Lënda: Mardheniet Ekonomike Nderkombetare Tema: Politika e Tregtise dhe te Investimeve Nderkombetare

Profesori: Armen Kadriu

Studenti: Emin Kurtishi

MARS 2012 STRUGË

Përmbajtja

Hyrje……………………………………………………………………...….3 Vendi i Politikave Tregtare ne Politikat Kombetare…………………..…….4 Politika e Jashtme………………………………………………...………….5 Instrumentet e Politikes Tregtare....................................................................6 Arsyet per Intervenimin e Qeverise ne Tregtine Nderkombetare………..….7 Krijimi i OBT……………………………………………………………..…7 Zhvillimi Global pas Vitit 1945…………………………………….……….8 Ndryshimet ne Mjedisin Politik Global dhe Politikat e Tregtis dhe Investimeve Nderkombetare…………….…………..9 Kufizimi i Importeve……………………………………………………….11 Kufizimi i eksporteve……………………………………………....………13 Faktori Demografik ne Mardheniet Nderkombetare….……………………14 Nxitja e eksporteve………………………………………………...……….16 Nxitja e importit…………………………………………………...……….16 Integrimi Ekonomik midis Vendeve…………………………...…………..17 Zona e Tregtise se Lire……………………………………………….…….18 Bashkimi Doganor…………………………………………………...……..18 Tregu i Perbashket……………………………………………………...…..19 Bashkimi Ekonomik…………………………………………………..……19 Argumente mbi Integrimin Ekonomik…………………………..…………20 Komuniteti Europian……………………………………………….………21 Traktati i Romes……………………………………………………..……..22 Organizimi i Komunitetit Europian…………………..…………………….23 Sistemi Monetar Europian………………………………………………….24 Integrimi Ekonomik dhe Biznesi Nderkombetare ………………………....25 Perfundimi…………………………………………………………….……26 Literatura e Shfrytezuar………………………………...…………………..27

simulojne zhvillimin kombetar dhe punezenie te larte. Te gjitha keto qellime politike mund te realizohen ne rruge te ndryshme. Meqe cdo vend perpunon politikat e tija. Veprimet politike te shume qeverive brenda vendit synojne rritjen ose te pakten ruajtjen e nivelit te jeteses se qytetareve te vendit te tyre. Politikat shteterore kane per qellim rregullimin. Prandaj ata jane te gatshem te nxjerrin rregulla te reja per ti mbrojtur qytetaret e vet. synojne cilesine e jeteses. Per shembull. . drejtimin dhe mbrojtjen e veprimtarive kombetare.Hyrje Cdo vend ka politiken e vet te tregtise dhe te investimeve nderkombetare. Ne cdo rast ato manifestohen kur masat e marra nga qeverite ndikojne fluksin e tregtise dhe investimeve nga njeri vend ne tjetrin. me qellim qe te zhvillohen tregje te reja jashte ose kufizimin e firmave te huaja per te ndihmuar firmat e reja vendase. nxitjen. te sigurosh standardin e jetes eshte njelloj sikur te luftosh per zhvillimin kombetar. qeverite perqendrohen kryesisht ne politiken brenda vendit. Keto politika mund te njoftohen publikisht ose te mbahen secret. Meqe jane detyrime te kufizuara brenda kufijve. Ngjajshmerisht. Eshte e qarte se qellimet lidhen ngushte me njeri tjetrin. atom und te jene te shkeputura apo te bashkuara. standardi i jeteses dhe cilesia e jetes jane te lidhura ngushte. mund te jene te percaktuara ose laissez-faire. Ushtrimi i ketyre politikave eshte rezultat i sovranitetit kombetar qe i jep te drejen dhe detyrimin shtetit qe te kujdeset per vendin dhe qytetaret e tij. prandaj jane te pashmangshme edhe konfliktet midis tyre. qellimet e politikave mund te jene te ndryshme nga nje vend ne vendin tjeter. Per shembull.

nxitjen.tre jane ndryshimet e medha qe kane ndodhur ne mjedisin global politik dhe qe kane pasur ndikim e pasoja ne politikat e tregtise dhe te investimeve nderkombetare: • Reduktimi i ndikimit te politikave nderkombetare • Roli i institucineve tradicionale • Thellimi i konfliktit midis vendeve te industrializuara dhe vendeve ne zhvillim.(psh:. Megjithate . Por padyshim kombet (pamvaresisht nga konfliktet dhe mosmarreveshjet) e kuptuan se tregtia dhe investimet nderkombetare jane te dobishme per ecurine e ekonomise se tyre.qe.ato mund te jene te shkeputura apo te bashkrenduara.. Politikat shteterore mund te ndahen ne veprime politike qe ndikojne ne tregtine apo investimet ne menyre te drejteperdrejte apo terthorazi.(pervec politikave te tjera).Ne cdo rast ato manifestohen kur masat e marra nga qeverite ndikoje fluksin e tregtise dhe te qeverise nga njeri vend ne tjetrin..nxitjet e JAPONISE ne AZI.Keshtu. rregullimin.qellimet e politikave ka te ngjare qe te ndryshojne shume nga njeri vend te tjetri.madje edhe pse kane ndikim kombetar. Natyrisht.Keto politika mund te njoftohen publikisht apo te mbahen “sekret”.perndryshe.Vendi i Politikave Tregtare ne Politikat Kombetare Dihet qe politikat shteterore kane per qellim.jane nje esence e politikave vendase. ndryshimet globale nuk mund te mos ndikonin dhe te linin pasojat e veta ne politikat tregtare.etj. (Kujtojme ketu “Planin Marshall”SHBA-EUROPE.etj per krijimin e tregjeve dhe influencave). . drejtimin e mbrojtjen e veprimtarive kombetare.te siguroshe standartin e larte te jetes se qytetereve ehste njesoj si te luftosh per zhvillimin kombetar) Ne funksion te ketyre qellimeve .Kombet kane provuar gjithashtu se duhet te gjenerojne eksportin dhe veprimtarine investuese qe te kufizojne importet dhe investimet e huaja.shumica e politikave te marra.cdo vend vend ka politiken e vet te tregtise.te EUROPES ne VENDET E LINDJES.qe i jep te drejten dhe detyrimin shtetit te kujdeset per vendin dhe qytetaret e tij.Ushtrimi i ketyre politikave eshte rrezultati isovranitetit kombetar.cka bene te pashmangshme edhe konfliktet midis tyre. Duke qene se cdo vend perpunon politikat e tija.

demokracisë. BE merr pjesë në të gjithë samitet e G8 dhe G20. deri në vitin 1987 kur Bashkëpunimi Politik Evropian u prezantua në një bazë formale nga Akti i Vetëm Europian. (EPC) u quajt si e politika e jashtme dhe e sigurisë së përbashkët traktati i Maastricht-it. Përveç politikës në zhvillimet ndërkombëtar të Bashkimit Evropian. një departament i veçantë i BE-së që zyrtarisht është vënë në zbatim dhe është operativ që nga 1 dhjetori i 2010 me rastin e përvjetorit të parë të hyrjes në fuqi të Traktatit të Lisbonës. Koordinatori dhe përfaqësues i CFSP brenda BE-së është e Përfaqësuesi më i Lartë i Bashkimit për Punët e Jashtme dhe të Sigurisë (aktualisht Catherine Ashton) që flet në emër të BE-së në politikën e jashtme dhe çështjet e mbrojtjes. Qëllimet e CFSP janë për të nxitur të dyja interesat e BE-së dhe ato të komunitetit ndërkombëtar si një e tërë. megjithatë.CFSP kërkon unanimitet mes shteteve anëtare mbi politikën e duhur për të ndjekur ndonjë çështje të veçantë. Përfitimet e perceptuara për t’u bërë një anëtar i aktit të BE si një nxitje për reformat politike dhe ekonomike në shtetet që dëshirojnë të plotësojnë kriteret për pranimin në BE. ndikimi ndërkombëtar i BE-së është ndjerë edhe nëpërmjet zgjerimit. kur shtetet anëtare negociojnë si një bllok në negociatat e tregtisë ndërkombëtare dhe për Politika të Përbashkëta Tregtare. janë konsideruar një faktor i rëndësishëm në reformën e vendeve ish-komuniste në Evropën Qendrore dhe Lindore.EEAS do të shërbejë si ministri e jashtme dhe si trup diplomatik për Bashkimin Evropian. zakonisht është referuar si “soft poëer”. psh kjo gjë ka ndodhur në rastin e luftës në Ira. dhe ka për detyrë të artikulojë qëndrimet e shprehura nga shtetet anëtare në këto fusha të politikës në një drejtim të përbashkët. Përfaqësuesi i Lartë udhëheq Shërbimin Evropian të Veprimtarisë të jashtme (EEAS). dhe sundimit të ligjit. . Ajo nuk ishte.Unanimiteti dhe çështjet e vështira janë trajtuar me mosmarrëveshje të shumta të vendeve anëtare. në krahasim “hard poëer-in” ushtarak. Ky ndikim në punët e brendshme të vendeve të tjera . duke përfshirë përparimin e bashkëpunimit respektimn e të drejtave të njeriut.Politika e Jashtme Bashkëpunimi në politikën e jashtme mes shteteve anëtare daton që nga themelimi i Komunitetit në vitin 1957. me qëllim të formimit të politikave të përbashkëta të huaja. Hapat për një koordinim më të gjerë në marrëdhëniet e jashtme filluan në 1970 me krijimin e Bashkëpunimi Politik Evropian i cili krijoi një proces informal konsultimi ndërmjet shteteve anëtare.

Kufizimet Vullnetare te Eksportit Kerkesa. Vendosja e barrierave jotarifore jane nje teknike e trete per kufizimin e importeve. Zhvillimi i Sistemit Boteror te Tregtise ITO – GATT – OBT Ende mjaft vende u drejtohen tarifave ose kufizimeve vullnetare. kushte lokale Dumping/Antidumping Politikat administrative Argumente Politike per nderhyrje Argumente ekonomike per nderhyrje 9. Shume vende i drejtohen politikave te importit. 3. Vec kufizimeve te importeve vendet kontrollojne .ne krahasim me ato te huaja. .Me qe keto kufizime jane vulnetariste ato nuk jane subjekt i negocimit nepermjet marreveshjeve .qe jane perkatesisht kufzime sasiore te importit dhe taksa mbi cmimin e produktit te importuar. 5.deshiraper te rritur pjesmarrjen ne tregtine dhe investimet nderkombetare i ka cuar vendet te zbatojne programe per nxitjen e eksporteve(sidomos kur bilanci tregtar i tyre eshte i perkeqesuar.perdorimi i standarteve kombetare.politikat tregtare e shtetit perqendrohet ne programet e eksportit). 8.por pergjithesisht.permes rendimit te procedurave dhe inspektimeve.venien e theksit me shume ne projektet se sa ne perfitimin prej produkteve.tregtare Kur vendet nuk arrijne nje marreveshje vullnetare per te rregulluar fluksin e tregtise dhe te investimeve . ”voluntariste” te importeve.Instrumentet e Politikes Tregtare Nje rol te rendesishem per realizimin e politikave tregtare luajne instrumentat e saj te cilat shkurtimisht analizohen dhe trajtohen me poshte: 1.gjithashtu edhe eksportet e tyre. 4. 2.sigurimi i trajtimeve preferenciale per ofertat e vendit.me zgjedhje kundrejt partnereve tregtare. 6.kryesisht stimujt financiare dhe jofinanciare). Tarifat Subvencionet Kuotat e Importit.Barrierat jotarifore jane fushatat per blerjen e produkteve te vendit. 7.(te produkteve dhe investimeve duke perdorur sistemin fiskal.ato shpesh vendosin kuota dhe tarifa per produktet e importuara.qe nuk perputhen me standartet nderkombetare.

• Siguria nacionale. cka justifikoi dhe ndryshimin e emrit nga GATT ne OBT. Faktorët Politik: • Mbrojtja e vendeve të punës dhe e industrive. Krijimi i OBT Organizata Boterore e Tregtise(WTO) eshte nje organizate nderqeveritare shumepeleshe boterore e cila nxit. OBT eshte pasardhese e GATT dhe u krijua ne vazhdim te saj dhe per te rritur e zgjeruar me tej bashkpunimin e tregtise nderkombetare. • Mbrojtja e konsumatorëve. .mbykqyr dhe luan rolin e gjykatesit per tregtine nderkombetare.Arsyet per Intervenimin e Qeverise ne Tregtine Nderkombetare 1. Sot OBT-ja perfshin shumicen dermuese te vendeve te globit dhe e ka zgjeruar spektrin shume me teper se sa marreveshja per tregtina dhe tarifat. • Mbrojtja e drejtave të njeriut 2. E arsyeshme edhe sipas GATT/WTO • Politika Tregtare Strategjike. • Kundërveprimi. Faktorët Ekonomik: • Mbrojtja e industrive që janë në fazën iniciale të zhvillimit. • Realizimi i qëllimeve të politikës së jashtme. Sipas te dhenave te OBT-se vellimi tregtise boterore keta 50 vjet te fundit eshte rritur 16-18 herte nderkohe qe prodhimi boteror eshte rritur jo me shume se 6-7 here. 3.ajo eshte shume e tremdesishme per shpresat dhe praktikat e pergjithshme te shteteve per tregtine nderkombetare. Sebashku me marreveshjet rajonale e dypaleshe.

Per periudha te shkurta kohore. bilanci i pagesave duhet te rregullohet nepermjet politikave active te tregtise dhe te investimeve nderkombetare. FMN. Disa vende te industrializuara mund te rikuperojne shpejte deficitet per shkak te stabilitetit politik. Banka Boterore. Me gjithe ndryshimet e medha qe ndodhen FMN-ja ka kontribuar qartene lehtesimin e transaksioneve monetare nderkombetare dhe keshtu ka lehtesuar tregtine nderkombetare. qe duhet te gjenerojne eksportin dhe veprimtarine investuese qe te mund te kufizojne importet dhe investimet e huaja ne vend. OBT etj. floriri dhe transferimet e kapitalit mund te perdoren per te financuar deficitet. Kombet filluan ta kuptojne qe tregtia dhe investimet nderkombetare jane te dobishme per ecurine e ekonomise se tyre. Kombet duke provuar.. shume muaj te negociatave nderkombetare ne Londer. . Gjeneve. e cila karte permbante nje sere marreveshjes midis 53 vendesh. te cilat jane duke konsideruar te gjithe filozofine dhe organizimin e tyre.Zhvillimi Global pas Vitit 1945 Qe ne vitin 1945 mendohej qe fluksi i investimeve dhe i tregtise nderkombetare mund te ishin celesi i lulezimit mbareboteror. Sidoqofte realitet ekonomik dhe social te ketij fillim shekulli kane evidentuar edhe papersosmeri te institucioneve nderkombetare si FMN. te vetenxitura apo nen presionin e vendeve anetare dhe te prirjeve te rezultateve jo shume optimiste sidomos ne luften kunder varferise. Te gjitha financimet mund te vazhdojne sa kohe qe floriri dhe aktivet e huaja egzistojne ose a sa vendet e huaja do te pranojne detyrimet per vende deficite. koeficienteve te pranuara te kthimit dhe sigurise ekonomike te arritur. per periudha te mesme dhe te gjata kohore. Sigurisht. Nju Jork arriten kulmin ne 24 Mars 1948 ne Havane te Kubes me nenshkrimin e Kartes te Havanes per Organizaten e Tregtise Nderkombetare(ITO). nje institucion tjeter nderkombetar u projektua te siguronte stabilitetin e sistemit monetar nderkombetar dhe per te mbajtur kurse fikse kembimi midis vendeve.

zbulojne qe kjo monedhe fluturon pavaresisht nga tregtia 10 me 1. . percakton vleren e kurseve kembimit te cilet nga ana e tyre akne filluar te percaktojne nivelin e vellimit te tregtise. fluksi i monedhes ne sektorin privat tejkalon mjaft ate qe mund te urdherohet nga shteti. Ngjajshmerisht. Ligjvenesit vendas duke e konsideruar sit e drejten e tyre hartimin e politikave vendase shpesh injorojne efektet anesore ne tregjet boterore. industrive dhe vendeve kane nje efekt mbi politikanet. Shpesh. vellimi i qarkullimit te monedhes eshte bere aq i madh sa pavaresisht nga tregtia. Reduktimi i ndikimit te politikave kombetare: Zgjerimet e lidhjeve globale midis kompanive. perparimet teknologjike dhe te komunikimit lejojne firmat dhe vendet qe me shpejtesi te nxisin inovacionet dhe tu kunderveprojne me kujdes planeve te hartuara.Ndryshimet ne Mjedisin Politik Global dhe Politikat e Tregtis dhe Investimeve Nderkombetare Tre jane ndryshimet e medha qe kane ndodhur ne mjedisin global politik me pasoja ne politiken e tregtise dhe investimeve nderkombetare: 1. Vendet qe priren te kunderveprojne kete zhvillim me politika monetare. Ato e kuptojne me shpejtesi se izolimi i politikes se vendit nga ngjarjet e tregut nderkombetar eshte thuajse pamundur. pra edhe nivelin e kurseve te kembimit. Qeverite gjithashtu. Gjithashtu. masave te politikes vendase u kunderveprojne veprimtarite e forcave te tregut global. mund te kene pasoja negative per vete firmat e atij vendi. Cdo zhvillim kombetar ne industri duhet te jete pare ne driten e pasojave nderkombetare. Per pasoje firma mund te vihet ne disavantazh konkurrues ne tregjet nderkombetare ose mund te bejne qe firmat e huaja te konkurrojne me lehte ne tregun vendas. shpesh kuptojne qe rregullimet vendees qe synojne efekte nderkombetare. Si rezultat qeverite jane shpesh te pafuqishme te vene ne jete masas efektive politike edhe atehere kur ato e dine fare mire se cfare duhet te bejne. Se fundi. Ne te kaluaren fluksi i tregtise percaktonte fluksin e monedhes.

. ai eshte nen kercenime te shpeshta te krizes se borxheve. Me gjithe se adreojne ne kete marreveshje. Rritjen e numrit te vendeve anetare te marreveshjeve eshte nje prirje positive. arritjen e marreveshjeve vullnetare dypaleshe e shumepaleshe per produkte te caktuara si dhe zgjerimin e tregtise se te mirave dhe sherbimeve qe nuk mbulohen nga marreveshjet. Roli i institucioneve tradicionale: Ndersa masat e politikave nacionale te tregtise dhe te investimeve nderkombetare po behen me pak efektive. cka con ne mjaft raste ne bllokimin e propozimeve. si kusht per zgjerimin dhe lehtesimin e tregtise dhe investimeve nderkombetare.2. Efektet e transferimit te teknologjise dhe infuzionit te kapitaleve ne vendet ne zhvillim nuk kane qene ato qe priteshin. roli i institucioneve nderkombetare per zhvillimin e politikave nderkombetare nuk ka qene gjithmon efektiv. Po ashtu me gjithe arritjet e FMN-se ne krijimin e nje mjedisi krahasimisht stable monetary nderkombetar. mjaft vende perpunojne instrumente te tjera per ti neutralizuar dhe perjashtuar rregullat e GATT-it. Verehet rritje e numrit te rasteve qe vendet priren te mos u binden rregullave te GATT – OBT duke u justifikuar me emergjencat ose aryse te sigurimit. 3. ne disa raste veshtirson arritjen e konsensusit per marrjen e vendimeve te rendesishme. Thellimi i konfliktit midis vendeve te industrializuara dhe vendeve ne zhvillim. zgjerimin e pengesave jotarifore. Me gjithe arritjet. ne uljen e tarifave dhe te detyrimeve te tjera nuk mund te thuhet qe GATT ka qene aq i suksesshem. pasha e te cilave eshte e konsiderueshme si dhe ne disa raste ka prirje te rritet me shpejtesi. Edhe pse pak vende ne zhvillim u shfaqen gradualisht si vende te industrializuara. shume vende kundershtuan prespektiven ekonomike te zymte.

Per kete vjet kompania ishte perseri ne kembe dhe kapi pjesen me te madhe te tregut te bicikletave te renda. industria e celikut ne keto vende nuk do te rigjente shitjet e humbura. per te ndihmuar industrine vendase. Industria e automobilave po konsumon shume me pak celik sepse atop o prodhohen me kompakte me eficiente. ristrukturojne dhe rikapur tregjet. edhe nese importet e celikut do te perjashtoheshin fare prej tregjeve te vendeve te industrializuara. Ky zhvillim eshte rezultat i inovacionit teknologjik dhe i projekteve ambicioze te zhvillimit industrial. nje veshtrim i shkurter ne industrine e celikut te vendeve te zhvilluara tregon qe kerkesa per celik eshte ulur. Meqe te tilla jane perdorur kryesisht ne industrine e tekstilit. celikut. te ndihmuara nga aspirata nacionale. Prandaj. automobilave. te riorganizojne. si rezultat i ndryshimeve ne industrin e automobilave. me te lehta ne peshe dhe disa pjese po behen plastike ose prej materialesh te tjera me te lira e me te lehta. Ne SHBA u vendosen tarifa 5 vjecare per bicikletat e e renda japoneze. Kapaciteti dhe oferta e industries se celikut tejkalon mjaft kerkesa per celik. Kjo i dha kohe Harley Davidsonit te hartoj dhe te zbatoj strategji te reja. qe jane perkatesishtkufizime sasiore te importit dhe taksa mbi cmimin e produktit te importuar. Ne nje mase te madhe kjo u be kryesisht per te ndihmuar. Harley Davidson te konkurroj me bicikletat e rend te importuara nga kompania. Meqe keto kufizime jane voluntare ato nuk jane subjekt i negocimit nepermjet marreveshjeve nderkombetare.Kufizimi i Importeve Ende mjaft vende u drejtohen tarifave ose kufizimeve vullnetare voluntariste te importeve me zgjedhje kunder partnereve tregtar. pa u shqetesuar nga presioni i importeve japoneze. si Honda dhe Kawasaki. . Koha ka provuar se kufizimet e importit nuk kane peshe te madhe ne strategjine e firmave. Sidoqofte. ato shpesh vendosin kuota dhe tarifa per produktet e importuara. Kur ndjenjat nuk arrijne ne marreveshje vullnetare per te rregulluar fluksin e tregtise dhe te investimeve. Industria e celikut ofron nje shembull te mire.

Ne vitet 19871988 p.vendies se theksit me shume ne projektet sesa ne standardet nderkombetare.sigurimi i trajtimeve preferencial per ofertat e vendit ne krahasim me ato te huajat. ndersa kompromenohet mjedisi tregtar nderkombetar dhe padiskutim shoqerohet me kosto te konsiderueshme per konsumatoret. ku SHBA fajsonin shtetin e japonise qe firmat e Shba-ve nuk u lejoheshte te merrnin pjese ne investimet e bera ku shuma e tyre shkonte plot ne 6 miliarde dollare. Prodhuesit amerikane ankoheshin qe prodhuesit japoneze po mernin pjesen e tyre ne tregun e produktit. Sidoqofte pas shume vitesh negociatash te zgjatura te SHBA-ve me kompanite qe merrnin pjese ne projekt u arrit te nenshkruhej nje kontrate fare e vogel.sh nderitimi i aeroportit te Kanzait ne Japoni rezultoi ne nje ferkim te madhe tregtar midis SHBA dhe Japonise. qe nuk perputhen me standardet nderkomtare. shume qeveri vendosin kufizime te ndryshme per flukset e investimeve dhe te kapitalit te investuar.nepermjet rendimit te procedurave dhe inspektimeve etj. Qe te ruajne pronesine kontrollin dhe zhvillimin e industries vendase.Njelloj jane vendosur per peshkun ton te konservuar me uje. Diskutimi i kufizimeve te importit u perqendrua deri tani ne tregtine e produkteve. Sidoqofte. nga pikpamja afatgjate si rezultat i kuotave te vendosura per peshkun e konservuar me vaj. . Barriera jotarifore jane fushata per blerejen e produkteve te vendit. rezultoi qe firmat japoneze u perqendruan ne eksportin e peshkut ton te konservuar ne uje.venies se theksit me shume ne projektet sesa ne perfitimin prej produkteve. Kufizime te ngjajshme mund te vendosen edhe per futjen e investimeve dhe tregtine e sherbimeve. Jo te gjitha pengesat jotarifore imponohen nga shteti. Vendosja e barrierave jo tarifore jane nje teknike e trete per kufizimin e importeve. Pervoja e masave te tilla kufizuese ka treguar se rezultati i pare i tyre mund te jete i kundert me ate te pritshem dhe prirjes te pergjithshme moderne boterore. Ne vend te lulezojne industrite e mbrojtura mund te dobesohen.perdorimi istandarteve kombetare.

.5 0. e padukshme. Shume vende kufizojne nxjerrjen e kapitalit jashte nderkohe qe qytetaret e tyre mund te jene te interesuar per ta investuar ate jashte me interesa dhe siguri me te larte se brenda. ndersa perfitimet jane te dukshme. Kufizimet e eksporteve megjithese mund te jene te vlefshme per arsye politike apo diplomatike.qellimet ne politiken e jashtme ose deshira per te mbajtur brenda kapitalit si dhe sigurimi kombetare.70 1.15 Cmimi me kufizimet e Tregut 25 18 16 12 44 20 2 1.50 12 10 40 18.kane kostot e tyre sepse. krijojne imazhin e firmave jot e qendrueshme ne tregtine nderkombetare dhe mundesine e humbjes se nje pjese se tregut brenda ose jashte vendit te tyre.30 Per fat te keq.gjithashtu edhe eksportet e tyre. Kufizimi i eksporteve Vec kufizimit te importeve vendet kontrollojne. Arsyjet jane oferta e kufizuar apo mungesa e ofertes ne vend. prandaj nxitin mbeshtetje dhe shpesh amplifikohen per synime politike. kostoja e drejtperdrejte e shumices se ketyre masave kufizuese eshte zakonisht e fshehte. Kjo privon ekonomine e vendit nga fonde investimesh shume te nevojshme. Kostot jane te shperndara midis shume individeve dhe sidomos shtresave me te varfra te shoqeris dhe mund te shoqerohen me efekte inflacioniste ne ekonomi.Efekti i Kufizimit te Tregtise Midis Vendeve Artikulli Pulovra Djemsh Pantallona Xhins Cante Librash Cante Plastike Cante Lekure Radio Xhepi Sanduic me Ton Sanduic me Gjalpe Sheqerka Cmimi i Tregut $ 20 14.80 1 0.

eshte nje ceshtje shume komplekse. Ne qofte se si shembull klasik I vendit qe gjoja kishte pasur probleme me mbipopullimin merret Gjermania. Nisur nga disa aspekteve te shfaqjes se tij.nderkaq kemi dy shtete gjermane.ne baze te te cilit do te mund te identifikohej gjendja e vertet e qeshtjes. Japonia u mundua ta arsyetonte sulmin mbi Kinen ne vitin 1931.me nje bujqesi pak te zhvilluar.situata ndryshon kur kemi te bejme me nje vend bujqesor.termat mbipopullim dhe presion demografik.ashtu edhe republika demografike gjermane kane ndier nje nevoj acute per fuqi puntore te jashtme. Zhvillimi teknologjis moderne dhe shfrytezimi I drejt I kapaciteteve prodhuese kane bere qe te dy shtetet gjermane madje te behen vende te rendesishme imigrimi. Ti pergjigjesh pyetjes se kur nje vend gjoja eshte I mbipopulluar.sikurse edhe mjaft nocione te tjera te ngjashme. Mirepo. Shtimi I larte natyror I popullsise qemoti merrej si nje nga treguesit themelore te fuqise se shtetit dhe ne baze te tij tentohej te percaktohej politika e nje vendi dhe rendesia e tij ne mardheniet nderkombetare. behen perpjekje te shihen pozita dhe vendi I nje shteti dhe te percaktohen mundesite e funksionimit te tij te metejshem.ne kushte te reja kane arritur ti zgjellin me sukses problemet e veta.ashtu sic arsyetonte edhe Italia me rastin e sulmit mbi Etiopine.nderkaq gjendja paraqitet krejtesisht ndryshe kur behet fjale per nje vend me nivel te larte zhvillimi ekonomik. Zhvillimi I botes se pasluftes eshte shume indikativ pikerisht ne aspektin se disa shtete.Faktori Demografik ne Mardheniet Nderkombetare Faktori demografik ndonjehere konsiderohet si nje factor shume I rendesishem I mardhenieve nderkombetare.te cilat jo vetem qe nuk kane pasur kurrfar presionesh demografike.kurse presioni demografik e kishin perdorur si factor te angazhimit te tyre politik.te cilat paraluftes ishin shtirur si te mbipopulluara.por perkundrazi si Republika Federale gjermane.e cila. qe pasqyrohej me nje shtim natyror te larte.mbas luftes se dyte botrore. Ne te kaluaren e ashtuquajtura perkulshmeri demografike.ne radhe te pare. Duke vene ne dukje gjoja mbipopullimin dhe mungesen e nje territory te mjaftueshem per zhvillim normal.ku qeveria nacional socialiste orvatej ta fuste ate si nje element te fuqishem ne themelet e agresivitetit te politikes gjermane.kerkon te saktesohet se cfare kuptohet me termin mbipopullim. merrej si arsyetim dhe justifikim I politikes ekspansioniste territoriale.kerkojne nje shtjellim me te gjere. . Natyrisht.

kurse disa te tjer tradicionalisht jo aktiv per sa I perket shtimit natyror dhe gati jane te denuar me zhdukje te ngadalshme.edhe me tutje mund te nxiren perfundime per kapacitetet e zhvillimit ekonomik.duke vene ate mbrenda kufijve optimal. .Ceshtja e shtimit natyror te popullsise.eshte ulur ndjeshem shtimi natyror I popullsise.kane dale plotesisht te pasakta dhe jo shkencore. Mirpo pas luftes shtimi natyror ne France shenoi rritje te konsiderueshme dhe ky ishte pergenjeshtrimi me I mire I prognozave te mesiperme. Duke u nisur nga pohimi se “zoti gjithmon mban anen e batalioneve te mdha”.gjithashtu po ndermarin hapa te rendesishem ne drejtim te uljes se shtimit natyror te popullsive te tyre.por edhe per veprimin e tij ne planin nderkombetar.te dhenat per numrin e banoreve te nje vendi. Per politiken nderkombetare. P.po ashtu nuk mund te merret si elemnet I izoluar.si India dhe Kina. Sipas struktures se moshes se popullsise se nje vendi perkatsisht nga numri I qytetareve te afte per pune.deri ne luften e dyte boterore Franca konsiderohej shtet me shtim natyror shum te ulet dhe sipas disa vlersimeve veshtire se mund te priteshin ndryshime te dukshme ne kete fushe. Ne punimet e konferences per carmatimin te vitit 1950.per dallim nga vendet me shtim me te ulet natyror te popullsise ne te cilat numri I banoreve te afte per pune eshte me I vogel.ne ndikimin e nje politike efikase te lindshmerise.besohej se numri I ushtareve nen arme kishte kriteri me percaktue I fitores se mundshme dhe vetem me zhvillimin e teknologjis ushtarake.ne baze te te cilit dot mund te parashikoheshin levizjet demografike dhe pastaj te nxirreshin mesime te caktuara per mardheniet nderkombetare.per here te pare u vu ne dukje hapur se zhvillimi industrial I nje vendi eshte vendimtar per forcen e tij ushtarake gje qe konfirmuan plotesisht Lufta e Dyte Boterore dhe zhvillimi I metejme I teknologjis ushtarake. Ne keso rastesh zakonisht flitet per vendet e reja dhe me perspective.Pohimet se disa popuj jane tejet dinamik.pikpamjet per rendesin e numrit te ushtareve nen arme nisen te ndryshonin.ne kuader te vlersimit te fuqis ushtarake te tij. Disa shtete te tjera.Sh.e cila dikur njihje si nje nga vendet me shkall shum te larte te shtimit natyror te popullsise dhe per te cilen gjithashtu beheshin konstatime per rolin e ardhshem te saj sidomos ne hapsirat aziatike.shihet se ne rrathanat e pasluftes.ne te kaluaren kan pasur rendesi te madhe. Nga ana tjeter te shembulli Japonise. Disa nga treguesit demografik kane edhe sod nje vlere te rendesishme.I cili eshte harmonizuar me kapacitetet e zhvillimit te vendet.

Stimujt fiskale jane masa specifike per te terhequr investitoret e huaj ne formen e uljes dhe kreditimit te taksave. Masa te tilla sigurisht konsiderojne me pare efektet makroekonomike ne vend. . Stimujt financiare ofrojne favore te vecanta per investitorin. Ato shpresojne qe te bilancojne bilancin dhe te normalizojne flukset e tregtise se jashtme. huate dhe garancite e huave. Perjashtime nga legjislacioni vendas per firmat e eksportit si ligji antitrust perdoren me efektivitet ne rritjen e epersise konkurruese te kompanive ne tregun nderkombetar ku keto ligje nuk egzistojne ose jane perjashtuar po per te njejtat qellime. zbritje dhe shpenzime kapitale perjashtimet nga taksat etj.Nxitja e eksporteve Deshira per te rritur pjesmarrjen ne tregtine dhe investimet nderombetare ka cuar vendet te zbatojne programe per nxitjen e eksportit. Keto programe projketohem ne radhe te pare per te ndihmuar firmat vendase te zgjerohen dhe te ruajne pozicionet e tyre konkuruese ne tregjet nderkombetare. Ne rast te keqesimit te bilancit tregtare. Stimujt qe perdoren per nxitjen e investimeve te huaja jane te karakterit fiscal. Keto ofrojne favore te vecanta per investitorin duke siguruar token ose ndertesen. Por me shume interese ka financimi i eksporteve.zhvillimin e tregjeve si dhe duke bere riorganizimet e duhura te administrates shteterore. Vende te tjera si Koreja e Jugut dhe Taivani organizojne mission blerese ne vendet ne te cilat kane suficit te madhe tregtar. politika tregtare perqendorohet ne programet e eksportit per te permisuar shtrirjen e tregtise nderkomtare te firmave duke shtuar sherbime te reja per eksportin fuqizuar bazen e te dhenave per tregtine e jashtme. Nxitja e importit Gjithnje e me shume politikanet u drejtohen masave nxitese te importit. Ndryshime te legjislacionit te taksave per te ardhura e krijuar nga punesimi jashte ose eksportit dhe lehtesi te tjera fiskale nxitin eksportin dhe investimet jashte vendit. financiar dhe jofinanciar. Nje raste tipik eshte edhe kompania Japoneze JETRO.ne fushen e tregtise masat jane zbatuar ne radhe te pare nga vendet qe kane suficit te larte te bilancit tregtar.

por ato jane te pamjaftueshme nese nuk egzistojne mjedisin perkates dhe kushtet e tregut. . Tregu i Perbashket dhe Bashkimi Ekonomike. Disa vende.plotesimit te kerkesave locale si dhe investimet ne lehtesite infrastrukturore. Natyre dhe shkalla e lidhjeve ekonomike midis vendeve. nivelet e intergimit paraqiten ne trajten e rratheve koncentrike. Ne menyre skematike. veshtire se mund te analizohen politika vendase.Stimujt jofinaciare perfshijne blerjet e garantuara shteterore. sherbimet dhe faktoret e prodhimit. Integrimi Ekonomik midis Vendeve Perfitimet nga tregtia e lire dhe nga stabilizimi i kurseve te kembimit realizohen vetem nese vendet jane te gatshme te leshojne dicka nga pavaresia dhe autonomia. Ato i japin epersi vendit dhe e bejne ate me terheqes. Te gjiha keto stimuj jane parashikuar ne rradhe te pare per te terhequr me shume investime dhe krijuar me shume vende pune. mbrojtje speciale nga konkurrenca nepermjet tarifave kuotave te importit. Integrimi ekonomik eshte konsideruar si nje specter ku ne njerin krah qendrojne ekonomite e vendeve qe jane marrevesh per te perdorur nje monedh te perbashket dhe te levizin lirshem midis tyre te mirat. Bashkimi Doganore. pa pasur ne konsiderate pasojat nderkombetare. si Koreja e Veriut. Te gjithe vendet kane politiken e tregtise dhe te investimeve nderkombetare. Shume vende si ato te BE kane arritur ne nje nivel te larte integrimi te ekonomive te tyre. qe investitori te gjedh per te investuar ne kete rajon. percaktojne nivelet e integrimit ekonomik. Nivelet e integrimit midis vendeve ekonomike jane Zona e Tregtise se Lire. Nje forme e koopertimit midis vendeve eshte integrimi ekonomike i cili realizohet nepermjet marrveshjeve midis vendeve per levizjen e te mirave sherbimeve. Rendesia dhe dukshmeria e ketyre politikave eshte rritur ne masen qe fluksi i investimeve dhe tregtise nderkombetar jane bere gjjithnje e me percaktuese per mireqenien e mjafte vendeve. Niveli me i larte i integrimit ekonomike shpie natyrshem edhe ne Bashkimin Politik. megjithate sovraniteti mbetet i forte. kapitali dhe punes midis kufijve kombetare. Duke pasur parsysh vartesine ne rritje midis kombeve. Vietnami ende i japin perparesi veteplotesimit dhe pavaresise ekonomike.

por gjithashtu BD-ja parashikon nje politike tregtare te perbashket ne raport me joanetaret. Nuk lejohet asnje lloj takes diskriminuese. Si ne ZTL anetaret e BD-se i heqin barrierat per tregtine e mallrave dhe te sherbimeve midis anetareve. sipas nje formule te caktuar me pare. Tarifat e tjera ndahen pastaj midis vendeve anetare. Te mirt dhe sherbimet tregtohen lirshem midis vendeve anetare njelloj si midis dy rretheve te vendit tone. Sistemi politik global eshte ndertuar me autonomi ne fuqi supreme te kombeve shtete dhe synimet per te kufizuar autoritetin e shtetit. Zakonisht keto marrin formen e tarifave te perbashketa te jashtme.sh. te gjitha barrierat e tregtise midis vendeve anetare jane hequr. Barrierat e tregtise u hoqen midis tyre dhe cdo vend i ruajti ato me vendet jo anetare. Bashkimi Doganor Bashkimi doganore eshte nje hap me tej ne spektrin e integrimit ekonomik. me fjal te tjera vendi ka te drejte te vendos taksa.Zona e Tregtise se Lire Eshte zona me me pak kufizime dhe me e gjere e integrimit ekonomik. kuota apo kufizime te tjera qe ai zgjedh per tregtine me vendet jashte Zones te Tregtise te Lire. . Nje tipar tjeter i ZTL eshte se vendi vazhdon te kete politiken e vete ne raport me joanetaret. pa dyshim qe gjithmone do te hasin kundershtime.NAFTA. Zona me e njohur e tregtise te lire eshte zona evropiane e tregtise te lire EFTA qe u krijua ne vitin 1960 me marreveshjen e 8 vendeve evropiane. tarifa. Shpesh ZTL krijohet vetem per nje klase te caktuar te mirash dhe sherbimesh si p. vetem per produktet bujqesore. tarife apo barriera te tjera. Ne kete sistem. Me vone ne vitin 1987 ndermjet SHBA dhe Kanadase krijohet Zona e tregtise se lire te Amerikes Veriore. pra qe importet nga joanetaret jane subjekt it e njejtave tarifa te cdo anetari te ketij unioni.

nje monedhe e vetme duhet te perdoret nga te gjithe anetaret. . Kufizimet ne integrim dhe investim jane hequr. Si rezulatat. Bashkimi Ekonomike Krijimi i Bashkimit Ekonomike te vertete kerkon integrimin e politikave ekonomike pervec levizjes se lire te mirave sherbimeve dhe faktoreve te prodhimit ndermjet kufijve te vendeve anetare. Ndersa Tregu i Perbashket do te ngreje produktivitetin anetareve te agreguar ne treg.Tregu i Perbashket Edhe me tej ne spektrin e integrimit ekonomik eshte Tregu i Perbashket. Pavaresisht nga perfitimet e dukshme. Gjithashtu. Nen nje bashkim ekonomik anetaret do te harmonizojne politikat monetare te taksave dhe shpenzimeve shteterore. atehere puna. Gjithashtu jane te lire tilevizin edhe faktoret e prodhmit midis anetareve ku perfshihen: puna. TP-ja nuk ka barriera tregtare midis vendeve anetare dhe ka nje politike te perbashket te jashtme. Sistemi politik global eshte ndertuar me autonomi ne fuqi supreme te kombeve shtete dhe synimet per te kufizuar autoritetin e shtetit. Eshte e qarte qe te futesh ne BE. Kjo mund te realizohet faktikisht ose duke i mbajtur kurset e kembimit fiks. teknologjia. kapitali. shtetet qe futen aty duhet te pranojne humbjen e konsiderueshme ten je mase te sovranitetit te tyre kombetar. mund te thuhet se sot me shume se ka nje marreveshje per te krijuar BE-ne se san je bashkim me te vertete ekonomik. teknologjia mund te shfrytezohen me variantin me produktiv. kur faktoret e prodhimit levizin lirshem. anetaret e TP-se duhet te jene te pergaditur per te bashkpunuar ngushtisht ne politikat monetare fiskale dhe te punezenies. eshte padyshim e qarte qe anetaret individual te vendeve gjithmone te perfitojne. kapitali. Ashtu si BD-ja. Rendsia e levizshmerise se faktoreve per rritjen ekonomike eshte e pazevendesueshme. realizimi it e cilit kerkon nje kohe te gjate. pa dyshim qe gjithmone do te hasin kundershtime.

. Rasti i ekzaminuar prej tij ishte nje bashkim doganor. • Perfitimi nga rajonizimi kundrejt nacionalizmit. Pengesa me e madhe e integrimit ekonomik mungesa e deshires te kombeve per te leshuar persa i perket autonomise dhe sovranitetit te tyre ne interes te perfitimeve perspective te ndersjellta. Teorika klasike e tregtise predikon fitimin per te gjithe vendet qe marrin pjese ne tregtine e lire. por mbajne pengesa tregtare te perbashketa kunder joanetareve. Ekonomisti Jackob Winner ishte i par ii cili e formuloi koston dhe perfitimet e integrimit ekonomik. Ekonomistet kane perpunuar argumente interesante ne favor te niveleve te ndryshme te integrimit ekonomik.Argumente mbi Integrimin Ekonomik Ka nje numer te madhe argumentash rreth integrimit ekonomik. Ato perqendrohen rreth: • Perfitimet dhe kostoja e intergimit ekonomik per nje vend te vecante kur nje grup vendesh tregton lirshem midis anetareve te grupit por mban barrier ate perbashketa tregtie ne raport me joanetaret. konkurrenca dhe ekonomia e shkalles dhe faktoret e produktivitetit. Problemi eshtenese perfitime te tilla rezultojne kur tregtia e lire kufizohet ne nje grup vendesh. Mund te priten rezultate pzitive ose negative kur nje grup vendesh tregtojne lirisht midis tyre. te kthesh ne teze keto argumente ne kushtet e nje nacionalizmi te ashper. Eshte veshtire. • Efekti i integrimit ne cmimet e importit.

Nivelet e integrimit midis vendeve ekonomike jane Zona e Tregtise se Lire. Per shkak te kaosit ekonomik dhe veshtiresive politike te periudhes nuk u bene perpjekje serioze per integrimin ekonomik deri ne fund te luftes. Ne menyre skematike. suksesi i tij krijoi kushte per nje integrim ne te ardhmen.Komuniteti Europian Evolucioni i integrimit ekonomik ne Evrope Periudha e depresionit te madhe 1920-1930 dhe ne Luften e II Boterore u karakterizuan nga izolimi. kapitali dhe punes midis kufijve kombetare. Bashkimi Doganore. Shume industri baze u kthyen shpejte ne produkte konkurruese edhe efektive duke krijuar kushte per zgjerimin e shkalles se kooperimit ne te ardhmen. Prej mbarimit te luftes ne Evrope filloi te shfaqet shpirti i kooperimit. sherbimet dhe faktoret e prodhimit. Integrimi ekonomik eshte konsideruar si nje specter ku ne njerin krah qendrojne ekonomite e vendeve qe jane marrevesh per te perdorur nje monedh te perbashket dhe te levizin lirshem midis tyre te mirat. nivelet e intergimit paraqiten ne trajten e rratheve koncentrike. Orvatja e pare ne keto perpjekje kooperimi rajonal ishte themelimi i organizates te Kooperimit Ekonomik Evropian(DEEC). Tregu i Perbashket dhe Bashkimi Ekonomike. Perfitimet nga tregtia e lire dhe nga stabilizimi i kurseve te kembimit realizohen vetem nese vendet jane te gatshme te leshojne dicka nga pavaresia dhe autonomia. proteksionizmi dhe nacionalizmi i eger. Megjithese objektivi i DEEC ishte i kufizuar ne rindertimin ekonomik nga lufta. Niveli me i larte i integrimit ekonomike shpie natyrshem edhe ne Bashkimin Politik. ne vitin 1948 per te administruar ndihmat e planit Marshall Amerikan. . Nje forme e koopertimit midis vendeve eshte integrimi ekonomike i cili realizohet nepermjet marrveshjeve midis vendeve per levizjen e te mirave sherbimeve.

Greqia. qe permbante mbi 200 artikuj. 2. Krijimi i bashkimeve doganore krijimi i tarifave uniforme te aplikueshme ne kohen kundrejt importeve me pjesen tjeter te botes 3. Belgjiken. Italine. Traktati i Romes ishte nje dokument monumental. Parashikimet e traktit te Romes ishin: 1. Tani 12-shja eshte bere 15-she dhe sipas nje programi ambicioz nje rradhe vendesh presin te behen anetare te KE. Dokumenti ishte dhe eshte shume ambicioz. 4. Spanja dhe Portugalia. Irlanda. 5. Holnden. Gjermanine Perendimore. Luksemburgun. Aplikimi i politikave te perbashketa bujqesore. Krijimi i nje fondni investimesh per te kolonizuar kapitalin nga rajonet me shume te zhvilluara drejt atyre me pak te zhvilluara te komunitetit. Shpirti kooperues i Traktatit bazohej ne premisen qe levizshmeria e te mirave dhe sherbimeve e kapitalit ishin kushte te rendesishme per lulezimin e rajonit. Formimi i TP-se heqja e barrierave per levizjen e punes kapitalit dhe biznesit te sipermarrjes.Traktati i Romes Nga trakti i Romes 1957 u formua ligjerisht Komuniteti Ekonomik Evropian me themelues Francen. . 30 vjet me vone arrijne ne 12-she Anglia. Danimarka. Formimin i ZTL-se heqja graduale e tarifave doganore dhe pengesave te tjera tregtare midis vendeve anetare. Anetaret themelues kuptonin qe integrimi i suksesshem ekonomik europian do te sillte nje ekonomi per te rivalizuar Shtetet e Bashkuara.

Shefi i komisionit eshte president i KE-se. ku numri i delegateve percaktohet sipas madhesise se vendit. Meqe ECU-ja ishte e diversifikuar ne mjaft monedha. bujqesise. . megjithate eshte me shume trup rekomandues dhe keshillues. Struktura e Parlamentit te KE-se eshte dicka e ngjajshme me dhomen e perfaqesuesve te SHBA-se. ECU-ja eshte bazuar ne shporten e monedhave te EMS. ECU-te kane qene pjese e rezervave te mbajtura nga cdo vend ne Fondin Monetar Europian. Traktati i Romes thote qarte se besnikeria e komisionereve eshte per komunitetin dhe jo per vendet nga vijne. te perfaqesoj interesat e tij. i puneve te jashtme. te paraqese. Keshilli eshte i ngjajshem ne strukture me senatin. por jane perdorur per te llogaritur te gjitha dobite shteterore. Keshilli i Ministrave ka pushtet perfundimtar te kaloj apo te refuzoj ligjet e autorizuara nga komisioni. Ne te vertet problemet juridike lidhur me traktatin nuk mund te gjykohen nga gjykata nacionale. Gjykata e Drejtesise se KE-se eshte dicka e ngjajshme me deget juridike te shtetit Amerikan. ECU-te nuk kane pasur nje mesatare kembimi. Cdo vend anetar zgjedh nje numer te caktuar delegatesh ne Parlament. ku cdo vend anetar emeron nje delegate qe te mbroje.Organizimi i Komunitetit Europian Trupi egzekutues i KE-se eshte Komisioni Europian me qender ne Bruksel. Cdo mosmarrveshje lidhur me interpretimin ose zbatimin e Traktatit te Romes gjykohet nga nje Gjykate. Parlamenti. vlera e saj luhatej me pak ne krahsim me ate te valutave jashte saj. sesa ligjvenes. Komisioneret jane emeruar te sherbejne si shef te depertamenteve si a ii punes. Komisioni eshte i ngjajshem me kabinetin e degeve ekzekutive te shtetit te perbere.

vlera e saj luhatej me pak ne krahsim me ate te valutave jashte saj. ECu-ja ja le vendin Euros. ECU-te nuk kane pasur nje mesatare kembimi. kapitali dhe punes midis kufijve kombetare. por jane perdorur per te llogaritur te gjitha dobite shteterore. Si hap i pare i monedhes se perbashket u krijua ECU-ja (Europian Currency Unit). KE-ja njohu rendesine e kurseve stable te kembimit ne raport me Sistemin Monetar Europian (EMS).Sistemi Monetar Europian Meqenese sistemi Bretton Woodsit i kurseve fikse te kembimit ra gjate viteve 60-70. Meqe ECU-ja ishte e diversifikuar ne mjaft monedha. qellimi i t ecilit ishte te stimulonte kooperimin e ngushte monetary ne nje zone te stabilizuar monetare ne Europe. Nje forme e koopertimit midis vendeve eshte integrimi ekonomike i cili realizohet nepermjet marrveshjeve midis vendeve per levizjen e te mirave sherbimeve. sherbimet dhe faktoret e prodhimit. ECU-te kane qene pjese e rezervave te mbajtura nga cdo vend ne Fondin Monetar Europian. Funksioni i tij eshte i ngjajshem me ate te FMN-se gjate periudhes se Breton Woodsit. . EMS-ja ka arritur suksese ne mbajtjen stable te monedhave te Komunitetit. Fondi siguron kredi per vendet me qellim qe te mbajne vleren e monedhes ne nivelin e specifikuar. Integrimi ekonomik eshte konsideruar si nje specter ku ne njerin krah qendrojne ekonomite e vendeve qe jane marrevesh per te perdorur nje monedh te perbashket dhe te levizin lirshem midis tyre te mirat. si parakusht per harmonizimin e politikave ekonomike dhe financiare te vendeve te komunitetit. duke u plotesuar keshtu nje nga kushtet themelore te Bashkimit Ekonomik. ECU-ja eshte bazuar ne shporten e monedhave te EMS. megjithate ka pasur nje numer shembujsh te rregullimit te monedhave nga nevoja e politikave ekonomike divergjente te vendeve. si monedhe e vetme europiane.

Kur nje firme operon ne nje vend qe eleminon barrierat tregtare me vendet e tjera te dyja perfitimet dhe kostot jane te pranishme. Industrite dhe firmat jokonkurruese jane kundershtare te mundshme te tregtise se lire ne pergjithsi dhe integrimi ekonomik ne vecanti. Rasti i ekzaminuar prej tij ishte nje bashkim doganor.Integrimi Ekonomik dhe Biznesi Nderkombetare Si edhe faktoret e tjere qe ndikojne ne biznesin nderkombetare. Ndikimi eshte me i dukshem kur firma zoteron nje treg te gjere per te mirat dhe sherbimet e saj. Problemi eshtenese perfitime te tilla rezultojne kur tregtia e lire kufizohet ne nje grup vendesh. Shume firma sidoqofte do te perfitojne nga faktori i levizshmerise se faktoreve te prodhimit. integrimi ekonomik mund te shihet ose si kanosje ose si mundesi. Ne bashkimin doganor ne disa raste nje firme eksporti mund te gjeje nje treh te tere te mbyllur. Efektet e integrimit ne biznesin nderkombetare do te diferencohen ne varesi me faktin qe firma vepron brenda apo jashte aleances. Mund te priten rezultate pzitive ose negative kur nje grup vendesh tregtojne lirisht midis tyre. Nje rritje e numrit te klienteve te mundshem ne treg paraqet mundesi per firmen qe prodhon nje produkt konkurues. por mbajne pengesa tregtare te perbashketa kunder joanetareve. . Si nuk ishte nje surprise qe krijimi i KE-se rezultoi me eksport te uleta nga SHBA-ja por njekohesisht me investime te drejtperdrejta te rritura ne Evrope nga firmat amerikane. Si bleres firma do te perfitoje nga konkurrenca e madhe. Firma eshte nje shites i produktit por njekohesisht edhe nje bleres i kapitalit dhe i punes. Nje treg i gjere do te lejoj firmen te zgjerohet per te perfituar ekonomine e shkalles ne prodhim dhe marketing. Teorika klasike e tregtise predikon fitimin per te gjithe vendet qe marrin pjese ne tregtine e lire. Keshtu firma qe nuk do te mund te konkurroj me cilesi dhe cmim do ta shikoj integrimin si kanosje.

ndryshoi në mënyrë rrënjësore mënyrën se si zhvilloheshin marrëdhëniet mes vendeve dhe kombeve. Është një fushë studimi e cila vrullin dhe ngritjen më të madhe e pati pas rënies së komunizmit dhe transformimit të GATT në Organizatën Botërore të Tregtisë. me interes ishte dhe ndikimi dhe influenca që kishin institucione të mëdha ndërkomëtare si Banka Botërore apo Fondi Monetar Ndërkombëtar në politikat e brendshme dhe të jashtme të vendeve anëtare. Sot mjaft autorë përmendin tregtinë apo forcën dhe potencialin ekonomik të një vendi. më 1994. Me kalimin e viteve studiuesit kuptuan se mjaft fenomene shoqërore ishin të ndikuara në mënyrë të drejtpërdrejtë ose të tërthortë prej këtyre marrëdhënieve tregtare mes shteteve. Gjithashtu. si një ndër ‘armët' të cilët ky i fundit përdor për të imponuar apo shtyrë axhendën e tij.Perfundimi Marrëdhëniet ekonomike ndërkombëtare është një ndër fushat ndërdisiplinore më të reja në botën akademike. Nevoja për të lindi si pasoje e rolit dhe peshës gjithnjë e më të madhe që po kishte veçanërisht tregtia ndërkombëtare në shoqëritë e pasluftës së dytë botërore. Lëvizjet ambientaliste në lidhje me ngrohjen globale dhe ndotjen e ambientit kanë sjellë që edhe sjellja konsumatore të ndryshojë. . Megjithatë do të ishte e padrejtë të themi se më parë se vitet 1990 kjo fushë studimi nuk ekzistonte. Sidomos këtu bëhet fjalë për vendet e industrializuara sidomos Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Gjithashtu prej studentëve në këtë lëndë kërkohet të jenë në gjëndje të bëjnë një analizë të efekteve që këto marrëdhënie japin në vendet në zhvillim ku fokusi do të jetë mbi vendin tonë. Ndaj dhe filluan të bëhen mjaft studime mbi efektin e këtyre marrëdhënieve në shoqëri. Lëvizjet e fuqishme publike kanë bërë që edhe politikat qeveritare por edhe ato të bizneseve të ndryshojnë pothuajse rrënjësisht. Shembujt tipik që merren për këtë janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Europian. porse ndarja e globit në dy kampe të mëdha rivale e kufizonte tej mase tregtinë dhe shkëmbimet ekonomike ndërmjet vendeve anëtare të blloqeve. Ndërkohë që vrulli i ideve neo-liberale në fushat e ekonomisë dhe politikës dhe efekti domino i marrëveshjeve të tregtisë së lirë.

Dr ILIA KRISTO “Bisnesi Nderkombetar” • JOSHUA S.int/comm/development/index_en.com • Material i permbledhur nga Fakulteti EUST • http://europa.htm .com • www.org/alb/europaeisches_parlament .htm • http://dadalos-europe.Literatura e Shfrytezuar • Prof. GOLDSTEIN “Marredheniet Nderkombetare” • www.gosb.gosbteknopark.eu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful