You are on page 1of 14

MC LC

Ni Dung A. LI NI U. B. NI DUNG 1. Quan nim v vn ng... 2. Cc hnh thc vn ng c bn... 3. Vn ng v ng im.. 4. ngha thc tin............................. C. KT LUN.. TI LIU THAM KHO

Trang 2 3 7 10 11 13 14

A. LI NI U

tn ti con ngi phi thch nghi vi gii t nhin, iu i hi con ngi cn c hiu bit v bn cht v quy lut vn ng ca th gii. cng chnh vn nghin cu m cc nh trit hc quan tm. Trong lch s trit hc, vn ny c nhn nhn vi nhiu quan im khc nhau. Ch ngha duy tm quy s hnh thnh th gii bt ngun t thc v xem xt s vn ng ca vt cht ph thuc vo cc lc lng siu nhin, ngc li ch ngha duy vt xem bn nguyn ca th gii l vt cht, qu trnh vn ng ca vt cht l t thn bin i, khng do mun ch quan. Dn dn vi s pht trin ca khoa hc, con ngi c nhng hiu bit ng n hn v th gii vt cht, c bit l trong th k XIX, khoa hc t nhin pht trin mnh vi s ra i ca nhiu thnh tu, pht minh khoa hc.Thng qua , nhng quan im siu hnh v ngun gc hnh thnh th gii c bc b. Tuy nhin, hn ch ln nht ca ch ngha duy vt lc by gi l khng nh tnh vnh cu ca th gii vt cht nh mt ci g bt bin ng thi quy mi s vn ng ca vt cht v dng vn ng n thun nht l s thay i v tr n gin (vn ng c hc). Bn cnh , ch ngha duy tm, siu hnh v ch ngha thc chng th li dng cc thnh tu ca khoa hc t nhin nhm bc b tnh ng n ca trit hc duy vt. Trc tnh hnh , F. Enghen nhn thy, pht trin ch ngha duy vt cn nghin cu v khi qut cc thnh tu ca khoa hc t nhin, t a ra khi qut mi v mt trit hc cng nh b sung v pht trin php bin chng duy vt nhm hnh thnh phng hng nghin cu ng n cho s pht trin ca khoa hc t nhin. Tc phm Bin chng ca t nhin ra i nh mt s p ng v c l lun v thc tin, ni dung tc phm xoay quanh s pht trin bin chng ca gii t nhin trong F. Enghen c cng ln trong vic nu ln quan im mi v vn ng v cc hnh thc vn ng ca th gii vt cht. B. NI DUNG
2

1. Quan nim v vn ng: Trong tc phm Bin chng ca t nhin F. Enghen gii quyt vn c bn ca trit hc trn c s th gii quan duy vt bin chng, ngn chn s xuyn tc ca ch ngha duy tm v ngun gc hnh thnh ca th gii cng nh khc phc nhng hn ch ca ch ngha duy vt my mc v tm thng v tnh tuyt i ca th gii vt cht. F. Enghen ch r, c trit hc v khoa hc t nhin cn hiu s thng nht ca th gii vt cht khng ch s n gin, tuyt i m cn s lin h, chuyn ha, vn ng v pht trin. F. Enghen cng nu ln mt quan nim mi v vn ng, nu khoa hc ng thi quy mi hnh thc vn ng ca th gii vt cht v dng vn ng c hc bnh thng m khng nhn thy s khc bit v cht gia cc hnh thc vn ng t dn ti quan im siu hnh, my mc v ngun gc hnh thnh th gii v s sng t v sinh n hu sinh th F. Enghen coi vn ng trong th gii vt cht l mt quan nim rt rng bao gm tt c mi s bin i t nhng chuyn ng n gin nht cho n s thay i trong t duy, ng vit: Vn ng, hiu theo ngha chung nht, tc c hiu l mt phng thc tn ti ca vt cht, l mt thuc tnh c hu ca vt cht, - th bao gm tt c mi s thay i v mi qu trnh din ra trong v tr, k t s thay i v tr n gin cho n t duy 1 Vn ng khng phi ch l mt s thay i v tr: trong nhng lnh vc siu c hc, n cn l nhng s thay i v cht lng2. Nhn thc s vn ng nh l s bin i ni chung ch ra tnh ph bin v tnh chuyn ha ln nhau ca vt cht. ng thi, F. Enghen khng nh mi lin h khng th tch ri gia vt cht v vn ng: khng th tng tng c vt cht m khng c vn ng3 v F. Enghen nhn mnh mun nhn thc c vt cht th
1
2

Ph.ng-ghen, Bin chng ca t nhin, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2004, tr.132 Ph.ng-ghen, Sd., tr. 437 3 Ph.ng-ghen, Bin chng ca t nhin, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2004, tr.134 3

ch c th thng qua cc hnh thc vn ng ca n, theo ng th cc hnh thc v cc dng khc nhau ca vt cht ch c th nhn thc c thng qua vn ng; thuc tnh ca vt th ch bc l thng qua vn ng; v mt vt th khng vn ng th khng c g m ni cCc hnh thc vn ng u do bn cht ca nhng vt th ang vn ng m ra4. ng thi, khi nh ngha vn ng l s bin i ni chung, th ng cng nhn mnh vn ng l thuc tnh c hu ca vt cht, l phng thc tn ti ca vt cht. iu ny nhm khng nh vt cht tn ti bng vn ng. Trong vn ng v thng qua vn ng m cc dng vt cht biu hin s tn ti ca mnh. Nh vy, trong qu trnh khm ph th gii khch quan, vic nhn thc s vn ng ca vt cht trong cc dng khc nhau ca n v thc cht l ng ngha vi nhn thc bn thn th gii vt cht. V nu cho rng vt cht khng vn ng th l quan im siu hnh cn nu cho rng vn ng khng thuc v bn thn vt cht th l quan im duy tm. V vn ng ca vt cht l s t thn vn ng, c hnh thnh do s tc ng ln nhau ca cc thnh t ni ti trong cu trc vt cht. Bn cnh , vt cht l v hn, v tn, khng sinh ra, khng mt i v vn ng l mt thuc tnh khng th tch ri vt cht nn bn thn s vn ng cng khng th b mt i hoc sng to ra m ch c s chuyn ha t hnh thc ny sang hnh thc khc. iu ny c F. Enghen chng minh ht sc thuyt phc thng qua nh lut bo ton v chuyn ha nng lng. Theo ni dung nh lut th vn ng ca vt cht c bo ton c v mt lng v cht. ng ngha vi vic nu mt hnh thc vn ng no ca s vt mt i th tt yu ny sinh mt hnh thc vn ng khc thay th n. Cc

Ph.ng-ghen, Sd., tr. 430 4

hnh thc vn ng chuyn ha ln nhau, cn vn ng ca vt cht th vnh vin tn ti cng vi s tn ti vnh vin ca vt cht.5 Nh vy, da vo ch ngha duy vt bin chng F. Enghen thit lp nn mt l lun hon thin v s vn ng v bin i ca vt cht, thng qua cc s vt hin tng lun trng thi tc ng qua li. F. Enghen nhn mnh thc cng l mt sn phm ca th gii vt cht, do qu trnh vn ng ca thc ph thuc vo s vn ng ca th gii vt cht. ng cng kch lit ph phn nhng quan im cho rng c vn ng phi vt cht, bi v tha nhn s vn ng phi vt cht s dn n ch thn b v xem ngun gc ca s vn ng l c hch u tin ca Cha. V vn ny, ch ngha duy tm li dng cc thnh tu ca khoa hc t nhin chng minh quan im v vn ng thun ty hay vn ng phi vt cht. in hnh l vic xuyn tc thnh tu ca Albert Einstein khi gii thch cng thc E = mc2, trit hc duy tm cho rng da vo cng thc trn th khi lng c th bin thnh nng lng thun ty v c nng lng thun ty ngha l c vn ng m khng c vt cht. Tuy nhin, v mt khch quan, cng thc E = mc2 ch ni ln mi quan h gn b khng tch ri gia khi lng v nng lng ch khng h ni rng khi lng bin thnh nng lng. Ngoi ra, theo F. Enghen th vt cht trong v tr l bt dit do vn ng ca vt cht cng khng th b tiu dit. Vt cht trong th gii lun lun tn ti trong mt hnh thc vn ng nht nh hoc cng c th cng lc tn ti nhiu hnh thc vn ng khc nhau v trong nhng iu kin nht nh, chng c th chuyn ha t mt hnh thi ny sang mt hnh thi
5

