အမိမဲ့သားေရနဲငါးပမာျဖစ္ရေသာ လက္ပံေတာင္းေတာင္အစီရင္ခံစာ 

by Win Myo Thu (Notes) on Tuesday, March 12, 2013 at 8:34pm

 မ်က္ၾကည္လႊာထြက္သြားလို႔ အေရးေပၚမ်က္စိခဲြစိတ္ထားရတာ  ၂၁ ရက္ရိွသြားပါၿပီ။ 
မ်က္စိအေျခအေနတိုးတက္လာေပမဲ့ ဆရာဝန္က အျပည့္အဝအနားယူဖို႔၊ မ်က္စိကို အလြန္အကၽြံအသံုးမခ်ဘုုိ႔ 
ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ ဒါေတြကို မလိုက္နာႏိုင္ပါဘူး။ လက္ပံေတာင္းေတာင္ အစီရင္ခံစာထြက္လာတယ္ဆိုလို႔ 
က်န္တဲ့မ်က္စိ တစ္ဖက္နဲ႔ ၾကိဳးစားပမ္းစား ဖတ္ၾကည့္မိပါတယ္။ ဖတ္ ၿပီးတဲ့ အခါမွာလည္း ရင္ထဲမွာ တစ္ဆို႔ဆို႔ႀကီးခံစားရလို႔ 
ကိုယ့္ရဲ႕ေဝဖန္သံုးသပ္ခ်က္ကို ခ်ေရးမိပါတယ္။

 ပထမဆံုးေျပာရရင္ေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ခံစားခ်က္ေတြဟာ တစ္ခုခုကို ထိန္ခ်န္ထားသလို ခံစားရပါတယ္။ 
ေျပာသင့္ေျပာထိုက္တာေတြကိုမေျပာဘဲ၊ ထိန္ခ်န္ၿပီး မရုု တ္မလြန္ ေျမြမေသ၊ ဒုုတ္မက်ိဳးေျပာေနသလိုမ်ိဳးဘဲ ခံစားရတယ္။ 
စီမံကိန္းရဲ႕အားနဲခ်က္ေတြကို ျပဳျပင္ၿပီး စီမံကိန္းကို ဆက္လုပ္သင့္တယ္လို႔ အၾကံျပဳတာကို ဘယ္လိုမွ 
ေဝဖန္အျပစ္မေျပာလိုပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ပိုၿပီးတိတိက်က် 
သံုးသပ္ေဆြးေႏြး၊ အၾကံျပဳရင္ေကာင္းမွာဘဲလို႔ ထင္မိပါတယ္။

(၁)

 ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ဆန္းစစ္သံုးသပ္ခ်က္ေတြက သိပ္ၿပီးထူးထူးျခားျခားမပါရွိပါဘူး။ က်ားကိုက္ပါတယ္ဆုိမွ 

အေပါက္ေလးလားဆိုသလိုပါဘဲ၊ ေဒသခံျပည္သူေတြနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားေတြေျပာတဲ့အခ်က္ေတြကို 
ျပန္ၿပီး တရားဝင္ျဖစ္ေအာင္ေျပာတဲ့သေဘာ ျဖစ္ေနတယ္။ ေကာ္မရွင္ပါ ပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔ အကန္႔အသတ္၊ 
အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီး ရွိမယ္ဆိုတာကို နားလည္တယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ားကိုက္တဲ့အေပါက္ေလးက 
ဘယ္ေလာက္နက္လဲ၊ လူေသမွာလားဆိုတဲ့ အခ်က္ေလးေတြပါေအာင္ ဆန္းစစ္သံုးသပ္ ေပးႏိုင္ရင္ 
ေကာင္းမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စီမံကိန္းကို ဆက္မလုုပ္ေစလိုတဲ့ ေဒသခံေတြအေနနဲ႔ ဒီစီမံကိန္းေၾကာင့္၊ ေျမေပၚ 
ေျမေအာက္ေရညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ထိခိုက္ၿပီး၊ မံုရြာၿမိဳ႕ ၾကီးပါ ဆိုးက်ိဳးၾကံဳေတြ႕ရမယ့္ကိစၥေတြကို 
စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ေရ ညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္မယ္ဆုိက ျငင္းစရာမရွိတဲ့ အခ်က္ပါ။ ဒါေပမယ့္ 
ဒီညစ္ညမ္းမႈဟာ ဘယ္အတိုင္းအတာအထိျဖစ္မလဲ၊ ျဖစ္ႏိုင္လဲဆိုတာကို ရွင္းလင္းသံုးသပ္ဖို႔ေကာင္းပါတယ္။ 
အေျခခံကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္  (Baseline Data) ေတြ မရေသးလို႔ ကံေသကံမ မေျပာႏိုင္ေသးရင္ေတာင္မွ၊ 
ျဖစ္ႏိုင္ေ ခ်ေတြ ပညာရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ရႈေဒါင့္ကေန ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေျပာျပသင့္ပါတယ္။ ဒီရွင္းလင္းခ်က္မပါရင္ 
ဒီအခ်က္ကို စိုးရိမ္ေနသူေတြဘယ္လိုမွ ေၾကာင့္ၾကကင္းမွာ မဟုုတ္ပါဘူး။

 ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာဆန္းစစ္ရာမွာ ဆိုးက်ဳိးျဖစ္မျဖစ္ေလ့လာရံုတင္မကပါဘူး။ ထိခိုက္ႏုိ င္မႈ (Magnitude) နဲ႔ 
ဆံုးရႈံးနစ္နာႏုုိင္မႈ  (Intensity) ႏွစ္ခုလံုးကိုပါၿခံဳၿပီး သံုးသပ္ဖို႔လိုပါတယ္။ စာေရးသူအေနနဲ႔ 
စီမံကိန္းစနစ္တက်မေဆာင္ရြက္ရင္ ေရညစ္ညမ္းမႈရွိႏိုင္တယ္။ အတိတ္ကာလအိုင္ဗင္ဟိုးကုုမၺဏီလုပ္ခဲ့စဥ္ကတည္းကကို 
ေရညစ္ညမ္းမႈေတြရွိခဲ့ဘူးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရုုတ္ကုမၺဏီေတြအေနနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ကို အေလးမထားခဲ့ရင္ 
ေရညစ္ညမ္းမႈေတြ ျဖစ္ႏုိင္တယ္လို႔ခန္႔မွန္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဒသခံေတြေျပာေနတဲ့အခ်က္က 
စိုးရိမ္ပူပန္မႈလြန္ကဲေနတယ္လု႔ိ ထင္ျမင္မိတယ္။ တရုုတ္ကုမၺဏီေတြရဲ႕လုုပ္ေဆာင္မႈမွတ္တမ္းနဲ႔လက္ရွိေဆာင္ရြက္ပံုေ တြကို 
ေလ့လာသံုးသပ္ ၾကည့္ရင္၊ ပတ္ဝန္းက်င္ကို အေလးထားမႈအားနဲတယ္လို႔သံုးသပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ 
ေဒသခံေတြစိုးရိမ္ပူပန္မႈ လြန္ကဲေနတာကို အျပစ္ေျပာလို႔မရႏုုိင္ဘူး။ ပညာရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ 
ပိုမိုေလ့လာတိက်တဲ့အခ်က္ေတြနဲ႔ ေဒသခံေတြကိုရွင္းလင္းသင့္တယ္လို ႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္။ လက္ရွိအေျခအေနမွာ 

ေလ့လာေရးကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ၊ အခက္အခဲေတြေၾကာင့္ ေဒသခံေတြ စိုးရိမ္မႈကို တိက်တဲ့အေျဖမေပးႏိုင္ေသးရင္လည္း၊ 
မေပးႏုုိင္ေသးေၾကာင္း အတိအလင္းေဖာ္ျပၿပီး၊ ဘယ္လိုဆန္းစစ္ေလ့လာမႈေတြလုပ္ဘို႔လိုတယ္၊ ဒါမွသာ ပိုၿပီးတိတိ 
က်က်ေျပာႏုုိင္ မယ္ဆိုတဲ့ ရွင္းလင္းခ်က္ေတြေပးသင့္ပါတယ္။

 ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ဆန္းစစ္တဲ့အခါမွာ တစ္ရာရာခိုင္ႏႈန္းၿပီးျပည့္စံု  Perfect ျဖစ္ႏိုင္ဘို႔ မလြယ္ပါဘူး။ 
ေလ့လာဆန္းစစ္တဲ့အခါမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြနည္းစနစ္ေတြ တြက္ခ်က္မႈေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္၊ 
အားသာခ်က္ေတြကို  ၾကိဳတင္ေဖာ္ျပထားဘို႔လိုပါတယ္။ ဒါမွသာ ကိုယ့္ရဲ႕သံုးသပ္ခ်က္ဟာ ဘယ္အတုုိင္းအတာ 
အကန္႕အသတ္ေဘာင္အတြင္းမွာဘဲ မွန္ႏိုင္တဲ့ ရာခိုင္ႏႈန္း ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္။ အမ်ားလက္ခံႏိုင္တဲ့ အေနအထား 
ဘယ္ေလာက္ ရွိတယ္ ၾကိဳတင္ေျပာထားမွ သံုးသပ္ခ်က္၊ အၾကံျပဳခ်က္ေတြဟာ ပိုၿပီး ထင္သာ၊  ျမင္သာရွိပါတယ္။ 
ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေလထုုညစ္ညမ္းမႈကို စစ္ေဆးတိုင္းတာတဲ့ အခါမွာ ေလထုုထဲဖုန္မႈန္႔  (TSPM) 
မ်ားေနတာကိုသာေထာက္ျပၿပီး၊ SO2 ပမာဏကေတာ့ ညစ္ညမ္းမႈအဆင့္မရွိဘူးလို႔ သံုးသပ္ထားပါတယ္။ 
စာေရးသူနားလည္ထားသေလာက္ ေျပာရရင္ ေလထုုညစ္ညမ္းမႈကို ပံုမွ န္ ေရရွည္တိုင္းတာမႈျပဳလုုပ္မွသာ ေလထုုထဲ 
အက္စစ္ ပမာဏ သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ မ်ားမမ်ားသိႏိုင္ပါတယ္။ ေလထုုထဲမွာရွိမယ့္ အက္စစ္ျပင္းအားဟာ 
စုုိစြတ္တဲ့ရာသီဥတုု၊ အခ်ိန္ကာလမွာ နည္းပါးလ်က္ရွိၿပီး၊ ေျခာက္ေသြ႕တဲ့ရာသီ ေန႔အခ်ိန္ေတြမွာ ပိုမ်ားျပားတတ္ပါတယ္။ 
အစီရင္ခံစာထဲမွာ အက္ စစ္ပမာဏေတြဟာ ေလထုုထဲမွာ မမ်ားဘူးလို႔ဆိုတ့ဲအခါ ေခါင္းထဲကိုအေတြးဝင္လာတာက၊ 
ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ေလ့လာဆန္းစစ္တဲ့နည္းစနစ္နဲ႔ အခ်ိန္ကာလေတြပါပဲ။ ေလထုုအရည္အေသြးစစ္ေဆးဘို႔ 
နမူနာေကာက္ယူတဲ့အခါမွာ ဘယ္အခ်ိန္ကာလေတြမွာ ေကာက္တာလဲ၊ ဘယ္ေနရာေတြမွာ ဘယ္ႏွစ္ၾကိမ္ေကာက္လဲ၊ 
ေကာက္ယူတဲ့နမူေတြကေကာ ေဒသတစ္ခုလံုးမွာ အက္စစ္ညစ္ညမ္းမႈမရွိဘူးလို႔ ေျပာေလာက္ေအာင္ 
ကိုယ္စားျပဳႏုုိင္ရဲ႕လား အစရွိသျဖင့္ သိခ်င္လာပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ အေသးစိတ္အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ 
ဒီအခ်က္ေတြပါမယ္လို႔ ေမ်ွာ္လင့္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပည္သူလူထုကို အစီရင္ခံတဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ  
ဒီဆန္းစစ္တဲ့နည္းစနစ္ေတြရဲ႕  Degree of subjectivity တဖတ္သတ္ ကိုယ္သန္ရာေတြးေကာက္ခ်က္ခ်ယူႏိုင္မႈကို 
ဘယ္လိုေလ်ာ့ပါးေအာင္ ေလ့လာသံုးသပ္ထားတယ္ဆုိတဲ့အခ်က္ေတြ ေယဘူယ်ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပသင့္တယ္လို႔ 
ထင္ပါတယ္။ ႏို႔မို႕လိုဆိုရင္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ အက္စစ္ဓာတ္မ်ားေၾ ကာင့္ ေလထုုညစ္ညမ္းမႈမရွိဘူးဆုုိတဲ့ 
တရားေသေကာက္ခ်က္ေတြ ျဖစ္သြားႏုုိင္ၿပီး၊ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္တစ္ခ်က္ က်န္သြားႏိုင္ပါတယ္။  SO2 ဟာေပါ့ပါးၿပီး 
ေလတိုက္အားေပၚမွာ မူတည္ၿပီး မိုင္ေထာင္ခ်ီေျပးႏိုင္ပါတယ္။ ရာသီအလိုက္ ေလတိုက္ရာအရပ္ကိုလိုက္ၿပီး 
အေနာက္ေတာင္ဘက္နဲ႔  အေရွ႕ေျမာက္ေတြဘက္မွာ SO2  ရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးဒဏ္ကို ခံရႏုုိင္ပါတယ္။ ေလနဲ႔ေရမွာ ပါလာတဲ့ 
အက္စစ္ဓာတ္ေၾကာင့္ ေျမအဆိပ္သင့္မႈ  (Soil contamination) နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားတာ 
သိပ္မေတြ႕မိသလိုပါပဲ။ ေျမအဆိပ္သင့္မႈဟာ စားနပ္ရိကၡာထုုတ္လပ္ေရးနဲ႔ လူအမ်ားအဟာ ရ ဖံြ႕ 
ၿဖိဳးေရးနဲ႔က်န္းမာေရးကိစၥေတြမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိတဲ့အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္တခ်က္ပါ။

(၂)

 ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုးက်ိဳးေတြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ပိုမိုသိရွိနားလည္ႏုိင္ဘို႔  EIA ၊ SIA ေလ့လာမႈေတြ ပိုမိုလုပ္ကိုင္ဘို႔ 

အၾကံျပဳထားပါတယ္။ တဘက္တည္းမွာဘဲ ပတ္ဝန္း က်င္ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရး စီမံခ်က္  (EMP) ေတြ ေရးဆဲြဘို႔လည္း ပါ 
ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေရးဆဲြခ်မွတ္တဲ့ စည္းကမ္းေတြ၊ စီမံခ်က္ေတြကို ဘယ္လိုလက္ေတြ႕မွာ အမွန္တကယ္ 
အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္သြားႏိုင္ဘုိ႔ ဘယ္လိုအစီအမံေတြနဲ႔ ၾကီးၾကပ္ကြပ္ ကဲ ေစာင့္ၾကည့္မဲ့ ယႏၱယား 
(Environmental Monitoring Mechanism )  ကိုထားရွိဘို႔လိုတယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေဆြးေႏြးထားတာမေတြ႕ရပါဘူး။ 
ဥပေဒစိုးမိုးေရးေျပာသလိုပါဘဲ။ လႊတ္ေတာ္ေတြက ဘယ္ေလာက္ေကာင္းတဲ့ ဥပေဒေတြ ထုုတ္ျပန္ျပဌာန္းေပမယ့္၊ 
လက္ေတြ႕တြန္းအားေပးေဆာင္ရြက္မယ့္  Enforcement Mechanism စီမံခန္႔ ခဲြမႈ ယႏၱယားေတြမရွိရင္ 
အရာမေရာက္ႏုိင္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ ျပည္သူလူထုကို ဒီလိုေစာင့္ၾကပ္ ၾကည့္ရႈ စီမံခန္႔ခဲြပိုင္ခြင့္ အခြင့္အာဏာ 

တနည္းအားျဖင့္  Community Empowerment မလုုပ္ဘူးဆိုရင္ ေရရွည္မွာ လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေပၚလာမွာ 
မဟုုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ လူထုကို ပတ္ ဝန္းက်င္ေရးရာ ကိစၥရပ္ေတြမွာ အျပဳသေဘာမ်ိဳးေဆာင္ 
ပိုမိုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာႏိုင္ေအာင္ အျမင္ဖြင့္ ျပဳစုုပ်ိဳးေထာင္ေပးရင္း၊ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ ဘယ္လို တိုက္ရိုက္ 
စီမံခန္႔ခဲြႏုိင္ခြင့္ လြတ္လပ္စြာျပဳမလဲဆိုတာ အစီရင္ခံစာမွာ  အေလးေပးေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။ 

(၃)

 လူမႈဆန္းစစ္ခ်က္မွာ ေျမသိမ္းယူမႈေလ်ာ္ေၾကးေပးတာေတြ ထင္သာျမင္သာမရွိမႈႏွင့္ ကာလေပါက္ေစ်းအတိုင္း 

မေပးတာေတြကို ေဒသခံျပည္သူေတြေျပာတဲ့အတိုင္းပဲ ေထာက္ျပ သံုးသပ္ထားပါတယ္။ အၾကံျပဳခ်က္အေနနဲ႔ 
ေျမသိမ္းေလ်ာ္ေၾကးေပးဘုုိ႔ရယ္၊ အလုုပ္အကို င္အခြင့္အလမ္းေတြ ပိုမိုရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဘု႔ိရယ္၊ အေသးစားနဲ႔ 
အလတ္စားလုုပ္ငန္း SME ေတြဖံြ႕ ၿဖိဳးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးဘို႔ရယ္ဆိုၿပီး အဓိက အၾကံျပဳထားပါတယ္။ မစားရဝခမန္း 
ေဒၚလာသန္းေထာင္ခ်ီျမတ္မယ့္ စီးပြားေရးစီမံကိန္းေတြဆိုရင္ ဘယ္လိုအက်ိဳးစီးပြားကို ခဲြေဝျဖ န္႔ျဖဴးေအာင္လုပ္မယ္ 
(Benefit Sharing  and Wealth Distribution) ဆိုတာ တိတိက်က် ေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ 
စီမံကိန္းေၾကာင့္ရလာမယ့္  Economic Growth ကို equity အလို႔ငွာ ဘယ္လိုေဒသခံျပည္သူလူထုကို  distribute 
ျဖန္႔ေဝမယ္ဆိုတာ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒီကေန႔အေျပာမ်ား တဲ့ Corporate Social Responsibility – CSR ဟာ 
အေျဖမဟုုတ္ပါဘူး။ အားနည္းခ်က္ေတြရွိပါတယ္။  CSR ဟာအဓိကအားျဖင့္ လူ႕အခြင့္အေရး အရေသာ္လည္းေကာင္း၊ 
ဥပေဒအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပဌာန္းထားတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ စည္းကမ္း၊ လူမႈေရး က်င့္ဝတ္ေတြကို 
ကုုမၺဏီေတြကလိုက္နာတဲ့ အဆင့္ဘဲ  ရွိပါေသးတယ္။ ေကာ္ပိုေရးရွင္းေတြ သဒၵါရင္ သဒၵါသလိုေပးကမ္းစြန္႔ၾကဲတဲ့ လူမႈေရး 
ဒါနျပဳမႈေတြရွိေကာင္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုးပြားလာတဲ့ အက်ိဳးစီးပြားကို ကနဦးအစကတည္းက ဘယ္လိုလူထုထဲကို 
ျဖန႔္ျဖဴးေပးမယ္ဆိုတဲ့ ကတိကဝတ္ျပဳခ်ည္ေႏွာင္ထားမႈေတြမရွိပါဘူး။ မ်က္ စိထဲျမင္ေအာင္ေျပာရရင္ အိမ္ရွင္ခ်မ္းသာလာလုုိ႔ 
အိမ္ေဖာ္ကို သဒၵါတရားအရ ေရႊဆဲြၾကိဳးဆင္ေပးတဲ့ အဆင့္ပဲ ရွိပါတယ္။ တကယ့္ကို တာဝန္သိတဲ့ စီးပြားေရး 
Responsibility Business  ဆုုိတာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ေစာင့္စည္းရမွာေတြကို လိုက္နာရံုတင္မကဘူး၊ 
စီပြားေရးလုုပ္ကတည္းကကို ရလာမယ့္  Growth ကိုဘယ္လိုျပည္သူထူထုကို တုုိက္ရိုက္ရရွိေအာင္ ျဖန္႔ျဖဴးမလဲဆိုတာ 
စဥ္းစားၿပီး စီမံကိန္းကို  Design လုုပ္ၿပီး ေရးဆဲြအေကာင္အထည္ေဖာ္ရပါတယ္။ အစိုးရကို အခြန္ေပးေနရတာပဲ၊ 
ေဒသခံေတြအလုုပ္ရေနတာပဲ၊ ေငြေတြလွဴေနတာပဲဆိုတာေတြနဲ႔ မလံုေ လာက္ပါဘူး။ ေငြေတြအျမတ္ထဲကမွ 
ဘယ္ေလာက္ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ ေဒသဖံြ႕ ၿဖိဳးေရးကို ႏွစ္စဥ္ပံုမွန္ေထာက္ပံ့မယ္။ အစရွိသျဖင့္ တိတိက်က် 
တာဝန္ယူသတ္မွတ္ေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာေငြေရးေၾကးေရးအဖဲြ႕အစည္းေတြျဖစ္တဲ့  IFC နဲ႔ ႏုုိင္ငံတကာဖြံ႕ ၿဖိဳးေရး 
အဖဲြ႕အစည္းေတြ လက္ခံထားတဲ့ လုုပ္ငန္းလမ္းညႊန္ကေတာ့ ေျမသိမ္းယူရတဲ့ ကိစၥေတြမွာ သိမ္းခံရသူေတြ 
ဘဝရပ္တည္ရွင္သန္ေရးအတြက္ အစီအမံေတြ အတိအက်ပါဝင္သင့္တယ္လို႔ မူေဘာင္ခ်မွတ္ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ 
ေၾကးနီစီမံကိန္းဟာ အက်ိဳးအျမတ္ေတြတြက္ခ်က္တဲ့ အတိုင္း ရွိေနမယ္ဆိုရင္ အျမတ္ရာခိုင္ႏႈန္း တစ္ခုကို သတ္မွတ္ၿပီး 
ေဒသဖံြ႕ ၿဖိဳးေရး ရံပံုေငြတစ္ရပ္တည္ေထာင္သင့္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အေလးအနက္ထား အၾကံျပဳသင့္တယ္လုိ႔ 
ထင္ျမင္မိပါတယ္။ လူမႈေရး ဆန္းစစ္မႈထဲမွာ အျငင္းပြားစရာတစ္ခုက ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ၊ 
သာသနိကအေဆာက္အဦး ကိစၥ သုုံးသပ္အၾကံျပဳခ်က္ပါပဲ ။ လယ္တီဆရာေတာ္ၾကီးဟာ ဝါးတဲေက်ာင္းမွာ 
သီတင္းသံုးစၾကံာၤေလွ်ာက္ ယာယီေနထုုိင္ခဲ့တာပဲျဖစ္တယ္၊ လက္ရွိသာသနိက အေဆာက္အဦးေတြဟာ 
ဆရာေတာ္ၾကီးသတင္းသံုးခဲ့တဲ့ဟာေတြမဟုုတ္လို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေဆာက္လုပ္သင့္တယ္လုိ႔ သံုးသပ္အၾကံျပဳခ်က္ဟာ 
မ်ားစြာအံ့အားသင့္ေစပါတယ္။ လယ္တီဆရာေတာ္ ၾကီးဟာ ျမန္မာျပည္မွာ ဝိပၺသနာတရားျပန္လည္ျပန္႔ပြား၊ 
ထြန္းကားလာေအာင္ အဓိကေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့သူဆိုတာ အျငင္းပြားစရာမလိုတဲ့ သမိုင္းအခ်က္အလက္ပါ။ မံုရြာက 
သံဃာေတာ္ေတြဆိုသလို လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ဟာ လယ္တီဆရာေတာ္ၾကီးရဲ႕ ပရိယတိၱနဲ႔ ပဋိပတိၱအလုုပ္ေတြနဲ႔ 
ေအာင္ေျမစိုက္ခဲ့ တဲ့ေနရာဆိုရင္ စာေရးသူကေတာ့ေရွးေဟာင္းသမိုင္းဝင္ေနရာလို႔ဆိုခ်င္ပါတယ္။ ဝါးတဲနဲ႔ပဲေနေန၊ 
တုုိက္ေက်ာင္းနဲ႔ပဲေနေန အေရးမၾကီးပါဘူး။ ဗုုဒၶဘာသာဝင္ေတြရဲ႕ အထြတ္အျမတ္ထား အေလးထားရမယ့္ ေနရာတစ္ခုပါ။ 
ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သင့္ပါတယ္။ အလြယ္ဆံုးျမင္သာတဲ့ ဥပမာေပးရရင္ ေဂ ါတမ ဗုုဒၶေမြးဖြားခဲ့တဲ့ 

လုုမၺဏီအင္ၾကင္းေတာကို ဘာမွ မူလလက္ရာအေဆာက္အဦးေတြမရွိလို႔၊ အင္ၾကင္းပင္ေတြမဟုုတ္ေတာ့လို႔ 
ေရႊေၾကာၾကီးရွိတယ္ဆိုၿပီး ေရႊတူးပစ္မွာလားလုုိ႔ ေမးရမလိုျဖစ္ေနပါတယ္။ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ဒီအခ်က္ကို အေလးထားၿပီး 
ပိုၿပီးျပည့္စံုတဲ့ ေရွးေဟာင္းသမို င္းယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈေတြျပဳလုုပ္ၿပီးမႈ လက္ရွိအၾကံျပဳခ်က္ကို 
ေပးသင့္တယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။ လူမႈေရးဆိုင္ရာဆန္းစစ္ခ်က္ထဲမွာ သိပ္ၿပီးမရွင္းလွတဲ့အခ်က္က စီမံကိန္းေၾကာင့္ 
ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးထိခိုက္မႈနဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ေလ့လာသံုးသပ္ခ်က္ေတြပါပဲ။ ေ ဒသခံေတြရဲ႕ေရာဂါဟာ 
အက္စစ္ဓာတ္ေၾကာင့္ျဖစ္တာ မဟုုတ္ဘူးလို႔က်န္းမာေရးကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ဆိုတယ္လို႔ အစီရင္ခံထားပါတယ္။ 
ဒီေနရာမွာ ဒီခေလးေတြရဲ႕ ေရာဂါဟာ အက္စစ္ဓာတ္ေၾကာင့္ မဟုုတ္ဘူးဆိုရင္ အျခား  Heavy Metal လို႔ေခၚတဲ့ 
သတၱဳေလးေတြေၾကာင့္ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ေကာ  သက္ဆိုင္မႈရွိလား၊ ရွိတယ္ဆိုရင္ေကာ ဒါက 
စီမံကိန္းသတၱဳတူးေဖာ္တာနဲ႔ဆိုင္ႏိုင္လား၊ ဒါမွမဟုုတ္ ေဒသလူေတြ အရပ္နည္းနဲ႔ ဒုုထၱာခ်က္တဲ့အတြက္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ 
က်န္းမာေရးဆိုးက်ိဳးျဖစ္ႏုိင္လားဆိုတာ ဆန္းစစ္ဘို႔လိုပါမယ္။ ဒီလိုပိုၿပီး အေသးစိတ္ေလ့လာမႈရွိမရွိ အစီရင္ခံစာ ထဲမွာ 
ေဖာ္ျပမထားပါဘူး။ သတၱဳတြင္းတူးလို႔ သတၱဳသန္႔စင္ထုတ္လုပ္သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ ထိေတြ႔မႈမ်ားလို႔ ပါဝင္တဲ့၊ ပါဝင္ႏုိင္တဲ့ 
အက္စစ္ဓာတ္ေတြရယ္နဲ႔ သတၱဳေလးေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အႏၱရာယ္ေတြကို ေသခ်ာဆန္းစစ္ဘို႔ လိုပါတယ္။ 
ေကာ္မရွင္က တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ေပးထားတဲ့  အခ်ိန္ကာလထဲမွာ Rapid Health Assessment 
က်န္းမာေရးေရွာင္တခင္ဆန္းစစ္ျခင္းျပဳလုုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ စီမံကိန္းေဒသတြင္းႏွင့္ စီမံကိန္း ျပင္ပေဒသမွာ ရွိတဲ့လူေတြရဲ႕ 
က်န္းမာေရးကို က်ပန္းနမူနာ ေကာက္ယူစစ္ေဆးလို႔ ရႏုုိင္ပါတယ္။ ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာနေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းေတြကို 
ေကာက္ယူၿပီး၊ ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာၿပီး ျဖစ္ႏုိင္ေျခ အက်ိဳးအေၾကာင္းေတြ သံုးသပ္ႏုိင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ 
အက္စစ္အသံုးျပဳတဲ့လုပ္ငန္းေတြဟာ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား  (Acute Respiratory Infectin - ARI) 
မ်ားျဖစ္ပြားႏုုိင္ပါတယ္။ ARI ဟာ ၅ ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြမွာ အေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါေတြထဲက 
အေရးႀကီးတဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးမွတ္တမ္းမ်ားအရေရာ၊ ေလွ်ာင္တခင္စစ္ေဆးမႈအရေရာ 
ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာႏိုင္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ စီမံကိန္းေဒသနဲ႔ စီမံကိန္းျပင္ပကလူေတြကို ႏိႈင္းယွဥ္တဲ့အခါ ဒီလိုေရာဂါမ်ိဳးေတြ 
မ်ားမမ်ား၊ မ်ားေနရင္လည္း စီမံကိန္းနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိမရွိဆိုတာ အစီရင္ခံစာထဲမွာပါတဲ့ ေရတြင္းေတြမွာ မာက်ဴရီဓာတ္မ်ား 
မမ်ားနဲ႔ စီမံကိန္းေၾကာင့္ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိမရွိကို သံုးသပ္သလိုမ်ိဳး ေလ့လာဆန္းစစ္္ ဘို႔လိုပါတယ္။ အခိုင္အမာဆက္စပ္မႈေတြ 
သက္ေသမျပႏိုင္ေသးရင္လည္း ဘယ္လိုဆက္လက္ေလ့ လာသင့္တယ္ဆိုတာ ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။ ဒီကိစၥရပ္ေတြ 
ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေလ့လာမလာဆိုတာ မသိရပါဘူး။ ေလ့လာထားရင္လည္း လူထုသိေအာင္ အစီရင္ခံစာထဲမွာ 
ေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။

(၄)

 အစီရင္ခံစာထဲမွာ စီးပြားေရးဆန္းစစ္ခ်က္ပါပါတယ္။ ဒါဟာစီမံကိန္းကို ဆက္လုပ္သင့္မသင့္ဆိုတာ 

စဥ္းစားတဲ့ေနရာမွာ အေရးပါပါတယ္။ အထက္ပါေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြကို စီးပြားေရး အက်ိဳးအျမတ္အသာရမႈနဲ႔ 
ခ်ိန္ထိုးေလ့လာဘို႔လိုပါတယ္။ အစီရင္ခံစာထဲမွာ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားႏုုိင္တယ္။ အက်ိဳးအျမတ္ခဲြတဲ့ေနရာမွာ ျမန္မာဘက္က 
အသာစီးရပါတယ္ဆိုၿပီး ေကာက္ခ်က္ခ်ထားပါတယ္။ ဒီလိုေဖာ္ျပရာမွာ  စာေရးသူမရွင္းတဲ့အခ်က္က 
တကယ္အက်ိဳးအျမတ္ရႏုုိင္ မႏိုင္ကိုပါပဲ။ အက်ိဳးအျမတ္ခဲြေဝမႈကို ရွင္းျပတဲ့ေနရာမွာ ရတဲ့ဝင္ေငြထဲက 
တိုက္ရိုက္ကုန္က်စားရိတ္  ၅၄% ကို ႏႈတ္ၿပီး၊ က်န္တဲ့  ၄၆ % မွာ အစုိးရက ဘယ္ေလာက္၊ ဦးပိုင္ကဘယ္ေလာက္၊ 
တရုုတ္ကုမၺဏီက ဘယ္ေလာက္ဆိုၿပီး ေယဘူယ်ႏုုိင္ငံေတာ္မွာ အက်ိဳးအျမတ္ပိုရႈွိတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ေပၚေအာင္ 
အေလးေပးေရးထားပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ သတိခ်ပ္ရမွာက၊ ရရွိတဲ့အက်ိဳးအျမတ္ရာခိုင္ႏႈန္း  ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ 
တစ္ေဒၚလာျဖစ္ႏုိင္သလို၊ ေဒၚလာ သန္းတစ္ရာလညး္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ရာခိုင္ႏႈန္း ေဖာ္ျပလိုက္ရံုနဲ႔ ပတ္ ဝန္းက်င္ဆံုးရႈံးမႈနဲ႔ 
လူမႈေရးနစ္နာမႈေတြ ေၾကာင့္ေပးဆပ္လိုက္ရတဲ့ စီးပြားေရးကုုန္က်စရိတ္  (economic cost) ေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ၿပီး 
အက်ိဳးအျမတ္ရွိမရွိကို ေလ့လာခ်င့္ခ်ိန္လုိ႔ မရဘူးျဖစ္သြားပါတယ္။ ေစ်းထဲမွာ ကုုန္စိမ္းေရာင္းတဲ့သူဟာ 

စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြသံုးတဲ့  Net Present Value တို႔ Cost Benefit Ratio တို႔ Internal Rate of Return တို႔ိ မသိပါဘူး။ 
ဒါေပမယ့္ တစ္ေန႔ေငြသား ဘယ္ေလာက္က်န္မလဲ၊ ေန႔ျပန္တိုးဘယ္ေလာက္ကိုက္မလဲ၊ ဘဏ္မွာ ေငြစုထားတာထက္ 
ဒါမွမဟုုတ္ သံုးက်ပ္တိုးနဲ႔ ေငြေခ်းရတာထက္ သူ႕စီးပြားေရး ကိုက္မကိုက္ကို  ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုရိုးရိုးေလး 
အေျခခံစဥ္းစားဘုုိ႔ကို ေလ့လာသံုးသပ္ခ်က္မပါေတာ့ မ်ားစြာပဲ အံၾသမွင္သတ္ရပါတယ္။ ဦးပိုင္ကရတဲ့ 
အက်ိဳးအျမတ္ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ျပည္သူေတြနဲ႔မသက္ဆိုင္လုိ႔ ႏုုိင္ငံေတာ္က ရမယ့္ အက်ိဳးအျမတ္ကိုပဲ၊ 
ျပည္သူေတြသြယ္ဝိုက္အက်ိဳးရွိေစမွာလို႔ မွတ္ယူပါတယ္။ ႏုုိင္ငံေတာ္က ရမယ့္ အက်ိဳးအျမတ္ရာခိုင္ႏႈန္းထဲမွာ 
ဝင္ေငြခြန္အတြက္ ရရွိမယ့္ ရာခိုင္ႏႈန္းကို အဓိကအက်ိဳးအျမတ္အျဖစ္ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဝင္ေငြခြန္ဆိုတာ ျမတ္မွရမွာပါ။ 
မျမတ္ရင္ မရဘူးလို႔ မွတ္ယူႏုိင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္သိတာမမွားဘူးဆိုရ င္ ဝင္ေငြခြန္တြက္ခ်က္ဘုိ႔ အတြက္ 
ေၾကးနီေရာင္းရေငြထဲက တုုိက္ရိုက္ကုန္က်စရိတ္ႏႈတ္ရံုတင္မကဘဲ၊ သြယ္ဝိုက္ကုန္က်စရိတ္သို႕မဟုုတ္ 
ျပန္႔ႏွံ႕ကုုန္က်စရိတ္ေတြ ႏႈတ္ရပါဦးမယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ေၾကးနီထြက္ထြက္ မထြက္ထြက္၊ ေစ်းေကာင္းနဲ႔ေရာင္းလို႔ ရရ 
မရရ၊ ကုုန္က်မယ့္ စီမံ ခန္႔ခဲြစရိတ္ေတြနဲ႔ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံထားတဲ့ မေရႊ႕မေျပာင္းႏုုိင္တဲ့ ပစၥည္းေတြရဲ႕ ႏွစ္စဥ္တန္ဘိုးေလ်ာ့ အေလ်ာ့တြက္  (Depreciation) စရိတ္ေတြႏႈတ္ရဦးမွာျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ ေၾကးနီစီမံကိန္းကုုန္က်စရိတ္  ၅၄%မွာ 
ဒီစရိတ္ေတြ တြက္ခ်က္ၿပီး ပါမပါဆိုတာ အစီရင္ခံစာမွာ မကဲြျပားပ ါဘူး။ တကယ္လို႔ မပါေသးရင္ ထပ္ၿပီး ႏႈတ္ဘို႔လိုပါတယ္။ 
ဒီအခါမွာ ဝင္ေငြခြန္ေဆာင္ရမယ့္ ပမာဏဟာ ပိုၿပီးနည္းသြားဦးမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမွာထပ္ဆင့္စဥ္းစားရမွာက 
တရုုတ္ကုမၺဏီအေနနဲ႔ စီမံကိန္းကုိဆက္လုပ္ရင္ လူမႈေရး၊ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ အတြက္ ပိုမိုကုန္က်စရိတ္ေတြရွိလာမွာ ပါ။ 
ဒီထပ္ေဆာင္းစရိတ္ေတြႏႈတ္လိုက္လို႔ ဝင္ေငြခြန္ရဘုုိ႔ထပ္ၿပီးနည္းသြားမလားဆိုတာ စဥ္းစားရမွာပါ။ 
တရုုတ္ကုမၺဏီအေနနဲ႔လည္း ကုုန္က်တဲ့အတြက္ သူရဲ႕ ရရွိမယ့္ အျမတ္ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ရင္းႏွီးထားတဲ့ သန္း  ၉၀၀ 
ေက်ာ္နဲ႔ယွဥ္ရင္တြက္ေျခကိုက္ပါ့မလား၊ ဘယ္လိုမွ တြက္ေျခမကိုက္ ဘဲ ဆက္လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္ခုခု မွားေနျပီဆိုတာ 
အထင္းၾကီး သိႏုိင္ပါတယ္။ အလွည့္အပတ္မ်ိဳးစံုနဲ႔ ဘယ္လိုအက်ိဳးအျမတ္ထုတ္ ဦးမွာလဲဆိုတဲ့ 
သံသယေတြၾကီးထြားလာမွာပါ။ ေၾကးနီစီမံကိန္းရဲ႕ စီးပြားေရးတြက္ေခ်ကိုက္မႈနဲ႔ ပက္သတ္ၿပီး 
ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေဝဖန္ထားတဲ့ ေဆာင္း ပါးတစ္ခုကို အင္တာနက္ထဲမွာ ဖတ္ရပါတယ္။ ဒီအခ်က္အလက္ေတြမွန္မမွန္ 
စာေရးသူ မစစ္ေဆးႏိုင္ေပမယ့္၊ တင္ျပထားခ်က္ေတြဟာ ယုုတိၱေဗဒက်တယ္ဆုိတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ 
ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ဒီေဆာင္းပါးပါ ေဝဖန္ခ်က္ေတြကို ရွင္းလင္းတင္ျပႏုုိင္မယ့္ 
ေလ့လာသံုးသပ္အၾကံျပဳခ်က္မ်ိဳးျဖစ္ သင့္ပါတယ္။ စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္ဆန္းစစ္တဲ့ေနရာမွာ မထင္မွတ္ႏုိင္တဲ့ 
အေၾကာင္းရာမ်ားေၾကာင့္ ထုုတ္လုပ္မႈေလ်ာ့ပါးသြားတာ၊ ေစ်းႏႈန္းမွန္းထားသေလာက္မရတာ အစရွိတဲ့ 
ဆံုးရႈံးႏုုိင္မႈအႏၱရာယ္  (RISK) ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားမႈ ဘယ္ေလာက္အတုုိင္းအတာအတြင္း 
စီးပြားေရးအက်ိုဳးအျမတ္ရရွိႏိုင္မႈဟာ အေျပာင္းအလဲရွိႏုိင္တယ္ဆုိတာ ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္စဥ္းစားသင့္ပါတယ္။ 
ဆံုးရံႈးႏုုိင္ေျခထည့္မတြက္ထားရင္ တြက္ေရးေတာ့ စက္သူေဌးပဲ ဆိုသလို အျဖစ္မ်ိဳး ေရာက္ေနမွာပါ။ ေကာ္မရွင္မွာ 
တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ဒီလိုေလ့လာတာကို ေနာက္တဆင့္  Feasibility Study ျဖစ္ႏုိင္ေျခဆန္းစစ္မႈေတြလုပ္မွ 
သံုးသပ္မယ္လို႔ စဥ္းစားထားလား မသိပါဘူး။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ အားနည္းခ်က္ေတြကိုျပင္ျပီး စီမံကိန္းကို 
ဆက္လုပ္သင့္တယ္လို႔ အၾကံျပဳတာဟာ ေစာေနမလားလို႔ ေတြးစရာေတြေပၚလာပါတယ္။

(၅)

 အစီရင္ခံစာမွာ စီမံကိန္းခြင့္ျပဳအေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာ င္ရြက္တဲ့အခါမွာ ထင္သာျမင္သာမႈမရွိတာေတြ၊ 

တာဝန္ယူမႈအားနည္းေနတာေတြ၊ လုုပ္ထံုးလုုပ္နည္းမက်တာေတြ ေထာက္ျပေဝဖန္ထားပါတယ္။ ဒါေတြက မဆန္းပါဘူး။ 
အားလံုးသိျပီးသားအခ်က္ေတြပါပဲ၊ ဒီထက္မက ဝွက္ထားတဲ့အခ်က္ေတြရွိဦးမယ္လို႔ ယံုၾကည္မိပါတယ္။ 
ဘယ္လိုေျပာေျပာဒီအားနည္းခ်က္ေတြကို  တရားဝင္ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုတဲ့အတြက္ ေကာ္မရွင္ကို ေက်းဇူးတင္ရပါမယ္။ 
ဒါေပမယ့္ အျခားဘဝင္မက်တဲ့အခ်က္က စီမံကိန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္တာကို ေခတၱဆိုင္းငံ့ထားဘုုိ႔ 

အၾကံျပဳတင္ျပထားတာ မပါလို႔ပါပဲ။ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားသလို လူမႈေရး၊ 
ပတ္ဝန္းက်င္ေရးျပဳျပင္စရာေတြလိုေသး တယ္။ ဆက္လက္ေလ့လာစရာေတြလိုေသးတယ္ဆုိရင္၊ 
ဒီလိုလိုအပ္ခ်က္ေတြျပည့္မွီျပီးမွ သေဘာတူညီခ်က္အသစ္နဲ႔ စာခ်ဳပ္ထပ္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီး 
စီမံကိန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္သင့္ပါတယ္။ မေသခ်ာမႈေတြ  Uncertainty ေတြမ်ားေနေသးတဲ့ကာလမွာ စီမံကိန္းကို 
ဇြတ္တိုးဆက္မလုုပ္ေဆာင္သင့္ပါဘူး။ ေကာ္မရွ င္ပဲ မ်က္စိေမွာက္ေလသလား၊ မ်က္လံုးတစ္ဘက္နဲ႔ အစီရင္ခံစာဖတ္ရတဲ့ 
စာေရးသူမွာပဲ မ်က္စိလွ်န္းေလသလား မသိဘူး။ ဒီအခ်က္ေတြပါတာ မေတြ႕ရပါဘူး။ ဒါမွမဟုုတ္လက္ရွိမွာ 
စီမံကိန္းရပ္ဆိုင္းထားဘို႔ သက္ဆိုင္ရာက ညႊန္ၾကားခ်က္ထုတ္ၿပီးသားလား စာေရးသူမသိပါ။

 အထက္က တင္ျပခဲ့ တဲ့အခ်က္ ငါးခ်က္ဟာ၊ သာမန္အေတြး၊ သာမန္အသိနဲ႔ပဲ ႏိႈင္းယွဥ္သံုးသပ္ႏိုင္မယ္ထင္ပါတယ္။ 
အဆင့္ျမင့္ပညာေတြ သင္စရာမလိုပါဘူး။ ဘဲြ႕လြန္ပါရဂူဘဲြ႕ေတြယူစရာမလိုပါဘူး။ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ၊ အေျခခံအသိပညာ 
အထိအေတြ႕ရွိယံုမွ်နဲ႔ အလြယ္တကူစဥ္းစားႏုုိင္မဲ့အခ်က္ေတြ ျဖစ္မယ္လို႔ ထင္ ပါတယ္။

ဝက္ေမွးရြာသူ တစ္ေယာက္က ေျပာပါတယ္။ စီမံကိန္းေၾကာင့္ သူ႕တုုိ႔ဘဝေတြ နစ္နာသြားပါေစ။ ႏိုင္ငံေတာ္တကယ္ 
အက်ိဳးရမယ္ဆိုရင္ ေဒသခံေတြ ေပးဆပ္ရက်ိဳးနပ္ပါတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီတင္ျပခ်က္အတြက္ အစီရင္ခံစာ 
တိတိက်က်ေရေရရာရာ အေျဖပါမေနပါဘူး။ စာေရးသူဟာ လက္ပံေတာင္းအေရးနဲ ႔ ပတ္သက္လု႔ိေမးလာတဲ့ 
မီဒီယာမွန္သမွ်၊ အၾကံဥာဏ္ေကာင္းတဲ့ ေဒသခံမည္သူမဆို၊ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အခ်ိန္ကာလမွာ 
လက္ပံေတာင္းေတာင္ ျပႆနာကို ဒီမိုကေရစီနည္းက်က် ဥပေဒေဘာင္အတြင္းက ရွင္းလင္းဘို႔ အစဥ္အျမဲ 
တိုက္တြန္းခဲ့သူပါ။ စံုစမ္းေလ့လာသူေတြရဲ႕ သိကၡာသမာ ဓိ၊ ပညာဥာဏ္ အေတြ႕အၾကံဳနဲ႔ 
ျပည္သူ႕အက်ိဳးေဆာင္ရြက္လိုတဲ့စိတ္ေတြ အေပၚမွာ သံသယမရွိဘို႔ အခ်ိန္တိုင္းမွာ ေနရာတုုိင္းမွာ ၊ 
ကိုယ့္အျမင္ကိုတင္ျပခဲ့သူပါ။ အျပည့္စံု  Perfect မဟုုတ္ရင္ေတာင္မွ အေကာင္းဆံုးေတာ့ျဖစ္မွာ ပါလို႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။ 
သို႔ေသာ္လည္း အထက္မွာ  တင္ျပခဲ့သလို သာမန္အေတြး၊ သာမန္အသိနဲ႔ ေလ့လာသံုးသပ္တင္ျပရမယ့္ အခ်က္ေတြ 
အစီရင္ခံစာမွာ မေတြ႕ရေတာ့ မ်ားစြာအားငယ္မိပါတယ္။ ေကာ္မရွင္မွာ တာဝန္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ မသိလို႔ 
မေရးတာမဟုုတ္ဘဲ၊ ၾကိဳတင္ဆံုးျဖတ္ျပီးသား အခ်က္  (Pre-defined Judgement)  ကို အေထာက္အကူျပဳရံုေလာက္ 
ပံ့ပိုးေပးရံုအတြက္ မရုုတ္မလြန္ေရးေနတာလားလို႔ ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္လာပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြ လူနာကို 
စမ္းသပ္တဲ့ေနရာမွာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိတာေတြ အားလံုးကို  Diagnosis ဆန္းစစ္ေလ့လာသံုးသပ္ၾကပါတယ္။ 
ဒီေတြ႕ရွိခ်က္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီးမွသာ ကုုသမယ့္နည္းလမး္မ်ိဳးစံုကို စ ဥ္းစားၿပီးမွ လူနာနဲ႔ အသင့္ေတာ္ဆံုးနည္းလမး္ကို 
လူနာနဲ႔ ညွိႏိႈင္းၿပီး ဆံုးျဖတ္ေရြးခ်ယ္တတ္ၾကပါတယ္။ လက္ပံေတာင္းေတာင္ျပသနာမွာ ေပးလိုတဲ့ေဆးအတြက္ လူနာကို 
လိုသေလာက္ေလးစစ္ေဆးသလို ျဖစ္ေနလားလို႔ စဥ္းစားမိပါတယ္။ လက္ကုန္ထုတ္ေလ့လာသံုးသပ္ထားတယ္လို႔ 
မျမင္မိပါဘူး ။ ဒီလိုၾကီးမားတဲ့စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြမွာ အစီရင္ခံစာအၾကမ္းကို  Peer Review လုုိေခၚတဲ့ 
အျခားျပင္ပသင့္ေတာ္တဲ့သူေတြ ေဝဖန္သံုးသပ္ခ်က္ေတြကို ရယူၿပီးမွ အျပီးသတ္ေကာက္ခ်က္ခ် 
အစီရင္ခံစာျပဳစုုေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါမွမဟုုတ္လည္း  Public Hearing ျပည္သူ႔ၾကားနာတာကို ေဆာင္ရြ က္ၿပီးမွ 
အျပီးသတ္ေဆာင္ရြက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ဒီလိုလုပ္ဘို႔ လုုပ္ငန္းစဥ္ပါမပါ မသိရပါဘူး။ 
ဒီလိုမေသမခ်ာရွိေနတဲ့ စီမံကိန္းမွာ မျပီးမျပည့္စံုတဲ့ေလ့လာသံုးသပ္မႈေတြနဲ႔ အေျဖထုုတ္မယ္ဆိုရင္ စာေရးသူတို႔ 
ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ အမိမဲ့သား၊ ေရနဲငါးလိုပဲ တကယ့္ ကို ခိုကိုးရာမဲ့ ျဖစ္ရပါတယ္။ စာေရးသူတို႔ အယံုၾကည္ဆံုး၊ 
အေမွ်ာ္လင့္ဆံုးလူေတြကမွ ေတြ႕ၾကံဳေနရတဲ့ ျပသနာေတြကို အတတ္ႏိုင္ဆံုး ကာကြယ္မေဆာင္ရြက္ေပးဘူးဆိုရင္ 
ဘယ္သူေတြက အနာဂတ္မွာ ေဆာင္ရြက္ေပးၾကမွာလဲ ။ အေကာင္းျမင္ဝါဒရွိဘို႔အျမဲ ၾကိဳးစားသူေတြအေနနဲ႔ေျပာႏုုိ င္တာက 
ေတာ့ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ၾကိဳးပမး္မႈဟာ၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြရွိေနေပမယ့္ ျဖစ္ႏုိင္တာကို အေကာင္းဆံုးလုုပ္ထားတာပါဆိုၿပီး 
ေျဖသိမ့္ရမွာပါ။ ဒီလိုတင္ျပႏုုိင္တာကကို အရံႈးထဲက ၊ အျမတ္ျဖစ္ျပီး၊ အနာဂါတ္မွာ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျပဳျပင္ျဖည့္စြက္ၿပီး 
ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုရင္ ဒီလို ရႈပ္ေထြးနက္နဲတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာကိစၥရပ္ေတြအတြက္ အေျဖတစ္ခု နည္းေပးလမ္းျပ 

ရႏုုိင္တယ္ဆိုျပီး အားတင္းျပံဳးျပရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာနဲ႔ပတ္သတ္ျပီး၊ ေဒသခံေတြကေတာ့ လံုးလံုးေက်နပ္ႏိုင္မွာ 
မဟုုတ္ဘူးဆိုတာ ကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာ ျပသနာကစတဲ့ႏုိ င္ငံေရးအရႈပ္အေထြးတင္းမာမႈေတြကို 
ဘယ္လို ေျဖရွင္းမလဲဆိုတာေတာ့ ေငြေရာင္ပိတ္ကားေပၚမွာ ဆက္ၾကည့္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

 အားလံုးက်န္းမာခ်မ္းသာေဘးဘယာ ကင္းေဝးႏုုိင္ၾကပါေစ။