You are on page 1of 68

Balarken Gnl Sohbetlerinin 1. ve 2. cildine gstermi olduunuz ilgi 3. cildin de baslmasna neden oldu.

Yurdun drt bir tarafndan mektuplarla, telefonlarla 3. cildi beklediinizi sylyor, beni tevik ediyordunuz. Nasip oldu, 3. ciltte de beraber olmann gzelliini yayoruz. krler olsun... Gsterdiiniz yakn ve scak ilgiye teekkrler ediyor; selm, sevgi ve sayglarm sunuyorum...

Ahlk Gzellii alma masamn zerindeki hat sanatnn en gzel rneklerinden biri olan, Peygamber Efendimizin Gzellerin gzeli, gzel ahlktr mealindeki hadis-i erifini okumaya doyamam. Yllardr beni rpertir. Her okuyuta ayr bir heyecan duyarm. imin ykandn hissederim. mnn kemli gzel ahlktr. nsan insan yapan, insan hazret-i insan durumuna getiren gzel ahlk deil midir? nsan o yce makamdan karp, dnya ve hiret musibetlerine uratan da, iini kt huylarla kirletmesinden baka nedir? lhi ahlkla gzelleen bir insanla beraber olmak, onunla sohbet etmek, onu rnek almak bizi de mutlu eder, huzurlu eder, iimizi artr, tertemiz yapar. nsan yaratl bakmndan kinattaki varlklarn en gzeli, en ereflisidir. nsanolu bu kymetini ancak, kulluunun bilincine varmak ve onun gereklerini yapmakla koruyabilir. nsan, ilhi gzelliklerin toplam halinde cihana geliyor. Hayat imtihanna tabi tutuluyor. yilie de, ktl de msait bir hrriyet iinde kendini buluyor. Tpk bir pusula gibi insan. radesinin ibresi iyilik ve ktlk kutuplarndan hangisine dnerse, ona gre bir hviyet ve kiilik kazanyor. lemde akllara smayan yle ince bir dzen var ki, yaplan incir ekirdei kadar bir iyilik ve ktlk, gzellik ve irkinlik karln buluyor. Buradaki ince bir nansa dikkatinizi ekerim. Bizler o iyiliin ya da ktln derhal karln bulmasn istiyoruz. Acele ediyoruz. Onun iin de hata ediyoruz. Oysa zaman kavram bize gre farkl, Allaha gre farkl. Her eyin bir zaman, kendine gre bir nizam var. ok ince iplikler halinde, binlerce, onbinlerce, bazen milyonlarca nedenden oluuyor minicik bir olay. Zekmz, kltrmz, deneyimlerimiz, onlarn izahna yetmeyince tesadf deyip kyoruz iin iinden. Evet bir tesadf var. O da lgatlerdeki tesadf kelimesi. te o kadar. Ne olur, u ok bilmiliimizi, akl- evvelliimizi braksak da, edeple, hay ile, sayg ile bamz ne eip sabr, kanaat, teslimiyet elbisesini bir giyebilsek, olaylara hayretle, hayranlkla, nyarglardan uzak bakabilsek, birok srlar ayan beyan gnlmze aikr olurdu. Fni nimetler karsnda bki lezzetleri unutmazdk. Ancak, nefsini temiz tutan kimseler mesut ve bahtiyar olmaya, huzur iinde yaamaya lyk oluyorlar. Mminlerin imanca en stn, ahlka en gzel olandr. Reslullah Efendimiz, Ben yksek ahlk kemle erdirmek iin gnderildim. buyuruyor. Bu, zerinde ok uzun zaman dnlmesi gereken bir Peygamber szdr. Hayatta kuru iddialarla bir yere varlmaz. Yal yiyen kpek, tynden belli olur, diye bir sz vardr. Bugn insanlar bakalarnn szne deil iine, yaantsna bakyorlar. Yunus,Hi kimse bilmez bizi, biz ne iin iindeyiz der. Asl t, szle deil, fiil ile gsterilendir. Ancak fiili ile t verene, yaants ile rnek olana uyunuz. Kuru lfa herkesin karn tok. Onlar ki lf ile verirler dnyaya nizamat Bin trl teseyyp bulunur hanelerinde... Kuran- Kerim bize, mhrl, kilitli, perdeli, kaba, kr, kat, hasta kalplerden bahsetmektedir. Mhrl kalplerin, hakka ve hayra kar kaplar kapanm, insan ve mnev hayat ile ilgileri kesilmitir. Kilitli kalpler, ya dnya nimetleri ile azgnlam, marm ya da bir gnl krarak hak nurundan mahrum kalmlardr. Pimanlk duyup, tvbe edip, zr dileyip, burnu srtlmedike o kilit almaz. lenen gnahlar, nyarglar, hayat ve insan hakkndaki yanl tespitler, kalbin perdeleridir.

Efendim, ben yalnz kazanacam paraya bakarm, hibir ey beni ilgilendirmez, bover gitsin diyenlerin, bana torba balayp, yeminden baka ey dnmeyenlerin kalpleri gittike kabalar. Kalbin krl, hilkat ve hayat tecellilerinden mahrumiyettir. Yunus, Ta gnlden ne biter der. Katlk, kalbin hastalklarndan biridir. yle katlar ki baz kalpler, ta onlarn yannda yumuak kalr. Byle kalpler itaat bilmez, irattan anlamaz, merhamet ve efktin zerresinden habersizdir. Kalbin katlk hastal, Allah hatrlamamak ve uzun bir zaman ilhi hakikatlerle nsiyetten mahrum kalmak neticesi gelir. Kalpler Hak nuruna dnmedike krelir. Kurn- Kerim okumak, ibdet, zikir, Hak sohbeti, doa gzellikleri kalbin en gzel gdalardr. Dnya ahiretin tarlasdr. Ne ekersek, onu bieceiz. Kuran- Kerimle daimi bir nsiyet ve beraberlik iinde olanlar, dnya hayatnda da, ahiret hayatnda da daimi kazanl karlar. Burada ne ekmise herkes orada onu biecektir. Herkes, yaad gibi lecek, ld gibi kabirden kalkacak, kalkt gibi Allahn huzuruna varacaktr. nsanolu, ok defa kendi huyu dolaysyla hasta oluyor, ok duygusuz bulunduu iin de, hastaln hissetmiyor. Gzel ahlkn izinde ve isteinde ol ki, gzel huylarla, gl yzllerle beraber olasn. Adam hamamda kille ykanyormu, bakm ki kilden mis gibi gl kokusu geliyor. Sormu; sen bir topraksn, nasl oluyor da byle mis gibi kokuyorsun. Evet demi kil. Doru, ben alelde bir topraktm ama yolum dt, Hak nasip etti gn gl ile arkadalk yaptm. Kokum ordan geliyor. Ahlk- hamde ve amel-i slihi det edinelim ki Allahn huzurunda mahcup olmayalm. Gzel ahlk Allahn, Reslnn ve bilcmle enbiya ve evliyann sfatdr. Bir hadis-i erifte Gzel ahlk yce Allahn ahlkdr buyruluyor. slmiyet, insanlk lemine, tevhidden sonra, gzel ahlkl olun, der. Kuran- Kerimde ResluIlah Efendimiz iin, Habibim, sen muhakkak, pek byk bir ahlk zerindesin buyruluyor. Hibir dinde ahlk bu kadar mkemmel olarak ele alnmam, zerinde durulmamtr. Sizden biriniz tam mmin olamaz. Ta ki kendi nefsi iin sevdiini, dier kardei iin de sevmedike, Hakiki mslman, insanlarn, elinden ve dilinden slim olduklar kimsedir buyuran bir Peygamber, sade mslmanlar iin deil, btn insanlar iin bir nur ve hidayet kayna olacak ve o nur kyamete kadar devam edecektir. nsanlar ResluIlah Efendimizi rnek ve rehber aldklar zaman, ileler, straplar, zulmler bitecek, btn kinat iyilik ve gzelliin, sevginin ve dostluun prI prl parlad bir cennet halini alacaktr. Nerede olursan ol, Allahtan kork. Bir gnah iledin mi arkasndan tvbe et, iyilikte bulun ki onu yok etsin. nsanlara da, daima gzel ahlk ile muamele et. Kinatn Efendisine bir gn sordular; Hangi kul Allaha daha sevgilidir diye. Ahlk en gzel olandr. buyurdular. nsanlar ekseri cennete koyan, Allah korkusu ve gzel ahlktr. Ekseri cehenneme srkleyen de dil ve fuhutur. Drt ey sende varsa korkma, kazanlarn, kayplarndan daha fazladr. Doru sz, emaneti muhafaza, gzel ahlk, hell lokma. Kim drt eyi yapmadan, drt eyi iddia ederse, o yalanclardan saylr: 1. Cenneti sevdiini syler, fakat Allaha itaat etmez. 2. Peygamberi sevdiini syler, Onun gzel ahlkna tbi olmaz.

3. Cehennemden korktuunu syler, fakat gnah ilemekten ekinmez. 4. Allah sevdiini syler, fakat mruz kald musibetlerden dolay szlanr. ResluIlah Efendimiz, Ben sizin iinize ancak sizin ahlknz tamamlamak iin gnderildim. buyuruyor. slmiyetin amac ahlk gzelliidir. Fahr-i lem Efendimiz, Hud suresi benim sam sakalm aartt. Bu surenin hangi emri diye soranlara Festekim kem mirte/ Habibim dosdoru istikamet zere ol diye aklamlardr. nsan mr kendini slaha ancak kfidir. Yaplacak i kendi gzelliklerimizin devamna almaktan baka ne olabilir? Biz gzel olduk mu, gzel olmadk bir ey kalmaz. Yzyllarca insanlar nefsi ldrmeye altlar. Bir sonuca varamadlar. Kapatlan bir delikten daha by ortaya kt. Peygamberimiz Nefsin senin binek hayvanndr. Onu slah et, terbiye et diyerek insanla ne gzel bir r at... nemli olan dengeyi, itidali muhafaza etmektir. Nefis lmez. imdiye kadar da kimse nefsini ldremedi. nemli olan onu muhafaza etmek, mslman etmek, en gzel kvam vermektir. En byk insanlar, her alanda en gzel dengeyi kurabilenlerdir. frat ve tefrite gitmek kolaydr. nemli olan, orta yolu, vasat, dengeyi bulabilmektir. Duygularn yok edilmesi bize ne kazandrr ki? Bazen evremizde duyarz. Efendim, ben byleyim, beni byle kabul edin. Ne kadar yanl bir dnce. Yani, ben eek geldim, eek gideceim demektir bunun mns. Huylar da deiir, kim ne derse desin. Hayvanlarn dahi huylarn eitimle deitirmek mmkn oluyor. Sirklerde grdklerimiz insan hayretler iinde brakyor... O koca koca fillere, o aslanlara, kaplanlara ne numaralar yaptryorlar. Hayvanlar bile terbiye ediliyorken, gzel huy zere yaratlm olan insan neden terbiye edilmesin? Peygamber Efendimiz, ahlknz gzelletirin derken, huylarn da deiebileceini, gayret ederse, aba harcarsa, insann her gn daha iyiye, daha gzele, daha doruya gidebileceine iaret buyuruyor. slma gre, her doan ocuk slm ftratnda yani slm ahlkn benimseyebilecek vasfta doar. Yeter ki slmi llere gre eitilsin. slm'n getirdii ller, btn zamanlar ve btn meknlar iin, yeryzndeki btn insanlar iin en gzel, en uygun, en mutluluk verici olandr. Peygamber Efendimiz, btn insanla szleriyle, hareketleriyle her zaman iin rnek ve rehber olacaktr. Peygamberimizi tanyp da onu sevmemek, ona gnl vermemek, ona hayran olmamak mmkn deildir. Hepimiz iin, yeryzndeki btn insanlar iin Peygamberimizin ahlk rnek olmaldr. Rehber alnmaldr. O yolda ne kadar yryebilirsek, krmz o olacaktr. Karncaya sormular: Nereye gidiyorsun? Kbeye demi. Bu ayaklarla m? Bu yryle mi? Evet demi karnca, bu yryle, Kbeye varamayacam ben de biliyorum. Ama nemli olan o yolda olmak. Gidebilecei kadar gidip, o yolda lmek. Merhamet etmeyene merhamet olunmaz. nsanlarn en fenas birine ayr, dierine de ayr grnen iki yzl insanlardr. ocuklarnza ho muamelede bulunun ve onlar gzel terbiye edin. Bedene kolay ve hafif gelen ibadeti size bildireyim mi ? Susmak ve gzel ahlk sahibi olmak. Bir kimse din kardeinin aybn rterse, Allah da kyamette onun aybn rter. Namaz, insan ile irk ve kfr arasnda bir perdedir. Namaz terketmek, bu perdeyi kaldrmaktr. Bize silh eken bizden deildir. Ya lim, ya renci, dinleyici ya da muhip ol. Beincisi olma, helk olursun. Hangi insan kardeini bir kusur ile ayplarsa, o kusuru ilemeden lmez. Cemaattan ayrlarak len kimse, cahiliyet zamannda lm gibi olur. Size ziyareti gelirse ona ikram ediniz. Nikhn hayrls, en kolay ve klfetsiz olandr. Sizin hayrlnz, kadnlarna ve kzlarna

hayrl olandr. Gelip geenlere ez verecek eyi yoldan uzaklatrmak da sadakadr. Kul, mmin kardeinin ihtiyacn gidermeye devam ettike, Allah da onun ihtiyacn giderir. Nerede olursan ol, Allahtan kork ve ktln peinden hemen iyilii yetitir ki onu silip yok etsin. Kolaylatrnz gletirmeyiniz, mjdeleyiniz nefret ettirmeyiniz. Kardeinin kt gnlerinde sevin gsterme; yoksa Allah ona rahmet eder, seni de o derde uratr. Sizin en hayrlnz, Kuran- Kerimi renen ve sonra retendir. nsan sevdii ile beraberdir. Gcn yettii kadar kalbinde kimseye kar kt bir ey olmakszn sabahlamaya, akamlamaya al. Her iyi i sadakadr. yilik, gzel huydur. Gnah; vicdan rahatsz eden, iinde sakladn ve insanlarn duymasndan holanmadn eydir. Kuvvetli kimse demek, grete bakalarn yenen deil, ancak hiddet annda kendine hkim olandr. Su buzu erittii gibi, gzel ahlk da gnahlar eritir. Bedene kolay ve hafif gelen ibadeti size bildireyim mi? Susmak ve gzel ahlk sahibi olmaktr. Allah, sizin kalbnza ve suretinize deil de, kalplerinize bakar. Gzel sz de sadakadr. Allaha ve hiret gnne iman eden ya hayr sylesin veya skt etsin. Mazlumun bedduasndan saknn. nk onun duasyla Allah arasnda bir perde yoktur. Dosdoru ol, ahlkn gzellesin. inde Allah zikredilen ev diri, iinde Allah zikrolunmayan ev l gibidir. Bir kimse, mslman kardeinin ihtiyacn yerine getirirse, Allah da ona yardm eder. ki kii gizli konuurlarken sen aralarna girme. Fitne uykudadr. Uyandrmaynz. Bir kimse din kardeini severse, sevdiini o kimseye haber versin. Anne babanza iyilik edin ve ihsanda bulunun ki, ocuklarnz da size itaat etsin ve sayg gstersin. Kardeini gler yzle karlamaktan ibaret bile olsa, hibir iyilii hor grme. Hiddetlendirilip de kzmayan, yumuaklk gsterip sabreden kimse, Allahn sevgisine mazhar olur. Fuhu bir eyde bulunursa mutlaka onu irkinletirir. Hay da bir eyde bulunursa onu mutlaka gzelletirir. Halkn sende grmelerinden holanmadn eyi, kendi bana kaldn zaman da yapma. Allahm, yaradlm gzel yaptn gibi, ahlkm da gzelletir, buyuruyor yce Resl. Olgun, kmil mslman denince, akla en bata ahlk gzel insan gelir. Ahlk gzel insan, gittii her yerde sevgi grr, sayg grr, itenlikle karlanr. Edeple uurlanr... nsana evrende ycelik kazandran, Allaha olan inanc ve akdr. Zriyt suresinin 56 nc yetinde belirtildii gibi, insann yaratlmasnn hikmeti Allah tanyp ona ibdet ve kulluk etmektir. Kul olabilmek, kul olabilmenin inceliklerini duyumsayabilmek en yce makamdr. Korkmayan, rpermeyen kalpten, kabul edilmeyen duadan, doymayan nefisten, fayda vermeyen ilimden Allaha snmak ne gzeldir. Yarabbi nasip et, gittiimiz her yere bar gtrelim. Blc deil birletirici olalm. Nefret olan yere sevgi, phe olan yere mit, karanlk olan yere k, dert olan yere sevin gtrelim. Kusurlar gren deil, kusurlar rtenlerden; teselli arayanlardan deil, teselli edenlerden; anlay bekleyenlerden deil, anlay gsterenlerden; sevilmeyi isteyenlerden deil, sevenlerden olmamz ltfeyle Yrabbi... min...

Bir Babann Kzna Mektuplar Sevgili kzm. Artk evlendin, senin iin yeni bir hayat balyor. nallah, bir mr boyu einle beraber, huzur dolu, mutluluk dolu, salk dolu gzel bir hayat yaarsnz. Btn gnleriniz hayrl almalar, devaml ibadetlerle birbirinden gzel gesin. Birbirinize sevgi, sayg duyun. Unutmayn ki iinizdeki sevgi kadar, sayg kadar var olacaksnz. Sevmek devam eden en gzel huyum, deyin. Kymetli yavrum, eine kar her zaman, her yerde, her durumda saygl ol. Dikkatli ol. Onu uurlarken, karlarken, bir hkmdara nasl davranlrsa yle yap. yle ince, yle edepli ol ki, senden ayrld zaman, ii en gzel, en nezih duygularla dolsun. Arkasndan hayr dualar et. yi dileklerde bulun. Allaha emanet et. Unutma ki bu ada insann tek umudu, bu adna hayat denilen frtnalarla do!u denizde, gidecei tek liman, kendi evi. ster minicik bir gecekonduda otur, ister muhteem bir sarayda, oray cennet haline getir. Edebinle, inceliinle, zarafetinle, temizliinle, hassasiyetinle evinde hep gzellikleri yaa. O gzellikleri einle payla. Mutluluu, huzuru parada, eyada, giyimde arayanlardan olma. Btn ycelikler senin iinde. Kinattaki yerini bil. eyh Galip, Hoa bak ztna kim, zbdei lemsin sen diyor. Kinatta bir ey kalmad da sen var oldun. Azndan kan her sze dikkat et. Her zaman, her yerde Yce Peygamberimizin buyruunu yerine getir. Ya hayr syle, yahut sus. Ltfen, elimde olmayarak diye, itiraza balama. Sen gzel dnrsen, gzel konuursun yavrum. Gzel gren, gzel dnr. Gzel dnen hayatndan zevk alr. Daima olumlu ol. Eksi elektrik retenlerden olma. Dncemiz neyse biz oyuz. Tek istisna olmadan btn insanlar iin hayr duada bulun. Onlar sev. Onlara sayg duy. Yaradlan ho gr, Yaradandan tr... nsanlarda mkemmellik arayan, sonra da hayal krklna urayan gaflet ehlinden olma. Unutma ki hi birimiz mkemmel deiliz. Her birimizin art ynlerimiz de var, eksi ynlerimiz de. deal insan bir soyutlamadr kzm. Gerek hayatta yoktur. nsanlar olduu gibi kabul et. Her nn deerli bir armaan gibi, her durumu, ei olmayan deerli bir ders gibi karla. Hayat, evremizdeki bir mucizedir her gn. Karlatn sorunlar karsnda taknlacak en kt tavr, panie kaplmak, kt kt sylenmektir. Bu ne biim i, neden benim bama geliyor? Bula bula beni mi buldu? Ben ne yaptm da byle oldu? Bu mu adlet? Bunlar gibi daha nice sama sapan szler... Arabeskin en kt rnekleri sralanr. Batsn bu dnya. lrsem kabrime gelme... Bunlar bizim kafamz bsbtn kartrr. Ortaya mariz, hasta ruhlu, salkl dnmeyen, hayattan korkan, mcadeleden kaan tipler kar. Hayat bir mcadeledir kzm. Unutma. nemli olan her gn sfr kilometreden balayabilmek, kavgay bara, karanl a, irkinlii gzellie dntrebilmek, kabul ettirebilmektir. En byk baar kendimizi dmanmza bile sevdirebilmek, saydrabilmek, ondan bir dost kazanabilmektir. Hayat, her eye ramen yryenlerindir yavrum. Hayat geriye adm atmaz. Amacmz, her gn daha iyiye, daha gzele gidebilmek, acy bal eylemek olmaldr. Zafer, zafer benimdir diyenlerindir. Yunus, Her dem taze doarz, bizden kim usanas der. Her gnn sabah taze bir balangtr. Her sabah dnya yeniden kurulur. Dn geip gitti; ama ac, ama tatl, yarnn neler getirecei bilinmiyor. Ama u an varz. Yayoruz. Seviyoruz. Seviliyoruz. Gzelliimiz bu yzden. O halde neden onu en gzel, en hayrl, en yararl ilerle doldurmayalm? Neden bugn bir frsat, en iyiye en gzele gidilecek bir frsat olarak karlamyoruz? Dn birtakm frsatlar karmsak, birtakm gzellikleri yaayamamsak, bugn onlar iin ah- vah etmekle ayn aptall srdrm olmuyor muyuz? Bugn nmze alan hayat sayfasna gcmz yettii kadar gzellikler, hayrlar yazmak varken, dvnmekle, alamakla elimize ne geecek? Bir dnsek... Baklan bakana baldr. Bakmasn bilen grr.

Her ey bir insan sevmekle balar. i sevgi dolu insanlarn dnyaya bak tarzlar da bambaka olur. Sabahleyin aynada kendi yzne bakarken glmse. Bu bir srdr. Zamanla anlarsn. Mutlu insan, baka insanlara ilikin yarglardan, beklentilerden ve endielerden uzak olan kimsedir. Balk denizde yaar ama, ne denizi ne kendisini bilir. Yaamak veya sahip olmak, bilmek, anlamak, idrak etmek demek deildir. Farkna varlamayan ey, bizim iin yok demektir. Kymetli yavrum, mutlu olan, bakalarn da mutlu eder. nsanlar ve durumlar, ancak, sen izin verdiin takdirde seni incitebilir. Olgun insan, ne incitir, ne incinir. Aman dikkatli ol, kendini huzursuz ve uyumsuz bulduun zaman, bir tkanklk var demektir. Onu kefet, ara, bul. Bu halin bir alrmdr. O anda Allahtan uzaklatn demektir. Fazl Hsn Dalarca ocuum dua et geceleri; insan uzaklaabilir Allahtan der. Hi phen olmasn, ya bir edep d hareket, dnce ya ilenen bir gnah ya bir kimseyi krmak, incitmek, onun hakkn yemek, ya da bencil, kaba bir davran bizi Yaradanmzdan uzaklatrmtr. Derhal, en ksa zamanda onu ortadan kaldr, kaldr ki, ilhi trafik alsn. Yine gl yznde ilhi tebessm dolasn. Eer o engeli kaldracak gcn yoksa, bir kmil insandan, bir Allah dostundan yardm iste. Onunla istiare et. Bakalarnn mutluluunu engellemesine izin verme. Dehr bir bazardr, herkes metan arzeder, diyor Fuzl. Bir gzellii grmek, bilmek ve deerlendirmek de bir kltr meselesidir. Hayatta, birisini sevmek ve onun tarafndan sevilmek kadar byk bir ey yoktur. Pein hkml olmak kadar, insan tekml yolundan alkoyan ne vardr? Onlar hayat hem kendilerine, hem evrelerine zehir ederler. Hele gnmzde, yaamn, nyarglara hi mi hi tahamml yok. Seni snrlayan her ne ise, bilinaltn ondan temizle. Temizle ki, duygusal tkanklklar alsn. kilikten ge. Tevhidi se. Her eyi birlediin zaman greceksin ki, btn mkller zlecek, btn sorular cevaplanacak. Karanlklar k iinde kalacak. Kendinle, dier insanlarla, Allahla bar ve bili iinde yaadn zaman, bu dnyan da, br dnyan da renk, k ve gzellikle dolacak. Cenneti yaayacaksn. Hi phen olmasn, btn doyumsuzluklarn nedeni tevhidden uzak yaamaktr. nsan ruh ve bedeni ile, zhiri ve btn ile, madde ve mns ile bir btndr. O btn paralamak, birini tutup dierine cephe almak bizi hsrana gtrr. Bugne kadar da yle oldu. Bundan sonra da yle olacak. Tevhidi yani insann gereini bozduumuz, paraladmz zaman huzurdan, mutluluktan, gzellikten de uzaklam oluyoruz. nsann kendine yapaca en byk ktlk, akl ile gnl arasna fesat sokmaktr. Akl ve gnl, birbirine zt deil, bilkis birbirini tamamlayan iki kuvvettir. ki ilhi cevherdir. Birini kabul edip dierine cephe aldmz zaman, tevhid dnceden uzaklayoruz demektir. Olaylar karsnda ar tepki gsterme. Her an hazrlkl ol. Her an, her ey olabilir. Allah her an yeni bir endedir. Unutma. Sknetle dn. Rahatlkla karar ver. Tel, panik, rahat dnmemizi nler. Acele eytandandr. Yeni bir durum karsnda kaldn zaman, en aklc, en gzel zm nedir diye dn. Karar ver ve uygula. O olay biter, geer, bakalar gelir, hayat ne bir dolu, ne bir boaltr. Hayat atnn eeri zerinde yumuak ve skin otur. Bu dnyadaki btn insanlarn bize anlatacaklar, retecekleri ok zel, ok ilgin bir eyleri vardr. Eer insanlarn arasnda iimiz sklyorsa, bu onlarn aslnda ilgin olmaylarndan tr deildir. Bu bizim her bir an iinde, bir ekicilik, bir byleyici yan bulma yeteneimizi

yitirmi olmamzdandr. Unutma yavrum, hayatta sevgilerin kadar varsn. Sevginin doldurduu bir kalp Allaha daha yakndr. Yunus, ta gnlden ne biter der. Ancak sevgi ve saygyla, edep ve incelikle dolu kalpler lemdeki ilhi rahmeti ve bereketi grebilirler. te o zaman hayat yaanmaya deer. Mutluluunu hibir arta balama. u yle olursa, ancak mutlu olabilirim deme. Dersen ne olur bilir misin? Mutluluk adna, huzur adna lnceye kadar avucunu yalarsn. Bu dnya bir misafirhane. Hepimiz misafiriz. Bir sre sonra hibirimiz olmayacaz. Unutmayalm. Misafir umduunu deil, bulduunu yer. artl mutluluk olmaz. Varolmak, grmek, iitmek dnmek, idrak etmek, konuabilmek, ibadet edebilmek, hayr yapabilmek mutluluk iin yeterli deil mi? Sabahattin Kudret Aksal, Kapmn nndeki aa, Trkenin gzellii, mutlu olmam iin yeterli der. Yavrum, insan hayatn berbat eden vehimleri, zntleri, endieleri, kuruntular kirli bir kat gibi buruturup pe at... Bir daha hatrlama. Ann yaa. Her an birbirinden gzeldir. Onu yakalamaya al. Gerilimden, stresten uzak kal. Sev. Daha ok sev. Yerdeki bir kum tanesinden gkyzndeki Samanyoluna kadar btn kinat sevgiyle kucakla. renci hazr olduunda, retmen gelir. nsan sevgiye lyk olur, sevilecek hale gelirse, muhakkak sevenleri olur. Ik yanmadan pervane gelmez. Seven, sevilir. nsan genlikte Allah terkeder, anmazsa, ihtiyarlkta da Allah onu anmaz, terkeder. Bu lem irfan sahibi olanlarn vuslat ve mahede yeridir. Rabbani ilhamlar bir ku gibidir. nmek iin temiz bir gnl, nurlu bir dima ister. Kulun sz ve ifade tasarrufuna giren her ey, Rabbani esrarn kaybeder. Cihan bir ibadethanedir. Cmle mevcudat, bilerek bilmeyerek Hakk zikretmektedir. Ne yana bakarsan bak, Allahn vechi oradadr. Zaman konusunda ok dikkatli ol. Dakikalarn bile deerlendir. Gazete ile, TV ile fazla zaman kaybetme. Unutma ki, kltr bir birikimdir, ancak kitap okuyarak, muhakeme, mukayese, idrk ederek ona ulalabilir. Aslann vcudu yediklerinden ibarettir. Kltr, beer tefekkrn btn zenginlii, btn nanslar ile tanmaktr. nsann iini tr. Onda yceItici, mutluluk verici bir k vardr. Yarm saat veya bir saat iin bir bakasnn hviyetine brnmek bizi dar benliimizden kurtarr. Bakalarn anlamaya almak, bizi anlayl klar. Sevgi, sayg, ilgi, efkat ve yumuaklk, insann iindeki ilhi tohumu atlatr, gzleri ve gnlleri kamatran harikulde gzellikler, ycelikler ve deerler karr. Her insann i varlnda, ruhunun derinliklerinde bir veli, bir lim, bir sanatkr gizlidir. onu ortaya karabilmekte... Eskiler, dncelerini, insana daha yakn gelen duygu ve hayal ykl szlerle sylyorlard. Szlerinde incelik, zarafet, edep, hay, sayg vard. Bugn ne yazk ki o nanslar kaybettik. Kabalatk. Bat geleneine uyarak, kuru ve soyut bir slpla konuuyoruz. Her an insanna, onlarn anlayabilecei, etkilenebilecei bir sesle hitap etmek lzmdr. Birok insan ne sylendiine deil, nasl sylendiine bakar. Bazen yumuak ve tatl bir syleyi, smscak bir ses tonu, dinleyen insann btn dnyasn deitirir. Onu gzellikler lkesine gtrr. Kuran- Kerimde Cenab- Hak, Hazreti Musay, Firavunu Hakka davetle grevlendirirken, Ya Musa, Firavunla konuurken, yumuak ve tatl syle buyurur. nsanlar dnrken, konuurken, adm atarken, btn insanl iinde tar. Btn insanlk, her insanda doar, yaar ve lr. nsana kolay gelen, en baya olandr. Kusur arayan, kimsenin hnerini gremez. Bir gn bir kimse, bir veliye gider. Efendim der, Kalbimizin korkulardan, vehimlerden, endielerden, vesveselerden kurtulmas iin ne yapmalyz? Cevap ok ksa, ok vecizdir. Dncenizi dzeltiniz, her ey dzelir der. Kalp korkuyu bilmedike, korku yoktur. Seni rahatsz eden dncelerden, duygulardan kurtulmak istiyorsan, kalbinde ve kafanda Kuran duygu ve dnceler egemen olsun. Ik gelince

karanlk gider yavrum. Hak gelince btl zil olur. Karanlk bir eve girince, sopayla, sprgeyle karanlklar datmaya almak, sadece zaman ve enerji kaybettirir. Hibir netice alnmaz. Elektriin dmesine dokunman yeter. Bir anda btn ev nurla, kla dolar. Kalbimiz ve kafamz da byledir. Negatif duygu ve dncelerle dolunca, onlardan kurtulmann en kestirme yolu, kalbimizi ve kafamz Nr-u Muhammed ile doldurmaktr. Keml ehli, kemlt sktta buldu hep. Konumak, insann akln kullanma sanatdr. Konumak bir ihtiya ise, susmak bir sanattr. Gzel konumann tek yolu vardr: Dinlemeyi renmek. Bir tek kitap yazmak iin, bir ktphanelik eser okunmaldr. Gzellik onu grenin gzndedir. nsann yz kafasnn iiyle gzelleir. Dnya bir pazardr. Herkes, metan arzeder. Hayat yalnz para, yalnz mal, mlk, makam, mevki olarak grenler iin, zevk- sefaya meyledenler iin hayat, deniz suyu imeye benzer. tike susar, susadka ier. Hibir eek, kt yolculuktan at olarak dnmez. Bir sknt m hissetin? Bil ki kt bir ey yapmsndr. Sylemisindir. Dnm ya da hayal etmisindir. Ltfen, tevil yoluna gitme. Ne olur kendini aldatma. Bil ki btn aldatmalar irkindir. Ama en kts, insann kendi kendini aldatmasdr. O sknty bir alrm kabul et. Derhal uyan. Derhal tavr al. Bahaneler arama. O anda Allahtan uzaklamsndr. Gzellikler leminden ayrlmsndr. Derhal tvbe ederek dn Rabbine. Gene iin sn. Renkle, kla, iirle dolsun... Nasl dnya hayatnda insan sevdiinin yannda rahat, huzur, mutluluk ve gzellik bulursa, sen de yle yap. Mn leminde, gnl yurdunda mutluluk her an, her yerde, her zaman Allahla beraber olmakla, her an Onun tecellilerini seyretmekle, onlar hayretle, hayranlkla, akla mahede etmekle mmkn olur. Yrrken, otururken, yan zerinde yatarken, konuurken, susarken, okurken, ibadet ederken, dua ederken, tespih ekerken hep Onunla beraber ol. En yakn arkadan, dostun, srdan seccden olsun. Seccde, btn gzelliklerin topland yerdir. Beni kimsecikler okamaz madem, p beni alnmdan, sen p seccdem Kuran- Kerimde Sen Ondan rz, O senden rz olarak gir cennetime buyruluyor. nemli bir nokta da kzm, bir mslman hanm olarak, her zaman tertipli, dzenli, dikkatli, uyank, gz ak, alkan, ama ok alkan bir insan olman. Her iini dikkatle, zenle, itina ile yap. Sanki btn hayatn devam o ie balym gibi. Sen de lgatndan, Japonlar gibi, kk, basit, nemsiz, sradan, alelde kelimelerini kar. Bulak ykarken bile, lboratuarnda deney yapan bir bilim adam ciddiyetinde ol. Japonlar, gzellik bir iin yaplndadr derler. Her i gzeldir. Yeter ki onu yaparken kendimizden, gnlmzden bir eyler katalm. imizi ak ile yapalm. tiimiz bir bardak suyu bile, ak ile ielim. Allah, ak ile yaplan ileri sever. Hibir kimseyi basit, nemsiz grme. Her insann ayr bir varolu nedeni vardr. Her insan kendi istidad alannda tek ve mkemmeldir. Yunus, Tehi grme kimesneyi, hi kimesne tehi deil der. nsana sayg duymayanlar eytana mensupturlar. Bilirsin, eytan deme secde etmedii iin, kibirli olduu iin cennetten kovuldu. Aman dikkatli ol yavrum. Hakkn dostlar binbir kisve iinde gizlidir. Herkese kar saygl, mesafeli, edepli ol. Hazreti Ali, dostlarnza, bir gn dmannz olacakm gibi, dmanlarnza bir gn dostunuz olacakm gibi hareket edin, itidalden ayrlmayn, ifrata gitmeyin der. Yarnn neler

getireceini kimse bilmez. Yunus, Hi kimse bilmez bizi, biz ne iin iindeyiz der. fratlarn sonucudur skntn. Bunu bil. Daima ll, itidal iinde, dengeli ol. Srrn kimseye syleme. ini kimseye ama. Yan, ama ttme. Allah ve Peygamber varken, neden srda aryoruz acaba. Niyazi, Ben tarada arar idim, ol can iinde can imi diyor. Sakn evrende grdn baz kimseler gibi pasif, ie dnk, mcadele gc olmayan, karamsar, tembel, hayata kskn olma. Gerek mslman, iradeli, gl, kendinden emin, her eye byk bir ilgi duyan, dnyay daha iyiye, daha gzele doru deitirmek isteyen, bilime, gzel sanatlara, doaya ak, hayat dolu, cvl cvl bir insandr. Her ocuk slm ftrat zere doar. nsanlar doutan iyi veya kt deillerdir. inde bulunduklar artlara gre, aldklar eitimin ekline gre, iyi veya kt olurlar. Hayat geriye adm atmaz. Bizden her gn, daha iyiye daha gzele doru bir fetih bekler. Kendini, ulv, ilh, estetik duygulardan koparan insanlar, yaamlarnn her ynnde skt ederler. Kuran- Kerimde Yiyiniz, iiniz ama israf etmeyiniz buyruluyor. mr boyu temiz ye, temiz giyin, temiz evde otur. Ama dikkat, sakn arya gitme, lkse, israfa daIma. Bunlar insan ahsiyetini kemiren gvelerdir. Gsteri, alm satmak insan insanlktan karr. Nefsin bataklklarna gtrr. Gzellik, tevzuda, incelikte, sadeliktedir. mkn nispetinde sade bir hayat yaa. Gnde bir eit yemek, salk bakmndan da en iyisidir. Asabi iken, hrn zamannda yemek yapma. Sendeki o hl, yemee de geer. O yemei yiyen, farkna varmadan hrnlar. nsan ruhen ve bedenen o kadar hassas ki... Akla hayale gelmeyen en ufak eyler bir insan incitebilir, yaralayabilir. Nefsine ve eyaya esir olmak kadar insan klten ne vardr? Yemein tadn getiren tuzdur. Ama tuz tadn kaybetmise ne olacak? ahsiyet, kendini ve artlarn olduu gibi benimseyerek ona derin ve gzel bir ekil vermektir. Gz yerde olann gnl sumana kar. nemli olan kendimizi ve bakalarn her an yeniden kefedebilmektir. Unutma ki en hain dman pein fikirdir. Her eit sz ve duygu, sahibinin kazan ve sermayesi olduundan, aynen kendisine geri dner. Kem syleyen, kem sz iitir. nsan ektiini bier. Her ne yzle baksa gz yinede kendin grr. Vechini pak eyle kim mirata bhtan olmasn. Yavrum, ltfen aceleci olma. Konuurken yava sesle konu. Allah yava sesle konuanlar sever. Seslerin en irkini eek anrmasdr. Sessizlik glln dile gelmesidir. Sessizlik kiiyi zgr klar, daraacndan bile. O kadar gzel, temiz, nezih yaa ki, senin gmldn toprak seninle iftihar etsin. nsann insanla karlamasndan doan canl diyaloun yerini hibir ey tutamaz. Bir insan kitap okuyarak ok ey renebilir. Fakat, bir karakter ve ahsiyet haline gelemez. Karakter ve ahsiyete, bilgi ykyle deil, ferd zelliklerin gelimesiyle ulalr. unu hi hatrdan karma yavrum, insan insan eden, yine insandr. Kimse tek bana ne hakikati bulabilir, ne mutlu olabilir. Bugn, psikologlar, diyalog ve dostluu bir tedavi metodu olarak kullanyorlar. nsan, ilkin kendini insanla ve cemiyete balayan temel gerekleri ve deerleri tanmaldr. Gzeli, iyiyi, doruyu bulmadan pislii, adilii, irkinlii renmeye kalkmak insanlar dejenere eder. Ancak temel deerleri ve gerekleri bulanlar, sosyal hayatn karmak yollarnda

gidecei istikameti bizzat bulabilirler. Bir meselenin ortaya konulmas, zlmesi kadar nemlidir. Bir mesele, ak ve seik olarak ortaya konulursa, zlmesi de kolaylar. Her meselenin anahtar kendi iindedir. Eer zlemiyorsa, doru olarak btn unsurlar ile ortaya konulamyor demektir. nsanolunu iyi kt, gzel irkin btn tezatlar ve karklklar ile bilmek, elikileri, bunalm ve skntlar ile tanmak, dnyann en zor iidir. Dnyada gerek insan kadar bilinmeye deer baka ne vardr? Varlk binbir srla doludur. Allah insana akl ve iradeyi bu srlar zmek iin vermitir. Bu mnda dnyay hakir grmek, gzelliklere srt evirmek, her eye bo vermek, her duruma bana ne demek, akl ve zeky gelitirmemek en byk gnahlardan deil midir? O zaman emanete ihanet etmi olmuyor muyuz? Buna hakkmz var m? Yaratln bir mns var. nsana den en byk grev bu mny aratrmak ve bulmaktr. Bu da hayat ve kinat karsnda aktif bir davran gerektirir. slmiyet, hayat ve kinata en derin mny vermitir. Onu anlayabildiimiz, farkna varabildiimiz gn, btn varlk prl prl aydnlk bir mbet haline gelecektir. Gren bir gz, iiten bir kulak, hisseden bir kalp, dnen bir insan iin, hayatn her n bir mucizedir. Her an dncelerini olumsuzdan olumluya evir. Istrap ekmekten vazge, seni zen, strap veren her ne varsa brak onlar. Kaytsz artsz Allaha teslim ol. Kader oluu altnda uyu. Mutlu olmak isteyen, daha ok kretsin. Mutluluk, iinde bulunduumuz koullarda deil, bizzat kendi iimizdedir. Allahtan gelen her eyin bir hikmeti vardr. Allah kimseye tayamayaca yk vermez. zm bekleyen bir sorunla karlatmzda, barp armak, zlp alamak bizim henz olgunlamadmzn, ham ve i olduumuzun en gzel gstergesidir. Sosyal statmz, ekonomik durumumuz ne olursa olsun... nemli olan karanla kfretmek deil, bir mum ile de olsa, o karanla aydnlk bir kap aabilmektir. Bazen bir tebessm dnyay dolaabilir, bir insan lmden dndrebilir. Sknetle iimize dndmz zaman yalnz olmadmz anlarz. Kmil insan, halktan biri iken hkmdar gibi olan, hkmdarken halktan biri gibi olandr. nsan gzdr, gerisi posttan ibarettir. Gz ise dostu grendir. Dostu gren gz iin hayatn yaamak byk bir aktr. Ban nereye evirse, Hakkn cemali ile yz yze gelir. ekil ve madde, n akislerine gre her an deiir. Allah bize yeter. O ne gzel vekildir. Yunus Cmle yerde Hak nazr, gz gerektir gresi der. Gzellik insann iini tr, aydnlatr. Onda yceltici, mutluluk verici bir k vardr. Seviyoruz. Hayatmzn gzellii bu yzden... Sevgi bedenimizdeki hcreleri yeniler ve bizleri dnyann kesafetinden karr. Letfet lemine gtrr. Yunus, sevgisi olmayan insanlara, ta gnlde ne biter diye seslenir. Kabahati kimsede aramayalm. d olmuyorsak nedenlerini dncelerimizde, yaantmzda bulmaya alalm. Her ey ok ince bir hesap stne kuruludur. Mesele her eyin yerini, deerini, roln kavramadadr. Her ey kk balanglarla olur. Da diye grnen, birleen atomlardr. Irmaklar, nehirler, barajlar da birleen su damlalar... Gerei insanlarn ls ile deil, insanlar gerein ls ile tan. lim l olsa bile diridir. Cahil diri olsa bile l... Hibir ey grnd gibi deildir. Bazen kurt en gzel meyvenin iinde gizlenir. Sabr acdr ama meyvesi gzeldir. nsan kr kapsndan gemeden, sabrda ykselemez. Ne yazk ki insanlarn ou, kretmenin sadece zann ile yayorlar. Kymetli yavrum, kini kinle deil, sevgi ile temizle.

En muktedir insan, eline frsat getii halde, kinIeri unutup balayc olandr. Yunus, Dmanmz kindir bizim der. Huzur, ite salanan dengenin meyvesidir. Dnebilmek iin ruh sknet ister. Gerei seyretmek isteyen kimse, ilk nce kendinde sknu tesis etmeli, zihni, bir gln durgun sular halini almaldr. Sessizlii gzelletirmedike konumamak gerektiini ren. Kartallar yalnz uar, kargalar sr halinde... Sana bir ktlk yapldnda verebilecein en gzel karlk unutmaktr. En gzel mn glleri, sessizlik iinde alr. Her gn en nemli gn olarak yaa. Her ii, yaplacak en iyi i olarak yap. Her insan, en deerli insan olarak karla. Sylediin her sz, en nemli sz olarak syle... Her gn daha iyiye, daha gzele gidebilmek iin, son nefesine kadar elinden gelen btn gayreti gster. ki gnn birbirine eit olmasn. Mutlu ve alkan ol yavrum...

Zikir Allah zikretmek her mmine farzdr. Bir ayet-i kerimede Allah- Telay ok zikrediniz(EI-Ahzap, 41) buyruluyor. Mminler yle kimselerdir ki, Hak Telay ayakta, otururken ve yasland halde zikrederler ve dnrler.(l-i mran, 191). Zikir mertebedir. 1- Dille yaplan zikir, 2- Gnlle yaplan zikir, 3- Hem dil, hem gnl, hem de btn z ile yaplan zikirdir. Dil ile yaplp da gnln haberi olmayan zikir iin, Gafillerden olmayn buyruluyor. (El Araf, 205) Gafletle Allah anmak insana ne kazandrr ki? Huzursuz klnan namazn, snnete uymadan getirilen salvatn, bize getirecei nedir? Vaktiyle, baz zevat, Sadece dil ile zikir laklakadr demilerse, zerinde dnmek gerekmez mi? ResluIlah Efendimiz, L ilhe illllah kelimesi azim ve kerim bir kelimedir. Kim muhlis olarak bu kelimeyi sylerse Allah- Tela o kimseyi mutlaka cennetine koyar buyuruyor. Gafil, dil ile sylediine, gnlden katlmayan, sadece papaan gibi birtakm kelimeleri bilinsizce tekrarlayandr. Ney, kendinden kan sesleri ne bilsin... man edenlerin kalpleri Hak Telann zikri ile mutmain olur. Dikkat ile, Hak Telann zikri, kalpleri mutmain mertebesine ykseltir.(Er-Rad 28) Zikretmek, gnl leminden, karanlklar giderir. Basiret gzn aar. Peygamberimiz, Her eyin bir parlatp cil edeni vardr. Gnllerin parlatcs ve cillaycs da L ilhe illllah, Muhammedn Reslullahdr. buyurur. Zikretmek, sadaka vermekten hayrldr diye ilve eder. Size yle bir hayrl iten bahsedeyim ki, o btn gnahlar eritir. Derecelerinizi yceltir. Altn gm sadaka olarak vermekten daha hayrldr. Kfirlerle karlap siz onlarn, onlarn da sizin boynunuzu vurmasndan daha hayrldr. O, Allah- Telay zikretmektir. Zikretmek insana yle sevap kazandrr ki, yazmaya ne mrekkep yeter, ne de kat. Vecde devaml zikir ile ulalr. Kuran- Kerimin zerinde srarla durduu konulardan biri de zikirdir. Allah ile kul arasnda btn perdelerin kalkt an zikir ndr. Hadis-i erifte Zikirle Allah arasnda perde yoktur buyruluyor. Tefekkr ve zikir daimi olunca insan ruhu arnr, temizlenir, gzelliklerle dolar. Mrifetullaha engel olan perdeler ortadan kalkar. Hakikatte zikir, kalbin her eyden temizlenerek Allah anmas ve bu anmayla huzura kavumasdr. Ancak huzurda olanlar huzuru tadabilirler. Kuds hadiste Kulum beni annca, zikredince, zikrimle dudaklar oynadka onunla beraberim buyruluyor. Kim cennet bahelerinde gezmek istiyorsa mutlaka Allah lezzetle zikretsin. - Ya Reslullah, amellerin hangisi daha faziletlidir? - Lisann Allahn zikriyle diri olduu halde lmendir. Zikir kelimesi iki trl hatrlamaya iaret eder: 1. Unutulan eyi hatrlamak. 2. Unutmamak iin srekli hatrda tutmak. Zikirde ulalmak istenen birinci mn olup, ikincisi buna yardm eden bir unsurdur. Misaktaki halimize dnmeye almak, zikrin esas unsurudur. Misakta Allaha verdiimiz sze, bu dnyada ters dmeye, Kuran, ahdi bozmak diyor. Bir gnl dostu diyor ki: zbenliinin Allah mahededen bir an sapmas bile, ahdi bozmak cmlesindendir. Elest gnn yani mi-

sak hatrlama, az veya ok btn insanlarda mevcuttur. Mnafklarda bile... O mnafklar Allah ok az anarlar(Nisa, 142). Kuran, btn insanlar eitli vesilelerle, esas kimliklerini hatrlamaya aryor. Hatrlat, zikre davet et. nk hatrlatma mminlere fayda verir.(Zriyt, 55). Zikrin gaye edindii hatrlatma veya zikirden gaye olan hatrlama gerekleince insan asl varl ile beraberlie ulayor. Kalp zikrin rayihasyla trlanr, nuruyla klanr, ateiyle yanar, hararetiyle pier, rengiyle ifadelenir, sfatyla sfatlanrsa, btn beden uzuvlar Allah Allah diye zikre koyulur. Yldrmlar, mmin, gayri mmin herkese isabet eder. Bunun tek istisnas Allah zikreden kimselerdir. Hadis-i erifte, Kii, lm annda olduu hal zre diriltilir buyrulmutur. Bu yzdendir ki srekli zikrederek lmn bizi o hal iinde yakalamasn salamak gerekir. O, gnl gz sahipleri yle insanlardr ki, ayakta iken, otururken, yanlar stne yatarken... Hep Allah zikrederler ve gkler ve yerin yaradl hakknda derin derin dnrler.(l-i mran 191). yle erler vardr ki, onlar ne bir ticaret, ne bir alveri Allah zikretmekten, namaz hakkyla klmaktan, zekt vermekten alkoymaz. Onlar kalplerle gzlerin dnecei gnden korkarlar.(Nur, 37). Ey iman edenler, sizi ne mallarnz, ne de evldnz Allahn zikrinden alkoymasn.(Mnafikun, 9). Gerek zikir, oklukta birlik, kalabalkta uzlet srrna ermi ulv insanlarn zikridir. Bizim nderimiz, rehberimiz ResluIlah Efendimizdir. O halde, Onu zikrine rnek alanlar, kalabalkta uzlet srrna ermek zorundadrlar. Da banda, evin bir odasna ekilerek, hayattan ve insanlardan kaarak zikre koyulmak, herkesin yapabilecei bir itir. Mesele, ayn ii hayata ve hadiselere kararak yapabilmektedir. Kuran- Kerim, kendisini bir zikir olarak tantr. te bu Kuran da bizim indirdiimiz, feyz kayna bir zikirdir. imdi siz mi bunu inkr etmektesiniz.(Enbiya 51). Zikirde en kestirme ve en erdirici yol Kurandr. Onu okuyup zerinde tefekkre dalmak en mkemmel zikirdir. Kuran- Kerim ayn zamanda bizi, sorunlarmz zmede zikir erbbna danmaya davet eder. Eer bilmiyorsanz zikir erbbna sorun.(Nahl 43, Enbiya 7). Zikir erbb, akl st bir bilme ve kavrama gc olan, ledn terbiyesi grm mn erleridir. Gnl sahipleridir. Her kim gnde yz kere Lilhe illallhu vahdehu l erike leh... Lehl mlk ve lehl hamd ve hve al klli eyin kadr (Allahtan baka mabud yoktur. Yalnz O vardr. Onun ei ve orta yoktur. Mlk Onundur. Hamd Onundur. O her eye kadirdir.) derse, bu dua, o kimse iin on kle azatlamak sevabna e deerde olur, yz iyilik sevab yazlr, yz musibet ondan giderilir. Akam eriinceye kadar eytan errinden emin olur. L ilhe illllah cmlesi ile eytan kalpten kovulur. Allah zikreden bir topluluu mutlaka melekler evreler, rahmet kuatr, onlarn zerine ilhi sekinet iner buyuruyor Reslullah Efendimiz. Zikir meclisleri gnllere ifadr. Abdlvahid b. Zeyd, lm deinde bana toplanan dostlarna dedi ki: - ki eye hasret duyacam. Zikir meclisleri ve o meclislerde zikredenler.

Allah an, gzler kapal, dilini damana bititirip hareketsiz kalarak kalben, Allah diye yaplr. Tpk gne n pertavszla bir noktada toplamak gibi, ruhsal melekeler bir noktada toplanr, zihin danklktan kurtulur. slm tasavvufunda Beyzid-i Bestamiden sessiz, Cneyt Badadiden sesli zikir usulleri intikal etmitir. Kalp ve lisan ile yaplan zikrin efdal olan, beraber yaplandr. Eer sadece biri ile zikredilmek isteniyorsa, kalp ile yaplmas efdaldir. Rabbini kendi iinde tazarru ile (titreyerek) ve korkarak zikret.(Araf, 205).Rabbinize tazarru ile ve gizli olarak dua ediniz.(Araf, 55).Ben kulumun zannna greyim. Beni zikrettii zaman onunla beraberim. Eer beni kendi iinde zikrederse, ben de onu kendi kendime zikrederim. Eer beni topluluk iinde zikrederse, ben de onu ondan daha hayrl bir topluluk iinde zikrederim buyruluyor. Zikrin hayrls haf olan, rzkn hayrls kifyet miktarnda olandr. Kulun yapaca en doru i, kalbini temizlemenin aresini aramaktr. Kalp tasfiyesinin yolu ise, zikre yapmak ve nsiyet peyda etmektir. Zikir kalplerin reyhandr. Mahbupla nsiyet, ancak zikrin devaml oluuna baldr. Kalpler ancak zikrullah ile huzura erer. Kalplerimiz, Cenab- Haktan gaflet etme tehlikesinden, ancak zikrullah ile korunabilir. Kalpleri zikrullah ile cillamak gerekir. nk oras Cenab- Hakkn nazarghdr. O slih olursa, btn vcut slih olur. Kul Allaha kalben balanmadka, mmin olamaz. Hangi ibadet olursa olsun, niyetsiz yaplamaz. Niyet ise, kalp ile yaplr. Kalbin itirak etmedii hangi amelin kymeti var? Btn ibadetlerin shhati, kalbe baldr. Kulun bana gelebilecek en byk dert, kalbin Allahtan kopmasdr. Kalp Allahtan irtibatn kestii anda oray gaflet kaplar. Her an Allahla ol. Gaflet sana yol bulamasn. Mevcdatn zikrini duymaya al. Kinatta hibir ey yok ki, onu zikretmesin.(sra, 44) Allahn zikri, kalplerin ifasdr. Hazreti Ali, Hazreti Muhammede sordu: - Allaha giden en yakn, kullar iin en kolay ve Allah indinde en efdal olan yol nedir? - Ya Ali, gizli ve ak olarak zikrullaha devam et. Benim ve benden nceki enbiyann syledikleri en hayrl kelime l ilhe illllah szdr. Allah anmak elbette en gzel ibadettir. Kalbin sarayn eyle pak ayet gele sultan sana Niyazi Ey Reslm, grmedin mi ki, gkte olanlar, yerdekiler, havada kanatlarn rparak uan kular, gerekte hep Allah tesbih ediyorlar. Bunlarn her biri duasn da, tesbihini de bilmitir. Allah da btn yaptklarn bilir.(Nur, 41) te, yaratl hikmetinin zikir srr ile

ifade edilii... Tevhidin akl boyutu, kelimenin tam anlamyla, olaylar Allaha balayarak izah eden tefekkr sistemidir. Buna akln zikri de diyebiliriz. bdet, zlarn zikridir. Zikir srr, kinatn, ftratn, hayatn ve hatta topyekn her eyin srrdr. Mahlkatn ortak lisan ve ifresidir. Bezm-i Elest, zikri anlatmaktadr. Ruh, yaps gerei, zikre ktr. Gdas Allah zikirdir. Gaflet, yaratln hikmet ve gayesine aykrdr. nsandaki buhran ve bunalmn asl sebebi, gaflet nedeniyle, insann Rabbinden uzaklamasdr. Dinle neyden kim hikyet etmede Ayrlklardan ikyet etmede Mevln Zikrin yerini gaflet alnca, ruh da safiyetini kaybediyor. Karanla, esarete srkleniyor. ocuum dua et geceleri nsan uzaklaabilir Allahtan Yaradln gayesi kulluk, kulluun esas da zikrullahtr. Eitimin amac, insan temiz ftr yaps istikametinde ynlendirmek ve onu nefsin egemenliinden kurtarmak olmaldr. Her an Allahla beraber olmak, Onun adna i yapmak, Onun adyla ie balamak. Onun rzasn kazanmaya almak... Varoluumuzun amac baka ne olabilir? Msiva, insan Allahtan uzaklatran, hakikate perde olup, ruhun safiyetine zarar veren her eydir. Hakk grmeye engel olan bir perdedir. Gayenin unutulmas, kulluk bilincinden uzaklalmas, en tehlikeli gaflettir. Gaflet msiva ile beraberdir. Zikir geldiinde msiva yok olur. nsan yaratl gayesinden uzaklatran msivann izlesi en nemli olaydr. Bu da zikrullah ile mmkndr. Zikir, msivay, gnah ve isyan kirlerini yakar, yok eder. Ruhu safiyetine, ilk ekline, temizliine, berraklna ulatrr. Her insan doutan temiz, masum, gnahlardan uzaktr. Peygamberimiz, Her ocuk slm ftrat zere doar. Sonra evrenin, ailenin etkisiyle mecsi, nasran, putperest olur. buyuruyor. Gnahlar ve olumsuz etkiler, ruhun safiyetini bozmakta, onu esarete srklemekte, gayesinden alkoymaktadr. mtihan dnyasnda yaayan biz insanlardan istenen kulluktur. Kulluun amac Hakka dntr. Bu dnn mutmain olmu bir kalp ile olmas istenmektedir. Sen Ondan raz, O senden raz olarak dn Rabbine. nsan eytandan her an Allaha snmal, Allah zikretmeli ki, kurtulu yolu alsn. AlIaha snmak ifadesi olan Ez Besmele ise, zikrin ta kendisidir. Arif, Allah bilen, eyann tabiatna vakf olan, hikmeti kavrayandr. Bir gnah ileyen kimsenin kalbinde, izi kaybolmayan bir leke oluur. Onu vakit kaybetmeden, derhal, bir hayra dntrmek gerekir. Kuranda zikirle tefekkr btnleiyor. Tefekkr eden zikreder, zikreden tefekkr eder. Zikirle Allah arasnda perde yoktur. Zikrullah gnlde sevin husule getirir. Allah zikir, zikirsiz olan her ibadetten stndr. Maln da, evldn da fayda

vermeyecei bir gnde, yalnzca Allah huzuruna tertemiz bir kalple gelenler kurtulacaktr.(uara, 81) Rabbimiz, nurumuzu sen tamamla. Bizi bala. Sen her eye kadirsin... Ufack bir tohumda koskoca bir aa gizlidir. Dnya bir ormandr. Grebilene, sezebilene... Bir tohum, bir ormana gebedir. Bir sz bir insan, bir toplumu bad da edebilir, berbat da... Skin ol. fkelenme. fke gelir gz kzarr. fke gider yz kzarr. nsan saf ve temiz yaratlmtr ve temiz olarak da mrn tamamlamas, emanete hyanet etmemesi gerekir. Allah cmlemize iman ile ene kapamay nasip etsin. kr, hamd, sabr, tevekkl, edep ve tevzu iinde yaayanlar, daha dnya hayatn yaarlarken cennet nimetlerini tatmaya balarlar. Kimsenin i lemine karma, kimseyi i lemine kartrma. Kimseye i lemini ama... Gizli tut. Yan ama ttme. Allahla senin aranda gizli kalsn. Nedenini sorma. Geen yllar nasl olsa retecek. Dost bildiine fazla alma. Dman bildiine fazla yklenme. Bir gn bakarsn, devran deiir. Dostlar dman, dmanlar dost olur. Her an, her yerde, uyank, dikkatli, tetikte ol. ler yolunda gidince marma. Burnun bymesin. Onu her an srtmeye memur gizli grevliler vardr. Tarih, ne oldum ben diyenlerin, bir sre sonra kopardklar lklarla, feryatlarla doludur. Her zaman saygl, efendi, ince, zarif ve edepli ol. Bugne kadar edepli olup da kaybeden kimse olmad. Hepimiz, her an, her yerde, snav iindeyiz. Varlkla, yoklukla, ikblle, idbarla, salkla, hastalkla... Aman dikkatli olalm. Dikkatsizce sarfedilen bir tek kelime, bir insann, bir ailenin, bir toplumun mahvna sebep olabilir. Aaca dayanma kurur, duvara dayanma yklr, insana dayanma lr. Allaha dayanan ne kurur, ne yklr. Her an, her ite Rabbiyle beraber olmak, her yerde onun cemlini mahede etmek, Onun varln vcudunun btn hcrelerinde duymak, her an daimi zikir iinde olmak ne gzeldir. Sevmek devam eden en gzel huyum diyenler ne bahtiyar insanlardr. Bedeni ile bu dnyada, gnl ile sonsuzlukta olanlar, her ikisinin de hakkn verenler, birbirine tecavz etmeden iki lemi de uyum, huzur ve mutluluk iinde gtrenler ne gzel insanlardr. Birinden birini ne karp, dierini hakir grenler, yok sayanlar, hibir zaman manev neeyi tadamayacak, tevhid leminin gllerini deremeyeceklerdir. Bir kuun iki kanad vardr. Birini koparrsanz, ku uamaz. Madde ve mn, ikisi de Allahn nurunun iki farkl tezahr ve tecellisidir. Madde nurun kesafet hali, mn nurun letfet halidir. kisi de birbirini tamamlar, tevhid eder. Madde ve mn, sonsuz gzellikteki nrun, birbirini tamamlayan iki unsurudur, ancak o zaman kompozisyon meydana geliyor. nsanolu tevhidi paralamaya altka, ban tatan taa vurdu. Aclar, straplar iinde kald. Ne olur, yetsin bu ile. nmzde yeni alm beyaz bir gl gibi duran gnler var. Ne olur, onlarn hakkn verelim. Hayat bir zsu gibi damarlarmzda hissedelim. Etrafmzdaki gzelliklerin farkna varalm. Ne yana bakarsan bak, Allahn vechi oradadr. Gzel, ok gzel, inanlmayacak kadar gzel, rya gibi bir dnyada yayoruz. imizde eer hayat irkin, karanlk ve korkun grenlerimiz varsa, n ve rengin ve sevginin deil, karamsarln trksn sylyorsak, kabahati biraz da kendimizde arayalm. Kimse grmek istemeyen kadar kr deildir. Suu hep aynada arayacamza biraz da kendimizde arayabilsek... Yunus gibi... Gelin tan olalm i kolay klalm

Sevelim sevilelim Dnya kimseye kalmaz, diyebilsek...

Dayanma Geenlerde bir ziyaretim geldi. Asabi bir ses tonuyla, size krldm dedi. Nedenini aklad. Siz dedi, TVdeki bir sohbetinizde, herkes kendine gre bakalarna yardm yapabilir dediniz. ok fkelendim. Ben emekli bir insanm. ok zor artlarda yayorum. Nasl bakalarna faydal olabilirim? Mmkn m? Ben ne Vehbi Ko, ne de Sakp Sabancym, dedi. Baktm szle olmayacak. Gelin dedim. Karda bir simiti var. Oraya gidelim. Gittik. Simit tablasnn iki yannda iki ocuk, itah dolu baklarla, gzlerini dikmiler, sanki kendilerinden gemilerdi. O fkeli zata dndm. Ltfen bir simit paras verir misiniz dedim. stemeyerek eli czdanna gitti. karp verdi. Simitiden o parayla aldm simidi ikiye bldm. Yarsn bir ocua, yarsn dier ocua verdim. ocuklar simidi grnce sevinten lgna dndler. Havaya sradlar. Gldler. Neelendiler. ylesine mutlu olmulard ki... Yan gzle emekli zata baktm. ki damla gzya, gz pnarlarndan yanaklarna szlyordu. Birden ellerini uzatt. Sabri Bey, ok teekkr ederim, hayatmda hi bu kadar mutlu olmamtm, dedi. Bir simitle nasl gzel sonular alnmt. Ben de o gn ok mutlu oldum. Tatl, scak bir heyecan yaadm. Demek ki dedim, insanlar sevindirmek, hayr ilemek iin ille Vehbi Ko, ya da Sakp Sabanc olmaya gerek yoktu. Bir simit alacak paramz olmasa dahi, bir scak tebessm, iten gelen, yrekten kopan bir selm, bir hatr sorma, sklm, bunalm, daralm bir insana gstereceimiz yaknlk da ayn ekilde sadaka hkmnde idi. lle byk eyler peinde komay braksak da minicik, kk yardmlarla birbirimize mnen ve maddeten destek olabilsek... Yardmc olabilsek... Ben, yerine gre, bir tebessmn bir insan intihardan dndrebileceine inanyorum. Bazen omzumuza konan smscak bir dost eli, bizi bedbinliin, karamsarln uurumlarndan kurtarabilir. Hepimiz, tek istisna olmadan hepimiz, itenlikli bir sevginin, saygnn, ilginin zlemi iinde deil miyiz? Glten Akn, bir iirinde yle der: Bir byk oyun karde yaamak dediin. Beni ya sevmeli, ya ldrmeli. Hassas, ince ruhlu insanlar iin sevilmemek, sayg grmemek lmle edeerdedir. Sevgisiz byyen ocuklarda eitli kiilik bozukluklar grlmektedir. Salkl bir ruh halinin grlebilmesi iin sevmek ve sevilmek, ekmek ve su kadar lzmdr. Gnl kaplar sevgi ile alr, sevgisizlikle kapanr. Sait Faik, her ey bir insan sevmekle balar der. nemli olan, o bir insanda balayan sevgiyi, btn kinat iine alacak kadar bytp geniletebilmektir. Hayatta her eye bir ilk admla balanr. Onu dierleri takip eder. Vehbi Koa sormular, bu kadar servete nasl sahip oldunuz demiler. Glm, ok basit demi. lk bir liray kazanarak. nemli olan ilk adm atmaktr. Arkasndan brleri kolayca, hatta koarak gelir. Her ey dier eylerle oluan bir btndr. Barajlar dolduran, o minicik su damlalardr. En byk dalar bile atom zerreciklerinin bir araya gelmesiyle oluur. Allah kimseye gstermesin, kanser hastal, bir tek hcredeki dejenerasyonla balar, dier hcrelere yaylr. Bnyeyi yer, bitirir. Her ey nce kktr. Aacn, o dallar gklere ykselen dev aacn balangc, bir kk tohumdur. Rahmetli Asaf Hlet elebi Koskoca bir aa gryorum, ufack bir tohumda diyordu. O ne aa, o ne tohum. Her ey her ey iin, her ey bir ey iin vardr. Bir ivi bir naI, bir nal bir at, bir at bir orduyu kurtarr. Bir kum tanesini kk grr, nem vermezseniz, o milyarlarca kumun bir araya gelmesiyle oluan kum olay olmadan inaatnz yrtemezsiniz. Her eyin her eyle ilgisi bilinirse, kk eylerin nemi daha ok anlalr. Hardal tanesi byklndeki insan bellei, beyinden koparlrsa

karanlklar iinde kalrz. Bir gram baln oluumunda binlerce iein katks vardr. Gnlerce a kalan bir insan iin bir dilim ekmek ve bir bardak su, ne byk nimettir. Sibiryada lme mahkum bir srgnd Dostoyevski. Uyuz bir kpekle, kanad krlm bir kartal yegne dostlaryd. Asl gr, kk eyin btnde ald yeri grmektir. Bir kimse ne iin yaratlmsa, o ey insana sevdirilir, kolaylatrlr. Mukayeseler ne kadar yanltr. Eyann tabiatn bilmemekten doan vahim bir hatadr. Bir ey yerini buldu mu, sonsuz deer kazanr. Gzellik, bir insann ne yaptnda deil, onu nasl yaptndadr. Dnyann her tarafndan Japonyadaki elmas ustalarna i gnderilir. lenmesi ar hassasiyet, dikkat ve incelik isteyen bu ii, dnyada en iyi Japon ustalar yapmaktadrlar. Sabr, dikkat ve itina bir Japon iin insan olmann en gzel vasflardr. Zaten bu gzelliklerle bezenmeyeni pek adamdan saymazlar. Bir insan bir ii en gzel ekilde yapyorsa, dan banda da olsa, onu arar bulurlar. Unutmayalm ki, daha yce bir yaam iin, bir n hazrlktr hayat. Hayatta her ey ince bir hesap, dikkatli bir denge ve ahenk zerine yaratlmtr. Hayatn her n, insan dengeye arr. Huzur, i dnyamzda salanan dengenin meyvesidir. nsan zihni, bir gln durgun sular gibi sessiz, skin ve rahat olmaynca, gnl iekleri almaz. iei fazla sularsak, rtr; ilc fazla verirsek hastay ldrrz. Ar tuz doldurulan orba iilmez. Her eyin bir ls vardr. Sz de il gibidir. Az faydal, ou zararldr. Reslullah Efendimiz, lerin hayrls vasat olandr buyuruyor. Bazen bir bak, bir jest, sevgi ve incelik dolu bir ses tonu, iimizde yllardr uyuyan gerekleri uyandrverir. Bazen bir simit, iki yavruca sevinten lgna dndrebilir. En uzun yolculuk kk bir admla balar. Japonlar, tasarruf terbiyesine girebilmek, edepli yaayabilmek iin, gelirleri ne kadar az olursa olsun, sembolik olarak, birka kuru tasarruf ederler. br aya intikal ettirirler. Kinatn Efendisi, Veren el, alan elden stndr, nsanlarn en hayrls, insanlara en ok faydal olandr. buyurur. Bu emirlerdeki incelii insanolu bir sezebilse, derhal koard iyilie, vermeye, yardma. En byk mutluluk, yoksul, aresiz, yardma, efkte, sevgiye muhta bir insana Allah rzas iin kotuumuz zaman, onun gzlerinde uyanan, o ilhi prlty duyumsayabilmektir. Ne gzel duygudur o. Ondan geleni, Onun kullarna vermek... Verebilmek... Haktan geleni Hak rzas iin halka databilmek. Bu gzeller gzeli iten Hak nasl raz olur, nasl memnun olur... nemli olan yaplan yardmn azl veya okluu deil, Allah rzas iin yaplp yaplmaddr. Herkes kendi imknlarna gre, kendi durumuna gre... Allah kimseye kaldramayaca yk yklemez. svireden gelen bir arkadam anlatt. Bir aile svireye gelir, yerlemek ister. ocuklarn okula yazdrr. ocuklar okuldan ok memnundur. Anne baba evreyi, artlar, dzeni, fiyatlardaki istikrar, asayii, doa gzelliklerini grr, beenirler. Resm makamlara mracaat ederler. Cevap olumsuzdur. Sizi derler, svireye kabul edemeyeceiz, kusura bakmayn. Ama isterseniz tahsildeki ocuklarnz kalabilir. Okullarna devam edebilirler. Ama sizi svire vatandalna almamz imknsz. Anne ve baba ok zlrler, nedenini sorarlar. Biz derler, hrsz deiliz, uursuz deiliz, casus deiliz. Neden bizi kabul etmiyorsunuz? Cevap ok ilgintir. Posta kutunuza gnderilen eitli vakflarn yardm mektuplarnn hibirine cevap vermediniz. Aldnz pe attnz. Oysa biz bilgisayarla hepsini tespit ediyoruz. Ne krlere, ne sarlara, ne elini ayan kaybedenlere, ne hastalara, ne yoksul kalmlara, ne okumak isteyenlere... Hibirine ama hibirine yardm etmediniz. El uzatmadnz.

Sembolik de olsa, minicik de olsa bir yardmda bulunmadnz. Bu kadar hodbin, egoist, duygusuz, yardmlama duygusundan uzak insanlarn svire topraklarnda yaamaya hakk yoktur. Ltfen lkemizi terk ediniz. Hepimizi uzun uzun dndrecek bir olay. Hepimiz iin bir ders... Evet bir adm, kck, minicik adm. Allah rzas iin zarfa konacak 3-5 kuru, o ailenin svirede kalmasna yetecekti. Ama ne yazk ki, onu da yapmadlar. Tekmeyi yediler. Allah cmlemizi esirgesin. Hibir eye rastlanmaz ki, onda renilecek bir ey bulunmasn. nsan isterse, herkesten, her eyden bir ey renebilir. Bir ders, bir ibret alabilir. Yuvasnda gzleri kapal yavrusuna yem tayan anne ku sanki merhamet edin, gszlere yardm edin, efkatli olun mesaj veriyor. nsanolu verdii kadar, var oluyor. Nefsaniyetinin dar snrlarndan kurtuluyor. Kalbi katlktan kurtuluyor. Yunus Ta gnlden ne biter der. Sevgi ve saygyla vermek, incelik ve yumuaklkla yaklamak, insan insan eden unsurlarn banda gelir. En sert, en kat, en kapal kalplere bile incelik, zarafet, efendilikle kap alabilir. Kuran- Kerimde Cenb- Hak, Hazreti Musay, Firavunu Hakka davetle grevlendirir.Ya Musa, Firavunla konuurken yumuak ve tatl syle buyurur. Sylenenden ok, nasl sylendiidir nemli olan. Her insann kalbi zorbala, hrnla kar direnir. Karmzdaki insana kar sertletiimiz, kabalatmz zaman, bilelim ki konuan Hak deil, nefistir. nemli olan kulaklarn duyduu deil, kalbin duyduudur. Bir kalbe ancak kalple girilebilir. Kalpten kalbe yol vardr. Anadoluda gzel bir sz vardr. ok anlamldr. Zorla bir eyi kabul edene, korku belas kabul edene, canm brak onu, o kl mslman derler. Frtnaya kar herkes penceresini kapar. Dmanca davranmak, kar tarafa da dmanca davranmak hakkn verir. Ne kadar bilirsen bil, sylediklerin, karndakinin anlayabildii kadardr. nsan gerekleri, her gn yeni bir biimde duyma ihtiyacndadr. Mevln ne gzel sylyor, Her gn bir yere konup, bir yerden gmek, akarsu gibi bulanmaktan, donmaktan kurtulmak ne ho. Dn de geti, dne ait sz de dn gibi gelip geti. Bugn yeni bir sz sylemek gerek. nemli olan insann uyan, kalbin diriliidir. nsan vasta deil, gayedir. nsana sayg duymayanlar eytana mensupturlar. eytan deme secde etmedii iin cennetten kovuldu. Yunus, Yaradlan hogr Yaradandan tr diyor. Bunlarn zerinde uzun sre dnmek gerektir. Mrifet, grlmeyenleri grlenlerden karmaktadr. Dikkatle, sayg ile, incelikle baklrsa her zerre bir eylerin habercisidir. Hibir ey grnd gibi deildir. En uzak ihtimaller birden yakna gelebilir. Zamann iinde oluan tohumlar nceden grmektir hner. Gerekler bazen konumadan haykrrlar. Huzur, ite salanan dengenin meyvesidir. nsan ykselip alalmasn kendi kalbinden anlayabilir. Kalp nefse mi ynelmi, yoksa mn iklimIerine kanat m am. Bunu kendi kalbini kontrol ederek anlayabilir insan. Olaylara ve eyaya iyi gzle bakmay, itiyat haline getirmek gerektir. Ruh cemle doymaz. Gzellerin en gzeli, gzel ahlktr. Allah gzeldir, gzellii sever. nsan demek, gz demektir. Gz, madde ve mn gzelliklerini gryorsa, ona gz denir. Yoksa gerisi et ve kemiktir. Kimden zuhur ederse etsin, hakikat hakikattir. Syleyene bakma, syletene bak. Bir kimseye er olarak, bir mslman kardeini kmsemesi yeter. imdiki zamanda bir insana neyi eksik diye deil, hl neyi kaybolmam diye bakmak gerek. Her fena hareket, her fena dnce, kalbe siyah bir nokta koyar. O nokta ihml edilip, gzelliklere dntrlmeyince btn kalbi sarar. Einstein ne gzel sylyor, Bir kum tanesinin srrn zmeyi baarsaydk, btn dnyann srrn renmi olurduk... Kk eylerdeki sanat, incelii, gizi grebilmek iin akla, heyecanla, sabrla aratrmak gerekir. Allah sevgisinin ispat insanlar sevmektir. Aa bile sevgiden iek aar.

Ey insan, biliyor musun neden skntn var? Yemin ederim, o anda Haktan uzaksn. Gnl pencereni Hakka a. Bak, bir eyin kalyor mu? Ancak Allahla beraber olanlar, huzuru bulurlar. Huzura varan, huzur iinde kalr. Huzurdan uzaklaann ii sknt ile doluyorsa, kime ne demeye hakk var? Yalnz ekilde kalan, kabukta kalan, z olana nasl ulaabilir? z, tevzu sahibinde parldar. lhi ihtim gsteren yalnz tevzudur. Teslim olmak, aslnda gnl nefisten teslim almaktr. Hayat bize zehir eden ne u ne budur. Sadece bizim noksan bakmzdr. Ne olur, kendimizi aldatmayalm. nsann en kolay aldatt kendi varldr. Gnlmz Hakkn tecelli yeri yapmadka tevhide ulaamayz. Teferruatta boulanlar, ze varamazlar. ki cihan serveri demek, madde ile mny en gzel, en mkemmel bir ekilde badatran demektir. ki lemi bir etmeyen, huzuru bulamaz. Hayrn k, by olmaz. nemli olan o hayrn, imknlarmz nispetinde Allah rzas iin yaplm olmasdr. nsan hayatnn en kk olaylar bile byk bir nem tarlar. nsann her davrannda, syledii her szde, att her admda son derece dikkatli, uyank, titiz ve ince olmas gerekmektedir. En kk bir zerre bile son derece nemli, hayati deeri haiz, onsuz yaplamayan bir varlktr. Bizi sayg ve takdir hislerine gtren, yaplan i deil, onun nasl yaplddr. nsan kendini ancak dnme yolu ile gerek klabilir. Gerein anlalmasnda en byk engel d ayrntlar, takntlar, nyarglardr. nemli olan bunlarn etkisinden syrlabilmek, ze varmay ak haline getirmektir. Sabrla, inanla beklemesini bilmelidir. En byk ak, insann kendi zn, asln, Allah bulmasdr. Behimi duygulardan en yce, en gzel, en kutsal olana kadar her ey zihinde doar, zihinde balar. Zihnimizi temizleyip, gzelletirdiimiz zaman, btn kinat prl prl aydnlk bir mbet halini alacaktr. In srryla aydnlanmadka, sesler yumuak deildir. Ik iinde yaayan, k iinde Hakka ger. Dnya gzlerimizin nne serilmi muhteem bir bilmecedir; srlar ancak akla zlr. Her yeni eskir, her doan lr, ebed olan aktr. ehveti ak sanmak, ayplarn en bydr. ehvetle yola kann sonu, rezillikle biter. Akn kaps ancak temizlik, asalet, incelik, edep, hay ve sabrla alr. Kalbi fethetmek iin kk bir menfez yeter. Kk ama etkili bir sz, ruhu fethedebilir. Bazen dev gibi inanlar, anlaml bir tebessm, yumuak bir ses tonu ile balar. Her kalbin zmnde anahtar ayrdr. Tek nemli vakit vardr. inde bulunulan an. En nemli i, hayr ve iyilik yapmaktr. nk biz bunun iin dnyaya geldik. Bunun iin yayoruz. nsanlarn en iyisi, en ok hayr ileyen, en ok iyilik yapandr. Kim zerre kadar hayr yaparsa, muhakkak lmeden nce karln grecek, kim zerre kadar ktlk yaparsa lmeden nce karln bulacaktr. Efendim, ben yaparm, ederim, kim grecek, kimin ne haberi olacak diyenler, devekuu gibi ban kuma gmenlerdir. Asr suresinde zamana yemin ediyor Allah. Kymetini iyi bil. Byk bir emanet, byk bir sorumluluktur zaman. Ama, byk grnen eyi yapmak deil, ne kadar az olursa olsun, onu Allah iin, Allah adna yapmaktr. Yaplan iyiliklerde kk ey yoktur. Kmseme alkanl, tepeden bakma, hor grme itiyad kazanm bir toplumda, bilimin verileri de dahil her uyar etkisiz kalmaya mahkmdur. Herkese idrk verilmez. Edebi, kanati, sabr, kr, tevzuu, incelii olana gider idrk... Abes ve noksanlk, insann eksik bakndadr. Ne yazk o kimseye ki, u madde lemine gzn drt aar, mn lemine smsk kapar. Seni sana gsterecek bir ayna ara. Bulunca kymetini bil. Unutma ki, ayna olmadan gzellik olmaz. Bazen bir anlk gaflet, bizi nerelere gtrr. Ya btn bir mr gafletle yaayanlara ne demeli? Hakka vuslat; kerem, tevzu ve gnl zenginlii ile olur. Hakkn velileri onlardr ki, grldklerinde Allah hatra gelir. Gnl aksn dolduran dinamo, Allah zikridir. - Ya Musa, gazab ettiim kimseye iki nian vururum.

- Ya Rabbi onlar nedir? - Ona zikrimi unuttururum. Ve nefsi ile babaa brakrm. Allah, btn ibadetlere bir vakit tayin etti ve bir miktar bildirdi. Ama Allah zikri iin bir vakit ve miktar tayin edilmedi. Ey iman edenler; Allah oka zikrediniz. Btn hallerde Allah zikrediniz buyruldu. nsan Allah zikredince eytana kar bir korunma iindedir. Zikir, masiyetlere engeldir. Kalbe dikkat verir. Her gzellik Hakkn gzle grlr bir aynasdr. nsanlarda ilk uyandrlacak ey, hu duygusudur. Her olay, arkasnda bir dnya gizler. Bilimin ve sanatn temelinde hep kk dikkatler yatar. Bilginleri ve gerek sanatkrlar dier insanlardan ayran en nemli fark, onlarn youn bir dikkate sahip olulardr. En byk baarlar, az, fakat devaml almalarla gelir. nsanlar yanllarndan vazgeirmek iin, onlara daha iyi bir eyi gstermek lzm. Ktlk insan yorar, iyilik huzur verir. yle bir toplum ki, bir frtna esiyor er ynnden, srekli olarak. Bir olumlu etkiyi, binbir olumsuz etki birden alp gtryor. Bu artlar iinde kimi nasl sulayacaz. Sadece sulamak neyi gsterir, neyi halleder? Devasn sunmadktan, rnek olmadktan sonra... Unutmayalm ki karanlk, n olmad yerdedir. Bu ada insanlarn gzel szlerden ok, gzel hareketlere, gzel rneklere ihtiyac var. Herkes onun susuzluu, onun zlemi iinde. Dili ile deil, fiili ile rnek olanlara uy. Kendine hayr olmayann, kendi nefsini mslman etmeyenin sana ne hayr olacak? Gerek, kimsenin tekelinde deildir. En kk ey dengeyi bozuyorsa, hassas bir insann kalbi nasl kaldrr bu kadar youn kiri? Vazife, byk ey yapmak deil, ne kadar kk olursa olsun, gerekeni yapmaktr. Her eyin bedeli vardr. Hibir ey gereini yle bir anda vermez. Hibir ey grnd gibi deildir. Kk eyler, daha byklerinin tohumlardr. Baklan eyden ok baktr nemli olan. Huzur ve mutluluk sabrn ac meyvesidir. ile ve inkisar insanlar ykar, temizler, ar duru hale getirir. O zaman insan gnl billr bir avize gibi parlar. Her gn yeni bir gl aar. Ikla dolan gnln, ktan fark kalmaz. Sevmek, devam eden en gzel huyum der. Gzelliin ve temizliin, inceliin klar, her zerreden tecelli etmeye balar. Sen Ondan raz, O senden raz olarak dn Rabbine emrine muhatap olanlar ne gzel insanlardr. Allah cmlemize nasip etsin. min...

Yunus Be yanda bir ocuktum. im iime smyordu. Hayata kar, insana kar, sorularla doluydum. 3,5 yamda okuma yazma renmitim. Eve gelen misafirlerin iinde okuyan, yazan, dnebilen insanlar seiyor, sonu gelmeyen sorularmla onlar geldiklerine piman ediyordum. Bunlardan biri, bir gn bana be kuru verdi. Be kuru o zaman iyi para idi. Gittim. Bir kitap aldm. Yunus Emre Divan yazyordu kitabn kapanda. O yata o kitab bana aldran nedeni hl bilmiyorum. Dnyor, bulamyorum. Ama bildiim bir ey var. O yata, Yunusu sevdim. Ona akla balandm. Yllar geti, akm her gn daha ok artt. Onu dnmeden, ondan iirler okumadan bir gnm gemedi. yle sevdim ki... Gn oldu anam oldu, beni barna bast, babam oldu, kardeim, arkadam, srdam oldu. Hocam, mrebbim, yol gstericim oldu. Nice sorunlarm zd. Nice karanlklardan aydnla, feraha, a, nura ulamada rehberim oldu. Trkenin eriilmez, doyumsuz gzelliini tattrd bana, konumalarm, yazlarm onun msralar ile zenginleti. Anlam kazand. Gzelleti. Allahm ne gzel bir dostluktu bu. Hayalden gzel, hakikatten gzel... Sevmek, devam eden en gzel huyum oldu, iim dm kla doldu... Yunusu sevmek, sevgilerin en gzeli idi. Yunusu dnmek, hayatn ta kendisi idi. Yunusu yaamak kt, estetikti, renkti, iirdi. Yalnzlktan, sevgiye susuzluktan barlar ahrem ahrem yarlan insanlara, bir hayat pnar oldu Yunus. Yunusun yaad zaman ve mekn ok ilgintir. 13. yzyln sonlaryla 14. yzyln balar, Anadolu tarihinin ok kark ve huzursuz bir dnemi idi. Mool aknlar insanlar perian etmi, kurulu dzen yklm, Seluklu mparatorluu iten km, ayaklanmalar, isyanlar, yamalar birbirini takip ediyordu. nsanlar ar vergilerden bunalmlar, yaama sevinlerini kaybetmilerdi. Btn bunlara kuraklk ve ktlklar da eklenince, hayat ekilmez olmutu. Bir bunalm a yaanyordu. te byle bir dnemde, Yunus ortaya kt. Umut oldu insanlara. Ik oldu. Kurtarc, yol gsterici oldu. Onlara k yolunu gsteren rehber oldu. Yklla dirili bir arada yaanyordu. Yunus, byle bir an ykln dirilie ynlendiren, k uygarla dndren gnl sultanlarndan biri idi. Onun btn abas, farkllklar anlayla karlamay, btnlemeyi, hogrmeyi, sevmeyi, affetmeyi, edebi, incelii, gzellii gnllere naketmekti. Gelin tan olalm i kolay klalm Sevelim sevilelim Dnya kimseye kalmaz, diyordu. Ak gelicek cmle eksikler biter, diyordu. nsanlara dnyada slmiyetin ngrd tarzda yaamay tlyor, kmil insana, olgun insana giden yollar anlatyordu. lhi hakikatlerin srlar ve incelikleri Yunusun iirlerinde en gzel yorumunu buluyordu. Halkna, anlayaca en saf ve duru Trke ile en gzel iman, ahlk, mit, sevgi ve bar iirini yazd. Trk insannn mnev yapsna en gzel, en ince, en derin ve mnl ekli veren byk ruh ve mneviyat mimarlarndan oldu. Ben gelmedim dv iin

Benim iim sevi ii Dostun evi gnllerdir Gnller yapmaya geldim diyerek insann yaradl nedenini veciz bir ekilde ne gzel belirtiyor. Gz, gzeli ve gzellii grmek iindir. nsana ve kinata gnl gzyle bakanlar, sonsuz gzellikler grrler. Kuran- Kerimde Nereye bakarsan bak, Allahn vechi oradadr buyrulmuyor mu? Sevgi daima gzeldir. Her gzel sevilmek ister. Kinat kt ve karanlk gryorsak, suu biraz da kendimizde aramak gerekir. Edep, sabr, kr ve kanat bir insann i dnyasnda egemen olunca, btn varlk l l parlamaya balar, gzleri ve gnlleri kamatrr. Bakalarn, toplumu sulamak kolaydr, kolaydr ama insana hibir ey kazandrmaz. Enerji ve zaman kaybndan baka nedir ki? Karanla kfredeceimize, bir mum yakmak, bir mum ile de olsa evreye k tutmak daha akllca bir davran deil midir? nemli olan bir nceki gne gre daha iyi, daha gzel bir insan olmak deil midir? Her dem taze doarz Bizden kim usanas, der Yunus. nemli olan her geen gnn hakkn verebilmektir. Kendi kendimizi yenilemek, amak, daha iyiye, daha gzele doru gitmek... nsanlar anlamak, onlarn ruh derinliklerine inmek, onlarn hallerini kendinde yaamak, btn insanl ve kinat kucaklayan bir ruh olgunluuna erimek... Kendini ne sanrsan, ayrua da onu san diye hedefi gsterir Yunus. Kendi iin istediini dier insanlar iin de istemeyen, henz hamdr, idir. O, Miskin Yunus sen seni bir adam m sanrsn. Halini, miktarn bil derlerse ne dersin diyecek kadar edep, tevzu ve incelik iinde yaamtr. nsan en byk sava, kendini, nefsine kle yapan egoya, ihtiraslara kar verir. nsanolunun asl zaferi nefsine kar kazand zaferdir. Ebed huzur ve mutluluk, nefsin klesi deil, efendisi olabilenlerindir. Nefis insan yceItmez. Drr. Zelil ve rezil eder. ki dnyasn da berbat eder. Hayata ve kinata gnl gzyle bakabilenler iin, gnl dostlar iin yaamak, bir muhteem senfoni, gzelliine doyum olmayan bir iirdir. Yunusa gre gnl adamlar ulu nazar sahipleridir. nsan madd varl ile deil, manev varl ile deer kazanr. Yunusu dikkatle, saygyla, edeple okuyanlar, okuduklar insann byk hakikatlerini kavrayacaklar, Taze civan oldum ben diyecekler. Bugnk modern felsefe ve psikolojinin temel fikirlerine Yunusun yzyllarca nce ulatn greceklerdir. Kendinde insanl, insanlkta kendini bulmaya gtrr Yunus. Herkes, her varlk, her zerre bir mazhariyetin aynasdr. nsanda grecek gz, iitecek kulak, hissedecek gnl varsa, her zerre Hakkn sesini duyuran, Hakkn emirlerini bildiren bir Cebrail olur. Tehi grme kimesneyi Hi kimesne tehi deil, der Yunus. Bo insan yoktur. Hi kimseyi bo grme diyor. Herkesin bir yaratl nedeni vardr, bir

fonksiyonu vardr. nsanlara tepeden bakanlar, kk grenler, hakir grenler daimi bir aldan iindedirler. Yunus onlar iin Ak ile gelen erenler er auyu n eder Topua kmayan sular Deniz ile sava eder, der. Nefislerini yenemeyenler, burnu byk, marur insanlar, i dnyalarnda kendileri ile daimi bir kavga iindedirler. Beni bende demen Bu ben deilim Bir ben vardr bende Benden ieri, der Yunus. Kendi iimizdeki z varla ulamadadr hner. varlk ile d varlk, zhir ile btn arasnda bir huzur, bir skn, bir gzellik kurulduu zaman insan gerek kiiliine ular. ekimelerden, elikilerden kurtulur. Ak gelicek cmle eksikler biter. Bu dnyaya kanmayalm Bir iken ayrlmayalm Gel dosta gidelim gnl, diyor Yunus. Hayat yolunda yrrken, karlat engelleri, mklleri, karsna kan sorunlar, yetimek iin, tekml etmek iin, bir ders gibi grenler, yava yava pierler, olgunlarlar. En gzel undan, yadan yaplm bir brek, pimedii srece, i kald srece ne ifade eder? nemli olan her durumu, her an yetimek iin bir vesile kabul ederek o yolda yrmektir. Taptuun tapsnda Kul olduk kapsnda Yunus miskin i idik Pitik elhamdlillah Bu yolda yrrken en ok dikkat edilecek nokta edeptir. Ancak edep ile, tevzu ile, incelik ile yryenler menzil-i maksda ularlar. nsanlar mn yolunda ne kadar ilerlerse, edep,

tevzu ve gzellikleri de o kadar artar. nsanlarn en by, Reslullah Efendimiz Tenzih ederim seni, seni sana lyk olacak tarzda tanyamadm, sana lyk olacak tarzda kulluk edemedim buyurur. Yunus sze byk nem verir. Sz, insanlar arasnda bar, sevgiyi, saygy temin etmeli, yaralara merhem olmaldr. Bazen susmak, cevap vermemek de en gzel cevaptr. Yeri gelince konumal, olumlu konumal, hayr sylemeli, yahut susmaldr. inin kirlerini, irkinliklerini dkmek iin konuanlar, kendilerine ve hayata kar ne byk bir ihanet iinde olduklarnn farkndalar m? Sz ola kese sava Sz ola kestre ba Sz ola aulu a Ya ile bal ide bir sz, diyor Yunus. nsanlara dnyay cehennem gibi gsteren, varlklarnn mnsn bilmeyileridir. nsanlar hakikati grmedikleri, gremedikleri iin yanl yollara sapyorlar. Bilgiyle, kuru bilgiyle her eyin halledilebileceini sanyorlar. Ama sanmakla i bitmiyor ki... Bu grn, insan nasl yanlttn grmek iin, amza yle bir gz atmak yeterli. Bakn evrenize, bakn dnyaya, huzuru, mutluluu, gzellii bulabilen ka kii var? Soruyorum size, bir yaama slbu olan, sevgiyi, , iiri, gzellii ve zarafeti gnlk hayatnda yakalayabilen ka kii grdnz? Ka kii tandnz? ikyet, ikyet, srekli ikyet gnmz insannn dilinin virdi olmu. Herkesten, her eyden ikyet, hep ikyet etmekle grevimizi yaptmz sanyoruz. Enerjimizi bou bouna sarfettiimizin farknda deiliz. Kimi kime ikyet ediyoruz. Elimize ne geiyor farknda deiliz. Karanla kfredeceimiz yerde, bir mum ile de olsa, evremize aydnlk vermenin daha yararl olacan ne zaman idrk edeceiz? Kalp berrak bir su, srl bir ayna gibidir. D lemdeki suretler oraya akseder. Bu su, bu ayna bulank, kirli olursa suretler orada grnmez. Eer hayat karanlk, kt gryorsak kabahati kendimizde arayalm. Mutlu deilsek, huzurlu deilsek, iimiz sevgi ile dolu deilse kabahat bizdedir. Bo yere onu bunu itham etmekle, suu ona buna atmakla vakit geirmeyelim. Kendimizi aldatmayalm. Hayatta en kt ilerden biri de insann kendi kendini aldatmasdr. Suu, kendimizde arayacamz, kendimizi dzelteceimiz yerde, bakalarnn zerine atmakla elimize ne geiyor? Kimden zuhur ederse etsin, hakikat hakikattir. Syleyene bakma, syletene bak. nsan demek, gz demektir. Gz, madde ve mn gzelliklerini gryorsa ona gz denir. Yoksa gerisi et ve kemiktir. Olaylara, insana, hayvana, bitkiye ve eyaya iyi gzle bakmay itiyat haline getirmek lzmdr. Kk eylerdeki sanatn inceliini, srrn grebilmek iin aratrmak gerekir. Einstein diyor ki, bir kum tanesinin srrn zmeyi baarsaydk, btn dnyann srrn renmi olurduk. Kimsenin yanln yzne vurmayn. Ktler her an bir baka biimde, durmadan can ekiir. Onlara merhamet edin. Tam bozulmamsa insandan mit kesilmez. Onun gerekle karla

ma saatini beklemek lzmdr. Onun hakikatle yzyze gelme, uyanma saatini beklemek gerekir. Allah sevgisinin ispat insanlar sevmek, saymak, Allah rzasn kazanmak iin onlara faydal olmaya almaktr. Varoluta her ey sevginin emrindedir. Aa bile sevgiden iek aar. Btn mevcudat her an, her yerde sevgi susuzluu, sevgi zlemi iinde. Ancak Allahla beraber olanlar huzura kavuurlar. Huzurdan uzaklaann ii sknt ile doluyorsa, kime ne demeye hakk var? ekilde kalan, kabukta kalan, z olana, ekilsize ulaamaz. eytan kendi dnda araman ne gaflet! Rahmaniyetinle eytaniyetini dengele. z, tevzu sahibinde parldar. lhi ihtiam gsteren yalnz tevzudur. Miskin Yunus, sen seni Bir adam m sanrsn Halini miktarn Bil derlerse ne dersin? Hakka teslim olmak iin, gnl nefsden teslim almak gerekir. Hayat bize zehir eden kendi noksan bakmzdr. Nefsi kul, gnl Hak eylemedike tevhide varlmaz. Varln tad andadr. Gzele varmak, btn kavramakla mmkn olur. Lezzet yediinde deil, ackmandadr. evrende olup biten teferruatta boulma. Gzn a, z olan al. Yoksa kendi zne varamazsn. ki cihan serveri demek, madde ile mny mkemmelen badatran demektir. ki lemi bir etmeyen huzura ulaamaz, gzele varamaz. Senin bedeninde hapsolmu bir dnya gzeli Yusuf var. Bedenin kafesinden o gzeli karsana, ne duruyorsun? karmadn srece senin, Yusufun kardelerinden farkn ne? yle yaa ki, btn dncelerin, btn davranlarn bir dua kadar gzel olsun. Yaama sanat ite budur. Dua bir byk, bir yce, bir gzel varla snmadr. Onunla her yer cennet, Onsuz her yer cehennem. Seni rahatsz eden, sevgiliden uzaklndr. Senin bedenin aslnda bir Kbe. Farknda msn? Ne olur o Kbeyi iindeki nefs putlarndan temizle. Gz odur ki, Hakk gre... Yunus iin, grmek olay, son derece nemliydi. Madem ki Kuran- Kerimde Ne yana bakarsan bak, Allahn vechi oradadr. buyrulmutu. O halde gz, Hakk grmedikten sonra neye yarard. Grme yetenei grende deil miydi? Gz esma, gzden bakan msemma deil miydi? Unutmayalm ki Allahn gzmze koyduu mercek ortadadr. Vasattr. Ar ynlerdeki mercekler ise mikroskop ve teleskoptur. O hibir insana mikrobu ya da uzay grecek mercek koymamtr. Yunus bir yerde u gzmden bakan nedir? diye sorar. Eer gzlmz kirlenmise, toz kir iinde ise neyi, nasl grebiliriz? Yaplacak i, o amuru temizlemek deil midir? Neyi, niin, ne zamana kadar bekleyeceiz? Baz kimselerin syledikleri gibi hayat kirli, kt, iren gryorsak niye kabahati kendimizde aramyoruz? Mutlu deilsek, huzurlu deilsek, iimiz sevgiyle, renkle, kla dolu deilse, kabahat bizdedir. Bir mr boyu bir i dnyas olduunun farkna bile varmayan, akl fikri yirmi drt saat parada, malda, ehvette, gsterite olan bir kimse pek tabi ki, hayata bakt zaman pislikten baka bir ey gremeyecektir.

Beni bende demen, bu ben deilim Bir ben vardr bende benden ieri Sleyman ku dilin bilir demiler Sleyman var, Sleymandan ieri, der Yunus Emre. Cennet canda cnn bulmaktr. Dnya bir daa benzer. Nasl seslenirsen yle cevabn alrsn. nemli olan her gn daha iyiye, daha gzele doru bir adm da olsa gidebilmektir. ki gn birbirine eit olan zarardadr buyuruyor Yce Peygamberimiz. Bir ey iyi balarsa zamanla daha iyiye, kt balarsa daha ktye varr. Ancak idrak edebilenler neden dnyaya gnderildiklerini biliyorlar. Varoluun amacnn yemek imek, yatp uyumak olmadn biliyorlar. Anadoluda byleleri iin, aman sen onu adamdan m sayyorsun? Ver yesin, rt uyusun derler. ki lemi bir etmeyen huzura varamaz... Kmr ne ilelerden geti de elmas oldu. Karna kan glklere neden itiraz ediyorsun? O glklerle mcadele etmeden, ile ekmeden, inkisar tatmadan nasl HAKKA varabiliriz? Gzel k cevrimizi ekemezsin demedim mi? Bu bir rza lokmasdr, yiyemezsin demedim mi? Allah cmlemizi eek gelip eek gitmekten muhafaza buyursun. Gnl aynas arnp temizlenirse, su ve topran dnda, bambaka lemler, naklar grrsn. Gnl uyank olan kimsenin ba gz uyusa bile, kalbinde yzlerce gz alr. Nice kimseler var ki, gz uyank ama gnl uyuyor. Kinat, lemin gznde pek eski, pek kuru grnse de, sen onlara bakma. O, her an yeni, her dem taze, her vakit gzeldir. Grene, kre ne? Yunus, her an tekrarladm harikulde msranda ne gzel sylyor; Her dem taze doarz, bizden kim usanas. Btn gzellikler ve ycelikler, gnlk yaamann iinde. Ne olur, onun her nn deerlendirelim. Her dakikamz ei olmayan bir mucize. Unutmayalm. Sevgi ile btn kaplar alr. Btn engeller yklr. Yunusun srarla belirttii gibi, insan hayatnda nemli olan gnldr. Gnl alabn tahtdr. Dnyaya hkmeden odur. Ne olur, hep ak iinde yaasak. Aksz bir nmz bile geirmesek. tiimiz bir yudum suyu, yediimiz bir lokma ekmei bile akla isek, akla yesek. Akla grsek, akla yrsek. nemli olan temiz grmek, temiz dnmek, temiz yaamaktr. Behim arzulardan en yce, en gzel, en temiz olana kadar her ey zihinde doar, zihinde balar. Zihnimizi tertemiz, nezih, gzel yaptmz zaman, btn kinat prl prl aydnlk bir mbet halini alacaktr. Ik iinde yaayan, k iinde lr. nsan her baktnda kendi i aydnlnn yanksn grebilmelidir. , grneni grmek deildir. Grnmeyeni, grnemeyeni grmededir hner. nsan kendini ancak dnme yolu ile gerek klabilir. Gerein anlalmasnda en byk engel d ayrntlar, takntlar, nyarglardr. nemli olan

bunlarn etkisinden syrlabilmek, ze varmay ak haline getirmektir. Sabrla, inanla beklemesini bilmektir. En byk ak insann kendi zn, asln, Allah bulmasdr. nsan hayatnn en kk olaylar bile byk nem tarlar. Hayat kuma her an bir ilmik atarak dokunur. Her ilmiin son derece dikkatli atlmas gerekmektedir. Her ey kk balanglarla olur. Dnya maraton ampiyonu, yara girmeden nce kk admlar atar. Fatihte Sinanaa Mahallesinde, Sanki Yedim Camii var. Bu cami, kk birikimlerin gcn gsteriyor. Camii yaptran Keeci Hayrettin Efendi, bundan 300 yl nce, can fazladan bir ey yemek istediinde, yemeyip bedelini biriktiriyor ve bu camii yapyor. Nefs zerindeki hkimiyetin zaferi. nsanolu, hayatn ve kinatn kendi etrafnda dnmesini istedii ve bekledii srece avucunu yalamak zorundadr. Byleleri bir sre sonra, hayat tarafndan, mahrekinin dna frlatlp atlr. Hayat kimsenin etrafnda dnmez. Herkesle beraber yrr. Yunus, iinden gelen ilhi sesi dinlemek iin susar. Yunus susunca O konumaya balar. Bundan dolay skt en derin konumadr. Yunusa gre sz, insanlar aras bar temin etmeli, yaralara merhem olmaldr. Sz syleyen, kelimelerini iyice tartmal, akllca konumaldr. Bu cihan cehennemini sekiz uma ide bir sz. Bazen skt en asil konuma olur. Bir gnl eri skt olsun sana tevhid der. Bazen cevap vermemek, en gzel cevap olur. nemli olan nerede susup, nerede konuulacan bilmektir. Yunus Emreye gre, ilmin mns ve amac, insann kendisini ve Allahn bilmesidir. lim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir Sen kendini bilmezsin ya nice okumaktr. Sz, insanda maddeyi aan bir varlk olduunu if eder. nsan hakikati bulunca, kendisini, dnyay ve insanlar bambaka bir gzle grr. Yunusa gre insan dosta gtren tevazudur. Kibir, insan kendinden ve Haktan uzaklatrr. Kibirli insanlar daimi bir huzursuzluk iindedirler. Kendilerini aamazlar. lerinde tadklar ulv varl gremezler. Onun iin de Allaha ulaamazlar. Onlar kendi kendilerinin dmandrlar. Yunus, cmert insanlar sever. Hasis olanlardan holanmaz. Duru kazan ye yedir bir gnl ele getir Hepisinden iyisi bir gnle girmektir. Akl fikri parada, malda olan insanlar iin; bunca varlk var iken gitmez gnl darl der. Bu tr insanlar, ne kendilerini, ne bakalarn, ne Allah tanrlar. dnyasn mal ve mlkn esaretinden kurtaran insan kinata baka bir gzle bakar. Hakim insan odur ki, lmn yapacan kendiliinden yapar. Zira o, lmn alacan pein olarak kendiliinden vermitir. Hakla beraber olmu, nefsin esaretinden kurtulmutur. nsann btn davranlarnda sevgi ve iyilik fikrini grmek ister Yunus. Gevezelik ve dedikodudan hi holanmaz. Kiinin hayzdr aznda gybet der. Ona gre, gybet her eyden nce insann dikkatini kendine deil de bakalarna evirmesi, kendi kusurlarn, hatalarn grerek dzeltecek yerde, bakalarn ktlemesidir. Bakalarnda srekli noksanlk arayanlar, kendilerini unuturlar. En byk

ktl de kendilerine yaparlar. Durmakszn ikyet etmek, ekimek, tartmak da insan kendinden uzaklatrr. Kendini kendine yabanc klar. Kakmak olayd ger Muhammed de kakrd Vara yoa kakrsn, sen dervi olamazsn, der Yunus... Bir muhteem teslimiyet; sabr, kanat, kr, edep ve incelikle birleince ortaya, adna Yunus dediimiz, yaradl mucizesi kar... Allahn rahmeti zerine olsun byk insan, Sana selm... Sana sevgi... Sana sayg...

Dini Yeniden Yaama Senelerce, senelerce evveldi. Bir Anadolu kasabasnda bir kundura tamircisi vard. Kendi halinde, efendi, yumuak, sessiz bir insand. Yalnz yaard. evredeki insanlar onu ok sever, sayarlard. Derdi olan, sknts olan, sorunu olan, hastal olan ona giderdi. Dert verip, derman alrlard. Bir gn kasabaya bir mndi gelir. Falanca gn, byk hadis limi gelecek, ders verecek. Duyduk duymadk demeyin, der. O gn gelir. Herkes akn akn camiye koar. Bizim kundura tamircisi de gelir. Namaz klnr. Namazdan sonra Hazret, camii terkeder. Herkesin nnden geerek dkknna gider. Hayret ki hayret. Kimse izahn yapamamakta. Byk hadis limi ta nerelerden kalksn gelsin. Sen camii terket. Olacak i mi bu. Her kafadan bir ses kyor. Birisi, arkadalar der. Hepimiz bu zatn iyiliini grdk. Arkasndan konuup gnahn alacamza en iyisi kendisine soralm. Dersten sonra birka arkada gidip sebebini soralm. yle yaparlar. Ders bitince giderler. Kundura tamircisi onlar saygyla dinler, sonra ah efendim der. Sizlere nasl anlatsam. Bu benim en byk strabm. Bundan yedi yl nceydi. Yine bu zat ders vermek iin kasabamza geldi. Gittim. En sonra, ey cemaat dedi. Size yedi hadis syleyeceim. Siz bunlar gnlk hayatnzda yaayacak, uygulayacaksnz. Byle yapmazsanz, hirette iki elim, iki yakanzda olsun. Ltfen sizden ncekilerin yaptn yapmayn. Bir kulanzdan girip, bir kulanzdan kmasn. Onlar her gn, her saat yaayn. Gnlk hayatnz iinde, ev hayatnda, i hayatnda yaayn. Szn burasnda yine derinden bir ah eker. Ben der, ne kabiliyetsiz, ne kt bir insanm ki, yedi yl geti aradan hl o yedi hadisi gerektii ekilde kemliyle yaayamadm. Uygulayamadm. Ben yanmaym da kimler yansn. Ne kadar zntlym. imdi hangi yzle mbarek limin huzuruna kp da ilim talep edeceim, der. Gelenler balarn nlerine eerler. Sessizce, mahcubiyet iinde karlar. Gnmzde sadece bilgide kalanlar, sadece renmekle, okumakla, dinlemekle yetinenler iin, bunu kfi grenler iin ibret verici bir anekdot. Efendim, ben onu da okudum, onu da biliyorum szlerini ne kadar ok iitiyoruz. Ne kadar ok tank oluyoruz bu tr iddialara. Byk Yunus ne diyor byle iddia sahiplerine; lim ilim demektir lim kendin bilmektir Sen kendini bilmezsin Ya nice okumaktr. Acaba bilinenler, renilenler, okunanlar, iitilenler gnlk hayatta uygulanmadka, yaanmadka neye yarar? Sadece satrda kalmak bize ne kazandrr? renilenler satrdan sadra intikal etmedike, bir kuru emekten baka nedir? Dinin ezel ve ebed gereklerini kendi i dnyalarnda yaamayanlarn, yaayamayanlarn bakalarna verecekleri ne vardr? Papaan gibi tekrarlar kime ne kazandrr? Bir yerde bu kendimize ve inancmza ihanet deil midir? Yenilenmeyen ey kabuk balar, katlar ve lr. Yunus; Her dem taze doarz / Bizden kim usanas diyor.

Hayat her an yeniden douyor, yeniden batyor. Hibir an birbirinin ayn deildir. Her an tekrarlanmayan yeni bir mucizedir. Yunuslar, Mevlnlar, Hac Bayramlar, Hac BektaIar, aban Veliler inanlarn btn nanslaryla, btn incelikleriyle yaayarak ahsiyet olmulardr. nanlarn yaayarak, uygulayarak daha derinlere, kaynaa, ze gidebilmilerdir. nanlar sadece dillerinde, sadece ekilde kalanlar hibir zaman bir papaan olmaktan teye gidemezler. slmiyet, derin bir hisle, akla, heyecanla yaanmadka, bir yaama slbu haline getirilmedike, ekilde kaldka, toplumumuzdaki kaos daha da artacak, daha da younlaacaktr. slmiyeti birtakm sloganlarn tekrar sananlar nasl aldanyorlar, bir bilseler. Siz, birka faklte bitirmi, birka dil bilen, Avrupay, Amerikay kap komusu yapm, binlerce kitap okumu, aratrm, incelemi insanlarn karsna tekrarn tekrar ile karsanz baarnz ne kadar olur? Bugnn gerek aydnlar satrla yetinmiyorlar, sadra inmek istiyorlar, karlarnda inanlarn samimiyetle, akla yaayan insanlar grmek istiyorlar. Kim ne derse desin, insan yanmadan yakamaz. Kendi i dnyas, mn leminin ile aydnlanmadka, nurla dolmadka bakalarn etkileyemez. Avaz avaz barmakla, saa sola atmakla, nne gelen her eyden ikyet etmekle, onu bunu ktlemekle kimse bir yerlere gelemez. Bu tr insanlar iyi bilsinler ki bu kafa ile gittike, evde kendi elerini, kendi ocuklarn bile etkileyemezler. Bugnn insan sz deil, z istiyor. Bugnn insan sz ile deil, fiili ile rnek olanlara sayg duyuyor. Artk hayat, insan, tarihi, kinat slm bir grle ele alan, aklayan, yorumlayan kiilik sahibi, inandn, sylediini herkesten evvel kendi yaayan insanlara ihtiyacmz var. Yunuslar, Mevlnlar neden hl yeni, neden hl prl prl yayorlar, bunu aratrmak lzm. slm btn hayatlarnda bir billr kesafeti ile yaamasalard bu mmkn olur muydu? O zaman Yunus, Sevdiimi demez isem, sevgi derdi boar beni diyebilir miydi? Bu dnyada her eyi canlandran, ona evk ve heyecan veren, ak ve dinamizm veren, ferdin ruh kudretidir. Kendisi bizzat mnen zengin ve kuvvetli olmayan, kltr en ince detaylara dal budak salmayan, btn kinat akla, heyecanla kucaklamayanlar hibir eyden faydalanamazlar. Sevgiden bakr altnlar, sevgi kinatn altn anahtardr. Bir insann, bir toplumun hayatn deitirmek isteyen kimselerin, nce kendilerini deitirmeleri, her gn daha iyiye, daha gzele gitmeleri gerekir. nsan mn leminin gzellikleriyle yle bezenmeli ki, yolda onu grenlerin aklna Allah gelmeli. Bir insann hayatnda devrim yapmak kolay i deildir. Ik yanmadan, pervane etrafnda dnmez. Makasta ekim kabiliyeti yoksa, evresi ine ile dolsa neye yarar. Belirli bir temizlik, arnmlk, gzellik izgisine gelmeden, belli bir kltre, yaama slbuna ulamadan, hl sahibi olmadan insan kimseyi etkileyemez; gidiini deitiremez. nsana hitap etmesini bilmek, yrekten konuabilmek, kendi nefsaniyetini aarak, kk hesaplarn stne ykselerek seslenebilmek ok nemlidir. Ancak gnlden gnle yol bulunur. Meydan hatipleri gibi ortal nlatmak, herkesi sar sanmak, kibirle, gururla bakmak sadece bizi sevimsiz klar. nsanlar bizden uzaklatrr. Unutmayalm, sevgi sevgiyi dourur. Sayg saygy dourur. nsann iindeki sevgi nce sesinde yansr. In srryla aydnlanmadka sesler yumuak deildir. nsanlar etkilemek, onlarn gidiini deitirmek isteyenler, yle tatl, yle yumuak, yle mtevz, edep ve incelik dolu olmallar ki, onlar grenlerin birden ileri aydnlanmal, sevin, ferah ve mutluluk duymallar. Eer konutuumuz szleri yaamyorsak, onlar sadece bizim dudaklarmzdan kyorsa, hi phe olmasn, kar tarafn da bir kulandan girer, bir kulandan kar. Ancak gnlden

sylenen szler, gnllerde yer eder. nsan insan eden yine insandr, ama herhangi bir insan deil, ii baka, d baka, syledii baka, yapt baka olan insan deil, Hazret-i insan, insanlar etkiler. Szn etki gc, kelimelerin klndan deil, yrekten sylenip sylenmediinden gelir. zden uzak, samimiyetsiz, orda yle, burda byle sylenen szler kimseyi etkilemedii gibi antipati de yaratr. Gzellik insann ftratnda vardr. Yapmacklk, yapaylk, alm satmalar onu rahatsz eder. Tedirgin eder. Huzursuz klar. ocukluumda bir trk vard. irkin ile bal yenmez, gzel ile ta ta, derlerdi. Ancak bir gzellii yaayabilenler, onu bakalarna da yaatabilirler. Her insan kendini stn klan, deerli klan, gzelletiren kltrel deerleri bilmeli, bulmal ve bunlar varlnn en yksek deeri olarak muhafazaya almaldr. Bu da yetmez, onlar ayn zamanda her gn daha da gelitirmeye btn gcyle gayret etmelidir. Yetimek, tekml etmek, adam olmak kolay i deildir. Beikten mezara kadar devam eder. Kltr bir birikimdir. nsan gnl kla dolunca ktan farkedilmez. Gzel bir szn, gzel bir davrann arkasnda bazen nice gzel insanlar hatt nesiller vardr. Btn insanlarn kader izgileri farkldr. nsan deerli klan, midesi deil kafas, yedikleri deil, dndkleri ve yaptklardr. nsan uzaktan, dardan deil, kendi iinden anlalr. Karanlklarda kalm bir insan a, aydnla, gzellie gtrmek, byk bir maharet, sabr, tahamml, bilgi ve her eyden nce sevgi ister. Bir insan ikn etmenin en iyi yolu, nce mterek noktalar tespit etmek, sonra onun fikirlerinden yola kmaktr. Yanl inanlarna, kanaatlerine smsk bal bir insana kar yaplacak ilk i ona dostluk, sevgi ve sayg gstermek olmaldr. Onu eletirerek, onu hor ve hakir grerek, ona daha batan hayr diyerek yola karsanz, sonu almak imknsz olur. Gnller arasnda kurulacak kpr ile btn engelleri aarsnz. Halk arasnda, gnlden gnle yol vardr derler. O kpr bir kurulsun, yanl fikirlerden dorulara gitmek her zaman ihtimal dahilindedir. Bir kimsenin bakalarna ruh zenginliini aktarabilmesi ancak kendisinde birtakm gzelliklerin olmas ile mmkndr. Ancak, varolan verilebilir. Bugnk psikoloji ve felsefe, d dnyay bizim kendi duygu ve dncemize gre yorumladmz ve anlamlandrdmz ortaya koyuyor. Kinat, kt, karanlk, pis ve iren buluyorsak, bunun sebebini kinattan ok kendimizde aramalyz. nsan kinatn en zengin muhteval varldr. imdiye kadar hibir ilim onun mnsn, hibir sanat onun gzelliini tketememitir. nsan hayatnda z deerler deimemekte fakat onlarn beyan, ifade ekilleri, anlatm, sunuluu, alara, devirlere, zamana, mekna gre deiim ve farkllk gstermektedir. Tarih, sosyoloji, felsefe insanlarn her devirde ve her yerde farkl ifade ekilleri olduunu gstermekte, btn delil ve vesikalaryla bu gerei ortaya koymaktadr. Kinat her an yeniden yaratlyor, yeniden varoluyor. Yeniden yok oluyor. Her an, her zaman dilimi yeni ve farkl. Daimi bir deiim sreci yayoruz. Hele, bu amzda ba dndrc bir hal alm. Rzgr gibi geiyor gnler, aylar, yllar... z deimiyor, hep ayn. Ama ekiller, ama grnler farkl. nsanlarn iinde yaadklar durum ve o durum karsnda alm olduklar tavr onlarn hayat izgisini meydana getiriyor. Hibir durum ve hibir seme tekine benzemiyor. nk her an ve her insan yeni ve farkl. nsanlk tarihinin ve kltrnn sonsuz zenginlii ve eitlilii byle ortaya kyor. Her insan kendi kiisel eilimlerine, yeteneklerine, ald eitime, almasna gre geliiyor. Hayatta iinde bulunduu, karlat artlara gre takip edecei yolu bizzat kendisi seiyor. ahsiyetini kazanmak, onu korumak ama ayn zamanda bakalarnn ahsiyetine kar saygl ve hogrl olmak. Sanrm en nemli

sorunlardan biri de budur. Gerek ahsiyet sahipleri ne kendi benliini bakalarna kle yapar, ne de bakalarn kle yapmaya kalkar. Bakalarnn ahsiyetine sayg duymayanlar, onlar ithama, aalamaya kalkanlar, mtehakkim, dar dnceli, kltrden nasibini almayan insanlardr. Yunus, tehi grme kimesneyi, hi kimesne tehi deil der. Yeryznde ne kadar insan varsa, o kadar ayr miza ve irde vardr. Bu farkl insanlar bir araya getirecek kuvvet sevgidir, saygdr, edeptir, inceliktir, zarafettir, z verili olmaktr. Yunus, Ak gelicek cmle eksikler biter der. Yunuslar, Mevlnlar, bugn bile, ok farkl lkelerin insanlarn bir araya getirebiliyorlar. Yunus, Biz kimseye kin tutmayz, kamu lem birdir bize der. Yetmi iki millete bir gz ile bakmayan, eran evliya olsa, hakikatte sidir der. Yzyllar tesinden gelen, o sevgi dolu, o tatl, o yumuak ses, bugn bile insan gnllerini rpertebiliyor. Sevgi ne byk hazine. Zaman ve mekn engellerini aarak ruhlar arasnda bir birlik kuruyor. Ve bu duygu ne kadar derin ve kuvvetli. ahsiyetleri gerekten kuvvetli insanlar, uzun yzyllar tesinden de olsa, insanlara gne arpmas gibi derhal tesir ediyorlar. Yunus, Sevdiimi demez isem, sevgi derdi boar beni diyor. Her ocuk slm ftrat zere doar ve her doan ocuun kalbinde Nr-u Muhammed gizlidir. nemli olan, edeplerin en gzeli ile onu gn na karmaktr. Allah btnden baka bir yerde aramak gaflet deil midir? Her varlk Allah iaret eder, lkin hibiri onu yn etmez. Allahtan baka tapacak yoktur. Allaha balan, insanolunu iinde babo dolat, yolunu ve kendisini kaybettii bu abes dnyadan kurtarr. Ne var ki bu balan iten gelmeli, samimi olmal. Din konusunda baz aydnlarn veya kendini aydn sananlarn alm olduklar tavr, ilm dnceden uzak, tarihi gereklerden uzak birtakm nyargIara dayanmaktadr. Bunlarn arasnda insanlk kltrnn en nemli olay olan din zerinde, aydn ve kltrl bir kimseye yarar ekilde ciddi olarak dnenler, okuyanlar, inceleme yapanlar yok denecek kadar azdr. Oysa din, dn olduu gibi bugn de insanln muhta olduu en ulv deerleri iinde tayan muhteem bir kaynaktr. Tevhid gneine dayanan slmiyet, gebelik devrinde birok paraya ayrlm, her paras tekine dman Trk airetlerini, aralarna baka kavimleri de katarak birletirmi, hepsini ayn potada yourmu, prl prl, iftihar edilecek bir millet haline getirmitir. Allaha olduu kadar insana, ahirete olduu kadar dnyaya, imana olduu kadar ilme de deer veriyordu bu inan. Nice gnl sultanlarn, ilim adamlarn, sanatkrlar, devlet adamlarn yldz yldz tarak, insanlk kltr tarihine armaan etti. Bir inan sistemi ne kadar mkemmel de olsa, onu yaayan, uygulayan, onun ieklerini deviren insanlar da o kadar gereklidir. Yzeyde kalan, ekilde kalan, ze inemeyen kimseler neticede istemeseler de inanlarna sz getirirler. nsanlarn inanlarn ele al, yaay, uygulay, anlay tarzlar ok nemlidir. nanlarna samimi olarak, yrekten bal insanlar, onu yle yaamallar ki, bu yaay yle gz kamatrc, hayranlk uyandrc olmal ki, kar olanlar bile yava yava yola gelmeli, o saflara dahil olmaldr. Bir inanca balanma, ona gnl verme, o yola ban koymada en nemli unsur, ona yaklam, onu ele al tarzdr. zerinde dnlr, ilham alnr, ilenir, derinletirilirse, madde ile mn, ruh ile beden, zhir ile btn, dnya ile hiret arasnda tevhidin nda bir sentez kurulursa, o inan, en yksek ve bereketli bir kltr kayna olabilir. Atalar sz bunu ne gzel anlatr. Bakarsan ba olur, bakmazsan da olur. Bir eyin gzellemesi, gzleri ve gnlleri kamatrmas, faydal, ie yarar hale gelmesi tamamen onu ele al tarzna baldr. Ona baka baldr. Sevgiyle, saygyla, edeple, incelikle yaklalan her ey sonunda gkteki yldzlar gibi parlamaya balar. Ellili yllarda egzistansiyalizm bir masal, bir rya gibi o gnn genliinin dilinden

dmyordu. Bize de srad. Nice yazlar, nice kitaplar yazld. eviriler yapld. Konferanslar verildi. Aslnda olay, Hristiyanln yeni bir tefsirinden baka bir ey deildi. Fransada Paul Claudel, ngilterede T.S. Eliot btn eserlerinde yeni an insanlarn etkileyecek bir tarz ve slpla hep kendi inanlarn ilediler. Ama tamamen yeni, ada bir slpla seslendiler insanlara. Nice insan da pelerinden srklediler. Bu z ve ekil meselesi sandmzdan ok nemli. z hep ayn kalyor, deimiyor ama, onun verilii, sunuluu, takdimi, zamana, mekna, duruma, artlara gre deiiyor. Kinatn Efendisi, nsanlara anlayacaklar kadar sz syleyiniz buyuruyor. Her insann, her toplumun, her an anlay farkl olduu gibi, onun yorumu da farkl. Nitekim, demin bahsettiim ellili yllarda, bir gence Hristiyanl anlatan bir din grevlisine srt evirenler, gel sana egzistansiyalizmi anlataym denildii zaman kendinden geiyor, rperiyor, akla, heyecanla dinliyorlard. Oysa kkene indiimiz zaman, onun, Danimarkal Sren Kirkegard isimli bir papazn, Hristiyanl, yeniden yeni bir slp ve ifade tarzyla yorumlamasndan baka bir ey olmadn gryorduk. Kirkegard, Kopenhagl zengin bir ailenin tek evld idi. ok alkand. Papaz okulunu birincilikle bitirdi. Mkfat olarak kendisini okulu bitirir bitirmez, Kopenhagn en byk kilisesine papaz olarak atadlar. Kirkegard orada birka yl grev yapt. Varlkl bir ailenin ocuu olduundan, yetiebilmek iin her trl imkna sahipti. Evde bir hafta kitaplarna gmlyor, okuyor, inceliyor, sonra gidip vaazn veriyordu. Bir gn bir hayat muhasebesi yapt. Ben dedi, kitaplardan okuduumu gidip kilisede anlatyorum. yi ama bundan bana ne, dedi. Kendini bir papaana benzetti. Aldn veriyor, iittiini tekrarlyordu. rperdi, utan duydu, alad. Ben dedi, anlattm hususlar kendim yaamyorum ki, nedir yaptm! Falanca unu dedi, filanca bunu dedi. Kendini, metnini ezberleyip sahnede tekrarlayan bir aktre benzetti. Yaanmayan, hl haline getirilmeyen bilgilerin tekrarnn da faydal olamayaca kanaatine vard. Ben dedi oraya kyorum, dudaklarmla konuuyorum. Onlar geliyorlar, kulaklaryla dinliyorlar. Ama gnlden gnle bir ey intikal etmiyor. Gnller titremiyor, rpermiyor. Kalpler akla, heyecanla arpmyor. irkin bir oyun oynanyor. Aslnda iki taraf da birbirini kandryor. Aldm, verdim oyunu oynanyor. Mdem ki, anlattm gzellikleri, ycelikleri yaamyorum, o halde o krsye kmaya da hakkm yok dedi. Durumu bir yaz ile kilise tekiltna bildirdi. Grevinden ayrld. Kendini, inanlarn derinletirmeye ve onlar yaamaya adad. te egzistansiyalizm bu almalar sonunda, Hristiyanln yeni bir yorumu olarak ortaya kt ve etkisi byk oldu. ahsiyet, bir btnlk arzeder. Bu sebeple normal hayat seyri iindeki elikiler insan ypratr, kertir. Kii, ancak hem kendi i dnyasnda, hem de sosyal evresinde uyum salayabildii, elikilerden kurtulabildii oranda normal ahsiyetini gelitirebilir, gzelletirebilir. Devaml bir ibadet, devaml bir kontrol salar. nemli olan, kiinin vicdannn sesine uyarak, kendi davranlarn kendisinin kontrol etmesidir. slm, btn hayat topyekn, en ince nanslaryla kucaklayan bir tarz, bir yoldur. Ama, dnyada ve hirette en iyi olana ulamaktr. Shakespeare, aklnzIa gnlnzn arasna fesat sokmaynz der. Akln alan ayr, gnln alan ayrdr. lmin gayesi ile dinin gayesi, iyi kavranld takdirde, ilimle dinin hem ilikileri hem de hayat iindeki yerleri daha iyi belirlenecektir. Bylece elikilerden kurtulmak, ilmi de, dini de, insann birini dierine tercih etmeksizin doyurulmas gereken ihtiyalar olarak grmek mmkn olacaktr. limle din bir kuun iki kanad gibidir. Birini yok saymak dierini tl hale getirir. Salkl bir kafada, salkl bir toplumda ikisi de kendi fonksiyonunu icra eder. O zaman bir denge, bir uyum, bir gzellik ortaya kar. O zaman insan, varoluunun sonsuz heyecann duyar, o zaman Seviyoruz, gzelliimiz bu yzden der. Hakikaten insan iin, kendi altndan bakas yoktur., Bilmiyorsanz,

bilenlere sorunuz., De ki, Rabbim, benim ilmimi artr diyen slm inancna gre din, Allahn gnderdii emir ve yasaklarn, ilim ise tabiat lemindeki deimez mnasebetlerin aklanmasdr. Vahiy ile akl yolu arasnda bir atma, bir eliki olmad gibi, bilkis onlar birbirini tamamlayan, btnleyen iki nurdur, Allahn nimetidir. nsan zbde-i lemdir. Tevhid dnce ile insan kendisini kinatla bir hissedince, varlnn dar hendesesinden kurtulur. Byle dnen bir insan, kendisini sadece dier insanlarla deil, bitkilerle, hayvanlarla, yldzlarla, bilcmle cemdatla akraba telkki eder. Btn varlk ayn sonsuz cevherin muayyen bir ekil iinde grnnden ibarettir. nsanda dier varlklarda bulunmayan bir zellik vardr ki, o da kendisini ve kinat grmesi ve anlamasdr. nsan bir gzdr. Kinatn kendi kendisini seyreden gz, gzbebeidir. Merdm-i dide-i ekvn dr. Bu zellik yalnz insanda vardr. nsan hem kendisini, hem de kinat anlamaya alan bir varlktr. Onu dier varlklardan ayran balca vasf da budur. Yunus, Bu gzmden bakan nedir? diye sorar. Gren, gz deil dncedir. nsanlar, ebed ve evrensel gerekleri anlayabilecek yetenekleri haiz olarak doarlar. Manev terbiyenin rol, tpk bir mikroskop veya teleskopun ayarlanmas gibi, insan, kinat ve kendisini grebilecek bir hale getirmesidir; gereklerin ve ilhi gzelliin farkna vardrmasdr. eyh Glip, Hoa bak zatna kim, zbde-i lemsin sen diyor. Btn insanlar ayn Yaradann kullardr. Bundan dolay btn insanlar birbirini sevmeli, birbirine yardm etmelidir. Bu ayn zamanda huzurun, mutluluun, salk ve baarnn da yoludur. Bir Amerikal psikolog, para kazanma hrs yznden ruh hastas olmu bir holding sahibini iyilik yaptrarak, insanlara madd mnev yardm yapmasn salayarak tedavi etmitir. Dinin krnda kalmayan, onun edebiyatn yaparak dedikodu iinde yaamayan hakiki dindarlarn hayatlarnda, davranlarnda, szlerinde, insana derin huzur veren bir muvazene, bir tatllk, bir yumuaklk vardr. Onlara malnz, cannz, namusunuzu, her eyinizi teslim edebilir, en gizli srlarnz syleyebilirsiniz. Btn mesele, gnmzde pek ok rnekte grld gibi kl sahibi deil, hl sahibi olabilmekte, olanca temizlii, asaleti, gzellii, itenlii ile dini yaayabilmektedir. Artk gnmz insanlar, din adna salbet sahibi, ii d bir, yalansz, riyasz, temiz insanlar, mert insanlar grmek istiyorlar. Kendine bile, ailesine, yaknlarna bile hayr olmayan din bezirgnlarna yeter artk diyorlar. Bakalarnn en temiz, en nezih duygularn smr kayna yapanlar iyi bilsinler ki, en byk ihaneti nce kendi zbenliklerine, sonra da inanlarna kar yapyorlar. Ve mutlaka bu dnyada da, br dnyada da cezalarn ekeceklerdir. Bundan kimsenin phesi olmasn. Bizi iinde bulunduumuz kaostan, karma karklktan ancak tevhid dnce kurtaracaktr. Ztlar, elikiler o zaman ahenk ve dengeye kavuacak, karanlklar o zaman aydnlanacaktr. Kendi zamanlarnda Yunuslar, Mevlnlar, Hac BektaIar, Hac Bayramlar bu dengeyi ne gzel kurmular, tevhidin rengine ne gzel boyanmlardr. Bir tek Yaradlan hogr Yaradandan tr msra bizi yeniden gerek hayata, a, nura, huzura ve mutlulua gtrebilir. Unutmayalm, inanlar da byten onlara akla balanan, onlar ykselten, ycelten insanlardr ve onlarn verdikleri anlam, getirdikleri yorum, ektikleri strap ve ilelerdir. Bir inan ona samimi olarak gnl verenlerce, urunda mcadele edenlerce, cann, maln, btn varln ortaya koyanlarca gzellik kazanr, gzleri ve gnlleri kamatrr. Aa kknden beslenmek suretiyle geliir, iek aar, meyve verir. Din ile ilim, kalp ile kafa, duygu ile akl bir uyum, bir ahenk, bir denge iinde olduklar zaman insanlar zlemini ektikleri huzur ve mutlulua kavuacaklar, tevhidin ats altnda birbirlerini kucaklayacaklardr.

Salk ve Huzura Giden Yollar Anadolu insan yzyllarca, dtan daha ok ie, ekilden ziyade ze, maddeden ok mnya nem verdii iin, hayatn getirdii btn zorluklara, ilelere, skntlara gs germi, nice etin snavlardan alnnn ak ile, salkl, gl, aydnlk prl prl kmtr. Ben saln, mutluluun, direnli olmann, madd artlar aan, bir gzel, bir ho, bir tertemiz gnln rn olduunu dnrm. Umutsuz olmak, karamsar yaamak, her eyi ikyet konusu yapmak, nne gelene dert yanarak karanlklarn yaycs olmak, bugne kadar kime ne kazandrmtr ki? Bunlar insann mcadele etme gcn azaltan durumlardr. nsanlk byle bir duygu ile yaayamaz. Yunus Her dem taze doarz, bizden kim usanas der. Bu tek msra nice yllardr dnr, zerinde kafa yorar, ondan her gn yepyeni gzellikler, incelikler, anlamlar karrm. Hepimiz, btn hayat her dem yeniden varoluyoruz. Yaradl ve varolu hayatn ilk ve en nemli zellii. Varolmak ve sevmek. Sevmek... Sevmek... Delicesine, deliler gibi sevmek. Btn kinat, yerdeki ottan, gkyzndeki Samanyoluna kadar sevgiyle, saygyla, hayret duygusuyla, edep ve incelikle kucaklayabilmek... Yaamann z bu deil mi? Sevdiimi demez isem, sevgi derdi boar beni der Yunus Emre. Sevgiyle dolmayan, sevgiyle kalbi arpmayan, Sevmek devam eden en gzel huyum diyemeyen insann, hayatn ve varoluun korkun gzellii, ihtiam karsnda Benim bir karncaya ulu nazarm vardr diye rpermeyen bir insann, salkl olabileceini dnebilir misiniz? Akln alamayaca kadar gzel, inanlmayacak kadar gzel bir dnyada; Allahn mucizelerinin her an, her yerde bitip tkenmeden, birbiri ard sra tecelli ettii bir evrende, her eye srtn eviren Yumma gzn kr gibi msrandaki hitab duymazlktan gelen gnmz insanlar, zamanlarn sigara dumanlaryla, alkolle, oyun katlaryla, dedikodu ile aptal kutusu ile ktlkleri, irkinlikleri, karanlklar birbirlerine yaymakla geiriyorlarsa, hasta olmayp da ne yapacaklar? Ne sanyorlar, ne bekliyorlar baka... Salk bir durumdur, bir gzelliktir, bir yaklamdr. Salk edeptir, saygdr, incelik ve zarfettir; salk Allaha yakn olmaktr. Salk, kinatn yz suyu hrmetine yaratld o en gzel, o en byk, o en yce insan akla sevmek, onun davranlarn, yaama sIbunu benimsemek, gc yettii kadar onun gibi olmaya almaktr. Bu sevgi zde olmal, ekilde kalmamaldr. O alar st, uygarlklar st Hak Peygamberin szleri, sadece dilimizde tekrarlanrsa neye yarar? Onlar sindirilmedike, gnlk yaantmza aksetmedike, papaandan ne farkmz kalr? Aldanlarn en acs insann kendini kandr deil midir? Bilgiler yaanmadka gnlk hayata yansmadka, sadece kafamzn bir kesinde tkl kaldka, ona buna caka satmak, ben uyum, ben buyum, falanca mevkideyim, filanca rtbedeyim deyip nefsimizin firavunlamasnda kullanldka, ruhen ve bedenen salkl kalabilmeyi, huzurlu olabilmeyi istemek, bo bir hayalden baka nedir? Krler krlere yol gsterirse, gidilecek yer, varlacak menzil uurumdan baka ne olabilir? Nefis daima ktl emredici deil midir? Salk, ruhla beden, i ile d, zhir ile btn, madde ile mn arasnda kurulan dengenin sonunda ortaya kan bir durumdur. Huzurdur, gzelliktir, mutluluktur. Dnyaya ve onun geici yaldzlarna hapsolan, mneviyatla ilgisini kesen, maddenin ve eyann esiri olan insan, Allah ile olan balarn koparm demektir. Birtakm lfzlar ve ekilleri tekrarlamak onu gittii uurumdan kurtaramaz. Allahn ipine smsk, candan ve samimi olarak sarlmayanlar iin hsran kanlmaz bir sonutur. Yunus Bunca varlk var iken, gitmez gnl darl der. amzn en byk, en trajik durumu insann kendisini ve kinat bombo hissediidir.

Alkanlklar, basmakalp tekrarlar en derin hakikatlerin mnsn, en gzel duygularn rpertisini unutturabilirler. bu dar kalplarn, gnlk basit yaamalarn stne kabilmek, sonsuz gzellikle, ebed gerekle, varoluun anlam ve ihtiam ile yz yze gelebilmektedir. Gnmzde nice insan, uygarlk ile teknolojiyi zde olarak grmekte, teknikte nde olann uygarlkta da nde olduunu sanmakta. Ne kadar yanl bir gr. Nasl da kendi kendimizi aldatyoruz farkna varmadan. lhi vahyin nda yolumuzu bulmadan, iyiye, gzele ve doruya ulaamayacamz hl renememisek, en byk yanlgya dm olmuyor muyuz? Kocaman bir tarlann minicik bir kesini ekip bimeye benzer bu. Tarlann btnyle ilgiliyiz biz. O tarlaysa hayattr. Hastala giden ilk yol olumsuzluklardan geiyor. Karamsarlk, sevgisizlik, hep ikyet, hep ikyet, her olaya, her insana olumsuz ynlerinden bakmak, gn geliyor ki, insanda bir kaos yaratyor. Ik tek, karanlk ve kaos oktur. nemli olan iyi ve gzel grmeye almaktr. Bu bir, bakma eitimi ve edebidir. Gzel grmek isteyen gzel grr. Gzel gren gzel dnr. Gzel dnen salkl, mutlu ve baarl olur, hayatndan zevk alr. Reslullah Efendimiz: Benden er hakknda soru sormayn. Hep hayrdan sorun bana buyuruyor. Ne olur her sze Hl katabilsek... Bir Veli zat Ben hsn zanna memurum diyor ve ilve ediyor, Ktye, irkine, baya olana davetiye yazmayn ki gelmesin... unu bilelim ki insan ne ktlenmekle klr, ne methedilmekle byr. Size dmanlk etmek isteyenlerin dahi hayrlarn isteyici olun. Tartma ve kavga yerine, tatl dili, gzellii, edep ve incelii tercih edelim. lim satrda, dilde deil; sadrda olmaldr. Hazreti Ali Rabbimi, isteklerimin olmamas ile bildim diyor. Bugn, ok insan istedikleri olmaynca hayata ksyor, kendine ksyor, bir olumsuzluklar yuma oluyor. Ruh, beden rahatszlklar bir bir ortaya kyor. Kendi yaamn bir karabasan haline getiriyor. Acaba o isteklerin olmamas kendisi iin daha hayrl mdr? Bir bunu dnse... Bir Hakka teslim olabilse... Mevl grelim neyler, neylerse gzel eyler diyebilse... nsann bilgisizlik, grgszlk nedeniyle kendi hayatnda mahpus kalmas ne acdr. Gnmz insanlarnn genel zaaf, lyk olmadan sevgi beklemeleridir. Bir bilseler ki sevgi vermektir. Almak deil. Vermeden almay istemek, Haktan gafil olmaktan baka nedir? Gnah seni Allahtan perdeleyen her eydir. Kyl misafirine Evinde imi gibi ye, ekingen olma, bizim rzkmz yiyecek deilsin demi. Bu incelii sezen ve anlayanlar ne kadar azalyor. nsan insan eden, insan deil midir? Edep olmadan, sayg olmadan, ihtiram olmadan, iyi niyet olmadan, bir insann baka bir insana yaklam ne ifade eder. Hakka giden yolu bilmeyenlerin, renmek istemeyenlerin, Ebu Cehillerin, Ebu Leheplerin torunlar iin yaplacak ne vardr? Bir zarara uradnzda hiddet gstermeyiniz. Allahn takdirine isyan etmeyiniz. Sedef bir damla yamura rza gsterdii iin, Allah onu inci yapar. En byk cehalet bilgi bilgisizlii iinde kalmaktr. Allah rzkn tekeffl etmi, daha ne istiyorsun? Korkma, sana ayrlan rzk bitmeden lmezsin. Nefsini terketmek, bir hi olduunu bilerek, Allahtan baka hibir eye rabet etmemek, kemldir, olgunluktur. Bilelim ki yaratlan her ey gzeldir. Gzellik gzle grlmez. Gnl ile grlr. Gren gz deil gnldr. Dn deil iini ssle. artlar ne olursa olsun, efendiliini kaybetme. Derdini kimseye ama. Hangi devirde yaadn anlamaya al. Gerekirse a kal, ama kimseye syleme. Dertlerini, straplarn, yoksulluklarn sakn sz haline getirme. Melekler bile duymasn. steklerini yalnz Allaha ve Reslne a. Allahn huzurunda secdeye varan ban, lm pahasna bile olsa kimsenin nnde eme. Mtevz fakat vakarl ol. Kimde kibir var ise, o gizli irk iindedir. Hakka asidir. Kibir insann kendi kkln gizlemek iin, gizlendii bir perdedir. kr ve sabr olmadan arnma, temizlenme olmaz. Cesedini ruhunun emri altna

alarak Hacca gidersen hastalanmazsn. Neden? nk sen Allahn misafirisin. Allah kuluna yetmez mi? Namaz, kendi zgrln Allahn huzurunda bulmak demektir. Gzelliklerin en gzeli ahlk gzelliidir. Kalpler ancak Allah anmakla huzura, mutlulua ve gzellie kavuurlar. Zihin temizlii, berrakl beden salna gtrr insan. Hastalklar bedenden nce dncede balar. Bilen konumaz, konuan bilmez; onlarn gzlerini ve azlarn kapayn, kulaklarn tkayn da, zihin karkln giderin. Zihni karmak, deer yarglar alt st olmu kimselerin, salkl olmalarna imkan var mdr? Aza kanat etmek, elindekiyle yetinmek, tabii olmak, mtevz olmak, skin ve sabrl olmak ne gzel erdemlerdir... Mmin Allahn nuruyla bakar. Onun seziinden saknmak gerekir. Allah, inanan, kalbi ve kafas tertemiz olan insanlarla beraberdir. Onlar Hak katnda meleklerden daha sevimlidirler. Allah bir kuluna kendi sevgisini verdi mi, dier insanlar onu sevmeye balar ve sk sk ziyaretine giderler. D ziynetlerle urap, zaman kaybetmek yerine, iimizi temiz ahlk, iyi huyla sslemek gerekir. htiyacn, hastaln, paran sakla, halka duyurma. Fazla akalamak insann vakarna glge getirir. Herkese efkt gz ile bak. Kimseyi hakir grme. Kimseden bir ey isteme. Ktlk yapanlar Allaha havale et. Kimsenin gybetini yapma. Arkasndan sz syleme. Dnya ehline gvenme, dnya ehli vefaszdr. Sohbetleri huzursuz ve sefaszdr. Bir kimsenin sohbetinden ayrldn zaman, iin karanlk duygularla, sknt ve bunalt ile dolmusa, bil ki, o kimse kim olursa olsun, onun sohbetinde hayr yoktur. Sk grme. Sonra kalbini l bulmayasn. Hl sardir. Dikkatli olasn. Nefsinin oyunca olmu kimselerle sohbet, atei tutmak gibidir, azap verirler. nsan perian ederler. Kalpler yalnz Allah anmakla huzura ve skna kavuurlar. Bazen sknet, en kudretli szden daha etkilidir. nsanlarn zihnini, konuma ile kelimelerle aacaklarn sananlar, hayat ve insan hi anlamayanlardr. Sohbetten ama, bir hli, edebi, bir gzellii bir gnlden baka bir gnle aktarabilmektir. Gerisi sz yndr. Kuru kalabalktr. nemli olan, satrdan deil sadrdan konuabilmek, bir ak, bir heyecan, bir gnl rperiini verebilmektir. Sevgi ve salk beraber gider. Sevginin olduu yerde salk da vardr. Sevgi iimizdedir; yaplacak i, onun kna, zuhuruna, tecellisine engel olan btn nyarglar, artlanmalar, taassubu, karanlk duygular, kinIeri, nefretleri kaldrp atmaktr. Bir insana yaplacak en byk iyilik, onun iindeki gnein gzelliini ortaya karmasna ortam hazrlamaktr. Hastalk en kolay tarifi ile huzur eksikliidir. Ancak huzurda olanlar, huzura duranlar huzurlu olabilir. Huzursuzluk, btn hastalklarn badr. lk k noktasdr. Allahtan uzaklatmz anda huzursuzluk da balar. Aslnda gren gz, iiten kulak, hisseden kalp iin huzursuzluk bir alrmdr. Bunun mns; dikkat et, Allahtan uzaklatn, geri dn, evine dn, kendine gel demektir. Ama nice insan, dta sebep arar. Topluma atar, insanlara atar. Ka mekanizmalarn harekete getirir. Peki kimi aldatyoruz? nsann en kolay aldatt varlk kendisi deil midir? Hayatta basit, nemsiz, hibir an, hibir zerre yoktur. Btn ilerini dikkat, itina ve incelikle yap. Sabrl ol. Gzellie giden yolun kaps, sabrla alr. Tevzu, edep, incelik ve zarafet, sabr, kr ve kanaatle birletii zaman ortaya prl prl bir insan kar. egonun, nefsin tesine geebilmededir. Arif olan yokluu gnlnde tayandr. Sensiz bir leme ulatn m hi? Salk, ruh ve bedenin birlikte uyumu ile ortaya kan, bir ho, bir gzel,

bir ltif hldir. Ve bu z, sessizce, gnlden gnle aktarlr. Dta grlenler ite olanlarn bir yansmasndan baka nedir? Dncelerinizi temizleyiniz. inizi yaparken, yrrken, otururken, yannz zerinde yatarken, alveri yaparken, konuurken, yazarken, Onunla birlikte olduunuzu unutmaynz. nsan dyla karlanr, iiyle uurlanr. Dnyada kt insan yoktur. indeki gzellii ortaya karamam insan vardr. Bu da her gn aba ister... Dnmek kolay, yapmak zordur. En zor olan da dnleni yapmaktr. Bilmem diyen renir. Bilirim diyene ne verilir? Her ktlk, bilgi sanlan bilgisizlikten gelir. Yaamak sanat sabrla balar. Sabr, dayanabiImek, glklere tahamml edebilmek sanatdr. ini kargaalktan ve kalbini dnya tasalarndan, olurdu olmazdlardan ar ve duru eyle. lemini ney gibi, kukulardan, art dncelerden boalt. Her an uyank, dikkatli, edepli, zarif ve ince olabilmek yaamak sanatdr. Verebilmek, bakalarnn mutluluundan en az onlar kadar heyecan duyabilmek, paylamann, birlikteliin scakln duyabiImek... Kendi iimizde mahpus kalmaktan kurtulabilmek ne gzeldir. Kalplere giden yollar, zarif, edepli, saygl insanlara sonuna kadar alr. nsan, i dnyasndaki elikileri uzlatrmadan sala, rahata ve huzura ulaamaz. nsanlar, Allahtan uzaklatklar nispette kendilerinden de uzaklarlar. Kendilerine yabanclarlar. Biz buraya, tekml etmeye, noksanlarmz tamamlamaya, her gn daha iyiye, daha gzele, mkemmele doru gitmeye geldik, Her an yeni bir snav iindeyiz. Unutmayalm, bu dnya darlma pazar deil, dayanma pazardr. Yunus Bir siz dahi sizde grn, benim bende grdm der. Her insan yaamn anlamn kendi kendine bulmak zorundadr.

nsan ve Gnl Yunusun Bir siz dahi sizde bulun / Benim bende bulduumu msralarn her zaman rpererek okurum. Dndke daha bir derinliklerine iniyor insan. Dikkatle bakarsak, toplumun, evrenin srlarn insanolunun varoluunu, kendimizde bulabiliriz. Kendi kendini tahlil, insan derin gereklere gtrebilir. nsan kendini tanyorsa, bakalarn daha iyi tanyabilir. Bende toplanan ve dmlenen varln kefi kadar, heyecan verici ne olabilir? Varlk binbir srla doludur. Akl ve irade bu srlar zmek iin verilmitir. Varoluun bir anlam olmas gerekir. Grevimiz bu mny aratrmak ve bulmaktr. Onu anlayabildiimiz gn btn evren, prl prl aydnlk bir mbet haline gelecektir. Her an yeniden varoluyoruz. Her an yepyeni olular iindeyiz. Ve her an yepyeni bir gzellik, gzleri ve gnlleri kamatryor. nsan gzden ibaret. Gerisi et ve kemik. Gz neyi grrse deeri o kadardr insann... nsanolu yaam boyunca yalnz doruyu ve iyiyi deil, gzeli de arar. Grmek gz kapaklarn aralamak deildir. Bakmasn bilen grr. Yunus, bu gzmden bakan nedir? diye sorar. Gren gz deil dncedir. Gzellik yalnzca duyuya aktr. O mantksal yaklamn dndadr. Biz gzellii duyularla, inanlar ve sezgiyle alglarz. Gzel gren gzel dnr. Gzel dnen hayatndan zevk alr. nsanlarn kafalarnda kendileriyle ilgili belirli bir imaj vardr; kendilerini nasl gryorlarsa yle olurlar. Madde ile mny, akl ile gnl, i ile d bartranlar; bar, mutluluk ve gzellik iinde yaarlar. Gerekilik, yaamn btnn grmek ve ondaki muhteem senfoniyi dinlemek demektir. Sadece kendi ilerinin karanln yaayanlar ne kadar zavalldrlar... nsan her eyden nce kendi kendine dost olmaldr. Kendi kendiyle dost olan kimse, dnya ile dost ve bark olur. Kendilerini, kendi i varlklarn gzelletirmemi kimselerin, gzelliklere yaklamaya haklar da olmaz. le dn uyumu kurulduu zaman huzur ve mutluluk kendiliinden ortaya kar. Bakmasn bilen grr. nsan sadece gnlk yaamn srdrmekle varl ve kendini bilemez. Ol mhiler ki derya iredir, deryay bilmezler. Kltr denince her eyden nce sanat ve edebiyat akla geliyor. Onlar bize grmeyi, sevmeyi ve dnmeyi retiyorlar. Ak konualm. Hayatmz gn getike renksizleiyor, tatszlayor, yavanlayor. Tek dze bir hale geliyor. te bu hayata yepyeni bir canllk, k, renk, lezzet ve keyif getirmek iin dine, tasavvufa, edebiyata, mzie, resme, btn gzel sanatlara her zamandan daha fazla nem vermek zorundayz... Bizim de Yunus gibi Her dem taze doarz, Bizden kim usanas diyebilmemiz iin, son nefese kadar kendimizi yetitirmeye, her gn kendi kendimizi amaya, ebedi renci kalabilmeye aba gstermemiz gerekiyor. Hayat sonsuz bir hzla ilerliyor. Durmak mahvolmaktr. Yunus, Bu semaa girmeyen sonunda peiman olur. diyor. Varolmak sevmektir, kendini amaktr, her an daha iyiye, gzele ve doruya komaktr. Sevmek devam eden en gzel huyum diyebilmektir. Sevdiimi demez isem sevgi derdi boar beni diye haykrr byk Yunus. D dnyadaki hibir ey insann iindeki byk boluu, sonsuz zlemi doyurmuyor. nsan kendi iinde bir lemdir. Onda hibir varlkta olmayan bir ruh vardr. Evrenin srr belki de insanolunun iindedir. Okumay, ama gerek anlamda okumay renebilmek sanatlarn en etini, en gcdr. Goethe Hayatmn seksen yln bu ie verdim. Yine de kendimden memnun olduumu syleyemem diyor. Hayatta her ey ylesine i ie ki... Her beraberlik bir ayrl, her ayrl bir beraberlii getiriyor. Biz edebiyatn, gzel sanatlarn yardm ile,

katks ile yaam bytyor, gelitiriyor, derinletiriyor, yceltiyoruz. Sonsuza ulayoruz. Yaam hibir zaman bitmiyor. Her varolu, kendiyle birlikte lm, her lm kendiyle beraber yeni bir varoluu getiriyor. Duygularmz babo braklmamaldr. Disipline edilmeli, doru kanallara evrilmelidir. Shakespeare Duygunuzla dnceniz arasna fesat sokmaynz der. Sanat bizi i zntlerimizin, ezikliklerimizin stne karr. Kederlerinin stne kmayan insanlar, bir sre sonra onlarn altnda kalp ezilmeye mahkmdurlar. Gerek sanat eserleri bizi, mutlulua gtrecek yolu tkayan huzursuzluklardan kurtarr, iimizi manev bir kla doldurur. Kendi i lemi ile bar iinde olmayan insanlar, huzuru hibir yerde bulamazlar. Hayat, varolu kiiseldir. Kendine zg bir servendir. Huzuru kendi kalbinde bulup hissedemeyen insana, bakalar bunu nasl verebilir? Sanat eseri bizde evrensel gnle giden kaplar aar, gnl de canl, zverili ve kendi kendine yeterli olur. Byle gnl sahibi insanlar da kazandklar gzellikleri szle, davranla, ama gtmeksizin evresindeki insanlara da yanstrlar. Bylece sanat eserinden insan gnlne ve evrensel gnle srekli bir sevgi akm dolamaya balar. te o zaman Yunus gibi Gelin tan olalm, ii kolay tutalm, sevelim sevilelim, dnya kimseye kalmaz. derler. Beethovenn dokuzuncu senfonisinin koro blmnde olduu gibi Birleiniz insanlar, karde gibi olunuz diye haykrrz. O byk insan gzeller gzeli Yunus, Sevdiimi demez isem, sevgi derdi boar beni diye seslenmiyor mu yzyllar tesinden... Sanat eserine gsterilen ilgi, yaama, yaamn renkliliine, varoluun ihtimna gsteriliyor demektir. Bu ynden insanlarla, sanat eserleri ile, iekler, aalar ve btn doa ile ilikilerin, salkl ve dengeli bir biimde kurulabilmesi, olgunlamak asndan nemlidir. Olgun insan, kmil insan, karlat her eyi evrensel btn iindeki yerine oturtabilen insandr. Sait Faik Her ey bir insan sevmekle balar der. Bir insana, bir varla kar uyanan sevgiyi bytp yceltebilmek, onu evrensel boyutlara gtrebilmek gerekir. nemli olan, yerdeki ufack bir kum tanesinden, gkyzndeki Samanyoluna kadar btn varl akla, inanla, sevgiyle, saygyla kucaklayabilmektir. Sanat eserleri, sevgimizin boyutlarn her gn biraz daha geniletmekle bizi yceltir, olgunlatrr, varoluun zne ve amacna yaklatrr. Bir nehrin denize ulanca hrnlklarn brakarak huzura kavumas gibi, insan da evrensel sevgiye ulanca her yer cennet olur, varoluun bilincine varr. Yunus gibi Ak gelicek cmle eksikler biter der; Sevmek devam eden en gzel huyum der Cahit Stk gibi... Sevgi btn evreni aydnlatan bir ktr. Sevgiyle bakr altnlar. nsanolu iindeki sevginin bykl ile doru orantl olarak vardr, yayordur ve byktr, ycedir. Sevgi btn kaplar aan, evrenin altn anahtardr. bar ve huzur olmadan, benlik ve egonun duvarlar almadan, kavgayla grltyle gzellik evrenine ulalmaz. Gzellik alglanamaz. Ancak kendi kendisiyle bark insanlar, i dnyalarnn sonsuz derinliklerine vararak, gzellii sezebilir, duyabilir ve bakalaryla paylaabilir. Byk sanatlarn ayn zamanda ok asil, temiz, zarif ve ince insan olmalar tesdf deildir. Ego eitilmeden, benlik kibir duvarlar almadan, gzellik kalesine kim girebilmi ki? Girdiklerini sananlar, sonsuz bir aldan iinde mr sryorlar... Yunus, Benim bir karncaya ulu nazarm vardr der. Hayret edebilmek ne gzeldir. Hayret duygusu, bilimin de felsefenin de gzel sanatlarn da beiidir. armak, heyecanlanmak bende yalanmad. Dnyaya, dnyadaki nice eye hep ilk gryormuum gibi baktm ben diyor lhan Berk. Btn mesele, insann kendi kendinin iinde kirac olarak yaamamasdr.

Kendi gnl evimizde kendi kendimiz olarak yaadmz zaman, sorunlar zme kavumu olacak. le dn uyumu kurulduu zaman huzur ve mutluluk kendiliinden ortaya kacak... Bilelim ki kii kendini kurtaramazsa, onu kimse kurtaramaz. Deniz gibi olan kimseyi, hangi insan bulandrabilir? yinin, gzelin, dorunun dostu olana korku ve hzn yoktur. Bir tohumda nar gizlidir; tohumda nar grmek hnerdir. Mevln ne gzel sylyor, nsan gzdr, gerisi postan ibarettir; gz ise dostu grendir...

Kalbin ncelikleri Kalbe gelen bazen lzumsuz, bazen zararl dnceleri karmak, baz insanlara son derece g gibi grnr. Aslnda, bu gln nedeni o kalpte akn olmamasndandr. Bir insann kalbi ilhi akla dolarsa, grd her zerrede Hakk mahede etmeye balarsa, ne yana bakarsa baksn, orada Allahn vechini mahede ederse, her ey kolaylar. Bir tasavvuf airi, insanda grecek gz, iitecek kulak, hissedecek kalp varsa, her zerre onu Hakka ulatracak, visle kavuturacak bir Cebrail gibidir diyor. Edep, hay her yerde, Allahn huzurunda olduunun bilincinde olmaktr. Lilhe illllah srrna mazhar olanlar, tevhide ulaanlar, kendilerinden km, muratsz kalm kimseler Allahn velileridir. Onlar iin korku ve hzn yoktur. Korku, nefsinden soyunamayanlardadr. Th suresi 114. ayetinde Allah, sevgili peygamberine, Benim ilmimi arttr de buyuruyor. Mnev rzk iin kanat olmaz. Sarf olunduka meydana kar. Artar ama eksilmez. Allahn hazinesi kulun hazinesi gibi deildir. lhi tecelliye nihayet yoktur. nemli olan nefsimizden kalbimize sefer edebilmek, Yunusun dedii gibi, Bir siz dahi sizde bulun benim bende bulduumu hlini yaayabilmektir. Klden hle getiimizde fetih balar. Ancak tahkike erenler, hakikate vasl olurlar. O, bize ah damarmzdan daha yakndr. Nefsimize uyup, bo eylerle vakit geirmek, kendimize yapacamz ihanetten baka nedir? Biz Onu bilmek, bulmak, Ona ulamak iin gnderilmedik mi? Asl grevimiz bu deil mi? Biz kendimizi bilince, Allahn ilmi meydana kar. Nefsini bilen Rabbini bilir. Her eyden evvel lzm olan temiz ahlktr, irfandr, inceliktir. Kendimizi bilmek, kendimizi grmek ve kalbimizi temizlemeye almak, yaplacak en gzel iler deil midir? badetin gzeli ifrata gitmeyen, devaml olan, zevkle ve akla yaplandr. Her eyin hayrls vasat olandr. Tez koan abuk yorulur. Maksat Allahmz bulmak, bilmek, Ona en gzel ekilde ibadet etmektir. badet etmeyen insan kendi yurdunu ziyaret etmeyen kimse gibidir. Dnyada en byk zevk, kulluk zevkidir. Gaflet, Cenb- Hakka sadkat, vef ve teslimiyette noksanlk demektir. nemli olan ibadet, tat zamanlar dnda da Hakla beraber olabilmek, o gzellii yaayabilmektir. Her an namazda olmak, her an Allah yan bamzda hissedebilmek, beraberliimizin bilincinde olmak demektir. Yerken, ierken, susarken, konuurken hep Onunla beraber olabilmek haline tasavvufta namaz- daimn derler. Huzur, ancak huzurda olanlarn, huzura kanlarn, her an birlikteliin gzelliini, iiriyetini yaayanlarn halidir. Bunlar ak iidir. Patrt grltyle, kuru lfla olmaz. Sevgi, sayg, edep, incelik ve zarafet iidir. Edeple yaklaan cemalle dner. Haktan baka bir ey grmeyenler, her an onunla beraber olanlar ne gzel insanlardr. Ayn mahallede oturduklar bir kimseye, ibl Hazretlerini ziyarete gelen bir kimse sorar, siz der, iblyi tanyor musunuz? Cevap verir, nasl tanmam der, otuz yldr ayn mahallede oturuyoruz. Bu sz pencerenin nnde oturmakta olan ibl Hazretleri iitir. Allah Allah ne biim i der. Ben otuz yldr Rabbimle beraberim, onlar beni kendileriyle sanyorlar. nemli olan halkn iindeyken bile, hep i dnyamzda Onunla beraber olabilmektir. Onun iin susmak. Onun iin konumak... Ne yapacaksak, Onun iin yapmak. Hd suresi 112. yetinde Emrolunduun zre istikmet eyle buyruluyor. ResluIlah Efendimizin Hd suresi sam aartt sz ne kadar anlamldr. Hepimizin bunun zerinde uzun uzun dnmesi gerekir. Kuru kuruya iddia, insana hibir ey kazandrmaz. Sadece kendimizi kandrm oluruz. Ben

Allah seviyorum, Resln seviyorum demek, sonra yine nefsinin yolunda bildii gibi yrmek insana bir ey kazandrmaz. Seven insan sevdiinin rengine boyanmal, Onun gibi olmaya almal, Onun gibi yaamal, Onun yolunda yrmelidir. O ne yapmsa, Onu yapmaldr. Ak budur, bunu gerektirir. Kuru iddialar, lf ebelii bugne kadar kime ne kazandrm ki, bundan sonra ie yarasn. Ne olur kendimizi kandrmayalm. Bal bal demekle az tatl olmaz. ll o baldan yiyeceksin ki azn tatlansn. Klde kalmamal hle gemelidir. yi bilelim ki, Allahn halvetinden baka yerde huzur ve mutluluk aramak, gafletin en bydr. Hazreti Mevlnya ak nedir diye sordular. Ben ol da bil dedi. k olmaynca akn hakikati bilinir mi? Grene, kre ne? Sade krler deil, vehim ve zan iinde yaayanlar da gremezler. Zan ile yakn hasl olmaz. Ak, Allah tarafndan insana ihsan olunan ezel bir nasiptir. Allahn ihsandr. Ancak o mazhara lyk olan insanlar yararlanrlar. Bir kalpte iki muhabbet olamaz. Mehur arkdr. Bir gnlde iki sevda olamaz. Hem dnya ak, hem Allah ak bir yere smaz. yle zenginler vardr ki, Karun kadar mal vardr ama kalplerinde mallarnn bir zerre kymeti yoktur. Maln mlkn Allah yolunda Allahn rzasn kazanmak iin harcarsa mutlu olur. yle tat ve ibadet zre olan fakirler vardr ki, bir trl mal mlk sevgisini gnlnden karamaz. Kalbinden dnya muhabbeti kalkmamtr. Bunlar ok ince noktalardr. ok dikkatli olmak gerekir. Basiret sahibi olanlar, bu tehlikelerden kurtulabilirler. Basiret doruyu grmek demektir. Btl btl olarak, Hakk Hak olarak grmek gerekir. badetten maksat Allaha teslim olmaktr. Ancak Hakka kaytsz artsz teslim olanlar ibadetin ve hayatn sonsuz gzelliklerini grebilirler. Mnafklk, iin baka dn baka olmas demektir. En byk gnahlardandr. Kuran- Kerimde mnafklar iin, Kalplerinde olmayan dilleriyle syleyenler yani ileri baka dlar baka olanlardr buyruluyor. Peygamberimiz zamannda yirmiyedi mnafk vard. Reslullah Efendimiz bunlar yalnz Ebuzer hazretlerine syledi. nsanlarn en ktleri mnafklardr. Ve onlar en byk ktl kendi kendilerine yapanlardr. Allah cmlemizi esirgesin. nsann kalbini temizlemesinin faydas ve kirli tutmasnn zarar ve ziyan kendisinedir. Kalbini artan, temizleyen, rahat yaar, huzur duyar, zevki artar. nsan kendi vcudunun mimardr. Bamza gelen her eyin bir sebebi vardr. nemli olan o illiyet rabtasn kurmak, birtakm ansszm, talihsizim vs. gibi bo ve anlamsz szlerden uzak durmaktr. Sinek vzltsndan kan gcrtsna kadar her eyin bir sebebi vardr. O ilk nedene inenler, gerei bulanlar, Hak yolda yryenler, falclk, byclk, sihir, by, medyumluk gibi btl yollara sapmazlar. Ne kadar acdr ki, insanlar Allahtan, Reslnden, Kurann nurundan uzaklatka birtakm adna medyum denilen byc insanlarn tuzana dyorlar. Onlar ceplerini doldururken, bu zavalllar gittike kendi z varlklarndan uzaklayorlar. Sebepsiz hibir ey olmaz. Ne yapyorsak, ne buluyorsak bunlar hep kendi arayp bulduumuz eylerdir. Arayan Mevl'sn da bulur, Leylsn da bulur. Sonunda herkes, kendim ettim, kendim buldum, kime ne diyecektir. Adna dnya denilen u misafirhanede yle temiz, yle gzel, yle efendice yaayalm ki, dn saati geldiinde, Sen Ondan raz, O senden raz olarak gir cennetime hitabna muhatap olabilelim. Mmkn m? Mmkn ya. Neden olmasn. Allahtan gayr ne varsa onu terkettiimiz zaman btn kaplar alacak, btn olmazlar olur hale gelecektir. Dnya rahat edilecek, elenip gbek atlacak bir yer deildir. Dnya hayatnda drt drtlk bir ey olmaz. Bir gzn gld zaman bir gzn alar. Hangi kapy alsan bir buruk acyla karlarsn. Tam istirahat, tam mutluluk diye bir ey yoktur. Her eyin drt ba mamur

olmasn bekleyen, buyursun beklesin lnceye kadar. Sonunda o da avucunu yalar. Ancak hle raz olanlar dklen ste alamayanlar, olan olmas gerekendi diyebilenler huzuru ve mutluluu tadabilirler. Hle rza gstermek kolay i deildir. etinlerin etinidir. Ama baka are de yoktur. Gzel k cevrimizi ekemezsin demedim mi Bu bir rza lokmasdr yiyemezsin demedim mi Her olayn dili insana bir hikmeti syler. nsan ya bir gnl sahibi olmal veya bir gnl sahibi olann gnlne girmelidir. Allahn nuru btn mahlkata tecelli eder. Yunus, Benim bir karncaya ulu nazarm vardr der. rif insanlar, her varla, her zerreye sayg ile, edep ve incelikle bakarlar. Btn mahlkatn bir yaratl sebebi vardr. lemde bo, sebepsiz, anlamsz hibir ey yoktur. Masivaya taklmak, Allahtan baka fail grmektir. Zhirde ve btnda, iki trl temizlik vardr. Btn temizlii gzn abes bir ey grmemesidir. nsanlarn her biri birer mn ile bu lem sahnesine gnderilmilerdir. Hz. Ebu Bekir Hibir ey grmedim ki onda Allah grmeyeyim der. Hikmet mminin kaybdr. ki trl skt vardr. Biri dilin dieri kalbin sktudur. Dilin sktu, malayniden, bo ve faydasz szlerden uzaklamaktr. Kalbin sktu ise, dnya endie ve takntlarn brakmaktr. nemli olan ikisini birden baar ile uygulayabilmektir. Herkes cemli grr, fakat irfan sahibi dim ceml iindedir. Yaamak sanat ok incedir. Gnn en kk olaylar bile bizi etkiler. Btn szlerimiz, davranlarmz, dncelerimiz daima hayra, iyilie, gzellie ynelik olmaldr. Dostlarla iyi geinmeli, dmanlar idare etmelidir. Herkese aklnn yettii mertebeden seslenmelidir. limin uykusu, cahilin ibadetinden daha makbuldr. Tefekkr, kendi yokluunu ve her zamanda, her meknda hkm sren ilhi saltanat grmek ve o azametin sonsuzluunu ve hikmetini idrk etmektir; kuvvet ve kudretin hep Onun olduunu dnmektir. nsann himmetinin bykl almakta deil vermektedir. Szlerimiz ve davranlarmz i dnyamzn yansmasdr. Bal kpnden bal szar, ya kpnden ya szar. i sirke ile dolu kpten ne szmas beklenebilir. mr boyu nefsinin klesi olmu, kendi z yurdunu hi ziyaret etmemi, ibadetten uzak bir insann, ikinin, seksin, uyuturucunun penesine dmesi niye yadrganyor. Bir sz var, tabiat boluktan holanmaz derler. Sizin bo braktnz, ilgilenmediiniz insan gnlleri bir gn bakarsnz ki, pislikle dolmu. Uzun yllar nceydi. Bir gn stanbulda bir gazeteci arkadamla sohbet ediyorduk. Hatrn sordum. Ne var ne yok dedim. Gld. Sabri Bey dedi, hanmla beraber kuru temizleme yapyoruz. ardm. Yeni dkkn m atnz haberim yok. Yine gld, efendim dedi, ocuk okuldan gelince ona o gn evreden bulaan yanl fikirleri, yanl szleri, ho olmayan davranlar ve tespitIeri nce eitli sorular sorarak, incitmeden, rktmeden, tatllkla sorup reniyor, sonra yine ayn yumuak slpla dorusunu anlatyoruz; ikna ederek, sayg gstererek, slm bir incelikle... Efendim, ben akam yorgun geliyorum, iim ar, bamdan akn. Bir de ocuklarla uraamam, derseniz size syleyecek bir szm kalyor. Deerli arkadam bir gn bunun faturasn ar bir ekilde detirler adama. Eyvah! dersiniz, yanl davranmm dersiniz, keke yle yapsaydm dersiniz ama i iten gemi, at alan skdar amtr. Son pimanlk fayda vermez. Unutmayn tabiat boluktan holanmaz. Deime ar ar olunca kimsenin gzne batmyor. ry yava yava olunca kimse endie duymuyor. Sonra bir

gn gazetelerde okuyor, Allah Allah diyoruz, nasl oldu byle. Aslnda iyi aile ocuu idi. Neden ayoruz. Canmzdan ok sevdiimiz evladmzn o melekler kadar masum, tertemiz gnl, her gn yeni zehirlerle dolarken aklmz neredeydi. Yorgunluk, sknt bahaneleriyle hep seyirci kalmadk m bu olaya. Oysa nemli olan ilk admd. Bir ey iyi balarsa zamanla daha iyiye, kt balarsa daha ktye gidiyordu. Her ey sonunda kendinin son gcne varyordu. Byk gnahlarn yolu kk gnahlardan geer. Her byk gnahn ncesinde kk gnahlar vardr. Adam ldrmenin balangc dedikodu, mnakaa olduu gibi fuha giden yol da nce bir bakla balar. nemli olan ilk admdr. nsan ahiretteki evini lmeden nce dnyada yapar. nsanlarn en hayrls, insanlara en fazla yarar dokunandr. Bu dnyada aldklarmz deil verdiklerimiz bizi daha ok zengin eder. Kuran- Kerimde, Kim zerre kadar hayr yaparsa onu grr. Kim zerre kadar ktlk yaparsa onu grr buyruluyor. yilik yaparken, byk kk diye ayrm yaplmaz. Yerine gre yaplan minicik bir iyilik bazen bir insann hayatnn seyrini deitirir, onun yaamna mr boyu renk ve k katar. Bir gn mam Gazli alrken hokkadan kard kaleminin ucuna bir sinek konar ve mrekkepten imeye balar. Hazret, sinek uuncaya kadar hareketsiz kalr. nemli olan Allah rzas iin vermek, Allah rzas iin hareket etmektir. Kuran- Kerimde Allahn sana yapt iyilik gibi sen de iyilik yap emri vardr. Hayata anlam kazandran en gzel i iyilik yapmaktr. yilik yle bir aa ki, iekleri sonsuza kadar aar. Bu dnyadan gerken gtreceimiz tek servet iyilikten baka ne olabilir? Arnn yapt bal elinden alnyor diye ksmyor ar. Yeniden, yeni batan retiyor. yilik Allah rzas iin olmal, karlnda hibir ey beklenmemelidir. Biri teekkr etmedi, biri nankrlk etti diye iyilikten vazgemek ok yanltr. O iyilik deil bir nevi ticaret oluyor. Hibir ey beklemeden vermek... Vermek... Hep vermek... Yerine gre mnen, yerine gre maddeten, Allah rzas iin vermek... te insan huzura ve mutlulua gtren yol...

Tevzu Reslullah Efendimiz bir hadis-i erifte Size, Allahn kullarnn en ktsnn kimler olduunu bildireyim mi? Kibirli ve kat yrekli olanlardr. buyuruyor. Tevzu, kibrin zdddr, alak gnll olma halidir. yiye, doruya ve gzele saygl olmak, Hakka boyun emek, kibirden uzak olmak, btn mahlkata kar edeple hareket etmek, gleryz gstermek, ince, zarif ve nazik olmak tevzunun baz tezhr ekilleridir. Tevzu, Peygamberlerin, velilerin, ilim ve adalet sahiplerinin, Allah tanyanlarn, Allah dostlarnn ilk grlen vasflarndandr. uara suresinin 215. yetinde, Peygamberimize Sana tbi olan mminlere kanadn indir, tevzu gster buyruluyor. Peygamberimiz, arya pazara giderek, evinin ihtiyacn bizzat temin eder; fakirlerle, klelerle birlikte sofraya oturur; fakirlerin hl ve hatrlarn sorar, gittii yerde en msait keye oturur, kendisine hrmeten ayaa kalkanlara engel olur, bu suretle slm tevzuyu fiilen gstermi ve yaam olurdu. Kendisini ar methedenlere kar, Ey insanlar, Allahtan saknnz, eytana uymaynz. Ben sadece Abdullahn olu Muhammedim. Allahn kuluyum. Yce Allah beni Peygamberlikle ereflendirdi. Bana bundan fazlasyla tzim gstermenizi istemem. buyurmutur. Bir gn, Peygamberimizin yanna bir ziyareti gelir. Konuurlar. Biraz sonra gelen zat titremeye balar. ResluIlah Efendimiz ona hitaben, Rahat ol. Ben bir hkmdar deilim, ben ancak gnete kurutulmu et yiyen bir kadnn oluyum buyurur. Bir gn, hurma dalndan bir asa edinip, hutbede, onunla iaretler yapmas zerine, Ya Muhammed, bu sana balanm adamlarn balarn krmak iin midir? diye vahyedilince, Peygamberimiz, onu hemen yere brakt. Bir gn bir adam Peygamberimize Allahn ve Senin dilediiniz olur demiti. ResluIlah Efendimiz zld ve Sen Allaha erik kotun. Yalnz Allahn diledii olur de buyurdu. Zaferler kazanldnda, Onun ilk ii yce Allahn huzurunda secdey-i krna kapanmak olurdu. Bir gn Peygamberimiz abdest alyordu. Baz sahabilerin kulland suyu almak istediklerini grd ve sebebini sordu. Efendimiz, siz abdest alnca o ifal su oldu. Sevgimiz ve saygmz o kadar ok ki, kullandnz suyu toplamak istiyoruz, deyince hemen yle buyurdular: inizden bir kimse Allah ve Peygamberi sevmek zevkini tatmak istiyorsa, doru szl, doru zl olsun. Kendisine emniyet edilen eye riyet etsin. Bakalaryla bir arada yaad zaman da, komuluk haklarn gzetsin. Ey demoullar, tevzu gsteriniz. Biliniz ki, tevzu gstermeniz hakknda bana vahyolundu. Birbirinizin hukukuna tecavz etmeyiniz. Birbirinize kar vnmeyiniz. Mal ve mevki sahibi olanlar, olmayanlara gururlanmasnlar. Soy sop cihetinden veya baka cihetlerden kimse kimseye kibir ve azamet taslamasn. Ey Allahn kullar, birbirinizle karde olunuz. Peygamberimizin olu vefat ettii gn gne tutulmutu. Baz mslmanlar, bunu, gne de Reslullahn zntsne katlyor eklinde yorumlamak isteyince, hemen onlar toplad, Ey insanlar, gne ve ay Allahn yetlerindendir. Onlar bir kimsenin ne lm, ne de doumu iin tutulmazlar buyurdu.

Allah iin tevzu gsteren kimseyi, yce Allah ykseltir. Ne mutlu o kimseye ki, kendisini zillet ve hakarete drmeksizin tevzu gsterir. Kibirli ve kat yrekli olanlar Allahn kullarnn en ktleridir. Bollukta ve darlkta ayn teslimiyet, ayn edep, ayn incelik iinde bulunanlar, fkelerini yenenler, insanlarn kusurlarndan, af iin bahaneler bularak, geenler ne gzel insanlardr. Peygamberimiz ahsna kar yaplan hibir ktlkten dolay intikam almam, ahs bir hata zerine asla kzmam, hiddetlenmemitir. Tevzu, edep, sabr ve kr ile Hakka giden yolun kaps alr. Yaradandan tr yaradlm ho grmek btn Allah dostlarnn ortak yndr. Gerek ve olgun mminler inanlarn fiilen yaayan insanlardr. Kalp ile dil, sz ile i bir olmadka, kendimiz iin istediimizi bakalar iin de istemedike, sahnede ov yapan bir oyuncudan ne farkmz kalr? Amellerin en stn iyi ve gzel ahlktr. Peygamberimiz, gzel ahlkn en gzel rneini kendi yaants ile ortaya koydu. Vefatndan sonra Hz. Aieye Reslullahn ahlk nasld diye soruldu. Aie validemiz Hazret-i Muhammedin hayat ve ahlk Kurandan ibaretti buyurdular. kr, yce Allaha, verdii nimetleriyle azgnlk etmemektir. kreden de, nankrlk eden de, kendine eder. kretmek, nimetin artmasna, nankrlk ise azba sebep olur. Peygamberimiz, ne zaman sevinli bir haber alsa hemen secde-i krna kapanrd. Kinat insana hizmetle, insan da Allaha ibadetle mkelleftir. Kuran- Kerimde insan kendisinin ba bo braklacan m sanr? Ben, cinleri ve insanlar ancak bana kulluk etsinler diye yarattm buyruluyor. nsann en nemli ve en erefli vazifesi Yaradana kulluk etmek, Ona ibadet etmektir. Ubdiyetin yksek zevkini tatmaktr. Gklerde ve yerde bulunan canl, cansz, byk, kk her ey Allah tesbih ederken, insan bundan nasl uzak kalabilir?... Kimsenin ne iyilii, ne ktl karlksz kalmaz. Kim zerre kadar hayr veya er ilemise, muhakkak onun karln grecektir. Dnya hayatnda, insana den vazife, yaratlnn gayesine gre hareket etmektir. Allahtan bakasna balanan gnller; fni ve geici zevklere balanm ve aldanm olurlar. Allaha kar duyulan sevginin snr yoktur. Allah sevgisini, Allah dostluunu kazananlar her eyi kazanm olurlar. Yce Allah insanlar ilhi sevgisiyle kuatmtr. Kullarnn gnahlarndan tvbe etmeleri kadar, Allah honut eden bir amel yoktur. Allah, kullarnn tvbesini kabul iin, her imkn bahetmi, icbet kapsn daima ak tutmutur. Allah kullarna sevdiriniz ki, Allah da sizi sevsin. Allah btn ilerde yumuakl ve yumuak muameleyi sever. ledii gnahlar zerine nedmet duyan bir kulun, daha tvbe ve istifar etmeden, Allah tarafndan af olunaca bildirilmitir. Allahn en ok sevdii kimse, Allahn yarattklarna en ok yararl olandr. Allah, darda kalanlarn imdadna yetienleri sever. yiye, gzele giden yollar tevzu ile balar. Tevzu sahibi olmayan kibirli bir insann, ne derse desin, ne yaparsa yapsn, mn yolunda ilerleyeceine inanmyorum. Hayatta grdm, ahit olduum rnekler, tevzu olmadan mn yolunda yrnemeyeceini bana gsterdi. Mevln, Sana rahmet suyu lzmsa, yer gibi mtevaz ol. Sonra, o rahmet arabn iip

mest ol. der. Bir mnev mecliste en ok istifade eden, orada en ok tevzu ve mahviyet gsterendir. nk, rahmet-i ilhi daima fakir-l mereb, mtevz kimselerin gnlne nzl eder. Grmyor muyuz ki, yamur sular bile daima ukurlar ve ovalarda toplanyor, derelerde akyor. Allahn fazl-u keremi ancak kalbi mnkesir, gnl mahzun olanlara nasip olur. nk Hak nezdinde mbarek sfat mahviyyet ve tevzudur. Cenb- Hak, hidayet ve inayete mazhar olan kullarn Kuran- Kerimde Yeryznde mtevz olarak, ar ar yrrler diye vasfediyor. Mevln Kle gibi mtevz ol da, at gibi yerde yr. Omuzlarda yryen tabut gibi ykselmeye kalkma der. Mtekebbir ve marur kimselerin bu hallerinin kendilerini mnen lme mahkm ettiini, Mevln ne gzel anlatyor. Tevzu, kendinden aada olanlar kk grmemek ve akranlar arasnda byklenmemek, herkesle grebilmektir. Tevzu gstereni Allah yceltir. Kibirlenenler, gururla burnu havada olanlar, herkese tepeden bakanlar, firavun taslaklar er veya ge helk olmaya mahkmdurlar. slm edebinde kibirli insanlara tevzu gsterilmez. Bu ok ince bir noktadr. Aman dikkatli olalm. Ayamz kaymasn. Madem ki edep her hususta haddini bilmektir. Haddini bilmeyen ada Nemrutlara, Firavunlara tevzu nasl gsterilir? O zaman insan zillete dmez mi? Tevzu gsteren insanlarn gzlerine, Allah doru grmek hassasn ihsan eder. O zaman insan zanlardan, vehimlerden kurtulur, gerei olduu gibi grr. Allahm bize eyann hakikatini olduu gibi gster hadis-i erifinin srrna mazhar olur. Ahmaklar karsnda tevzu, mnev sultanlarn huzurunda tekebbr edenler gafillerdir. Baya kimseler karsnda, onlarn nemrutluunu, firavunluunu yzlerine vururcasna vakar, asalet, kaytszlk iinde olanlar ne gzel insanlardr. Allah dostlarnn yannda lubli hareket etmek, saygszlk yapmaktr. Tefeyyze sed eker. Tevzu, nefsi, Cenab- Hakka kar ubudiyet, halka kar insaf makamnda bulundurmaktr. Kii Rabbini bilip, mnen ykseldike, tevzuu artar. Tevzudan nasibini almayanlar Rabbinin azamet ve kibriyasn idrk edemeyenlerdir. Tevzu, bir ziynettir. Tatr. Kulu ykseltir. Tevzu ilerledike, kin, haset, fesat gider. Byle olan kimseleri Allah da sever, kullar da... Reslullah Efendimiz, insanlarn en mtevz olan idi. Herkese sevgi gsterir, herkesin hatrn ho tutard. Sohbetlerinde en nde fakirler, zaifler, ashab- suffa bulunurdu. En uzak yerlerdeki hasta ziyaretlerine gider, hayr duada bulunurdu. Davete icabet eder, bu zengin, bu fakir diye ayrm yapmazd. Gelen misafirlerine bizzat hizmet eder, altndaki minderi ikram eder, minder yoksa cbbesini yere serip zerine oturturdu. Davet edildiinde bir kuru zm dahi ikram edilse neeyle karlar, sanki kinatn en gzel sofrasnda imi gibi hareket ederdi. Bazen gerektiinde ev hizmetleri de yapar, bundan memnuniyet duyard. Daima evresine mtevz olmalarn, nankrlk ve azgnlktan uzak kalmalarn nerirdi. Herkes kibirli insanlardan nefret der. Kibir ylesine pis ve iren bir hastalktr ki, yeryznde btn zamanlarda ve btn meknlarda insanlar ondan tiksinti duymutur. Onu baz insanlara sevimli ve gzel gsteren nefis ve eytandan baka ne olabilir? Kibir, irkin bir tabiattr. Hele dilencilerin kibri irkinin de irkinidir. Herhalde cehennemde n safta gelenler

mtekebbir, marur, en byk benim diyen insanlar olacaktr. Kibirli insanlarn dostu da olmaz. Onlar hayatlar boyunca ne severler, ne sevilirler. nk kendileriyle ylesine doludurlar ki... Gnn adam deil, hakikatin adam olmaya almaldr. Gn deiir ama hakikat deimez. nsann mnen derecesi ykseldike, her an kendini huzurda bilme bilincine yaklatka, kendi ayplarnn gznde bymesi gerekir. ok insan bir hayrl amel ilese, kemle erdiini ve huzura yaklatn iddia eder. lim arttka tevzu artar. Bylece nefislerine galebe alarlar. be kitap okudum, bir iki sohbet dinledim diye kendilerini bir ey sananlarn kalplerini bir duman ve zulmet kaplar. Kiinin cehli arttka kibri de artar. Bu konuda Abdlkadir Geylni Hazretleri yle buyuruyor: Ben Allaha gece kaim, gndz sim olmakla ve ilim tedris etmekle vasl olmadm. Allaha vasl olmamn sebebi kerem sahibi olmam, mtevz bulunmam ve sadrmn selim olmasdr. Tevzu ile insan, keml yolunda yrmenin ilk admn atm olur. O adm atmadan, atamadan yaplan btn almalar kum zerine bina ina etmeye benzer. Bu hususu ltfen unutmayalm. Bilmem diyen renir, bilirim diyene ne verilir. Tevbe Suresinin 119. yetinde Allaha yaklamaya vesile arayn buyruluyor. O halde ne bekliyoruz...

nsan Bu Mehul I Japon dilinde, kk, basit, nemsiz, sradan, alelde, llettayin gibi kelimeler kullanlmyor. nk onlara gre her ey nemli, hem de son derece nemli. Sanrm iin asl da yle, nmzdeki i neyse, onu hor grmeden, gcmzn, imknlarmzn orannda en gzel yapmaya almak; ilerlemenin, tekmln ilk art deil midir? Ve biz millet olarak da, fert olarak da bundan ne kadar kaybediyoruz. Aklmz hep byk ilerde, ky kahvelerinden tutun da, ta nerelere kadar her gn hkmet kurulur, hkmet devrilir. Kime sorsanz, ben babakan olsam yle yapardm, byle yapardm hikyeleri. yi gzel de sen kendi hayatna bir renk, bir k, bir anlam getirebildin mi? Sen kendi ailen, kendi iyerin iin bir huzur, nee, mutluluk kayna olabildin mi? Hangi ynnle rneksin? Nemrut da kendini ilh gibi gryordu ama kk grlen, nemsiz grlen bir sivrisinek ona yetti, ona aczini retti. Kesinlikle sylyorum, pek az istisna dnda bu dnce bizde yok. Vaktiyle bir kitap bastracaktm. Ankarann o tarihlerde ikinci gelen bir matbaasna gittim. yle yle bir kitap bastrmak istiyorum; yalnz bir noktay belirtmekte yarar var. Ltfen fiyat ona gre isteyin. Ben titiz bir insanm, tek harf hatas bile beni ok zer. Matbaac doruldu. mknsz efendim dedi. Hatasz kitap baslmaz. Hatalar olur. Kitabn sonuna bir doru-yanl blm koyar, dzeltmeleri orada yaparz dedi. Kendisine biraz evvel Tarhan Kitabevinde olduumu, orada Shakespearein btn almalarnn yer ald bir kitab incelediimi, ok ince puntolarla yazlmasna ramen dev bir kitap olduunu, kitabn banda, tek harf hatas bulana byk bir para deneceinin yazldn syledim. Dinlemedi bile. Onlar sahaya kmadan malubiyeti kabul ediyordu. te bu zihniyette, bu kafa yapsnda bir adamda nce ahsiyet kavram, kendine sayg kavram teekkl etmemi demektir. Ne demek onlar yapar, biz yapamayz demek? Bizim bir noksanlmz m var? Bu tip insanlar aslnda yetimemi, olgunlamam, tekmlden nasibini almam zavalllardr. Onlar eek gelmi, eek gidecek yaratklardr. ki gn birbirine eit olan ziyandadr hadisini kendisine ilke edinen gerek mminlerin byle dnmesine imkn var mdr? Kktr, basittir, nemsizdir diye yola kan insanlar hibir zaman iyiye, doruya, gzele ulaamazlar, en byk aacn balangc bir minicik tohumdur. Bir mh bir nal kurtarr, bir nal koca bir at... Sibiryada srgnde iken uyuz bir kpekle, kanad krlm bir kartal Dostoyevskinin en yakn dostlaryd. Karanlkta kalan insan, titrek bir mum arar. Bir ey bulunmadnda ya da az bulunduunda, kymeti daha ok anlalr. Yokluunda bir dilim kuru ekmek, bir bardak su kinat apnda nem kazanr. 1898 ylnda doktor William Gogas mecbur kalnca, bir kavanoz dolusu ate bceinin ndan yararlanarak bir askeri ameliyat etmiti. dev, iinde bulunduumuz ann bizden istedii eydir. Ne kadar gsz de olsak yine de yapabileceimiz bir iyilik mutlaka vardr. Bir i zenle, itina ile, sayg ve ak ile yaplrsa, da banda bile olsa, insanlar o kimseyi arar bulurlar. Byle yaplan i ile insanlar deer kazanrlar. Kendi gzlerinde byrler. Hayatta en ac olay, iini batan savma yaparak, kendi gznde klen insann hlidir. nsanlar, kk, basit ey yoktur, her ey nemlidir, kavramna ulamadka asla huzuru, mutluluu, manev gzellii bulamazlar. Nice byk, da gibi servetler, kk israflarla eriyiverir. Ufack bir alev bir orman yok edebilir. Bir tek sivrisinek bir insana geceyi zehir etmeye yeter. Kaleyi fethetmek iin, kk bir menfez yeter. Yumuak bir ses tonu, scak bir bak, bazen bir insan hidayete gtrebilir. Kaba bir hareketin, saygszca bir davrann bir insann

kalbini kilitledii ok grlmtr. Sonu bazen ok ac sonular douracak bir kavgay, ou zaman bir kk sz balatr. Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez. Bazen en byk fkeyi, dosta bir glmseyi sndrverir. Kalbin kilidinin al ve kapan yle minicik sebeplerle olur ki... ylesine hassas ki insan kalbi. Bir tek krc bir sz, gn gelmi nice insanlar mahva gtrmtr. Kinatn Efendisi ne gzel buyuruyor, Ya hayr syle, yahut sus... Bir tek bu hadisi bile gnlk hayatlarnda uygulayanlar iin ne byk manev fetihler vardr. Bir kk ihmal, bir aceleci davran insana nice frsatlar kartabilir, nice baarlara engel olabilir. Kaybmz ve kazancmz hep kk eyler yznden oluyor. Sevap ve gnah eit olan insann yapaca bir iyilik, bu eitlii bozar. ResluIlah Efendimiz, Elinde bir hurma fidan varsa, kyamet kopuyor da olsa onu hemen dik buyuruyor. Ruhta denge yle hassas bir terazi ile kurulmu ki, bir olumsuz tavr, bir saygsz davran, fke ile sylenmi bir sz, alayc bir bak, bu dengeyi aniden bozuverir. lerin hayrls vasat olandr. Her eyin ifrt zararldr. Her ey ince bir hesap stne kuruludur. Huzur ite salanan dengenin meyvesidir. Bir gram atom, paraland zaman, bin ton kmrn yanmas srasnda verdii enerjiyi verir. Bir kk fidan, yumuak kkleriyle topra, bazen kayay deler geer. Tarihe baktmzda gryoruz ki, Allah, gurura, kibire kaplanlara, nefsinin firavunu olanlara, derslerini en kk ve en acizlerle veriyor. Kbeyi ykmak iin gelenlere, Ebrehe ordusuna, Ebabil kular kk gagalaryla kzgn talar nasl frlatmlard... Sevr maarasnn n, rmcek alaryla nasl da sarlvermiti. Bazen bir dikkatli, hayret dolu, hayranlk dolu bak, aniden insan ftratn harekete geirir. Bir bak, bir ses tonu, bir zarif hareketle dm zlverir. imizde uyuklayan ve uyanmak iin bir temas, bir ses, belki bir kelime bekleyen nice gerekler vardr. Bunlarn yannda kafa ile rendiimiz, hafza yardm ile saklamaya altmz bilgiler ne kadar snk kalr. Varolan, yaratlan her zerre, kendi hl dili ile konuur. nsanda grecek gz, iitecek kulak, hissedecek kalp varsa, her zerre, bizi Hakka gtrecek bir melek gibidir. Grene... Kre ne... Bizi Hakka gtrecek yolculukta tek bir adm atmak ne kadar nemlidir. Tren raya girince yol almas ok kolaydr. Bir adm, iyiye, gzele, doruya doru atlacak bir adm, hayatmza renk getirecek, k getirecek muhteem bir yolculuun balangc olabilir. Bazen bir insan kalbine alanan nezih, temiz, asil duygular, bir milleti kurtarabilir. nsan isterse herkesten, her olaydan birok ey renebilir. Lokman Hekime sormular; Hikmeti kimden rendin? Krlerden rendim demi; onlar, bir yeri denekleriyle iyice yoklayp, kesin kanaat getirmeden bir adm bile atmyorlar demi. nsanlara idrakleri dnda bir ey gstermeye almak zor deil, imknszdr. Uykuda olan birden uyandrlmaz. Sz; yaralar sard, ifa verdii kadar insan yaralayabilir de... Bazen hi kapanmayacak yaralar da aabilir. ok dikkatli olmak gerekir. Medeniyete, gelimeye, ilerlemeye giden yolun kaps dikkatle alr. Deha dikkattedir. nsan kalbi ancak iyilikle, incelikle, edeple, sayg ile fethedilebilir. Istraplarmzn, kederlerimizin, aclarmzn kk varlmzn hikmetini bilmeyiimizde sakldr. nsanlar, dalarn zirvelerini, denizlerin dalgalarn, byk rmaklar ve engin okyanuslar grmek iin seyahat ediyorlar. Ama ne yazk ki, pek ou, en byk mucize olan kendi varlklarn gremeden bu dnyadan gyorlar. Adam aya kyor, tepesine bayran dikiyor ama dnp evine geldiinde kendi kars ile, ocuklar ile diyalog kuramyor. Ne yazk... nsan ne kendini tanyor, ne baka insanlar. Aleksi Carel, insan bu mehul diyordu. Bir hukuku olarak otuz yedi yllk meslek hayatmda dikkat ettim, ihtilflarn asl sebebi, insan denilen

varln bilinmeyiinde gizli. nsan nedir? nsan insan eden nedir? Bilinmiyor, ya da herkesin kendine gre bir insan anlay, insan ideali, insan gr var. yice dikkat edilirse, bu biraz da insann bilinmeyiinden kaynaklanmyor mu? Nasl bir metre yz santim ise, bir kilogram bin gram ise, bana gre, sana gre insan olur mu? Ve pein hkmlerimiz, nyarglarmz devam ettii srece, insan nasl tanyabilir, nasl anlayabiliriz? Bir eyler bildiimizi sanp, ben onu anlamam, bunu anlamam diye firavunluk tasladmz srece, adna insan dediimiz o byk dm nasl zeceiz? Nasl karanlklara k tutacaz? Yeni bilgilere, yeni kavraylara kapal olan kimseler, kendi tekmllerini, kendileri engellemi olmuyorlar m? nyarglarn dar emberinden kurtulamayan insanlar nasl geliecekler? Her gn biraz daha iyiye, gzele, doruya nasl gidecekler? nsan iin en yce amalardan biri olan gerei aramak, nyarglardan kurtulmadan nasl mmkn olur? Her olay, arkasnda bir dnya gizler. Dn bilmeyen, bugn anlayamaz. Bugn anlamayan, yarna ynelemez. Bugn, isterse, dnden ok ey renebilir. Gelecee adm atabilmek iin dne tutunmak lzm. Aa da yle yapyor, topraa tutunuyor, gkyzne uzanyor. Her geen dakika, daha sonraki dakikaya yeni bir eyler retir. T.S. Eliot ne gzel sylyor: Tarih bilinci, sadece gemiin gemiliini bilmek deil, onun hlde de varolduunu anlamak demektir. Bilimin de, gzel sanatlarn da temelinde yatan dikkat hlidir. Bilginlerin, kiflerin zelliklerini inceleyin, ilk nce onlarn youn bir dikkate sahip olduklarn anlayacaksnz. Grlen ey zerinde daha derine inip, sonu karmak her babayiidin kr deildir. En byk baarlar az fakat devaml almalarla gelir. ok, azlarn sabrl bir toplamdr. Her ey kk balanglarla olur. Allah katnda en sevimli i, az da olsa, devaml yaplandr. nce ince yaan yamur, topran derinliklerine kadar iler. Ta delen, suyun kuvvetinden ok, damlalarn srekliliidir. Devam eden ey gzeldir. Bakmay renmeliyiz nce. Baklarmz bir rntgen n gibi derinlere szmal, perdeyi aralamal. Kk bir er iinde ok erler gizlendii gibi, kk bir hayr da, ok hayrlar gizler. Bir adam iyilik yaparken gryorsan, bil ki, yapt iyiliin benzerleri de o adamda mevcuttur. Eer bir ktlk ilerken gryorsan, o adamn, benzer ktlkleri de ilediini bilmelisin. Her ey zincirleme birbiriyle ilgilidir. Biri dierine tohum oluyor, sonra, o tohumlar meyvelerini veriyorlar. Etkiler aralksz birbirine ekleniyor. Kaleyi fethetmek iin kk bir menfez yeter. Yerine gre bir az kokusu insanlar karr. Kk bir kar duygusu, kk bir hesap gelir, hayatn asl amac nnde durur, baklar kr, kulaklar sar eder. Bir tek masum tebessm yerine gre bir kalbi fethe yeter. nemli olan, her eyin deerini, zamann tayin edebilmede. Huzur, mutluluk ve gzellik ite salanan denge sonunda ortaya kar. te o zaman insan nce devesini balar, sonra Allaha gvenir. Mrifet i iten getikten sonra tedbir almakta deildir. nceden sezip, grp, hissedip duruma hkim olabilmektedir. Baa gelenler, hayat dersinin bir zel eididir. Byk yanllar, yanl anlamakla doar. Hazmolunamayan ilim, telkin olunmamaldr. Benzer durumlar bazen yanltc olabilir. Bir derdin ilc, baka bir hastalk iin zehir olabilir. nsan bazen tehlikeden kayorum derken, tam ortasna debilir. Ge alnan tedbir neye yarar ki... areler, ok yaydan frlamadan nce alnmaldr. Gz yummak veya kamakla ac sonutan kurtulamayz. Gerein sesini er veya ge duyarz. Vazife, iinde bulunduumuz ann bizden istedii eydir. Her eyin bedeli vardr gereini unutanlar, bir gn ac ac hatrlamaya mecbur kalrlar. Kendilerini yaldzl formllerle aldatanlar, sahte kahramanlarn peinden koanlar isteseler de, istemeseler de bir gn gerein kayasna balarn arpmak zorunda kalrlar. yi veya kt, atlan her tohum bir gn meyvesini verir.

iddetin, kfrn, alay etmenin, hor ve hakir grmenin, saygszln, edepsizliin, krszln egemen olduu bir kalpte ilhi k nasl yanabilir? Yumuaklk, nezket, hangi eyde bulunursa, mutlaka onu ssler. Hangi eyden de ekilip alnrsa, onu aypl ve kusurlu klar. Kendini beenmi, gururlu, kibirli insanlar mutluluklarn bakalarnn aclar stne kurarlar. Btn byk yanllklarn altnda gurur yatar... nsanlar yanllarndan vazgeirmek iin, onlara daha iyi bir ey gstermek, daha renkli, daha kl bir yol amak lzmdr. Hayat sonsuz gzelliklerle dolu ve bizler ne yazk ki hibir eyin farkna varmadan yayoruz. Ben sanrdm halk iinde hi bana yr kalmam... Ben beni terkeyledim, grdm ki ayr kalmam... Bir gece uyumasak; herkes uyuduktan, el ayak ekildikten sonra bamz kaldrp gkyzne baksak... Aya baksak... Samanyoluna baksak... Yldzlara baksak... Hayretle, akla, rpererek baksak ve sonra oturup sessizce alasak... Ne yazk ki an lgn temposu, patrt grlts, maddeyi, mal mlk, paray pulu, mevki, makam ve rtbeyi put yapan felsefesi karsnda insanolu ne doan gnein farknda, ne batan ayn... Ne de, her an, her yerde kendine yardm eden elin. Bir kouturmadr gidiyor. lm geliyor ve oyun yarda kalyor. Perde iniyor. Hepsi bu... nsanlar niin yaratldklarn, niin dnyaya geldiklerini, yaamalarnn amacnn ne olduunu, nasl yaamalar gerektiini bilselerdi, byle oyuncaklarla vakit geirirler miydi? Bu kadar mutsuz, huzursuz, bu kadar skntl olurlar myd? Oturur oturmaz eli sigarasna gidiyor adamn. ki, uyuturucu gibi yaylyor gnmzde. Neden? Yunus, Bunca varlk var iken gitmez gnl darl der. Maddeye esir olan, kle olan insan kurtuluunu da yine maddede aryor. Tpk susaynca tuz yalayan bir insan gibi. Evet, ac ama gerek bu... Oysa nur, Allahn cemline k ve btn msivdan yz evirenler iindir. Kul, kendindeki gizli ayplar birer birer bulup temizlemelidir, artmaldr, iini gzelliklerle doldurmaldr ki, gayb lemini grebilsin. Hak kapal deildir. Aktr, aikrdr. Perdeli olan insandr. Akl gnl maddede, zevkte, elencede, gnahta olan bir insan yzlerce yl yaasa da, mn yolunda bir adm atamaz. Nefs bataklnda saplanp kalm bir insan nasl tekml edebilir? Kendine yardm etmeyene Allah da yardm etmez. Haktan bakasndan bir ey bekleyen ziyandadr. Bir eyi yapar grnen lettir. Fakat asl yapan ustadr. leti grp de ustay unutma. Dileini Allahtan iste. Derdini Allaha a, yan ama ttme. Her an, her yerde Allahla beraber olmaya al. Bu birliktelii ibadet zamanlaryla snrlama. badet iinde de, dnda da Onunla beraber ol. Her ne yaparsan, onu bir ibadet ak, evki ve heyecanyla yap. Hibir eyi ve hibir kimseyi kmseme. Kle zerreden gidilir. Unutma! Her yere Allah ile git. Allahm dilerse, bu adam bana yardm eder de. Eer o kii iini yapmazsa ona darlma. nk ona yaptrmayan Allahtr. Msivdan Allaha sefer eyle. Allahla g. Allaha dn. Btn gzellikler Onda tamamlanr. Bir kimsenin hicreti, Allaha ve Reslne olursa, onun gittii yerde Allah ve ResluIlah bulunur. Eer onun hicreti, dnya ve gzel kadna olursa, onun gidecei yer de dnya ve gzel kadn olur. Seni Hakka gtrmeyenle pek grme. Sana Haktan bahsetmeyen, bir gn gelir, seni Hak yoldan karabilir. yi yaptna kt, kt yaptna iyi diyen insanla grme. Her an ayan kaydrabilir. En byk tehlikelerden biri, vehimli olmaktr. Kendini vehimden koru. Ne mi yapmak lzm? Allaha sn, Ona teslim ol. Sinek bile Allahn emri ve msaadesi olmadan

uamaz. nsan bir eye tamah ettii zaman onun klesi olur. Elindekine kanat edersen, hr olursun. Kanat et ki temizlenesin. nsan en ok kirleten tamahtr. Aman dikkat, bir kimse Allahn ltuflar ile Allaha dnmezse, Allah onu imtihan zincirlerine balar. Hastalk, fakirlik, eitli skntlar verir. O halde, Allah unutma. Her an hamd ve kr iinde ol. Nimete kr, o nimetin beksna, nimete kfr ise, onun zevline ve fakirlie neden olur.

nsan Bu Mehul II Allah ne verdi ise, onu tenkitsiz olarak kabul et. Allahn verdii nimetleri teekkrle karla. Sayg ile, edeple karla. Ben buna lyk mym diye dn. Dnme, bir krdr. Bir insana teekkr edersen, Allaha kretmi olursun. Vastaya teekkr etmeyen, Allaha kretmemi olur. phesiz veren, gnderen Odur. Ama edeben vastay da unutmamak gerekir. Bakalarnn ktlklerinin affn, Allahtan dile. Ktlere kt deme. Kfr ve ktlk illeti ile hasta olduklarn syle. En byk kermet Reslullah Efendimizin ahlk ile ahlklanmaktr. Kim ki khine, falcya gider ve ona inanrsa Allahn Kurann inkr etmektedir. Gibi ancak Allah bilir. Bycye, falcya, medyuma gidenler irk iindedirler. Kendilerine sorsan; efendim ben lf olsun, elence olsun diye gidiyorum derler. Kabul etmezler. Sonra da o kimselerin szleriyle, hayatlarn zehir ederler. Kimi gizli, kimi ak irk iindedirler, farknda olmazlar. yiye, doruya, gzel olana, gerek olana giden yol apak ortada iken, billr gibi olan pnardan kana kana imek varken, mlevves, kirli sulardan imeyi nefsin, egonun esiri olmaktan baka neyle aklamak mmkn olur? Bir suya ta attn vakit, su nasl alrsa, Allahn nuru bir mminin kalbine indii vakit, onun kalbi de yle alr, geniler. Ho ve ltif bir mekn olur. Gerek hzn, senin her zntnde Allah gremeyip hatrlayamamandr. Eer her gamda Allah grebilseydin, hzn diye bir ey olmazd. Allahn seni sevmesi, kalbini istil etmesi ve her eyi onunla grmen, cennettir. Allaha yaknlk, Allahn sana olan yaknlndandr. Allah her eye kdirdir. rif insan, kimseden bir ey istemez. htiyacn kimseye bildirmez. Allaha bile amaktan utanr. Kimsenin malna elini uzatma. Kimseden isteme. Haktan baka veren olmadn unutup da, elini hibir kimseye uzatma ve isteme. Daima nefsin isteinden kanmal, onu almamal, istemeden geleni almaldr. Dostlarndan biri senin ihtiyacn olan ummadn anda gnderirse, sen de kabul et. stemeden ve beklemediin bir anda gelen rzk al. htiyacn yoksa ihtiyac olana ver. Allaha vasl olan insan, her ey Allaha eker. Eer Allahtan ayr olursak, hibir ey bizi Allaha ekemez. Dnyann geiciliini anlamak iin ilim lzmdr. lim olmaynca insan hibir eyin fayda ve zararn anlayamaz. lim, sahibinin kalbini parlatr, kalpten perdeleri kaldrr. Bylece o kimse de gidecei yolu grr. lim insan Allaha yaklatrr. Yunus suresinin 62. yetinde yi bilin ki, Allah dostlarna korku yoktur. Onlar zlmeyeceklerdir. buyruluyor. Allah iman edenlerin velisidir. Onlar karanlktan aydnla karr. Allahtan baka dost edinenlerin durumu, kendine yuva yapan rmcein durumu gibidir. Hi bilenle bilmeyen bir olur mu? Allah bize yeter. O ne gzel vekildir. Ve insan iin ulalacak en son, en gzel makam, Fecr Suresinin 27-30 yetlerinde ne gzel gsteriliyor. Ey itminna ermi nefis dn Rabbine, sen Ondan raz O senden raz olarak... Unutma, en azgn dmann, senin iindeki nefsindir. Peygamberler, insan ruhundaki bykl, ycelii, gzellii gren, insanlar yaratltaki temizlie, asalete, z ve tabii cevhere dvet eden Allahn elileridir. Hayat kavgas, insana ou zaman kendini unutturuyor. nsan kendinden uzaklatryor ve giderek kendine yabanclatryor. Bu hayat kavgasnda akn ve perian denler, zlerinden, ftr yaratllarndan uzaklaanlar evrelerindeki gzel, ok gzel, inanlmayacak kadar gzel olan eyleri gremez, hissedemez, idrk edemez oluyorlar, onlar alglayamaz zmleyemez oluyorlar. Bir bilseler ki, ak kimde ise ycelik ondadr. Allahtan baka dost edinenlerin durumu, kendine yuva yapan rmcein durumu gibidir. Neye itibar ediyorsak, mhiyetimiz ayndr.

Yaamak sanat, insann varolu amalarn bilerek, niin yaratldnn, nereden gelip nereye gittiinin farknda olarak, tekml kanunlarna uyarak, her gn daha iyiye, daha gzele giderek, iki gnn birbirine eit klmadan, temiz, asil, prl prl bir yaama slbuna ulamak demektir. Sevgi, sayg ve hogry yaamnn her annda gz nnde bulundurarak, yerdeki bir kum tanesinden, gkyzndeki Samanyoluna kadar btn kinat kucaklamak demektir. Yaamak sanat, insan olduunun bilincine varmak ve bu bilinle yaamn en gzel ekilde srdrmek demektir. Byk Yunus, yzlerce ciltte anlatlamayan bu gerei bir msrada ne gzel zetliyor: Sevelim, sevileIim, dnya kimseye kalmaz. Yaamak sanat, btn varl insanyla, hayvanyla, bitkisiyle, tayla, toprayla, deniziyle, gkyzyle smscak kucaklamak, tek istisna olmadan onlara sayg duymak demektir. Yunus gibi Yaradlan hogr, Yaradandan tr diyebilmektir. Mevln, Sevgiden bakr altnlar der. Yaama sanatnda usta olan insanlara bakn, vcutlarnn btn zerreleri sevgiyle dolmutur. Sevgi btn varlklarn istil etmitir. Smscak, yalansz, riyasz, menfaatsiz, ana st gibi duru ve temiz duygularla uzattklar sevgi dolu elleri, kar tarafa anlalmadan hoyrata itilse, reddedilse bile onlar yine, Allahm sen bu insan affet, onu iki cihanda aziz et, iini sevgiyle doldur diyecek kadar, insan sevgisiyle doludurlar. Yaamak sanat, nn yaamak, kafasn vehimlerden, kuruntulardan, vesveselerden kurtararak, varoluun lgn gzelliini duymak ve duyurmak demektir. Yaamn her nn birer inci dakikas haline getirebilmek, yaama sevincini yreinin t derinlerinde hissederek, Geothe gibi Ey zaman geme dur, yle gzelsin ki diyebilmektir. Hayat yle dikkatli, uyank, sayg dolu olarak yaayabilmeli ki, sonunda mer Hayyam gibi Sevginle gireceim topraa Sevginle kacam topraktan, diyebilmelidir. F.H. Dalarca bir iirinde Ve bir n yayorum, btn bir mre bedel... diyor. te yaamak sanat, imkn nispetinde, o n btn bir mre temil edebilmek demektir. Sevmek devam eden en gzel huyum diyebilmektir. Byk Yunus, sevgiyi hayatnn mihrk yapar ve Sevdiimi demez isem sevgi derdi boar beni der, Eer k isem lmezem ayruk der. lenler hayvanm, klar lmez der. Yaamak sanat, hayatn ebed diyalektiini sezebilme, kefedebilme ve bunun sonucu olarak da, psz zm, dikensiz gl aramama demektir. Btn hayat ztlklar stne kurulmutur. Gece gndz, hayat lm, varlk yokluk, nee znt, ac tatl vs. Bunlarn, iin derinine, kkenine inilirse, birbirini tamamlayan unsurlar olduklar grlr. Transistrl radyonuzu altrmak iin aldnz pilin iki ucu da (+) veya (-) olsa, ne ie yarar? (+) ve (-) bir araya geldikleri zaman birbirini tamamlamakta, bir ie yaramaktadr. Yzeyden bakld zaman eliki gibi grnen durumlarn, ze inildiinde, bir araya gelmekle btnletikleri, bir btn oluturduklar grlmektedir. Unutmayalm, hepimiz bir aacn dallaryz. En huzurlu insan, Allaha en ok yaklaan insan demektir. Her kim beni anmaktan yz evirir, beni gnlnden karrsa, onun nasibi darlklar iinde yzen bir yaay olur.(Th, 124) mitsizlik en byk gnahtr. Allahn rahmetinden midinizi kesmeyiniz. nsanlar

dndkleri ile deil, fiilen yaptklar, ortaya koyduklar ile nem kazanrlar. Halka hizmeti olmayann Hakka da hizmeti olmaz. Gerei yakalamak; iyiye, doruya, gzele ulamak isteinde olan kii, kendi iinde sessizlii kurmak zorundadr. Allah Reslne kar duyulan ak, tek bana bir kurtulu belgesidir. Hakikatin konuulabilmesi iin iki hususa ihtiya vardr: 1- Syleyen 2- Dinleyen. Dnya, seni Allahtan alkoyandr. Dnya, Haktan gafil olmaktr. Kusursuz olsaydk, bakalarnn kusurlarn meydana karmaya bu kadar merakl, bu kadar istekli olmazdk. Herkes kendi evinin nn temizlese, btn ehir temiz olurdu. dnyamz edep, incelik, zarfet, sevgi, sayg, hogr ile doldurursak, btn menfi dncelerin kaybolup gittiini grrz. Ik gelince karanlk gider. nsan lemde insanlar sevdii mddete yaar. Kalbiyle kafas arasna fesat sokanlar, kendi kendilerine en byk ihaneti yapm olurlar. Eer dua etmek iin kaldrdmz ellerimizi tekrar indirdiimiz zaman, daha iyi bir insan olabilmisek, dualarmz kabul edilmi demektir. nsanolu bir eyi sevmeden onu anlayamaz. Nasl tohumda renk, koku, tat, iek, meyve, aa gizli ise, insanda da yle. Beyin deta ilhi bir depo. Bir bilgi, akl, ilim, idrak deposu. deta bilgisayar. Gemiin, hlin, gelecein her eit sorununu zecek bir bilgisayar. Bu ilhi bilgisayarn bakm, bozulmamas, aksamadan almas iin prospektsn Peygamberler getirdi. Her hayvanda, en kk bcee kadar bir beyin var. Hepsi de banda... Grme, iitme, hissetme, koku, tat, duygu... Bunlarn hepsi, en kk bcekten en byk mahlka kadar bir ba iinde gizli. Btn dier i ve d organlar o merkezden idare ediliyor. Bu merkez ilhi bir bilgisayar. Kinatta her eyde devaml, sratli, intizaml bir titreim var. Atomlar durmadan hareket halinde. Yldzlar dnyorlar. Vcuttaki hcrelerin her birinin ayr bir grevi var. nsan rperten, hayrete dren intizaml bir kaynama halinde... Kuran- Kerimde, Her ey sizin gremeyeceiniz bir sratle yok oluyor, tekrar varoluyor... buyuruluyor. Bir ampuln saniyede altm defa yanp snmesi gibi. Biz onu devaml gibi gryoruz. Bu titreimler ilhi bir emirdir. Bir ttr. Bir srr fsldyor btn evrene. Havadaki radyo dalgalarn kk bir let ile alyoruz. Bu titreimler Allahn snr olmayan glerindendir. Bu kudret ve gler, bize doksan dokuz esm eklinde bildirilmitir. Bu esmlarn titreimlerine gre adetleri vardr. Bu titreimler insan dimandaki milyonlarca hcrelere muhtelif yollardan girer. Resl Ekremin, Ben ahlk tamamlamak iin gnderildim buyurmas, ilhi bilgisayarn bozulmamas iin emirleri, tarifnameyi insanla bildirmesi demektir. Adet kinatn, tekml hayatn, birlik Allahn kanunudur. Mutluluk Allah yannda makbul olabilmek mazhariyetine kavumaktr. lmin en muhteemi, bilmiyorum noktasna ulamaktadr. Allah sev. Eli ak ol. Deil ktlk etmek, kt bir dnceyi bile kafandan uzak tut. Sade, basit, mtevz yaa. Zenginlerin, mehurlarn yaay biiminden uzak dur. hreti seven ve onu arayan kimseler, kendi mutluluklarn bakalarnn baklarnda ve szlerinde arayan zavall insanlardr. Fsklarla arkada olma. nk ahlk sana bular. Aman dikkat et. Arkadann kim olduunu syle, senin kim olduunu syleyeyim, szn unutma. Kii refikinden azar. Erinin dorusu, dorunun erisi yine eridir. Efendim, beni etkilemez, bana vz gelir deme. Bunu sylemek insan ruhunu tanmamak demektir. Herkes derece derece etkilenir. Sen de etkilenirsin ama farkna varmazsn. Sana deva yine senden gelir, ama grmyorsun. Sendeki dert yine sendendir, fakat bilmiyorsun. Hakkn haremine namahrem koyma. ini ve dn

Haktan gayrdan uzak tut. Kalp ancak Hakk anmakla mutmain olur. Hakk anarak ona yaknlk tahsil et. nsan btn nefeslerini Allaha yaklamak iin sebepler arayarak harcamaldr. Para, mal, mlk, hret, mevki, makam, rtbe gibi geici durumlar insann ayan kaydrabilir, aman dikkatli ol, st ste yl milli piyangodan en byk ikramiyeyi alanlarn nn de imdi hapishanede olduunu unutma. Bunlarn hepsi aslnda birer imtihandr. Zorluk ve ktlkla denendik sabredebildik. Bolluk ve refahla denendik sabredemedik. Rabbinize boynu bkk halde ve gizlilik iinde dua ediniz. Dua, kelime ve ses ii deil, samimiyet iidir. Kuran- Kerim okumak en ideal duadr. Ancak varoluunun nedenini bulabilen insanlar, gl ve huzurlu olurlar. Her birimizin dnyaya geliinin bir nedeni var. Hibirimiz tesadfi olarak dnyaya gelmedik. Zaten bir tek tesadf var. O da lgatlardaki tesadf kelimesi. Ne iin yaratldn bilen, yaamasnn amacn bulan insanlar, hayata, insanlara, olaylara bir baka bakarlar. nsanda ehvet bir fetih atdr. Ona fethedecek bir istikmet gsterilmezse, o etkinliini yalnz cinsiyet alannda duyurmak zorunda kalr. Tpk deli dolu akan bir nehir, etrafndaki evleri, tarlalar, ekinleri basp zarar verirken, evresine kurulan tesislerle, sknete kavuup, evleri aydnlatan, fabrikalar altran elektrik retilmesi gibi... ehvetini ynetebilen insan, her alan fetheder. nsanda ehvet, bir gaye bulursa, insan, gcnn stnde iler baarr. Din, tasavvuf, bilim, gzel sanatlar, devlet ynetimi gibi hayatn birok alannda bunun ok gzel rnekleri vardr. Buna sblimasyon denir, yani cinsel hayatn yceltilmesi. nsan dnyaya gelirken, ona byk bir enerji veriliyor. Amac, insann kendini amas, yce Rabbine lyk nezih, temiz, gzel iler yapan bir insan olmas. Biz cehaletimizle bu byk, bu yce enerjiyi yalnz cinsellik alannda kullanrsak, kendimize kym, ihanet etmi olmaz myz? Cinsellik, neslin devam iin, o byk enerjiden yalnz bir blm ile iktifa etmesi, yetinmesi gereken bir durum. Cinsel alandaki ahlkszlklar, azgnlklar, sapklklar hep gayesizlikten ileri geliyor. nsan varolu amacn bulup, onu yaayamaynca ahlkszlk balyor, insanlk da lyor. Sonra cinsel sapmalara, azgnlklara sra geliyor. Kuran- Kerimde rpertici bir tabir vardr. Belhm adl. Hayvandan daha aa, demektir. En byk ahlkszlk, ciddiyetsizlik ve gayesizliktir. nsann heyecan ve faaliyet kayna olan ehvet, bir yce ama bulursa insan telere gtrr. Onu artr, temizler, tekml ettirir, yceltir. Bir k bulamazsa, o ruhen l insanda son bir canllk emaresi, son bir varolu rpn ile sekse ynelerek insan harap eder, onu hayvanlatrr hatta daha aa bir mertebeye indirir. nk varoluun kanunlarnda gidi iyiye, gzele, gelimeye dorudur. Hayat geriye adm atmaz. Asl hrriyet, asl varlmz olan Allaha ulamay engelleyen ve bizi yabanclatran her eyden kurtulmaktr. Dnceleriniz neyse hayatnz odur. Dnya cenneti Allaha yaknlktan doan gnl rahatldr. nsan ilim ve anlayta ykseldike benliinin srlarn zer, yaratl hikmetlerine erer. Asl mflis, zamann bou bouna harcayandr. Gr nurdur, gz ya. Nurun yala ne ilgisi var? Kalbini cilla ki her eyin aksi orada grnsn. Cihan binbir gzellikle ve ak ile doludur ama, kr aynada ne grr? lim ve hikmetin vatan btn insanln kalbidir. nsanlar sevmek, Allahn rzasna alan kaplarn anahtardr. Btn hayrl almalar sevgi kapsna alr. nsanlara musibet ve skntlar ok defa ruhta ykselmeleri iin verilir, zaman geince

bunlarn bir ltuf olduu anlalr. Ancak Allaha teslim olan insanlar, hayata, insanlara, olaylara sknetle ve rahatlkla bakarlar. Yaamak sanat, yaamn her an tadn kararak doya doya, dolu dolu yaamaktr. Ruh nefse hakim olunca, sefer tamam olur. Msr Niyazi Ben tarada arar idim, ol can iinde can imi diyor. Hayat akl almaz bir srdr. Herkesin kendi bulaca bir sr. Gen yata insan bunlar sezinlemezse, ihtiyarlnda ekilmez, tahamml edilmez biri olur. Her ey bir insan sevmekle balar. nemli olan her gn o sevginin snrlarn genileterek btn kinat kucaklayabilmektir. ini sevgiyle doldurmadan lecek olursan, geriye bir avu toprak ve bir yn bo lkrddan baka bir ey kalmayacaktr. Mutluluun peinden koulmaz. O sadece, edep, tevzu, sabr, kr, kanaat sonunda yaanlan bir gzel, bir ho hldir. Ancak unu elde edersen, una sahip olursan mutlu olursun demek, hayat hi mi hi anlamamak demektir. Hakikate ulamann yolu, insann kendisini bilmesidir. nsan kendi iinde ulv ve ebed bir cevher tadn bilmelidir. Velilerin, onlarn sohbetlerinin rol, dnya iine, maddeye dalan insanlar uyandrmak, kendi ilerine dndrerek ebed gstermektir. nsanlarn adilemelerinin, ahlkszlk, sapklk uurumuna yuvarlanmalarnn sebebi, varolu nedenlerinden habersiz yaamalar, kendi kendilerini unutmalar, kendileri zerinde dnmemeleri, varlklarnn srrn ve sebebini aratrmamalardr. Sohbet, insan kendi varl ve kinat zerinde dnmeye sevkederse bir anlam vardr. Sohbette insanolunun gnlk ilere dalnca kolayca unutuverdii ebed hakikatler hatrlatlr. Sohbet insann kendine dnmesi ve kendi gerek ahsiyetini bulmas iin olursa bir anlam, bykl ve nemi vardr. Ondan tesi ene almak, gevezelik yapmak ve vakit ldrmektir. nsan varla ve geree kendinden gider. nsan evrenin zetidir. nsan hem madd, hem manev varl birletiren bir sentezdir. nsan kinatn meyvesi, btn varln z ve kalbidir. Kinatn Efendisi her gece yatarken, Allahm bana eyann tabiatn gster diye dua ederlerdi. Gnl sohbetleri insan, kendi dar benlii iinde hapsolmaktan kurtarr. Onu btn varlkla, kinatla, btn insanlarla, Allahla dost eder. nsanlar darla, skntya, straba, kine, kskanla sevkeden kendi dar benlikleri iinde kalmalar, baklarn sonsuz kinata ve Allaha evirmemeleridir. nsanlar gnlk hayatn kouturmalar iinde kinat ve Allah ile olan balarn unutuyorlar. Gnl sohbetlerinde insan kendini amay, kinatla birlemeyi, ancak bu suretle gerek mutlulua ulaabileceini reniyor. nsanolunun btn strab, hayattaki btn karklklar, ruhlarndaki nizamszlktan ve ahenksizlikten geliyor. Gnl sohbetlerinde, insanla Allah arasnda bir kpr kuruluyor. Daha nce kendi yalnzlnda, straplar iinde kahrolan insana, renk dolu, k dolu, prl prl bir lemin kaplar alyor. Ben sanrdm halk iinde hi bana yr kalmam Ben beni terkeyledim, grdm ki ayr kalmam Aslnda herkes kendi kendisinin kuyumcusu olduunu bir bilse. Kuran- Kerim oku diye balyor. Mesnevi dinle diye... lhi hakikatler zanla, vehimle, kuku ile bilinmez. Gereklere ancak yakn bilgisiyle, yani her trl phe ve tereddt geride kaldktan sonra varlr. Eer insanlar bakalarnda grp tiksindikleri eylerden saknsalar, edepleri kemlini bulur, terbiye ediciye lzum kalmazd. Hayatta her zaman bir frsat vardr. nemli olan bu frsata hazr olmaktr. Bazen bizi iyi edecek tabibi Allah nmze karr. Ama biz hazr deilsek, o kibrimizle, gururumuzla, bencillik ve nefsaniyetimizle burun kvrr, adam beenmez,

saygszlk eder, kymet bilmez, o mbarek insan incitir, bizden uzaklatrrz. Ondan sonra da beni kurtaracak el ne zaman gelecek diye bekleriz. Sen gzn kaparsan, etrafn k olmu ne fayda... nsanlarn genel zaaf, lyk olmadan sevgi beklemeleridir. Sevginin olmad her yer cehennemdir. Unutmayalm ki btn kinat konuuyor, her zerre hakikati fsldyor ama, onu duyacak kulak nerde? Ahmakln almeti kibirdir. Kibrin almeti ise kimseleri beenmemektir. Aramyorsan nasl bulacaksn? Burun byklnden, sana dost elini uzatanlara tepeden bak, onlar hor ve hakir gr, ondan sonra ben yalnzm, kimse beni anlamyor diye gzya dk. yaptn m sanyorsun? Bir Allah dostunu krmann ne demek olduunu biliyor musun? Hareketlerinde, szlerinde ok dikkatli ol. Ufack bir hata btn hayatn alt st edebilir. Byk Yunus ne gzel sylyor: Bir kez gnl krdn ise bu kldn namaz deil Yetmi iki millet dahi elin yzn yumaz deil unu iyi bil. Gnl iklimine kibirle, gururla, kendini beenmilikle girilmez. Sonra burnunu fena srterler. Mevkiim var, makamm var, servetim var diye sen kendini ne sanyorsun. nce tevzu, sonra edep. Kimde ne olduu hi belli olmaz. Sonra piman olmayasn. Kralla da obanla da ayn ekilde konuasn. Ate grmeyen amur, tula olmaz. Gaflet daima kstahlktan zuhura gelir. Sayg gsteren sayg grr. Edep yle bir tatr ki, onu bana tak da nereye gidersen git. man iki ksmdr. Yars sabr, yars krdr. Sabrla krden edep doar. Gzel gren gzel dnr, gzel dnen hayatndan lezzet alr. Gnahtan bunalan bir hayat, Allahn kurtaran, temizleyen ak ile yeni bir hayata kavuur. Gerei ve gzeli grmek isteyen kimse, ilk nce kendinde sknu tesis etmeli, zihni, bir gln durgun sular hlini almaldr. nsanlarn birok felketleri bir eyden ileri geliyor. Bir odann iinde yalnz oturmasn bilmeyilerinden. Nerede olursanz olun Hak sizinle beraberdir. O btn iyiliklerin ve gzelliklerin kaynadr. Yeryznde cenneti, insann kendi iinde aramasn bilmesi ne hayrl bir bilgidir. Gnah, er veya ge k getirir. Srekli bakalaryla alay edenler, dedikodu yapanlar, iftira atanlar, nefretle evrelerini incitenler, haysiyet lekeleyenler, bir sre sonra kendi benliklerine yabanclamakta, kendi kendilerinden soumaktadrlar. nce ruhsal yaamlarnda balayan aksama ve dzensizlikler, bir sre sonra, organik varlklarna da sirayet etmektedir. Ancak hayatn ve ftratn kanunlarna uyanlar mutlu, baarl ve huzurlu olacaklardr.

Azize Anne nsanolu yaad srece birok insanla grr, dostluk kurar, fikir alveriinde bulunur. Baz kimseler vardr ki, dnceleri ile, yaantlar ile, olaylar karsnda takndklar tavrlar ile syledikleri szlerle sizi mr boyu etkilerler. Size yepyeni bir bak as, yaama slbu kazandrrlar. te Azize Anne byle k veren, insana ve onun akp giden hayatna anlam ve gzellik katan bir gnl sultan. Otuz be yl oldu greli. Bu otuz be yl iinde ondan rendiklerimiz, iittiklerimiz, hl olarak ahidi olduumuz yle gzellikler, incelikler oldu ki, bize renk verdi, nur verdi, iimiz mn leminin iekleriyle doldu. Zaman zaman, Ve bir an yayorum, btn bir mre bedel dedik. Sevmek devam eden en gzel huyum dedik. Bir mr dnn, btn dakikalar iyiye gzele, byk ve yce olana adanm. Hayra adanm. ki gn birbirine eit olan ziyandadr, Hadisinin en gzel rneini ben Azize Annede grdm. Onu ikinci annem bildim. yle sevdim, saydm, rnek aldm. Bilinmeyen bir kta gibi, onu her gn biraz daha anlamaya alyorum. Azize Anne ylesine deerli, gzel, yce bir insan ki, otuz be yl nce bizi tantran Allahma her gn krler ediyorum. Tevhid, slmn en ince konularndan biri. Yazan ok, konuan ok, yaayan az. Azize Annenin en ok dikkat ettii, en hassas olduu konu. Hemen her sohbetinde sz tevhide getirir, aman yavrularm der, kelm, Haktan aln, syleyene deil, syletene bakn. mr boyu tevhid dncesi iinde yaam, szleri, davranlar, dnceleri ile en gzel rneini vermitir. Stl Hac Tahsine Hanmla grmesini hi unutamam. Souk bir k gn. Azize Hanmn yal bedeni soua yenik dm. Ateler iinde, bademcikleri imi, kzarm. Yutkunamyor, konuamyor. Telefon alyor. Ayor. Kar tarafta Stl Hac Tahsine Hanm. Efendim diyor, siz ok gzel ilhiler okuyormusunuz. Dinleyenler sylyor. Ltfen beni kabul buyurun. Teybimi getireyim. Biraz okuyun. Onu Stteki hanmlar toplantsnda arkadalara dinleteyim, istifade etsinler. Efendim bir tarafta yutkunamayan, konuamayan bir insan. Bir tarafta onun ilhilerini dinlemek, teybe kaydetmek isteyen bir kimse. Ne yaplr? Genellikle hayr denilir. Ben hastaym denilir. Azize Anne, buyur kardeim diyor. Ve dnyor. Benim hastalm Allah biliyor. Bu hanm belki bana ifa getirecek, diyor. Bir sre sonra ziyareti geliyor. Oturup sohbet ediyorlar. Hac Tahsine Hanm teybini hazrlyor. Hadi diyor, buyrun okuyun. Azize Anne hi itiraz etmeden okumaya balyor. Okuduka alyor, ferahlyor. Misafir gidince bakyor. Boaz salna kavumu. Ate dm. inde bir huzur, bir mutluluk, bir gzellik... Dnyor. Allah rzas iin yaplan her eyin sonunda hissedilen o doyumsuz haz btn benliini sarm. Bir gn nnde oturduu pencereden bakyor. Pazar yeri. Alclar, satclar. Her kede bir hareket, bir canllk. Birden dev gibi bir kamyon geliyor. i portakal dolu. Birka kii kamyona kyor. Birer birer portakallar alp, aada arkadalarna atyorlar. Kap alyor. Ksa bir meguliyet. Biraz sonra dnyor. Bakyor, koca kamyon boalm, rperiyor. Demek ki diyor, insan, gnahlar ne kadar ok olursa olsun, mitsizlie dmemeli. Hemen tvbe edip, slm yaamaya balamal. O koca kamyon nasl boaldysa, biz de gnahlarmzdan boalmaya balamalyz. Allah byk, bir gn bakarz ki gnlmz yunmu, arnm, tertemiz olmu. Her an Allahla beraber. Her an namaz daimn iinde. Azize Anne, aman yavrularm derdi, her an nerde, kiminle olursanz olun, gnlnz Allahla beraber olsun. Tevhidi yaayn, ResluIlah Efendimize daima salt selam getirin. u hadisi unutmayn: Allahm, beni bir an, bir andan da ksa bir zaman nefsime brakma. phesiz nefis ktl emredicidir. Teferruata boulmayn. Daima z bulmaya, iyiyi, gzeli, doruyu grmeye aln. Bakar kr olmayn. Her an, her ey kendi hl diliyle Hakk zikrediyor. itmeye aln, grmeye aln. Yunus ne

gzel sylemi: Her zerrede Hak nzr, gz gerektir gresi. lve ederdi, grenedir grene, kre ne... Azize Annenin en byk zellii tevhidi yaamasyd. ile d, zhir ile btn, madde ile mn, dnya ile hiret arasnda yle gzel bir denge kurmutu ki... Her sz, her insan, her olay onu Hakka gtrmeye bir vesile idi. Bo szden, gereksiz ikayetlerden hi holanmayan annemiz, sohbetinde her naslsa bulunmu ham ervhdan birinin lzumsuz, bo szlerinden tedirgin olunca, hemen ban nne eer, skt ederdi. Bu hareketi derhal kar taraf uyarr, uyandrrd. En ok sevdii, tekrar ettii szlerden biri, skt olsun sana tevhid idi. Onu her zaman zevkle, heyecanla syler, evresindekilerin malayni konumalardan uzaklamasn isterdi. Yunusun Sz ola kese sava, sz ola kestire ba, sz ola aulu a, ya ile bal ide bir sz msralarn tekrara doyamazd. Bizlerden srarla, azmz ya hayrl bir sz iin amamz, yahut skt etmemizi isterdi. nk annemiz, sylenen szn vcut bulacana btn kalbiyle inanmt. Atalarmz bouna, hayr syle iine, hayr gelsin bana dememiti. Azize Anne, azn daima hayra ak, erre kapal olmasn isterdi. Onun dilinden bu otuz be yl iinde, bedbin, karamsar, umutsuz bir sz iitmedim. artlar ne olursa olsun, iindeki gzellikleri kaybetmez, umutla, akla, heyecanla gelecek gzel gnlere inanrd. Her haliyle Mevl grelim neyler neylerse gzel eyler der gibiydi. i d kla doluydu. Annemiz hayat karsnda daima olumlu bir tavr almtr. nsanlara ve olaylara taklmadan yrmtr. Zaten bizi huzurdan, gzellikten, mutluluktan uzaklatran hep nyarglar, pein hkmler, gereksiz takntlar olmam mdr? Her an, her insan yeni ve farkldr. Her an hayat yeniden vardr. Daimi bir deiim iindeyiz. Peygamberimiz: ki gn birbirine eit olan ziyandadr buyuruyor. Gemi olaylar stp stp ortaya koymak, her an gemiteki bir acy, bir kayb, bir zc sz, bir irkin davran hatrlamak bize ne kazandrr? Hibir ey. Ne kaybettirir? Pek ok ey. Yunus Her dem taze doarz, bizden kim usanas der. nemli olan, farknda olarak, her an yeni bir gzellii yaamaktr. Her ann hakkn vermektir. imizi, dmz btn varlmz sevgiyle, saygyla doldurmak, kinat akla, heyecanla, insanyla, hayvanyla, bitkisiyle, cemdat ile kucaklamaktr. Tevhid, edebiyat yaplan deil, yaanan bir olaydr. Yunus, Sevdiimi demez isem, sevgi derdi boar beni der. Annemiz kuru bilgiden ok hle, yaantya nem verir. Bir gece kalkar, bakar ki merhum ei Cell Emrem Beyefendi her vakit yapt gibi kitap okumakta. Sevgiyle yanna yaklar, Cell, Cell der. Ne vakte kadar satrlarda taklp kalacaksn? Biraz da sadrlara gesen. Sadrlar okusan. Annemiz espriyi ok seven, her zaman canl, neeli, hayat dolu bir kimsedir. Sohbetlerine gzel nkteleri ile renk katar. Her haliyle bir yaama sanat ustasdr. Nice zor gnler, etin snavlar geirmi, ama hepsinden, iindeki sonsuz Allah ve Peygamber sevgisiyle, tertemiz, baar ile kmtr. Hayat snavlarnn insanlar olgunlatrdna inanr. Olan, olmas gerekendir, der, olaylara taklmaz. Aleyhte konuan, amur atan insanlar bile hogryle karlar, Onlar bizim sabunumuz. Onlar olmasa biz nasl temizleniriz. der. Her an, her durumda dikkatlidir. Bir gn evden kar. Kzlaya doru yrmeye balar. Birden iki yanndan iki ocuk frlar. Biri brne barr, Ahmet, dikkat et der. Azize Anne gnl gz ak bir insandr. Hemen teyakkuz durumuna geer. Kendi kendine, bak Azize der, Allah bu ocuklarla senin dikkatli olman istiyor. Aman dikkatli ol. Bana bir ey gelmesin. Biraz sonra bakar. Yolda kocaman bir ukur almtr. Maazallah denden hayr gelmez. Dikkatli yryerek tehlikeden kurtulur. Bize, srarla, hibir eyin bo ve anlamsz olmadn, her zerrenin kendi hl diliyle konutuunu syler. Bir tasavvuf airi ne

gzel sylyor: nsanda grecek gz, iitecek kulak varsa, her zerre, bizi Allaha gtren, bize gerei syleyen bir Cebraildir. Ne mutlu grenlere, ne mutlu iitenlere... Ne mutlu, nerden gelip nereye gittiinin farknda olanlara... Kuran- Kerim Oku diye balyor. Oku... Yaratan Rabbinin ismiyle oku. O seni bir kan phtsndan yaratt... Mesnevi, dinle diye balyor. Dinle neyden kim hikyet etmede, ayrlklardan ikyet etmede... Konu diye balayan kitap grmedim. Okuyabilen, grebilen, iitebilen, hissedebilen iin btn kinat bir kitaptr. Ve nemli olan, o kitab okuyabilmektir. nsann ilk hareket noktas, her eyi kuatan gerei grmek olmaldr. Para ancak btn iinde anlalabilir. Gerekler de, gzellikler de ancak dikkat ile sezilir, bulunur ve yaanlr. nsan kinat iindeki yerinin ancak dikkat ile farknda olabilir. ster byk, ister kk olsun, bu kinatta ne varsa saatin arklar gibi birbiriyle ilgilidir. Her olay, arkasnda bir dnya gizler. D grnler ok zaman bizi yanltr. Her ey, bilgi ve sevgi ile tam bir gereklik ak ve aratrclk heyecan ile bakld lde srrn ele verir. te burada annemiz sorar, gzlerin ak diye her eyi grdn ve anladn m sanyorsun?... lim bize bilmediimiz ok ey retti. Fakat rendiimiz eyleri ne kadar az anlayabildiimizi de gsterdi. D grn yanltr. Glgede grlen bir renk, kta deiiverir. Olaylarn arzu ettiimiz biimde oluup gelimesini beklemeyelim. Fakat dileyelim ki, olaylar bize olduklar gibi grnsnler ve bizi aldatmasnlar. Kinatn Efendisi, Rabbim, bana eyann hakikatini gster. Her eyi, naslsa yle gster. diye dua ederdi. Bilmek demek, en ufak eyin, btnne nasl balandn anlamak demektir. Bakmak grmek deildir. Grmek demek, parann btnndeki yerini, dikkatle incelemek, sabrla durmak, yeniden bir bakla btn kavramaktr. Sadece bakmak bir ey ifade etmez. Anlamaktr gerekten grmek. Her varlk kinat kitabnn bir kelimesidir. Btn yaratlmlara saygl olmak, onlar sevgiyle kucaklamaktr nemli olan. nsan btn tanmad, btn iinde parann yerini, fonksiyonunu gremedii iin, sahip olduklarnn da farknda olamyor. Bilincine varamyor. Azize Anne her sohbetinde insana kinat iindeki yerini hatrlatr. Nerden gelip, nereye gittiimizi dndrr. nce evrendeki ahengi yorumlamak gerekir. Her eyin aslnda ne olduu, insann kinatta tam olduu deer, ancak byle ortaya kar. Evrendeki birlii gren insan anlar ki, btnden soyutlanan para anlamn yitirir. Her ey akllara durgunluk veren btnn bir parasdr. Azize Annemiz bizlere srarla tevhidi anlamayann, varoluun da anlamn zemeyeceini syler. Ve ilve eder: Bir rya gibi geer, burada gnlerin. Yerini, grevini, deerini iyi bil... Kafann yeni bilgilere, yeni kavraylara kapanmas zihnen lmek demektir. Bakmay ren nce. nsana hayatta yaraan en gzel ey, nyarglardan uzak, gerei ve gzeli aramasdr. Sevmek, devam eden en gzel huyum diyebilmesidir.

Dua Dua ibadetin zdr. Allah ile kul arasndaki ilikiler dua ile gerekleir. Allahn rahmeti gazabn gemitir. Hibir ekilde Onun rahmetinden mit kesilmemesi gerekir. Onun merhamet kapsnn her iki kanad da isteyene aktr. yetle sabittir. Zerre kadar inanc olan bir insandan peygamberlere kadar hibir insan, Allaha snp Ona dua etmekten kendini uzak grmemitir. man gnlleri parlatr. Gkleri ve yeri aydnlatr. Dua, ilhi bir dvete icabettir. Yolunu armlardan baka kim, Rabbinin rahmetinden midini keser?(Hicr, 56) Korkarak ve mit ederek Ona dua ediniz. Hi phe yok ki Allahn rahmeti itenlikle dua edenlere yakndr. Gerekten inananlar, Allahn rahmetinden mit kesmezler. Sizden kim bilmeyerek bir ktlk iler de sonra ardndan tvbe eder, kendini dzeltirse, Allah ona rahmet eder. phe yok ki O, balayan, merhamet edendir. Okuyan insan, dua eden insana benzer. Okumak kelimesinin ayn zamanda dua etmek anlamna gelmesinde bizi dndren nice incelikler vardr. nsan skldka inand, gvendii bir dostuna iini amak ihtiyacn hisseder. Skntlar gizlemek hastal oaltr. Sevdiimi demez isem, sevgi derdi boar beni, der Yunus Emre... Kulum bana dua edince ben ona karlk veririm. Onlar da davetime uysunlar. Dua mminin silhdr. Dinin direidir. Gklerin ve yerin nurudur. Duann gelmi ve henz gelmemi belya kar yarar vardr. Sknet ve itminan aydnl, imann eseridir. Ben dua etmem, nasl olsa gelecek olan gelir deme. Bunlar bo szdr. Daima dua et. Dua etmek bir vazifedir. Duann kelime mns armak demektir. Dua ibadetin zdr. Dua ederken ruh huzura kavuur.