Hi ng trung ng ch o bin son gio trnh quc gia cc b mn khoa hc mc lnin, t tng h ch minh, gio trnh trit hc mc lnin, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2004, tr.186

khc6. y l c s l lun quan trng chng minh cho tnh thng nht ca ca th gii vt cht, bc b nhng quan im duy tm v khng nh tnh bin chng khch quan ca gii t nhin trong qu trnh pht trin ng thi ch ra mi quan h ca khoa hc t nhin v trit hc, khng nh ngun gc loi ngi v lch s x hi. Nh vy, vn ng c tnh lin tc v bt dit, l c tnh vn c ca cc s vt v hin tng, theo , trit hc duy vt bin chng khng h ph nhn m tri li tha nhn hin tng ng im tng i l mt phn trong qu trnh vn ng khng ngng ca vt cht. Vi quan im ny, F. Enghen c s tin b vt bc trong nhn thc so vi cc nh trit hc trc v cng thi. Trong khi trit hc ng thi hu nh ch khng nh tnh tuyt i ca vn ng m cha nhn thy mi lin h gia vn ng v ng im th F. Enghen vi quan im bin chng nhn nhn kh nng ng im tng i ca cc s vt hin tng mi s cn bng ch l tng i v tm thi7. Ngha l khng tuyt i ha hay tch ri hin tng ng im m nhn mnh hin tng ng im ch xy ra trong mt mi quan h nht nh, trong mt hnh thc vn ng c th ch khng phi vi mi hnh thc. Thng qua ng im, vt cht biu th trng thi cn bng hay s n nh tng i v l yu t chun b cn thit trc khi chuyn sang mt hnh thc khc. 2. Cc hnh thc vn ng c bn: F. Enghen nhn nh cc hnh thc vn ng chuyn ha ln nhau v mi ngnh khoa hc nghin cu nhng hnh thc vn ng ring bit. V theo ng nu trong gii t nhin s pht trin theo trt t t hnh thc vn ng thp ln hnh thc vn ng cao, th iu phn nh vo trong nhn
6

Ph.ng-ghen, Sd, tr. 147 Ph.ng-ghen, Sd, tr. 427

thc ca con ngi v thc ca con ngi cng phi theo trt t , ngi ta nhn thc nhng hnh thc vn ng thp trc ri n hnh thc vn ng cao: ng nhin, nghin cu bn cht ca s vn ng phi bt u t nhng hnh thc thp nht, n gin nht ca s vn ng y v phi hc tp hiu c nhng hnh thc y, ri mi c th t ti mt kt qu no y trong vic gii thch nhng hnh thc cao v phc tp hn. 8 V da vo tnh phong ph, mun v ca th gii vt cht, F. Enghen dn ra cc hnh thc vn ng c bn nh: 1. Vn ng c gii (c hc): y l hnh thc vn ng n gin nht, hnh thc ny vn ng c hiu nh l s chuyn dch, s thay i v tr ca cc vt th trong khng gian. y cng l cch hiu truyn thng nht v vn ng. Ch ngha duy vt my mc da vo s pht trin ca cc thnh tu khoa hc t nhin quy mi s vn ng ca th gii vt cht v dng vn ng ny, v hnh chung c quan im siu hnh v s vn ng ca vt cht, bi y ch l hnh thc vn ng thp nht theo F. Enghen. 2. Vn ng vt l: y l hnh thc vn ng ca cc phn t, ht c bn, in t, cc qu trnh nhit, in, quangTrong Bin chng ca t nhin F. Enghen bn v hnh thc vn ng ny hai bi vit Nhit v in. Ngoi ra, ng cng bn n hnh thc vn ng vt l nhng on vit v quy lut bo ton v chuyn ho nng lng v l lun v nh sng. 3. Vn ng ha hc: l hnh thc vn ng th ba sau vn ng vt l. Trong hnh thc vn ng ny, F. Enghen bn n thuyt nguyn t, kt cu nguyn t ca vt cht, cc phn ng ha hc, cc qu trnh phn gii hay hp nht gia cc cht. y l c s quan trng mang tnh d bo v s
8

C. Mc v Ph.ngghen, Ton tp, Nxb Chnh tr quc gia, H Ni, nm 1994, tp20

tr.754.

phc tp ca cc nguyn t. Ngy nay, lun im ny c chng minh thng qua vic ngi ta tm thy gn 400 ht c bn cu to thnh nguyn t v khc nhau v cht. 4. Vn ng sinh hc: Trong hnh thc ny, F. Enghen cp n s vn ng trong cu trc ni ti ca bn thn s sng hu c, s trao i cht ca c th vi mi trng. y l hnh thc vn ng c trng c bn ca sinh vt. Tuy nhin, trong Bin chng ca t nhin F. Enghen cng nhn mnh hnh thc vn ng ny khng ch cao hn m cn c s thay i v cht so vi cc hnh thc cn li ng nhin, sinh l hc l vt l hc v c bit l ha hc ca c th sng, nhng cng o m ng thi n li khng cn l thun ty khoa hc na: mt mt, lnh vc hot ng ca n b hn ch, nhng mt mt khc, y n li c nng ln mt bc no cao hn.9 5. Vn ng x hi: y l hnh thc vn ng cao nht, th hin bc nhy vt so vi cc hnh thc vn ng cn li. Vn ng x hi ch tn ti con ngi th hin qua s thay i, thay th cc qu trnh x hi, cc hnh thi kinh t x hi. Tuy nhin, v sau nhng ngi theo ch ngha cuyn x hi mun quy vn ng x hi thnh vn ng sinh hc. H xem con ngi nh mt sinh vt thng thng v quy hot ng sng ca con ngi cng l hot ng u tranh sinh tn, do vic u tranh sinh tn dn ti ch tiu dit ln nhau l hin tng t nhin, hp quy lut. y l cch nhn nhn phin din, nhng ngi theo ch ngha cuyn x hi khng nhn thy c s khc nhau v trnh gia vn ng sinh hc v vn ng x hi. H quy gin mt cch gng p vn ng x hi thnh vn ng sinh hc. T d dn n ch ngha phn ng trong x hi, ng nht v quy lut pht trin gia con ngi v con vt.
9

Ph.ng-ghen, Bin chng ca t nhin, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2004, tr.443 8

Bn cnh , trong qu trnh nghin cu, F. Enghen cng nu ln cc nguyn tc hp l th hin mi quan h gia nm hnh thc vn ng trn. Theo ng, cc hnh thc vn ng ni trn khc nhau v cht. T vn ng c hc n vn ng x hi l s khc nhau v trnh ca s vn ng, nhng trnh ny tng ng vi trnh ca cc kt cu vt cht. Ngoi ra, cc hnh thc vn ng cao nht c hnh thnh bi cc hnh thc vn ng thp hn v bao hm cc hnh thc . Ngc li, cc hnh thc vn ng thp khng th bao hm cc hnh thc vn ng cao, do mi s quy gin v hnh thc vn ng thp hn u l sai lm. y l tin cn thit nhm ph phn ch ngha my mc vi tham vng gii thch cc quy lut v c trng ca cc hnh thc vn ng vt cht cao thng qua cc hnh ng vt cht thp. ng thi, d gia cc hnh thc c s chuyn ha ln nhau v bn thn cc s vt hin tng trong qu trnh tn ti v pht trin cng c th gn vi nhiu hnh thc vn ng nhng bn thn s tn ti ca s vt bao gi cng c trng bi mt hnh thc vn ng c bn (cao nht m n c). V chnh bng s phn loi cc hnh thc vn ng c bn, F. Enghen t c s cho s phn loi cc khoa hc tng ng vi i tng nghin cu ca chng v ch ra c s ca khuynh hng phn ngnh v hp ngnh ca cc khoa hc. F. Enghen vit: S phn loi cc khoa hc, theo mi ngnh khoa hc nghin cu mt hnh thc vn ng ring bit hoc mt lot nhng hnh thc vn ng lin quan vi nhau v chuyn ho ln nhau, do , l s phn loi, s sp xp bn thn cc hnh thc vn ng theo th t vn c ca chng, v tm quan trng ca vic phn loi y l ch Nhng s chuyn ho phi t hon thnh, phi l t nhin. Cng ging nh mt hnh thc vn ng l pht trin t mt hnh thc vn ng khc, nhng phn nh ca n, tc l nhng ngnh khoa hc khc nhau,

cng phi pht trin mt cch tt nhin t mt ngnh ny thnh mt ngnh khc 10 3. Vn ng v ng im: Bn cnh vic nu ln s chuyn ha ln nhau gia cc hnh thc vn ng c bn trong bn thn th gii vt cht th ch ngha duy vt bin chng cng tha nhn trng thi ng im tng i ca vt cht v theo F. Enghen th l iu kin cn thit cho s pht trin, chuyn ha tip theo. Trong Bin chng ca t nhin F. Enghen nhn nh s cn bng (ng im) l trng thi ring bit i vi tng s vt trong mi tng quan c th. Nh vy, trng thi ng im ch xy ra trong mt mi quan h nht nh c xem nh mt trng thi vn ng c bit ngha l vn ng c xu hng hnh thnh mt s vt n nh cn vn ng ni chung (tc s tc ng ln nhau gia cc s vt) li lm cho tt c u khng ngng bin i. Trong trng thi ng im, s vt hin tng ch c s thay i v lng ch cha c s bin i v cht. Tuy nhin, nu khng c trng thi ng im tng i th khng c s vt no ra i hay tn ti c Trong vn ng ca cc thin th, c vn ng trong cn bng v c cn bng trong vn ng (mt cch tng i). Nhng bt k vn ng tng i ring bit no () cng u c xu hng khi phc li s ng im tng i, s cn bng. Kh nng ng im tng i ca cc vt th, kh nng cn bng tm thi l nhng iu kin ch yu ca s phn ha ca vt cht11. Nh vy, vn ng v cn bng c s thng nht bin chng, F. Enghen nu ln hng lot cc dn chng trn mt tri, mt trng v c tri t c bit trn tri t s vn ng phn ha thnh vn ng v cn bng xen k nhau: vn ng ring bit c xu hng chuyn
10 11

C. Mc v Ph.ngghen, Ton tp, Nxb Chnh tr quc gia, H Ni, nm 1994, tp20 tr. 744 C. Mc v Ph.ngghen, Sd, tr.740

10

thnh cn bng, vn ng ton b li ph hoi s cn bng ring bit v trong c th sng, chng ta thy s vn ng lin tc ca nhng ht nh nht ca c th y cng nh nhng kh quan ln hn, mt vn ng m kt qu l s cn bng thng xuyn ca ton b c th trong mt thi k sinh sng bnh thng, mt vn ng khng lc no ngng12. y l c s F. Enghen rt ra mt kt lun mang tnh bin chng: Mi s cn bng ch l tng i v tm thi13 trong tng th qu trnh vn ng v pht trin ca th gii vt cht. Thng qua quan im v mi quan h gia vn ng v ng im gp phn nh hng cho khoa hc nghin cu v s tin ha, pht trin ca vt cht trong qu trnh lch s t nhin. 4. ngha thc tin: Thng qua qu trnh nghin cu s tin trin ca cc hnh thc vn ng c bn ca th gii vt cht, F. Enghen gp cng ln trong vic nghin cu bc chuyn ca t nhin t vt cht v sinh sang s sng trn tri t ny. ng thi, vic nghin cu s chuyn ha ca cc hnh thc vn ng cng to iu kin cho s ra i v pht trin ca cc khoa hc chuyn bit. F. Enghen vit: S phn loi cc ngnh khoa hc, theo mi nghnh khoa hc nghin cu mt hnh thc vn ng ring bit hoc mt lot nhng hnh thc vn ng lin quan vi nhau v chuyn ha ln nhau, do , l s phn loi, s sp xp bn thn cc hnh thc vn ng theo th t vn c ca chng v tm quan trng ca vic phn loi y l ch 14. Trong qu trnh phn loi cc nghnh khoa hc, F. Enghen p dng nhiu nguyn tc ca trit hc duy vt bin chng nh nguyn tc i t tru tng n c th, ci c th phc tng ci ph bin, thng nht gia logic v lch s. V da vo cc hnh thc vn ng ca vt cht, F. Enghen phn
Ph.ng-ghen, Sd, tr. 427 Ph.ng-ghen, Sd, tr. 427 14 Ph.ng-ghen, Sd, tr. 431-432
12 13

11

ra lm bn loi khoa hc: c hc, vt l hc, ha hc v sinh vt hc. Thng qua , s lin h ca tng hnh thc vn ng cng th hin s lin h ca cc nghnh khoa hc c th, y l tin chng li quan im sai lm ca khoa hc ng thi l quy mi s vn ng v hnh thc vn ng c gii n thun. Trn c s , F. Enghen a ra nhng d bo cho s pht trin khoa hc lin nghnh nh mi quan h gia hai khoa hc l ha, ha sinh, xa b nhng ranh gii chia ct trong khoa hc t nhin v theo ng, ci ni m khoa hc cho l ranh gii (im tip xc) ca khoa hc ny vi khoa hc khc chnh l ni ngi ta phi ch i nhng thnh qu to ln nht15. Khoa hc hin i vi s ra i v pht trin ca cc khoa hc lin nghnh chng minh cho d bo thin ti ca F. Enghen. Ngoi ra, trong Bin chng ca t nhin F. Enghen tp trung nhiu vo hnh thc vn ng sinh hc, bi theo ng hnh thi ny l bc nhy vt v cht so vi cc hnh thi vn ng trc v trong n cha tt c cc hnh thi vn ng thp hn th hu c, ng nhin l mt s thng nht cao, lin kt c hc, vt l hc v ha hc thnh mt chnh th, trong ci tam v nht th khng th b tch ri ra c 16. Da vo phng php bin chng, F. Enghen d bo ngun gc ca s sng ch c gii quyt thng qua s kt hp gia ha hc v sinh vt. y l mt ng gp to ln trong qu trnh nghin cu lch s pht trin ca gii t nhin. Bn cnh , ng cng ph phn nhng quan im sai lm lc by gi khi quy qu trnh vn ng trong b no ngi l thuc v ci thn b. Qu trnh t duy khng th c gii thch t nhng ci thn b m l mt hnh thi c bit ca hot ng con ngi din ra thng qua qu trnh l ha. Ngoi ra, trong tc phm F. Enghen cn c mt s tin on v s pht trin ca khoa
15 16

Ph.ng-ghen, Sd, tr. 499 Ph.ng-ghen, Sd, tr. 433 12

hc c th nh ng nu ln tm quan trng ca ton hc thng qua vic t ton hc ng trc c hc; ng thi F. Enghen cn nhn ra mt nguy c kh trnh khi dn n s xut hin ca cuc khng hong vt l hc giai on sau ny. R rng tc phm l mt kho tng l lun v gi ng gp vo vic nghin cu qu trnh pht trin ca lch s t nhin. Trong , nhng quan im v vn ng c nhng nh hng quan trng n s phn loi cc nghnh khoa hc, n s pht trin ca khoa hc t nhin. Hn na, quan im v s vn ng ca vt cht l c s cho s bin i ca s vt, hin tng. Gii t nhin phi vn ng th mi xa b c ci c v ch vi vn ng nhng s vt, hin tng y mi pht sinh, bin i, tn ti c lu di. C. KT LUN C th ni Bin chng ca t nhin l tc phm quan trng nh du qu trnh nghin cu v tng hp cc thnh tu ca khoa hc t nhin ca F. Enghen. T tng trung tm ca tc phm l t tng v cc hnh thi vn ng ca vt cht. Lch s pht trin ca gii t nhin l lch s ca qu trnh vn ng v bin i khng ngng, nu khng hiu c nhng quy lut vn ng s khin con ngi tr thnh nhng n l khng cn thit ca gii t nhin. Do , nhng l lun trong tc phm gp phn nh hng cho khoa hc trong vic tm ra nhng quy lut vn ng v pht trin ca gii t nhin, trn c s , gii thch hp l cc thnh tu khoa hc theo quan im ca ch ngha duy vt bin chng, chng li s xuyn tc ca cc hc thuyt duy tm nhm bo v pht trin ch ngha Mc trong giai on mi. Ngoi ra, gi tr l lun trong tc phm gp phn ht sc to ln trong vic bo v v pht trin t nc ta giai on hin nay, bi c nm v hiu ch ngha Mc, hiu c quan im vn ng l t thn, l
13

thuc tnh c hu ca vt cht th mi tin tng vo s vn ng i ln trong qu trnh pht trin v cng nghip ho v hin i ho t nc c. Bn cnh , vic nm vng l lun v s vn ng ca vt cht l tin cn thit cho vic pht huy tnh sng to ca ch ngha Mc trong tnh hnh mi ca t nc ta.

TI LIU THAM KHO


1. C. Mc v Ph.ngghen, Ton tp, tp 20, Nxb Chnh tr quc gia, H Ni, 1994. 2. Don Chnh, inh Ngc Thch, Vn trit hc trong tc phm ca C.Mc- Ph.ngghen-Lnin, Nxb Chnh tr quc gia, H Ni, 2003. 3. Hi ng trung ng ch o bin son gio trnh quc gia cc b mn khoa hc mc lnin, t tng h ch minh, gio trnh trit hc mc lnin, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2004. 4. Ph.ng-ghen, Bin chng ca t nhin, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2004. 5. Nguyn Bng Tng, Gii thiu tc phm Bin chng ca t nhin ca ngghen, Nxb. Chnh tr quc gia, H Ni, 2010. 6. Nguyn Hu Vui (ch bin), Lch s trit hc, Nxb Chnh tr quc gia, H Ni, 2007.

14