İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇEVİRİBİLİM BÖLÜMÜ

Günümüzde Çeviri ve Çevirmenlik Dönemi : 8 Kredisi : 2 ECTS : 4 Öğretim Üyesi : Doç. Dr. Alev Bulut

Anabilim Dalı: İngilizce Mütercim Tercümanlık

KUTSAL KİTAP ÇEVİRİLERİ
Nisan, 2011

yilmazbusra@yahoo.1 Yeni ve Eski Ahit Çevirileri 1.1. GEÇMİŞTE KUTSAL KİTAP ÇEVİRİLERİ 1.1 1. Büşra Yılmaz.0340070019.2 Septuaginta Codex Argenteus . Ezgi Sezer. 0505 559 67 99 ezgimsezer@hotmail. 0 537 283 30 89 0340070011. İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1.com.1.com.

5 1.1.6 Vulgata Martin Luther Tyndale Osmanlı’da Eski ve Yeni Ahit Çevirisi 1.2 Kuran Çevirileri 2.3 1.1 İncil ve Tevrat Çevirileri Kuran-ı Kerim Çevirileri 2.1.2 KAYNAKÇA GİRİŞ . GÜNÜMÜZDE KUTSAL KİTAP ÇEVİRİLERİ 2.1.1.1.4 1.

3. Ancak geçmişten günümüze kutsal kitaplar tanrının sözü olduğu için kusursuz kabul edilir. çeviri dünyasında önemli bir yer edinmeye başlamıştır. GEÇMİŞTE KUTSAL KİTAP ÇEVİRİLERİ . Bu sebepten dolayı tek tanrılı dinlerin doğuşundan günümüze değin çevirileri tartışmalara yol açmış. Kutsal kitaplar tanrının halka söylemek istedikleri olarak nitelendirilir. yanlış düşünceler ve inanışlar nedeniyle çevrilip çevrilemeyeceği konusunda sorunlar yaşanmıştır. aynı durum Doğuda yapılan Kur’an çevirileri için geçerli değildir. insanların hayat tarzında ve sistemin işleyişinde de farklıklar yaratmıştır. Bunların yanı sıra kutsal kitap çevirilerinin yalnızca insanların dini doğru şekilde anlamalarına yönelik olmayıp aynı zamanda Martin Luther ve Tyndale gibi devrimci çevirmenlerin çevirileri. Batı’da kutsal kitap çevirileri erek dile önemli derecede katkıda bulunurken. Kimilerine göre kutsal kitap çevirilerinin yapılması onun bozulduğu ya da değiştirildiği anlamına gelir.Tek tanrılı dinlerin oluşmasıyla kutsal kitap çevirileri. Şöyle ki zaman için yapılan nitelikli çeviriler insanların dini yaşantılarına katkı sağlarken dilbilgisini de geliştirmiş ve çeviri dünyasında önemli adımlar atılmasına sebep olmuştur. Bu yüzden kutsal kitap çevirileri çok hassas ve uzmanlık gerektiren bir konumdadır.

yerel dillere çevrilmiş ilk İncil olarak anılır.1. yüzyıllarda Mısır Kralı krallığındaki Musevilerin dinlerini anlayabilmek için Eski Ahit’i (Tevrat)1 Yunancaya çevirtti.Ö 3 – 1.1 Yeni ve Eski Ahit Çevirileri Eski ve Yeni Ahit’in Batı dillerine çevirisi halkın bilinçlendirilmesi ve kiliseye bir baş kaldırma olarak görülürken Doğu dillerine çevirisinin ardında yatan neden genelde misyonerlik ve Hıristiyanlığı tüm dünyaya yayma girişimi olarak algılanır. Yazılı kaynaklara göre Codex Argenteus. Codex Argenteus 4.3. yüzyılda Psikopos Vulfila Eski Yunanca aslında yola çıkarak Yeni Ahit’i ( İncil)2 Gotların diline çevirmiştir. 1. 1. Septuaginta olarak bilinen kitap Latincede yetmiş anlamına gelir. Fakat bazı kaynaklara göre aslında 72 bilgin bir adaya kapanarak bu kitabı İbranice ve Aramice aslından Yunancaya çevirmiştir. İsa’nın yaşamını anlatan kısım olarak adlandırılır . Yapısal olarak uygulama alanlarından biri de eğitim kurumlarının bulunmasıdır.1. 1 2 Eski Ahit ( Tevrat) Musa Peygamberin halkının öğretilerini içeren bir kitaptır. Yeni Ahit (İncil) Hz.2. Örneğin eğitim orta çağda manastırın tekelinde şekillenmiş ve ilk açılan üniversiteler yine dini kurumlara bağlı üniversiteler olmuştur.1. Bu çeviri sırasında o tarihe değin Runik alfabeyi kullanan Gotlar için yeni bir Gotça alfabe oluşturmuş ve bu dilin dilbilgisini geliştirmiştir. Germen dillerinin en eski İncil çevirisi sayılan bu kitabın bölümleri bugün Upsala Üniversitesi kütüphanesinde muhafaza edilmektedir. Septuaginta M.

1. Eski ve Yeni Ahit’i İbranice ve Yunanca’dan Latinceye çevirmesi için 4.yüzyılda Hieronymus’u (340 – 420) görevlendirmiştir. Vulgata Roma Kilisesi. 3 Burada ‘anlama göre’ kavramını tarihsel bağlamda ele aldığımızda çevirinin aslında kaynak metnin sözdizimsel yapıları dahi dikkate alınarak yapıldığını görebiliriz. 1. Luther Eski (1534) ve Yeni Ahit’i (1522) Almancaya çevirerek halkın kutsal kitabı. Hieronymus Vulgata’yı çevirirken her dilin kendine özgü kuralları olduğu gerekçesiyle Cicero’nun anlama göre3 çeviri yöntemini benimsemiştir.3. Vulgata adıyla tariha geçen bu kitap 16. St. .4.1. Kutsal metin çevirilerinde tarih içinde kaynak odaklı çeviriden uzaklaşılarak Luther ile birlikte başlayan erek odaklı bir çeviri tutumu izlenmiştir. Martin Luther 16. Onun ölüm yıldönümü olduğu ileri sürülen 30 Eylül Çevirmenler Günü olarak kutlanır. Yazılı kaynaklara göre metin türü ve çeviri yaklaşımları da ilk kez Hieronymus tarafından ele alınmıştır. Kendisi İncil de dahil olmak üzere sayısız eseri Yunanca’dan Latinceye çevirmiştir. Luther yapıtğı çeviri ile birkaç Alman lehçesini ortak bir paydada birleştirerek ilk ortak Almanca dil ve dilbilgisi kurallarını oluşturmuştur.yy’a değin Hristiyan aleminin tek kutsal kitabı olarak görülmüştür. Jerome diye de anılan Hieronymus .yy’da reformasyonun önemli temsilcisi Martin Luther kısa bir hukuk eğitiminden sonra dinbilim okumuştur. kendi konuştuğu dilde alımlamasını sağladı.Luther bu öncü tutumuyla Katolik mezhebinde günah çıkarma sürecinde tanrı ile kul arasına giren din adamını aradan çıkarmış ve Protestan mezhebinin oluşmasına öncü olmuştur.1. Batıda çevirmenleri himaye eden bir aziz olarak kabul edilir.

Çevrilen kitapları yüzyıllar boyunca okutulmuş ve referans gösterilmiştir. Ermeni ve Arap harfleriyle birçok kez yayımlanmıştır. Derneğin başında bulunan ve İncil çevirileri sürecinde “devingen eşdeğerlik”5 kavramını öne Eugenia Nida’nın çeviri yaklaşımlarına yönelik çalışmaları bulunmaktadır. Eski ve Yeni Ahit’in çevrilmesinde önemli bir konuma sahip olan Kitab-ı Mukaddes Derneği 150 yıldır farklı dillere çeviriler yapmış ve bünyesinde çeviri sürecini inceleyen akademisyenler barındırmıştır. Osmanlı’da Eski ve Yeni Ahit Çevirisi Eski ve Yeni Ahit Osmanlı topraklarında yaşayan dil oğlanları ve tercümanlar tarafından sipariş üzerine çevirilmiştir. .1.6. Ancak Luther kadar nüfuzlu olmayan Tyndale Belçika’da yakalandı ve yakılarak ölüme mahkum edildi.1. Luther gidi Tyndale de çok kültürlü bilim adamı kimliğiyle çevirileri aracılığıyla yaşadıkları ülkenin ana dillerini olurşturmuş ve dinbilimsel gelişmelere ışık tutmuştur. öyle bir sav da ortaya sürülemez . Çeviri Leiden Üniversitesi’ne gönderilmiş burada 150 yıl rafta kalmış ve nihayet 1827 yılında basılmıştır. Bunun ardından Avrupa’ya kaçan Tyndale. Ancak 1666 çevrilen yapıt 1827 yılında basılmıştır. Tyndale Luther’in çağdaşı William Tyndale İncil’i gerekn izinleri almadan çevirmiş ve Londra kilisesini kızdırmıştı. 5 Eşdeğerlik kavramı seksenli yıllarda çeviribilimciler tarafından kullanılmış ve bu alanda hala çalışma yapanlar tarafından kullanılan sorunlu bir kavramdır çünkü kendi doğası gereği eşdeğer olamaz. 1. Jean Daniel Kieffer gibi dil oğlanları ve tercümanlar bu kitabın baskıya hazırlanmasına katkı sağlamışlardır. 4 Siparişin Hollanda elçisi tarafından verildiği sanılmaktadır.1. burada Luther ile buluştu.5. Bazı kaynaklara göre Türkçeye çevrilen ilk İncil’in4 Ali Ufki Beyin (Albertus Bobovius) eseri olduğu belirtilmektedir. Eski ve Yeni Ahit çevirileri bu dernek tarafından defalarca yaptırılmış hatta okuma yazma bilmeyen kavimler için çizgi roman şeklinde uyarlamalara gidilmiştir. Tyndale’in Pentateuch olarak bilinen Eski Ahit Hollanda’da basıldı. Basılmasına takiben bu kitap 20.yy boyunca Grek. Bu süreç içerisinde Baron von Diez.

Dördüncü nüsha ise Manchester Kitaplığı’nda bulunmaktadır. çeviri sadece insanları bilgilendirmek ve bilinçlendirmek için kullanılır. İstanbul’da bulunan üçüncü nüsha 1363 yılında çevrilmiştir.1. Günümüze ulaşan en eski çeviri dört nüsha halindedir ve bunlardan biri Sovyet İlimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsünde bulunmaktadır. Ancak Kuran çeviri sürecinde geçmişte Batı’da Eski ve Yeni ahit çevirilerinde olduğu gibi çeviri işlemlerine alt yapı oluşturacak ve erek dili geliştirecek bir tartışmaya gidilmemiştir. Yazarı bilinmeyen bu nüshada “satır arası” çeviri yöntemi kullanılır. Tefsir ise. Bu yüzden de meal Kuran olarak algılanmaz. Bu yüzden de Kuran’ı başka dillere aktarılmasına çeviri değil meal denir çünkü Kuran ayetlerini kelimesi kelimesine hiçbir eksik bırakmadan başka bir dile çevirmek mümkün değildir. . İbadetlerde Kuran’ın orijinal dili ve hali kullanılır çünkü kendisi kadar Kuran’ın dili de bir mucize olarak görülür.yüzyılın ortalarında çevrilmeye başlanmıştır. (Üçok: 171-172). Kuran ilk defa Türkçeye 10. Bu yüzden Kuran çevirisi çok hassas bir konudur. Kuran dilinin Arapça yazılabilecek her şeyden daha üstün ve hiç kimse tarafından taklit edilemez olduğu anlayışı vardır.yy’da kullanılan Türkçe sözcüklerdir. İslam Eserleri Müzesi’nde bulunan ikinci nüshadaysa (1333) “her sözcüğün teker teker çevrilmesi” esası uygulanmıştır. Kuran Çevirileri Kuran-ı Kerim çevirileri eski çağlardan beri “tercüme”.2. kullanılan sözcükler 11. Kuran ayetlerinin belirlenmiş usul ve kriterlere göre ne anlama geldiğini açıklamaktır. “tefsir” ve yüzyılımızda “meal” olarak nitelendirilerek karşımıza çıkar. İslamiyet’te.

2. 1987 yılında özel bir kurulun çalışmasıyla "Müjde" başlığı altında İncil`in çağdaş Türkçe çevirisi yayınlandı.Anadolu’da yapılan ilk Kuran çevirisi olarak bilinen Cevahirül-Asdaf6 Candaroğulları tarafından 1292-1461 yıllarında yapılmıştır. Bu metin 1649’da İskoç yazar Alexander Ross tarafından İngilizceye çevrilmiştir. 1929 ile 1941 yılları arasında yapılan çalışmanın sonucunda bugün kullanılan çeviri gerçekleşti. . Kuran’ın ilk Latince çevirisi 1143’de Cluny Manastırı’nın başrahibinin isteği üzerine yapılmış 1543’de İsviçreli kuramcı Theodor Bibliander tarafından Basel’de yayınlanmıştır ve ardından İtalyanca. Felemenkçe gibi dillere çevrilmiştir. Almanya’da Doğu Bilimleri kurucusu dilbilimci. şair. GÜNÜMÜZDE KUTSAL KİTAP ÇEVİRİLERİ 2. yazar Friedrich Rückert (17881866) Kuran’ı Almanca’ya uyaklı olarak çevirmiştir. Çeviri kitapta Mekke haritası ve Kabe planı bulunmaktadır. Almanca. 1988 6 Bu eserin tek yazma nüshası Ayasofya Kütüphanesi’ndedir. Kuran’ın ilk Fransızca çevirisi Fransa’nın İskenderiye ve Kahire Konsolosu Andre du Ryer tarafından 1647’de yapılmıştır. İncil ve Tevrat Çevirileri Günümüz Türkiye’sinde gerçekleştirilen dil devrimiyle birlikte yeni alfabeyle yazılan bir Kutsal Kitap çevirisi zorunluydu.1. Bu eser Kastamonu’da ilk defa açık bir Türkçeyle tercüme edilmiştir ve dini uyanış esaslıdır.

Günümüzde sıkça başvuralan bir kaynak Elmalılı Hamdi Yazır (1878-1942) Kuran meali ve tefsiridir. Elmalı Hamdi’nin tefsiri ile birlikte basılması şartıyla “mealen çeviri” yapmayı kabul etmiş.2. M. hem de Yeni Ahit çağdaş Türkçe’de yeniden basıldı. 2. Türkiye’de Türkçe ibadet girişimlerinin hız kazandığı bir dönem. Atatürk Şeyh Sait Ayaklanmasının bastırıldığı. Atatürk yedi madde ile nasıl bir tefsir istediğini ortaya koydu.yy’da sayısız Kuran-ı Kerim çevirisi ve meali yapılmıştır. Yaptığı çevirinin. çeviriyi bitirip tashihleriyle uğraştığı dönem. Atatürk'ün Elmalı'ya yazdırdığı bu tefsir günümüzde de önde gelen İslam alimleri tarafından hala en güvenilir tefsir olarak kabul edilmektedir. Bunlardan biri Mehmet Akif Ersoy’un Kuran Mealidir. Ne var ki Ersoy’un. Bu yedi madde daha sonra Diyanet İşleri Riyaseti ile Elmalılı Hamdi Yazır arasında imzalanan protokole kondu. Sonunda görevi talimat üzerine Elmalılı Hamdi Yazır'a verildi.yılının sonunda da Kitabı Mukaddes Şirketi`nin İncil`in Yunancadan çağdaş Türkçeye çevirisi yayınlandı. Modernleşme çerçevesinde şu anda Türkiye’de birçok Kuran çevirisinin yapıldığı gözlemlenmektedir. Diyanet'e gönderdiği yazıda özellikle iki maddenin üzerinde duruyordu. Atatürk. Bu tefsir Atatürk'ün Diyanet İşleri Başkanlığı'na verdiği talimatı üzerine yazdırıldı. 1926 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı Ersoy’dan Kuran’ı çevirmesini talep etmiş ve Ersoy. hüküm içeren ayetlerin de Türk-İslam geleneği göz önünde bulundurularak yorumlanmasını arzu ediyordu. Yeni basım özel bir kutlama ile kamoyuna sunuldu. asıl metin yerine Türkçe ibadet amaçlı kullanılabileceği kaygısıyla çeviriyi yayımlatmaktan vazgeçen Ersoy. Diğer bir isteği de 'ibret ve öğüt mahiyeti taşıyan ayetlerin genişçe izah edilmesi' idi. . çağdaşlaşma ve modernleşme adına yapılan inkılaplara yönelik itirazların arttığı bir dönemde İslamiyet'in temel kaynağı olan Kur'an'ın yeniden yorumlanmasını istedi. Kuran-ı Kerim Çevirileri 20. 1926'da Diyanet İşleri Riyaseti 'Kur'an'ı çağın icablarına göre yeniden tefsir edebilecek bir alim aradı. 2002 yılında ise hem Eski Ahit. Atatürk. Ertuğrul Düzdağ’ın Mehmet Akif Ersoy adlı çalışmasında yer alan bilgilere göre. Yeni tefsir 'Ehli Sünnet' itikadına ve 'Hanefi' mezhebinin görüşlerine göre hazırlanacaktı. Devlet eliye yazdırılan bu tefsirle Atatürk bizzat ilgilendi. 1931 yılında resmi bir yazıyla talebi geri çevirdiğini belirtmiştir.

Yenilikçi bir bakış açısına sahip olan ve disiplinlerarası bilimsel bir çalışma için işlevsel bir örnek oluşturan bir Kuran-ı Kerim çevirisi. Akdemir bu çevirinin önsözünden sonra kapsamlı (24 sayfa) bir giriş bölümünde çeviri sürecinde çağdaş metin dilbilimsel ve çeviribilimsel yaklaşımlardan nasıl yararlandığını ve çeviri sürecinde hangi yöntemlere başvurduğunu örneklerle açıklamıştır. . Akdemir Kuran çevirisinde Kuran-ı Kerim’in sözlü bir metin türü olduğunu. indiği dönemi ve kavramların kullanım bağlamını da dikkate almış ve çeviriyi yorumbilimsel bir yaklaşımla erek dilin doğal ortamını zorlamadan gerçekleştirmiştir. KAYNAKÇA 7 Ankara Üniversitesi. Türkiye’de Kuran çevirilerine ilişkin yürütülen tartımaların görünürdeki yöntemsel nedenleri de içine alan “ideolojik” bir boyut taşıdığını ve bu konunun Türkiye’de İslam ve modernleşme tartışmalarından bağımsız bir şekilde ele alınmasının imkansız olduğunu söylemek sanırım pek yanlış olmaz. 2009 yılında Salih Akdemir 7 tarafından “Son Çağrı” başlığıyla Türkçeye kazandırılmıştır. Sonuç olarak. İlahiyat Fakültesi Tefsir Anabilim dalı başkanı.Yazdığı meali de 1936 yılında Mısır’dan Türkiye’ye gelirken son Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi’nin oğlu İhsan Efendi’ye emanet etmiş ve kendisine bir şey olduğu takdirde mealin yakılmasını istemiş.

com 07. Sakine 2010: Çokkültürlülük ve Çeviri: Osmanlı Devleti’nde Çeviri Etkinliği ve Çevirmenler.2011 http://tr.2011 .04.com/?p=225 07.com/?p=30&id=25&l=1 06. Multilingual www.wikipedia.04.ERUZ.2011 http://tr.kutsalkitap.org/wiki/Elmal%C4%B1l%C4%B1_Muhammed_Hamdi_Yaz %C4%B1r 06.org/wiki/Kur%27an_mealleri 06.04.gov.2011 Çeviribilim Dergisi.04. internette Ayşe Banu Karadağ’ın yayımladığı Çeviribilim Dergisi’ndeki ilgili konular http://ceviribilim.2011 http://www.wikipedia.translationdirectory.tr/turkish/dy/Liste.04.2011 http://www.diyanet.aspx 06.04.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful