You are on page 1of 84

i

TIN H C CN B N
My tnh v s dng my tnh

NH XU T B N GIO D C

Microsoft

ii

381-2006/CXB/3-748/GD

M s : PTK62B6

iii

M cl c
My tnh trong x h i ngy nay ............................................................. 5 Vai tr c a my tnh ......................................................................... 5 S d ng my tnh trong gio d c .................................................... 6 T ng k t bi h c .............................................................................. 9 Cu h i ki m tra............................................................................... 9 Ph n c ng v m ng my tnh .............................................................. 10 Cc thnh ph n ph n c ng c a my tnh...................................... 10 M ng my tnh ............................................................................... 17 T ng k t bi h c ............................................................................ 22 Cu h i ki m tra............................................................................. 22 Ph n m m my tnh .............................................................................. 23 Ph n c ng v ph n m m............................................................... 23 H i u hnh.................................................................................. 24 T ng quan v cc ng d ng .......................................................... 30 T ng k t bi h c ............................................................................ 37 Cu h i ki m tra............................................................................. 37 Th c hnh...................................................................................... 38 H i u hnh Microsoft Windows XP.................................................. 39 Kh i ng Windows XP ................................................................. 39 ng nh p vo Windows XP ......................................................... 39 Tm hi u cc thnh ph n c a Windows XP ................................... 44 Kh i ng chng trnh................................................................. 48 Di chuy n, thay i kch th c v ng c a s ............................ 51 Chuy n i gi a cc chng trnh ................................................ 53 K t thc phin lm vi c v i Windows XP ...................................... 55 T t my tnh Windows XP Professional......................................... 56 T ng k t bi h c ............................................................................ 58 Cu h i ki m tra............................................................................. 58 Th c hnh...................................................................................... 59 Qu n l t p tin v th m c................................................................... 60 Xem v m th m c ...................................................................... 61 M , so n th o v lu t p tin .......................................................... 64 In t p tin ......................................................................................... 68 S p x p t p tin ............................................................................... 68 T o t p tin v th m c ................................................................... 69 Di chuy n, sao chp v i tn t p tin v th m c ........................ 71 Xa t p tin v th m c................................................................... 73 T ng k t bi h c ............................................................................ 74 Cu h i ki m tra............................................................................. 75 Th c hnh...................................................................................... 75 B o v my tnh c a b n ...................................................................... 76 Nh ng g b n c n b o v v t i sao .............................................. 76 An ton d li u: Lm g v khng lm g ....................................... 77 Vi rt my tnh................................................................................ 78 T ng k t bi h c ............................................................................ 83 Cu h i ki m tra............................................................................. 83

iv

My tnh trong x h i ngy nay


Sau khi hon thnh bi h c ny, b n s hi u c: Nh ng ng d ng phong ph c a my tnh trong hi n i. i s ng Trong lnh v c gio d c my tnh ang c ng d ng nh th no.

Vai tr c a my tnh
My tnh c nh h ng n r t nhi u ngh nghi p trong x h i ngy nay. Nhn vin thu ngn cc siu th l n hay cc c a hng qu n o s d ng my tnh c m v ch v tnh ti n cho khch. Nhn vin kho ki m k hng v nh p cc d li u lu vo trong my tnh. Cc k ton vin dng my tnh lu tr thng tin vo b ng tnh. C nh st dng my tnh ti p c n thng tin v h tr cho cng tc i u tra. V cn v vn nh ng v d khc n a. Ngy nay vi c s d ng my tnh tr thnh ph bi n. M i phng ban c a n v hay cng ty c th c ring m t h th ng x l vn b n ho c c ring m t chi c my tnh ph c v cho d n thay v ph i chia s th i gian dng my tnh v i cc phng ban khc. Vi c h gi thnh cng nh c i ti n v kch c t o nn m t cu c cch m ng my tnh. My tnh xu t hi n h u nh trn t t c cc bn lm vi c cng s . My tnh cng n v i i s ng th ng nh t trong cc gia nh. Ngoi m t s ngh c lin quan tr c ti p n my tnh th ngy cng nhi u ngnh s d ng my tnh trong cc nghi p v h ng ngy. nhi u n c, ki n th c c b n v my tnh v cng ngh lin quan l i u ki n tm c cc cng vi c chuyn mn. K nng nh my v nh p d li u, ki n th c v b ng tnh v ph n m m x l vn b n, s thu n th c trong x l th i n t v s d ng Internet l nh ng k nng m t t c cc sinh vin c n c c th b c chn v ng vng trn con ng ha nh p v i x h i t duy cng ngh ngy nay.

My tnh v s

d ng my tnh

d ng my tnh trong gio d c


Ngy nay, vi c k t h p cng ngh gip thay i cch gi ng d y cho h c sinh v nh ng l i ch c a my tnh trong gio d c ngy cng tr nn r rng hn. Cc tr ng h c v cc nh qu n l ang u tin u t cho cc phng my tnh v trang b my tnh cho cc phng h c. Gi ng d y v cng ngh tr thnh m t ph n trong gio trnh b t bu c, gio vin c b i d ng s d ng ph n m m gip gi m nh gnh n ng cng vi c, h c sinh v sinh vin c ng d ng cng ngh lm bi t p v nh. D i y l m t s v d v cch th c k t h p my tnh v i cng ngh mang n nh ng ki n th c phong ph cho ng i h c.

c
My tnh l m t cng c tuy t v i th c hnh c. B n khng ch i u ch nh c ki u ch , c ch m cn c th i u ch nh c cc tham s khc gip cho vi c c b t cng th ng. Ngy nay cn c cc ph n m m gip c nhanh v pht tri n cc k nng c. Ngoi ra b n cn c th k t h p cc y u t h a, hnh nh ng v m thanh v i chng trnh c c th gi ng d y cho t t c cc l a tu i v i nhi u cch h c khc nhau.

Vi t
Ph n m m so n th o vn b n gip t o cc lo i vn b n m t cch d dng. V d , b n c th t o ra m t cu chuy n g m c nhi u ph n, m t h c sinh s b t u cu chuy n v chuy n n cho m t h c sinh ti p theo. Cc h c sinh c th dng chung my tnh ho c cng c th chuy n cu chuy n cho nhau thng qua cc my tnh n i m ng. K t h p v i Internet, h c sinh c th h c nhm v i cc b n khc trn ton th gi i v vi t nn nh ng cu chuy n mang hng s c qu c t b i v m i h c sinh tham gia vo vi c vi t truy n b sung thm nhi u tnh ti t c o c a n n vn ha n c mnh.

Ton h c
C r t nhi u ph n m m hay gip h c sinh nng cao ki n th c ton b ng vi c th c hnh nh ng k nng c b n. Ngoi ra, h c sinh cn c th s d ng hnh v gi i thch bi ton. V d , cc hnh

My tnh trong x h i ngy nay

3 chi u gip h c sinh h c mn hnh khng gian hi u qu hn. Ngoi ra, b n cn c th gip cho h c sinh c a mnh thi t k cc bi ton. My tnh c th gip gi i t nh ng php tnh r t d nh bi ton qu cho n nh ng bi ton hc ba nh d on v qu o h cnh c a tu v tr xu ng m t trng.

Sinh h c
H c sinh c th dng my tnh m ph ng vi c gi i ph u v khm ph nh ng b ph n bn trong c a nhi u loi v t. Sau , h c sinh c th s d ng PowerPoint trnh by nh ng s li u thu c cho c l p.

Ha h c
B n c th dng my tnh m ph ng r t nhi u th nghi m m t cch an ton m l i khng ph i b ti n ra mua ha ch t th t. N u nh h c sinh mu n bi t i u g s x y ra khi cho n c tc d ng v i axit, b n c th ti n hnh th nghi m m khng ph i lo l ng r ng s x y ra chy n .

a l
Ngy nay h c sinh c th s d ng cc ph n m m my tnh quan st s chuy n ng c a cc l c a cng nh s hnh thnh c a l c a m i. B n cng c th quan st c s hnh thnh c a nh ng l p khc nhau v hi u c cc ni l a c hnh thnh th no v v sao n l i phun tro. B n c th vo cc trang web, qua c th th y c nh ng ng n ni l a cn ho t ng trn ton th gi i. Ngoi ra b n c th quan st m ph ng cc tr n ng t v sau ki m tra trn cc trang web c nh ng thng tin c p nh t v nh ng tr n ng t th c s .

Sinh thi
B n c th s d ng my tnh t cho d l sa m c hay r ng nhi t thm hi m cc h sinh thi khc ki m trn Internet v trao i th cc vng khc nhau trn th gi i. o v quan st cc mi tr ng o, i, ngay trong gi h c. B n c th nhau trn ton c u qua vi c tm i n t v i nh ng ng i s ng t i

My tnh v s

d ng my tnh

Ngh thu t
B n c th tham quan t t c cc vi n b o tng trn th gi i qua my tnh c nhn c a mnh. Nh ng ngh s c th s d ng my vi tnh sng tc ra nh ng hnh v , p phch, o n bng video v cc s n ph m ngh thu t khc.

m nh c
B n c th s d ng my vi tnh sng tc nh ng bi ht c a ring mnh qua vi c m ph ng m thanh c a g n nh b t c m t nh c c no, ngay c m t dn nh c. K t h p m nh c v i nh ng phng ti n truy n thng khc (v d nh hnh nh), ta c th t o ra nh ng hnh th c ngh thu t m i. B n c th ph i h p hnh nh s (c tnh v ng) v i m thanh, ch t o ra video m nh c ring c a mnh.

Nghin c u
Hy t ng t ng b n giao cho cc h c sinh c a mnh lm m t bi nghin c u, sau cung c p cho cc em m t my tnh c th tra c u t t c cc thng tin nghin c u m cc em c n. Nh ng h c sinh ny s s d ng my tnh tm nh ng bi bo, cc chng trnh video, nh ng bi pht bi u c a nh ng chuyn gia v r t nhi u cc thng tin h u ch khc. H th m ch c th lin l c v i nh ng h c sinh khc trn ton th gi i cng ang nghin c u m t ch tng t . M i h c sinh s ti p c n c nh ng lo i thng tin c n s d ng cho nghin c u. Khi h c sinh lm bi nghin c u, b n cng khng ph i gi ng bi cho c l p m c th dnh th i gian cho t ng h c sinh, h ng d n cch hon thnh bi nghin c u. Nh ng c nh t ng nu trn khng ph i l m t gi c m. B n c th d dng bi n n thnh s th c b i l g n nh b t c ch no cng u c nh ng ph n m m cung c p thng tin v ch . Th m ch b n c th c nh ng ph n m m cho php t o ra m t chng trnh gi ng d y c a ring mnh v truy n t nh ng kinh nghi m nghin c u thch h p cho nh ng l p h c.

My tnh trong x h i ngy nay

T ng k t bi h c
Trong bi h c ny, b n c h c v vai tr c a my tnh trong x h i ngy nay. Qua ta c th th y tin h c c ng d ng trong nhi u lnh v c c a cu c s ng hi n i. c bi t b n c bi t v vai tr c a my tnh v cng ngh trong gio d c ngy nay.

Cu h i ki m tra
1. 2. My tnh c vai tr ngy cng l n nh th no trong cu c s ng v x h i ngy nay? My tnh c s d ng nh th no trong lnh v c gio d c?

10

Ph n c ng v m ng my tnh
Sau khi hon thnh bi h c ny, b n s hi u c: Cc thi t b ph n c ng c n thi t m t my tnh c th ho t ng c v cc thi t b b sung. M ng my tnh v l i ch c a m ng my tnh.

Cc thnh ph n ph n c ng c a my tnh
H u h t my tnh ngy nay u c cc thnh ph n sau: b x l (CPU), RAM, mn hnh, a c ng, bn phm, chu t, CD-ROM v th m thanh. Ngoi ra, c th cn c cc thi t b b sung khc, nh DVD, Zip, my in v my qut. Tr c h t ta i m qua cc thi t b c n thi t nh t, c n c c a m t my tnh c nhn.

B x

l trung tm (CPU)

CPU l thnh ph n quan tr ng nh t c a my tnh, l thi t b chnh th c hi n v i u khi n vi c th c hi n chng trnh.

B x l trung tm

Ch t l ng c a my tnh ph thu c nhi u vo ch t l ng c a CPU. CPU g m hai b ph n chnh: b i u khi n (CU Control Unit) v b s h c/lgic (ALU Arithmetic/Logic Unit). B i u khi n khng tr c ti p th c hi n chng trnh m h ng d n cc b ph n khc c a my tnh lm i u . B s h c/lgic th c hi n cc php ton s h c v lgic, cc thao tc x l thng tin u l tch h p c a cc php ton ny.

Ph n c ng v m ng my tnh

11

Ngoi hai b ph n chnh nu trn, CPU cn c thm m t s thnh ph n khc.

B nh trong
T t c cc my tnh u c b nh trong. B nh trong l ni chng trnh c a vo th c hi n v l ni lu tr d li u ang c x l. My tnh c n b nh ch y chng trnh.

B nh trong (RAM v RAM)

B nh trong c a my tnh g m hai ph n: ROM (Read Only Memory B nh ch c) v RAM (Random Access Memory B nh truy c p ng u nhin). ROM ch a m t s chng trnh h th ng c hng s n xu t n p s n. D li u trong ROM khng xo c v ch dng c. Cc chng trnh trong ROM th c hi n vi c ki m tra cc thi t b v t o s giao ti p ban u c a my v i cc chng trnh m ng i dng a vo kh i ng. Khi t t my, d li u trong ROM khng b m t i. RAM l ph n b nh c th c, ghi d li u trong lc lm vi c. Khi t t my, d li u trong RAM s b m t i. i khi ng i ta l n l n RAM v i a c ng (cn g i l b nh ngoi). N u b n nh mua m t PC m i, hy tm my c t nh t 128 megabyte RAM lm vi c hi u qu trn Internet. My tnh c dung l ng RAM t hn s khng th lm vi c nhanh. My tnh ch ho t ng t t khi c b nh ch y ph n m m hi n th i. B nh t i thi u cho cc ph n m m ngy nay th ng l 64 megabyte.

Chu t
Ph n l n my tnh u s d ng chu t i u khi n. Chu t l thi t b dng ch n v kch ho t cc i t ng hi n th trn mn hnh. C nhi u ki u thi t k chu t khc nhau, ph bi n nh t l lo i chu t c bnh xe nh gi a gip th c hi n m t s thao tc b sung. M t lo i khc l chu t bng xoay, c m t ni tnh ch a m t qu bng m b n c th xoay n b ng u ngn tay. My tnh xch tay l i c lo i

12

My tnh v s

d ng my tnh

chu t khc, t m ch m - m t b m t nh y c m v i s c p c t s n trn bn phm. N cho php b n di chuy n con tr chu t b ng cch mi t ngn tay ln t m ch m .

Chu t c thi t k kh p v i hnh dng c a bn tay ng i

Bn phm
Bn phm my tnh l thi t b c b n dng a thng tin vo my tnh, v th h u h t my tnh u c bn phm ngo i tr cc ki u thi t b c m tay. Bn phm cng c nhi u ki u. Bn phm Microsoft d i y c thi t k lm gi m vi c cng c v gn c tay, cnh tay v khu u tay.

Bn phm t i u gip lm gi m s cng c tay, cnh tay v khu u tay

Mn hnh
Mn hnh l thi t b thng bo cc k t qu ho t ng c a my tnh. Ngy nay, mn hnh s n c v i m c gi khc nhau. Ph n l n m i ng i ngh mn hnh cng to cng t t. Ngy nay mn hnh 17 inch gi khng hn mn hnh 15 inch l m y nhng s khc bi t l ng k . Khng gian mn hnh cng r ng, lm vi c v i cc ng d ng trn my tnh cng d . Tuy nhin mn hnh cng r ng th ng n hnh cng to v chi m nhi u ch trn bn lm vi c hn.

Ph n c ng v m ng my tnh

13

Ki u mn hnh my tnh i n hnh

Mn hnh tinh th l ng (LCD) l mn hnh khng c ng n hnh, dng cng ngh tinh th l ng v chi m t ch hn. V khng c ng n hnh, n tiu th t nng l ng hn v cng t sinh nhi t hn. Gi mn hnh ny cao hn mn hnh truy n th ng, nhng ang c xu h ng h xu ng.

a m m
Ph n l n my tnh u c a m m. Trong nhi u nm, a m m l phng th c trao i d li u gi a cc my tnh. B n sao d li u vo a m m v chuy n a m m i. Th i i Internet v m ng ngy nay c nhi u cch th c m i v thu n ti n hn trao i thng tin. Tr c kia a m m l cch ph bi n sao lu d phng d li u.

a c ng
a c ng l thi t b v t l truy nh p sau . b n lu m i cng vi c c a mnh v

a c ng

14

My tnh v s

d ng my tnh

Cc a c ng ngy nay c dung l ng nhi u gigabyte, v c th m r ng v i cc a dung l ng l n hn. Cc ngh s h a v nhi p nh c th dng h t khng gian a 40 megabyte ch lu m t nh. Ngoi ra, m t s chng trnh yu c u n hng trm megabyte khng gian tr ng ch y. N u nh lm vi c v i nhi u d li u nh, b n c th c n a l n hn, ho c Zip.

CD
G n nh m i my tnh ngy nay u c CD nh m t thi t b chu n. Ph n m m ngy nay u c chuy n giao trn CD (cc chng trnh h c, tr chi v cng c tham kh o nh Microsoft Encarta, m t bch khoa ton th, u trn CD). CD cng cho php b n c th dng cc a CD m nh c (vi t t t c a compact disc) v i CD trn my tnh. CD c nh gi theo t c c th truy nh p thng tin, c nh d u b ng cc s nh 12X, 20X, 32X hay 40X. CD c hai ki u: ch c v ghi c. V i lo i ch c, ta khng th ghi thng tin ln . a CD ghi c cho php sao chp thng tin ln chng nh sao chp ln a m m. Ngoi cc thi t b c n thi t ni trn, khai thc t i a tnh nng c a my tnh, c th b n s c n t i cc thi t b b sung sau y:

Th m thanh
Th m thanh gi ng nh b khu ch i m thanh. Th m thanh c g n bn trong h p my tnh. N u khng c th m thanh, b n s khng th nghe th y m thanh do my tnh pht ra. Ph n l n my tnh u c trang b th m thanh. N u c n mua my tnh m i hay nng c p th m thanh hi n c c a my tnh, hy tm hi u cc tnh nng thng d ng nh t qua cc thng hi u khc nhau.

Loa
V i th m thanh, CD v loa, b n c th nghe cc a CD m nh c trn my tnh v t n h ng tnh nng m thanh c a cc ng d ng trn my tnh. Loa cng c lo i gi, nhng ngay v i loa r ti n th cng lm vi c t t. Loa th ng c c m vo sau my tnh v trng tng t nh loa d i y.

Ph n c ng v m ng my tnh

15

V i nh ng loa ny, b n c th nghe nh c v cc m thanh khc

Thi t b nh

flash

Ngoi cc a CD c dung l ng l n, hi n nay cn c thi t b nh flash. l m t thi t b lu tr d li u c dung l ng l n v i kch th c nh g n v d s d ng. Trong th c t , thi t b nh flash s d ng c ng giao ti p USB nn cn c g i l USB.

Thi t b nh flash

Do ti n b v k thu t, dung l ng c a thi t b nh flash ngy cng l n (ln n hng trm Mb) v kch th c v t l ngy cng nh . Cc thi t b ny r t ti n l i sao lu cc d li u quan tr ng.

Modem
Modem th ng c l p s n vo my tnh. k t n i vo Internet, b n ph i c modem. T c i n hnh c a modem s d ng v i ng i n tho i truy nh p Internet l 56K. N u my tnh khng c modem c l p bn trong, b n c th l p modem ngoi. Modem ngoi c s n v vi c l p t cng n gi n. N u dng cp hay ng chuyn d ng truy c p Internet, b n s c n modem c bi t. Nh ng modem ny nhanh hn nhi u so v i modem c thi t k lm vi c v i ng i n tho i, nhng t hn.

16

My tnh v s

d ng my tnh

My in
Hng trm lo i my in khc nhau ang c trn th tr ng, v i nhi u lo i gi c khc nhau. Cng ngh my in ti n b r t nhi u trong 10 nm qua, ngay c my in r ti n cng c th t o ra k t qu n t ng. My in d mua v d l p t. Cc my in khc nhau cc tnh nng in, ch t l ng in v t c in. My in ph bi n nh t s d ng nh l my in phun. My in laser t hn, nhng nhanh hn v cho ch t l ng in cao hn. Ph n l n cc lo i my in ch in en tr ng. My in laser mu c th kh t. Ngoi ra cn c c my a nng v a in, fax, sao v qut. My in laser t lu c dng trong cc cng ty. M t s my in laser c th in 32 trang m t pht, r t nhanh. Chng c nhi u khay cho cc c gi y khc nhau v c nhi u tnh nng khc. N u b n c n in nhi u th ki u my in ny l m t l a ch n t t. My in phun dng cho gia nh. C c lo i in mu cng nh en tr ng, nhng t c ch m hn nhi u so v i my in laser. Cc lo i r c th m t hn m t pht in m t trang y vn b n.

ghi CD v DVD
N u mu n ghi CD ring c a mnh, b n c n m t a chuyn d ng g i l ghi CD. ghi CD khng t v d l p t. ghi DVD cng t th cc d ng th c DVD cng m i, cho php lu gi nhi u thng tin hn.

My qut

Dng my qut khi chuy n nh in vo my tnh

Ph n c ng v m ng my tnh

17

My qut dng sao chp nh hay vn b n trn gi y lu gi v hi n th trn my tnh. My qut v c b n trng gi ng nh my sao chp lo i nh , v i m t t m knh ( t b n sao vo) v m t th m cao su n m ph n trn c a n.

Cc nhu c u

c bi t

M t ng i c khi m khuy t c th khng th dng c bn phm chu n hay chu t ho c khng th c c mn hnh hay khng nghe c m thanh c a my tnh. C nhi u ki u thi t b ph n c ng cho cc nhu c u c bi t nh th . B n c th thi t t m t s ty ch n cho nhu c u c bi t c xy d ng s n trong Windows, cng nh r t nhi u ty ch n ph n c ng v ph n m m khc n a. Cc ty ch n r t a d ng. tm ra gi i php ph n m m v ph n c ng t t nh t, hy h i chuyn gia bi t thm thng tin. Khi vo web, b n cng s tm c s l ng kh ng l cc ti nguyn ch n.

Cc thi t b khc
My quay video k thu t s c th c g n vo my tnh v b n c th truy n nh sang my tnh v ng c l i. My nh k thu t s c th ch p nh t c th i, khng phim, cho php ch p nhanh v truy n hnh nh tr c ti p vo PC.

M ng my tnh
B n thn my tnh l m t cng c m nh. Nhng khi my tnh c k t n i trong m t m ng, ch l i c a t ng my tnh c nhn c tng ln r t nhi u. Khi my tnh l m t thnh ph n c a m ng, b n c th chia s cc t p tin c a mnh cho ng nghi p ho c s d ng chung ti nguyn v thi t b (my in ch ng h n).

Cc thnh ph n c a m ng
Nguyn t c ghp n i v t l ph n c ng (dng gi c c m) c a m t my tnh v s d ng ph n m m tng tc v i ng d ng cng p d ng cho m ng my tnh. n i my tnh vo m ng, b n c n c

18

My tnh v s

d ng my tnh

ph n c ng t o mi tr ng k t n i (c dy ho c khng dy) v ph n m m c n thi t trn cc my tnh g i v nh n tn hi u. Cc thnh ph n ph n c ng g m c: My tnh, k t n i vo m ng. Modem cho t ng my tnh, c th k t n i vo Internet. Th giao di n m ng cho t ng my tnh, my tnh k t n i vo m ng. Hub ho c b nh tuy n (router), gip chuy n h ng tn hi u trn m ng. Cp lo i 5, n i my tnh c a b n v i modem, hub v b nh tuy n. My tnh Th c t , b n c th k t n i m ng v i b t k my tnh no ch y Microsoft Windows 98 Second Edition (SE) hay m i hn. Cc my tnh khng c n ch y cng h i u hnh. T t nhin, phin b n m i c kh nng k t n i m ng t t hn phin b n tr c. N u k t n i Internet, my tnh c a b n nn c ci phin b n m i nh t c a Windows. Modem N u k t n i Internet, i u u tin b n c n l m t modem. H u h t my tnh c bn ngy nay u c m t modem tng t , cho php k t n i Internet v i t c tng i th p, nhng b n c th thu ho c mua modem bng r ng k t n i Internet t c nhanh hn 100 l n. Th giao di n m ng Th giao di n m ng (NIC), cng cn c tn l c c m ng (network card) hay b i u h p Ethernet, n i my tnh v i m ng, d l Internet, m ng gia nh, hay m ng c a c quan. Nhi u my tnh c bn ngy nay u c thm modem NIC ph h p cho m ng nh . M t s nh cung c p cn bn my tnh v i NIC cho m ng khng dy hay cc ki u m ng khc. N u my tnh cha c NIC, b n c th mua thm c m vo khe c m m r ng trong my tnh. Vi c c m thm NIC kh n gi n,

Ph n c ng v m ng my tnh

19

nhng c n m b o r ng b ng m ch NIC b n mua kh p v i khe c m m r ng c a my tnh. C hai ki u khe c m m r ng trong my tnh dng c m NIC: khe c m PCI v khe c m ISA. Hy ki m tra ti li u my tnh phn bi t cc khe c m . N u my tnh khng cn khe c m m r ng, hay n u khng thch m my tnh, b n c th mu n mua NIC ngoi k t n i my tnh qua c ng USB. Hub v B nh tuy n chia s k t n i v i cc my tnh khc trn m ng, b n c n thm m t thi t b . C hai ch n l a: hub ho c b nh tuy n. Hub th ng c t ba t i tm c ng, cho php chia s k t n i Internet c a b n cho m t s my tnh khc. y l d ng chia s n gi n, khng c ro ch n ph n c ng gi a cc my tnh. N u mu n gi cho m ng c an ton, b n c th mua m t b nh tuy n. B nh tuy n s ngn c n cc truy c p gy h i t bn ngoi vo m ng. Cp lo i 5 Cat-5 l vi t t t cho cp "lo i 5", m t chu n c Hi p h i Cng nghi p Truy n thng v T ch c Tiu chu n Qu c t a ra. Cp ny c kh nng truy n d li u qua m ng v i t c cao nh t m NIC c th truy n. Cp lo i 5 c dng n i gi a card m ng v hub ho c b nh tuy n. B n c th mua cp theo nh ng chi u di c t s n, hay c th mua v i chi u di b t k theo ring c a mnh.

Lo i hnh m ng
Lo i hnh c ngha l "cch b tr" hay "thi t k ". C hai lo i hnh c s k t n i m ng my tnh: lo i vng v lo i hnh sao.

Cc my tnh ny c k t n i trong m ng vng

20

My tnh v s

d ng my tnh

Trong m ng b n my tnh c v trong hnh trn, n u mu n nh n m t t p tin t my tnh pha i di n c a m ng, b n c n g i yu c u n m t trong cc my tnh bn c nh. My tnh truy n yu c u i t i my tnh bn c nh, r i chuy n ti p d li u theo vng cho t i khi d li u n ch b n. Lo i hnh ny c vi nh c i m chnh: h ng hc b t k my tnh no trn vng s lm gin o n m ng, ngha l b t k my tnh no bn ngoi ch h ng cng khng truy c p c. V i m ng nhi u hn ba hay b n my tnh, trong tnh hu ng ny khng bi t my no b l i. M t lo i hnh m ng t t hn l hnh sao, trong m t my tnh ph c v gi vai tr my tnh chnh cho m ng.

Nh ng my tnh ny c k t n i trong m ng hnh sao

My tnh trung tm c lin k t v i cc my tnh khc trong m ng b ng NIC c g n qua hub hay b nh tuy n. Trong ki u b tr ny, n u khng th l y d li u t my tnh khc trn m ng, b n bi t r ng ho c my tnh c a b n, ho c my tnh ch, hay hub khng lm vi c. C th d dng ki m tra my tnh c a mnh c lm vi c hay khng v c th l y cc t p tin trn my tnh khc ki m tra hub, cho nn vi c xc nh l i th ng kh n gi n.

Lu
B n c th m r ng m ng hnh sao, nh g n thm hub n i thm nhi u my tnh trong m ng. M ng m u c v trong hnh trn l phin b n n gi n c a lo i hnh sao.

Ph n c ng v m ng my tnh

21

N i m ng

lm gi?

M ng cho php dng cc ti nguyn c trn b t k my tnh no trn m ng. Chia s truy c p Internet B ng vi c k t n i m ng, m i my tnh trong m ng c th chia s k t n i Internet. N u k t n i bng thng r ng, m t ng nghi p c th tra c u trn web trong khi b n g i th i n t cho ng nghi p khc. N s ch y ch m hn cht t n u k t n i v i Internet b ng modem tng t . N u trnh cc trang c nhi u h a l n, t p tin m thanh, hay ho t hnh, v n c th dng Internet m t cch hi u qu . Chia s t p tin M t ch l i c a m ng l chia s t p tin, so v i vi c sao t p tin ln a m m v mang n sang my tnh khc. u i m quan tr ng khc l kh nng h p tc v i ng i khc trong m t s d n b ng vi c chia s th m c v t p tin. V i cc t p tin c c t gi m t ch , m i ng i u c th d dng tm th y cc t p c n thi t v khng c n duy tr nhi u b n sao c a cng m t t p tin. B n s trnh c tnh hu ng trong hai ng i s a i cng m t t p tin theo nh ng cch khc nhau. N u t ng ph i g p nh ng thay i vo m t t p tin do nhi u ng i t o ra, b n s th c s nh gi cao tnh nng ny. Chia s my in u i m khc c a m ng l ch ch c n m t my in v b t k ai trn m ng cng c th dng c. B n c th ci t my in vo b t k my tnh no trn m ng v in t b t k my tnh no trong m ng. Tn g u Tn g u (chat) v th t c th i (messenger) cho php b n g p ng i khc c cng m i quan tm trong mi tr ng an ton h p l. Phng tn g u l m t khu v c trn Internet, ni ng i dng my tnh t kh p trn th gi i c th cng nhau trao i v b t k ch no. B n cng c th dng cng c tn g u qua m ng c a mnh trao i v i b n b b ph n khc. Thay v ph i i sang vn phng c a ng nghi p xem h c khng hay c bi t cu h i c a b n khng, b n c th m c a s tn g u v h i qua m ng.

22

My tnh v s

d ng my tnh

Chi tr chi nhi u ng i V by gi chng ta th c s vui v khi c m ng, c bi t v i m ng c k t n i Internet t c cao: Chi tr chi. C hng nghn tr chi b n c th chi qua Internet, t tr chi ng vai nh Asheron's Call t i c i n nh tr chi Spades v Heart ho c tr chi chi n l c nh Age of Empires. N u b n khng ph i l ng i thch chi tr chi th chia s k t n i Internet s v n c ch l i.

T ng k t bi h c
Trong bi h c ny, chng ta i m qua cc thi t b ph n c ng c n thi t nh t c a my tnh c nhn, cng nh cc thi t b b sung gip b n t n h ng hi u qu t i a c a my tnh. B n cng c h c khi ni m v m ng my tnh, cc thnh ph n c a m ng cng nh cch th c k t n i m ng.

Cu h i ki m tra
1. S khc bi t gi a b nh a c ng v RAM l g? Nu cc thi t b t i thi u nh t c n thi t c m t my tnh ho t ng t t. M ng my tnh l g? Nu hai lo i hnh m ng c b n cng nh u i m v nh c i m c a chng. Cc thnh ph n n n t ng c a m ng my tnh l g? B n c n ph n c ng no n i v i Internet? B n hy cho bi t l i ch c a vi c s d ng m ng my tnh.

2. 3. 4.

23

Ph n m m my tnh
Sau khi hon thnh bi h c ny, b n s hi u c: Vai tr c a h Cch th c my tnh. i u hnh. m b o an ton cho my tnh v d li u lu trn M t s ph n m m ng d ng ch y trn my tnh c nhn.

Ph n c ng v ph n m m
Mua t ng thi t b thnh ph n t nh s n xu t tin c y. L p rp t t c cc thi t b ph n c ng c n thi t c a PC l i m t cch c n th n. Ki m tra m i ghp n i. R i b t n ln v i u g x y ra? Bip! V l t t c nh ng g b n c c. Ch m i ti ng bp v vi m u vn b n trn mn hnh ni r ng "B n g n ti l i ng r i. Hoan h b n." Th r i ch ng c g c . B n qun ci g? Sao my tnh ch ng lm g c th ny? Ci ang thi u l m i th . My tnh khng lm g c l do my tnh khng th lm c g ngoi vi c ki m tra r ng cc b ph n m u ch t c n i ng v ang s n sng lm vi c. B x l c a PC l b no c a ph n c ng, nhng n khng lm c g nhi u n u thi u chng trnh. Chng trnh (hay cn g i l ph n m m) l t p h p cc l nh do con ng i t o ra i u khi n my tnh, yu c u my tnh th c hi n m t nhi m v hay m t t p h p cc nhi m v c th no . M i my tnh ngy nay u lm vi c (t ng) theo chng trnh c lu tr trong b nh c a my tnh (nguyn l Von Neumann). C nhi u lo i ph n m m, trong c nh ng ph n m m cung c p cc d ch v theo yu c u c a cc ph n m m khc trong qu trnh ho t ng c a my. Nh ng ph n m m nh v y t o mi tr ng lm vi c cho cc ph n m m khc c g i l ph n m m h th ng. H i u hnh (OS operating system) l lo i ph n m m c bi t trong s cc ph n m m h th ng, c ch c nng i u hnh ton b ho t ng c a my tnh trong su t qu trnh lm vi c. l ph n m m h th ng quan tr ng nh t.

24

My tnh v s

d ng my tnh

i u hnh
V y OS l g, lm g v t i sao n l i quan tr ng th ? H i u hnh (OS) c th bi n t t c nh ng i u chng ta mu n th c hi n v i my tnh c nhn (PC) thnh c th v hi n th c. H i u hnh lm vi c v i ph n c ng m c g n gi t i m c n v ph n c ng t o nn m t th c th th ng nh t m ta g i l PC. Th c t c th ni r ng OS l PC. Tuy nhin, chnh xc hn nn xem OS nh m t ph n ch ch t c a PC.

PC v OS
V i cc ph n m m c vi t cho cc my tnh c nhn (PC) u tin, my tnh ph i th c hi n nh ng l nh c th theo cc cch th c xc nh tr c. Nhi u c trng ch ch t c a PC c ch p thu n l chu n. V d : Cch th c chu n g i thng tin sang mn hnh video ngha l b t k i u g b n th c hi n v b t k ph n m m no b n dng, trn th c t b n u c kh nng th y c k t qu . Tng t , cch th c chu n g i cc k t sang my in ngha l b n c th in b t k ci g m PC c th t o ra. i u c ngha r ng, ph n c ng c a my tnh ho t ng theo cc chu n cng ngh nh t nh. Th ng cng t n t i nhi u chu n khc nhau v b n c th ch n l a chu n thch h p nh t cho nhu c u c a b n. l l do c nhi u cch khc nhau hi n th cc nh 3 chi u trn mn hnh v t i sao hai h my tnh r t khc nhau - h PC v h Apple Macintosh - c hai u thnh cng. M t cch ng n g n, h i u hnh l m t th trung gian gi a ph n c ng my tnh v cc ph n m m ng d ng gip b n th c hi n cng vi c c a mnh theo cc chu n ni trn. H i u hnh l chi c c u b c gi a ph n c ng v t t c cc ph n m m khc - chng trnh v d li u c a b n - trn PC. Cng nh c cc chu n v cch lm vi c c a ph n c ng PC, h i u hnh thi t l p cc cch th c chu n tng tc v i ph n c ng. Ph n m m ng d ng khng c n hi u t t c ph n c ng. N ch c n hi u h i u hnh m n ho t ng trn . V d : Microsoft Word ch y trn Windows XP. i u ngha l Word c th ch y trn b t k PC no ang dng Windows XP lm h i u hnh. PC c th c b t k nh ch t o no lm ra, Word s v n lm vi c t t. T i sao? B i v cc nh ch t o PC khc

Ph n m m my tnh

25

nhau u tun th cc chu n ph n c ng, cn Windows XP c th trao i m t cch tin c y v i t t c cc ph n c ng khc nhau . Microsoft Word khng c n bi t s khc bi t gi a a c ng hay a m m. N ch ph i bi t r ng h i u hnh c th th c thi cc l nh no i lo i " y l d li u; hy lu gi n trn thi t b m ti ch n." Nh ng ng i vi t ph n m m khng c n bi t lo i ph n c ng no c th ch y ph n m m c a h . Thay , h quan tm n h i u hnh m ph n m m c a h c th ch y trn .

i u hnh lm g

Hy hnh dung m t nh ht l n, ni cng di n m t tc ph m v i nh ng b trang ph c p, m nh c honh trng, b c c xu t s c. B n i u khi n ko mn, qu n l dn m thanh, nh sng, chuy n c nh sn kh u v tr gip i trang ph c. B n v n hnh thi t b l p rp, ch nh m i nh c c trong dn nh c - v c ch huy n a; b n ng i trong ch nh c v v b n l th m c v th hn xy ln t t c cc c nh. B n l ng i thi t k nh sng, ngh s c nh, ng i d n ch ; b n th m ch cn sot v v ki m sot an ninh. B n l gim c, b n ph i vi t h u h t cc o n k ch v th m ch ph i ni chuy n v i ng i ti tr gi a lc ngh bi u di n. Khi b n l h i u hnh y. M i vi c b n th c hi n trn tng t cc nhi m v m h i u hnh my PC th c hi n. gi i thch, chng ta hy chia m t s cng vi c nh ht thnh hai lo i: "Dnh cho tc ph m" v "Dnh cho khn gi ".
Dnh cho tc ph m Th m c K s m thanh Th i n Dnh cho khn gi Ng i sot v Gc c ng Ca s Ng i d n ch c Thao tc vin ban m thanh An ninh

Ng i thi t k c nh Ng i vi t k ch b n v gim An ninh

26

My tnh v s

d ng my tnh

M i th x y ra trong nh ht chung cu c l dnh cho khn gi , nhng tr c ti p hn, nh ng ng i nh th i n v ng i thi t k c nh th c hi n vi c c a mnh lm cho bu i cng di n c th th c hi n c, trong khi ban m thanh v gc c ng lm cho bu i bi u di n thnh cng. Gi ng nh cng vi c nh ht, cng vi c c a h i u hnh chia lm hai nhm. Chng ta g i trch nhi m Dnh cho tc ph m l tc v h th ng v t t c trch nhi m Dnh cho khn gi " l giao di n ng i dng. M i h i u hnh u th c hi n hai ki u nhi m v ny, ho c chm sc nhu c u c a b n thn PC ho c th a mn nhu c u c a ng i s d ng PC. Nh trong nh ht, m i th trong th gi i PC x y ra v ch l i c a ng i dng, nhng ph n l n th i gian c a h i u hnh c dnh cho vi c chm lo t i cc tc v h th ng lm cho tc ph m tr thnh c th . Nhi m v h th ng N u ch u trch nhi m m i th v bu i di n ngo i tr vi c di n, b n s b n r n t lu tr c khi m mn. H i u hnh c a PC cng b n ngay t lc b t u. Vi giy sau khi b n b t ngu n cho my PC, OS lm vi c lun. Trong nh ng giy ny, ph n c ng my PC ang ch y m t t p nh cc php t ki m tra m b o n c th tm ra m i th m PC c n, nh b nh , h th ng video, thi t b nh v bn phm. Qu trnh t kh i ng ny v vi c m b o n s n sng lm vi c v m t h th ng c g i l kh i ng. Ngay khi PC pht hi n ra thi t b b nh c a mnh, n ch th c hi n m t i u l chuy n u c ghi c a thi t b n v tr nh s n v c d li u c lu . V tr nh s n ny c g i l sc t kh i ng v thng tin lu l m t o n chng trnh c g i l b n p kh i ng. B n p kh i ng l ph n u tin c a h i u hnh my PC. N khng c s n xu t cng b n thn a c ng m c ghi nh b t k d li u no khc khi ci t h i u hnh. B n p kh i ng c c t a v n p vo trong b nh v cc l nh c a n c b x l (CPU) c a PC x l. Cc l nh ny n gi n ni cho u c/ghi a c ng c a b n ni tm cc ph n k ti p c a h i u hnh. B n p kh i ng bi t cch n p cc ph n c t li c a h i u hnh t a vo b nh v ch y chng.

Ph n m m my tnh

27

H i u hnh c th th ng tr c ch y cho t i khi b n t t PC i, trong qu trnh ho t ng n pht hi n v l p c u hnh cho m i thnh ph n ph n c ng c a PC, t b nh cho t i th m thanh, t i c ng USB. Ton b th i gian PC c b t ln, OS qu n l t t c ph n c ng , m b o ch c ch n r ng t ng thi t b u v n hnh v ph i h p hi ha v i cc thi t b khc, khng xung t. OS lun lun i u ph i cc thi t b nh , m b o ch c ch n b t k khi no d li u c n c hay ghi u c th c hi n. OS cng qu n l m i kh nng k t n i m ng c a PC, n u c, ki m tra vi c k t n i v thi t l p giao th c m ng v ti n hnh vi c k t n i m ng. Sau khi t t c nh ng vi c c b n ny c kh i ng v ch y thnh cng, OS b t u n p v ch y giao di n ng i dng. Giao di n ng i dng i u c ngha nh t lm thay i th gi i h i u hnh (t nh t l t gc ng i dng) x y ra nm 1984, khi Apple Computer a ra my tnh Macintosh. Macintosh l my tnh s n xu t mang tnh thng m i u tin cho php m i ng i tng tc v i n b ng h a, s d ng chu t v cc bi u t ng chng ta quen thu c by gi . Ph n c a h i u hnh cho php chng ta lm i u c tn: giao di n ng i dng h a, hay GUI. Nh c giao di n ng i dng h a nh Microsoft Windows XP, vi c s d ng my tnh d hn nhi u. B n s th y r ng m i chng trnh c giao di n ng i dng h a u lm vi c theo cng cch. V v y th i gian h c t p s d ng my tnh s gi m i nhi u. V m t s cng vi c, nh s a nh ch ng h n, s khng mang tnh th c t n u thi u GUI. V m i vi c u d lm hn, chng ta lm nhi u vi c hn trn PC. Cho nn h i u hnh GUI c ngha lm cho PC tr thnh my tnh c nhn. B n th y k t qu c a OS th c hi n cc tc v h th ng, nhng b n khng th y cc tc v m t cch tr c ti p. M i th b n th y trn PC - ngo i tr thao tc c bi t c a t ng ng d ng v chng trnh - u l ph n th hai c a OS, giao di n ng i dng. Giao di n ng i dng tr c kia l giao di n vn b n (text) nh MSDOS. Ngy nay h u h t cc h i u hnh u c giao di n h a nh Windows XP.

28

My tnh v s

d ng my tnh

Ph n GUI c a Windows cho php ng i dng ch n cc i t ng b ng chu t v thao tc v i chng b ng cch nhy con tr trn chng. Windows XP l th h OS cung c p giao di n ny cho PC. Windows thay i nhi u, nhng GUI c a n v n th c hi n cng m t nhi m v "Dnh cho khn gi ". GUI cung c p mi tr ng c a s v d a trn cc b ng ch n quen thu c. N hi n th con tr chu t v cho mi tr ng tr c quan chng ta th y khi dng Windows. M t trong nh ng ch l i hi n nhin v m nh m nh t c a b t k GUI no - v c a Windows XP ni ring - l trong khi cc tc v h th ng Windows XP m b o t t c cc thi t b ngo i vi v ph n c ng v n hnh ng, th GUI m b o giao di n c a ng d ng trng h p l v tng t nhau. B n khng c n bi t nhi u v GUI lm vi c v i n, sau khi h c cch m t chng trnh v n hnh, b n s th y r ng mnh c th lm vi c v i b t k ng d ng no tng t .

Giao di n ng i dng

h a c a Window XP

Ph n m m my tnh

29

i u hnh Windows qu n l thi t b

Nhi u tc v h th ng m h i u hnh Windows th c hi n cn mang tnh k thu t v chi ti t hn nhi u. Tc v h th ng g n gi nh t v i nh ng ng i dng l gi cho t t c ph n c ng lm vi c ng. lm vi c v i Windows, t ng thi t b u c n bi t v Windows v Windows c n bi t v t ng thi t b . Cc thi t b c n bi t ti nguyn ph n c ng no c php s d ng v Windows qu n l t t c nh ng th ny r t ch t ch . Cc thi t b c n Windows h tr b t k khi no chng c n hon thnh m t nhi m v no v chng c n bi t cch Windows s p ng v cch th c ti n hnh. Windows, n l t mnh, l i c n bi t t t c , cng nh ph i c kh nng pht hi n cc tr ng thi v n hnh c a t ng thi t b . Kh nng pht hi n ny khng ch Windows, m cn c h tr b i m t h th ng c tn l Plug and Play. Plug and Play m t ph n c xy d ng trong m ch ring c a t ng thi t b ngo i vi, m t ph n c xy d ng trong b ng m ch ch c a PC v m t ph n c xy d ng trong Windows. Plug and Play bo cho Windows ti nguyn ph n c ng no m thi t b mu n s d ng - v n c th dng ci g n u nh ng ti nguyn khng c s n. Khi Windows dng cc trnh i u khi n hi u nhu c u c a t ng thi t b ngo i vi. Cc trnh i u khi n khng c trong ph n c ng. Thay v th , Plug and Play ch n gi n nh n di n t ng thi t b cho Windows v Windows n p trnh i u khi n thi t b c n thi t vo b nh . C hai ki u trnh i u khi n: cc trnh c xy d ng trong Windows v trnh do t ng nh ch t o thi t b ngo i vi cung c p. N u thi t b ngo i vi c thi t k lm vi c v i chu n no do Microsoft pht tri n, Windows dng trnh i u khi n chu n c a ring mnh. N u nh ch t o cung c p trnh i u khi n cho Microsoft, trnh i u khi n c th c phn ph i trn a CD Windows XP v Windows s dng n. Windows qu n l vi c n p v v n hnh t t c cc trnh i u khi n m h th ng yu c u v trnh i u khi n ho t ng nh chi c c u, hay b d ch. Ti nguyn ph n c ng l g? M i thi t b ph n c ng u c n ti nguyn lm vi c. Theo ngha r ng, ti nguyn ph n c ng l b nh c a PC, b x l c a PC v

30

My tnh v s

d ng my tnh

cc ng truy n d li u bn trong h th ng. M i thi t b , ngay c chu t, cng c n m t ph n b nh v n hnh ( l ph n gi cho con tr chu t vo m t ch ; v tr c a n c c t gi trong m t kho ng b nh r t b dnh cho m c ch ). N u m t ng d ng hay m t s thi t b khc dng cng ph n b nh dnh cho chu t, con tr chu t s ch y lung tung. Tng t v y, n u b x l vn b n n p vo cng cc bit v byte c a b nh m th video ang nh dng, th mn hi n th video s l n x n, y nh ng ch m sng ng u nhin ch ng c ngha g.

T ng quan v cc

ng d ng

My tnh khng ch c n h i u hnh, hay cc t p tin, th m c hay a. Cc ng d ng - chng trnh - l cc thnh ph n lm cho my tnh th c hi n nh ng i u b n mu n. Khi mu n dng my tnh vi t, v , chi c , h c ngn ng khc, hay th c hi n b t k ci g t tnh ton cho t i x l vn b n, b n c n kh i ng cc ng d ng tng ng. M c ny gi i thi u m t s ph n m m ng d ng tiu bi u.

Cc

ng d ng c b n cho my tnh c nhn

b t u, ta hy tm hi u v nm ng d ng: x l vn b n, b ng tnh, t o bi trnh by, c s d li u v qu n l th i n t v l ch. T t c nm ng d ng u c dng r ng ri nh v trong doanh nghi p. Microsoft Office XP th c t l m t nhm cc ng d ng, quan tr ng hn, cc ng d ng ny lm vi c cng nhau gip b n hon thnh cng vi c t t hn, thu n ti n hn. D i y l cc chng trnh li t o nn Office XP: Microsoft Word, chng trnh x l vn b n dng so n th o, t o bo co, xu t b n b n tin v nhi u vi c khc. Microsoft Excel, chng trnh b ng tnh c kh nng tnh ton, s p x p, phn tch d li u, l p s v bo co. Microsoft PowerPoint, chng trnh dng t o ra t chi u cho bi trnh by, hi n th cc h i th o v th m ch truy n pht trn web.

Ph n m m my tnh

31

Microsoft Access, chng trnh qu n l c s d li u quan h gip t ch c, theo di, s p x p, l c v bo co d li u. Microsoft Outlook, dng g i v nh n th i n t , s p x p l ch c nhn, theo di cc lin h c nhn v cng vi c. Ph n m m so n th o vn b n B n dng ph n m m x l vn b n so n th o, ch ng h n b n tin, bo co, cu n sch,... V i ph n m m x l vn b n: B n so n th o v nh d ng ti li u ch ng no b n cn cha hi lng v sau in ra trn gi y. B n khng bao gi ph i lo ngh v vi c vi t qu y trang hay v n cn ch tr ng trong cc l : chng trnh t ng t dng v trang khi b n g. T t c m i i u b n ph i hnh dung ra l ch m d t o n u v b t u o n m i u. B n c th lm cc tiu v u trang to hn hay m hn ph n vn b n cn l i v b n th m ch cn c th in chng v i cc ki u ch khc nhau n u b n mu n. B n c th in nhi u b n sao ty v t ng b n u trng nh nhau - th c s - u l "b n g c". V t t hn c , b n khng bao gi ph i dng t y ho c bt xa. Microsoft Word l ph n m m x l vn b n c trong Office.

Word, ph n m m x l vn b n c a Microsoft

32

My tnh v s

d ng my tnh

Chng trnh b ng tnh Chng trnh b ng tnh l cng c i n t tng ng v i s k ton. B t k khi no c n lm vi c v i cc con s , hay thng tin ch ng h n s i m h c sinh, n u b n l th y gio - khi cch trnh by t t nh t l d ng b ng cho php c c chi u ngang v d c, l lc ngh t i vi c dng b ng tnh. Khng gi ng nh b x l vn b n c thi t k x l cc dng v o n vn b n, trang tnh c thi t k x l thng tin trong cc , theo hng v theo c t. y l tiu chu n cho m i b ng tnh i nt . Microsoft Excel l cu tr l i c a Office i v i ph n m m b ng tnh.

Excel, ph n m m b ng tnh c a Microsoft

Ph n m m trnh by N u thuy t trnh, b n khng cn ph i dng my chi u ki u c v bt, ph n, hay cc ch ng gi y trao tay. Ph n m m trnh by gip b n t o ra cc t chi u, v i nh ng hi u ng sinh ng, th m ch c phim hay m thanh. Ph n m m trnh by khng ch gip b n d dng khi thuy t trnh, b n cn c th t ch c bi ni c a mnh m t cch d dng. N cung c p cc thi t k c s n, b n ch ph i g thm n i dung c a mnh vo. B n cng c th b sung thm cc ghi ch t nh c mnh v i u c n trnh by. Khn gi hay h c vin s khng cn ph i ghi chp trong khi c g ng nghe. Ph n m m trnh by cho php in ra

Ph n m m my tnh

33

cc t chi u trao tr c cho khn gi h d theo di v hi u i u b n ni. Microsoft PowerPoint l ph n m m trnh by c trong Office.

Microsoft PowerPoint t o ra bi trnh by hi u qu

Ph n m m qu n l c s d li u Chng trnh c s d li u c nhi u lo i, t n gi n cho t i kh s . Ch ng h n, chnh ph d a trn c s d li u theo di thng tin: thu , an ninh x h i, cc thnh t u pht tri n kinh t - x h i,... Cc c s d li u nh th thu c lo i "kh l n" v chng yu c u cc i chuyn gia lnh ngh c p nh t v v n hnh. quy m nh hn l nh ng c s d li u nh kho tng, thng tin nhn vin v bn hng c trong cc cng ty l n trn kh p th gi i. Nh ng c s d li u lo i ny cng yu c u cc nh chuyn mn lnh ngh . M i ng i c th dng c s d li u cho nh ng d n hng ngy, nh hn nhi u. Chng gip t ch c v theo di b t k thng tin lin quan m b n mu n t ch c, s p x p v c kh nng c p nh t b t k khi no mu n. Ph n m m c s d li u l m t ph n c a Office c g i l Microsoft Access. Qu n l th i n t v l ch Th i n t ang tr thnh cch th c ph c p ng i trn kh p th gi i. Thay v ni chuy n v i ai n a vng tri t, b n c th dng cho h ngay t c kh c v r ti n, k c nh, t p c th dng ph n m m th i n t c t gi

lin l c v i m i i n tho i t n km th i n t g i tin hay video. B n a ch v thng tin

34

My tnh v s

d ng my tnh

lin h c a t t c cc h c vin, ng nghi p, b n b, gia nh v t ch c h p th m t cch thch h p. Microsoft a ra hai chng trnh th i n t : Microsoft Outlook, m t ph n c a Microsoft Office v Microsoft Outlook Express m t ph n c a Windows XP. Chng trnh th i n t trong Office c g i l Microsoft Outlook. N l chng trnh phong ph hn Outlook Express. Ngoi g i nh n th, b n c th dng tnh nng l ch c a Outlook theo di cc cu c h p c a mnh m i ngy v xem ho c in l ch c a mnh theo ngy, tu n hay thng. B n c th dng l ch Outlook l p l ch cc cu c g p v i ng i khc, g n vo chng trnh ngh s cu c h p v ti nguyn t s n (nh phng h i th o) m b n c n cho cu c h p. Outlook cng cho php b n t o ra cu c h p nh k theo tu n, hai tu n, hng thng, hay hng nm. V tnh nng nh c nh c nh km cho t ng thng bo h p s cho b n bi t khi no cu c h p hay h n g p s p t i g n.

Ph n m m th i n t Outlook Express nh m t ph n c a Windows XP

Tch h p cc

ng d ng

D b n mu n lm vi c v i vn b n, s , nh, n i dung web hay d li u, u c m t chng trnh trong Office XP gip b n th c hi n i u b n mu n. D i y l vi phng th c b n c th dng Office XP:

Ph n m m my tnh

35

B n c th t o ra b n tin trong Word, bi n n thnh n i dung web b ng vi c dng FrontPage v g i i m t phin b n th i n t b ng vi c dng Outlook hay Outlook Express. B n c th c t gi t t c thng tin sch cho th vi n c nhn c a mnh trong m t c s d li u Access v truy c p b t k sch no b n mua hay m n trong Excel. B n c th g i s l ng l n th t cho b n b b ng vi c dng tnh nng tr n th c a Word. N u b n l th y gio, b n c th t o ra m t trang web tr ng h c m c chuyn nghi p b ng vi c dng FrontPage, so n b c th g i ph huynh hng nm trong Word v nh p cc bi u b n t o ra trong Excel phc th o bi u tnh hnh ti chnh c a tr ng. B n c th dng Outlook gip mnh t ch c th i gian bi u, l ch h p v i ng nghi p, tm thng tin khch hng, phn cng nhi m v (cho mnh v ng i khc), thm cc lu vo ti li u ki m i m v qu n l danh sch lin h c ngy m t nhi u hn c a mnh. M t trong nh ng ch l i l n nh t c a vi c dng Office XP l b n c th d dng chuy n d li u t ng d ng ny qua ng d ng khc, t Word qua Excel, qua PowerPoint t i Accesss. B n c th lin k t m t b ng trong Word v i m t trang tnh trong Excel v m i l n thay i, thng tin c c p nh t t ng. B n c th t o ra trang web trong FrontPage, r i lm m t s thay i trong Word v r i chuy n ng c l i cho FrontPage l n n a, t t c u n gi n v d dng.

Cc

ng d ng web

World Wide Web l m t kho tng phong ph. Ngy cng nhi u thng tin v d ch v c a ln web. D i y m t vi v d v ng d ng web v cch web h tr cng vi c c a b n. Cng c tm ki m B n c th tm th y b t k thng tin g trn web. B n c th tm c thng tin v c cc cng c tm ki m nh Yahoo, Google, MSN. Cc cng c tm ki m ny cho php b n ch c n g m t t kha v i u mu n tm, b n s nh n c danh sch cc trang lin

36

My tnh v s

d ng my tnh

quan c th c. L c d n danh sch v tm ra i u c n thi t c th c n m t cht t ngh thu t. N u m t qu r ng, b n c th nh n c hng tri u lin k t t i thng tin theo ng ngha t ny. ng d ng mua s m Web c th c xem l ph mua bn l n nh t th gi i. N u b n mu n mua ci g , d n l qu n o, sch v hay xe hi m i, c th c ai ang rao bn trn web. Nhi u c a hng duy tr m t trang web v i danh m c hng ha thay cho c a hng. Th c t , mua trn web cng tng t nh mua ci g t danh m c hng. Web th ng cho php b n truy c p vo danh m c hng c a c a hi u v b n c th mua theo ch n l a c a mnh tr c ti p t website hay b n c th g i n m t s my mi n ph v t hng v i i di n d ch v khch hng, cng nh b n t ng t hng qua danh m c in s n. t cc kho n m c t web dng th tn d ng l nhanh chng, an ton v h p l. Ng c v i o t ng ph bi n, r t kh cho ai n m b t c s th tn d ng c a b n khi b n a vo trong m t trang web c b o m t. S th tn d ng c a b n c m ha khi my tnh g i n i v cho d n c b ai l y c th s ny cng r t kh b gi i m. M t khi giao d ch hon thnh, s hi u th c th tr nn d b nh c p. Nhng i u ny cng c th x y ra khi b n dng th tn d ng t i c a hng hay khi t hng qua th. Ni cch khc, khi lm vi c v i m t hng tin c y, t hng t Internet cng khng nguy hi m hn vi c dng th tn d ng c a hi u. Du l ch N u b n ln k ho ch cho k ngh hay b t k chuy n du l ch no, web c th tr gip b n v i t t c m i chi ti t. N u b n ang li xe, b n c th tm ch c a mnh, l y b n ( ng ci chnh, ng c nh v t, ng ng n nh t,...), hay nh v m i th lm v xem d c ng. B n cng c th t ch khch s n v cc ch khc trn ng i c a mnh. V i ng hng khng v cc chuy n i khc, nhi u trang web l nh ng i l l hnh o. Nh ng trang ny c th gip b n tm gi r nh t cho chuy n i b ng ng hng khng, t ch hng hng khng, xc nh v t ch nh ng khch s n thu n ti n, thu xe,...

Ph n m m my tnh

37

Ngn hng tr c tuy n M t nhm cc ng d ng web l v ngn hng v ti chnh. Web l cch hon h o truy c p v ki m sot ti chnh c nhn c a b n. Ngy m t nhi u ngn hng v cc c s ti chnh ang th c hi n ngn hng tr c tuy n. Ngn hng tr c tuy n cho php b n qu n l t t c ti chnh c nhn t my tnh c a mnh. B n c th vi t sc, chuy n ngn v qu n l ti kho n c a mnh 24 gi m t ngy, 7 ngy m t tu n, th m ch khng ph i r i kh i ch tho i mi nh hay vn phng mnh. Gi i tr Web l ngu n gi i tr tuy t v i. C cc trang p ng b t k s thch hay m i quan tm no m b n c th c. M t lnh v c th ng xuyn tng tr ng l tr chi tr c tuy n. B n c th truy c p cc trang web, ni b n c th tham gia vo tr chi my tnh a chu ng c a mnh v u v i nh ng ng i chi trn kh p th gi i. Tin t c Nhi u bo ch c n b n mi n ph tr c tuy n. B n c th truy nh p v c nh ng tin m i nh t. Cc bi t ng thu t c th c ng trn web ngay khi ng i ta trnh chi u trn tivi, radio hay in ra. Bi t ng thu t Internet c th l vn b n, hnh nh, m thanh v th m ch cc o n video hon ch nh.

T ng k t bi h c
Trong bi h c ny b n h c v h i u hnh v Microsoft Windows XP. B n cng h c v ph n m m ng d ng.

Cu h i ki m tra
1. 2. "Windows" l g v t i sao b n c n n ch y my tnh c nhn tng thch IBM? Cc ki u ng d ng cho my tnh bn l g v s d ng chng th no?

38

My tnh v s

d ng my tnh

Th c hnh
Bi t p 1: S d ng Control Panel trong Windows, nh v c a s System Properties v xc nh dung l ng RAM c a my tnh. Bi t p 2: tm hi u thm v vi rt my tnh v cch b n c th b o v cc ng d ng Microsoft Office, hy m trnh duy t web v nh p a ch Internet sau vo h p vn b n: http://www.bkav. com.vn. Sau nh n Enter.

39

H i u hnh Microsoft Windows XP


Sau khi hon thnh bi h c ny, b n c th : Kh i ng Windows XP Professional. ng nh p vo my tnh Windows XP Professional. Hi u cc thnh ph n c a Windows XP Professional. Kh i Chuy n ng chng trnh. i gi a cc chng trnh. Thao tc v i cc c a s . K t thc phin lm vi c v i Windows XP Professional.

Chng trnh l cng c gip b n th c hi n nhi m v no (chng trnh cng cn c g i l ng d ng). Khi lm vi c v i my tnh, b n u dng Windows - ho c tr c ti p ho c gin ti p qua chng trnh khc, nh Microsoft Word. Microsoft Windows XP Professional, t y v sau ta g i ng n g n l Windows, l m t phin b n c a h i u hnh Microsoft Windows. Bi ny gi i thi u cc thnh ph n chnh c a Windows.

Kh i

ng Windows XP
M i l n my tnh c kh i ng, n u tr i qua qu trnh kh ng. Nh c l i r ng, qu trnh kh i ng ki m tra h th ng ch ch n r ng t t c m i thnh ph n c n thi t c a my tnh u k t n i v ho t ng ng. Ngay khi my tnh hon thnh vi c kh ng, n chuy n i u khi n cho Windows. K t cho t i lc b t t my tnh, Windows ch u trch nhi m v my tnh c a b n. i c c i n

ng nh p vo Windows XP
ng nh p vo Windows XP trn mi n m ng
M ng l nhm cc my tnh v cc thi t b c k t n i b ng thi t b v ti n ch truy n thng. My tnh c ci Windows XP c th n i thnh m ng c c b (LAN) v c l p c u hnh nh m t ph n c a mi n m ng ( c m t my ch qu n l) ho c nh m t nhm

40

My tnh v s

d ng my tnh

ngang hng (khng s d ng mi n) - hay c th l my n l . M c ny p d ng cho lo i my tnh th nh t. Qu trnh b t u m t phin lm vi c v i my tnh c g i l ng nh p. ng nh p vo mi n m ng, b n ph i c tn ti kho n ng i dng h p th c v m t kh u c a mnh B n cng c n bi t tn mi n. Nh ng thng tin ny ng i qu n tr m ng s cung c p cho b n. Khi Windows XP c ci t trn my tnh, m t ti kho n qu n tr c t o ra v i c quy n qu n tr ki m sot my tnh c th . Thng th ng ng i qu n tr m ng c th dng ti kho n t o ra ti kho n khc trn my tnh. Nh ng ti kho n qu n tr ny dnh cho ng i c nhi u c quy n ngn c n cc ch ti kho n khc khng c thay i m t s thi t t trn my tnh.

Cc b c th c hi n
ng nh p, b n c n bi t tn ti kho n ng i dng c a mnh, m t kh u c a mnh v tn mi n c a mnh. 1. Kh i ng my tnh. Sau khi my tnh b t u ch y, ho c kh i ng, mn hnh Welcome to Windows xu t hi n. 2. Nh n ng th i cc phm Ctrl, Alt v Del. Windows XP hi n th h p tho i v ch i thng tin c n x l. H p tho i l phng ti n trao i chnh gi a my tnh v ng i dng trong Windows v trong cc chng trnh ch y trn n n Windows. M i h p tho i u a ra cc ty ch n c th lin k t v i m t hnh ng v b n ch n m t trong cc ty ch n ny ch ra cch mu n hnh ng c th c hi n. Trong tr ng h p ny, h p tho i Log On to Windows xu t hi n. 3. G tn ti kho n ng i dng c a b n trong User name. 4. G m t kh u trong Password. 5. N u Log on to khng c hi n th , nhy Options m h p tho i ny. Sau nhy mi tn xu ng bn ph i c a Log on to v nhy tn mi n trong danh sch th xu ng. 6. Nhy OK ng nh p vo Windows XP Professional v mi n m ng ch n. Mn hnh n n Windows XP Professional xu t hi n, nh d i y:

i u hnh Windows XP

41

Lu
Sau khi ng nh p, mn hnh n n Windows XP c th trng khc v i hnh trn. thay i, b n c th nhy chu t ph i vo mn hnh n n v nhy Properties trn b ng ch n. Sau trong h p tho i Display Properties, nhy trang Desktop, nhy Customize Desktop, ch n cc bi u t ng b n mu n v nhy OK.

ng nh p vo Windows XP Home Edition


C th ch mnh b n dng my tnh c a mnh ho c dng chung v i nh ng ng i khc. N u ch mnh b n dng my tnh th ch c n m t ti kho n ng i dng. N u ng i khc dng chung my tnh v i b n, m i ng i u c th dng cng m t ti kho n, hay b n c th thi t l p ti kho n cho t ng ng i dng. M i ti kho n ng i dng u c lin k t v i khi l c (profile) c a ng i dng c th v thng tin ny bao g m mn hnh n n, phng ch , bi u t ng t t,... v c th thay i theo t ng ng i dng. N u ch c m t ti kho n ng i dng, Windows XP ng nh p b ng vi c dng ti kho n khi b n dng my tnh. N u c nhi u ti kho n, Windows XP nh c b n ch n khi l c ng i dng c a

42

My tnh v s

d ng my tnh

mnh v n u ti kho n c b o v b ng m t kh u, b n ph i a m t kh u c a mnh vo. C th thay i tn ti kho n v khi l c c a t ng ng i dng. Ng i dng v i quy n qu n tr c th thay i b t k tn ti kho n v khi l c c a ng i dng khc.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n ng nh p vo my tnh ci t Windows XP Home Edition v c t o nhi u ti kho n (c ho c khng c m t kh u). 1. Kh i ng my tnh. Sau khi my tnh kh i ng, mn hnh ng nh p xu t hi n. Mn hnh ng nh p do Windows XP Home Edition hi n th c g i l mn hnh Welcome. Mn hnh ny hi n th t t c cc ti kho n ng i dng trn my tnh. Nh ng ti kho n ny c t o ra gi cho d li u c a t ng ng i dng c tch bi t. N u my tnh c l p c u hnh ch a m t ti kho n, b n by gi th y desktop Windows XP v c th b qua cc b c cn l i. 2. Chuy n con tr chu t ln tn ng i dng s n c. Ch r ng tn ng i dng c ch n sng ln, trong khi tn ng i dng khc l i m i. 3. Nhy chu t vo tn ti kho n ng i dng c a b n hay hnh nh tng ng. 4. Nh p m t kh u vo Type your password v nhy nt mi tn ti p t c. N u b n qun m t m t kh u c a mnh, nhy vo nt d u h i xem g i v m t kh u. Trong khi Windows XP ang ng nh p, tn ti kho n ng i dng v hnh nh ti kho n di chuy n vo vng trung tm mn hnh, cc ty ch n khc xu t hi n. Khi b n ng nh p b ng ti kho n c a mnh, mn hnh Windows XP Home Edition xu t hi n.

i u hnh Windows XP

43

ng nh p vo my tnh Windows XP Professional ring l


Ni chung Windows XP Professional c dng trong mi tr ng m ng, nhng my tnh khng nh t thi t ph i c n i m ng v m t v t l. Ch ng h n, c th c Windows XP Professional c ci trn my tnh xch tay dng c vn phng v nh,... Khi ng nh p vo my tnh Windows XP Professional c c u hnh k t n i m ng, nhng hi n b ng t, sau khi ch n mi n m ng, b n ng nh p theo cch thng th ng v Windows XP s d ng thng tin v ti kho n c a b n c dng ng nh p vo mi n m ng l n tr c c lu trn my tnh. N u my tnh Windows XP Professional khng c l p c u hnh lm vi c trn m ng th qu trnh ng nh p gi ng v i qu trnh ng nh p c a Windows XP Home Edition. Cc ti kho n ng i dng h p l c hi n th trn mn hnh ng nh p v ty ch n Fast User Switching c hi n th theo ng m nh.

44

My tnh v s

d ng my tnh

Tm hi u cc thnh ph n c a Windows XP
Khi b n kh i ng Windows l n u tin, mn hnh trng tng t nh minh h a d i y. Khi ci t chng trnh v ty ch nh Windows cho ph h p cch b n lm vi c, b n s th y cc bi u t ng khc, nhng nh ng thnh ph n c b n v n xu t hi n gi ng nh th ny.

Lu
Trong su t ti li u. cc ch d n nh nhy v ko th bao gi cng ng m nh ni t i vi c dng nt tri chu t. Nhy p ngha l nhy nhanh ln nt tri chu t hai l n. N u b n c n dng nt ph i chu t hay nt ph hon thnh m t l nh, l nh s ni c th . Ch ng h n, "Nhy chu t ph i vo bi u t ng." Bi u t ng l m t bi u di n h a nh c a chng trnh, t p tin hay th m c. Thu t ng ko th ngha l tr vo m t i t ng trn mn hnh, nh n gi nt tri chu t v r i di chuy n chu t t i v tr khc; sau th nt chu t khi i t ng c t vo v tr mong mu n. D i y l cc thnh ph n Windows c b n.

i u hnh Windows XP

45

Desktop Desktop (mn hnh n n) bao g m nh ng n i dung trn mn hnh my tnh sau khi Windows c kh i ng. Cc i t ng trn desktop bao g m cc bi u t ng c a cc chng trnh th ng dng v cc ti n ch khc. Thanh Quick Launch Thanh Quick Launch (Truy c p nhanh) l ph n bn tri c a thanh cng vi c. Thanh Quick Launch ch a nhi u bi u t ng c a cc chng trnh th ng c dng. B n c th nhy (m t l n) cc nt ny kh i ng chng trnh tng ng. Thanh Quick Launch bao g m c nt Show Desktop, b n c th nhy n c c ti u ha t t c cc c a s ang m v cc nt trn thanh cng vi c. Bi u t ng t t Bi u t ng t t cho php truy c p nhanh vo cc t p tin, th m c hay chng trnh. Ch ng h n, b n c th m m t b ng tnh vi l n m t tu n. B ng tnh c c t gi bn trong nhi u t ng th m c v b n m t p tin b ng vi c m t ng th m c theo trnh t v nhy p vo bi u t ng c a t p tin. kh i m t th i gian, b n c th t o ra bi u t ng t t trn desktop v truy nh p nhanh vo t p tin. Bi u t ng t t cng c dng nh cc bi u t ng khc (nhy p chng m cc t p tin, th m c hay chng trnh). Bi u t ng t t c m t mi tn nh , cong gc d i bn tri c a n. B n c th t o, sao chp, di chuy n v xa bi u t ng t t m khng nh h ng g t i b n thn t p tin, th m c hay chng trnh. Nt Start Nt Start c t bn tri thanh cng vi c v n l thnh ph n quan tr ng nh t trn bn lm vi c Windows. N l i m m m i chng trnh v c a s trn my tnh. Nhy nt Start m m t lo t cc b ng ch n ch a cc chng trnh, tm v m cc th m c v t p tin, t cc ty ch n, l y tr gip, thm ph n c ng v ph n m m, ho c t t my tnh. Thanh cng vi c Thanh cng vi c n m y mn hnh. V c b n n g m nt Start, thanh Quick Launch, cc nt cho cc ti n ch v chng trnh no (nh nm i u khi n m l ng cho h th ng m thanh c a my tnh) v th i gian. T t c cc chng trnh ang m u c hi n th nh cc nt trn thanh cng vi c. Nhy vo cc nt ny trn thanh cng vi c hi n th c a s c a chng trnh tng ng.

46

My tnh v s

d ng my tnh

Th i gian Th i gian c hi n th bn ph i thanh cng vi c. t con tr chu t trn bi u t ng Th i gian hi n th ngy thng. Nhy p bi u t ng Th i gian m h p tho i v c th thay i ngy thng, th i gian hay mi gi m my tnh nh n bi t c. C a s M t ph n c a mn hnh hi n th m t t p tin, th m c hay chng trnh. Nhi u c a s c th c hi n th trn mn hnh cng lc, ho c bn c nh nhau, t nh t i y, hay ln nhau. B n s h c cch di chuy n v i kch c c a s v sau trong bi h c ny.

H p tho i
H p tho i xu t hi n trn mn hnh khi b n c n tng tc v i chng trnh. H p tho i cung c p cc cch cho b n ra quy t nh t cc ty ch n s n c. Cc thnh ph n i n hnh c a h p tho i g m h p vn b n, ty ch n, nh d u v b ng ch n. gc trn bn ph i c a m i h p tho i l nt Close. T i ph n cu i c a h u h t cc h p tho i l nt OK v nt Cancel. Nhy OK khi b n mu n Windows ci t cc ty ch n xc nh trong h p tho i. Nhy nt Cancel hay nt Close ng h p tho i m khng th c hi n b t k thay i no.

i u hnh Windows XP

47

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n th c hnh cc k thu t chu t thng th ng tm hi u Windows. 1. t con tr chu t bn trn th i gian gc d i bn ph i c a mn hnh. Ngy thng c hi n th .

2. Di chuy n chu t, theo b t k h ng no. Ngy thng bi n m t. Cho d b n khng di chuy n chu t, thng tin c hi n th cng bi n m t sau vi giy n khng che mn hnh. thng tin hi n ra l n n a, di chuy n con chu t ra xa v t l i chu t ln bi u t ng Th i gian. 3. Nhy p vo bi u t ng Th i gian. H p tho i Date and Time Properties xu t hi n. 4. Nhy Cancel trong h p tho i Date and Time Properties. H p tho i ng l i. Khng thay i no c th c hi n.

48

My tnh v s

d ng my tnh

5. Nhy nt Start bn tri thanh cng vi c. B ng ch n Start xu t hi n. M t s kho n m c c a b ng ch n ny c cc mi tn tr , nh My Recent Documents hay All Programs, d n t i cc b ng ch n con. 6. Nhy b t k mi n tr ng no c a desktop. B ng ch n Start ng l i. 7. Nhy My Computer. Bi u t ng ny hi i mu, ch ra r ng n c ch n. 8. Nhy bi u t ng My Computer v ko th bi u t ng My Computer xu ng n hi che bi u t ng bn d i n. Th nt chu t khi b n k t thc.

9. Nhy nt ph i chu t t i b t k mi n tr ng no c a desktop. B ng ch n t t xu t hi n, cung c p cc l a ch n t ch c desktop. 10. Trn b ng ch n t t, nhy Arrange Icons By. B ng ch n khc xu t hi n cung c p vi l a ch n s p x p cc bi u t ng. Nhy ty ch n Name s p x p bi u t ng c thu x p theo tn. Bi u t ng My Computer chuy n kh i bi u t ng b che.

Kh i

ng chng trnh
B ng ch n Start l danh sch cc lin k t chnh v i cc chng trnh c ci trn my tnh, cng nh v i t t c cc nhi m v b n c th th c hi n v i Windows XP. L n u tin b n b t u Windows XP, b ng ch n Start c hi n th cho t i khi b n nhy vo ci g khc. T tr i, b n m b ng ch n Start b ng vi c nhy nt Start. B ng ch n Start c thi t k l i trong Windows XP vi c truy c p vo cc chng trnh d dng hn. Khi l n u tin m ra, n gi ng hnh sau y:

i u hnh Windows XP

49

B n c th t lin k t t i chng trnh a thch c a mnh vo m t mi n ring pha trn bn tri c a b ng ch n Start d tm v kh i ng. B n c th ko th b tr l i cc lin k t ny theo b t k th t no. Ng m nh, Microsoft Internet Explorer v Microsoft Outlook Express c a vo b ng ch n Start. N u b n i trnh duy t web ho c chng trnh th i n t ng m nh, vng ny c c p nh t t ng ph n nh thay i . Ph n bn d i c a b ng ch n Start l danh sch cc lin k t t i nh ng chng trnh th ng dng nh t c a b n, g m su chng trnh b n ch y g n y nh t (b n c th i u ch nh s ny n u b n mu n). L n u tin danh sch ny hi n th m t s chng trnh m i ang c s n: MSN Explorer, Windows Media Player, Windows Movie Maker, File and Settings Transfer Wizard v Tour Windows XP. Ph n bn ph i c a b ng ch n Start l cc lin k t t i cc v tr lu gi cc t p tin, lin k t t i danh m c cc my tnh khc trn m ng v cc lin k t t i lo i cng c khi s d ng my tnh. Cc l nh b n s dng k t thc phin lm vi c hay t t my tnh c t

50

My tnh v s

d ng my tnh

pha d i c a b ng ch n Start. Nhy vo All Programs s hi n th b ng ch n g m t t c cc chng trnh ci t trn my tnh. B n c th b t u m t chng trnh b ng vi c dng b ng ch n Start. Tuy nhin c th b n ph i m nhi u b ng ch n tm chng trnh b n mu n. Do , v i nh ng chng trnh th ng dng, vi c t o ra bi u t ng t t trn desktop th ng thu n ti n hn.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n th c hi n hai cch m c a s : M c a s My Computer, c a s hi n th cc a v a m ng c s n c a my tnh, cng nh cc t p tin v th m c trn nh ng a v ch y Notepad, chng trnh x l vn b n n gi n c trong Windows. 1. Nhy p bi u t ng My Computer trn desktop. C a s My Computer m ra trn desktop. 2. Nhy nt Start. B ng ch n Start xu t hi n. 3. Trn b ng ch n Start, tr vo All Programs. B ng ch n Programs xu t hi n. 4. Trn b ng ch n Programs, tr vo Accessories. B ng ch n Accessories xu t hi n. 5. Trn b ng ch n Accessories, nhy Notepad. C a s Notepad m ra.

i u hnh Windows XP

51

Di chuy n, thay

i kch th c v ng c a s

Khng gian mn hnh l c h n. B n c th di chuy n c a s c a chng trnh sang ph n khc c a desktop hay thu n l i trn thanh cng vi c ho c thay i kch c c a s c th ng th i xem c a s chng trnh hay ti li u khc trn desktop. B n c th dng cc thnh ph n sau qu n l c a s : Thanh tiu cho b n bi t tn c a chng trnh v tn c a t p b n ang lm vi c. di chuy n c a s sang v tr khc, hy ko th thanh tiu c a n. Nt Minimize thu g n c a s l i hi n th n nh m t nt trn thanh cng vi c. Nt Maximize tr i r ng t i a c a s trn. Khi c a s c lm c c i, nt Maximize c thay th b i nt Restore Down, nhy nt ny s a c a s tr l i kch c tr c y c a n. Nt Close ng chng trnh, lo i b n kh i b nh c a my tnh. Nt ny cng dng ng cc h p tho i v c a s . thay i kch c c a c a s , b n ko cc bin ngoi c a c as .

Lu
Vi c c c ti u ha chng trnh khng ng n l i, nhng a n xu ng thnh bi u t ng trn thanh cng vi c. M t chng trnh c c c ti u ha v n ch y. N u khng nh li u mnh ng chng trnh cha, hy ki m tra trn thanh cng vi c xem c bi u t ng c a n khng. N u khng, b n c th c hai phin b n c a m t chng trnh ch y ng th i.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n di chuy n v i kch c c a s Notepad v My Computer. B n cng c th ng c a s My Computer. 1. Ko thanh tiu c a c a s Notepad xu ng d i v sang bn ph i th y c t nh t m t ph n c a c a s My Computer. Lu r ng n v n ang ch y, cho d b c a s Notepad che khu t.

52

My tnh v s

d ng my tnh

2. Nhy nt Minimize gc trn bn ph i c a c a s Notepad. C a s Notepad khng cn xu t hi n trn desktop. Notepad v n ch y; b n thu g n n ln thanh cng vi c l y ch cho cc th khc. 3. Nhy nt Maximize gc trn bn ph i c a c a s My Computer. C a s My Computer tr i r ng h t desktop. 4. Nhy nt Restore Down gc trn bn ph i c a c a s My Computer. C a s My Computer tr l i kch c v hnh dng tr c y c a n. 5. Nhy nt Minimize gc trn bn ph i c a c a s My Computer. C a s My Computer khng cn nhng n v n c hi n th nh l m t nt trn thanh cng vi c. 6. Nhy nt My Computer trn thanh cng vi c. C a s My Computer xu t hi n l i trn desktop. 7. Nhy nt Close gc trn bn ph i c a c a s My Computer. C a s My Computer ng l i.

Lu
N u chng trnh c c c ti u, b n c th ng n m khng c n khi ph c c a s c a n b ng cch nhy nt ph i chu t vo bi u t ng c a n trn thanh cng vi c v nhy Close trn b ng ch n t t v a xu t hi n. Khi lm vi c v i nhi u chng trnh, t p tin hay th m c, b n c th i kch c v b tr cc c a s theo th t xem nhi u c a s ng th i. B n ch c th xem m t c a s c c i m t lc, nhng t t c cc chng trnh ang m khc v n ti p t c ch y d i n n.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n di chuy n v i kch c c a s Notepad. 1. Nhy nt Untitled - Notepad trn thanh cng vi c. C a s Notepad xu t hi n. 2. Ko thanh tiu c a c a s Notepad thay i v tr c a n trn desktop. 3. Ko nh d i bn tri c a c a s ln v sang bn tri cho t i khi c a s Notepad cn m t n a kch c ban u c a n.

i u hnh Windows XP

53

4. Ko c nh bn ph i c a c a s Notepad sang ph i lm r ng c a s ny ra. 5. Nhy nt Minimize gc trn bn ph i c a c a s Notepad.

Chuy n

i gi a cc chng trnh
Th ng c nhi u chng trnh ch y ng th i trong Windows. M i chng trnh u ch y trong c a s ring c a n. Thng th ng, khi c hai c a s trn mn hnh ng th i, c a s c thanh tiu mu xanh (mu ng m nh) hay mu sng l c a s c kch ho t. Cc c a s khng c kch ho t th ng c thanh tiu mu xm hay mu nh t. Ch ng h n, hy xem hai c a s hnh sau.

Notepad l c a s kch ho t (ch t i thanh tiu mu xanh th m), nn n u b n g m t phm s trn bn phm th s s xu t hi n trong c a s Notepad. chuy n i gi a cc c a s khi c nhi u c a s trn mn hnh, hy nhy vo v tr b t k trong mi n tr ng c a c a s b n mu n kch ho t. Khi khng th y c a s m , b n c th nhy nt c a chng trnh trn thanh cng vi c chuy n c a s . nhanh chng hi n

54

My tnh v s

d ng my tnh

th desktop khi n b che ph b i cc c a s , hy nhy nt Show Desktop trn thanh cng vi c.

Lu
chuy n t chng trnh ny sang chng trnh khc b ng vi c dng bn phm, nh n gi phm Alt v nh n Tab. M t h p Task Manager nh s xu t hi n v i cc bi u t ng cho t t c cc chng trnh hi n ang m . Ti p t c nh n Alt v nh n Tab cho t i khi chng trnh b n mu n c ch n. Khi b n th Alt v Tab, chng trnh c ch n s thnh chng trnh kch ho t v c a s c a n s xu t hi n.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n di chuy n v i kch c c a s Notepad. 1. Nhy nt Start. B ng ch n Start xu t hi n. 2. Tr vo All Programs v tr vo Accessories. 3. Trn b ng ch n Accessories, nhy Calculator. C a s chng trnh tnh m ra. 4. Nhy nt Untitled - Notepad trn thanh cng vi c. C a s Notepad by gi l c a s kch ho t. Lu t i mu c a thanh tiu c a n so v i thanh tiu c a c a s Calculator. 5. Nhy thanh tiu c a c a s Calculator. Calculator by gi l c a s kch ho t. 6. G 40 * 18 = . S 720 xu t hi n trong c a s Calculator. 7. Nhy nt Untitled - Notepad trn thanh cng vi c. C a s Notepad by gi l c a s kch ho t. Mn hnh c a b n c th nh minh h a sau.

i u hnh Windows XP

55

8. G N u ti lm c $18 m t gi , ti s c $720 m t tu n. K t qu g xu t hi n trong c a s Notepad v n l c a s kch ho t. 9. Nhy nt Show Desktop trn thanh Quick Launch c a thanh tc v . C hai chng trnh u c thu nh l i v n m trn thanh b ng ch n Start.

K t thc phin lm vi c v i Windows XP


Qu trnh k t thc m t phin lm vi c my tnh c g i l thot kh i Windows. Thot kh i Windows s k t thc phin lm vi c v i ti kho n c a b n nhng my tnh v n b t. Khi my tnh ho t ng trong m t th i gian di, ng i khc khng th truy nh p vo thng tin c nhn, b n nn thot kh i Windows. Ch ng h n, n u ti kho n c a b n c quy n qu n tr v b n i ra ngoi lu m khng thot, ai c th t o ra ti kho n ng i dng c c b v i c quy n qu n tr cho h v v sau dng ti kho n ng nh p vo my tnh c a b n.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n thot kh i ti kho n ng i dng Windows XP c a mnh. 1. Nhy nt Start. B ng ch n Start c hi n th . Thng tin ng i dng c a b n xu t hi n trn nh c a b ng ch n ny. Ty theo

56

My tnh v s

d ng my tnh

chng trnh c ci nh sau:

t trn my tnh, b ng ch n Start c th

2. Nhy Log Off pha d i c a b ng ch n Start. H p tho i Log Off Windows xu t hi n. 3. Nhy Log Off hon thnh qu trnh ny v hi n th mn hnh Welcome hay mn hnh ng nh p. 4. Nh p vo m t kh u c a b n (Professional), hay nhy tn ti kho n ng i dng c a b n (Home Edition) ng nh p l i.

Lu
N u c thng bo trong khi b n ang lm vi c, hy nhy nt Close gc trn bn ph i. c chng r i

T t my tnh Windows XP Professional


Thay v k t thc phin lm vi c, b n c th mu n t t my ti t ki m nng l ng. T t my s ng t t c cc ng d ng v t p tin ang m , ch m d t phin lm vi c c a b n v t t Windows c

i u hnh Windows XP

57

th an ton t t ngu n my tnh. Qu trnh ny m b o r ng d li u c c t gi an ton v b t k k t n i bn ngoi no cng u c ng t.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n t t my tnh Windows XP Professional. 1. Nhy nt Start. B ng ch n Start c hi n th . Thng tin ng i dng c a b n xu t hi n trn nh c a b ng ch n ny. 2. T i y c a b ng ch n Start, nhy Shut Down. H p tho i Shut Down Windows xu t hi n. Ty ch n t t my c ch n g n y nh t c hi n th trong h p ty ch n v m t v ty ch n xu t hi n d i h p ny.

3. Nhy mi tn xu ng hi n th cc ty ch n khc v ch n l n l t t ng ty ch n hi n th m t c a n. 4. Ch n Shut Down v nhy OK k t thc phin Windows.

T t my tnh Windows XP Home Edition


Trong bi th c hnh ny, b n t t my tnh Windows XP Home Edition.

Cc b c th c hi n
1. Nhy nt Start. B ng ch n Start c hi n th . Thng tin ng i dng c a b n xu t hi n trn nh c a b ng ch n ny. 2. T i y c a b ng ch n Start, nhy Turn Off Computer. H p tho i Turn off computer xu t hi n. 3. Nhy Turn Off ch m d t phin Windows v t t my tnh c a b n.

58

My tnh v s

d ng my tnh

Cc ty ch n khc
Bn c nh vi c k t thc phin lm vi c v t t my tnh c a b n, h p tho i Shut Down c a Windows XP Professional cn cho cc ty ch n sau y: Restart ch m d t phin lm vi c, t t Windows v kh i ng l i Windows m khng t t my tnh. Stand by duy tr phin lm vi c c a b n (chng trnh m v b t k cng vi c no b n ang lm) v gi cho my tnh ch y v i nng l ng t, d li u c a b n v n trong b nh . tr v phin ang th ng tr c, nh n Ctrl+Alt+Del. Hibernate lu gi phin lm vi c c a b n v t t my tnh. L n ti p b n cho ch y my tnh, phin lm vi c c a b n c ph c h i v ng ch b n ng ng.

T ng k t bi h c
Trong bi h c ny, b n h c cch b t u Windows v lm quen v i m t s thnh ph n c b n c a Windows. B n cng h c cch m , ng, i kch c v di chuy n c a s chng trnh. B n h c cch dng nhi u chng trnh. Cu i cng, b n h c cch t t Windows.

Cu h i ki m tra
1. 2. 3. 4. B n t t Windows XP nh th no? Nu cc b c t o bi u t ng t t trn desktop cho m t t p tin hay th m c. Nt Minimize lm g? Thanh cng vi c th hi n g?

i u hnh Windows XP

59

5. 6.

H p tho i trong Windows ph c v cho ch c nng no? B n b t u m t chng trnh ng d ng trong Windows nh th no?

Th c hnh
Bi t p 1: Trong bi t p ny, b n "ghim" m t chng trnh vo b ng ch n Start. B t u b ng cch duy t chng trnh c ch n trn b ng ch n Start. Sau nhy chu t ph i vo tn chng trnh v nhy vo b ng ch n Pin to Start trn b ng ch n t t. Bi t p 2: Trong bi t p ny, b n "tho ghim" m t chng trnh trn b ng ch n Start. Nhy chu t ph i vo lin k t c a chng trnh v nhy vo b ng ch n Unpin to Start trn b ng ch n t t. Bi t p 3: Trong bi t p ny, b n t o ra bi u t ng t t trn desktop cho m t website. Nhy chu t ph i vo vng m c a desktop, tr vo New trn b ng ch n t t v ch n Shortcut. G URL ( a ch Internet) c a trang web trong h p Type the location of the item v nhy Next. Nh p vo tn cho bi u t ng t t v nhy vo Finish ng h p tho i. Bi t p 4: Trong bi t p ny, b n xa m t bi u t ng t t, t p tin, hay th m c t desktop. N u b n hon thnh Bi t p 3, ch n bi u t ng t t trang web b n t o ra. Nhy chu t ph i vo kho n m c b n mu n xa v nhy Delete trn b ng ch n t t. Trong h p xc nh n, nhy vo Yes xa kho n m c ny.

60

Qu n l t p tin v th m c
Sau khi hon thnh bi h c ny, b n c th : Xem v m th m c. M , so n th o v lu t p tin. In t p tin. S p x p t p tin. T o t p tin v th m c. Di chuy n, sao chp, i tn, xa t p tin v th m c.

T p tin l ph n ti nguyn quan tr ng nh t c dng trong my tnh. M i ti li u, tranh nh, hay m thanh trong my tnh u l t p tin. Chng trnh (nh Microsoft Word hay Microsoft Excel) th c t l t p h p cc t p tin. B n thn Windows cng l t p h p hng trm t p tin, m i t p tin c m c ch ring. Ch ng h n, t p tin ny ch a m thanh Windows chi khi n b t u v t p tin khc ch a m thanh Windows chi khi n t t i. T p tin th m ch cn xc nh hnh d ng c a con tr chu t v k t qu c a vi c nhy vo m t i t ng. qu n l m i t p tin, b n c n nhm chng l i m t cch h p l. Trong Windows, b n lm i u ny b ng vi c t o ra cc th m c c t gi cc t p tin c lin quan. Hy ngh v th m c nh t b p v y. T ny c th ch a th c n, trong khi t khc ch a a. T ny ch a tha da, t khc ch a th y tinh v t th ba ch a n u n ng b ng th y tinh. Trong Windows, m t th m c c th ch a ti li u b n t o ra (nh b n ghi nh trong Word hay s cng vi c trong Excel), trong khi th m c khc c th ch a nh b n t i xu ng t Internet. Trong Windows, b n cng c th c cc th m c con bn trong cc th m c. Khi Microsoft Windows XP c ci t trn my tnh, cc th m c h th ng c t o ra m t cch ng m nh: Documents and Settings. Th m c ny ch a cc th m c con cho t ng khi l c ng i dng - t ng ng i dng ng nh p vo my tnh hay vo mi n m ng qua my tnh. Windows XP c th t o ra nhi u khi l c cho m t ng i n u ng i ng nh p theo nhi u cch khc nhau. Ch ng

Qu n l t p tin v th m c

61

h n, b n c th c m t th m c khi b n ng nh p vo mi n m ng v th m c khc khi b n khng ng nh p vo mi n m ng. Program Files. y l th m c ch a ph n l n cc t p tin c n thi t ch y cc chng trnh c ci t. Khi b n ci t m t chng trnh m i, ni chung b n c c h i i th m c thi t t; n u ch p nh n ng m nh, chng trnh s c ci t vo th m c ny. Temp. H i u hnh v cc chng trnh khc c th c t gi cc t p tin t m th i vo th m c ny. WINDOWS ho c WINNT. Ph n l n cc t p tin c a h i u hnh c c t gi trong th m c ny. B n c th xem, nhng n u b n th c s khng bi t mnh ang lm g, hy ng ch m vo ! Bn trong t ng th m c khi l c trong th m c Documents and Settings, Windows XP t o ra ba th m c: My Documents. Th m c ny c t gi ti li u, b ng tnh v cc t p tin khc do b n t o ra v mu n truy c p nhanh. My Pictures. Th m c con ny c a My Documents c kh nng c bi t lu tr cc t p nh. My Music. Th m c con ny c a My Documents c kh nng c bi t lu tr cc t p nh c. B n khng nn thay i cc th m c h th ng, nhng c n bi t cch t ch c cc t p tin b n t o ra n u mu n s d ng my tnh c a mnh m t cch c hi u qu .

Xem v m th m c
Hai cch ph bi n nh t xem n i dung cc th m c l dng My Computer hay Windows Explorer. My Computer v Windows Explorer hi n th t t c cc ti nguyn c s n trn my tnh, k c cc bi u t ng c a a v m ng. Trong Windows, My Computer v Windows Explorer g n nh ng nh t. S khc bi t chnh l ch ngn Folders xu t hi n theo ng m nh trong Windows Explorer, cn trong My Computer th khng. Tuy nhin, c th d dng hi n th ngn Folders trong My Computer b ng vi c nhy nt Folders trn thanh cng c chu n.

62

My tnh v s

d ng my tnh

B n c th m My Computer b ng cch nhy p vo bi u t ng My Computer trn desktop. B n c th m Windows Explorer b ng vi c nhy nt Start, tr vo All Programs, tr vo Accessories v r i nhy Windows Explorer trn b ng ch n con Accessories (ho c nhy nt ph i chu t trn bi u t ng My Computer trn desktop r i ch n Explorer trong b ng ch n t t). Vi c dng My Computer hay Windows Explorer xem t p tin, th m c v cc ti nguyn khc ch l v n s thch c nhn. Khi Windows Explorer l n u tin c m ra, ph n bn tri c a c a s hi n th ngn Folders. Ph n bn ph i c a c a s hi n th n i dung c a th m c c ch n trong ngn Folders. Theo ng m nh, th m c My Documents c ch n khi b n m Windows Explorer. m m t th m c, nhy p chu t th m c trong ngn Folders. Khi nhy p vo m t th m c, n i dung c a n xu t hi n ngn bn ph i, thay th cho n i dung c a th m c ch n tr c . N u th m c m i ch a th m c con (th m c bn trong th m c), b n c th nhy p vo th m c con v ti p t c nh th qua cc th m c th p hn cho t i khi b n tm th y t p tin hay th m c c n tm. tr v th m c m c cao hn, nhy nt Up trn thanh cng c chu n. tr v th m c m tr c , nhy nt Back trn thanh cng c chu n. Cc th m c v th m c con c th c nhi u m c r t su, nhng b n ch th y m c trn cng c a cc th m c khi b n hi n th ngn Folders. Nhy d u c ng bn tri c a bi u t ng th m c xem t t c cc th m c con c a n. M t khi th m c c m r ng, d u c ng i thnh d u tr . Nhy vo d u tr thu nh l i v ch th m c m c cao hn m i xu t hi n. B n cng c th nhy p vo th m c m r ng n. Trong ngn bn ph i c a c a s Windows Explorer, Windows c th hi n th cc t p tin v th m c theo nhi u cch khc nhau: Details: Hi n th danh sch cc th m c, t p tin v tnh ch t c a chng. Cc tnh ch t c hi n th ng m nh i v i t ng t p tin hay th m c l Name, Size, Type v Date Modified. V i t p nh, ng m nh bao g m thm Date Picture Taken v Dimensions. B n c th hi n th cc tnh ch t khc i v i cc ki u t p tin c bi t. Filmstrip: Hi n th nh ang c ch n bn trn v m t hng cc d ng nh hn c a t t c cc nh trong th m c

Qu n l t p tin v th m c

63

hi n t i. Ty ch n ny ch c trong th m c My Pictures v cc th m c con c a n. Icons: Hi n th cc t p tin hay th m c trong th m c hi n t i d i d ng cc bi u t ng v tn. List: Hi n th danh sch cc t p tin v th m c trong th m c hi n t i d i d ng ch g m tn t p tin v m t bi u t ng nh . Thumbnails: Hi n th hnh nh thu nh c a cc t p tin n u n c ki u thch h p (nh ho ) trong th m c, ho c m t bi u t ng ki u c a t p tin. Tn t p tin hay th m c c hi n th d i hnh nh . Tiles: Hi n th cc t p tin hay th m c d i d ng bi u t ng l n.

Ki u th m c
C nhi u ki u th m c khc nhau trong Windows. Tuy nhin, ba ki u th m c thng d ng khc sau y c ngha c bi t: Th m c v i k hi u ch m n i bi u th cho m t thnh ph n Windows, v d nh Control Panel. M t th m c m v i t gi y nh ra v dy cp n i bn d i th m c bi u th cho th m c m ng, chnh l th m c c chia s t my tnh khc qua m ng. M t bn tay gi l y th m c bi u th cho th m c c chia s , chnh l th m c c chia s t my tnh c a b n cho m ng. C t gi cc t p tin c ki u tng ng trong m t ki u th m c cho php b n dng tnh nng c trng c a ki u , nh o n nh c hay xem nh. Cc ki u th m c khc bao g m: Ti li u, nh, Album nh, m nh c, Ngh s, Album Ca nh c, Video.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n hi n th cc th m c b ng Windows Explorer v m m t th m c c trn my tnh. 1. Nhy nt Start, ch n All Programs, ch n Accessories v sau nhy Windows Explorer. Windows Explorer m ra.

64

My tnh v s

d ng my tnh

2. Nhy d u c ng bn tri c a My Computer trong ngn Folders. Th m c My Computer hi n th danh sch t t c cc thi t b (nh a v CD-ROM) c g n vo my tnh c a b n, k c Control Panel. 3. Nhy d u c ng bn tri c a Local Disk trong ngn Folders (nhy d u c ng bn c nh a C, n u c nhi u a c c b ). B n c th th y nhi u th m c v n l ph n a c ng chnh. 4. Dng thanh cu n ko ngn Folders xu ng v quan st cc th m c c hi n th . 5. Nhy d u c ng bn tri m t th m c b t k trong ngn Folders. Th m c c m r ng hi n th cc t p tin v th m c con trong n. 6. Nhy p cc th m c con th y cc t p tin xu t hi n ngn bn ph i c a c a s . 7. Nhy nhi u l n vo nt Back trn thanh cng c chu n cho n khi th m c My Documents xu t hi n tr l i b i v n l th m c c hi n th u tin. 8. Trong ngn Folders nhy d u tr bn tri My Computer. Th m c My Computer thu nh l i.

M , so n th o v lu t p tin
Sau tm th y t p tin trong th m c tng ng b ng Windows Explorer hay My Computer, b n c th nhy p vo t p tin m n v c th s a i n ty . Ch ng h n, b n c th so n th o vn b n trong m t ti li u hay s a i mu c a nh. T p tin c lin k t v i m t chng trnh c dng c n, v th n u nhy p vo t p tin c t o trong Notepad, Windows kh i ng chng trnh Notepad v Notepad hi n th t p tin ny.

Qu n l t p tin v th m c

65

N u Windows khng tm c chng trnh lin k t v i t p tin hay n u b n mu n dng m t chng trnh khc m t p, hy dng l nh Open With ( c t trn b ng ch n t t xu t hi n khi b n nhy chu t ph i vo t p tin). M i t p tin u c tn, g m hai ph n - ph n tn v ph n m r ng tch nhau b i d u ch m. Ki u c a t p tin hay chng trnh t o ra n c c trng b i ph n m r ng c a t p tin. Ph n m r ng l cch vi t t t cho ki u t p tin (th ng l ba ch , i khi hai hay b n). Theo ng m nh, Windows XP n ph n m r ng t p tin. N u b n c n xem ph n m r ng c a t p tin, hy m My Documents (hay b t k th m c no) trong Windows Explorer v trn b ng ch n Tools, nhy Folder Options v hi n th trang View. Xa nh d u Hide extensions for known file types v nhy OK ng h p tho i. T p tin cng c bi u t ng, chnh l bi u di n h a c a ki u t p tin. Ty theo cch hi n th , b n c th th y bi u t ng l n, bi u t ng nh , hay khng c bi u t ng.

Tn t p tin v th m c
Tn t p tin v th m c c th l b t k t h p no c a cc ch , s v d u cch, v c th di t i a 255 k t . M t s k t c bi t, nh g ch ngang v d u ph y, c php c trong tn, trong khi cc k t khc, nh ch m ph y (;), x cho (/) v d u h i (?), d u sao (*) khng c c trong tn. n gi n ch nn dng cc ch , s v d u cch khi t o tn t p tin v th m c. Lu r ng tuy c th dng cc ch c d u c a ti ng Vi t trong tn c a t p tin v th m c, t t nh t ch nn dng cc ch ci ti ng Anh trnh nh ng xung t c th v i cc k t i u khi n.

Ni thm v ph n m

r ng v bi u t ng

D c th th y ho c khng th y ph n m r ng v bi u t ng, m i t p tin u c ph n m r ng v bi u t ng c gn cho n. Bi u t ng xu t hi n cng tn t p tin trong Windows Explorer cho bi t chng trnh c lin k t v i ki u t p tin . D i y l m t s v d :

66

My tnh v s

d ng my tnh

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n m m t t p tin b ng cch s d ng chng trnh ng m nh lin k t v i n. Sau b n ch n chng trnh khc m t p tin. 1. N u c n, m Windows Explorer v nhy nt Maximize gc trn bn ph i c a c a s . 2. Trong ngn Folders, nhy d u tr bn tri My Computer. Th m c My Computer m ra. 3. N u c n, nhy d u c ng bn tri c a Local Disk, cu n xu ng v m m t th m c c cc t p tin vn b n hay hnh nh (v d trong th m c My Documents). Cc t p tin th c t s xu t hi n ngn bn ph i c a c a s .

4. Trong ngn bn ph i c a c a s Windows Explorer, nhy p t p tin. N u l t p tin Word, Word s c kh i ng v t p tin xu t hi n trong c a s c a Word. Tng t , n u t p tin h a th chng trnh h a tng ng (v d Paint) s c kh i ng v m t p tin .

Qu n l t p tin v th m c

67

5. Nhy nt Close gc trn bn ph i c a c a s chng trnh. C a s ng l i. 6. Trong Windows Explorer, nhy chu t ph i vo t p tin c tn To Do List. B ng ch n t t xu t hi n.

7. Nhy Open With trn b ng ch n t t. H p tho i Open With xu t hi n.

8. Ko thanh cu n trn h p tho i Programs xu ng n u c n, nhy chu t ch n chng trnh thch h p v nhy OK. T p tin cm .

68

My tnh v s

d ng my tnh

9. Nhy nt Close

gc trn bn ph i c a c a s . C a s

ng l i.

In t p tin
B n c th in m t t p tin tr c ti p t Windows Explorer m khng ph i m t p tin tr c. i u ny c th ti t ki m th i gian n u b n c n in nhi u ti li u m khng c n ph i thay i cc thi t l p in ng m nh. in t Windows Explorer, m th m c c ch a t p tin b n mu n in, nhy chu t ph i vo t p tin v nhy Print trn b ng ch n t t. Windows m t p tin b ng chng trnh t o ra n, in t p tin v ng chng trnh v t p tin. B n cng c th ch n nhi u ti li u in t Windows Explorer b ng cch nh n gi Ctrl v nhy ch n t ng t p tin b n mu n in.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n in m t ti li u t th m c Computer Fundamentals Practice. 1. N u c n, b t my in v m m t th m c c ch a cc t p vn b n Word. 2. Nhy nt ph i chu t vo tn m t t p tin vn b n. B ng ch n t t xu t hi n. 3. Trn b ng ch n t t, nhy Print. C a s Word xu t hi n v bi n m t khi vi c in b t u.

S p x p t p tin
Khi lm vi c v i nhi u t p tin, b n s c n tm cc t p tin c n thi t m t cch nhanh chng. M t cch tm t p tin d dng l s p x p n i dung c a th m c theo nh ng c trng xc nh, nh ngy thng. Sau , n u bi t ngy thng khi lu t p tin ny, b n c th tm t p tin d dng. Ta bi t c nhi u cch hi n th t p tin trong Windows Explorer. Khi s p x p t p tin, nn hi n th chng theo Details. Cch hi n th ny li t k m i t p tin trn m t hng, v i cc c t cho tn c a t p tin, dung l ng, ki u t p tin v ngy c lu gi l n cu i. Trong cch hi n th Details, c th nhy vo u c t s px p t p tin theo c t theo th t tng d n hay gi m d n.

Qu n l t p tin v th m c

69

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n hi n th cc t p tin theo Details v s p x p chng theo kch th c v ngy thng c s a i g n y nh t. 1. N u c n, m m t th m c c nhi u t p tin v th m c con. Nhy nt Folders trn thanh cng c chu n ng ngn Folders. B n khng c n ngn Folders, v by gi b n ch lm vi c v i cc t p tin trong th m c . 2. Nhy nt Views trn thanh cng c chu n. B ng ch n Views xu t hi n. Cch hi n th ng m nh, Icons, c ch n. 3. Trn b ng ch n Views, nhy Details. M i t p tin, k c thng tin c a n, c li t k trong t ng hng ring. Cc t p tin c s p x p theo th t ch ci theo tn. 4. Nhy nt trn c t Size. Cc t p tin c s p x p theo kch c , t nh nh t t i l n nh t. 5. Nhy nt trn c t Size l n n a. Cc t p tin c s p x p theo kch c theo th t ng c l i, t l n nh t t i nh nh t. 6. Nhy nt trn c t Date Modified. Cc t p tin c s p x p theo ngy thng, t c nh t t i m i nh t. 7. Nhy nt Views trn thanh cng c chu n. B ng ch n Views xu t hi n. 8. Nhy Icons. Th m c tr l i cch hi n th ng m nh c a n.

T o t p tin v th m c
B n c th d dng t o ra th m c trong Windows Explorer. S t p tin ch a trong m t th m c khng c gi i h n, mi n l c ng c a b n cho php. V v y c n t ch c h th ng cc th m c c a mnh. B n c th t o ra m t th m c cho t ng cng vi c, hay cho t ng khch hng, hay cho cc thng trong nm - i u ty thu c vo cch t ch c c a b n. Cng c th t o cc t p tin ngay trong Windows Explorer. Khi t o t p tin, b n t o ra ch ch a cho m t ki u n i dung c bi t, gi ng nh h a hay t p tin vn b n, b ng cch t tn cho n. N i dung t p tin s c i n vo sau. Qu trnh ny l i l p v i cch i n hnh l t o t p tin b ng cch kh i ng m t chng trnh nh Notepad, a d li u vo v lu gi d li u nh t p tin.

70

My tnh v s

d ng my tnh

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n t o ra hai th m c, m t cho D n v m t cho ng i vi t bi t do. Trong th m c c a ng i vi t bi, b n t o ra t p tin ng i i n n i dung vo sau. 1. N u khng th y ngn Folders, nhy nt Folders trn thanh cng c . Ngn Folders xu t hi n. 2. Trong ngn Folders, nhy a C.

3. Nhy New trn b ng ch n File. B ng ch n New xu t hi n. 4. Nhy Folder trn b ng ch n New. M t th m c m i c tn New Folder xu t hi n trong c a s ny. 5. G Du an v nh n Enter. Th m c m i c t o c tn Du an. 6. L p l i cc b c t 2 t i 5 t o ra th m c c tn Du lich. C a s ph i trng tng t nh minh h a trn. 7. Nhy p th m c Du lich. Th m c ny r ng. 8. Trn b ng ch n File, tr vo New v nhy Text Document. M t t p tin m i c tn New Text Document xu t hi n trong c a s ny. 9. G Gioi thieu Tour.txt v nh n Enter. T p tin m i c t tn. 10. Nhy vng tr ng trong th m c ny thi ch n t p tin v l p l i cc b c 8 v 9 t o t p tin khc c tn Trips.txt. Th m c Du lich by gi c hai t p tin vn b n r ng trong n. 11. Nhy p Trips.txt. Ti li u ny c m trong Notepad.

Qu n l t p tin v th m c

71

12. G Theo di l ch s p t i c a chng ti v hnh trnh xuyn Vi t. 13. Nhy nt Close trong gc trn bn ph i c a c a s Notepad v nhy Yes lu gi nh ng thay i cho t p tin ny. C a s Notepad ng l i. 14. Nhy hai l n vo nt Up trn thanh cng c chu n trong c a s Du lich. N i dung c a a C xu t hi n tr l i.

Di chuy n, sao chp v

i tn t p tin v th m c

Trong nhi u tr ng h p ta c n t ch c l i cc t p tin v th m c c a mnh. Ch ng h n, b n c th mu n chuy n cc t p tin t th m c hi n th i c a chng sang th m c m i t o ra, hay sao m t th m c c phin b n g c c a t t c n i dung c a n v nhn b n ln th c nghi m. B n c th c n i tn t p tin hay th m c ph n nh t t hn n i dung c a n. B n di chuy n v sao cc t p tin hay th m c b ng vi c dng cc l nh Move To Folder v Copy To Folder trn b ng ch n Edit trong Windows Explorer. n gi n hn, b n c th ko th m t t p tin hay th m c t ch ny sang ch khc. N u b n ko th m t t p tin hay th m c t ch ny sang ch kia trong cng m t a, Windows di chuy n chng sang v tr m i. N u b n ko th m t t p tin hay th m c t a ny sang a khc, Windows sao chp chng. i tn m t t p tin hay th m c, nhy chu t ph i trn r i nhy Rename trn b ng ch n t t. G tn m i v nh n Enter. T p tin c i tn. sao hay chuy n t p tin ho c th m c b ng cch ko th , nhy nt ph i chu t v ko th sang v tr mong mu n. Khi th nt chu t, b ng ch n t t xu t hi n. Nhy ho c Copy Here ho c Move Here trn b ng ch n t t.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n ko th m t t p tin vo th m c Du an c t o ra trong bi t p tr c. Sau , s d ng nt Copy trn thanh cng c chu n, b n sao t p tin vo th m c. Cu i cng b n i tn t p tin m t t t hn n i dung c a n. c th th c hi n bi t p ny, b n ph i hon thnh bi t p tr c.

72

My tnh v s

d ng my tnh

1. Trong th m c Du lich, nhy t p tin Trips v ko n ln u c a th m c Du an. Sau m t th i gian ng n, t p tin ny bi n m t kh i th m c Du lich. 2. Nhy p th m c Du an. T p tin Trips xu t hi n. 3. Nhy nt Back trn thanh cng c chu n. Th m c Du lich xu t hi n. 4. Nhy t p tin Gioi thieu Tour v nhy nt Copy To Folder trn b ng ch n Edit. H p tho i Copy Items xu t hi n.

5. Nhy ch n th m c Du an v nhy Copy. H p tho i Copy Items ng l i. V b n sao chp t p tin ny, nn s khng c thay i trong th m c Du lich. 6. Nhy p th m c Du an. Th m c ny by gi c hai t p tin. 7. Nhy nt Back trn thanh cng c chu n. Th m c Du lich xu t hi n l i. 8. Nhy nt ph i chu t vo t p tin Gioi thieu Tour v nhy Rename trn b ng ch n t t. Tn t p tin c ch n. 9. G m t tn ty nh n Enter. T p tin c i tn.

Ch n

ng th i nhi u t p tin

ch n t p tin b n c th nhy chu t trn n. i khi b n mu n ch n nhi u t p tin m t lc. Ch ng h n, b n c n chuy n m t nhm

Qu n l t p tin v th m c

73

cc t p tin, hay in vi t p tin m t lc. C hai cch ch n nhi u t p tin: Shift+Nhy: N u cc t p tin b n mu n ch n c li t k ci n ti p ci kia, nhy vo t p tin th nh t trong nhm, nh n gi Shift v nhy t p tin cu i cng trong nhm. Ctrl+Nhy: N u t p tin b n mu n ch n khng c li t k cng nhau, nh n gi Ctrl v nhy t ng t p tin. N u b n ch n m t t p tin m b n khng mu n a vo nhm, nh n gi Ctrl v nhy t p tin l n n a b ch n n.

Xa t p tin v th m c
Cng gi ng nh b t k ti nguyn h u h n no, a c n c gn gi b ng cch xa b cc t p tin v th m c khng c n thi t. Xa t p tin hay th m c khng xa n ngay kh i a. N gi ng nh vi c nm ci g vo ngn s t rc. Khi s t rc b yb n c s t rc. i khi c nh ng th b qung vo s t rc do nh m l n v b n c n nh t l i chng. Trong Windows, "s t rc" ny c g i l Recycle Bin. a m t t p tin hay th m c vo Recycle Bin, hy ch n n v nh n phm Delete trn bn phm. Nhy Yes xc nh n vi c xa. B n cng c th a t p tin hay th m c vo Recycle Bin b ng vi c nhy vo t p tin hay th m c ch n n, r i nhy nt ph i chu t, sau nhy Delete trn b ng ch n t t. xem n i dung c a Recycle Bin, nhy p vo bi u t ng c a n trn desktop. l y l i m t i t ng trong Recycle Bin v khi ph c n v l i v tr g c c a n trn a, nhy ch n i t ng v nhy nt Restore this item bn tri c a s Recycle Bin. xa vnh vi n m t i t ng trong s t rc, nhy ch n n v nhy Delete trn b ng ch n File (b n cng c th nhy chu t ph i trn i t ng ny v ch n Delete t b ng ch n t t.) Nhy Yes xc nh n vi c xa. xa vnh vi n m i th trong thng rc, nhy Empty the Recycle Bin bn tri c a s Recycle Bin.

Quan tr ng
Khng th khi ph c cc t p tin hay th m c sau khi xa vnh vi n chng kh i Recycle Bin. Do hy th n tr ng khi lm r ng Recycle Bin. Cng c n bi t r ng cc t p tin v th m c b xa kh i

74

My tnh v s

d ng my tnh

a m m hay m ng l b xa vnh vi n v chng khng chuy n vo Recycle Bin.

Cc b c th c hi n
Trong bi th c hnh ny, b n xa t p tin v th m c v khi ph c th m c b xa t Recycle Bin tr v v tr tr c c a n. 1. N u c n, m th m c Du an. 2. Nhy t p tin c tn Trips v nh n phm Delete trn bn phm. H p tho i Confirm File Delete xu t hi n. 3. Nhy Yes xc nh n vi c xa. T p tin b xa kh i th m c Du an. 4. Nhy th m c Du lich, nh n phm Delete v nhy Yes xc nh n xa. Th m c Du lich v cc t p tin trong b xa. 5. Nhy nt Show Desktop trn thanh Quick Launch. Desktop xu t hi n. 6. Trn desktop, nhy p bi u t ng Recycle Bin. Recycle Bin xu t hi n. 7. Nhy th m c Du lich. Th m c ny c ch n v thng tin v n xu t hi n trong ph n Details bn tri c a c a s Recycle Bin. 8. Trong ph n bn tri c a c a s ny, nhy ty ch n Restore this item. Sau m t vi giy, th m c Freelance Copy bi n m t kh i Recycle Bin. 9. Nhy nt Close gc trn bn ph i c a c a s Recycle Bin. Recycle Bin ng l i. 10. Nhy l i a C trn thanh cng vi c. C a s a C l i xu t hi n v th m c Du lich c ph c h i. 11. Nhy p th m c Du lich. Cc t p tin trong th m c ny, v n b xa cng v i n, l i c ph c h i khng suy suy n. 12. Nhy nt Close gc trn bn ph i c a c a s Du lich. C a s ng l i v desktop xu t hi n.

T ng k t bi h c
Trong bi h c ny, b n h c cch qu n l t p tin v th m c. B n h c v Windows Explorer v cch s p x p t p tin v in m khng m n. B n cng h c cch t o, chuy n, sao v i tn t p

Qu n l t p tin v th m c

75

tin v th m c. Cu i cng, b n h c cch dng Recycle Bin lo i b cc t p tin v th m c b n khng cn c n n a.

Cu h i ki m tra
1. 2. 3. 4. 5. Hai cch ph bi n nh t duy t cc th m c trn Windows XP l g? B n m t p tin nh th no? T p tin c ph n m r ng .doc thu c ki u g? T p tin c ph n m r ng .wav thu c ki u g? Cc k t c bi t no khng c c trong tn t p tin? B n dng t h p phm no ch n ra m t nhm cc t p tin c li t k ci n sau ci kia? M t nhm cc t p tin khng c li t k cng nhau (t c l khng k nhau)? B n i tn m t t p tin v quy t nh ngay sau l b n khng thch tn ny. B n s lm g?

6.

Th c hnh
Bi t p 1: Trong bi t p ny, b n t o ra m t th m c c nn. B t u b ng cch ch n cc t p tin b n mu n a vo th m c. Ti p , nhy nt ph i chu t vo ph n ch n v trn b ng ch n t t, tr t i Send To. Cu i cng, nhy vo Compressed ( c nn) Folder. Bi t p 2: Trong bi t p ny, b n thm d s h tr tr c tuy n dnh cho Windows XP (lu : B n s c n m t k t n i t i ch v i Internet hon thnh bi t p ny). B m nt Start r i nhy vo Help and Support. D i m c Pick a Help Topic, nhy vo Windows Basics. Hy theo di m t s bi h c h ng d n tr c tuy n, k c ph n C p nh t Windows.

76

B o v my tnh c a b n
Sau khi hon thnh bi h c ny, b n c th : Bi t t m quan tr ng c a vi c b o v d li u trong my tnh c a b n. Bi t cc cch b o v d li u trong my tnh.

Nh ng i u t i t i khi x y ra v chng c th x y ra cho my tnh c a b n. Ai c th mu n n m quy n truy c p vo d li u c a b n, hay b n c th g p ph i vi rt my tnh. a c ng c a b n c th km ho c b h ng. Hay h a ho n ph h y my tnh c a b n. C m i v n , t khng d ch u cho n nghim tr ng. B n ng ch i i u t i t x y ra. N u hnh ng tr c, b n c th lm gi m r t nhi u r i ro an ninh i v i v i my tnh v m ng c a b n.

Nh ng g b n c n b o v v t i sao
B ph n no ng gi nh t trong my tnh c a b n? khng l CPU, u c CD-ROM, mn hnh hay hay a, m l d li u v chng trnh ghi trn a. Khi t nhin d li u no bi n m t ho c khng truy c p c n a, ng i ta c c m gic nh nh ri m t chi c c c pha l qu gi. Nhng ai cng bi t r ng ch l c m gic thong qua v khi ph c l i t p tin khng kh, v i i u ki n l b n c trong tay cng c thch h p v ki n th c c n thi t. My tnh c a b n bao g m nhi u b ph n v cc b ph n th c mn c d n. C th c th m h a, nh h a ho n ho c ng t. N u i u ny x y ra, my tnh c a b n c th b h ng, m t kh i l ng d li u qu gi c a b n s b m t. Bn c nh r i ro t th m h a t nhin, my tnh cng b nguy c t nh ng k xm nh p. Hacker l nh ng ng i mu n chi m quy n i u khi n my tnh c a b n m khng c s ng c a b n. H t o ra nh ng chng trnh nh , g i l vi rt v su, c th gy nhi u h h ng cho my tnh n u khng c b o v . Ph n c ng s khng b nh h ng, nhng cc chng trnh ny c th xa nhi u d li u, c n tr m ng, hay gy ra cc v n khc. M t khc, cc my tnh khc trn m ng cng s b ly nhi m. Nh ng k xm nh p quan tm t i vi c truy c p vo h th ng c a b n v nh c p d li u. Nh ng i u ny c th x y ra n u b n ang tr c tuy n hay n u ai n m quy n truy c p v t l vo my tnh c a b n.

B o v my tnh c a b n

77

An ton d

li u: Lm g v khng lm g

S th n tr ng c th gi m thi u c hai ki u nguy c ni trn. H n ch truy c p vo my tnh c a b n N u b n c t gi d li u nh y c m trn my tnh c a mnh, b n khng mu n b t k ai truy c p hay thay i d li u ny. N u b n mu n h n ch truy c p vo my tnh, b n c n t o ra ro ch n v t l. M t cch n gi n v r t c hi u qu l kha c a vn phng l i! Kha c a vn phng ngn c n vi c truy nh p c c b , nhng n u my tnh c a b n ang n i tr c tuy n trn m ng th ng i khc v n truy c p c. Cch n gi n nh t ngn c n vi c truy c p t xa khng c php l dng m t kh u cho ti kho n c a b n. Microsoft Windows XP h tr cho nhi u ng i dng, m i ng i u c m t ti kho n ring bi t v i m t kh u ch cho ng i ch ti kho n . Theo cch ny, ng i dng khng th truy c p c vo d li u c a ng i khc ch ng no d li u khng c chia s . M t kh u t t l m t kh u kh on ra. ng dng tn b n, tn c a cc thnh vin gia nh hay ngy sinh c a b n lm m t kh u. L t ng nh t l cc m t kh u ch a l n l n ch , s , d u ng t v di t nh t tm k t . ng vi t m t kh u c a b n ln m t m u gi y v n thu n ti n d i bn phm hay trn th m chu t. l ni k tr m s nhn vo u tin! Kha my tnh N u b n i xa, nhng khng mu n t t my, b n c th kha my tnh. lm vi c ny khi b n s d ng Windows XP, hy nh n ng th i phm Windows ( l phm n m gi a phm Ctrl v phm Alt) v phm L (n u b n ang dng Microsoft Windows 2000 hay bn phm c a b n khng c phm Windows, b n c th ng th i nh n Ctrl+Alt+Delete v r i nh n phm K). Hnh ng ny s kha my tnh v khng ai c kh nng m n m khng c m t kh u c a b n. Khi b n quay l i, b n s c n m kha my tnh tr c khi c th b t u lm vi c l i. lm nh v y, nh n Ctrl+Alt+Delete. H p tho i s yu c u b n cung c p m t kh u. G m t kh u, nh n Enter v my tnh m kha, my tnh s tr l i tnh tr ng nh tr c lc b n kha my.

78

My tnh v s

d ng my tnh

T o b n sao lu d phng Khi t o ra d li u nh y c m hay r t quan tr ng, b n mu n ch c r ng d li u ny s v n t n t i cho d a c ng my tnh c a b n c b h ng, t p tin b ph h y,... gn gi d li u quan tr ng trnh m t mt, b n c n sao lu n. n gi n l t o ra b n sao c a t p tin ny v gi n ch c ch n. Ch ng h n, n u b n dng b ng tnh c t gi d li u c a mnh trn my tnh lc lm vi c, b n c th lm b n sao c a t cng vi c ny, n vo a m m v em n v nh. Cc t p tin l n khng thay i th ng xuyn c th c sao lu trn CD. ng qun sao lu d phng cc t p tin c a b n u n, n u khng b n sao lu s tr nn v d ng. T n su t sao lu d phng ty thu c vo m c thay i th ng xuyn c a cc t p tin thay i th no. V d , cc hnh nh k thu t s ch c n m t b n sao lu. V i k t qu bo co hng tu n trn trang tnh Excel, b n s c n sao lu trang tnh c vi tu n, hay c th hng tu n m t l n.

Vi rt my tnh
Vi rt my tnh l g?
my tnh l m t chng trnh my tnh c kh nng t sao chp chnh n t i t ng ly nhi m ny sang i t ng khc ( i t ng c th l cc t p chng trnh, vn b n, my tnh...). Vi rt c nhi u cch ly lan v t t nhin cng c nhi u cch ph ho i, nhng ch c n b n nh r ng l m t o n chng trnh v o n chng trnh th ng dng ph c v nh ng m c ch khng t t. Vi rt my tnh l do con ng i t o ra, qu th c cho n ngy nay c th coi n tr thnh nh nh ng b nh d ch cho nh ng chi c my tnh v chng ta l nh ng ng i bc s, ph i lun chi n u v i b nh d ch v tm ra nh ng phng php m i h n ch v tiu di t chng. Cng nh m i v n ngoi x h i, cng kh trnh kh i vi c c nh ng lo i b nh m ph i dy cng nghin c u m i tr c, ho c cng c nh ng tr ng h p gy ra nh ng h u qu khn l ng. Chnh v v y, phng chm "Phng hn ch ng" v n lun ng i v i vi rt my tnh.
Vi rt

B o v my tnh c a b n

79

Vi rt my tnh ly lan nh th no?


Vi rt my tnh c th ly vo my tnh c a b n qua email, qua cc t p tin b n t i v t Internet hay copy t my khc v , v cng c th l i d ng cc l h ng ph n m m xm nh p t xa, ci t, ly nhi m ln my tnh c a b n m t cch m th m. Email l con ng ly lan vi rt ch y u v ph bi n nh t hi n nay. T m t my tnh, vi rt thu th p cc a ch email trong my v g i email gi m o c n i dung h p d n km theo t p tin c vi rt l a ng i nh n th c thi cc t p tin ny. Cc email vi rt u c n i dung h p d n, ho c vi rt trch d n n i dung c a 1 email trong h p th c a n n nhn t o ra ph n n i dung c a email gi m o, i u gip cho email gi m o c v th t hn v ng i nh n d b m c l a hn. V i cch hon ton tng t nh v y trn nh ng my n n nhn khc, vi rt c th nhanh chng ly lan trn ton c u theo c p s nhn. My tnh c a b n cng c th b nhi m vi rt khi b n ch y m t chng trnh t i t Internet v hay sao chp t m t my tnh b nhi m vi rt khc. L do l cc chng trnh ny c th b ly b i m t vi rt ho c b n thn l m t vi rt gi d ng nn khi b n ch y n cng l lc b n t m c a cho vi rt ly vo my c a mnh. Qu trnh ly lan c a vi rt c th di n ra m t cch "m th m" (b n khng nh n ra i u v sau khi th c hi n xong cng vi c ly lan, chng trnh b ly nhi m v n ch y bnh th ng) hay c th di n ra m t cch "cng khai" (vi rt hi n thng bo tru a b n) nhng k t qu cu i cng l my tnh c a b n b nhi m vi rt v c n n cc chng trnh di t vi rt tr kh chng. N u b n vo cc trang web l , cc trang web ny c th ch a m l nh ActiveX hay JAVA applets, VBScript...l nh ng o n m ci t Adware, Spyware, Trojan hay th m ch l c vi rt ln my c a b n. V v y, chng ti khuyn b n trong m i tnh hu ng nn c n th n, khng vo nh ng a ch web l . Tuy nhin vi rt cng c pht tri n theo m t trnh t l ch s ti n ho t th p n cao. Nh ng vi rt hi n nay c th ly vo my tnh c a b n m b n khng h hay bi t v b n khng nh n c email vi rt, khng vo web l hay ch y b t c file chng trnh l no. n gi n l v l nh ng vi rt khai thc cc l i ti m n c a m t ph n m m ang ch y trn my tnh c a b n xm nh p t xa, ci t v ly nhi m. Cc ph n m m (k c h i u hnh) lun ch a ng

80

My tnh v s

d ng my tnh

nh ng l i ti m tng m khng ph i lc no cng c th d dng pht hi n ra. Cc l i ny khi c pht hi n c th gy ra nh ng s c khng l n, nhng cng c th l nh ng l i r t nghim tr ng v khng lu sau th ng s c hng lo t vi rt m i ra i khai thc l i ny ly lan.

Vi rt my tnh ph ho i nh ng g?
y ch c ch n s l i u bn khon c a b n n u ch ng may my tnh c a b n b nhi m vi rt. Nh chng ti ni, d t hay nhi u th vi rt cng c dng ph c v nh ng m c ch khng t t. Cc vi rt th h u tin c th tn ph n ng n d li u, a, h th ng, n gi n hn ch l m t cu a vui hay ngh ch ng m i cht v i mn hnh hay th m ch ch nhn b n th t nhi u "ghi i m". Tuy nhin cc vi rt nh v y h u nh khng cn t n t i n a. Cc vi rt ngy nay th ng ph c v cho nh ng m c ch kinh t ho c ph ho i c th . Chng c th ch l i d ng my tnh c a b n pht tn th qu ng co hay thu th p a ch email c a b n. Cng c th chng c s d ng n c p ti kho n ngn hng, ti kho n hm th hay cc thng tin cc nhn quan tr ng c a b n. Cng c th chng s d ng my b n nh m t cng c t n cng vo m t h th ng khc ho c t n cng ngay vo h th ng m ng b n ang s d ng. i khi b n l n n nhn th c s m vi rt nh m vo, i khi b n v tnh tr thnh "tr th " cho chng t n cng vo h th ng khc.

M t s lo i vi rt my tnh
C r t nhi u lo i vi rt my tnh, t vi rt ly nhi m vo vng kh i ng c a a, vi rt ly vo nh ng t p tin chng trnh v ph bi n nh t l trn h i u hnh Windows. Khi b n ch y m t file chng trnh b nhi m vi rt cng l lc vi rt c kch ho t v ti p t c tm cc file chng trnh khc trong my c a b n ly vo. Ngoi ra cn c vi rt macro, lo i vi rt ly vo nh ng file vn b n (Microsoft Word) hay b ng tnh (Microsoft Excel) v c file trnh di n (Microsoft Power Point) trong b Microsoft Office. Macro l nh ng o n m gip cho cc chng trnh c a Office tng thm m t s tnh nng, c th nh m t s cng vi c s n c vo trong macro y, v m i l n g i macro l cc ph n ci s n l n l t c th c hi n, gip ng i s d ng gi m b t c cng thao tc.

B o v my tnh c a b n

81

C th hi u nm na vi c dng macro gi ng nh vi c ta ghi l i cc thao tc, r i sau cho t ng l p l i cc thao tc v i ch m t l nh duy nh t. Vi rt macro ly vo cc macro ny Ngy nay su Internet (worm) l lo i vi rt c s c ly lan r ng, nhanh v ph bi n nh t hi n nay. Worm k t h p c s c ph ho i c a vi rt, s b m t c a Trojan v hn h t l s ly lan ng s m nh ng k vi t vi rt trang b cho n. M t k ph ho i v i v kh t i tn. Tiu bi u nh Mellisa hay Love Letter. V i s ly lan ng s chng lm t li t hng lo t cc h th ng my ch , lm ch t c ng truy n.

Phng trnh vi rt my tnh


Ch y ph n m m ch ng vi rt Vi rt my tnh l ngu n gy phi n nhi u, hay chng c th lm h h i ng k , lm cho my tnh tr nn khng dng c. Trong nh ng tr ng h p c c oan, hnh ng t t nh t l ci t l i t t c ph n m m trn my tnh. Nhng n u lm i u , b n s m t t t c cc t p tin v d li u. B n cng s m t t t c cc c p nh t ph n m m c th ci t. trnh tnh hu ng kh ch u ny, b n nn th ng xuyn ch y ph n m m ch ng vi rt. Hi n c nhi u chng trnh ch ng vi rt r t t t: cc s n ph m c a McAfee v Symantec. M t khi c ci t, ph n m m ny s qut cc t p tin i v i t t c cc vi rt bi t. V vi rt m i th nh tho ng l i xu t hi n, nn hy c p nh t u n ph n m m ch ng vi rt c a b n. M t p nh km th i n t Mi tr ng thng d ng lan truy n vi rt l t p nh km th i n t . Khi no c th m b n nh km v khi no th khng? D i y l m t s kinh nghi m: N u b n khng bi t ng i g i th i n t , hy c bi t c n th n. Cch an ton nh t x tr v i b n nh km t ng i khng bi t l xa n i. Nhng n u b n ch c ch n b n nh km l h p l , hy lu n vo a v ki m tra ph n m r ng c a n. N u ph n m r ng c a b n nh km l .exe, .vbs, .js hay b t k t p tin ch y no, b n ph i h t s c th n tr ng. T p tin ch y l t p tin chng trnh c th cho ch y. M t p tin nh km s lm cho chng trnh c ch a trong t p

82

My tnh v s

d ng my tnh

tin kh i ng. Kinh nghi m: N u b n khng bi t chng trnh lm g, ng m n! Hy qut b n nh km b ng ph n m m ch ng vi rt xc nh n r ng n l an ton. N u b n bi t ng i g i th i n t cng cha c ngha th i n t l an ton n u m ra. C th l ng i g i m m t t p tin nh km khng an ton v vi rt ch a trong t p tin nh km , ch khng ph i l ng i ch , g i th ny. N u b n khng ch m t th v i b n nh km, hy h i l i ng i g i li u h c g i b n nh km cng th i n t cho b n khng v m n ra c an ton khng. N u m t th nh c b n chuy n ti p n cho m i ng i b n bi t, c th ch c ch n n khng h p php. ng chuy n ti p nh ng th . T i cc t p tin t Internet Internet y nh ng t p tin th v : nh, tr chi, cu , chuy n c i thng minh,... M t i u r t cm d l duy t web tm t t c nh ng ng d ng b n c th mu n ci t vo my tnh c a mnh. Nhng khng ph i t t c cc t p t i xu ng u c l i. M t s c th ch a vi rt, su, hay o n m nguy hi m no . Hy c n th n v i cc t p tin t i xu ng t nh ng ngu n khng bi t, c bi t n u b n khng ph i l ng i kh i u vi c t i xu ng. i khi m t ng d ng nham hi m c th eo m t n nh ng d ng c ch, l php m i b n t i n xu ng. B n c n c bi t c n th n v i cc c a s b t ra xu t hi n khi b n duy t web, m t s trong cc c a s ny c th b t u t i xu ng m t ng d ng vo my tnh c a b n khi b n nhy OK. ng t i xu ng ng d ng nh v y. N u b n tm ra m t ng d ng mnh quan tm v ch n t i n xu ng, hy lu n thnh m t t p tin trn a c ng tr c. R i tr c khi ci t n, hy qut n b ng ph n m m ch ng vi rt. S ch m t m t hai pht v c th cho b n nhi u chuy n au u. N u vi c qut tri ch y, hy ti p t c v ci t ng d ng ny. S d ng macro Khi b n lm vi c v i cc ng d ng nh Microsoft Word v Microsoft Excel, b n ch c ch n s pht hi n ra r ng macro l cng c r t m nh hon thnh cc nhi m v . Nhng s c m nh ny c th c tc d ng ch ng l i b n. N u b n nh n c m t ti li u c ch a macro v b n khng bi t ngu n g c c a ti li u ny, macro

B o v my tnh c a b n

83

c ch a trong n c th th c hi n cc hnh ng khng mong mu n trn my tnh c a b n. V v y, t t nh t l lm macro m t hi u l c theo ng m nh v lm cho chng thnh c hi u l c n u b n ch c ch n chng khng c c .

T ng k t bi h c
Trong bi h c ny, b n h c v t m quan tr ng c a vi c b o v d li u trong my tnh c a b n cng nh cc cch th c c n thi t b o v d li u. c bi t b n h c v ri rt my tnh v cch phng trnh vi rt my tnh.

Cu h i ki m tra
1. 2. 3. Cch t t nh t gi cho d li u my tnh c an ton l g? Nh ng g b n nn trnh dng lm m t kh u c nhn c a mnh? B n c th lm g b o v my tnh kh i vi rt my tnh?

84

Chu trch nhim xut bn: Ch tch HQT kim Tng Gim c NG Trn i Ph Tng Gim c kim Tng Bin tp NguyN Qu Thao

Bin tp ni dung v ch bn: Ban Bin tp sch Tin hc (NXB gio dc ti H ni)

Tin hc cn bn My tnh v s dng my tnh M s: PTK62B6 In ... cun (Q....), kh 17 x 24 cm, ti ...... S in: ... S xut bn: .... In xong v np lu chiu thng .... nm 2006.