ΣτΕ Ολ. 32/2013, NκΦ 2013

΢ηΕ Ολ.

32/2013
[Ανηιζσνηαγμαηικόηηηα ηοσ ν. 3147/2003 ως προς ηον οριζμό ηοσ δάζοσς και ηης
δαζικής έκηαζης]
Πξφεδξνο: Π. Πηθξακέλνο
Δηζεγεηήο: Ν. Ρόδνο
Γηθεγφξνη: Δ. Νηθόπνπινο, Δ. Αλαζηαζόπνπινο
Ζ ππφ ην άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο εξκελεπηηθή δήισζε, κε ηελ νπνία δίλνληαη νη
νξηζκνί ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο, πηνζέηεζε ηνπο αληίζηνηρνπο νξηζκνχο πνπ
είρε δψζεη ε απφθαζε 27/1999 ηνπ Αλσηάηνπ Δηδηθνχ Γηθαζηεξίνπ. Δίλαη αληίζεηεο πξνο ην
άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο θαη ηελ ππ’ απηφ αλσηέξσ εξκελεπηηθή δήισζε θαη, ζπλεπψο,
αλίζρπξεο, νη εμήο ξπζκίζεηο ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ Ν. 998/1979, φπσο αληηθαηαζηάζεθαλ κε ηηο
δηαηάμεηο ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3208/2003: α) ε ηεο πεξ. Η ηεο παξ. 3, θαηά ηελ νπνία ην
δάζνο ή ε δαζηθή έθηαζε απνηειείηαη κφλν άγξηα μπιψδε θπηά πνπ είλαη δαζνπνληθά,
δειαδή δπλάκελα λα παξάγνπλ πξντφληα απφ ηε δαζνπνληθή ηνπο εθκεηάιιεπζε, β) ε ηνπ
πξψηνπ εδαθίνπ ηεο πεξ. II ηεο παξ. 3, θαηά ηελ νπνία ε έθηαζε ελφο δάζνπο ή κηαο δαζηθήο
εθηάζεσο πξέπεη λα έρεη έλα αξηζκεηηθψο θαζνξηδφκελν ειάρηζην εκβαδφλ (ηξία ζηξέκκαηα),
γ)

ε

ηνπ

πξψηνπ

εδαθίνπ

ηεο

πεξ.

III

ηεο

παξ.

3,

πνπ

νξίδεη

φηη

ε

ζπγθφκσζε, ε θαηαθφξπθε δειαδή πξνβνιή ηεο θφκεο ησλ επί ηεο αλσηέξσ εθηάζεσο
δαζηθψλ εηδψλ πξέπεη λα θαιχπηνπλ ην 25% απηήο, θαη δ) ησλ ζηνηρείσλ α' θαη β' ηνπ
δεπηέξνπ εδαθίνπ ηεο πεξ. III ηεο παξ. 3, πνπ νξίδνπλ, κεηαμχ άιισλ, θαη αλαιφγσο ηνπ
πνζνζηνχ ηεο ζπγθνκψζεσο, πφηε κία έθηαζε είλαη δάζνο θαη πφηε δαζηθή.
Ζ απφθαζε ηεο Δπηηξνπήο Απαιινηξηψζεσλ δεζκεχεη ηα αξκφδηα δαζηθά φξγαλα
αθελφο σο πξνο ην δήηεκα ηεο ηδηνθηεζίαο ηεο εθηάζεσο, αθεηέξνπ σο πξνο ην επηηξεπηφ ηεο
ρξήζεσο γηα ηελ νπνία είρε γίλεη αξρηθψο ε απνθαηάζηαζε κε ηελ απφθαζε ηεο Δπηηξνπήο
Απαιινηξηψζεσο. Γηα ην ραξαθηεξηζκφ φκσο ηεο εθηάζεσο σο δαζηθνχ ραξαθηήξα ή κε
αξκφδηα παξακέλνπλ ηα θαηά ηηο δηαηάμεηο ηεο δαζηθήο λνκνζεζίαο φξγαλα κε ηε δηαδηθαζία
θαη ηηο πξνυπνζέζεηο πνπ πξνβιέπεη.
Βαζικές ζκέψεις

1. Δπεηδή, κε ηελ ππφ θξίζε αίηεζε, φπσο ζπκπιεξψζεθε κε ην απφ 17.4.2006
δηθφγξαθν πξνζζέησλ ιφγσλ, δεηείηαη ε αθχξσζε ηεο ππ' αξηζκ. 90532/174/16.3.2005
απνθάζεσο ηνπ Τπνπξγνχ Γεσξγίαο ππφ ηνλ ηίηιν «Καζνξηζκφο δηαδηθαζίαο θαηάξηηζεο,
ηήξεζεο, θσδηθνπνίεζεο θαη ελεκέξσζεο ηνπ δαζνινγίνπ» (ΦΔΚ Β' 370/23.3.2005).
2. Δπεηδή, επί ηεο αηηήζεσο απηήο δεκνζηεχηεθε ε 3973/2009 απφθαζε ηεο
Οινκέιεηαο ηνπ δηθαζηεξίνπ ηνχηνπ. Με νξηζηηθέο δηαηάμεηο ηεο ελ ιφγσ απνθάζεσο
δηαηάρζεθε ε επηζηξνθή ηνπ θαηαηεζέληνο παξαβφινπ θαη απνξξίθζεθαλ νη ιφγνη
αθπξψζεσο φηη ε πξνζβαιιφκελε πξάμε εθδφζεθε α) αλαξκνδίσο θαηά ρξφλν θαη β) θαηά
παξάβαζε ηνπ άξζξνπ 43 παξ. 2 ηνπ ΢πληάγκαηνο δειαδή φηη κε λνκίκσο εθδφζεθε σο
απφθαζε ηνπ Τπνπξγνχ Γεσξγίαο θαη φρη σο δηάηαγκα απφ ηνλ Πξφεδξν ηεο Γεκνθξαηίαο.
Πεξαηηέξσ πξνβαιιφηαλ ιφγνο αθπξψζεσο πεξί αληηζέζεσο ηεο πξνζβαιιφκελεο ζην άξζξν
24 παξ. 1 ηνπ ΢πληάγκαηνο, δηφηη ε πξνβιεπφκελε απφ απηήλ λα δηεμαρζεί εξγαζία
θαηαξηίζεσο ηνπ δαζνιφγνπ γίλεηαη βάζεη ησλ νξηζκψλ ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο
εθηάζεσο, φπσο απηνί δίλνληαη ζηηο δηαηάμεηο ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3208/2003 (ΦΔΚ 303 Α'),
πνπ αληηθαηέζηεζαλ ηηο δηαηάμεηο ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ Ν. 998/1979 (ΦΔΚ 289 Α'),
αλαθεξφκελεο (νη δηαηάμεηο ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3208/2003) εθεμήο σο «λέν άξζξν 3 Ν.
998/1979», ιακβαλνκέλσλ επίζεο ππφςε ησλ νξηδνκέλσλ ζηηο παξ. 6 θαη 7 ηνπ άξζξνπ 1
ηνπ λ. 3147/2003 (ΦΔΚ 135 Α'). ΢χκθσλα δε κε πξνβαιιφκελν ιφγν αθπξψζεσο απηφ, νη
αλσηέξσ νξηζκνί είλαη αληίζεηνη πξνο ηελ πξναλαθεξφκελε ζπληαγκαηηθή δηάηαμε δηφηη
απνκεηψλνπλ ηελ πξνζηαζία ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ. Δπί ηνπ ιφγνπ απηνχ ην
Γηθαζηήξην δελ έιαβε ζέζε θαη αλέβαιε ηελ έθδνζε νξηζηηθήο απνθάζεσο. Σνχην δε ελ φςεη
ηεο ήδε ερνχζεο δεκνζηεπζεί 3559/2008 απνθάζεσο ηνπ Δ' Σκήκαηνο ηνπ Γηθαζηεξίνπ
ηνχηνπ, κε ηελ νπνία πξνθεηκέλεο εθαξκνγήο ησλ δηδνκέλσλ ζην αλσηέξσ λέν άξζξν 3 ηνπ
Ν. 9981/1979 νξηζκψλ ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο ηνπ δνζέληνο φηη νη νξηζκνί
απηνί δελ ζπκπίπηνπλ κε ηνπο νξηζκνχο ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο πνπ δίδνληαη
απφ ην άξζξν 3 εδαθ. α) θαη β) ηνπ ηζρχνληνο απφ 1.1.2003 Καλνληζκνχ 2152/2003 ηνπ
Δπξσπατθνχ Κνηλνβνπιίνπ θαη ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο 17.11.2003 «γηα ηελ παξαθνινχζεζε
ησλ

δαζψλ

θαη

ησλ

πεξηβαιινληηθψλ

αιιειεπηδξάζεσλ

ζηελ

Κνηλφηεηα

"Έκθαζε ζηα δάζε"» (ΔΔ 324), πιελ ππνβιεζεί ζην Γηθαζηήξην ησλ Δπξσπατθψλ
Κνηλνηήησλ (Γ.Δ.Κ. εξσηήκαηα) απφ ηελ απάληεζε ζηα νπνία εμαξηάηαη ην θχξνο ησλ
αλσηέξσ νξηζκψλ πνπ δίδνληαη λέν άξζξν 3 ηνπ Ν. 998/1979.

Δηδηθφηεξα δε, αλ

νη δηδφκελνη απφ ηηο δηαηάμεηο ηνπ αλσηέξσ Καλνληζκνχ νξηζκνί εθαξκφδνληαη θαη ζε
ζέκαηα

πξνζηαζίαο

θαη

δηαρεηξίζεσο

ησλ θαηά ηνπο αλσηέξσ νξηζκνχο ηνπ θαλνληζκνχ δαζψλ θαη δαζηθψλ εθηάζεσλ ηα

νπνία δελ ξπζκίδνληαη ξεηψο απφ απηφλ, πξνβιέπνληαη φκσο απφ ηελ ειιεληθή έλλνκε ηάμε.
Δπί ησλ εξσηεκάησλ απηψλ κε ηελ απφθαζε ηνπ ηεο 22.4.2010 (C - 82/09) ηνπ Γ.Δ.Κ.
απνθάλζεθε φηη νη αλσηέξσ δηαηάμεηο ηνπ Καλνληζκνχ 2152/2003 νξίδνπλ ηηο έλλνηεο
«δάζνο» θαη «δαζηθή έθηαζε» απνθιεηζηηθά θαη κφλν γηα ηνπο ζθνπνχο ηνπ Καλνληζκνχ
θαη δελ απνθιείνπλ εζληθέο δηαηάμεηο πεξηέρνπζεο δηαθνξεηηθνχο νξηζκνχο ησλ ελλνηψλ
απηψλ φζνλ αθνξά πξνγξάκκαηα πξνζηαζίαο ησλ δαζψλ πνπ δελ δηέπνληαη απφ ηνλ
Καλνληζκφ.
3. Δπεηδή, κεηά ηελ πεξηέιεπζε ηεο απνθάζεσο απηήο ηνπ Γ.Δ.Κ. ζην ΢πκβνχιην ηεο
Δπηθξαηείαο ηελ 5.5.2010, ε παξνχζα ππφζεζε ζπδεηείηαη εθ λένπ ζηελ Οινκέιεηα θαηφπηλ
νξηζκνχ δηθαζίκνπ ηεο κε ηελ απφ 13.12.2010 πξάμε ηνπ Πξνέδξνπ ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο
Δπηθξαηείαο.
4. Δπεηδή, κεηά ηελ αλσηέξσ απφθαζε ηνπ Γ.Δ.Κ. θαη ελ φςεη ηνπ, φηη ν Καλνληζκφο
2152/2003 δελ πεξηιακβάλεη ηε ζχληαμε δαζνινγίνπ ζηα πξνγξάκκαηα πξνζηαζίαο ησλ
δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ, ηηο έλλνηεο ησλ νπνίσλ δίλεη ζην άξζξν 3 ζηνηρεία α' θαη β'
απηνχ, ε λνκηκφηεηα ηεο πξνζβαιιφκελεο απνθάζεσο είλαη εμεηαζηέα ελ φςεη ησλ νξηζκψλ
πνπ δίλεη ζηηο έλλνηεο απηέο ε ειιεληθή λνκνζεζία.
5. Δπεηδή, κε ηελ παξ. 1 ηνπ Ν. 3818/2010 (ΦΔΚ 17/16.2.2010) νξίδεηαη φηη «Ζ παξ.
3 ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ λ. 998/1979 (ΦΔΚ 289 Α'), φπσο αληηθαηαζηάζεθε κε ηελ
παξάγξαθν 1 ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ λ. 3208/2003 (ΦΔΚ 303 Α') θαηαξγείηαη, πιελ ηεο
πεξηπηψζεσο ππφ ζηνηρείν γ) ε νπνία δηαηεξείηαη ζε ηζρχ σο απηνηειήο παξάγξαθνο 5. Οη
παξάγξαθνη 4 θαη 5 ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ Ν. 998/1979, φπσο ηζρχεη, αλαξηζκνχληαη αληηζηνίρσο
ζε
4»,

παξαγξάθνπο
ελψ κε

ηελ παξ.

12

ηνπ

3
άξζξνπ 25

ηνπ

Ν.

θαη
3889/2010

(ΦΔΚ

182

Α714.10.2010) νξίδεηαη φηη «΢ην ηέινο ηνπ πξψηνπ εδαθίνπ ηεο παξαγξάθνπ 1 ηνπ άξζξνπ 9
ηνπ λ. 3818/2010 πξνζηίζεηαη εδάθην σο εμήο: κεηά ην αλσηέξσ πξψην εδάθην ηεο παξ. 1 ηνπ
Ν. 3818/2010 «Ζ θαηάξγεζε αθνξά θαη εθθξεκείο δηαδηθαζίεο γηα ην ραξαθηεξηζκφ κηαο
έθηαζεο σο δαζηθήο ή κε, πξνο ην ζθνπφ ηεο επίιπζεο ηνπ ζρεηηθνχ δεηήκαηνο ζε φπνην
ζηάδην θαη αλ βξίζθνληαη». Δλ φςεη ησλ αλσηέξσ δελ ζπληξέρεη πεξίπησζε θαηαξγήζεσο ηεο
παξνχζαο δίθεο θαη άξζξν 32 π.δ. 18/1989 (ΦΔΚ 8 Α'), εθ' φζνλ ε πξνζβαιιφκελε, φπσο ην
πεξηερφκελν ηεο είρε θαηά ηε δεκνζίεπζε ηεο, ίζρπε θαηά ηελ πξψηε ζπδήηεζε ηεο
ππνζέζεσο, (δειαδή ηελ 13.6.2008) θαηφπηλ ηεο νπνία δεκνζηεχηεθε ε αλαθεξφκελε ζηε
ζθέςε 2 3973/2009 απφθαζε (΢ηΔ Οινκ. 693/1986, Οινκ. 2612/1989, Οινκ. 1993/1992,
Οινκ. 4022/2006) εμαθνινπζεί δε λα ηζρχεη (βι. θαη ην 119441/687/27.11.2011

έγγξαθν

ηνπ Πξντζηακέλνπ ηεο Γηεπζχλζεσο Γαζηθψλ Υαξηψλ ηνπ Τπνπξγείνπ Πεξηβάιινληνο,
Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο).
6. Δπεηδή, ζην άξζξν 1 ηνπ ΢πληάγκαηνο 1975 νξίδεηαη φηη «1. Ζ πξνζηαζία ηνπ
θπζηθνχ πεξηβάιινληνο απνηειεί ππνρξέσζε ηνπ Κξάηνπο. Σν Κξάηνο ππνρξενχηαη λα
ιακβάλεη ηδηαίηεξα πξνιεπηηθά ή θαηαζηαιηηθά κέηξα πξνο δηαθχιαμηλ απηνχ. Νφκνο
θαζνξίδεη ηα αθνξψληα εηο ηελ πξνζηαζίαλ ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ ελ γέλεη εθηάζεσλ
...» θαη ζην άξζξν 117, (ην νπνίν δελ ηξνπνπνηήζεθε θαηά ηηο αλαζεσξήζεηο ηνπ 1985 θαη ηνπ
2001), φηη «1. ... 2. ... 3. Γεκφζηα ή ηδησηηθά δάζε ή δαζηθέο εθηάζεηο θαηαζηξαθείζαη ή
θαηαζηξεθφκελαη εθ ππξθατθάο ή άιισο πσο απνςηισζείζαη ή απνςηινχκελαη δελ
απνβάιινπλ εθ ηνπ ιφγνπ ηνχηνπ ηνλ νλ εθέθηελην πξν ηεο θαηαζηξνθήο ησλ ραξαθηήξα θαη
θεξχζζνληαη ππνρξεσηηθψο αλαδαζσηέα, απνθιεηφκελεο ηεο δηαζέζεσο ηνχησλ δη' έηεξνλ
πξννξηζκφλ. 4. ...». Τπφ ηελ ηζρχ ησλ αλσηέξσ ζπληαγκαηηθψλ δηαηάμεσλ θαη πξνο
εθηέιεζε ηνπο δεκνζηεχηεθε ν Ν. 998/1979 (ΦΔΚ 289 Α'). Με ην άξζξν 1 απηνχ,
επξηζθφκελν ζην ππφ ηνλ ηίηιν «Γεληθαί Γηαηάμεηο» πξψην θεθάιαην ηνπ (άξζξα 1 -5),
θαζνξίδεηαη

ν

ζθνπφο

ηνπ, πνπ είλαη αθ' ελφο κελ ν θαζνξηζκφο ησλ ζπγθεθξηκέλσλ κέηξσλ πξνζηαζίαο
γηα ηε δηαηήξεζε, αλάπηπμε θαη βειηίσζε ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ,
αθ’ εηέξνπ δε ν πξνζδηνξηζκφο ησλ φξσλ θαη πξνυπνζέζεσλ κε ηηο νπνίεο κπνξεί λα
κεηαβιεζεί ε θαηά ηνλ πξννξηζκφ ηνπο ρξήζε ηνπο ή λα εμππεξεηεζεί θαη άιιε. Καη ηνχην
δηφηη ηα δάζε θαη νη δαζηθέο εθηάζεηο ζπληζηνχλ εζληθφ θεθάιαην (άξζξν 2 απηνχ Ν.). Με ην
επφκελν άξζξν 3 δίδεηαη ν νξηζκφο ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο, ελψ ηα
εμαγγειφκελα ζην αλσηέξσ άξζξν 1 κέηξα πξνζηαζίαο ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ
εθηάζεσλ πεξηέρνληαη φρη κφλν ζην ππφ ηνλ ηίηιν απηφ ηξίην θεθάιαην ηνπ (αξζξ. 11-22),
φπνπ πξνβιέπνληαη, πιελ άιισλ, ε ζχληαμε δαζηθψλ ραξηψλ θαη δαζνινγίνπ θαζψο θαη ε
κέρξη ηε ζχληαμε ηνπ δαζνινγίνπ πξνζσξηλή επίιπζε ηνπ ραξαθηεξηζκνχ κηαο εθηάζεσο σο
δάζνπο ή δαζηθήο (άξζξα 12 -14), αιιά θαη ζην ηέηαξην θεθάιαην (άξζξα 23 - 36), φπνπ
πεξηέρνληαη εηδηθφηεξεο ξπζκίζεηο σο πξνο ηελ πξνζηαζία ηνπο απφ ηηο ππξθαγηέο θαζψο θαη
ζην πέκπην (άξζξα 37 - 44). ΢ε απηφ πεξηέρνληαη εηδηθφηεξεο ξπζκίζεηο φζνλ αθνξά ηελ
αλαδάζσζε, ηελ αλαδεκηνπξγία δειαδή

ηεο

δαζηθήο βιαζηήζεσο πνπ έρεη θαηά

νπνηνδήπνηε ηξφπν θαηαζηξαθεί ή ζεκαληηθψο αξαησζεί ή θαη' άιινλ ηξφπν ππνβαζκηζηεί
(άξζξ. 37 παξ. 1). Ζ αλαδάζσζε, πνπ είλαη ππνρξεσηηθή εάλ δάζνο ή δαζηθή έθηαζε
θαηαζηξαθεί ή απνςηισζεί, πιελ άιισλ, κε παξάλνκε πινηνκία (άξζξ. 38 παξ. 1),
θεξχζζεηαη κε δηνηθεηηθή πξάμε πνπ δεκνζηεχεηαη ζηελ Δθεκεξίδα ηεο Κπβεξλήζεσο (άξζξ.
41 παξ. 1). Οη πξναλαθεξφκελεο ξπζκίζεηο ηνπ Ν. 998/1979 σο πξνο ηελ πξνζηαζία ησλ

δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ ηίζεληαη ελ φςεη ηνπ νξηζκνχ απηψλ, πνπ δίδεηαη, θαηά ηα
αλσηέξσ,

κε

ην

άξζξν

3

απηνχ,

θαηά

ην

νπνίν

«1.

Ωο δάζνο λνείηαη πάζα έθηαζηο ηεο επηθαλείαο ηνπ εδάθνπο, ε νπνία θαιχπηεηαη ελ
φισ ή ζπνξαδηθψο ππφ αγξψλ μπισδψλ θπηψλ νησλδήπνηε δηαζηάζεσλ θαη ειηθίαο,
απνηεινχλησλ σο εθ ηεο κεηαμχ ησλ απνζηάζεσο θαη αιιειεπηδξάζεσο νξγαληθήλ
ελφηεηα, θαη ε νπνία δχλαηαη λα πξνζθέξε πξντφληα εθ ησλ σο άλσ θπηψλ εμαγφκελα ή
λα ζπκβάιε εηο ηελ δηαηήξεζηλ Σεο θπζηθήο θαη

βηνινγηθήο ηζνξξνπίαο ή

λα

εμππεξέηεζε ηελ δηαβίσζηλ ηνπ αλζξψπνπ εληφο ηνπ θπζηθνχ πεξηβάιινληνο. 2. Ωο δαζηθή
έθηαζηο λνείηαη πάζα έθηαζηο εεο επηθαλείαο ηνπ εδάθνπο, θαιππηφκελε ππφ αξαηφο ή
πεληρξφο,

πςειήο

ή

ζακλψδνπο,

μπιψδνπο

βιαζηήζεσο

νηαζδήπνηε δηαπιάζεσο

θαη δπλακέλε λα εμππεξέηεζε κίαλ ή πεξηζζφηεξνο ησλ ελ ηε πξνεγνπκέλε παξαγξάθσ
ιεηηνπξγηψλ. 3. ...».
7. Δπεηδή, φπσο ζαθψο πξνθχπηεη θαη απφ ηελ εηζεγεηηθή έθζεζε ηνπ αλσηέξσ
λφκνπ, νη δνζέληεο απφ απηφλ νξηζκνί ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο, ε ζπκθσλία
ησλ νπνίσλ πξνο ην ΢χληαγκα επηβεβαηψζεθε θαη κε ηελ αλαθεξφκελε ζηελ επφκελε ζθέςε
απφθαζε ηνπ Αλσηάηνπ Δηδηθνχ Γηθαζηεξίνπ (Α.Δ.Γ.), εθθίλεζαλ απφ ηελ άπνςε φηη ην
δάζνο θαη ε δαζηθή έθηαζε είλαη νηθνζπζηήκαηα πνπ ε ζεκαζία ηνπο γηα ην επηζπκεηφ
πνηνηηθφ επίπεδν δσήο ππεξβαίλεη ηηο σθέιεηεο απφ ηε δαζνπνληθή θαη κφλν δηαρείξηζε ηνπο,
σο πεγήο παξαγσγήο μπιείαο, ζηνηρείν δειαδή, ζην νπνίν ε παιαηφηεξε λνκνζεζία
απνθιεηζηηθψο απέβιεπε. Δλ φςεη δε απηψλ, δελ νξίζηεθαλ νχηε ε ειάρηζηε επηθάλεηα πνπ
πξέπεη λα θαηαιακβάλεη έλα δάζνο ή κία δαζηθή έθηαζε, δηφηη ηνχην, φπσο ξεηψο αλαθέξεηαη
ζηελ αλσηέξσ εηζεγεηηθή έθζεζε, είλαη ρξήζηκν κφλν γηα ηνλ θαζνξηζκφ κηαο κνλάδαο
εθκεηαιιεχζεσο, δειαδή αθνξά ηε δαζνπνληθή δηαρείξηζε (βι. ζει. 1-4 εηζεγεηηθήο
εθζέζεσο). Γελ νξίζηεθαλ επίζεο, νξηζκέλα κφλν είδε άγξησλ μπισδψλ θπηψλ, ε νξγαληθή
ελφηεηα ησλ νπνίσλ κπνξεί λα πξνζδψζεη ηελ ηδηφηεηα ηνπ δάζνπο ή ηεο δαζηθήο εθηάζεσο
ζηελ επηθάλεηα επί ηεο νπνίαο θχνληαη, εθ’ φζνλ ε αλσηέξσ ελφηεηα κπνξεί λα δεκηνπξγεζεί
απφ φια ηα είδε ησλ αγξίσλ μπισδψλ θπηψλ.
8. Δπεηδή, αίξνλ ηελ ακθηζβήηεζε πνπ αλέθπςε απφ απνθάζεηο ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο
Δπηθξαηείαο θαη ηνπ Αξείνπ Πάγνπ σο πξνο ηελ έλλνηα ηεο παξαηηζέκελεο ζηε ζθέςε 5
δηαηάμεσο

ηνπ

άξζξνπ

3

ηνπ

Ν.

998/1979,

κε

ηελ

27/1999 απφθαζε ηνπ, ην Αλψηαην Δηδηθφ Γηθαζηήξην (Α.Δ.Γ) δέρηεθε νκνθψλσο
ηα αθφινπζα: «ην ΢χληαγκα, πξνζηαηεχνληαο δηα ηνπ άξζξνπ 24 ην δάζνο θαη ηηο δαζηθέο
εθηάζεηο, παξαπέκπεη ζηελ επηζηεκνληθή έλλνηα ησλ εδαθηθψλ
πξνο ηελ νπνία ππνρξενχηαη λα ζπκκνξθσζεί θαη ν

ηνχησλ νηθνζπζηεκάησλ

λνκνζέηεο, θαηά ηελ εηδηθφηεξε

νξγάλσζε ηεο ζπληαγκαηηθήο πξνζηαζίαο. Δίλαη δε, θαηά ηελ νηθεία επηζηήκε (δαζηθή
νηθνινγία), δάζνο ή δαζηθφ νηθνζχζηεκα, νξγαληθφ ζχλνιν αγξίσλ θπηψλ κε
μπιψδε

θνξκφ

επί

ηεο επηθαλείαο εδάθνπο,

ηα

νπνία,

καδί

κε

ηελ εθεί

ζπλππάξρνπζα ρισξίδα θαη παλίδα, απνηεινχλ, δηα ηεο ακνηβαίαο αιιειεμαξηήζεσο θαη
αιιειεπηδξάζεψο ηνπο, ηδηαίηεξε βηνθνηλφηεηα (δαζνβηνθνηλφηεηα) θαη ηδηαίηεξν θπζηθφ
πεξηβάιινλ (δαζνγελέο). Δμ άιινπ, δαζηθή έθηαζε ππάξρεη φηαλ ζην αλσηέξσ ζχλνιν ε
αγξία μπιψδεο βιάζηεζε, πςειή ή ζακλψδεο, είλαη αξαηά. Κξίζηκε, επνκέλσο, γηα ηελ
έλλνηα ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο είλαη ν νξγαληθή ελφηεο ηεο δαζηθήο
(δελδξψδνπο ή ζακλψδνπο)

βιαζηήζεσο, ε νπνία θαζηζηάκελε

δηα

ησλ

εηξεκέλσλ

δηαζπλδέζεσλ ηεο φιεο δαζνγελνχο ρισξίδαο θαη παλίδαο, πξνζδίδεη κφλε ζ’ απηφ ηελ
ηδηαηηέξα ηνπ ηαπηφηεηα σο δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο. Ννκηθψο ε ελφηεο απηή δχλαηαη λα
ζπλάγεηαη εθ ησλ εηο ηα ζηνηρεία ηνπ θαθέιινπ πεξηγξαθφκελσλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηεο πεξί
ηεο εθάζηνηε πξφθεηηαη αγξίαο μπιψδνπο βιαζηήζεσο. Πάλησο, εθφζνλ ππάξρεη ε ελφηεηα
απηή,

πθίζηαηαη

ε

αληηθεηκεληθή

πξνυπφζεζε

ηεο

ελλνίαο ηνπ δάζνπο ή δαζηθήο εθηάζεσο, ηεθκαίξεηαη δε σο απηνλφεηε θαη απηαπφδεηθηε
ε ζπλππάξρνπζα ζεκειηψδεο ιεηηνπξγία παληφο δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο πνπ ζπκβάιιεη
ζηελ ηζνξξνπία ηνπ θπζηθνχ πεξηβάιινληνο, ήηνη ν θχξηνο ξφινο ηνπ εηο ηνλ θχθιν άλζξαθνο
θαη ζηελ παξαγσγή νμπγφλνπ ε ζπγθξάηεζε ηλ νκβξίσλ πδάησλ θαη ηνπ ρψκαηνο θ.ν.θ.
Σνηνπηξφπσο δελ απαηηείηαη λα βεβαηνχηαη εθάζηνηε ξεηψο θαη εηδηθψο θαηά ηνλ
ραξαθηεξηζκφ δάζνπο ή δαζηθήο εθηάζεσο ε πξνυπφζεζε απηή. Καηά ηαχηα, νξίδνληαο ην
άξζξν 3 ηνπ λ. 998/1979 φηη «δάζνο λνείηαη πάζα έθηαζηο ηεο επηθαλείαο ηνπ εδάθνπο, ε
νπνία θαιχπηεηαη ελ φισ ή ζπνξαδηθψο ππφ αγξίσλ μπισδψλ θπηψλ νησλδήπνηε δηαζηάζεσλ
θαη ειηθίαο, απνηεινχλησλ σο εθ ηεο κεηαμχ ησλ απνζηάζεσο θαη αιιειεπηδξάζεσο
νξγαληθήλ ελφηεηα, θαη ε νπνία δχλαηαη λα πξνζθέξε πξντφληα εθ ησλ σο άλσ θπηψλ
εμαγφκελα ή λα ζπκβάιε εηο ηελ δηαηήξεζηλ ηεο θπζηθήο θαη βηνινγηθήο ηζνξξνπίαο ή λα
εμππεξέηεζε ηελ δηαβίσζηλ ηνπ αλζξψπνπ-εληφο ηνπ θπζηθνχ πεξηβάιινληνο», είλαη
ζχκθσλνο

κε

ηελ

πξνεθηεζείζα

επηζηεκνληθή

έλλνηα

ηνπ

δάζνπο,

δηφηη,

θαηά ηελ αιεζή ηνπ έλλνηα, ην άξζξν ηνχην δελ ζέηεη δχν αζξνηζηηθέο πξνυπνζέζεηο
γηα ηε ζηνηρεηνζέηεζε ηεο ελλνίαο ηνπ δάζνπο, αιιά κφλνλ κίαλ, ήηνη ηελ νξγαληθή ελφηεηα
απηνχ,

ψζηε

αλ

απηή

ππάξρεη

έπεηαη

θαη'

αλάγθελ,

πιενλαζηηθψο αλαθεξνκέλε εηο ηνλ λφκνλ, ε ζπκβνιή ηνπ δάζνπο ζηε δηαηήξεζε
ηεο θπζηθήο θαη βηνινγηθήο ηζνξξνπίαο θαη ζηελ εμππεξέηεζηλ ηεο δηαβηψζεσο ηνπ
αλζξψπνπ ή κε ηα πξντφληα ηεο δαζνπνλίαο». ΢χκθσλα επνκέλσο κε ηνπο δηδφκελνπο θαη
εξκελεπφκελνπο κε ηελ απφθαζε απηή νξηζκνχο, ην δαζηθφ νηθνζχζηεκα, δπλάκελν λα

δεκηνπξγεζεί

απφ

ηελ

νξγαληθή

ελφηεηα φισλ ησλ εηδψλ ησλ αγξίσλ μπισδψλ θπηψλ, δχλαηαη κελ λα πξνζθέξεη
δαζηθά πξντφληα ζηνλ άλζξσπν πιελ δελ παχεη λα πθίζηαηαη θαη φηαλ γηα πνηθίινπο ιφγνπο
δελ ζπληξέρεη ε πξνυπφζεζε απηή, νπφηε ζπκβάιιεη ζηε δηαηήξεζε ηεο θπζηθήο θαη
βηνινγηθήο ηζνξξνπίαο ή εμππεξεηεί ηε δηαβίσζε ηνπ αλζξψπνπ εληφο ηνπ θπζηθνχ
πεξηβάιινληνο.
9. Δπεηδή, κεηά ηελ αλαζεψξεζε ηνπ ΢πληάγκαηνο ην 2001, ε κελ παξ. 1 ηνπ άξζξνπ
24 απηνχ αληηθαηαζηαζείζα δηαηππψζεθε σο εμήο: «Ζ πξνζηαζία ηνπ θπζηθνχ θαη
πνιηηηζηηθνχ πεξηβάιινληνο απνηειεί ππνρξέσζε ηνπ θξάηνπο θαη δηθαίσκα ηνπ θαζελφο. Γηα
ηε δηαθχιαμε ηνπ ην θξάηνο έρεη ππνρξέσζε λα παίξλεη ηδηαίηεξα πξνιεπηηθά ή
θαηαζηαιηηθά κέηξα ζην πιαίζην ηεο αξρήο ηεο αεηθνξίαο. Νφκνο νξίδεη ηα ζρεηηθά κε ηελ
πξνζηαζία
δαζηθψλ

ησλ
εθηάζεσλ.

Ζ

δαζψλ
ζχληαμε

θαη

δαζνινγίνπ

ζπληζηά

ησλ
ππνρξέσζε

ηνπ

Κξάηνπο...», ππφ δε ην άξζξν ηνχην (24) πξνζηέζεθε ε εμήο εξκελεπηηθή δήισζε: «Ωο
δάζνο ή δαζηθφ νηθνζχζηεκα λνείηαη ην νξγαληθφ ζχλνιν άγξησλ θπηψλ κε μπιψδε θνξκφ
πάλσ ζηελ αλαγθαία επηθάλεηα ηνπ εδάθνπο, ηα νπνία, καδί κε ηελ εθεί ζπλππάξρνπζα
ρισξίδα θαη παλίδα, απνηεινχλ κέζσ ηεο ακνηβαίαο αιιειεμάξηεζεο βηνθνηλφηεηα
(δαζνβηνθνηλφηεηα) θαη ηδηαίηεξν θπζηθφ πεξηβάιινλ (δαζνγελέο). Γαζηθή έθηαζε ππάξρεη
φηαλ ζην παξαπάλσ ζχλνιν ε αγξία μπιψδεο βιάζηεζε, πςειή ή ζακλψδεο, είλαη αξαηά».
Απφ ηελ αληηπαξαβνιή ηεο δηαηππψζεσο ηεο εξκελεπηηθήο απηήο δειψζεσο κε εθείλε ηεο
παξαηηζέκελεο ζηελ πξνεγνχκελε ζθέςε απνθάζεσο ηνπ Α.Δ.Γ. σο πξνο ηελ έλλνηα ηνπ
δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο ζπλάγεηαη φηη ε κφλε δηαθνξά ζπλίζηαηαη ζηελ πξνζζήθε,
ζηελ εξκελεπηηθή δήισζε, ηεο ιέμεσο «αλαγθαίνο» πξηλ απφ ηηο ιέμεηο «επηθαλείαο
εδάθνπο». Πξνθχπηεη δε απφ ηηο ζρεηηθέο ζπδεηήζεηο πνπ πεξηέρνληαη ζηα Πξαθηηθά ηεο Ε'
Αλαζεσξεηηθήο
Α',

΢πλεδξίαζε

Βνπιήο
ΡΖ',

7.2.2001,

ζει.

224)

(΢χλνδνο

φηη

ν

Δηζεγεηήο ηεο Πιεηνςεθίαο

εηζεγήζεθε ηελ πξνζζήθε ηεο ελ ιφγσ εξκελεπηηθήο δειψζεσο, πνπ δίλεη ηνπο νξηζκνχο ηνπ
δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο, γηα ιφγνπο αζθαιείαο δηθαίνπ («γηα λα κελ ελεξγεί ν
λνκνζέηεο
δηνίθεζε

θαη
θαηά

ην

θπξίσο

δνθνχλ

θαη

ηειηθά ν

ε

δαζηθή

δηθαζηήο εκπεηξνηερληθά

θαη

φρη

επηζηεκνληθά»). Δηζεγήζεθε δειαδή λα ηεζνχλ νη νξηζκνί απηνί φπσο αθξηβψο είραλ
δηαηππσζεί ζηελ αλσηέξσ απφθαζε 27/1999 ηνπ Α.Δ.Γ., δειαδή θαηά ηελ επηζηήκε ηεο
δαζηθήο νηθνινγίαο, φπσο ζηελ απφθαζε απηή ξεηά αλαθέξεηαη, αλαθνηλψλνληαο θαη φηη νη
πξναλαθεξφκελνη

νξηζκνί

ιακβάλνληαη

απφ

ηελ

αλσηέξσ απφθαζε, ηελ νπνία θαη θαηέζεζε. Αληηζέησο, δελ έγηλε δεθηή πξφηαζε φηη
δελ πξέπεη λα νξίδνληαη επηζηεκνληθψο νη έλλνηεο ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο («...
ν

λφκνο

ζα

δαζηθήο έθηαζεο.

νξίζεη
Ο

ηελ

λφκνο.

Γελ

έλλνηα
ζα

ην

ηνπ
νξίζεη

δάζνπο
ην

θαη

δηθαζηήξην.

Οχηε

ηεο
ζα

αλαθεξζνχκε ζηνπο θαλφλεο ηεο επηζηήκεο. Ωο γλσζηφλ, ηα πνξίζκαηα ηεο επηζηήκεο είλαη
αφξηζην, αζαθή θαη δελ παξέρνπλ θακία αζθάιεηα δηθαίνπ. Δίλαη αλάγθε ν λφκνο λα
πξνζδηνξίζεη. Καη απηφ έγηλε θαη κε ην ΢χληαγκα ηνπ 1975. Ο λφκνο πξνζδηφξηζε κε
πξφβιεςε ηνπ ΢πληάγκαηνο ηη είλαη δάζνο θαη ηη είλαη δαζηθή έθηαζε ...», απηή ζπλεδξίαζε
ζει. 238). Σέινο, ε πξνζζήθε ηεο ιέμεσο «αλαγθαία» έγηλε χζηεξα απφ πξφηαζε ηνπ
βνπιεπηή ΢η. Μάλνπ φηη νη θαιππηφκελεο κε δαζηθή βιάζηεζε εθηάζεηο πξέπεη λα είλαη
«κεγάιεο εθηάζεηο» ψζηε λα είλαη «πξάγκα» δάζνο, κε ηελ θνηλή ινγηθή δάζνο», ηελ
νπνία απνδέρζεθε ν Δηζεγεηήο ηεο πιεηνςεθίαο κε ηελ παξαηήξεζε φκσο φηη «θαη ε
λνκνινγία, αλ ζέιεηε, ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο Δπηθξαηείαο πάληνηε κηινχζε γηα ηελ εμαξθνχζα
επηθάλεηα» (απηή ζπλεδξίαζε ζει. 252). Καηά ηα αλσηέξσ, ν αλαζεσξεηηθφο λνκνζέηεο
πηνζέηεζε ηνπο νξηζκνχο ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο πνπ είρε δψζεη ε απφθαζε
27/1999 ηνπ Α.Δ.Γ.· ε νπνία ξεηψο αλαθέξεη φηη απηνί απνηεινχλ νξηζκνχο ηεο επηζηήκεο
ηεο δαζηθήο νηθνινγίαο. Σνχην δε έπεηαη, πξψηνλ, φηη είλαη αδηάθνξν ην είδνο ή ηα είδε
αγξίσλ μπισδψλ θπ,ηψλ απφ ηα νπνία απνηεινχληαη, δειαδή, αλ είλαη δαζνπνληθή ή κε, εθ’
φζνλ απνηεινχλ νξγαληθή
«αλαγθαία»
απαηηψληαο

εληάζζεηαη
κία

ελφηεηα. Καη, δεχηεξνλ, φηη ε πξνζζήθε ηεο ιέμεσο
ζηνπο

αξηζκεηηθψο

νξηζκνχο

απηνχο

πξνζδηνξηζκέλε

θαη

ειάρηζηε

δελ
έθηαζε

ηνπο

αλαηξέπεη,

πξνο δαζνπνληθή

εθκεηάιιεπζε, θαηά ηα αλαθεξφκελα ζηελ εηζεγεηηθή έθζεζε ηνπ λ. 998/1979 (αλσηέξσ
ζθέςε 7), ή πξνο ηθαλνπνίεζε ηεο «θνηλήο ινγηθήο», αιιά κία έθηαζε πνπ είλαη πξάγκαηη
αλαγθαία πξνθεηκέλνπ λα ιεηηνπξγήζεη έλα δαζηθφ νηθνζχζηεκα αλαιφγσο ηεο ζέζεσο απηήο
(πςνκέηξνπ,

γεσγξαθηθνχ

πιάηνπο θαη κήθνπο) θαη ησλ επηθξαηνπζψλ ζε απηήλ εδαθνινγηθψλ, θιηκαηηθψλ
θαη άιισλ ζπλζεθψλ. Καηά ηε γλψκε φκσο ησλ ΢πκβνχισλ Γ. Παπαγεσξγίνπ, Μ. Βειαξά,
Γ. Αιεμαλδξή, Γ. Πνηακηά, Β. Αξαβαληηλνχ, Γ. Κπξηιιφπνπινπ, Κ. Πηζπηξίγθνπ θαη Α.
Υιακπέα, απφ ην αλσηέξσ πξνθχπηεη φηη ν αλαζεσξεηηθφο λνκνζέηεο λαη κελ απνδέρζεθε
ηνπο νξηζκνχο ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο εθηάζεσο πνπ δίλεη ε δαζηθή νηθνινγία πιελ δελ
απέθιεηε ηνλ αξηζκεηηθφ πξνζδηνξηζκφ κηαο ειάρηζηεο εθηάζεσο ε νπνία απαηηείηαη γηα ηελ
ιεηηνπξγία ελφο δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο θαη κάιηζηα αδηαθφξσο ηεο ζέζεψο ηεο θαη ησλ
πξναλαθεξφκελσλ ζπλζεθψλ πνπ επηθξαηνχλ ζε απηήλ.

10. Δπεηδή, πεξαηηέξσ, θαηά ηελ έλλνηα ηεο αλσηέξσ εξκελεπηηθήο δειψζεσο,
θξηηήξην ππάξμεσο ηνπ δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο είλαη ε νξγαληθή ελφηεηα ηεο επ’ απηνχ
βιαζηήζεσο, ηνχην δε θξίλεηαη ελ φςεη ηνπ είδνπο θαη ηεο ειηθίαο απηήο θαζψο θαη ηεο θαηά
ηα αλσηέξσ ζέζεσο ηνπ εδάθνπο επί ηνπ νπνίνπ θχεηαη θαη ησλ επηθξαηνπζψλ ζε απηφ
ζπλζεθψλ.
11. Δπεηδή, νη παξ. 1 έσο 5 ηνπ παξαηηζέκελνπ ζηε ζθέςε 6 άξζξνπ 3 ηνπ Ν.
998/1979 αληηθαηαζηάζεθαλ κε ηελ παξ. 1 ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3208/2003 (ΦΔΚ 303
Α/24.12.2003) σο εμήο: «1. Ωο δάζνο ή δαζηθφνηθνζχζηεκα λνείηαη ην νξγαληθφ ζχλνιν
άγξησλ θπηψλ κε μπιψδε θνξκφ πάλσ ζηελ αλαγθαία επηθάλεηα ηνπ εδάθνπο, ηα νπνία, καδί
κε ηελ εθεί ζπλππάξρνπζα ρισξίδα θαη παλίδα, απνηεινχλ κέζσ ηεο ακνηβαίαο
αιιειεμάξηεζεο θαη αιιεινεπίδξαζεο ηνπο, ηδηαίηεξε βηνθνηλφηεηα (δαζνβηνθνηλφηεηα) θαη
ηδηαίηεξν θπζηθφ πεξηβάιινλ (δαζνγελέο). 2. Γαζηθή έθηαζε ππάξρεη φηαλ ζην παξαπάλσ
ζχλνιν
πςειή

ή
ή

ζακλψδεο,

άγξηα
είλαη

αξαηά.

μπιψδεο
3.

Ζ

βιάζηεζε,

θαηά ηηο παξαγξάθνπο

1

θαη 2

δαζνβηνθνηλφηεηα πθίζηαηαη θαη ην δαζνγελέο πεξηβάιινλ δεκηνπξγείηαη ζε κηα έθηαζε
φηαλ: Η. Φχνληαη ζηελ ελ ιφγσ έθηαζε άγξηα μπιψδε θπηά, δπλάκελα κεδαζηθή
εθκεηάιιεπζε λα παξάγνπλ δαζηθή πξντφληα (δαζνπνληθά είδε). II. Σν εκβαδφλ ηεο ελ ιφγσ
έθηαζεο ζηελ νπνία θχνληαη ελ φισ ή ζπνξαδηθά ηα σοάλσ δαζηθά είδε είλαη θαη' ειάρηζηνλ
0,3 εθηάξηα, κε γεσκεηξηθή κνξθή θαηά ηνδπλαηφλ απνζηξνγγπισκέλε ή ζε ισξίδα πιάηνπο
ηνπιάρηζηνλ ηξηάληα (30) κέηξσλ. Ζ δαζνβηνθνηλφηεηα πθίζηαηαη

θαη ην δαζνγελέο

πεξηβάιινλ δεκηνπξγείηαη θαη ζε εθηάζεηο κε κηθξφηεξν εκβαδφλ απφ 0,3 εθηάξηα, φηαλ ιφγσ
ηεο ζέζεο ηνπο βξίζθεηαη ζε ζρέζε αιιειεμάξηεζεο θαη αιιειεπίδξαζεο κε άιιεο γεηηνληθέο
εθηάζεηο πνπ ζπληζηνχλ δάζνο ή δαζηθή έθηαζε. ΜΗ. Οη θφκεο ησλ δαζηθψλ εηδψλ ζε
θαηαθφξπθε πξνβνιή θαιχπηνπλ ηνπιάρηζηνλ ην είθνζη πέληε ηνηο εθαηφ (ζπγθφκσζε 0,25)
ηεο έθηαζεο ηνπ εδάθνπο. Σα δαζηθά νηθνζπζηήκαηα ραξαθηεξίδνληαη σο δάζε ή δαζηθέο
εθηάζεηο θαηά ηηο επφκελεο δηαθξίζεηο: α) Δάλ ζηελ σο άλσ βηνθνηλφηεηα ηα δαζηθά είδε
έρνπλ επδηάθξηηε θαηαθφξπθε δνκή (νξφθνπο) θαη νη θφκεο ηνπο θαιχπηνπλ πνζνζηφ
κεγαιχηεξν ηνπ ηξηάληα ηνηο εθαηφ ηνπ εδάθνπο (ζπγθφκσζε κεγαιχηεξε ηνπ 0,30%), ε ελ
ιφγσ έθηαζε ραξαθηεξίδεηαη, δάζνο, κε ηελ πξνυπφζεζε φηη ε ζπγθφκσζε ηνπ αλνξφθνπ
ππεξβαίλεη ηα δεθαπέληε εθαηνζηά 0,15) θαη ζε πεξίπησζε έιιεηςεο ππνξφθνπ ε ζπγθφκσζε
ηνπ αλνξφθνπ ππεξβαίλεη ηα είθνζη πέληε εθαηνζηά (0,25). β. Δάλ ζηελ σο άλσ βηνθνηλφηεηα
ε μπιψδεο βιάζηεζε απνηειείηαη απφ δαζνπνληθά είδε αείθπιισλ ή θπιινβφισλ
πιαηχθπιισλ πνπ εκθαλίδνληαη ζε ζακλψδε κνξθή, ε ελ ιφγσ έθηαζε ραξαθηεξίδεηαη

δαζηθή έθηαζε, εθφζνλ νη θφκεο ησλ εηδψλ απηψλ θαιχπηνπλ πνζνζηφ κεγαιχηεξν ηνπ
είθνζη πέληε ηνηο εθαηφ ηνπ εδάθνπο (ζπγθφκσζε κεγαιχηεξε ηνπ 0,25). γ...».
12.

Δπεηδή

κε ηηο

αλσηέξσ

δηαηάμεηο

ηνπ

λένπ

άξζξνπ

3

ηνπ

Ν.

998/1979 νξίδεηαη φηη δαζηθφ νηθνζχζηεκα ππάξρεη φηαλ ζσξεπηηθψο ζπληξέρνπλ ηα
αθφινπζα ζηνηρεία: α) άγξηα μπιψδε θπηά ηα νπνία είλαη δαζνπνληθά, κπνξνχλ δειαδή λα
παξάγνπλ κε δαζηθή εθκεηάιιεπζε δαζηθά πξντφληα (παξ. 3 πεξ. Η), β) έθηαζε επί ηεο νπνίαο
ηα αλσηέξσ θπηά ππάξρνπλ αξηζκεηηθψο πξνζδηνξηδφκελσλ ησλ ειάρηζησλ ηεηξαγσληθψλ
κέηξσλ απηήο (παξ. 3 πεξ. II εδάθην πξψην). Καη γ) ζπγθφκσζε ησλ επί ηεο απηήο εθηάζεσο
απηήο δαζνπνληθψλ εηδψλ αξηζκεηηθψο επίζεο θαζνξηδφκελε (παξ. 3 πεξ. III εδάθην πξψην).
Πεξαηηέξσ δε, κε ηηο απηέο δηαηάμεηο" νξίδεηαη φηη ηα θαηά ηα αλσηέξσ δαζηθά
νηθνζπζηήκαηα είλαη: η) δάζε αλ ε ζπγθφκσζε ησλ δαζνπνληθψλ εηδψλ θαιχπηεη
αξηζκεηηθψο πξνζδηνξηδφκελν πνζνζηφ ηεο επηθάλεηαο επί ηεο νπνίαο επξίζθνληαη (παξ. 3
πεξ. III εδάθην δεχηεξν ζηνηρ. α') θαη ηη) δαζηθέο εθηάζεηο αλ ε ζπγθφκσζε ησλ ζακλψδνπο
κνξθήο δαζνπνληθψλ εηδψλ θαιχπηεη αξηζκεηηθψο επίζεο πξνζδηνξηδφκελν πνζνζηφ ηεο
εθηάζεσο επί ηεο νπνίαο επξίζθνληαη (παξ. 3 πεξ. ΗΗΗ εδάθην δεχηεξν ζηνηρ. β').
13. Δπεηδή νη αλαθεξφκελεο ζηελ πξνεγνχκελε ζθέςε ππφ ζηνηρεία α', β' θαη γ'
δηαηάμεηο είλαη αληίζεηεο πξνο ην άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο θαη ηελ ππφ ην άξζξν 24 ηνπ
΢πληάγκαηνο εξκελεπηηθή δήισζε γηα ηνπο εμήο ιφγνπο. α) Ζ ηεο πεξ. Η ηεο παξ. 3 ηνπ λένπ
άξζξνπ 3 δηφηη εμαξηά ηελ χπαξμε ελφο δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο απφ ηε δπλαηφηεηα
νηθνλνκηθήο ηνπ εθκεηαιιεχζεσο, ε νπνία ελδέρεηαη κελ λα ππάξρεη πιελ δελ είλαη
ππνρξεσηηθή, θαηά ηα αλαθεξφκελα ζηε ζθέςε 8, επαλεηζάγνπζα έηζη ζηε ζέζε ησλ
πηνζεηεζέλησλ απφ ηνλ αλαζεσξεηηθφ λνκνζέηε νξηζκψλ ηεο δαζηθήο νηθνινγίαο εθείλνπο
ζηεο δαζνπνλίαο, β) ε ηνπ πξψηνπ εδαθίνπ ηεο πεξ. II ηεο παξ. 3 ηνπ λένπ άξζξνπ 3 δηφηη,
πέξαλ ηνπ φηη ην δαζηθφ νηθνζχζηεκα πξέπεη, ζχκθσλα κε απηήλ, θαηά ηελ ακέζσο αλσηέξσ
αληίζεηε πξνο ην ΢χληαγκα δηάηαμε, λα απνηειείηαη απνθιεηζηηθά απφ δαζνπνληθά κφλν είδε,
εμαξηά ηελ ηδηφηεηα ηνπ σο δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο απφ έθηαζε ηεο νπνίαο ην ειάρηζην
εκβαδφλ θαζνξίδεηαη αξηζκεηηθψο αδηαθφξσο ηεο ζέζεσο ηεο θαη ησλ επηθξαηνπζψλ ζε
απηήλ εδαθνινγηθψλ, θιηκαηηθψλ θαη άιισλ ζπλζεθψλ. Καηά ηε γλψκε φκσο ησλ
αλαθεξφκελσλ ζηε ζθέςε 8 ΢πκβνχισλ πνπ κεηνςήθηζαλ, ε θξηλφκελε δηάηαμε, θαζ' φζνλ
θαζνξίδεη αξηζκεηηθψο ην ειάρηζην εκβαδφλ ηεο εθηάζεσο πνπ πξέπεη λα θαηαιακβάλεη έλα
δαζηθφ νηθνζχζηεκα δελ αληίθεηηαη ζηελ αλσηέξσ εξκελεπηηθή δήισζε. Καη γ) ε ηνπ
πξψηνπ εδαθίνπ ηεο πεξ. II! ηεο παξ. 3 ηνπ λένπ άξζξνπ 3 δηφηη, πέξαλ ηνπ φηη ην δαζηθφ
νηθνζχζηεκα πξέπεη, θαηά ηελ θαηά ηα αλσηέξσ αληίζεηε πξνο ην ΢χληαγκα δηάηαμε, λα
απνηειείηαη απφ δαζνπνληθά κφλν είδε, εμαξηά ηελ ηδηφηεηα ελφο νηθνζπζηήκαηνο σο

δαζηθνχ φρη απφ ηελ ελ φςεη ηνπ είδνπο θαη ηεο ειηθίαο ηεο δαζηθήο βιαζηήζεσο θαζψο θαη
ησλ ηδηνκνξθηψλ ηεο πεξηνρήο φπνπ απηή θχεηαη επίηεπμε ηεο νξγαληθήο ηεο ελφηεηαο, θαηά
ηα αλαθεξφκελα ζηε ζθέςε 9, αιιά απφ ην αλειαζηηθφ αξηζκεηηθφ θξηηήξην ηεο
ζπγθνκψζεσο ηνπ εδάθνπο φπνπ απηή θχεηαη. Καηά ηε γλψκε φκσο ησλ αλαθεξφκελσλ ζηε
ζθέςε 8 ΢πκβνχισλ πνπ κεηνςήθηζαλ, ε θξηλφκελε δηάηαμε, θαζ' φζνλ θαζνξίδεη
αξηζκεηηθψο ην πνζνζηφ ηεο ζπγθνκψζεσο δελ αληίθεηηαη ζην πξναλαθεξζέλ άξζξν ηνπ
΢πληάγκαηνο θαη ηελ ππ' απηφ εξκελεπηηθή δήισζε.
14. Δπεηδή, πεξαηηέξσ, ην ηειεπηαίν εδάθην ηεο ππφ ην άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο
εξκελεπηηθήο δειψζεσο ζέηεη σο θξηηήξην ηεο δηαθξίζεσο δάζνπο θαη δαζηθήο εθηάζεσο φρη
ην πςειφ ή ην ζακλψδεο ηεο επ' απηήο βιαζηήζεσο αιιά ην αξαηφ ή κε απηήο. Απφ ην
ζπλδπαζκφ δε ησλ παξαηηζέκελσλ ζηε ζθέςε 11 δηαηάμεσλ ηνπ πξψηνπ εδαθίνπ ηεο πεξ. III
ηεο παξ. 3 ηνπ λένπ άξζξνπ 3 θαη ησλ ζηνηρείσλ α' θαη β' ηεο απηήο πεξ. ΠΗ ηεο παξ. 3,
ζπλάγεηαη φηη α) έλα νηθνζχζηεκα είλαη δαζηθφ φηαλ πθίζηαηαη ζπγθφκσζε ηνπιάρηζηνλ 25%
ησλ επί ηεο εθηάζεσο πνπ θαιχπηεη δαζνπνληθψλ εηδψλ, β) έλα δαζηθφ νηθνζχζηεκα είλαη
δάζνο, επνκέλσο έθηαζε κε κε αξαηή δαζηθή βιάζηεζε, φηαλ ε ζπγθφκσζε ηνπ αλνξφθνπ,
ζε πεξίπησζε πνπ ειιείπεη ππφξνθνο, άλσ ηνπ 25% θαη γ) έλα δαζηθφ νηθνζχζηεκα είλαη
δαζηθή έθηαζε, επνκέλσο έθηαζε κε αξαηή δαζηθή βιάζηεζε, φηαλ ηα επ’ απηήο ζακλψδε
δαζνπνληθά είδε έρνπλ, φπσο αθξηβψο θαη ζηνλ ακέζσο αλσηέξσ πεξίπησζε, ζπγθφκσζε
άλσ ηνπ 25%. Οη αλσηέξσ δηαηάμεηο, επνκέλσο, πέξαλ ηεο θαηά ηα αλσηέξσ
αληηζπληαγκαηηθφηεηαο ηνπο δηφηη πξνυπνζέηνπλ ηελ χπαξμε δαζνπνληθψλ κφλνλ εηδψλ θαη
κάιηζηα επί αξηζκεηηθψο πξνζδηνξηδφκελεο

ειαρίζηεο εθηάζεσο, πξνζθξνχνπλ θαη ζην

ηειεπηαίν εδάθην ηεο ππφ ην άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο εξκελεπηηθήο δειψζεσο. Σνχην δε
δηφηη δελ ζέηνπλ σο θξηηήξην ραξαθηεξηζκνχ κηαο εθηάζεσο σο δάζνπο ή δαζηθήο φρη ην
αξαηφ ή κε ηεο επ' απηήο δαζηθήο βιαζηήζεσο αιιά άιιν θξηηήξην πνπ ζπλάπηεηαη κε ην
χςνο ηεο βιαζηήζεσο, εθ' φζνλ ε άλσ ηνπ 25% ζπγθφκσζε ησλ επί κηαο εθηάζεσο
δαζνπνληθψλ εηδψλ ζπλεπάγεηαη ην ραξαθηεξηζκφ ηεο ηφζν σο δάζνπο, άξα κε αξαηήο
βιαζηήζεσο, φζν θαη σο δαζηθήο εθηάζεσο άξα αξαηήο βιαζηήζεσο, αξθεί ζηελ ηειεπηαία
απηή

πεξίπησζε

(γηα

ην

ραξαθηεξηζκφ

ηεο

δειαδή

σο

δαζηθήο) ε βιάζηεζε λα είλαη ζακλψδεο άξα ρακειή αθφκα θαη αλ ε ζπγθφκσζε
ηεο είλαη 100%.
15. Δπεηδή κε ηελ παξ. 1 ηνπ άξζξνπ 15 ηνπ Ν. 1734/1987, νξίδεηαη φηη
«Κνηλφρξεζηεο θαη δηαζέζηκεο δαζηθέο εθηάζεηο ηνπ αγξνηηθνχ θψδηθα, νη νπνίεο έρνπλ
παξακείλεη ζηελ αξκνδηφηεηα ηεο δ/λζεο γεσξγίαο, πεξηέρνληαη κε πξάμε ηνπ λνκάξρε, κεηά
απφ θνηλή έθζεζε ελφο δαζνιφγνπ θαη ελφο γεσπφλνπ, πνπ ππεξεηνχλ ζηηο αληίζηνηρεο

δ/λζεηο γεσξγίαο θαη δαζψλ ηεο λνκαξρίαο ζηε δηαρείξηζε ηεο δαζηθήο ππεξεζίαο, εθ' φζνλ
θαιχπηνληαη κεξηθά ή νιηθά απφ δάζνο δξπφο (εθηφο πξίλνπ θαη αξηάο), πεχθεο, ειάηεο,
νμηάο, πιαηάλνπ, ζθιήζξνπ θαη θαζηαληάο θαη δελ είλαη απαξαίηεηεο γηα ηελ θηελνηξνθία. Οη
ηνπηθέο δαζηθέο ππεξεζίαο έρνπλ ππνρξέσζε, κεηά ηε δεκνζίεπζε ηεο πξάμεο ηνπ λνκάξρε
λα ζέζνπλ ηηο εθηάζεηο απηέο ζε δαζνπνληθή δηαρείξηζε θαη εθκεηάιιεπζε σο δεκφζηα
δάζε». Πεξαηηέξσ, κε ηελ παξ. 6 ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3147/2003 (ΦΔΚ 135 Α')
αληηθαηαζηάζεθε ε παξ. 3 ηνπ αλσηέξσ άξζξνπ 15 ηνπ Ν. 1734/1987 σο εμήο: «3. Γεκφζηεο
επνηθηζηηθέο εθηάζεηο πνπ παξαρσξήζεθαλ γηα απνθαηάζηαζε αθηεκφλσλ γεσξγψλ, νη
νπνίεο θαηά ηελ έλαξμε ηζρχνο ηνπ λφκνπ απηνχ θαιχπηνληαη ζε πνζνζηφ ηνπιάρηζηνλ είθνζη
πέληε ηνηο εθαηφ απφ ηα δαζνπνληθά είδε ηεο παξαγξάθνπ 1, δηαηεξνχλ ην δαζηθφ ραξαθηήξα
σο πξνο ηελ θαιππηφκελε έθηαζε θαη νη δηθαηνχρνη ηνπο ηηο δηαρεηξίδνληαη ζχκθσλα κε ηηο
δηαηάμεηο ηεο δαζηθήο λνκνζεζίαο. Γηα ηελ ππφινηπε έθηαζε ή γηα νιφθιεξε ηελ έθηαζε, αλ
δελ ζπληξέρνπλ νη πξνυπνζέζεηο ηνπ πξνεγνχκελνπ εδαθίνπ, εθαξκφδνληαη νη δηαηάμεηο ηεο
αγξνηηθήο λνκνζεζίαο», (εθεμήο: λέα παξάγξαθνο 3 ηνπ άξζξνπ 15 ηνπ Ν. 1734/1987).
16. Δπεηδή, θαηά ηα αλαθεξφκελα ζηηο ζθέςεηο 7 θαη 9, ζχκθσλα κε ηελ ππφ ην άξζξ.
24 ηνπ ΢πληάγκαηνο εξκελεπηηθή δήισζε ην δάζνο θαη ε δαζηθή έθηαζε κπνξεί λα
απνηεινχληαη απφ νπνηνδήπνηε είδνο ή είδε άγξησλ μπισδψλ θπηψλ, δαζνπνληθψλ ή κε εθ’
φζνλ απηά απνηεινχλ νξγαληθή ελφηεηα, ε νπνία εμ άιινπ, δελ εμαξηάηαη απφ καζεκαηηθήο
νξηδφκελν πνζνζηφ ζπγθνκψζεσο. Σνχηνπ δε έπεηαη φηη ε αλαθεξφκελε ζηελ πξνεγνχκελε
ζθέςε λέα παξάγξαθνο 3 ηνπ άξζξνπ 15 ηνπ Ν. 1734/1987, πνπ ζεσξεί κία έθηαζε σο
έρνπζα δαζηθφ ραξαθηήξα απφ ηελ χπαξμε ζε απηήλ νξηζκέλσλ κφλν δαζνπνληθψλ θπηψλ
θαη κε καζεκαηηθψο νξηδφκελν πνζνζηφ ζπγθνκψζεσο είλαη αληίζεηε πξνο ην αλσηέξσ
άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο θαη ηελ ππ' απηφ εξκελεπηηθή δήισζε θαη σο εθ ηνχηνπ αλίζρπξε,
σο πξνζθξνχνπζα ζηελ αλσηέξσ εξκελεπηηθή δήισζε.
17. Δπεηδή, κε ηελ παξ. 7 ηνπ απηνχ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3147/2003 νξίζηεθαλ ηα εμήο:
«7. Με ηελ επηθχιαμε ησλ δηαηάμεσλ ηεο παξαγξάθνπ 1 ηνπ άξζξνπ 15 ηνπ Ν. 1734/1987, ν
ραξαθηεξηζκφο απφ ηηο Δπηηξνπέο Απαιινηξηψζεσλ θαη ηηο Δπηηξνπέο Οξηζηηθψλ Γηαλνκψλ,
σο πξνο ηε κνξθή ησλ εθηάζεσλ πνπ απνηέιεζαλ αληηθείκελν δηαλνκήο, ζχκθσλα κε ηηο
δηαηάμεηο ηεο αγξνηηθήο λνκνζεζίαο, είλαη έγθπξνο θαη δεζκεπηηθφο θαη δελ επαλεμεηάδεηαη
απφ

ηα

φξγαλα

ηεο

Γηνίθεζεο.

Δθηάζεηο

ζηηο

νπνίεο

έγηλε

θηελνηξνθηθή

απνθαηάζηαζε θαη ραξαθηεξίζηεθαλ απφ ηηο Δπηηξνπέο Απαιινηξηψζεσλ σο ρεξζνιίβαδα
ηεο παξαγξάθνπ 2 ηνπ άξζξνπ 45 ηνπ Ν. 4173/1929 (ΦΔΚ 205 Α') ππάγνληαη ζηηο εθηάζεηο
πνπ αλαθέξνληαη ζηελ πεξίπησζε β΄ηεο παξαγξάθνπ 6 ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ Ν. 998/1979».
Καηά ηελ έλλνηα ηεο δηαηάμεσο απηήο, εξκελεπφκελεο ζε ζπλδπαζκφ κε εθείλν ηεο παξ. 1

ηνπ άξζξνπ 117 ηνπ ΢πληάγκαηνο ε απφθαζε ηεο Δπηηξνπήο Απαιινηξηψζεσλ δεζκεχεη ηα
αξκφδηα δαζηθά φξγαλα ην κελ σο πξνο ην δήηεκα ηεο ηδηνθηεζίαο ηεο εθηάζεσο ην δε σο
πξνο ην επηηξεπηφ ηεο ρξήζεσο γηα ηελ νπνία είρε γίλεη αξρηθψο ε απνθαηάζηαζε κε ηελ
απφθαζε ηεο Δπηηξνπήο Απαιινηξηψζεσο. Γηα ην ραξαθηεξηζκφ φκσο ηεο εθηάζεσο σο
δαζηθνχ ραξαθηήξα ή κε αξκφδηα παξακέλνπλ ηα θαηά ηηο δηαηάμεηο ηεο δαζηθήο λνκνζεζίαο
φξγαλα κε ηε δηαδηθαζία θαη ηηο πξνυπνζέζεηο πνπ απηή πξνβιέπεη. Με απηή δε ηελ έλλνηα
απφ

ηελ αλσηέξσ ξχζκηζε δελ παξαβηάδνληαη ην Πξψην Πξφζζεην Πξσηφθνιιν ηεο

Δπξσπατθήο ΢πκβάζεσο ησλ Γηθαησκάησλ ηνπ Αλζξψπνπ νχηε ηα άξζξα 17 θαη 118 ηνπ
΢πληάγκαηνο (βι. θαη ΢ηΔ 2959/2006 7κεινχο, 3612/2011 επηακεινχο), νχηε θαη ην άξζξ.
24 θαη ηνπ ΢πληάγκαηνο θαη, ζπλεπψο, ν ιφγνο αθπξψζεσο πεξί αλίζρπξνπ ηεο αλσηέξσ
δηαηάμεσο ιφγσ ηεο αληηζέζεσο ηεο πξνο ηελ ππφ ην αξζξ. 24 θαη ηνπ ΢πληάγκαηνο θαη ηελ
ππ' απηφ εξκελεπηηθή δήισζε είλαη απνξξηπηένη σο αβάζηκνη. Καηά ηε γλψκε φκσο ησλ
΢πκβνχισλ Γ. Παπαγεσξγίνπ, Μ. Βειαξά, Γ. Πνηακηά, Β. Αξαβαληηλνχ, Γ. Κπξηιιφπνπινπ
θαη Α. Υιακπέα, ε αλσηέξσ δηάηαμε είλαη αληίζεηε πξνο ην άξζξν 17 ηνπ ΢πληάγκαηνο δηφηη
ζπλεπάγεηαη ηελ αλαηξνπή ηνπ ραξαθηεξηζκνχ εθηάζεσλ ν νπνίνο είρε γίλεη θαηά θαλφλα
πξν πνιιψλ εηψλ θαη, εληαχζελ, ξηδηθή κείσζε ηεο αμίαο ελφο αθηλήηνπ.
18. Δπεηδή, κεηά ηε δηαπίζησζε κε ηηο ζθέςεηο 13, 14 θαη 16 ηεο αληηζέζεσο πξνο ην
΢χληαγκα ζπλεπψο δε θαη ηνπ αλίζρπξνπ ησλ αλσηέξσ δηαηάμεσλ ηνπ λένπ άξζξνπ 3 ηνπ Ν.
998/1971 θαη ηεο λέαο παξ. 3 ηνπ άξζξνπ 15 ηνπ Ν. 1734/1987, κε ηηο νπνίεο δίλεηαη ν
νξηζκφο ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ, πξέπεη λα γίλεη δεθηφο σο βάζηκνο ν
αλαθεξφκελνο ζηε ζθέςε 2 ιφγνο αθπξψζεσο κε ηνλ νπνίν ην αηηνχλ πξνβάιιεη φηη ε
πξνζβαιιφκελε απφθαζε είλαη αθπξσηέα σο αληηζπληαγκαηηθή γηαηί ε πξνβιεπφκελε απφ
απηήλ λα δηεμαρζεί εξγαζία θαηαξηίζεσο ηνπ δαζνινγίνπ γίλνληαη βάζεη ησλ νξηζκψλ πνπ
δίδνληαη ζηηο αλσηέξσ αλίζρπξεο δηαηάμεηο. Σνχηνπ δε έπεηαη φηη πξέπεη λα γίλεη δεθηή ε
θξηλφκελε αίηεζε θαη λα αθπξσζεί ε πξνζβαιιφκελε απφθαζε.
ΠΑΡΑΣΗΡΗ΢ΕΙ΢ ΢ΣΗΝ ΑΠΟΦΑ΢Η 32/2013 ΣΗ΢ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ΢ ΣΟΤ ΢.η.Ε
Θέκα: Αληηζπληαγκαηηθόηεηα ηωλ λόκωλ 3208/2003 θαη 3147/2003 ωο πξνο ηνλ νξηζκό ηνπ
δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο έθηαζεο
I. Με ηελ απφθαζε 32/2013 ηεο Οινκέιεηαο ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο Δπηθξαηείαο
θξίζεθαλ αληηζπληαγκαηηθέο νη δηαηάμεηο ηνπ άξζξνπ 1, §3, πεξίπη. Η, πεξίπη. ΗΗ, πεξηπη. ΗΗΗ,
εδ. 1ν θαη εδ. 2ν, ζηνηρεία α’ θαη β’ ηνπ λφκνπ 3208/2003 θαη ηνπ άξζξνπ 1, §§ 6,7 ηνπ λφκνπ

3147/2003 πνπ ζέηνπλ πξνυπνζέζεηο γηα ηνλ ραξαθηεξηζκφ έθηαζεο σο δαζηθήο. Καηά ηελ
θξίζε ηνπ Γηθαζηεξίνπ, ν νξηζκφο ηνπ δάζνπο ή ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ ζηα σο άλσ
λνκνζεηήκαηα γίλεηαη κε ηξφπν πνπ πξνζθξνχεη επζέσο ζην άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο θαη
ζηελ ππφ απηφ εξκελεπηηθή δήισζε.
Ζ παξαπάλσ απφθαζε εθδφζεθε κεηά απφ αίηεζε ηνπ Γεσηερληθνχ Δπηκειεηεξίνπ κε ηελ
νπνία δεηνχζε ηελ αθχξσζε ηεο ππ’ αξηζκ. 90532/174/16.3.2005 απφθαζεο ηνπ Τπνπξγνχ
Γεσξγίαο γηα ηνλ θαζνξηζκφ ηεο δηαδηθαζίαο θαηάξηηζεο, ηήξεζεο, θσδηθνπνίεζεο θαη
ελεκέξσζεο ηνπ δαζνινγίνπ, ε νπνία ζα πξαγκαηνπνηνχληαλ κε βάζε ηνπο λφκνπο
3208/2003 θαη 3147/2003. Με ηελ απφθαζε 3973/2009 ε Οινκέιεηα ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο
Δπηθξαηείαο απνθάλζεθε κε νξηζηηθέο δηαηάμεηο γηα φινπο ηνπο πξνβαιιφκελνπο απφ ηνπο
αηηνχληεο ιφγνπο αθπξψζεσο πιελ ηνπ αλαθεξφκελνπ ζηελ αληηζπληαγκαηηθφηεηα ηεο
πξνζβαιιφκελεο σο πξνο ην άξζξν 24 παξ. 1 ηνπ ΢πληάγκαηνο, γηα ηνλ νπνίν αλέβαιιε ηελ
έθδνζε νξηζηηθήο απφθαζεο.
ΗΗ. Ζ σο άλσ αλαβνιή θξίζεθε ζθφπηκε, ελφςεη ηνπ φηη είραλ ππνβιεζεί πξνδηθαζηηθά
εξσηήκαηα ζην ΓΔΚ, πιένλ ΓΔΔ, ζην πιαίζην ηεο ππ’ αξηζ. 3559/2008 απφθαζεο ηνπ Δ’
Σκήκαηνο ηνπ ΢ηΔ ζρεηηθά κε ηε λνκηθή ηζρχ ησλ νξηζκψλ ησλ ελλνηψλ δάζνο θαη δαζηθή
έθηαζε πνπ δίλνπλ νη δχν ακθηζβεηνχκελνη σο πξνο ηελ ζπληαγκαηηθφηεηά ηνπο λφκνη, ιφγσ
ηεο δηαθνξνπνίεζήο ηνπο απφ απηνχο πνπ δίλνληαη απφ ηνλ ππ’ αξηζ. 2152/2003 Καλνληζκφ
ηνπ Δπξσπατθνχ Κνηλνβνπιίνπ θαη ηνπ

΢πκβνπιίνπ ηεο 17.11.2003

«γηα ηελ

παξαθνινχζεζε ησλ δαζψλ θαη ησλ πεξηβαιινληηθψλ αιιειεπηδξάζεσλ ζηελ Κνηλφηεηα
“Έκθαζε ζηα δάζε”». ΢ηελ απφθαζε C-82/2009 ηεο 22.4.2012 θξίζεθε πσο ππάξρεη ε
δπλαηφηεηα χπαξμεο δηαθνξεηηθψλ νξηζκψλ γηα ηηο σο άλσ έλλνηεο απνθιεηζηηθά θαη κφλνλ
ζην βαζκφ πνπ αθνξνχλ δεηήκαηα πνπ δε ξπζκίδνληαη ζηα πιαίζηα ηνπ Καλνληζκνχ. Καηά
ηνλ Δλσζηαθφ Γηθαζηή, νη δηαδηθαζίεο ζχληαμεο δαζνινγίνπ δελ εληάζζνληαη εληφο ησλ
πξνγξακκάησλ πξνζηαζίαο ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ
Καλνληζκνχ (ξπζκίζεηο γηα παξαθνινχζεζε ηεο αηκνζθαηξηθήο ξππάλζεσο θαη ησλ
ζπλεπεηψλ ηεο θαζψο θαη ηελ παξαθνινχζεζε θαη πξφιεςε ησλ ππξθαγηψλ ζηα δάζε) θαη
ζπλεπψο κπνξνχλ λα δηέπνληαη απφ δηαθνξεηηθνχο νξηζκνχο ησλ θξίζηκσλ φξσλ. Τπφ ην θσο
ηεο ζπγθεθξηκέλεο απφθαζεο, ζπλάγεηαη πσο ε λνκηκφηεηα ηεο πξνζβαιιφκελεο πξάμεο ζα
αμηνινγεζεί κε άμνλα ηνπο νξηζκνχο πνπ δίλεη ε ειιεληθή λνκνζεζία ζηηο επίκαρεο έλλνηεο.
Παξάιιεια, ε έθδνζε λεφηεξσλ λφκσλ 3818/2010 θαη 3889/2010 πνπ επηθέξνπλ
θαηαξγήζεηο ή ηξνπνπνηήζεηο ζην πιέγκα ησλ λνκνζεηηθψλ ξπζκίζεσλ πνπ απνηέιεζαλ ην
ζεκέιην έθδνζεο ηεο πξνζβαιιφκελεο πξάμεο απφ ηνλ Τπνπξγφ Γεσξγίαο, δελ νδεγεί ζε
θαηάξγεζε ηεο ζπγθεθξηκέλεο δίθεο, θαζφζνλ ζην ρξφλν ηεο πξψηεο ζπδήηεζεο ηεο

ππφζεζεο (δειαδή ηελ 13.06.2008), πνπ νδήγεζε ζηελ έθδνζε ηεο ππ’ αξηζ. 3973/2009
απφθαζεο, ε πξνζβαιιφκελε πξάμε ίζρπε κε ην ίδην πεξηερφκελν πνπ είρε θαηά ηε
δεκνζίεπζή ηεο.
ΗΗΗ. Πξνηνχ εμεηάζνπκε ηελ επηρεηξεκαηνινγία ηεο πιεηνςεθίαο θαη ηεο κεηνςεθίαο
νρηψ ζπκβνχισλ επί ηνπ θεληξηθνχ δεηήκαηνο ηεο ζπληαγκαηηθφηεηαο ησλ σο άλσ
λνκνζεηηθψλ δηαηάμεσλ, θξίλεηαη αλαγθαία ε ζπλνπηηθή παξνπζίαζε ησλ ξπζκίζεσλ πνπ
αθνξνχλ ην λνκηθφ θαζεζηψο πξνζηαζίαο ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ θαη πνπ
βξίζθνληαη ζην επίθεληξν ηνπ πξνβιεκαηηζκνχ ηεο ζρνιηαδφκελεο απφθαζεο.
Καηαξράο ζπληαγκαηηθφ έξεηζκα ηεο πξνζηαζίαο ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ
εθηάζεσλ απνηειεί ην άξζξν 24 παξ. 1, εδ. γ’, δ’ θαη ε’ ΢πλη., θαζψο θαη ε εξκελεπηηθή
δήισζε ππφ απηφ. Ζ ζπληαγκαηηθή πξνζηαζία ησλ δαζψλ ζπκπιεξψλεηαη θαη εκπινπηίδεηαη
κε ην άξζξν 117 παξ. 3 θαη 4. Ζ εηδηθή πξφβιεςε ηεο πξνζηαζίαο ηνπ δαζηθνχ
πεξηβάιινληνο ζην ζπληαγκαηηθφ θείκελν, παξά ηελ επάξθεηα ηεο παξ. 1 ηνπ άξζξνπ 24, πνπ
αθνξά ζην θπζηθφ πεξηβάιινλ θαη ζπλεπψο θαηαιακβάλεη θαη ην δαζηθφ, θαηακαξηπξεί ηε
βνχιεζε ηνπ λνκνζέηε γηα χπαξμε ελφο ηδηαίηεξα απζηεξνχ πξνζηαηεπηηθνχ θαζεζηψηνο ησλ
δαζψλ θαη δαζηθψλ εθηάζεσλ.
Ο αλσηέξσ –θαηά ηε δαζηθή νηθνινγία– νξηζκφο ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο έθηαζεο
πηνζεηήζεθε ήδε απφ ηελ ππ’ αξηζ. 27/1999 απφθαζε ηνπ Αλσηάηνπ Δηδηθνχ Γηθαζηεξίνπ,
κε ηελ νπνία ήξζε ε δηρνγλσκία ζηε λνκνινγία ζρεηηθά κε ηε λνκηθή έλλνηα ησλ σο άλσ
φξσλ φπσο απηέο νξίδνληαλ ζην άξζξν 3 παξ. 1 ηνπ Ν. 998/1979. Σν ΑΔΓ αμηνινγψληαο ηελ
ζπγθεθξηκέλε δηάηαμε, θαηά ηελ νπνία θξίζηκν ζηνηρείν γηα ηνλ νξηζκφ ηνπ δάζνπο είλαη ε
νξγαληθή ελφηεηα ηεο δαζηθήο βιάζηεζεο, έθξηλε πσο είλαη ζχκθσλε κε ηελ πξνεθηεζείζα
επηζηεκνληθή έλλνηα ηνπ δάζνπο, δηφηη αλαγλσξίδεη ην ξφιν ησλ δαζψλ ζηε θπζηθή θαη
βηνινγηθή ηζνξξνπία ρσξίο λα ηνλ ζπλαξηά κε ηελ νηθνλνκηθή εθκεηάιιεπζή ηνπο. ΢ην ίδην
πλεχκα εθδφζεθε πην πξφζθαηα θαη ε απφθαζε ηνπ ΢ηΔ 718/2003 πνπ δηαπηζηψλεη ξεηά πσο
νη νξηζκνί ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ Ν. 998/1979 «είλαη ζύκθωλνη κε ηελ επηζηεκνληθή έλλνηα ηνπ
δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο έθηαζεο ζηελ νπνία παξαπέκπεη ην ΢ύληαγκα».
Σν άξζξν 3 ηνπ Ν. 998/1979 ηξνπνπνηήζεθε απφ ην Ν. 3208/2003, ν νπνίνο ζην άξζξν 1 παξ.
3 εμεηδηθεχεη ηνλ ζπληαγκαηηθφ νξηζκφ ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο έθηαζεο. ΢πγθεθξηκέλα
πξνβιέπεη πσο «ε δαζνβηνθνηλόηεηα πθίζηαηαη θαη ην δαζνγελέο πεξηβάιινλ δεκηνπξγείηαη ζε
κηα έθηαζε, όηαλ η) θύνληαη ζηελ ελ ιόγω έθηαζε άγξηα μπιώδε θπηά, δπλάκελα κε δαζηθή
εθκεηάιιεπζε λα παξάγνπλ δαζηθά πξνϊόληα (δαζνπνληθά είδε),ηη) ην εκβαδόλ ηεο ελ ιόγω
έθηαζεο ζηελ νπνία θύνληαη ελ όιω ή ζπνξαδηθά ηα ωο άλω είδε είλαη θαη’ ειάρηζην 0,3
εθηάξηα, κε γεωκεηξηθή κνξθή θαηά ην δπλαηόλ απνζηξνγγπιωκέλε ή ζε ιωξίδα πιάηνπο

ηνπιάρηζηνλ ηξηάληα (30) κέηξωλ θαη ηηη) όηαλ νη θόκεο ηωλ δαζηθώλ εηδώλ ζε θαηαθόξπθε
πξνβνιή θαιύπηνπλ ηνπιάρηζηνλ ην είθνζη πέληε ηνηο εθαηό (ζπγθόκωζε 25%) ηεο έθηαζεο ηνπ
εδάθνπο».
Παξφηη κε ηελ απφθαζε 27/1999 ηνπ ΑΔΓ, -κε ηελ νπνία επζπγξακκίζζεθε πιεζψξα
κεηαγελέζηεξσλ απνθάζεσλ ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο Δπηθξαηείαο (πξβι. ΢ηΔ 2994/2003,
2895/2004, 2743/2011, 4550/2011)- θξίζεθε πσο είλαη αδηάθνξν ζηνηρείν ην είδνο ησλ θπηψλ
πνπ ππάξρνπλ ζηα δάζε ή ηηο δαζηθέο εθηάζεηο, θαζψο θαη ε απαίηεζε γηα αξηζκεηηθά
πξνζδηνξηζκέλε ειάρηζηε έθηαζε, ζηελ ζπγθεθξηκέλε δηάηαμε ν νξηζκφο ηνπ δαζηθνχ
νηθνζπζηήκαηνο γίλεηαη βάζεη κεζφδνπ πνπ ζεκειηψλεηαη ζηνλ αξηζκεηηθφ πξνζδηνξηζκφ ησλ
ζπζηαηηθψλ ζηνηρείσλ ηνπ γεγνλφο πνπ γελλά ζνβαξφηαηεο επηθπιάμεηο γηα ηελ
ζπληαγκαηηθφηεηά ηνπ. Άιισζηε, είλαη πάγηα ε λνκνινγία ηνπ ΢ηΔ (πξβι. ΢ηΔ 3188/00,
2620/01, 2270/04, 3871/04) ζχκθσλα κε ηελ νπνία ε νξηνζέηεζε ησλ ελλνηψλ ηνπ δάζνπο
θαη ηεο δαζηθήο έθηαζεο αθήλεηαη κελ ζηνλ θνηλφ λνκνζέηε, απηφο φκσο νθείιεη λα
ζπκκνξθψλεηαη ζηηο ζπληαγκαηηθέο επηηαγέο, ζχκθσλα κε ηηο νπνίεο αθνινπζνχληαη σο
θξηηήξην νη θαλφλεο ηεο δαζηθήο επηζηήκεο. ΢χκθσλα κάιηζηα κε ηνλ Μ. Γεθιεξή
(Δθεκεξίδα Καζεκεξηλή , 26/3/2003, ζει. 3), «ν νξηζκόο ηνπ δάζνπο, όπωο δηαηππώλεηαη ζην
΢ύληαγκα είλαη πιήξεο θαη ιεπηνκεξήο, ώζηε λα κε ρξήδεη εμεηδηθεύζεωο. Κάζε πεξαηηέξω
εμεηδίθεπζή ηνπ είλαη αληηζπληαγκαηηθή, αιινηώλεη ηνλ νξηζκό ηνπ δάζνπο θαη ζα έρεη ωο
απνηέιεζκα λα απνθιείζεη από ηελ πξνζηαζία ηνπ ΢πληάγκαηνο εθηάζεηο πνπ είλαη πξάγκαηη
δαζηθέο».
IV. Με βάζε ηα αλσηέξσ, ην ΢πκβνχιην ηεο Δπηθξαηείαο ζηελ απφθαζε 32/2013
απνθάλζεθε γηα ηελ αληηζπληαγκαηηθφηεηα ηνπ επίκαρνπ νξηζκνχ ηνπ Ν. 3208/2003
δηαπηζηψλνληαο ηελ επζεία αληίζεζή ηνπ ζην πξνζηαηεπηηθφ πιαίζην ηνπ άξζξνπ 24 ΢πλη.
΢πγθεθξηκέλα, ζε ηξία ζεκεία δηαπηζηψζεθε ε αληηζπληαγκαηηθφηεηα ηεο σο άλσ δηάηαμεο:
πξψηνλ, ζηελ εμάξηεζε ηεο χπαξμεο δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο απφ ηελ ππνρξεσηηθή
δπλαηφηεηα νηθνλνκηθήο εθκεηάιιεπζήο ηνπ, δεχηεξνλ, ζηελ απαίηεζε γηα χπαξμε ειάρηζηνπ
εκβαδνχ ηεο έθηαζεο θαζνξηδφκελνπ αξηζκεηηθά κε ιακβάλνληαο ππφςε επηκέξνπο θξίζηκα
ζηνηρεία, φπσο ζέζε, εδαθηθέο θαη θιηκαηηθέο ζπλζήθεο, θαη ηξίηνλ, ζηελ απαίηεζε γηα
ζχζηαζε ηεο δαζνβηνθνηλφηεηαο ή ηνπ δαζηθνχ πεξηβάιινληνο απνθιεηζηηθά απφ
δαζνπνληθά είδε θαζψο θαη γηα ζπγθφκσζε 25%.
Ωο πξνο ην πξψην ζεκείν, ε επηρεηξεκαηνινγία ηεο πιεηνςεθίαο (19 απφ ηα 27 κέιε)
ηεο Οινκέιεηαο ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο Δπηθξάηεηαο γηα ηελ αληηζπληαγκαηηθφηεηα ηνπ σο άλσ
νξηζκνχ αθνξνχζε ηελ απφ ην Ν.3208/2003 πξνβιεπφκελε πξνυπφζεζε ηεο δπλαηφηεηαο
παξαγσγήο δαζηθψλ πξντφλησλ γηα ηελ χπαξμε δάζνπο ή δαζηθήο έθηαζεο. Σν θξηηήξην απηφ

θξίζεθε αλαρξνληζηηθφ θαη επαλαθέξεη ηελ πξν ηνπ Ν.998/1979 αληίιεςε ηεο ζεσξήζεσο
ηνπ δάζνπο απνθιεηζηηθά σο νηθνλνκηθνχ αγαζνχ. Καηά ην ΢χληαγκα, αξθεί ε νξγαληθή
ελφηεηα πςειήο ή ζακλψδνπο βιάζηεζεο σο απηνλφεηε θαη απηαπφδεηθηε πιήξσζε ησλ
ζεκειησδψλ ιεηηνπξγηψλ ηνπ δαζηθνχ νηθνζπζηήκαηνο.
Δπηπξφζζεηα, ζρεηηθά κε ην δεχηεξν ζεκείν πνπ αλαθέξεηαη ζηνλ αξηζκεηηθφ
πεξηνξηζκφ ησλ 3 ζηξεκκάησλ, θξίζεθε πσο κε ηε ξχζκηζε απηή απειεπζεξψλνληαη
αλππνιφγηζηεο νηθνλνκηθήο αμίαο δαζηθέο εθηάζεηο ζε παξαιηαθέο δψλεο αθφκε θη αλ έρνπλ
100% δαζνθάιπςε. Απηή ε ξχζκηζε ελέρεη ηεξάζηηνπο θηλδχλνπο εηδηθά δεδνκέλεο ηεο
κνξθνινγίαο ηεο ρψξαο καο, φπνπ ππάξρεη αθζνλία δαζηθψλ «λεζίδσλ» θάησ ησλ ηξηψλ
ζηξεκκάησλ. Σαπηφρξνλα, πξνζηαζία ησλ ρνξηνιηβαδηθψλ ή θξπγαλσδψλ εθηάζεσλ
πξνβιέπεηαη κφλνλ ζηηο πεξηπηψζεηο πνπ πεξηθιείνληαη απφ δάζε θαη δαζηθέο εθηάζεηο,
πξφβιεςε πνπ εμαηξεί απφ ην δαζηθφ λνκνζεηηθφ πιαίζην εθαηνκκχξηα ζηξέκκαηα πνψδνπο
θαη θξπγαληθήο βιάζηεζεο.
Παξάιιεια, πξνζθξνχεη ζην ΢χληαγκα ε δηάηαμε ηνπ Ν. 3208/2003, ε νπνία ζεσξεί δάζνο
θαη δαζηθή έθηαζε κφλνλ εθείλεο ηηο εθηάζεηο πνπ έρνπλ ζπγθφκσζε (δειαδή βαζκφ θάιπςεο
ηνπ εδάθνπο απφ ηε βιάζηεζε) κεγαιχηεξε ηνπ 25% αληί γηα 15% πνπ ίζρπε πξηλ ηε ζέζπηζε
ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ λφκνπ. Σν αληίζηνηρν πνζνζηφ κάιηζηα ζην ρξφλν ζέζπηζεο ηνπ λφκνπ
ήηαλ 10% ζηε Γαιιία, ηελ Πνξηνγαιία θαη ηηο ΖΠΑ. Σαπηφρξνλα, αληηζπληαγκαηηθφηεηα
εληνπίζηεθε απφ ην δηθαζηήξην ζηε ζέζπηζε σο πξνυπφζεζεο ηεο χπαξμεο ζπγθεθξηκέλσλ κφλνλ δαζνπνληθψλ- θπηηθψλ εηδψλ ζηα δάζε ή ηηο δαζηθέο εθηάζεηο, φπσο δηαηππψλεηαη
ζηελ παξ. 6 ηνπ άξζξνπ 1 ηνπ Ν. 3147/2003. Δίλαη, ζπλεπψο, θαλεξφ πσο κε ηηο σο άλσ
ξπζκίζεηο ηίζεληαη δηαθνξεηηθά –απζηεξφηεξά– θξηηήξηα απφ απηά ηνπ ηειεπηαίνπ εδαθίνπ
ηεο ππφ ην άξζξν 24 ΢πλη. εξκελεπηηθήο δήισζεο, ζχκθσλα κε ην νπνίν ν πξνζδηνξηζκφο
ηνπ δάζνπο θαη ηεο δαζηθήο έθηαζεο γίλεηαη κε βάζεη ην αξαηφ ή ην ππθλφ ηεο ππάξρνπζαο
βιάζηεζεο θη φρη ην πςειφ ή ην ζακλψδεο ή κε ηπρφλ αξηζκεηηθψο νξηδφκελα πνζνζηά
ζπγθνκψζεσο.
Σέινο, αμίδεη κλείαο θαη ζέζε πνπ δηαηππψζεθε απφ νθηψ ζπκβνχινπο πνπ
κεηνςήθεζαλ, θαζφζνλ θαηά ηε γλψκε ηνπο νη θξηλφκελεο δηαηάμεηο πνπ αλαθέξνληαη
πξψηνλ ζηελ απαίηεζε ειάρηζηνπ εκβαδνχ γηα λα δνζεί ζε κία έθηαζε δαζηθφο
ραξαθηεξηζκφο θαη δεχηεξνλ ζηελ πξνυπφζεζε ηεο χπαξμεο κφλνλ δαζνπνληθψλ εηδψλ ζηηο
εδαθηθέο πεξηνρέο πνπ νξίδνληαη σο δάζε ή δαζηθέο εθηάζεηο δελ πξνζθξνχνπλ ζην
΢χληαγκα. Ζ ζέζε ηνπο εξείδεηαη ζην επηρείξεκα πνπ εθθξάζζεθε ήδε ζηα πιαίζηα ηεο
απφθαζεο 27/1999 ηνπ ΑΔΓ, ζχκθσλα κε ηελ νπνία «λαη κελ ν αλαζεωξεηηθόο λνκνζέηεο
απνδέρζεθε ηνπο νξηζκνύο ηνπ δάζνπο θαη ηηο δαζηθήο έθηαζεο πνπ δίλεη ε δαζηθή νηθνινγία,

πιελ δελ απέθιεηζε ηνλ αξηζκεηηθό πξνζδηνξηζκό κηαο ειάρηζηεο εθηάζεωο ε νπνία απαηηείηαη
γηα ηε ιεηηνπξγία ελόο δαζηθνύ νηθνζπζηήκαηνο θαη κάιηζηα αδηαθόξωο ηεο ζέζεωο ηεο θαη ηωλ
πξναλαθεξόκελωλ ζπλζεθώλ πνπ επηθξαηνύλ ζε απηήλ».
V. Με ηηο θξηλφκελεο δηαηάμεηο δηαπηζηψζεθε εκθαηηθά πσο νδεγνχκαζηε ζε ιηγφηεξν
απνηειεζκαηηθή πξνζηαζία ησλ δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ, θαζψο θαη ζηνλ
απνθιεηζκφ

απφ

απηήλ

πιήζνπο

εθηάζεσλ

ελ

ηνηο

πξάγκαζη

δαζηθψλ.

Ζ

αληηζπληαγκαηηθφηεηα ησλ σο άλσ θαλφλσλ είρε ζηειηηεπζεί πνιιάθηο απφ ηε ζεσξία κε ηνλ
Α. Σάρν (Η επηζηήκε θαη ην άξζξν 24 ηνπ ΢πληάγκαηνο (Αληίθξνπζε ΢πληαγκαηηθνύ
αθνξηζκνύ), ΕιιΔλε 1/2005, ζει. 8), λα ππνγξακκίδεη πσο «ν θαζνξηζκφο πνζνηηθψλ
θξηηεξίσλ κε ηηο δηαηάμεηο ηνπ Ν. 3208/2003 αληίθεηηαη ζην πξνζηαηεπηηθφ πιέγκα ηνπ
άξζξνπ 24 ΢πλη.»
΢αθέζηαηα, ινηπφλ, ε απφθαζε 32/2013 ηεο Οινκέιεηαο ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο
Δπηθξαηείαο, ε νπνία ζπκπιέεη κε ηελ απφθαζε 27/1999 ηνπ ΑΔΓ, ζπληζηά ζεηηθή εμέιημε
ζε κία πεξίνδν «απνςίισζεο» ηεο δαζηθήο λνκνζεζίαο θαη ελ γέλεη νπηζζνδξφκεζε ηνπ
λνκηθνχ πιέγκαηνο ηεο πεξηβαιινληηθήο πξνζηαζίαο. Με αηρκή ηνπο λφκνπο 3986/2011
(εθαξκνζηηθφο

ηνπ

Μεζνπξφζεζκνπ

Πξνγξάκκαηνο),

4014/2011

(πεξηβαιινληηθή

αδεηνδφηεζε θαη απζαίξεηα), 4042/2011 (δηαρείξηζε απνβιήησλ), 4067/2011 (Νένο
Οηθνδνκηθφο Καλνληζκφο) θαη 4030/2011 (λένο ηξφπνο έθδνζεο νηθνδνκηθψλ αδεηψλ) ηα
δάζε θαη νη δαζηθέο εθηάζεηο ηεο ρψξαο δέρνληαη αθφκα κεγαιχηεξεο πηέζεηο θαη ειινρεχεη ν
θίλδπλνο πεξαηηέξσ δηάζπαζεο ησλ θπζηθψλ πεξηνρψλ θαη ππνβάζκηζεο ηνπ ηνπίνπ.
Σν ΢πκβνχιην

ηεο Δπηθξαηείαο

–πξνβαίλνληαο

ζε

κηα αληηζηνίρεζε ηνπ

επηζηεκνληθνχ κε ην λνκηθφ νξηζκφ ησλ εμεηαδφκελσλ ελλνηψλ θαη ζε ζχκθσλε κε ην
΢χληαγκα εξκελεία ηνπο– επηδηψθεη λα θξελάξεη ηελ εμαζζέληζε ηεο λνκηθήο πξνζηαζίαο ησλ
δαζψλ είηε κε πνιχ ζηελνχο νξηζκνχο ησλ φξσλ δάζνο θαη δαζηθή έθηαζε, είηε κε ηελ
εμαίξεζε εθηάζεσλ απφ ηε δαζηθή λνκνζεζία. Άιισζηε, ε ζρνιηαδφκελε δηθαζηηθή απφθαζε
έρεη θαη ηδηαίηεξε πξαθηηθή ζεκαζία, αθνχ κπνξεί λα αλαθιεζνχλ απνθάζεηο άξζεο
αλαδαζψζεσλ θαη απνραξαθηεξηζκνχ δαζηθψλ εθηάζεσλ, πνπ έγηλαλ ππφ ηελ ηζρχ ηνπ
θξηλφκελνπ λφκνπ.
Δληνχηνηο -θαη παξά ηηο σο άλσ απνθάζεηο ηνπ ΑΔΓ θαη ηνπ ΢ηΔ- ε θξίζε πεξί
αληηζπληαγκαηηθφηεηαο ησλ αξηζκεηηθψλ θξηηεξίσλ δελ κπνξεί λα εκθνξείηαη απφ κία ζηελή
θαη κνλνζήκαληε νηθνινγηθή ινγηθή, δηφηη δελ πξέπεη λα παξαβιέπεηαη πσο ε πξνζηαζία ησλ
δαζψλ θαη ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ ελ ηέιεη κπνξεί λα ιεηηνπξγήζεη σο πεξηνξηζκφο ησλ
αηνκηθψλ δηθαησκάησλ. Με δεδνκέλν ηδηαίηεξα πσο ε πνιπεηήο επεμεξγαζία απφ ην ΢ηΔ ησλ
ζπληαγκαηηθψλ δηαηάμεσλ γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ δαζηθνχ πεξηβάιινληνο δηαθξίλεηαη απφ

απζηεξφηεηα σο πξνο ηελ εθαξκνγή ησλ ζρεηηθψλ ζπληαγκαηηθψλ εγγπήζεσλ (ελδεηθηηθέο
είλαη νη απνθάζεηο γηα ηε κεηαβνιή πξννξηζκνχ ελφο δάζνπο πνπ ζέηνπλ αθφκε απζηεξφηεξα
θξηηήξηα απφ απηά ηνπ ΢πληάγκαηνο, ΢ηΔ 772/1992, 2435/1993, 666/1994, 2089/2004), δελ
κπνξεί λα απνθξνπζζεί αθνξηζηηθά ε ππαγσγή ησλ επηζηεκνληθψλ νξηζκψλ ζε λνκηθέο
ξπζκίζεηο θαη κέζσ αξηζκεηηθψο πξνζδηνξηδφκελσλ θξηηεξίσλ πξνθεηκέλνπ λα ππάξμεη
ζαθήο εμεηδίθεπζεο ησλ πξψησλ, ψζηε λα εθαξκνζζνχλ θαηφπηλ κε αζθάιεηα,
αληηθεηκεληθφηεηα θαη νκνηνκνξθία. Απηή ε πξννπηηθή δελ νδεγεί αδήξηηα ζε απεκπφιεζε
ηεο δαζηθήο πξνζηαζίαο, εηδηθά εάλ εθαξκνζζεί ζπλδπαζηηθά κε άιια θξηηήξηα φπσο ην
πςφκεηξν, ε γεσγξαθηθή ζέζε, ην είδνο θαη ε ειηθία ησλ θπηψλ, δεδνκέλνπ κάιηζηα φηη
αληίζηνηρεο ξπζκίζεηο ππάξρνπλ ζε αξθεηέο δαζηθέο λνκνζεζίεο επξσπατθψλ θξαηψλ.
Κιενλίθε Πνπτθιή
Τπ. δηδάθησξ Γηθαίνπ Πεξηβάιινληνο

http://www.nomosphysis.org.gr/articles.php?artid=4510&lang=1&catpid=98

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful