PORTFELJNI MENADŢMENT

-prezentacija-

Doc.dr Bogdana Vujnović - Gligorić

PORTFELJNI MENADŢMENT
Portfelj je skup razliĉitih finansijskih instrumenata i drugih oblika aktive u koje investitor ulaţe svoja raspoloţiva sredstva. Portfelj HOV: skup hartija od vrijednosti razliĉitih vrsta i karakteristika koji se nalaze u posjedu jednog investitora Portfeljni menadţment predstavlja proces upravljanja investicijama (hartijama od vrijednosti) kojim se ţeli ostvariti maksimalni profit uz zadani stepen rizika, odnosno zadana profitabilnost portfelja uz minimalni rizik. POSLOVI PORTFELJNOG MENADŢERA:
-POMOĆ KLIJENTIMA U DEFINISANJU CILJEVA, -DIVERZIFIKACIJA PORTFELJA, - FLEKSIBILNOST U STRUKTUIRABNJU PORTFELJA, - ADMINISTRATIVNI POSLOVI VOĐENJA RAĈUNA, -UPOZNAVANJE KLIJENATA SA PORESKIM OBAVEZAMA, - IZVJEŠTAVANJE.

PORTFELJNI MENADŢMENT KAO PROCES
PORTFELJNI MENADŢMENT KAO PROCES obuhvata: -PLANIRANJE PORTFELJA -ANALIZA INVESTICIJA -IZBOR PORFELJA -PROCJENA PORTFELJA -MONITORING PORTFELJA Kod prve konstrukcije portfelja vaţno je sagledati slijedeće varijable: •izvor kapitala koji se ulaţe, •zakonska ograniĉenja koja utiĉu na strukturu porfelja, •vremenski period i naĉin revidiranja portfelja, •koje vrste hartije od vrijednosti su prihvatljive za ulaganje, •poţeljne proporcije u strukturi portfelja, •rangiranje hartija od vrijednosti prema znaĉaju, •definisanje specifiĉnih hartija od vrijednosti (emitent, rok, vrsta i sl.).

da su sve dostupne informacije već ugraĊene u cijene hartija od vrijednosti. -NIVO TOLERANCIJE. u našim uslovima. Sa procesom globalizacije. . -HIPOTEZA O EFIKASNOM TRŢIŠTU (INFORMACIJE) Hipoteza o efikasnom trţištu ukazuje. su još uvijek skromne zbog male zastupljenosti kvalitetnih hartija od vrijednosti. odnosno kombinovanjem sa stranim hartijama od vrijednosti koje imaju niske koeficijente korelacije. tj.VIŠE EFIKASNIH PORTFELJA -DIVERZIFIKACIJA Moderna teorija nalaţe diverzifikaciju portfelja. vlasništvo nad više vrsta hartija od vrijednosti je manje riziĉno od vlasništva nad jednom ili dvije hartije od vrijednosti.TEORIJA PORTFELJA -NERIZIĈNI PORTFELJ (ODNOS RIZIKA I PRINOSA) Mogućnosti formiranja neriziĉnog portfelja. rizik se smanjuje diverzifikacijom portfelja na drugim svjetskim trţištima.

VOLATILNOST (DINAMIKA KRETANJA CIJENA)
IZBOR HOV PREMA STEPENU VOLATILNOSTI:
-DRŢAVNE OBVEZNICE, -OSIGURANI DEPOZITI, -NOVĈANA SREDSTVA I POTRAŢIVANJA, -KRATKOROĈNE OBVEZNICE, -DUGOROĈNE OBVEZNICE, -UDJELI U IF, -NEKRETNINE, -AKCIJE NA KOTACIJI, -AKCIJE IZVAN KOTACIJE.

SINHRONIZACIJA NOVĈANIH TOKOVA KOD ULAGANJA U OBVEZNICE
Prilivi gotovine od isplate glavnice i kupona obveznice = + + = + = = +

Vremenski horizont

Odlivi gotovine po osnovu preuzetih obaveza

RIZIK REINVESTIRANJA ELIMINACIJA RIZIKA: Reinvesticioni rizik se moţe smanjiti ukoliko se prilivi od obveznica (kamate i glavnice) vremenski usklade sa dospijećem obaveza. UsklaĊivanje poĉinje od zadnje isplate glavnice i kamate koje odgovaraju prispjelim obavezama, potom predzadnje i tako redom do sadašnjeg vremena. -

PORTFELJNA STRATEGIJA
-INVESTICIONA STRATEGIJA OGRANIĈENA ZBOG: -ODRŢAVANJE LIKVIDNOSTI -DISPERZIJA U DRUGE VRSTE AKTIVE -GENERISANJE KONTINUIRANIH PRIHODA

OSNOVNE INVESTICIONE STRATEGIJE -PASIVNE (KUPI I DRŢI) – PRINOS ISPOD 1% -UMJERENE (PRINOS 1-3% U ODNOSU NA REFERENTNI POTFELJ) -AKTIVNE (POBJEDI TRŢIŠTE.PRINOS IZNAD 3%) .

AKTIVNE STRATEGIJE Aktivne strategije upravljanja portfeljom. .TEHNIĈKA ANALIZA (TRENDOVI IZ PROŠLOSTI) . -OD DNA PREMA VRHU (FOKUSIRANJE NA ODREĐENE HOV) Od dna prema vrhu . odnosno aktivni portfeljni menadţment temelji se na selektivnom investiranju u najperspektivnije hartije od vrijednosti na bazi predviĊanja budućih kretanja. STILOVI: -OD VRHA PREMA DNU (PRIVR. menadţer traţi akcije koje zadovoljavaju njegove kriterije izbora. Uz pomoć tehnika fundamentalne i tehniĉke analize. struktuirajući tako svoj portfelj.stil upravljanja portfeljom se ne bavi analizom privrednih kretanja. već se odmah fokusira na individualne hartije od vrijednosti.FUNDAMENTALNA ANALIZA (MAKROEK.KRETANJA I INTERNI FAKTORI) . top down menadţer vrši izbor akcija konkretnih kompanija.GRANA-SEKTOR-KOMPANIJA) Poslije opredjeljenja za akcije odgovarajućih privrednih grana i privrednih sektora.

FUNDAMENTALNA ANALIZA PREDMET ANALIZE: -MAKROEKONOMSKO OKRUŢENJE -PERSPEKTIVA KOMPANIJE . NETO PROFITI I NOVĈANI TOK Eksterna analiza Interna analiza .VRIJEDNOST.DIVIDENDE. KNJIG.

kod predviĊanja cijene akcije. tendencija rasta u budućnosti. Procjenom dividendne stope se sagledava njen odnos sa konkuretskim stopama. . Ukoliko ce njihova cijena pribliţi ili padne ispod knjigovodstvene vrijednosti akcija. se izraĉunava tako što se na neto prihod kompanije doda amortizacija. osim dividende na obiĉne akcije. takve akcije nisu više atraktivne za kupce. Analitiĉari sagledavaju kretanje knjigovodstvene vrijednosti kompanije. Sredstva neto dobiti se mogu isplatiti u vidu dividendi ili reinvestirati u kompaniju. Neto dobit (neto profit) je vaţan parametar kod odreĊivanja cijene akcije.FUNDAMENTALNA ANALIZA Analiza dividende podrazumijeva procjenu dividendne stope. precjenjenost odnosno potcjenjenost aktive i obaveza kompanije. uslovljenost ostvarenim profitima kompanije i dr. Cijene akcija na trţištu treba da budu uvijek više od knjigovodsvene vrijednosti. Knjigovodstvena vrijednost kompanije se dobije kada se od aktive oduzmu ukupne obaveze. njenu vrijednost u odnosu na konkurente. stabilnost aktive i sl. Novĉani tok. Kretanje novĉanog toka po akciji je znaĉajno za buduće investitore jer oni ţele da nadoknade izdatke vezane za kupovinu akcija. Neto dobit predstavlja razliku izmeĊu neto prihoda uvećanih za amortizaciju i izdataka koji se iz njega isplaćuju.

PODSTILOVI AKTIVNOG UPRAVLJANJA -MENADŢERI ORIJENTISANI NA VRIJEDNOST -MENADŢERI ORIJENTISANI NA RAST -MENADŢERI ORIJENTISANI NA ROTACIJU SEKTORA -SPECIJALIZOVANI MENADŢERI -TEHNIĈKI ANALITIĈARI -TAJMERI TRŢIŠTA -HEDŢERI .

odnosno koliki dio oscilacije njegove cijene dolazi od ukupne oscilacije trţišta.MENADŢERI ORIJENTISANI NA VRIJEDNOST Menadţeri orijentisani na vrijednost pripadaju i kategoriji top-down menadţera i kategoriji bottom-up menadţera. TRAGANJE ZA POTCIJENJENIM AKCIJAMA CILJ: -NIZAK NIVO  -VISOK NIVO DIVIDENDI PO AKCIJI (U ODNOSU NA CIJENU) -NIZAK NIVO ODNOSA CIJENA AKCIJE I ZARADA PO AKCIJI -NIZAK ODNOS ODNOSA CIJENA AKCIJE I KNJIG.VRIJED. odnosno za hartije od vrijednosti koje većini uĉesnika nisu primamljive. . Beta koeficijent pokazuje volatilnost nekog finansijskog instrumenta u odnosu na ostatak trţišta. Zainteresovani su za hartije od vrijednosti koje se prodaju ispod prave vrijednosti.

i u top-down menadţere i bottom-up menadţere. •visok odnos cijena akcije i zarada po akciji i •visok nivo odnosa cijena akcije i knjigovodstvene vrijednosti. svrstavaju u obe vrste menadţera. odnosno akcije koje imaju: •visok nivo  koeficijenta portfelja. takoĊe. Ovi menadţeri kupuju akcije koje imaju velik potencijal rasta zarada po akciji. tj. •relativno nizak nivo dividendi po akciji u odnosu na njenu cijenu. .MENADŢERI ORIJENTISANI NA RAST Menadţeri orijentisani na rast se.

u kompanije koje pripadaju tim sektorima i oĉekuju da profitiraju kod prelaska privrede iz jedne faze u drugu. pri ĉemu bi menadţeri morali prepoznati pojedinu fazu ciklusa kao i predvidjeti fazu koja će nastupiti u budućnosti. Na osnovu takve analize potrebno je izvršiti izbor sektora koji će u budućnosti evaluirati u profitabilne. . Ova tehnika upravljanja portfeljom se zasniva na pretpostavci. da ekonomija zemlje prolazi kroz odreĊene privredne cikluse.MENADŢERI ORIJENTISANI NA ROTACIJU SEKTORA Menadţeri orjentisani na rotaciju sektora se mogu svrstati u kategoriju topdown menadţera. Menadţeri ulaţu. najveći dio akcija.

takoĊe. tehnologije. Oni se.). •SPECIJALIZACIJA (TEHNOLOGIJA. Zahvaljujući specijalizaciji lakše je pratiti trendove odreĊene grane nego cijele privrede.SPECIJALIZOVANI MENADŢERI Specijalizovani menadţeri se orijentišu na izbor akcija iz istog privrednog sektora (npr. mogu specijalizovati za akcije kompanija koje karakteriše stalni rast ili akcije odreĊenog trţišta i sl.) •STALNI RAST •LAKŠE PRATITI TRENDOVE . farmacije i sl. FARMACIJA I SL.

OBIM RASTE → CIJENA NASTAVLJA PADATI .TEHNIĈKI ANALITIĈARI METODE PREDVIĐANJA CIJENA AKCIJA: •TEORIJA POJEDINAĈNIH AKCIJA (VEĆA TRAŢNJA-PAD CIJENA) MALI AKCIONARI.PROMET SE SMANJUJE → PAD CIJENE AKCIJE CIJENA AKCIJE PADA.KUPUJU KADA SU CIJENE NA VRHU •TEORIJA PRODAJE NA PRAZNO VIŠE OVIH PRODAJA-RASTE POTRAŢNJA-RASTE CIJENA •TEORIJA RASTA I PADA CIJENA RASTE AKO SE BROJ AKCIJA ĈIJA CIJENA RASTE VEĆI OD BROJA AKCIJA ĈIJA CIJENA OPADA •TEORIJA RASTA I PADA OBIMA CIJENA AKCIJE RASTE AKO SE POVEĆAVA DNEVNI PROMET AKCIJA CIJENA AKCIJE RASTE.

Njihov portfelj se sastoji samo od akcija. PredviĊanja se odnose na opšta privredna kretanja i refleksije koje ona imaju na trţište akcija •TOP – DOWN •ANALIZA TRŢIŠTA (SLIĈNO TEHNIĈKIM ANALITIĈARIMA) •PORTFELJ SE SASTOJI SAMO OD AKCIJA •OPŠTA TRŢIŠNA PREDVIĐANJA I REFLEKSIJE NA AKCIJE . sliĉno kao kod tehniĉara. temelje na procjenama kada će trţište akcija rasti.TAJMERI TRŢIŠTA Tajmeri trţišta spadaju u kategoriju top-down menadţera. Njihove odluke se. a kada poĉeti padati.

U tu svrhu koriste finansijske derivate. U sluĉaju rasta cijena akcija. Put opcija. Primjer hedţinga je. kada investitor istovremeno kupuje akcije i put opcije na te akcije.HEDŢERI Hedţeri kombinuju razliĉite hartije od vrijednosti u svom porfelju. nastojeći da limitiraju nivo rizika. potencijalni profit se umanjuje samo za cijenu put opcije. u tom sluĉaju. •CILJ: LIMITIRANJE RIZIKA •KOMBINACIJA AKCIJA I DERIVATA •ISTOVREMENA KUPOVINA AKCIJA I DERIVATA . limitira gubitak ukoliko doĊe do pada cijena akcija.

KORIŠTENJE MJERA ZAŠTITE PORTFELJA MANE: -POVEĆANI TROŠKOVI UPRAVLJANJA -SMANJEN PRINOS ZBOG GREŠKI PORTFELJNOG MENADŢERA -RIZIK ISPRAVNOG UTVRĐIVANJA EFEKATA -PROMJENE NA TRŢIŠTU (PROMJENA STILA) .PREDNOSTI I MANE AKTIVNE STRATEGIJE PREDNOSTI: -PRIMJENA EKSPERTIZA (MOGUĆNOST VEĆIH PPRINISA) .

VRIJEDNOST UZORKA-BAZA POREĐENJE TEKUĆE SA BAZNOM VRIJEDNOSTI) -NAJVEĆA KAPITALIZACIJA -JEDNAKO PONDERISANE SERIJE BERZANSKIH INDIKATORA (SVE AKCIJE NOSE JEDNAK PONDER) –NAJJEFTINIJE AKCIJE .PASIVNE STRATEGIJE UPRAVLJANJA PORTFELJOM PASIVNE STRATEGIJE: VJERUJU U EFIKASNOST TRŢIŠTA I DOBRO STRUKTUIRAN PORTFELJ -STRATEGIJA “KUPI I DRŢI” -STRATEGIJA INDEKSACIJE (PORTFELJ ODRAŢAVA TRŢIŠNI INDEKS) TRŢIŠNI INDEKSI: .SERIJA BERZANSKIH INDIKATORA (PROSJEK TEKUĆIH CIJENA RAZLIĈITIH HOV) – NAJSKUPLJE AKCIJE -VRIJEDNOSNO PONDER.CJENOVNO PONDER.SERIJA BERZANSKIH INDIKATORA (INICIJALNA TRŢ.

PONDERISANI PROSJEK PRIMJER: FOND IMA TRI AKCIJE ĈIJE UĈEŠĆE U PORTFELJU IZNOSI: A UĈEŠĆE 10% B “ 30% C “ 60% CIJENA 10 EUR “ 20 EUR “ 30 EUR PONDERISANI PROSJEK = (0.60 X 30) = 25 Eura ARITMETIĈKI PROSJEK: (10+20+30)/3 = 20 Eura .10 X 10)+ (0.30 X 20) +(0.

je Dow Jones Industrial Average (DJIA). kretanja u ovim serijama uzrokovana kretanjima cijena razliĉitih hartija od vrijednosti koje ga ĉine. koji znaĉi da su. . Drugi poznati prosjek se zove Nikkei Stock Average Index. Najpoznatija serija cijena. Ovo je cjenovno ponderisan prosjek 30 velikih. tako da će velika dolarska promjena za malu kompaniju imati isti uticaj kao i mala promjena cijene u velikoj firmi. ili Nikkei-Dow Jones Average i to je aritmeticki prosjek cijena za 225 akcija na First Section1 Tokyo Stock Exchange (TSE). najpoznatijih industrijskih akcija koje su obiĉno lideri u svojoj industriji (blue chips) i kotiraju se na NYSE. u stvari.CJENOVNO PONDERISANA SERIJA Cjenovno ponderisana serija je aritmetiĉki prosjek tekućih cijena. Ovo je najpoznatija serija u Japanu. Znaĉajno je istaći da je ovo cjenovno ponderisan pokazatelj. a takoĊe najstarija i sigurno najpopularnija. Ovaj prosjek je izveden zbrajanjem tekućih cijena 30 akcija i dijeljenjem te sume sa divizorom (divisor) koji je prilagodjen da uzme u obzir razvodnjavanja akcija i promjene u uzorku tokom vremena.

Ova cifra se obiĉno utvrĊuje kao baza i dodjeljuje joj se indeksna vrijednost od 100. a tekuća trţišna cijena se uporeĊuje sa inicijalnom "baznom" vrijednošću.INDEKSA Vrijednosno ponderisani indeks se generiše izvoĊenjem inicijalne ukupne trţišne vrijednosti svih akcija u uzorku (tržišna vrijednost=broj akcija x tekuća tržišna cijena).SERIJA BERZ. da bi se odredila promjena.VRIJEDNOSNO PONDER. . Zatim se izraĉunava nova trţišna vrijednost za sve hartije od vrijednosti u indeksu.

godine. a ukupna trţišna vrijednost kompanije nije vaţna.700 akcija.000 dolara u svaki stok akcija dala bi 50 akciija od 20 dolara. Više od 80% akcija koje obuhvataju Value Line Averages zastupljene su na NYSE. Jedan od naĉina da se vizualizuje neponderisana serija jeste da se pretpostavi da su jednake sume dolara investirane u svaku akciju u portfoliju. Akcija od 20 dolara vaţna je kao i akcija od 40 dolara. ista investicija od 1. 100 akcija od 10 dolara i 10 akcija od 100 dolara.JEDNAKO PONDER. Tako.INDEKSA U neponderisanom indeksu sve akcije nose jednaki ponder bez obzira na cijenu i/ili njihovu vrijednost. a izdijeljene su na sledeće glavne kategorije i 146 grupa: Broj akcija Industrijske 1499 Komunalne 177 Ţeljezniĉke 19 Ukupno 1695 .SERIJE BERZ. Value Line Composite Average je indikator baziran na jednako ponderisanom geometrijskom prosjeku procentualnih promjena za pribliţno 1. ĉija je baza od 100 postavljena na dan 30. jun 1961. Takav indeks moţe koristiti i pojedinac koji nasumice izabira akcije za svoj portfolio.

kada je indeks stratifikovan prema privrednim sektorima. s tim da se preteţan dio sredstava koristi za kupovinu akcija (koje su sadrţane u indeksu) sa najvećom trţišnom kapitalizacijom. .KONSTR. onda se mogu koristiti slijedeće metode u njegovoj konstrukciji: •metoda kapitalizacije ili •stratifikovana metoda. -Stratifikovana metoda Stratifikovani metod se bazira na definisanju kriterija po kome se akcije iz indeksa klasifikuju. moguće je koristiti istovremeno više kriterija za klasifikaciju. Kada se kao kriterij koristi privredni sektor. Metoda kapitalizacije: Metod kapitalizacije potencira kupovinu hartija od vrijednosti iz indeksa. Kao kriterij moţe da se koristi pripadnost emitenta odreĊenoj grani ili sektoru. TakoĊe. tj.  koeficijent i sl.PORTFELJA SA MANJIM BROJEM AKCIJA U ODNOSU NA INDEKS Ako se portfelj konstruiše sa manjim brojem akcija u odnosu na izabrani indeks. vrši se investiranje u razliĉite sektore privrede srazmjerno zastupljenosti pojedinih privrednih sektora u indeksu.

-MANJI BR. TRANSAKCIJA -VEĆA SIGURNOST (MANJI RIZIK UPRAVLJANJA) MANE: -PRINOS LIMITIRAN KRETANJEM TRŢIŠNOG INDEKSA. -MENADŢERI NEMAJU OVLAŠTENJA ZA IZNENADNE PROMJENE -PROBLEM MALIH KOMPANIJA (ANALITIĈARI I INFORMACIJE) -GREŠKE SE MOGU TEŠKO KORIGOVATI -NISU USPJEŠNE U SLUĈAJU OPŠTEG PADA CIJENA NA TRŢIŠTU .PREDNOSTI I MANE PASIVNE STRATEGIJE PREDNOSTI: -RELATIVNO NISKI TROŠKOVI.

INVESTIRANJE U HOV CILJ INVESTIRANJA: .KAPITALNI DOBITAK (POVEĆANJE TRŢIŠNE VRIJEDNOSTI) -LIKVIDNOST (UTRŢIVOST) Vrednovanje aktive prema ciljevima investiranja Hartije od vrijednosti Sigurnost Tekući prihod Depoziti Visoka Ograniĉen Obveznice Vrlo visoka Vrlo stabilan Povlaštene akcije Relat. KURSNE RAZLIKE I SL.visoka Promjenjiv Akvizicije Promjenjiva Promjenjiv Kapitalni dobitak Ograniĉen Ograniĉen Promjenjiv Promjenjiv Promjenjiv Promjenjiv Likvidnost Ograniĉena Ograniĉena Promjenjiva Promjenjiva Relativno niska Promjenjiva .SIGURNOST -TEKUĆI NOVĈANI PRIHOD (DIVIDENDE.visoka Stabilan Redovne akcije Relat.visoka Promjenjiv Nekretnine Relat. KAMATE.) .

-ZADUŢUJE SE DA KUPI RIZIĈNE ULOGE INVESTITORI: -ULAŢE MALI IZNOS OD UKUPNIH SREDSTAVA (SA RIZIKOM) Špekulant je onaj koji se zaduţi i kupi riziĉne uloge. a ulagaĉ je onaj koji uloţi mali iznos od ukupno raspoloţivih sredstava sa unaprijed ukalkulisanim rizikom.STALNO TRGOVANJE-POVEĆAVA LIKVIDNOST. .U KRATKOM PERIODU VEĆA ZARADA. . A MANJE ANALIZE.INVESTITORI I ŠPEKULANTI ŠPEKULANTI I ŠPEKULACIJE: . (A NE PREDUZETNIŠVO).KORISTE TRŢIŠNE TRENDOVE. .LEGALAN POSAO .

KARAKTERISTIKE ŠPEKULANTA Andre Kostolanji: -RAZBORITOST (RAZLIKA LOGIĈNOG OD NELOGIĈNOG) -INTUICIJA (REZULTAT DUGOGODIŠNJEG BAVLJENJA) -FANTAZIJA ( DA UOBZIRI DOBRO I LOŠE) .

INVESTITOR PRODAJE I KUPUJE SOPSTVENE AKCIJE PO NIŢOJ CIJENI KORISTEĆI FIKTIVNA IMENA I NEKOLIKO RAZL.CIJENA SE ZAPISUJE NA BERZANSKIM IZVJEŠTAJIMA – DOJAM PADA CIJENA .AKCIONARI POĈINJU PRODAVATI – NEZNAJUĆI DA JE PREVARA) .BERZANSKE MANIPULACIJE 1) FIKTIVNA PRODAJA -HOV NE MIJENJAJU VLASNIKA INVESTITOR ŢELI NABAVITI HOV ISPOD TRŢIŠNE CIJENE: . BROKERA. .

BERZANSKE MANIPULACIJE 2) PRAZNA PRODAJA: -PRODAJA HOV KOJE INVESTITOR NE POSJEDUJE -OĈEKUJE PAD CIJENA I NABAVKU HOV -PRODAJA PO VIŠOJ CIJENI KOJA JE PREDHODNO UGOVORENA -INVESTITOR PROFITIRA OD PADA CIJENA .

BERZANSKE MANIPULACIJE 3) KORNER -INVESTITOR STVARA KORNER-KUPUJE SVE AKCIJE 1 EMITENTA -KAO MONOPOLISTA POVEĆAVA CIJENU NEIZNOŠENJEM NA TRŢ. -UĈESNICI NA STRANI TRAŢNJE NUDE VEĆU CIJENU DA IZAĐE NA TRŢIŠTE .

BERZANSKE MANIPULACIJE 4) TALASANJE -ZLOUPOTREBA KLIJENTOVOG POVJERENJA U KORIST BROKERA -BROKER NUDI KLIJENTU NADUVENE PREPORUKE DA DAJE NALOGE ZA KUPOVINU I PRODAJU (ĈESTE I VELIKE TRANSAKCIJE) -PROVIZIJA NA TALASANJE.ZARADA ZA BROKERA .

JOŠ VEĆA ZARADA OPCIONI PUL: -OPCIONI PUL NA OSNOVU OPCIONOG UGOVORA PRIBAVLJA POVOLJNO AKCIJE -PUL MOŢE IMATI U ĈLANSTVU DIREKTORE KOMPANIJA KOJI LOBIRAJU U SVOJOJ FIRMI ZA SKLAPANJE OPCIONIH UGOVORA -KADA TRŢIŠNA CIJENA BUDE VEĆA OD OPCIONE-PULOVI PRODAJU AKCIJE .UDRUŢENJE 2 ILI VIŠE OSOBA RADI STVARANJA PROFITA PREKO MANIPULACIJE CIJENAMA TRGOVINSKI PUL: -DISKRETNO SE SAKUPLJA VELIKI BROJ AKCIJA NEKE KOMPANIJE. A ONDA ŠIRI PUBLICITET RADI PODIZANJA REJTINGA -PRODAJA PO VELIKOJ CIJENI KAD SE OSTVARI DOVOLJNO VISOK NIVO TRAŢNJE -MOGUĆNOST DA PUL VRŠI PRODAJU NA PRAZNO.BERZANSKE MANIPULACIJE 5) PUL PUL .FORMALNO ILI NEFOR.

-VELIKA PROCEDURA (U ODNOSU NA KREDITNA SREDSTVA) .POVEĆANI ADMINISTRATIVNI TROŠKOVI.PREDNOSTI I SLABOSTI FINANSIRANJA HOV PREDNOSTI: -UKRUPNJAVANJE NEISKORIŠTENOG KAPITALA -POVEĆAVA SE BROJ FINANSIJERA -MOGUĆA OPTIMIZACIJA KAPITALA (SA STANOVIŠTA RIZIKA I PRINOSA) -OBLIK TRAJNIJE INVESTICIJE. A NE OGRANIĈENE KAO KREDITI -SLABOSTI: .

.PROMETOVANJE HOV NA BERZI VELIKA BERZA-VELIKI PROMETI. tako da sudbina uloga zavisi od uspješnosti komapnije.MALA KRATK. Svako ulaganje u kupovinu akcija je ulaganja u odreĊenu kompaniju.PROMJENA CIJENA MALA BERZA-VELIKI PROMETI-VELIKE PROMJENE CIJENA KADA CIJENE RASTU-POVEĆAVA SE PROMET NA BERZI Ĉesto kupovanje i prodaja akcija je više vezana za aktivnost špekulanata nego investitora. Malo je investitora koji su postigli velike zarade uĉestalim trgovanjem.

nevraćanje stranih kredita. -INFLACIJA (Inflacija. Od razvoja meĊunarodne politike zavisi razvoj industrije (ratne ili mirnodopske).FAKTORI KOJI UTIĈU NA CIJENU HOV -ODNOS PONUDE I POTRAŢNJE (Cijene hartija od vrijednosti se formiraju pod uticajem ponude i potraţnje i zato je potrebno procijeniti odakle dolaze ponuda i potraţnja) -ZARADA KOMPANIJE (Investitori predviĊaju cijene akcija na osnovu projekcija dobiti kompanije) -PSIHOLOGIJA MASE (Investitori se ĉesto ponašaju prema psihologiji mase. mogu imati pozitivan ili negativan uticaj na kretanje cijena hartija od vrijednosti) -FISKALNA POLITIKA (nivo budţetske potrošnje i visina poreskih stopa) -NACIONALNA I MEĐUNARODNA POLITIKA (Od politiĉke opcije koja je na vlasti zavisi ekonomska i kreditna politika. investiranje u strane hartije od vrijednosti. a što privlaĉi i druge ulagaĉe) -OĈEKIVANI RAZVOJ -MONETARNA POLITIKA (Centralna banka podstiĉe rast privrede kroz kreditnu ekspanziju. kupuju više kada cijene rastu. devalvacije valuta i sl. te psihologija i budućnost ulagaĉa i preduzetnika). politika kreditiranja. tj. elementarne nepogode. itd. ratovi. atentati. preko kamatne stope utiĉe na cijenu obveznica) -POSLOVNI CIKLUSI (faze: ekspanzije (prosperiteta) . recesije. trgovaĉki ugovori. odnosno kroz koliĉinu novca u opticaju) -VANJSKI DOGAĐAJI (kao što su krize. platni bilansi sa inostranstvom. depresije i oţivljavanja) -INFORMACIJE INSAJDERA (Insajderi su posebna vrsta grupa za pritisak (ili interesnih grupa). carinske barijere. rezultati izbora. . diţući tako cijenu akcija još više.

POĈETNO VREDNOVANJE HOV PO MRS
HOV RASPOLOŢIVE ZA PRODAJU -POĈETNO : TROŠAK NABAVE + TROŠAK TRANSAKCIJE -NAKNADNO: FER VRIJEDNOST - BERZANSKE KOTACIJE - TEHNIKE PROCJENE - BERZANSKE TRANSAKCIJE NOVIJEG DATUMA HOV KOJE SE DRŢE DO DOSPIJEĆA - POĈETNO: TROŠAK NABAVE + TROŠAK TRANSAKCIJE - NAKNADNO: AMORTIZACIONI TROŠAK

UTVRĐIVANJE NSV OBVEZNICE
Za obveznicu donjih karakteristika je potrebno utvrditi njenu sadašnju vrijednost, odnosno vrijednost na dan finansijskog izvještavanja (31.12. tekuće godine). •nominalna vrijednost 3.500 KM, •fer vrijednost sa troškovima transakcije 3.000 KM, •fiksna kamatna stopa 4 % godišnje (3.500 KM x 4% = 140 KM), •efektivna kamatna stopa 10 %.

Diskontovanje oĉekivanih novĉanih tokova na neto sadašnju vrijednost Godina Amort.trošak 01.01.
1 2

u KM Efektivna kam. Novĉani Razlika kamate Amort.trošak 31.12. (3-4) (2+5) stopa 10% tok
3 4 5 6

1. 2. 3. 4. 5.

3.000 3.160 3.336 3.530 3.743

300 316 334 353 374

140 140 140 140 140

160 176 194 213 234

3.160 3.336 3.530 3.743 3.977

INTERNACIONALIZACIJA TRŢIŠTA KAPITALA
-PREDNOSTI: -OSTVARENJE KAPITALNE DOBITI, DIVIDENDE I KURSNE RAZLIKE -PRIBAVLJANJE POVOLJNIJEG KAPITALA NA INO TRŢIŠTIMA -VEĆA FLEKSIBILNOST U PRIBAVLJANJU KAPITALA (VIŠE IZVORA), -STVARANJE DOBROG IMIDŢA OGRANIĈENJA: - DRUŠTVENE RAZLIKE (JEZIĈKE, KULTUROLOŠKE, GEOGR.SIL.) - PROPISI (TENDENCIJE KA UJEDNAĈAVANJU) - INFORMACIONI SISTEMI Investitori su sve više orijentisani na kupovinu stranih hartija od vrijednosti jer mogu ostvariti dobit po tri osnova: •„Cijena akcija raste i obezbjeĊuje kapitalnu dobit; •Na investicije se isplaćuje dividenda; •Kurs valute zemlje u ĉije se hartije investira raste u odnosu na dolar, tako da prodajom investicije investitor moţe da dobije veći iznos dolara“. M.Galogaţa: Portfeljni menadţment, MMCollege, Sremska Kamenica, 2004., str. 20.

LAKŠE SE PODNOSI PAD BERZE .KUPOVINA HOV NA KREDIT KREDIT-VEĆI RIZIK -PRODAJA HOV KAD BERZA KRENE U SUPROTNOM SMJERU (ZBOG OBAVEZA PREMA BANCI) VLASTITO FINANSIRANJE .ĈEKA SE MOMENAT PONOVNOG OŢIVLJAVANJA BERZE .

ULAGANJE JEDNAKIH IZNOSA U JEDNAKIM INTERVALIMA EFIKASNA : .KOD ULAGANJA NA DUŢI ROK .U VRIJEME VELIKIH OSCILACIJA CIJENA .METODA PROSJEĈNE VRIJEDNOSTI .

04. 01. 01.77 130 100 1. 01.04.09. 01.09.03.09.02.09.09.77 50 189 90 339 +150 1.02. 01.09.09.09. 01.09.09.6 90 594 0 94 Trgovanje metodom prosjeĉne vrijednosti U KM Datum 01.09.09. 01.05.05.09. 01.06.09.09.04. 01.03. Opis transakcije Kupovina Rast cijene kupovina stanje Pad cijene Kupovina Stanje Rast cijena Kupovina Stanje Pad cijena Kupovina Stanje Rast cijena Prodaja Stanje Dobit Komada Cijena Vrijednost Rezultat 1 100 100 130 130 30 1 130 130 2 130 260 50 100 -160 1 50 50 3 50 150 90 270 120 1 90 90 4 90 360 50 200 -160 2.06.09.03.6 50 330 90 594 264 6. 01.11 90 100 4.06. 01. 01. 01.09.05.09.02. 01.09.09.77 130 230 50 88 -142 2 50 100 3.01.02.06. Opis transakcije Kupovina Rast cijene kupovina stanje Pad cijene Kupovina Stanje Rast cijena Kupovina Stanje Pad cijena Kupovina Stanje Rast cijena Prodaja Stanje Dobit Komada Cijena Vrijednost Rezultat 1 100 100 130 130 +30 0.09.04. 01. 01.03.METODA PROSJEĈNE VRIJEDNOSTI Uobiĉajeno trgovanje hartijama od vrijednosti u KM Datum 01.04.88 90 1338 0 +838 .02.09.09.05. 01.04.05.09.02. 01. 01.09.05.09. 01.03. 01.09.09.88 10 149 90 1338 +1190 14.09. 01. 01.6 50 130 6.88 90 439 10 49 -390 10 10 100 14. 01.03. 01. 01. 01. 01.09.01.

BERZANSKI INDEKSI Berzanski indeks je “prosek cena hartija od vrednosti izraţen u odnosu na ranije utvrĊenu baziĉnu trţišnu vrednost” http://www.nbs.POSLOVA NA BERZI) .yu/internet -TRŢIŠTE BIKA (RASTE INDEKS) -TRŢIŠTE MEDVJEDA (PADA INDEKS) -CJENOVNI INDEKSI (NE UKLJUĈUJU DIVIDENDU) -TEŢINSKI INDEKSI (UĈEŠĆE EMITENATA NA OSNOVU TRŢIŠNE KAPITALIZACIJE. PROMETA I BROJA ZAKLJ.

MIRS . RSFIN . .Indeks finansijskog sektora RS.Indeks investicionih fondova RS.Indeks graĊevinskog sektora RS. BIFX (ĉit.Indeks metalskog sektora RS.BERZANSKI INDEKSI BIH BIRS . FIRS . GIRS . SASX -10.Indeks preduzeća elektroprivrede RS.bifeks).Berzanski indeks RS. ERS10 .

000 42 .VRIJEDNOST AKCIJSKOG KAPITALA KNJIGOVODSTVENA VRIJEDNOST AKCIJE 50.000 210.000 10.AKCIJE KNJIGOVODSTVENA VRIJEDNOST KAPITALA: 5000 AKCIJA NOMINALNA VRIJEDNOST AKCIJA EMISIONA PREMIJA ZADRŢANA DOBIT UKU.000 150.

mogu uvijek povući po unaprijed utvrĊenoj cijeni) -ZAMJENJIVE PRIORITETNE (Zamjenjive prioritetne akcije daju pravo vlasniku da ih zamjeni u svakom momentu za predhodno odreĊeni broj obiĉnih akcija) -KUMULATIVNE PRIORITETNE (Kumulativne prioritetne akcije garantuju vlasnicima. da pored dividende. PRIORITETNE AKCIJE: -OPOZIVE I NEOPOZIVE (Opozive prioritetne akcije se. da će im sve kumulirane dividende biti isplaćene prije isplate dividende na obiĉne akcije) -PARTICIPATIVNE PRIORITETNE Participativne prioritetne akcije daju pravo vlasnicima. ostvare i ekstra dividendu ukoliko kompanija osvari visok profit. po ţelji emitenta.VRSTE AKCIJA -OBIĈNE (Obiĉne akcije predstavljaju vlasniĉki udio u društvu) -PRIORITETNE AKCIJE -Prioritetne akcije daju svojim vlasnicima odreĊene prednosti u odnosu na obiĉne akcije. . Prednosti se odnose na prioritet pri isplati dividende i povratu uloga u sluĉaju bankrota (vlasnici mogu povratiti ulog tek pošto se namire vlasnici obveznica).

PREDNOSTI I NEDOSTACI AKCIJSKOG KAPITALA PREDNOSTI: -ISPLATA DIVIDENDE VEZANA ZA PROFIT -NEMA ZAKONSKE OBAVEZE ZA ISPLATU DIVIDENDE (U SLUĈAJU LOŠEG POSLOVANJA -AKCIJE NEMAJU ROK DOSPIJEĆA-POZ. .UTICAJ NA LIKVIDNOST -PRILIV KAPITALA BEZ ZADUŢIVANJA -MOTIVISANOST VLASNIKA AKCIJA NA UPRAVLJANJE NEDOSTACI: -VELIKI BROJ AKCIONARA-SMANJUJE INTERES ZA KONTR.VISOKI TROŠKOVI EMISIJE .NE POSTOJE PORESKE OLAKŠICE KOD DIVIDENDE. -SKUP IZVOR.AKCIONARI UĈESTVUJU U RASPODJELI PROFITA .

onda bi tekuća cijena akcija iznosila 75 KM (15/0. a po isteku ĉetvrte se smanjuje na 3%.PROCJENA VRIJEDNOSTI AKCIJA A) MODEL KOJI SE TEMELJI NA DIVIDENDI I KAPITALNOJ ZARADI 1) MODEL KONSTANTNE DIVIDENDE 2) MODEL KONSTANTNOG RASTA DIVIDENDE Primjer: Ako pretpostavimo. a godišnja stopa rasta dividendi 5%.25-0. potrebna stopa prinosa 25%. 3) MODEL RAZVODNJENOG RASTA DIVIDENDI Primjer: Za gornji sluĉaj se predviĊa da je stopa rasta dividende od 5% odrţiva 3 godine. Cijena akcija na kraju treće godine bi iznosila: . da dividenda u narednoj godini iznosi 15 KM.05).

PROCJENA VRIJEDNOSTI AKCIJA B) MODEL KOJI SE TEMELJI NA ZARADI KOMPANIJE .

INDEKSNO MJERENJE PERFORMANSI AKCIJA ra.prosjeĉna neriziĉna stopa σ – standardna devijacija prinosa na akciju. rf. Primjer: Potrebno je izraĉunati Sharpe indeks na osnovu poznatih podataka za dvije akcije: Akcija A –prosjeĉni prinos 11%.prosjeĉan prinos na akciju. Akcija B –prosjeĉan prinos 9%. iako akcija A ima veći prosjeĉan prinos. Akcija B ima bolju performansu zbog niţeg rizika. . a standardna devijacija prinosa 9%. a standardna devijacija prinosa 5 %. prosjeĉna neriziĉna stopa 5%.

-PRIHODNE OBVEZNICE Prihodne obveznice su povezane sa prihodima firme.OBVEZNICE Obveznice su duţniĉke hartije od vrijednosti kod kojih se emitent obavezuje. u roku dospjelosti. pravo konverzije u obiĉne ili preferencijalne akcije i sl). -MUNICIPLANE OBVEZNICE (Izdaje drţava i organi lokalne uprave) -KORPORATIVNE OBVEZNICE . na povrat pozajmljenih sredstava sa pripadajućom kamatom -OBVEZNICE SA PROMJENJIVOM KAMATNOM STOPOM O Obveznica s kuponskom stopom koja se periodiĉno mijenja u skladu s odreĊenom trţišnom stopom. tako da se kamata plaća zavisno od visine ostvarenog prihoda -PUT OBVEZNICE (PRODAJNE) Put (prodajne) obveznice daju mogućnost njihovim vlasnicima da obveznicu uz naknadu (prodaju) vrate emitentu po nominalnoj cijeni. -KONVERTIBILNE OBVEZNICE Konvertibilne obveznice daju vlasnicima pravo konverzije (zamjene) za neke druge hartije od vrijednosti (npr.OBVEZNICE SA KUPONOM -OBVEZNICE BEZ KUPONA -KONSOLE (NEPREKIDNE OBVEZNICE) .

ĉesto ne izvršava obav.kategorija. Najniţi rang.OBVEZNICE ROĈNOST PORTFELJA OBVEZNICA RANGIRANJE OBVEZNICA AAA AA A BBB BB B CCC CC C Najkvalitetnije obveznice Visokokvalitetne obveznice Viši nivo srednjeg stepena kvaliteta Obveznice srednjeg stepena kvaliteta Donji nivo srednjeg stepena kvaliteta Špekulativne obveznice Loš kvalitet. opasnost od nelikvidnosti Visoka špekulat. mala mogućnost izvršenja obaveza .

Nv= nominalna vrijednost obveznice (koja mora biti isplaćena po dospijeću). OBVEZNICE SA KUPONOM. n = vrijeme do dospijeća obveznice (broj perioda po dospijeću). r = kamatna stopa (diskontna stopa) ili prinos po dospijeću.godišnja isplata kamate Tc = trţišna (sadašnja) vrijednost obveznice. Vk= vrijednost kupona obveznice.TRŢIŠNA VRIJEDNOST OBVEZNICE OBVEZNICE SA KUPONOM.m isplata kamate godišnje m=broj isplata kupona u toku jedne godine .

TRŢIŠNA VRIJEDNOST OBVEZNICE OBVEZNICE -KONSOLI OBVEZNICE BEZ KUPONA .

-konvertibilni instrumenti finansiranja i sl. liĉe na finansijsku obavezu ali su stvarno instrument kapitala Naprimjer: -preferencijalne akcije.finansijski instrumenti koji imaju formu instrumenta kapitala. Kapital: Ako nema gornje obaveze . Obaveza: Obaveza plaćanja. ali su u suštini finansijska obaveza i obrnuto. -dohodne obveznice.HIBRIDNI FINANSIJSKI INSTRUMENTI Hibridni finansijski instrumenti . predaje ili razmjene finansijskog instrumenta pod nepovoljnijim uslovima.

VREDNOVANJE HIBRIDNOG FIN. INSTRUMENTA I NAĈIN: -VREDNUJE SE LAKŠA MJERLJIVA KOMPONENTA (OBAVEZA) -PREOSTALI IZNOS SE DODJELJUJE KAPITALU II NAĈIN: -ODVOJENO SE MJERI SVAKA KOMPONENTA -RAZLIKA SE RASPOREĐUJE NA PROPORCIONALNOJ OSNOVI .

poslovne banke i ostale finansijske organizacije. BANKARSKI AKCEPT “Bankarski akcept je mjenica trasirana na banku i akceptirana od banke.KRATKOROĈNI FINANSIJSKI INSTRUMENTI KRATK. kojom banka preuzima neopozivu obavezu da isplati odreĊeni iznos imaocu na dan dospijeća”. 84. Beograd. .DRŢAVNE OBVEZNICE (BLAGAJNIĈKI ZAPISI) Kratkoroĉne drţavne obveznice ili blagajniĉke zapise izdaje drţava. Đ. centralna banka. KOMERCIJALNI (TRGOVAĈKI) ZAPIS Komercijalni ili trgovaĉki zapisi su kratkoroĉni vrijednosni papiri (mjenice) izdati od strane kompanija visokog boniteta. Ekonomski fakultet. 2003.. str. SPORAZUM O REOTKUPU –REPO Sporazum o reotkupu podrazumijeva prodaju hartija od vrijednosti. Uobiĉajen rok dospijeća blagajniĉkih zapisa je od 7 do 90 dana DFEPOZITNI CERTIFIKATI Depozitni certifikat (ili bankarska potvrda o depozitu) je prenosiva hartija od vrijednosti nominirana na odreĊenu sumu novca. Zbog visokog stepena likvidnosti brzo se mogu kupiti (uz niske transakcione troškove) i pretvoriti u novac.: Bankarstvo. Đukić i dr. uz obavezu njihovog otkupa u odreĊenom roku po odreĊenoj cijeni. koja je deponovana u banci na odreĊeni rok i uz odreĊenu kamatnu stopu.

n – rok dospijeća..33. . Potrebno je izraĉunati prinos na bazi diskonta i cijenu obveznice. sa rokom dospijeća 120 dana.000 .nominalna vrijednost hartije.33 = 966. odnosno = 1. moţemo izraĉunati cijenu obveznice (Tc). Primjer: Investitor kupuje kratkoroĉnu obveznicu. nominalne vrijednosti 100 KM i diskontnom stopom od 10%. Na osnovu utvrĊenog diskonta od 33.33 KM.67 KM .diskontna stopa. r .KRATKOROĈNI FINANSIJSKI INSTRUMENTI Prinos na bazi diskonta se moţe izraĉunati po slijedećem obrascu: – prinos na bazi diskonta. = .

Sp.broj dana do dospijeća terminskog posla. •finansijske opcije i •svop-ovi. •fjuĉersi. FORVARD Primjer forvarda: kupovina robe “pouzećem” Trţišna cijena forvarda -Ugovorena cijena forvarda = Premija ili diskont (gubitak) Premija ili diskont se raĉuna pomoću slijedećeg obrasca: Tp/d.DERIVATI Nazivaju se izvedenim hartijama od vrijednosti ili derivatima jer se njihova vrijednost izvodi iz vrijednosti neke druge aktive koja se nalazi u njihovoj osnovi.terminska premija/diskont. . St.INSTRUMENTI .termisnka stopa na rok od n dana. Vaţnije vrste derivata: •forvardi. n .promptna stopa.IZVEDENI FIN.

) -ISPORUKA VEZANA ZA MJESEC . RAZLIKA OD FORVARDA: -TRGUJE SE NA SEKUNDARNOM FINANSIJSKOM TRŢIŠTU . strane valute. moţe biti poljoprivredna roba.000 $ Rezultat transakcije: +5. A NE DATUM -STANDARDIZOVAN INSTRUMENT -OBAVEZNO POLAGANJE DEPOZITA Rezultat fjuĉers transakcije u sluĉaju pada cijena obveznica Prodavac obveznica 100. koja se nalazi u osnovi ugovora. I SEKUND.DERIVATI FJUĈERS: je likvidni terminski ugovor izmeĊu dva partnera (pravna lica) o kupoprodaji odreĊene vrste aktive po cijeni i u roku utvrĊenom u momentu njegovog zakljuĉivanja. Aktiva. prirodni gas).000 $ -5.000 $ Kupac fjuĉersa 120.INSTRUMENTI . prirodni resursi (nafta.000 $ Spot cijena: Terminska cijena Datum isporuke: Trţišna cijena obveznica 115.IZVEDENI FIN.000 $ 115.000 $ 120.TRŢ.VEĆA LIKVIDNOST (JER OBUHVATA I PRIM. indeksi i dr.000 $ Terminska cijena 120.000 $ . hartije od vrijednosti sa fiksnim prinosom.

Opcije. nazivaju se kupovne ili call opcije.IZVEDENI FIN. . Kupci se odluĉuje za ovu opciju u oĉekivanju rasta cijena. a prodavac opcije je obavezan kupiti te hartije od vrijednosti. Kupci zakljuĉuje ovu opciju u oĉekivanju pada cijena. koje daju pravo kupcu opcije da kupi odreĊenu hartiju od vrijednosti po dogovorenoj cijeni bilo kojeg dana do roka dospijeća. ili svakog dana do isteka ugovorenog roka (ameriĉke opcije). a obavezu prodavcu da udovolji zahtjevu vlasnika opcije (kupca). Prodajna (ili put) opcija daje pravo kupcu (vlasniku) opcije da proda odreĊenu hartiju od vrijednosti po dogovorenoj cijeni prije roka dospijeća.DERIVATI OPCIJE Opcije ili opcioni ugovori su vrsta terminskih ugovora (izvedenih hartija od vrijednosti) na osnovu kojih kupac opcije ima pravo. ali ne i obavezu da kupi ili proda unaprijed determinisan iznos odreĊenog finansijskog instrumenta po utvrĊenoj cijeni odreĊenog datuma (evropske opcije).INSTRUMENTI .

INSTRUMENTI – DERIVATI ”Svopovi su privatni aranţmani izmeĊu dve kompanije da promene tokove novca u budućnosti saglasno predhodnom dogovoru.IZVEDENI FIN.” Sastoje se od istovremenog sklapanja ugovora o promptnoj kupovini i terminskoj prodaji odreĊenog finansijskog instrumenta. . Valutni svop je ugovor kojim dvije strane zamenjuju skup isplata u jednoj valuti za skup isplata u drugoj valuti. Kamatni svopovi ili svopovi kamatnih stopa su ugovori u kojima ugovorne strane zamjenjuju kamate obraĉunate po razliĉitim kamatnim stopama na imaginarnoj glavnici za odreĊeni period.

OĈEKIVANI PRINOS OD AKCIJA POĈETNO ULAGANJE TEKUĆA CIJENA DIVIDENDA 1000 1300 50 PRINOS INVESTITORA 350 DOBIT (PROFIT) = DIVIDENDA + KAMATA + PROFIT OD KAPITALA + ZARADA OD OSCIJALCIJE KURSEVA .

OBVEZNICE KOMPANIJA ILI NEKE PREFERENC.ODNOS RIZIKA I PRINOSA HOV VISOK PRINOS PRAVILO NIJE MOGUĆE NIZAK PRINOS MOGUĆE PRAVILO VISOK RIZIK NIZAK RIZIK MOGUĆI IZBOR: -DRŢAVNE HOV -DUG.AKCIJE -AKCIJE -ŠPEKULATIVNI POSLOVI SA DERIVATIMA .

SKLONOST INVESTITORA PREMA RIZIKU EMOTIVNA STABILNOST STAROSNA DOB I VREMENSKI HORIZONT ULAGANJA RASPOLOŢIVA AKTIVA. KONTINUITET I VISINA BUDUĆIH PRIHODA .

VRSTE RIZIKA SISTEMSKI (MAKROEKONOMSKI) -RIZIK PROMJENE KUPOVNE MOĆI -RIZIK KAMATNE STOPE NESISTEMSKI (MIKROEKONOMSKI) -POSLOVNI RIZIK -FINANSIJSKI RIZIK -RIZIK LIKVIDNOSTI -RIZIK REINVESTIRANJA -TRŢIŠNI RIZIK .

.STOPA PRINOSA NA HOV Stopa prinosa je pokazatelj koji govori o procentualnoj promjeni stanja hartija od vrijednosti investitora u periodu od poĉetka investiranja do kraja nekog vremenskog perioda. Stopu prinosa moţemo posmatrati kao: -oĉekivanu stopa prinosa i .rizik (varijansu) stope prinosa.

vjerovatnoće ..stopa prinosa v. a onda poĉinju padati Izvoz Nema znaĉajnijih poremećaja Zdravi izvozni programi Smanjivanje izvoza Rast u granicama oĉekivanja Stabilni Op =p1v1 + p2v2 +.stope Blagi rast Doseţu vrh. I KAM. pivi p. INF..STOPE) Kljuĉne karakteristike privrednih ciklusa Privr.OĈEKIVANA STOPA PRINOSA PRIVREDNI CIKLUSI: -STAGNACIJA -RECESIJA -EKSPANZIJA PARAMETRI (DOMAĆA EKONOMIJA..IZVOZ..ciklus Domaća ekonomija Stagnacija Ekspanzija Rast iznad oĉekivanja Recesija Spor rast ili pad Inflacija i kamat..

10 88.00 60.30 22.20 296.30 30.40 -7. za više perioda investiranja.33 .20 35. se dobije kao aritmetiĉka sredina prinosa svih perioda.80 54.80 110.10 45.10 80.60 211.00 -65.60 94.: Godišnje stope prinosa na akcije Godina ulaganja 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Zbir: (prosjeĉni prinos) Ostvarena stopa prinosa Kompanija A Kompanija B -19. tj.PROSJEĈNA STOPA PRINOSA Prosjeĉna stopa prinosa (Psp).17 42.50 58.20 -50.

SREDINE KOEFICIJENT VARIJACIJE RELATIVNA MJERA DISPERZIJE PO JEDINICI OĈEKIVANOG PRINOSA (OMJER STANDARDNE DEVIJACIJE I ARITMETIĈKE SREDINE X 100) .RIZIK STOPE PRINOSA VARIJANSA: PROSJEK KVADRATNIH ODSTUPANJE SVAKOG ĈLANA OD ARITMETIĈKE SREDINE STANDARDNA DEVIJACIJA: APSULUTNA MJERA DISPERZIJE SVAKOG ĈLANA OD ARITM.

STOPA PRINOSA PORTFELJA STOPA PRINOSA SVAKE AKCIJE X PORTFELJNI PONDER PORTFELJNI PONDER= UĈEŠĆE POJEDINE HOV U UKUPNIM INVESTICIJAMA) -KOMBINOVANI PRINOSI.VREMENOM POSTAJU STABILNI -REDUCIRA SE RIZIK PORTFELJA .

KORELACIJE -1 DO + 1) NIZAK I NEGATIVAN KOEF.VEĆA STABILNOST POTFELJA .KORELACIJE.RIZIK PORTFELJA -ZAVISI OD RIZIKA POJEDINAĈNIH HOV RIZIK= SABIRANJEM KOVARIJANSI AKCIJA X PONDERI KOVARIJANSA .KORELACIJE=STEPEN POVEZANOSTI PRINOSA HOV U PORTFELJU TOKOM VREMENA (KOEF.POKAZUJE SMJER KRETANJA PRINOSA AKCIJA U ODREĐENOM VREMENU KOEF.

DEVIJACIJE PORTFELJA Prinos Akcije Obveznice -5 15 15 11 20 -5 Privredni ciklus Recesija Normalan rast Uspon (“bum “ekonomija) Vjerovatnoća 1/3 1/3 1/3 Ak ci ja Stopa Odstup.80 15 8 11 4 -5 -12 1/3(15+11-5)=7 1/3(64+16+144)=74.od oĉekiv.od oĉek. odst.prinosa -5 -15 225 15 5 25 20 10 100 Oĉekivani prinos 1/3(-5+15+20)=10 Varijansa 1/3(225+25+100)=116.od oĉek.PRIMJER VARIJANSE I STAN.od oĉekiv.67 √74.66 =10.prinosa Ob vez ni ca Stopa Odstup. odst.66 Standardna devij. prinosa stope prinosa Kvadr.67=8. √116. prinosa stope prinosa Kvadr.64 64 16 144 .

34 P r i n o s Obveznice 10 8.80 Prinos Obveznice 15 11 -5 7 74.5 7 Akcije Portfelj 0.67 8.66 10.5 8.17 Ri zik Varijansa .17 3.5 11.75 1.64 Portfelja 5 13 7.11 0.PRINOS PORTFELJA Privredni ciklus Recesija Normalan rast Ekspanzija Oĉekivani prinos Varijansa Standardna devijacija Vjerovatnoća 1/3 1/3 1/3 Akcije -5 15 20 10 116.

od oĉek.78 0. stope prinosa 5 Proizvod odstupanja (3x5) 6 prinosa 4 Recesija Normalan rast Ekspanzija -15 5 10 -15 5 10 15 11 -5 8 4 -12 -120 20 -120 K Kovarijansa = 1/3(-120+20-120) =73. Stopa stope prinosa 3 Privredni ciklus 1 Stopa prinosa 2 Obveznica Odstup.odstupanje od prosjeka 0.VARIJABILNOST PRINOSA AKCIJE I OBVEZNICE Akcije Odstup.00 .33 Stopa prinosa Akcije.0.od oĉek.78 Obveznice –odstupanje od prosjeka .

DIVERZIFIKACIJA PORTFELJA -RAZLIĈITE KLASE AKTIVE -RAZLIĈITE INSTRUMENTE UNUTAR KLASE .portfelja) .SMANJIVANJE RIZIKA PORTFELJA ISPOD TRŢIŠNOG RIZIKA (Markowitzeva teorija diverz.NE TRPATI SVA JAJA U ISTU KORPU .

EFIKASNA DIVERZIFIKACIJA Kako diverzifikacija smanjuje rizik portfelja? Kako izgraditi najefikasniji portfolio? Kako napraviti strukturu optimalnog riziĉnog portfelja? Kako se analizira rizik HOV i portfelja? PORTFELJ:SAMO RIZIĈN A IMOVINA.rizik koji se moţe diverzifikovati (kompanije) .1/V: Rizik portfelja R i z i k Nesistemski rizik Sistemski rizik Broj akcija u portfelju . SAMO NERIZIĈNA IMOVINA KOMBINACIJA RIZIĈNE I NERIZIĈNE IMOVINE Rizik se ne moţe diverzifikovati. privrede) Specifiĉni rizik. zemlje.trţišni rizik (regiona. Grafikon br.

ODRŢAVANJE STABILNOSTI PORTFELJA AKCIJE KOJE JE POŢELJNO KOMBINOVATI: NPR.PRINOSU UVIJEK U SUPROTNIM SMJEROVIMA .: -AKCIJE PREVOZNIĈKE I NAFTNE KOMPANIJE .

.(KADA SE NE MOŢE NAĆI AKTIVA NIŢE KORELACIJE NESTAJU PREDNOSTI TAKVE DIVERZ.STRUKTURA HIPOTETIĈKOG PORTFELJA -VLASTITI PORFELJ -TEORETSKO TRGOVANJE I RESTRUKTUIRANJE PORTFELJA -STICANJE ODREĐENOG ISKUSTVA -OPREZ KOD STVARNIH ULAGANJA -DIVERZIFIKOVANI PORTFELJ “GLOBALNE AKTIVE” .

“ Suština hedţinga je u kombinovanju transakcija sa finansijskim instrumentima koji razliĉito reaguju na promjene nekog od kritiĉnih faktora na trţištu (npr.HEDŢING TRANSAKCIJE I PORTFELJ -OGRANIĈENO ULAGANJE U VISOKO RIZIĈNE HOV -IZLAGANJE RIZIĈNIM HOV UZ VEĆE MJERE ZAŠTITE Hedţing se moţe definisati kao „aranţman dve strane u kome se potencijalni gubitak jedne strane u većoj ili manjoj mjeri moţe elininisati profitom druge strane. kombinuju se efektivne i terminske transakcije ili efektivne transakcije sa transakcijama finansijskih derivata). FAZE ZAŠTITE (hedţinga): -UTVRĐIVANJE STEPENA IZLOŢENOSTI RIZIKU -PREDVIĐANJE PROMJENE KRITIĈNOG FAKTORA U VREMENU -IZBOR ODGOVARAJUĆEG FINANSIJSKOG INSTRUMENTA -KOMBINOVANJE TRŢIŠNIH TRANSAKCIJA RADI ZAŠTITE .

KAPITALA ODRAŢAVAJU SVE RELEVANTNE INFORMACIJE -ZBOG BRZOG REAGOVANJA CIJENA NA INF.HIPOTEZA EFIKASNOG TRŢIŠTA -CIJENE NA TRŢ.-NEMA VEĆIH ZARADA U KRATKOM ROKU KRETANJA CIJENA JE TEŠKO PREDVIDJETI – KARAKTER SLUĈAJNOSTI EFIKASNOST: •SLABA EFIKASNOST:CIJENE ODRAŢAVAJU SVE PROŠLE INFORMACIJE •POLUJAKA EFIKASNOST: CIJENE ODRAŢAVAJU SVE RASPOLOŢIVE I JAVNO OBJAVLJENE INFORMACIJE •JAKA EFIKASNOST: CIJENE ODRAŢAVAJU SVE RASPOLOŢIVE INFORMACIJE .

trenutna cijena akcija. Pt-1– cijena akcija u prethodnom periodu. pri ĉemu je: Pt. O(p) – oĉekivani prinos.EFIKASNOST TRŢIŠTA Slabu efikasnost trţišta moţemo matematiĉki izraziti slijedećom relacijom: = + O(p) + .  .sluĉajna promjenjiva (zavisi od novih informacija o cijenama). .

INDEKSA KAO REPERA. Naprimjer: Ukoliko je beta koeficijent odreĊene akcije 1.BETA KOEFICIJENT Beta koeficijent predstavlja mjeru sistemskog rizika hartija od vrijednosti. a trţišnog portfelja 2 onda ta akcija ima tendenciju sporijeg kretanja od trţišta. MANE BETE: -PRETJERANO OSLANJANJE NA PODATKE IZ PROŠLOSTI -PROMJENJIVOST BETE KOD STATUSNIH PROMJENA -KORIŠTENJE RAZL. Na osnovu ovog pokazatelja moguće je pratiti. On odraţava odnos rizika odreĊene hartije od vrijednosti prema kretanju prosjeĉnog rizika na trţištu. kako promjena hartija od vrijednosti u diverzifikovanom portfelju utiĉe na rizik portfelja.RAZLIĈITI REZULTATI -AKO JE BETA OSJETLJIVA NA TRŢ. INDEKS SA KOJIM SE UPOREĐUJE – TEŠKO JE OCJENITI SISTEMSKI RIZIK .

PRINOS SE VEŢE ZA BETU.OĈEKIVANI PRINOS ZAVISI OD SISTEMSKOG RIZIKA .RAVNOTEŢA NA TRŢIŠTU KAPITALA MODEL ODREĐIVANJA CIJENE ULOŢENOG KAPITALA (CAMP) .DIVERZIFIKACIJOM SE SMANJUJE SISTEMSKI RIZIK DO FORMIRANJA PORTFELJA KOJI ODRAŢAVA CIJELO TRŢIŠTE . A NE ZA UKUPAN RIZIK .

CAPM MODEL + . prinosa na trţ.portfelj i prinosa na neriz.) oĉekivana stopa prinosa na investicije rf stopa prinosa na neriziĉne investicije mjera sistemskog rizika ( -rf) razlika izmeĊu oĉekiv.investiciju Trţišna linija M Premija za rizik Trţišni portfelj Neriziĉni prinos 0 Sistemski rizik (beta) 1.0 βi .

TRŢIŠNA LINIJA FINANSIJSKIH INSTRUMENATA TRŢIŠNA LINIJA POKAZUJE PRINOS NERIZIĈNOG ULAGANJA I PRINOS TRŢIŠNOG PORTFELJA Stopa prinosa = neriziĉna stopa + beta (prinos sa trţišta-neriziĉna stopa) PRINOS FI IZNAD TRŢIŠNE LINIJE.ONDA JE ON POTCIJENJEN PRINOS SVAKOG FI SE MORA NALAZITI NA TRŢIŠNOJ LINIJI Rizik i prinos prema CAPM-u Stopa prinosa Prinos sa trţišta Neriziĉna stopa Sistemski rizik (beta) .

TRŢIŠNE ANOMALIJE -EFEKAT MALIH PREDUZEĆA (PORTFELJ STABILNIJI I MANJE RIZIĈAN OD INDEKSA ĈITAVOG TRŢIŠTA) -REAGOVANJE NA GLASINE -TEŠKO PREDVIDJETI CIJENE ZBOG NEPREDVIDIVIH REAKCIJA ŠPEKULANATA .

SKLONOST POTROŠNJI I ŠTEDNJI DOHODAK = POTROŠNJA + ŠTEDNJA -ZADUŢENJE -ŠTEDNJA = 0 -POZITIVNA ŠTEDNJA .

MARGINALNA SKLONOST POTROŠNJI I ŠTEDNJI NOVOZARAĐENA (EKSRA) JEDINICA: EKSTRA POTROŠNJA + EKSTRA ŠTEDNJA KOLIKO SE EKSTRA DOHOTKA USMJERAVA U ŠTEDNJU? MJERE FISKALNE POLITIKE : -PREUSMJERAVANJE DOHOTKA OD BOGATIH U KORIST SIROMAŠNIH -PROGRESIVNA SKALA DESTIMULIŠE INVESTICIJE BOGATIH .

) . DOHOTKU -LIĈNIH PREFERENCIJA (ŢELJE ZA STATUSNIM IZJEDNAĈAVANJEM I SL. BROJU STANOVNIKA.UKUPNA NACIONALNA SKLONOST ŠTEDNJI I POTROŠNJI ZBIR POTROŠNJE SVIH GRUPA STANOVNIŠTVA ZBIR ŠTEDNJE SVIH GRUPA STANOVNIŠTVA NIVO POTROŠNJE ZAVISI OD: -PROMJENE U NIVOU CIJENA.

– UVEĆANJE BLAGOSTANJA. POKLONA. ODLAZAK NA GODIŠNJI .D.ŠTEDNJA I INVESTICIJE ŠTEDNJA . A ZANEMARUJE LIĈNE PREFERENCIJE VLASNIKA NAMJENA ŠTEDNJE: -INVESTIRANJE – POVEĆAVA NACIONALNI DOHODAK. ZAPOSLENOST -KUPOVINA POTROŠNE ROBE.NOVĈANA AKUMULACIJA INVESTICIJE – ULOŢENA AKUMULACIJA CILJ A.

MJERENJE ELEMENATA FINANSIJSKIH IZVJEŠTAJA ISTORIJSKI TROŠAK (PO IZNOSU PLAĆANJA) TEKUĆI TROŠAK (KOLIKO BI BILO PLAĆANJE U TEKUĆEM PERIODU) PRODAJNA VRIJEDNOST (KOLIKO SE MOŢE DOBITI PRILIKOM PRODAJE) SADAŠNJA VRIJEDNOST (SADAŠNJA DISKONTOVANA VRIJEDNOST TOKOVA OD UPOTREBE SREDSTVA) .

POLITIKA POZITIVNE NETO MONETARNE POZICIJE (VLASTITI KAPITAL = MONETARNA + DIO NEMON.AKTIVE) .POLITIKA NEUTRALNE NETO MONETARNE POZICIJE (VLASTITI KAPITAL-NEMONETARNA AKTIVA) .POLITIKA NEGATIVNE NETO MONETARNE POZCIJE (VLASTITI KAPITAL – DIO NEMONETARNE AKTIVE) .VREDNOVANJE KAPITALA .

PROCJENA VRIJEDNOSTI KAPITALA -TROŠKOVNI PRISTUP (VRIJEDNOST NJENE IMOVINE) -PRINOSNI PRISTUP -TRŢIŠNI PRISTUP (METOD UPOREDIVE KOMPANIJE ILI METOD TRANSAKCIJE) .

-POKAZATELJI LIKVIDNOSTI -POKAZATELJI AKTIVNOSTI (EFIKASNOSTI) -POKAZATELJI ZADUŢENOSTI -TRŢIŠNI POKAZATELJI -KOEFICIJENT STEĈAJA .PROCJENA VRIJEDNOSTI KOMPANIJE POKAZATELJI FUNDAMENTALNE ANALIZE: -POKAZATELJI USPJEŠNOSTI.

SLIĈNOSTI OTVORENIH I ZATVORENIH IF -OSNIVA IH DRUŠTVO UZ SAGLASNOST KOMISIJE -ODVOJENA IMOVINA FONDA OD DRUŠTVA -DEPOZITAR: BANKA ILI CRHOV (SAGLASNOST KOMISIJE) -NEOGRANIĈENA PRENOSIVOST --------------------------------------------PREDMET KOD OTVORENIH IF : UDJELI -PREDMET KOD ZATVORENIH: AKCIJE .

RAZLIKE IZMEĐU OTVORENIH I ZAVORENIH IF ZATVORENI: -FIKSNI OSNOVNI KAPITAL -NE MOŢE OTKUPLJIVATI VLASTITE AKCIJE -UNOVĈENJE SAMO NA SEKUNDARNOM TRŢ.vlasništvo ulagaĉa) . – BERZI -CIJENA AKCIJA ZAVISI OD ODNOSA PONUDE I POTRAŢNJE -PRIKUPLJA SREDSTVA JAVNOM PONUDOM SVOJIH AKCIJA OTVORENI: -NEMA FIKSNI KAPITAL -MOŢE OTKUPLJIVATI SVOJE UDJELE -PRAVO VLASNIKA DA BILO KADA PRODA I OBAVEZA FONDA DA KUPI -VRIJEDNOST UDJELA ZAVISI OD VRIJEDNOSTI IMOVINE U PORTFELJU -NEMA SVOJSTVO PRAVNOG LICA (imovina zajedn.