You are on page 1of 13

‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬

‫ﺻﺺ ‪23 – 11‬‬

‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل ‪LNRF‬‬

‫ﺻﻤﺪ ﺷﺎدﻓﺮ ‪ -‬اﺳﺘﺎدﯾﺎر ﻣﺮﮐﺰ آب و ﺧﺎک‬


‫ﻣﺠﺘﺒﯽ ﯾﻤﺎﻧﯽ∗‪ -‬داﻧﺸﯿﺎر داﻧﺸﮑﺪه ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ ‪،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‬

‫درﯾﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ ‪ 1383/3/29 :‬ﺗﺎﺋﯿﺪﯾﻪ ﻣﻘﺎﻟﻪ ‪1384/10/26:‬‬

‫‪D‬‬
‫ﭼﮑﯿﺪه‬
‫ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه ای از ﺳﺮزﻣﯿﻦ اﯾﺮان را ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﮑﯽ از ﻣﺨـﺎﻃﺮاﺗﯽ ﮐـﻪ ﻫﻤـﻮاره اﯾـﻦ‬

‫‪SI‬‬
‫ﻣﻨﺎﻃﻖ را ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎی داﻣﻨﻪ ای اﺳﺖ‪ .‬وﻗﻮع اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه‪ ،‬ﻫـﺮ ﺳـﺎﻟﻪ ﺧـﺴﺎرات زﯾـﺎدی را ﺑـﻪ‬
‫اراﺿﯽ داﻣﻨﻪ ای و ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻧـﺴﺎن وارد ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ‪ .‬در اﯾـﻦ ﻣﯿـﺎن ﯾﮑـﯽ از ﻣﺨـﺎﻃﺮه آﻣﯿﺰﺗـﺮﯾﻦ اﯾـﻦ‬
‫ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎ ﭘﺪﯾﺪۀ ﻟﻐﺰش ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﯽ ﻋﻠﻞ وﻗﻮع و ﺷﯿﻮه ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎزی اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﺳﺖ‪ .‬در‬
‫اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻧﯿﺰ ﻫﺪف ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ در آوردن ﻟﻐﺰش ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﻮﺿﮥ‬
‫‪of‬‬
‫ﺟﻠﯿﺴﺎن )ﯾﮑﯽ از زﯾﺮ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﭼﺎﻟﮑﺮود( ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻄﺎﻟﻌﮥ ﻣﻮردی اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران و‬
‫در ﻏﺮب ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺗﻨﮑﺎﺑﻦ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﺎص زﻣـﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳـﯽ و ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟـﻮژﯾﮑﯽ‪ ،‬اﻗﻠﯿﻤـﯽ و ﻧـﻮع‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از زﻣﯿﻦ ﺳﺒﺐ ﺷﺪه ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﺘﻌﺪ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﻪ ﺷـﻤﺎر آﯾـﺪ‪ .‬ﺗﺨﺮﯾـﺐ ﺟﻨﮕـﻞ ﻫـﺎ‪،‬‬
‫‪ive‬‬

‫ﺟﺎده ﻫﺎ‪ ،‬آﺑﺎدی ﻫﺎ و از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در اﺛـﺮ وﻗـﻮع اﯾـﻦ‬
‫ﭘﺪﯾﺪه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﮑﺮر ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ و ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ‪ ،‬اﺑﺘﺪا ﻧﻘﺸﮥ‬
‫ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ در رﺧﺪاد اﯾﻦ ﭘﺪﯾـﺪه ﺗﻬﯿـﻪ و رﻗـﻮﻣﯽ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﺳـﭙﺲ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﮑﻨﯿـﮏ ﺗﻔـﺴﯿﺮ‬
‫ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ و ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای‪ ETM+2002‬و ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻣﯿﺪاﻧﯽ‪(GPS) 1‬ﮐﻠﯿـﮥ ﻟﻐﺰﺷـﻬﺎی ﻣﻮﺟـﻮد در‬
‫‪ch‬‬

‫ﺣﻮﺿﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و در روی ﻧﻘﺸﻪ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﻠﻔﯿﻖ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﮥ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ در ﻗﺎﻟﺐ‬

‫ﻣﺪل‪ ،LNRF 2‬ﻣﻘﺪار ﻋﺪدی ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و درﺻﺪ وﻗﻮع ﻟﻐﺰش در واﺣﺪﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﺮ ﻧﻘﺸﻪ‬
‫ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪ .‬در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻧﻘﺸﮥ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣـﯿﻦ ﻟﻐـﺰش ﺑـﺎ ﻫﻤﭙﻮﺷـﺎﻧﯽ ﻧﻤـﻮدن ﻻﯾـﻪ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ‬
‫‪Ar‬‬

‫اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﺪل ‪ LNRF‬ﮐﺎراﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ داده ﻫﺎ و‬
‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﻧﻮاﺧﯽ ﻣﺮﻃﻮب ﺗﺎ ﻧﯿﻤﻪ ﻣﺮﻃﻮب ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ‪.‬‬
‫ﮐﻠﯿﺪ واژه ﻫﺎ‪ :‬زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش‪ ،‬ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿـﺎﯾﯽ‪ ،‬ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟـﻮژی‪ ،‬ﻣـﺪل‪ ،LNRF‬ﺣﻮﺿـﮥ ﺟﻠﯿـﺴﺎن‪،‬‬
‫ﭼﺎﻟﮑﺮود‪.‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﻟﻐﺰش ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺠﺰا و رﺗﺒﻪ ﺑﻨﺪی ﮐﺮدن اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺮاﺳﺎس درﺟﮥ واﻗﻌـﯽ‬
‫ﯾﺎ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺧﻄﺮ ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﺮوز زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﺮ روی ﺷﯿﺐ داﻣﻨﻪ ﻫﺎ اﺳﺖ)ﺷـﺮﯾﻌﺖ ﺟﻌﻔـﺮی‪ .(148 ،1375،‬ﺷﻨﺎﺳـﺎﯾﯽ و‬

‫∗‬
‫‪E-mail: myamani@ut.ac.ir‬‬ ‫ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﺴﺌﻮل ‪09123197682 :‬‬
‫‪1‬‬
‫‪Global Positioning System.‬‬
‫‪2‬‬
‫‪Landslide Nominical Risk Factor.‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬ ‫‪12‬‬

‫ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻮاﺣﯽ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﻟﻐﺰش و ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ آن ﮔﺎﻣﯽ ﻣﻬﻢ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﺧﻄﺮات ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر رﻓﺘﻪ و ﻧﻘـﺶ‬
‫ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﮑﺎری را درﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺨﯿﺰ اﯾﻔﺎ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ)ﺳﺎﮐﺎر‪ 300 ،1995 ،‬و ‪ .1( 301‬اﻓﺰاﯾﺶ روﻧﺪ ﺑﻬـﺮه‬
‫ﺑﺮداری از اراﺿﯽ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻪ وﯾﮋه در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﯿﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻮﺟﺐ اﻓـﺰاﯾﺶ وﻗـﻮع ﭘﺪﯾـﺪۀ زﻣـﯿﻦ‬
‫ﻟﻐﺰش و اﻧـﻮاع ﺧـﺴﺎرت ﻫـﺎی ﺣﺎﺻـﻠﻪ از آن در ﺣﻮﺿـﮥ ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﮔﺮدﯾـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ و ﺑﺮرﺳـﯽ‬
‫ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در وﻗﻮع ﻟﻐﺰش و از ﺳﻮﯾﯽ ﺗﻔﮑﯿﮏ ﭘﻬﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺎﻃﺮه آﻣﯿﺰ اﻫﺪاف اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ را ﺗﺸﮑﯿﻞ داده اﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻮﺿﮥ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﻏـﺮب ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎن ﺗﻨﮑـﺎﺑﻦ و ﺑـﯿﻦ ﻃﻮﻟﻬـﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿـﺎﯾﯽ ‪ 50° 38′ 16″‬ﺗـﺎ ‪ 50° 41′ 13″‬و‬
‫ﻋﺮض ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ‪ 36° 42′ 43″‬ﺗﺎ ‪ 36° 47′ 41″‬ﻗﺮار دارد و ﯾﮑﯽ از زﯾـﺮ ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎی ﭼـﺎﻟﮑﺮود ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬اﯾـﻦ‬
‫ﺣﻮﺿﻪ‪ ،‬ﺣﺪود‪ 2887‬ﻫﮑﺘـﺎر ﻣـﺴﺎﺣﺖ دارد‪ .‬ﺣـﺪاﮐﺜﺮ و ﺣـﺪاﻗﻞ ارﺗﻔـﺎع از ﺳـﻄﺢ درﯾـﺎ ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﯿـﺐ‪2782‬و ‪ 295‬ﻣﺘـﺮ‬
‫ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪D‬‬
‫آب وﻫﻮای اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻮده ﻫـﺎی ﻫـﻮای ﻗـﺎره ای ﻗﻄﺒـﯽ )‪ (CP‬و ﻗﻄﺒـﯽ ﺑﺤـﺮی در دورۀ ﺳـﺮد ﺳـﺎل‪ ،‬و‬

‫‪SI‬‬
‫ﺗﻮده ﻫﺎی ﻫﻮای ﺷﺒﻪ ﻗﻄﺒﯽ و ﺣﺎره ای)اﺳﺘﻮاﯾﯽ( در ﻓﺼﻞ ﮔﺮم ﮐﻨﺘـﺮل ﻣـﯽ ﺷـﻮد)ﻋﻠﯿﺠـﺎﻧﯽ‪ .(45 - 43 ،1376 ،‬و ﺑـﺎ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روش ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی دوﻣﺎرﺗﻮن اﻗﻠﯿﻢ آن‪ ،‬ﺟﺰء ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺮﻃﻮب ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ)اﺣﻤﺪی‪.(10 ،1377 ،‬‬
‫‪of‬‬
‫‪ive‬‬

‫اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران‬
‫‪ch‬‬
‫‪Ar‬‬

‫ﺣﻮﺿﻪ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬

‫ﺷﮑﻞ ‪ 1‬ﻧﻘﺸﮥ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬

‫ﻣﻮاد و روش ﻫﺎ‬


‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی وﻗﻮع ﻟﻐﺰش در ﺣﻮﺿﮥ ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﯽ ﺑﻪ روش ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی‬
‫ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ و زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻧﯿﺰ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ اﺑﺰارﻫﺎی ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ را ﺗﺸﮑﯿﻞ‬

‫‪1‬‬
‫‪Sakar 1995.‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫‪13‬‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل‬

‫داده اﻧﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ از ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ ‪ 1:20000‬و ‪ 1:40000‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺎل ﻫﺎی‪ 1373‬و ‪ 1380‬ﺑﺎ‬
‫دﯾﺪ اﺳﺘﺮﺋﻮﺳﮑﻮﭘﯿﮏ و ﻧﯿﺰ ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺳﻨﺠﻨﺪۀ ‪ ETM+2002‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار ﻣﺸﺎﻫﺪۀ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺮای اﻧﺘﻘﺎل‬
‫ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ و وﺳﻌﺖ ﺗﻮده ﻫﺎی ﻟﻐﺰﺷﯽ و اﻧﺘﻘﺎل آﻧﻬﺎ ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﯾﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﺟﺰﺋﯿﺎت و‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪه و ﺛﺒﺖ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻟﻐﺰش ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﺑﺰارﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪۀ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻗﺎﺑﻞ روﺋﯿﺖ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎی‬
‫ﻣﯿﺪاﻧﯽ ﺗﻔﺼﯿﻠﯽ اﺳﺘﻨﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺟﻬﺖ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﺤﺪودۀ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ زﻣﯿﻦ‬
‫ﻟﻐﺰش ﻫﺎ از دﺳﺘﮕﺎه ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﯾﺎب ﺟﻬﺎﻧﯽ ‪ GPS‬اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬داده ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﺷﺪه از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی‬
‫ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی ﺗﺤﻠﯿﻞ‪،‬رﻗﻮﻣﯽ و ﺑﻪ روی ﻧﻘﺸﻪ اﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﺪه اﻧﺪ‪.‬ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ آﻣﺎری ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ‪،‬در ﺣﯿﻦ ﮐﺎرﻫﺎی‬
‫ﻣﯿﺪاﻧﯽ داده ﻫﺎ در روی ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎی از ﻗﺒﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮای ﺗﺠﺰﯾﻪ وﺗﺤﻠﯿﻞ داده ﻫﺎی ﺑﺪﺳﺖ‬
‫آﻣﺪه از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﯿﺪاﻧﯽ و ﻧﯿﺰ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ ازﻣﺪل‪ LNRF‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ اﺑﺰار ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ‬

‫‪D‬‬
‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺗﮑﻨﯿﮏ ﮐﺎر‪ ،‬رﻗﻮﻣﯽ ﮐﺮدن و ﻻﯾﻪ ﺑﻨﺪی ﮐﺮدن ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در ﻗﺎﻟﺐ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت‬
‫ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ)‪ (GIS‬و ﻧﺮم اﻓﺰار ‪ ILWIS3.2‬ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻋﻮاﻣﻞ ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژی‪ ،‬ﺷﯿﺐ‪ ،‬ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ‬
‫‪SI‬‬
‫و ﻧﻈﺎﯾﺮآن ﺑﺎ ﻧﻘﺸﮥ ﭘﺮاﮐﻨﺶ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش اﻧﻄﺒﺎق داده ﺷﺪه و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﮥ ‪ ،LNRF‬وزن ﻫﺮ واﺣﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و‬
‫ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی وزﻧﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد‪ .‬و از ﺟﻤﻊ ﺟﺒﺮی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی وزﻧﯽ ﻧﻘﺸﮥ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻘﺸﮥ‬
‫‪of‬‬
‫ﻓﻮق ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻘﺎط ﻋﻄﻒ ﻧﻤﻮدار ﺗﺠﻤﻌﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ وزن واﺣﺪﻫﺎ‪،‬ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ‬


‫‪ive‬‬

‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮی ﺗﺤﻘﯿﻖ از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ در وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪۀ ﻟﻐﺰش‪ ،‬ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدی ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺮای‬
‫ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪی ﻣﺪل‪ ،‬و از ﻃﺮﻓﯽ ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻮدن ﻋﺮﺻﮥ ﺗﺤﻘﯿﻖ‪ ،‬از ﺑﯿﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ ‪ 3‬ﭘﺎراﻣﺘﺮ‬
‫ﺳﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﺷﯿﺐ و ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬار اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺳﺎﯾﺮ‬
‫‪ch‬‬

‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫﺎ ﻧﺎدﯾﺪه اﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪه و در ﻗﺎﻟﺐ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی اﺻﻠﯽ ﮐﻪ ﺣﺎﻟﺖ زﯾﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای و ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ‪،‬‬
‫ﻣﻮرد ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ‪.‬‬
‫‪Ar‬‬

‫زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژی‬


‫ﺣﻮﺿﮥ ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﯽ‪ ،‬ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﺎﺷﯿﻪ ای درﯾﺎی ﺧﺰر و در واﻗﻊ ﺷﺎﻣﻞ آن ﻗﺴﻤﺖ از اﻟﺒﺮز اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺷﻤﺎل‬
‫ﮔﺴﻞ اﻟﺒﺮز ﻗﺮار دارد‪.‬و از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﭼﯿﻨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﺗﮑﺘﻮﻧﯿﮏ و روﻧﺪ ﭼﯿﻦ ﺧﻮردﮔﯿﻬﺎ از ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ اﻟﺒﺮز ﺗﺒﻌﯿﺖ‬
‫ﻣﯽ ﮐﻨﺪ‪ .‬از ﻧﻈﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن‪ ،‬اﻟﺒﺮز ﻣﺮﮐﺰی را ﯾﮏ ﻃﺎﻗﺪﯾﺲ ﻣﺮﮐﺐ‪ 1‬ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺤﻮر آن در ﻣﺤﻞ ﺧﻂ‬
‫اﻟﺮاس ﻓﻌﻠﯽ اﻟﺒﺮز ﻗﺮار دارد)دروﯾﺶ زاده‪ .(10،1383،‬اﻣﺘﺪاد و اﻧﺤﻨﺎی آن‪ ،‬ﺗﺎﺑﻊ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻟﺒﮥ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﮐﻒ ﺳﺨﺖ‬
‫درﯾﺎی ﺧﺰر اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺤﻮر ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﮑﻞ ﻫﺎ در ﻣﺠﻤﻮع ﺷﺮﻗﯽ ‪ -‬ﻏﺮﺑﯽ و ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﺎ اﻧﺤﻨﺎء ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب‬
‫ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽ ﺷﻮد‪ .‬ﻋﻠﺖ اﯾﻦ اﻧﺤﻨﺎء‪ ،‬اﻧﻌﮑﺎس ﺑﺮﺟﺴﺘﮕﯽ ﻟﺒﮥ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﮐﻒ درﯾﺎی ﺧﺰر اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ‬
‫ﻧﺎﻫﻤﻮارﯾﻬﺎ ﻣﻮازی ﺑﺎ ﺷﮑﻞ ﺧﺎرﺟﯽ ﻟﺒﮥ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺗﻮدۀ ﺳﺨﺖ ﺧﺰر ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه اﻧﺪ)ﻣﺤﻤﻮدی‪ .(13 ،1372،‬در اﯾﻦ‬

‫‪1‬‬
‫‪- Continental P olar‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬ ‫‪14‬‬

‫ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﺮی رﺳﻮﺑﯽ ﻧﺌﻮژن ﺑﻪ ﻃﻮر ﭘﯿﺸﺮوﻧﺪه و دﮔﺮﺷﯿﺐ ﺑﺮ روی رﺳﻮب ﻫﺎی ﭘﺎﻟﺌﻮﺳﻦ زﯾﺮﯾﻦ و ﮐﺮﺗﺎﺳﻪ ﻗﺮار دارد‬
‫و اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻧﺸﺎﻧﮥ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﮐﻮﻫﺰاﯾﯽ ﮐﺮﺗﺎﺳﮥ ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ ﺑﺨﺶ ﺷﻤﺎﻟﯽ اﻟﺒﺮز از آب ﺧﺎرج ﺑﻮد اﺳﺖ)دروﯾﺶ‬
‫زاده‪ .(10 ،1364 ،‬ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺗﺮﯾﻦ واﺣﺪ در اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دورۀ ﭘﺮﻣﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ از ﻣﺎﺳﻪ ﺳﻨﮓ )‪ (S‬و آﻫﮏ‬
‫و ﺳﯿﻠﺖ)‪ (Pr‬ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬واﺣﺪ دوﻟﻮﻣﯿﺖ و ﺳﻨﮓ آﻫﮏ)‪ (Re‬در دورۀ ﺗﺮﯾﺎس و واﺣﺪﻫﺎی رس و ﺳﯿﻠﺖ ﺑﺎ‬
‫ﻻﯾﻪ ﻫﺎﯾﯽ از ﻣﺎﺳﻪ ﺳﻨﮓ و ﺷﯿﻞ و زﻏﺎل)‪ (js‬ﻧﯿﺰ در دورۀ ژوراﺳﯿﮏ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه اﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮﻟﯿﺘﻮﻟﻮژی در‬
‫وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪۀ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮﺿﮥ ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﯽ از ﻃﺮﯾﻖ داده ﻫﺎی ﻧﻘﺸﮥ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﻬﻨﻪ ﻫﺎی ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژﯾﮏ ﻃﺒﻖ ﺟﺪول‬
‫‪ 1‬ﺗﻔﮑﯿﮏ و ﻣﺴﺎﺣﯽ و ﭘﺲ از رﻗﻮﻣﯽ ﺷﺪن داده ﻫﺎ ﺷﮑﻞ ‪ 1‬ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 1‬ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژی و در ﺻﺪ ﺳﻄﺤﯽ ﻫﺮ واﺣﺪ‪.‬‬

‫‪D‬‬
‫در ﺻﺪ ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬
‫ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژی‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫ﺑﻪ ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ‬ ‫)‪(KM2‬‬ ‫)‪(ha‬‬
‫‪js‬‬
‫‪24/11‬‬
‫‪55/77‬‬
‫‪2/73‬‬
‫‪12/26‬‬
‫‪6/96‬‬
‫‪16/10‬‬
‫‪0/79‬‬
‫‪3/54‬‬
‫‪SI‬‬‫‪695/97‬‬
‫‪1609/82‬‬
‫‪78/73‬‬
‫‪354/03‬‬
‫‪Pdr‬‬
‫‪Pr‬‬
‫‪Re‬‬
‫‪1‬‬
‫‪2‬‬
‫‪3‬‬
‫‪4‬‬
‫‪of‬‬
‫‪5/13‬‬ ‫‪1/48‬‬ ‫‪148/22‬‬ ‫‪s‬‬ ‫‪5‬‬
‫ﻣﺎﺧﺬ‪:‬داده ﻫﺎ از ﻃﺮﯾﻖ دﯾﺠﯿﺘﺎﯾﺰ ﮐﺮدن ﻧﻘﺸﮥ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ در ﻧﺮم اﻓﺰار ‪IS ILW‬ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ive‬‬
‫‪ch‬‬
‫‪Ar‬‬

‫ﺷﮑﻞ ‪ 2‬واﺣﺪﻫﺎی ﺳﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬


‫ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﻪ‬
‫ﺷﯿﺐ و ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی داﻣﻨﻪ ﻫﺎ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدی در وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪۀ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش دارد)داﯾﺎوﻟﯽ‪ .(12002‬در ﺣﻮﺿﮥ‬
‫ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﺣﺪود‪2/54‬درﺻﺪ از ﺣﻮﺿﻪ ﺷﯿﺒﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ‪ 15‬درﺻﺪ و ﺣﺪود ‪ 24/1‬درﺻﺪ از ﺣﻮﺿﻪ ﺷﯿﺐ ﺑﺎﻻی‬

‫‪1-F.C.Dai, C.F.Lee,2002‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫‪15‬‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل‬

‫‪ 50‬درﺻﺪ دارد‪ .‬ﻧﻘﺸﮥ ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار ‪ ILWIS‬ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه و ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻘﺎط ﻋﻄﻒ ﻧﻤﻮدار ﺗﺠﻤﻌﯽ‬
‫ﻓﺮاواﻧﯽ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﮔﺮ دﯾﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺪول ﺷﻤﺎرۀ ‪ 2‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪ ﻃﺒﻘﺎت ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﻪ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ‪.‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 2‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪ ﮐﻼس ﻫﺎی ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‪:‬‬


‫درﺻﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬
‫درﺻﺪ ﺷﯿﺐ‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫ﺑﻪ ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ‬ ‫ﺑﻪ ‪KM2‬‬ ‫ﺑﻪ )‪(ha‬‬
‫‪0/64‬‬ ‫‪0/19‬‬ ‫‪18/39‬‬ ‫ﮐﻤﺘﺮ از ‪5‬‬ ‫‪1‬‬
‫‪1/90‬‬ ‫‪0/55‬‬ ‫‪51/14‬‬ ‫‪5-15‬‬ ‫‪2‬‬
‫‪12/88‬‬ ‫‪3/71‬‬ ‫‪362/51‬‬ ‫‪15-30‬‬ ‫‪3‬‬
‫‪50/07‬‬ ‫‪14/40‬‬ ‫‪1459/61‬‬ ‫‪30-50‬‬ ‫‪4‬‬

‫‪D‬‬
‫‪19/27‬‬ ‫‪5/54‬‬ ‫‪553/21‬‬ ‫‪50-70‬‬ ‫‪5‬‬
‫‪5/24‬‬ ‫‪4/38‬‬ ‫‪445/14‬‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮ از ‪70‬‬ ‫‪6‬‬

‫‪SI‬‬
‫‪of‬‬
‫‪ive‬‬
‫‪ch‬‬
‫‪Ar‬‬

‫ﺷﮑﻞ‪ 3‬ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﯿﺐ اراﺿﯽ در ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬

‫ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﻪ‬


‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺮم اﻓﺰار از روی)‪ 1(DEM‬ﻧﻘﺸﮥ ﺟﻬـﺖ ﺷـﯿﺐ ﺗﻬﯿـﻪ و ﺑـﻪ‬
‫ﺷﺮح ﺟﺪول‪ 3‬ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه و درﺻﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﺟﻬﺎت در ﺣﻮﺿﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪1‬‬
‫‪Digital Elevation Model‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬ ‫‪16‬‬

‫ﺟﺪول ‪: 3‬وﺳﻌﺖ و در ﺻﺪ ﮐﻼس ﻫﺎی ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬


‫درﺻﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬
‫ﺟﻬﺎت‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫ﺑﻪ ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ‬ ‫ﺑﻪ ‪KM2‬‬ ‫ﺑﻪ )‪(ha‬‬
‫‪18/75‬‬ ‫‪4/29‬‬ ‫‪429/50‬‬ ‫‪N‬‬ ‫‪1‬‬
‫‪31/49‬‬ ‫‪8/89‬‬ ‫‪889/25‬‬ ‫‪NE‬‬ ‫‪2‬‬
‫‪24/42‬‬ ‫‪6/33‬‬ ‫‪633‬‬ ‫‪E‬‬ ‫‪3‬‬
‫‪6/24‬‬ ‫‪1/76‬‬ ‫‪176/25‬‬ ‫‪SE‬‬ ‫‪4‬‬
‫‪3/75‬‬ ‫‪1/06‬‬ ‫‪106‬‬ ‫‪S‬‬ ‫‪5‬‬
‫‪1/96‬‬ ‫‪0/55‬‬ ‫‪55/25‬‬ ‫‪SW‬‬ ‫‪6‬‬
‫‪6/14‬‬ ‫‪1/74‬‬ ‫‪173/50‬‬ ‫‪W‬‬ ‫‪7‬‬
‫‪9/24‬‬ ‫‪2/61‬‬ ‫‪261‬‬ ‫‪NW‬‬ ‫‪8‬‬

‫‪D‬‬
‫‪SI‬‬
‫‪of‬‬
‫‪ive‬‬
‫‪ch‬‬

‫ﺷﮑﻞ ‪ 4‬ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ داﻣﻨﻪ ﻫﺎ در ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬


‫‪Ar‬‬

‫ﮐﺎرﺑﺮی‬
‫ﮐﺎرﺑﺮی زﻣﯿﻦ ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی اﺻﻠﯽ در ﻣﻄﺎﻟﻌﮥ ﭘﺎﯾﺪاری داﻣﻨﻪﻫﺎ و ﭘﻬﻨﻪﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ آﻧﻬﺎ در ﯾﮏ ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‬
‫ﮐﺎرﺑﺮی زﻣﯿﻦ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﯽ زﻣﯿﻦ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ و ﺳﺒﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ رﻓﺘﺎر آن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎی‬
‫زﻣﯿﻦﺷﻨﺎﺳﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻫﻮازدﮔﯽ و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣــﯽﺷﻮد و در ﻧﺘــﯿﺠﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ذاﺗﯽ زﻣﯿﻦ از ﻧﻈﺮ‬
‫ﺧﻮاص ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ را ﻧﯿﺰ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ‪) .‬اروﻣﯿﻪ ای‪ .(307 ،1377،‬ﺟﻬﺖ ﺗﻬﯿﻪ ﻧﻘﺸﮥ ﻧﻮع اﺳﺘﻔﺎده از زﻣﯿﻦ از‬
‫دادهﻫﺎی رﻗﻮﻣﯽ ﻣﺎﻫﻮارۀ ﻟﻨﺪﺳﺖ ‪ ETM+‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 2002‬اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺪﯾﻦﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﭘﺲ از زﻣﯿﻦ‬
‫ﻣﺮﺟﻊ ﻧﻤﻮدن ﺗﺼﻮﯾﺮ‪ ،‬اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﻬﯿﮥ ﺗﺼﺎوﯾﺮ رﻧﮕﯽ ﻣﺮﮐﺐ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از روش ﻫﺎی ﭘﺮدازش ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺟﻬﺖ آﻣﺎدهﺳﺎزی‬
‫ﺑﺮای ﻋﻤﻞ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪی ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ از ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺑﺎﻧﺪﻫﺎی ‪ 4 ،1‬و ‪ 7‬ﺗﺼﻮﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮارهای ﺑﺮای ﺗﻬﯿﮥ ﻧﻘﺸﮥ‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫‪17‬‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل‬

‫ﻟﻨﺪﯾﻮز اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺪول‪ 4‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪﮐﻼس ﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ رادر ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﻧﺸﺎن ﻣﯽ‬
‫دﻫﺪ‪.‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 4‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪ ﮐﻼس ﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬


‫در ﺻﺪ ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬
‫ﮐﺎرﺑﺮی‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫ﺑﻪ ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ‬ ‫)‪(KM2‬‬ ‫)‪(ha‬‬
‫‪80/95‬‬ ‫‪23/40‬‬ ‫‪2339/52‬‬ ‫ﺟﻨﮕﻞ‬ ‫‪1‬‬
‫‪18/57‬‬ ‫‪5/36‬‬ ‫‪536/71‬‬ ‫ﻣﺮﺗﻊ‬ ‫‪2‬‬
‫‪0/48‬‬ ‫‪0/14‬‬ ‫‪13/76‬‬ ‫ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ‬ ‫‪3‬‬

‫‪D‬‬
‫‪SI‬‬
‫‪of‬‬
‫‪ive‬‬
‫‪ch‬‬

‫ﻧﻘﺸﮥ ‪ 5‬ﻧﻘﺸﮥ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬


‫ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ‬
‫‪Ar‬‬

‫ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﯽ وﻗﻮع زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود‪ .‬ﺷﺪت ﺑﺎرش و دوام آن ﻧﻘﺶ ﻋﻤﺪه ای در وﻗﻮع‬
‫زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﻌﻬﺪه دارد ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﭼﻨﺪی از ﻗﺒﯿﻞ ﺷﺮاﯾﻂ اﻗﻠﯿﻤﯽ‪،‬ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺷﯿﺐ‬
‫ﻫﺎ و ﻧﻔﻮذ ﭘﺬﯾﺮی داﻣﻨﻪ اﺳﺖ)ﻻﯾﺪﯾﺎ‪177 ،2002،‬و‪ .(185‬ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ داﻣﻨﻪﻫﺎ ﺑﻌﺪ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ ﻫﺎی‬
‫ﺳﻨﮕﯿﻦ ﯾﺎ ذوب ﺑﺮف در ﺑﻬﺎر و ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻧﻔﻮذ آب در ﺷﮑﺎﻓﻬﺎ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد‪ .‬ﺷﺪت ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎرش در‬
‫ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری داﻣﻨﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ آب و ﻫﻮاﯾﯽ‪ ،‬ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی زﻣﯿﻦﺷﻨﺎﺳﯽ داﻣﻨﻪﻫﺎ‪ ،‬ﻧﻔﻮذﭘﺬﯾﺮی و ﺳﺎﯾﺮ‬
‫ﺧﻮاص ﺗﻮدهﻫﺎی ﺳﻨﮕﯽ و ﺧﺎﮐﯽ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد )زﻧﺪی‪ 32 ،1378 ،‬و ‪.(33‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬ ‫‪18‬‬

‫اﻧﻄﺒﺎق ﻧﻘﺸﮥ ﺗﻮزﯾﻊ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ و ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﺑﺎران در ﺣﻮﺿﮥ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش‬
‫ﻫﺎ در ﻣﺤﺪودۀ ﺑﺎرش‪ 1130-1115‬ﻣﯿﻠﯿﻤﺘﺮ رخ ﻣﯽدﻫﻨﺪ)ﺟﺪول ‪ .(11‬ﺟﺪول ‪ 5‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪ ﻃﺒﻘﺎت ﺑﺎرش را‬
‫درﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ‪.‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 5‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪ ﻃﺒﻘﺎت ﺑﺎرش ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬


‫در ﺻﺪ ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬
‫ﺑﺎرش‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫ﺑﻪ ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ‬ ‫ﺑﻪ)‪(KM2‬‬ ‫)‪(ha‬‬
‫‪42/07‬‬ ‫‪12/16‬‬ ‫‪1215/70‬‬ ‫‪115-1130‬‬ ‫‪1‬‬
‫‪57/93‬‬ ‫‪16/74‬‬ ‫‪1674/30‬‬ ‫‪1130-1140‬‬ ‫‪2‬‬
‫‪100‬‬ ‫‪28/9‬‬ ‫‪2890‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪3‬‬

‫‪D‬‬
‫ﭘﺮاﮐﻨﺶ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ‬
‫ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ‪ 1 :20000‬و ‪ 1: 40000‬و ﻧﯿﺰ ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ‪ ETM+2002‬و ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی‬
‫‪SI‬‬
‫ﻣﯿﺪاﻧﯽ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ‪ GPS‬در ﺣﻮﺿﮥ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﻧﻘﺸﮥ ﭘﺮاﮐﻨﺶ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺗﻬﯿﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ)ﻧﻘﺸﮥ‪.(4‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 6‬وﺳﻌﺖ و درﺻﺪ ﻟﻐﺰش ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‪.‬‬


‫‪of‬‬
‫وﺳﻌﺖ‬ ‫وﺳﻌﺖ‬
‫ﻧﺎم زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫ﺑﻪ ‪KM2‬‬ ‫ﺑﻪ )‪(ha‬‬
‫‪.05‬‬ ‫‪5,28‬‬ ‫ﺟﻠﯿﺴﺎن رود‬ ‫‪1‬‬
‫‪ive‬‬

‫‪.06‬‬ ‫‪6,44‬‬ ‫ﺟﻠﯿﺴﺎن رود‪1‬‬ ‫‪2‬‬


‫‪0‬‬ ‫‪.11‬‬ ‫ﭼﺸﻤﻪ ﺳﺮ‬ ‫‪3‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.04‬‬ ‫ﭼﺸﻤﻪ ﺳﺮ‪1‬‬ ‫‪4‬‬
‫‪.01‬‬ ‫‪.62‬‬ ‫ﮐﺮی دﺷﺖ ﺑﻦ‬ ‫‪5‬‬
‫‪ch‬‬

‫‪.01‬‬ ‫‪1,11‬‬ ‫آﺑﺸﺎر‬ ‫‪6‬‬


‫‪0‬‬ ‫‪.21‬‬ ‫ﻣﺎزی ﺑﻦ‬ ‫‪7‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.11‬‬ ‫ﺳﺎﻣﺎن ﮐﺶ ﭼﯿﻨﯽ‬ ‫‪8‬‬
‫‪.15‬‬ ‫‪15,39‬‬ ‫وﻟﮕﺴﺮ‬ ‫‪9‬‬
‫‪Ar‬‬

‫‪.01‬‬ ‫‪.96‬‬ ‫ﺟﻠﯿﺴﺎن‬ ‫‪10‬‬


‫‪.01‬‬ ‫‪.55‬‬ ‫ﺷﯿﺸﺎرﺳﺮ‬ ‫‪11‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.44‬‬ ‫ﺷﯿﺸﺎرﺳﺮ‪1‬‬ ‫‪12‬‬
‫‪.01‬‬ ‫‪1,08‬‬ ‫ﮐﺮی دﺷﺖ‪1‬‬ ‫‪13‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.20‬‬ ‫ﮐﺮی دﺷﺖ‪2‬‬ ‫‪14‬‬
‫‪.01‬‬ ‫‪1,43‬‬ ‫ﺷﯿﺸﺎرﺳﺮ ﺟﺎرﭼﺎل‬ ‫‪15‬‬
‫‪.01‬‬ ‫‪1,05‬‬ ‫ﮔﺮﻣﯿﻦ‬ ‫‪16‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.11‬‬ ‫ﻟﻮﭘﻮﺳﻨﮓ‪1‬‬ ‫‪17‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.09‬‬ ‫ﻟﻮﭘﻮﺳﻨﮓ‪2‬‬ ‫‪18‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.41‬‬ ‫دﯾﻮﺧﺎﻧﯽ‬ ‫‪19‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.01‬‬ ‫ﮐﺮی دﺷﺖ ﺟﯿﺮ ﭼﺎل‬ ‫‪20‬‬
‫‪.01‬‬ ‫‪.97‬‬ ‫ﺷﯿﺸﺎرﺳﺮﺟﯿﺮﭼﺎل‬ ‫‪21‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫‪19‬‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل‬

‫‪D‬‬
‫ﺷﮑﻞ ‪ 6‬ﻧﻘﺸﮥ ﭘﺮاﮐﻨﺶ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬

‫‪SI‬‬ ‫ارﺗﺒﺎط زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﺎ ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﺪۀ ﻣﻮﺛﺮدراﯾﺠﺎدآن‬


‫ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ)‪ (GIS‬و ﻧﺮم اﻓﺰار ‪ ILWIS3.2‬ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻋﻮاﻣﻞ ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژی‪ ،‬ﺷﯿﺐ و‬
‫‪of‬‬
‫ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﮥ ﭘﺮاﮐﻨﺶ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ‪ Cross‬داده ﺷﺪه‪،‬ﻣﻘﺪار ﻟﻐﺰش در ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ‪ LNRF‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻌﺎدﻟﮥ زﯾﺮ وزن ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ ازﻃﺒﻘﺎت ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻟﻐﺰش رخ داده در ﯾﮏ واﺣﺪ ﻧﻘﺸﻪ‬
‫=‪LNRF‬‬ ‫راﺑﻄﮥ ‪1‬‬
‫‪ive‬‬

‫ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻟﻐﺰش رخ داده ﮐﻞ واﺣﺪ ﻫﺎی ﯾﮏ ﻧﻘﺸﻪ‬

‫‪LNRF<1‬‬ ‫‪Weight =0‬‬


‫‪1LNRF<2‬‬ ‫‪Weight =<1‬‬ ‫راﺑﻄﮥ ‪2‬‬
‫‪LNRF>2‬‬ ‫‪Weight =2‬‬
‫‪ch‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 7‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻟﻐﺰش رخ داده در واﺣﺪﻫﺎی ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ وزن ﻫﺮ واﺣﺪ‬


‫وﺳﻌﺖ ﻟﻐﺰش رخ داده‬
‫وزن‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﻟﯿﺘﻮﻟﻮژی‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫‪Ar‬‬

‫در ﻫﺮواﺣﺪ)‪(ha‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪1,94‬‬ ‫‪13,75‬‬ ‫‪Js‬‬ ‫‪1‬‬

‫‪2‬‬ ‫‪2,54‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪Pdr‬‬ ‫‪2‬‬


‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪Pr‬‬ ‫‪3‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.11‬‬ ‫‪.75‬‬ ‫‪Re‬‬ ‫‪4‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.42‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪S‬‬ ‫‪5‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬ ‫‪20‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 8‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻟﻐﺰش رخ داده در واﺣﺪﻫﺎی ﺷﯿﺐ و ﻣﺤﺎﺳﺒﮥ وزن ﻫﺮ واﺣﺪ‪.‬‬


‫وﺳﻌﺖ ﻟﻐﺰش‬
‫وزن‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫درﺻﺪ ﺷﯿﺐ‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫رخ دادﻫﺒﻪ )‪(ha‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪-‬‬ ‫ﮐﻤﺘﺮ از ‪5‬‬ ‫‪1‬‬

‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪5-15‬‬ ‫‪2‬‬


‫‪1‬‬ ‫‪0/84‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪15-30‬‬ ‫‪3‬‬
‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪17/75‬‬ ‫‪30-50‬‬ ‫‪4‬‬
‫‪1‬‬ ‫‪1/18‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪50-70‬‬ ‫‪5‬‬
‫‪1‬‬ ‫‪0/97‬‬ ‫‪5/75‬‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮ از ‪70‬‬ ‫‪6‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 9‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻟﻐﺰش رخ داده )ﻫﮑﺘﺎر(درواﺣﺪﻫﺎی ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ و ﻣﺤﺎﺳﺒﮥ وزن ﻫﺮ واﺣﺪ‬
‫وﺳﻌﺖ ﻟﻐﺰش‬

‫‪D‬‬
‫وزن‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﺟﻬﺖ ﺷﯿﺐ‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫رخ داده ﺑﻪ )‪(ha‬‬
‫‪2‬‬ ‫‪2,20‬‬ ‫‪9,75‬‬ ‫‪N‬‬ ‫‪1‬‬
‫‪2‬‬
‫‪1‬‬
‫‪0‬‬
‫‪0‬‬
‫‪2,20‬‬
‫‪1,07‬‬
‫‪.96‬‬
‫‪SI‬‬
‫‪9,75‬‬
‫‪4,75‬‬
‫‪4,25‬‬
‫‪NE‬‬
‫‪E‬‬
‫‪SE‬‬

‫‪S‬‬
‫‪2‬‬
‫‪3‬‬
‫‪4‬‬
‫‪5‬‬
‫‪of‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪SW‬‬ ‫‪6‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪.06‬‬ ‫‪.25‬‬ ‫‪W‬‬ ‫‪7‬‬
‫‪1‬‬ ‫‪1,52‬‬ ‫‪6,75‬‬ ‫‪NW‬‬ ‫‪8‬‬
‫‪ive‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 10‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻟﻐﺰش رخ داده )ﻫﮑﺘﺎر(درواﺣﺪﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ و ﻣﺤﺎﺳﺒﮥ وزن ﻫﺮ واﺣﺪ‬
‫وﺳﻌﺖ ﻟﻐﺰش‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮی‬
‫وزن‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫رخ داده ﺑﻪ )‪(ha‬‬ ‫اراﺿﯽ‬
‫‪ch‬‬

‫‪2‬‬ ‫‪2,20‬‬ ‫‪26‬‬ ‫ﺟﻨﮕﻞ‬ ‫‪1‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪0/80‬‬ ‫‪9/50‬‬ ‫ﻣﺮﺗﻊ‬ ‫‪2‬‬


‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ‬ ‫‪3‬‬
‫‪Ar‬‬

‫ﺟﺪول ‪ 11‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻟﻐﺰش رخ داده )ﻫﮑﺘﺎر(درواﺣﺪﻫﺎی ﻃﺒﻘﺎت ﺑﺎرش و ﻣﺤﺎﺳﺒﮥ وزن ﻫﺮ واﺣﺪ‬

‫وﺳﻌﺖ ﻟﻐﺰش‬
‫وزن‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﻃﺒﻘﺎت ﺑﺎرش‬ ‫ردﯾﻒ‬
‫رخ داده ﺑﻪ )‪(ha‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪0/72‬‬ ‫‪26‬‬ ‫‪1115-1130‬‬ ‫‪1‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪0/80‬‬ ‫‪9/50‬‬ ‫‪1130-1140‬‬ ‫‪2‬‬

‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪35/5‬‬ ‫ﺟﻤﻊ‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫‪21‬‬ ‫‪LNRF‬‬ ‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل‬

‫ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ از ﻃﺮﯾﻖ داده ﻫﺎ و ﺳﯿﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺷﮑﻞ ‪ 7‬ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ دﯾﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد ﻣﺤﺪودۀ ﺣﻮﺿﮥ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش رﺳﻢ ﻣﻨﺤﻨﯽ ﻫﺎی ﺗﺠﻤﻌﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ‬
‫ﻓﺮاواﻧﯽ ﭘﯿﮑﺴﻞ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در ﻣﺤﯿﻂ ‪ GIS‬ﺑﻪ ﺳﻪ ﭘﻬﻨﮥ ﮐﻠﯽ ﺗﻔﮑﯿﮏ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺳﻪ ﭘﻬﻨﻪ ﺷﺎﻣﻞ‪ ،‬ﭘﻬﻨﮥ ﭘﺎﯾﺪارﺑﺎ‬
‫رﺗﺒﮥ ﺻﻔﺮ ﺗﺎ ‪ ،1‬ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺪاری ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎ رﺗﺒﮥ‪ 1‬ﺗﺎ ‪ 3‬و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﭘﻬﻨﮥ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﺑﺎ رﺗﺒﮥ ‪ 3‬ﺗﺎ‪ 6‬ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ وﺳﻌﺖ و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻫﺮ ﺳﻄﺢ ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪه ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی و ﺑﺮرﺳﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮی‬
‫ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﮥ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن و ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻣﺸﺮف ﺑﺮ آن ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺮ ﻣﯽ آﯾﺪ ﮐﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ‬
‫زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎﻻﺳﺖ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎی ﺑﻌﻤﻞ آﻣﺪه ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻟﻐﺰش در واﺣﺪ ﺳﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﯽ‬

‫‪D‬‬
‫ﺳﻨﮕﻬﺎی ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﺸﺪۀ ﭘﺮﻣﯿﻦ)‪ (Pdr‬ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ‪18‬ﻫﮑﺘﺎر)‪ ،(LNRF= 2/54‬ﮐﻼس ﺷﯿﺐ‪ 30-50‬درﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ‪11‬‬
‫ﻫﮑﺘﺎر)‪ (LNRF=3‬و در ﺟﻬﺖ ﻫﺎی ﺷﯿﺐ ﺷﻤﺎل )‪ (N‬و ﺷﻤﺎل ﺷﺮق )‪ (NE‬ﺑﻪ دﻟﯿﻞ درﯾﺎﻓﺖ رﻃﻮﺑﺖ زﯾﺎدﺗﺮ از ﺳﻮی‬

‫‪SI‬‬
‫درﯾﺎی ﺧﺰر ﻫﺮ ﮐﺪام ‪ 9/75‬ﻫﮑﺘﺎر )‪ (LNRF=2/20‬و در ﮐﺎرﺑﺮی ﺟﻨﮕﻞ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﺳﻌﺖ زﯾﺎد اﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮی و‬
‫ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻦ آن ﺑﺮ روی ﺗﺸﮑﯿﻼت ﺷﻤﺸﮏ و روﺗﻪ و در ﻃﺒﻘﮥ ﺑﺎرش‪1115 -1130‬ﻣﯿﻠﯿﻤﺘﺮ رخ داده اﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬
‫ﻧﻘﺸﮥ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺣﺪود ‪ 336/50‬ﻫﮑﺘﺎر)‪11/92‬درﺻﺪ( از ﺣﻮﺿﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭘﺎﯾﺪار‪962 ،‬‬
‫‪of‬‬
‫ﻫﮑﺘﺎر)‪34/2‬درﺻﺪ( از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺪاری ﻣﺘﻮﺳﻂ و ‪ 1525‬ﻫﮑﺘﺎر)‪54‬درﺻﺪ( ﺟﺰء ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ‬
‫ﻋﻮاﻣﻞ ذﮐﺮ ﺷﺪه ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﭼﻮن ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﺧﻄﻮط ﮔﺴﻞ ﻫﺎی اﺻﻠﯽ‪ ،‬ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﺟﺎده ﻫﺎ و آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ و ﻧﻄﺎﯾﺮ آن در‬
‫وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪۀ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮﺿﮥ ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻮﺛﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ وﻟﯽ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ از اﻫﻤﯿﺖ ﮐﻤﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ‪ .‬ﺟﻬﺖ‬
‫‪ive‬‬

‫ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺴﺒﯽ ﺧﻄﺮات و اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﺰان ﭘﺎﯾﺪاری داﻣﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺣﻮﺿﻪ ﻻزم اﺳﺖ از ﺗﻐﯿﯿﺮ‬
‫اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻮﺟﻮد و ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﺑﻮﯾﮋه ﺗﺒﺪﯾﻞ اراﺿﯽ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﺮﺗﻊ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﻤﻮده و ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺬاری‬
‫‪ch‬‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺣﺪاث ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﻟﺤﺎظ ﺷﺮاﯾﻂ ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی و زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮد‪.‬‬
‫‪Ar‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ – ﺷﻤﺎره‪ ،62‬زﻣﺴﺘﺎن ‪1386‬‬ ‫‪22‬‬

‫‪D‬‬
‫‪SI‬‬
‫ﺷﮑﻞ ‪ 7‬ﻧﻘﺸﮥ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮﺿﮥ ﺟﻠﯿﺴﺎن‬
‫‪of‬‬
‫ﻣﻨﺎﺑﻊ‬
‫‪ -1‬اﺣﻤﺪی‪ ،‬ﺣﺴﻦ‪ ،1377 ،‬ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی ﮐﺎرﺑﺮدی‪ ،‬ﺟﻠﺪ‪ :2‬ﺑﯿﺎﺑﺎن ‪ -‬ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدی‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‪.‬‬
‫‪ -2‬اروﻣﯿﻪ ای‪ ،‬ﻋﻠﯽ و ﻣﻬﺮداد ﺻﻔﺎﯾﯽ‪ ،1377 ،‬ﮐﺎرﺑﺮی زﻣﯿﻦ و ﺗﺄﺛﯿﺮآن در ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری داﻣﻨﻪ ﻫﺎ در ﺣﻮﺿﮥ ﻧﮑﺎرود‪،‬‬
‫‪ive‬‬

‫ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻘﺎﻻت ﻫﻔﺪﻫﻤﯿﻦ ﮔﺮدﻫﻤﺎﯾﯽ ﻋﻠﻮم زﻣﯿﻦ‪ ،‬وزارت ﻣﻌﺎدن و ﻓﻠﺰات‪ ،‬ﺳﺎزﻣﺎن زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و اﮐﺘﺸﺎﻓﺎت‬
‫ﻣﻌﺪﻧﯽ ﮐﺸﻮر‪ ،‬ص‪.37‬‬
‫‪ -3‬ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺟﻌﻔﺮی‪ ،‬ﺣﺴﻦ‪ ،1375 ،‬زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش)ﻣﺒﺎﻧﯽ و اﺻﻮل ﭘﺎﯾﺪاری ﺷﯿﺒﻬﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ(اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﺎزه ص‪.148‬‬
‫‪ch‬‬

‫‪ -4‬ﻋﻠﯿﺠﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺑﻬﻠﻮل‪ 1376 ،‬آب و ﻫﻮای اﯾﺮان‪،‬اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﭘﯿﺎم ﻧﻮر‪ ،‬ﭼﺎپ ﺳﻮم‪ ،‬ص ‪ 45‬و ‪.43‬‬
‫‪ -5‬ﻣﺤﻤﻮدی‪ ،‬ﻓﺮج ا‪ 1372 ،...‬ﺟﺰوۀ درﺳﯽ واﺣﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ژﺋﻮ ﻣﺮﻓﻮﻟﻮژی اﯾﺮان‪ ،‬داﻧﺸﮑﺪۀ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه‬
‫‪Ar‬‬

‫ﺗﻬﺮان‪.‬‬
‫‪ -6‬دروﯾﺶ زاده‪ ،‬ﻋﻠﯽ‪ ،1364 ،‬از ﻣﻨﻄﻘﮥ ﺧﺰر ﭼﻪ ﻣﯽ داﻧﯿﺪ؟‪ ،‬رﺷﺪ آﻣﻮزش زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﺳﺎل اول‪ ،‬ﺷﻤﺎرۀ ﺳﻮم‪،‬‬
‫ص‪.10‬‬
‫‪ -7‬دروﯾﺶ زاده‪ ،‬ﻋﻠﯽ‪ ،1383 ،‬زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﯾﺮان‪،‬ﭼﯿﻨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﺗﮑﺘﻮﻧﯿﮏ‪ ،‬دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ و ﻣﺎﮔﻤﺎﺗﯿﺴﻢ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات‬
‫اﻣﯿﺮﮐﺒﯿﺮ‪ ،‬ص‪.136‬‬
‫‪ -8‬زﻧﺪی‪ ،‬ﻓﺮوزان‪ ،1378 ،‬ﺑﺮرﺳﯽ ﺧﻄﻮاره ﻫﺎ درﻣﻨﻄﻘﮥ ﻃﺎﻟﻘﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﮐﺎرﺑﺮد آن در‬
‫ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻟﻐﺰﺷﯽ‪ ،‬ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﯿﺪ ﺑﻬﺸﺘﯽ‪.‬‬

‫‪www.SID.ir‬‬
23 LNRF ‫ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮزۀ آﺑﺨﯿﺰ ﺟﻠﯿﺴﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل‬

‫ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻄﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش در ﺣﻮﺿﮥ‬،1380 ،‫ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺟﻌﻔﺮی ﻣﺤﺴﻦ‬،‫ ﻏﯿﻮﻣﯿﺎن ﺟﻌﻔﺮ‬،‫ ﻃﺎﻫﺮ‬،‫ ﻓﺮﻫﺎدی ﻧﮋاد‬-9
‫ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ‬،‫ دوﻣﯿﻦ ﮐﻨﻔﺮاﻧﺲ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ اﯾﺮان‬،GIS ‫ﻧﻮژﯾﺎن)ﺳﺮﺧﺎب( ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از‬
.206‫ ﺟﻠﺪ اول ص‬،‫ﻣﺪرس‬

10- F.C. Dai, C. F. Lee (2002), Landslide Characteristic and Slope Instability Modeling Using
GIS, Lantau Island, Hongkong, Geomorphology, Vol42, pp213-228
1- Lydia Elena Espizuajorge Daniel Bengochea, 2002, Land slide Hazard and Risk Zonation
Mapping in the Rio Grande Basin, central Andes of Mendoza, Argentina, Mountain Research
and Development,Vol22, No2, pp: 177-185.
12- S.sakar, D.P.Kanungo,G.S.Mehrotar(1995), Landslide zonation: A case study in garhwal
Himalaya, India, Mountain Research and Development,Vol15, No4, pp.301-30.

D
SI
of
ive
ch
Ar

www.SID.ir