ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ι

Διάλεξη 4: Πολιτικές Ιδεολογίες 2
Συντηρητισμός
Στην κακή εκδοχή ο συντηρητισμός δεν είναι τίποτα περισσότερο από την ιδεολογία
των ελίτ και των προνομιούχων, ένα σύνολο ιδεών και αντιλήψεων που νομιμοποιεί
τα προνόμια που υπάρχουν και παρουσιάζει ως φυσική κατάσταση την εκμετάλλευση
και την κυριαρχία ανθρώπου σε άνθρωπο. Στην καλή του εκδοχή ο συντηρητισμός
είναι μια διανοητική και πολιτική παράδοση που χαρακτηρίζεται (α) από τον τονισμό
των περιορισμών της ανθρώπινης κατάστασης, (β) από την προσπάθεια να διατηρηθεί
η τάξη και ο πολιτισμός ενάντια σε δυνάμεις αστάθειας και ανωμαλίας και (γ) από
την αξία που αποδίδεται στην παράδοση ως φορέα απαραίτητων αξιών και αληθειών.
Όπως και σε κάθε άλλη πολιτική ιδεολογία υπάρχει σημαντική ποικιλία μέσα στην
συντηρητική παράδοση. Σχηματικά υπάρχουν δύο κυρίες τάσεις.
• Μια αντιδραστική τάση που (α) εναντιώνεται σε κάθε αλλαγή και ιδιαίτερα
στον εκδημοκρατισμό των σύγχρονων μαζικών κοινωνιών και που (β) τονίζει
την ανάγκη μιας οργανικής και αυστηρά ιεραρχικής συγκρότησης της
κοινότητας.
• Μια μετριοπαθής τάση που βλέπει μεν με καχυποψία τον εξισωτισμό και την
αστάθεια των δημοκρατικών καθεστώτων αλλά που δεν προσπαθεί να
επαναφέρει παλιότερες πολιτικές μορφές αλλά να διατηρήσει και να
εμφυσήσει τις συντηρητικές αξίες στις σύγχρονες κοινωνίες.
Και στις δύο περιπτώσεις όμως οι θιασώτες της συντηρητικής ιδεολογίας βλέπουν τους
εαυτούς τους ως υπέρμαχους του (δυτικού) πολιτισμού ενάντια σε όλες αυτές τις
σύγχρονες δυνάμεις, (πχ. πολιτισμικά, διανοητικά και πολιτικά κινήματα) που τον
απειλούν.
Υπάρχει πάντως και μια τρίτη λιγότερο συνήθης τάση που ευδοκίμησε κυρίως στην
Γερμανία των αρχών του 20ου αιώνα. Δηλαδή, μια ριζοσπαστική τάση που αποδέχεται
την κίνηση και την αλλαγή ως συστατικά στοιχεία της πολιτικής πραγματικότητας
και που εμφανίζεται έτοιμη να συμπλεύσει με επαναστατικές δυνάμεις προσπαθώντας
μέσα σε αυτό το πλαίσιο να πραγματώσει και διατηρήσει βασικές συντηρητικές αξίες.
Ανεξαρτήτως όμως των όποιων τάσεων, αν θέλαμε να σχηματοποιήσουμε τους
κοινούς τόπους της συντηρητικής ιδεολογίας θα τονίζαμε τους εξής:
• Παράδοση απέναντι στον εκσυγχρονισμό.
• Η αξία της αυθεντίας και της ιεραρχίας ενάντια στον εξισωτισμό και τον
εκδημοκρατισμό.
• Τάξη και νόμος ενάντια στην ανομία και τον ριζοσπαστισμό.
• Πολιτικός ρεαλισμός που τονίζει τα όρια της ανθρώπινης κατάστασης ενάντια
σε ουτοπικά προτάγματα.

ναι μεν ανοχή αλλά και ανάγκη σιδερένιας πυγμής. ναι μεν ατομική ελευθερία αλλά όχι ασυδοσία. Αυτή η σύνδεση του συντηρητισμού με κάποιο αντίπαλο δέος. • Ο συντηρητισμός έχει συνδεθεί και υποστηρίξει ότι πιο αντιδραστικό: από δικτατορίες μέχρι την ετερόφυλη μισαλλοδοξία. με επιφανή εκπρόσωπο τον Joseph de Maistre. Στην Αγγλία μια πιο μετριοπαθή με πιο χαρακτηριστικό εκπρόσωπο τον Edmund Burke. Αυτό είναι λογικό. Ο συντηρητισμός διακατέχεται από μια εκλεκτική αντίληψη που αντανακλά εν πολλοίς ταξικές προκαταλήψεις. ακόμα και στην αντιδραστική τάση του συντηρητισμού. καμιά φορά ακόμα και από τους ίδιους τους φιλελεύθερους. Εν τέλει η προσφυγή στην παράδοση λειτουργεί ως μια ρητορική αποκλεισμού και ηγεμονίας της ιστορικής μνήμης. είναι χαρακτηριστική όλης της μετέπειτα πορείας του. Ενδιαφέρον είναι επίσης ότι. ειδικά στην Αγγλία και την Αμερική ο συντηρητισμός ασπάζεται αρκετές από τις αξίες της φιλελεύθερης παράδοσης τις οποίες θεωρεί ότι αξίζει να τις προστατέψει από τις διαλυτικές δυνάμεις που αναφύονται στις σύγχρονες κοινωνίες. ενώ από το 60 και μετά τα συντηρητικά βέλη θα στραφούν στα διάφορα κοινωνικά κινήματα όπως και στον «μεταμοντερνισμό». Ιστορικά ο συντηρητισμός αναδύεται ως απάντηση στην Γαλλική Επανάσταση και των ιδεωδών που αυτή προωθούσε. δηλαδή ως ένας λόγος εξουσίας. και οι επαναστάσεις δεν είναι μέρος της παράδοσης μιας χώρας. Στην αρχή αυτή η δύναμη ήταν ο φιλελευθερισμός όμως σιγά-σιγά στο πολιτικό επίπεδο θα γίνει ο σοσιαλισμός. Αυτή η σύγκληση φιλελευθερισμού και συντηρητισμού αποτυπώνεται ιδιαίτερα στο οικονομικό πεδίο και στη διάδοση των νεοφιλελεύθερων δογμάτων. Στην Γαλλία παίρνουν μια πιο αντιδραστική μορφή. Ναι μεν ορθός λόγος αλλά και παράδοση. ο συντηρητισμός γνώρισε μια πολιτική αναγέννηση στο πρόσωπο τις λεγόμενης Νέας Δεξιάς. Το ζήτημα όμως είναι κατά πόσο είναι δυνατόν ο συντηρητισμός να ξεπεράσει τους παραπάνω σκοπέλους ή αυτοί είναι εγγενής σε μια συντηρητική ιδεολογία. Δεν είναι τυχαίο από αυτήν την άποψη ότι από το 1980 και μετά.• Πνευματικές αξίες και ατομική υπεροχή ενάντια στον υλισμό και την μαζοποίηση των σύγχρονων κοινωνιών. (Καλό παράδειγμα εδώ είναι η ταινία Milk). αφού στο βαθμό που αυτό-προσδιορίζεται ως μια δύναμη συντήρησης ο συντηρητισμός πάντα θα αντιπαλεύει αυτό που αντιλαμβάνεται ως δύναμη ριζοσπαστικής αλλαγής. δηλαδή μετά από μια περίοδο κοινωνικού ριζοσπαστισμού. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν αξιόλογοι στοχαστές. ειδικά στις επαναστατικές εκφάνσεις του. Παραδείγματος χάρη. . ναι μεν εκκοσμίκευση αλλά αιώνιες αξίες. αναταραχής και οικονομικής κρίσης. Δύο βασικά προβλήματα: • Tι είναι παράδοση. Οι διάφορες μορφές απόκρισης όμως εντός του συντηρητικού στρατοπέδου διαφαίνονται από την αρχή. Πάντως αυτή η σύγκληση δεν πρέπει να αποκρύψει τις πολλές και σημαντικές διαφορές.

Το να πείς κάποιον «φασίστα» είναι μια κατηγορία. δηλαδή τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Σε αυτό τον βαθμό η πολιτική για τον φασισμό ποτέ δεν περιοριζόταν στους διαδρόμους των επίσημων θεσμών αλλά εμπεριείχε και τους δρόμους. η οποία σχετίζεται και με την ικανότητα της να μεταλλάσεται και να προσαρμόζεται στα «κελεύσματα των καιρών». από την άλλη. Στο βαθμό που και η φασιστική ιδεολογία θεωρείται πως εμφορείται από και συγχρόνως συστηματοποιεί αυτα τα αρνητικά χαρακτηριστικά. Όπως θα τονίσουμε παρακάτω αυτή η πολεμική έχει βάση στον βαθμό που ο φασισμός χαρακτηρίζεται από μια έλλειψη κριτικής αντιμετώπισης της πραγματικότητας. Ακόμα και την «χρυσή» περίοδο του φασισμού. που εμπεριέχει ήδη όλες τις απαραίτητες αρνητικές υποδηλώσεις. ο φασισμός επουδενί δεν έχει εξαφανιστεί. Ο φασισμός. με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τους εθνικοσοσιαλιστές στην Γερμανία. Ως «φασιστικά» όμως θεωρούνται αρκετά ακόμα κινηματα και καθεστώτα που δεν χρησιμοποίησαν αυτόν τον όρο ως αυτοπροσδιορισμό. Η χρήση της λέξης «κίνημα» αναφορικά με την πολιτική υπόσταση της φασιστικής ιδεολογίας δεν είναι καθόλου τυχαία. αλλά επίσης ότι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του νεωτερικού κόσμου και όχι κάποια μορφή οπισθοδρόμησης σε. αυτή η κατηγορία δεν πρέπει να τίθεται αξιωματικά. και ο φόβος του διαφορετικού. δηλαδή μια ιδεολογία που δεν αναπτύχθηκε μόνο σε κύκλους διανοόυμενων ή ανάμεσα στις άρχουσες τάξεις. από τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και μετά σταμάτησε να προσελκύει σημαντικούς στοχαστές. δηλαδή. είναι μια ακτιβίστικη ιδεολογία η οποία εκδηλώνεται και στο μοριακό επίπεδο της «βάσης». . μια σήμανση. Διότι έτσι όχι μόνο αγνοείται ότι ο φασισμός είναι μια πολιτική ιδεολογία με την δική της εγγενή λογική. Ο φασισμός ξεκίνησε και εν πολλοις παραμένει ακόμα ένα μαζικό κίνημα. με την εξαίρεση αυτών που τον ασπάζονται. στην πραγματικότητα δεν υπάρχει μια ενιαία φασιστική ιδεολογία. Όμως. αν και είναι γεγονός πως η φασιστική ιδεολογία. «σκοτεινότερες» εποχές. ένα εντελώς αρνητικό πρόσημο.Φασισμός Ο φασισμός είναι ένας όρος που έχει. Αυτό σημαίνει επίσης ότι αν και ο φασισμός χρησιμοποιείται ως ένας γενικός και (εν πολλοίς) αδιαφοροποίητος όρος. Επίσης. Αν θέλουμε συνεπώς να κατανοήσουμε την επιμονή της φασιστικής ιδεολογίας. η αδιαλλαξία. υποτίθεται. υπήρχαν αρκετές διαφορές μεταξύ των διαφόρων καθεστώτων ή κινημάτων που οροθετούνται ως φασιστικά. Ο όρος φασισμός πρωτοχρησιμοποιήθηκε στην Ιταλία ως αυτοπροσδιορισμός ενός κινήματος και κόμματος που αναδύθηκε τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. έξω και πέρα από εύκολες πολεμικές και ψυχολογισμούς. αλλά και μέσα στις μάζες. από το 1930 έως το τέλος του Β΄ παγκοσμίου πολέμου. υπάρχει η τάση να θεωρείται ο φασισμός ως μια μορφή σκοταδισμού ή σε κάθε περίπτωση μια ιδεολογία που δεν στηρίζεται στον ορθό λόγο. Αυτό σχετίζεται άμεσα με το γεγονός πως ο φασισμός πέρα από μια πολιτική ιδεολογία χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια στάση ζωής όπου κυριαρχούν η επιθυμία επιβολής. ο φανατισμός. πρέπει να αντιμετωπίσουμε τον φασισμό με την δέουσα σοβαρότητα.

στην Ισπανία κατά την περίοδο του εμφύλιου πολέμου ή στην Λατινική Αμερική. Σε καταστάσεις κοινωνικής και πολιτικής αστάθειας. οι μικροαστοί δείχνουν μια τάση να ταυτίζουν φαντασιακά το ατομικό τους συμφέρον με τις ιδέες του φασισμού περί Τάξης και σωτηρίας του έθνους. είναι πως απευθύνεται πάνω από όλα στο συναίσθημα. αυτή η κοινωνιολογική ανάλυση δεν είναι απόλυτα ακριβής και οι εύκολοι αναγωγισμοί καλό είναι να αποφεύγονται. Αν και αυτή η σύνθεση δεν αποφεύγει τις αντιφάσεις και τα παράδοξα – το αντίθετο μάλιστα . ο φασισμός είναι γενικά μια «συνκρετική» ιδεολογία. Ειδικά από την δεκαετία του 60 έως και σήμερα στις δυτικές μητροπόλεις. Ο φασισμός πάντα προσπαθεί να προσεταιριστεί και να κινητοποιήσει για τους δικούς του σκοπούς τις μάζες γενικά. επιβολή.). Αυτή η απήχηση στο προλεταριάτο. ειδικά στις απαρχές της φασιστικής ιδεολογίας. Ο φασισμός αναφέρεται και προσπαθεί να ανακινήσει τόσο το υψηλό (τόλμη. δαιμονοποίηση). Χαρακτηριστικό παράδειγμα εδώ είναι η Θατσερική Αγγλία του 80΄. και συγχρόνως ένα καθοριστικό γνώρισμα του. την «κοινωνιολογία» του. όχι όμως για να ανατρέψει την κοινωνική πραγματικότητα αλλά τελικά για να διατηρήσει την καθεστυκύια τάξη πραγμάτων. ως μια «μικροαστική» ιδεολογία. Είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που και ο αντίσημιτισμός ονομάστηκε την δεκαετία του 30΄ ως «σοσιαλισμός για ηλίθιους»: αναδύεται από το πρόβλημα της κοινωνικής εξαθλίωσης και εκμετάλλευσης αλλά το μεταθέτει και το ταυτίζει με μια συγκεκριμένη κοινωνική ή εθνική ομάδα την οποία και δαιμονοποιεί. Πέρα από τον σοσιαλισμό. δηλαδή μια ιδεολογία που στοιχειοθετείται από την σύνθεση διαφόρων ιδεών. Χρησιμοποιεί ισχυρά σύμβολα ή τελετουργικά (δεν είναι τυχαίο πως χρησιμοποίησε ευρέως θρησκευτικά σύμβολα και τελετουργικά) και αισθητικοποιεί την πολιτική προσπαθώντας αφενός να υπνωτίσει τα πλήθη και αφετέρου να διεγείρει τα πάθη. ότι δηλαδή η βασική απεύθυνση όπως και πεδίο ανάδυσης του ήταν τα μικροαστικά ή γενικότερα αντιδραστικά κοινωνικά στρώματα (μικρό-αγρότες. η φασιστική ιδεολογία βρίσκει ιδιαίτερη απήχηση στην εργατική τάξη.Όσον αφορά συγκεκριμένα την ταξική του σύνθεση. πνεύμα αυτοθυσίας) όσο και το ποταπό (αδιαλλαξία. Όμως. ειδικά σε περιοχές και περιόδους που η τελευταία βρίσκεται υπό παρακμή ή διάλυση. λούμπεν περιθωριακοί κλπ). ο φασισμός έχει θεωρηθεί αρκετές φορές. Ένας άλλος λόγος που ο φασισμός κατάφερε να έχει απήχηση στις μάζες. ή αλλιώς. Μέσω του πολύπλοκου τελετουργικού και συμβολισμού του ο φασισμός επιζητεί από τις μάζες ταυτόχρονα την απόλυτη συναισθηματική υποταγή τους και την δραστηριοποίηση τους. θάρρος. συμπεριλαμβανομένου του προλεταριάτου. επαναστατική ρητορεία κλπ.επιτυγχάνει τον σκοπό της: να παρουσιάζεται ο φασισμός ως μια ολοκλήρωση και . ειδικά από Μαρξιστές και αναρχικούς. έχει να κάνει σε σημαντικό βαθμό και με το γεγονός πως ο φασισμός οικιοποίηθηκε πολλές από τις πρακτικές και σύμβολα των σοσιαλιστικών ιδεολογιών. υποταγή. Δεν είναι υπερβολικό να ειπωθεί πως ο φασισμός χρησιμοποιεί τις μορφές του επαναστατικού κινήματος (μαζικές κινητοποιήσεις. πχ. Αυτό ιστορικά έχει μερικές φορές αρκετή βάση. η οποία βάζει σε κίνδυνο την κοινωνική τους θέση και την όποια υλική τους ευμάρεια.

ως ένα ενιαίο σώμα και μια ενιαία ολότητα. Το τελευταίο μπορεί να συλλαμβάνεται φυλετικά. ειδικά σε περιόδους κρίσεις όπου αναγκαστικά διέρχονται σε κατάσταση κρίσης και οι υπάρχουσες ιδέες για την κοινωνική πραγματικότητα. ηγέτη του φασιστικού Ιταλικού κόμματος. Τα ακόλουθα θεωρούνται ως τα πιο σημαντικά γνωρίσματα της φασιστικής ιδεολογίας: Καταρχάς. Όπως αυτό δεν αλλάζει πως από τα βασικότερα ιδεώδη της . ενσωματώνει δηλαδή και αναπτύσσει την εθνικιστική ιδεολογία. Φυσικά σε αντίθεση με τον συντηρητισμό. ότι δηλαδή υπάρχει ένα εθνικό αίμα. κεντρική θέση στην κίνηση και δεν συλλαμβάνει την σταθερότητα με στατικούς όρους. το οποίο σημαίνει πως θεμελιώδης κοινότητα για τον φασισμό αποτελεί το έθνος. η κοινότητα πρέπει να είναι αρμονική και να χαρακτηρίζεται από σταθερότητα. Όπως και για κάθε άλλη ιδεολογία. ο φασισμός διέπεται από κάποιες βασικές ιδέες. σε συμφωνία με τον αντιδραστικό συντηρητισμό. Ως οργανικό σύνολο. για την οποία καμία θυσία δεν είναι αρκετή. ο φασισμός απορροφά όλα τα στοιχεία που είναι ακόμα ζωτικά… Υπερβαίνει τον φιλελευθερισμό. ο φασισμός συλλαμβάνει την κοινότητα ως ένα πνευματικό δεσμό και όχι ως ένα εργαλειακό άθροισμα ατόμων όπως ο φιλελευθερισμός˙ για τον φασισμό δηλαδή η κοινότητα συλλαμβάνεται κατά τρόπο οργανικό. είναι πολεμιστής». είναι λανθασμένη. Όπως τονίστηκε όμως η αναγωγή του φασισμού σε ένα συνονθύλευμα ιδεών. δημιουργεί μια νέα σύνθεση… Ο άνθρωπος είναι ενιαίος. Έτσι ο φασισμός επιτυγχάνει στο ιδεολογικό πεδίο αυτό που υποστηρίζει ότι επιτυγχάνει και στο κοινωνικό: την αρμονική σύζευξη διαφόρων δυνάμεων σε μια ανώτερη σύνθεση. των σοσιαλιστικών και των δημοκρατικών δογμάτων. παρόλο που δεν υπάρχει μια ενιαία φασιστική ιδεολογία. που έχει καθαρά ψυχολογικά ερείσματα και λόγους εμφάνισης και που στερείται αυθεντικών ιδεών ή κοινωνικοπολιτικής ανάλυσης. των οποίων η παρουσία είναι καθοριστική για τον προσδιορισμό ενός κινήματος ή καθεστώτος ώς «φασιστικό». είναι θρησκευτικός. είναι οικονομικός. δηλαδή βασίζεται και προωθεί τον ρατσισμό. υπερβαίνει τον σοσιαλισμό. κάτι που τον καθιστά πειστικό.υπέρβαση των υπαρχουσών ιδεολογιών. ως μια ακτιβίστικη ιδεολογία. Κάτω από τα ερείπια των φιλελεύθερων. είτε αυτός είναι φυλετικός (όπως στους Ναζί) είτε πολιτισμικός (όπως στην Ιταλία του 30΄και όπως σήμερα στα περισσότερα νέο-φασιστικά κόμματα). ή πολιτισμικά. ο φασισμός δίνει. Αυτό συνδηλώνει την κεντρικότητα και την αξία της «τάξης». σ’ ένα «στυλ». Συγκεκριμένα ο θεμελιώδης πνευματικός δεσμός για τον φασισμό είναι ο εθνικός. είναι κατατοπιστική: «Ο φασισμός είναι μια σύνθεση και μια μονάδα όλων των αξιών. Εδώ μια διακήρυξη του Μπενέτο Μουσολίνι. Σε κάθε περίπτωση όμως όλες οι εκφάνσεις της φασιστικής ιδεολογίας. Συνεπώς ο φασισμός είναι ουσιωδώς εθνικιστικός. δίνουν στο έθνος τον χαρακτήρα μια υπέρτατης αξίας. Και για αυτόν τον λόγο ο φασισμός είναι επίσης μια ρατσιστική ιδεολογία. ότι δηλαδή υπάρχει μια κουλτούρα που ενώνει. είναι πολιτικός.

τον υπερβαίνει καθώς απολαμβάνει μια άμεση και αμεσολάβητη σχέση με τις μάζες˙ ο ηγέτης είναι ο μεγάλος πατέρας και η υποστασιοποίηση του μεγαλείου του έθνους. τα πράγματα είναι αρκετά πολύπλοκα.φασιστικής γραμματεία είναι η διατήρηση της τάξης που εμποδίζει τον εκφυλισμό του κοινωνικού οργανισμού. Πέρα από τις επίσημες ιδέες. συνθέτει τις διάφορες ομάδες και συγχρόνως τσακίζει με την ισχυρή του μπότα τις δυνάμεις αστάθειας. Επίσης. ο βαθμός που ο ηγέτης απολαμβάνει υπέρτατη εξουσία πάνω και πέρα από τον κρατικό μηχανισμό είναι αμφισβητήσιμη. Πέρα από τον κρατικό μηχανισμό χρειάζεται και μια ισχυρή προσωπικότητα η οποία θα εμπνεύσει και θα μεταδώσει στις μάζες την βούληση της για αλλαγή και αναγέννηση. Στον κλασικό φασισμό δεν υπάρχει μια ενιαία οικονομική θεωρία και οι οικονομικές πολιτικές που ακολούθησαν τα φασιστικά καθεστώτα δεν ήταν πανομοιότυπη. ασχέτως αν οι διάφορες κοινωνικές ομάδες είχαν ή όχι κάποια ουσιαστική επιρροή στην παραγωγή της πολιτικής. πρέπει να τονιστεί ένα άλλο πολιτικό χαρακτηριστικό του φασισμού. Ταυτόχρονα με το κράτος η φασιστική ιδεολογία δίνει μεγάλη βάση στην παρουσία ενός ηγέτη. δηλαδή ομάδων και θεσμών που κινούνται πέρα από τα όρια της νομιμότητας ώστε να τσακίσουν κάθε πραγματική ή φανταστική απειλή. Όσον αφορά τα οικονομικά δόγματα του φασισμού. Ο φασισμός δεν είναι απλά εξουσιαστικός αλλά έντονα κρατικιστικός. Πάντως οι ακόλουθες γενικεύσεις μπορούν να γίνουν. αλλά συγχρόνως να διατηρεί την πρόσοψη του εγγυητή της νομιμότητας. Η κεντρικότητα και η ανάγκη μιας ανώτερης αρχής παίρνει μια διττή μορφή. τσακίζοντας πχ. Η «ηγετό-λατρεία» του φασισμού όμως έχει ένα τίμημα. αν και ο Ηγέτης είναι στην πυραμίδα του κρατικού σχηματισμού. Στο βαθμό που ο φασισμός αναγνωρίζει την ένταση που υπάρχει μέσα στα πλαίσια μια ταξικής κοινωνίας. Όχι τυχαία το φασιστικό κόμμα της Γερμανίας ονομάστηκαν ‘εθνικοσοσιαλιστές. Καταρχάς η πολιτική ταυτίζεται με το κράτος ή αλλιώς σύμφωνα με την φασιστική ιδεολογία το κράτος αποτελεί την αναγκαία αρχή και θεσμό που επιβάλει την αρμονία.κάτι που ισχύει εν πολλοίς και για τα φασιστικά κόμματα προτού ανέβουν στην εξουσία – ο φασισμός επιτρέπει και υποκινεί την άνθιση του παρακράτους. Επιπλέον. Ο κλασικός φασισμός είναι ιδιαίτερα κριτικός όσον αφορά τον καπιταλισμό. η λογική του κράτους-πατέρα/κράτους-προστάτη που ο φασισμός προωθεί επέτρεψε την άνθιση του κορπορατισμού. .’. Από την άλλη όμως τα φασιστικά κόμματα όχι μόνο δεν απείλησαν τον καπιταλισμό αλλά υπηρέτησαν πιστά τα συμφέροντα του. Η ενότητα και η αρμονία δεν επιτυγχάνεται από «τα κάτω» αλλά από «τα πάνω». Επειδή το κράτος οφείλει να καταστέλλει κάθε απειλή και αστάθεια. Φυσικά. Ότι η πτώση του ηγέτη πιθανότατα θα συμπαρασύρει όλο το κρατικό οικοδόμημα. η εμμονή στην αξία της τάξης συνδηλώνει επίσης τη ανάγκη και την αξία της ιεραρχίας και της ισχυρής εξουσίας. Συνεπώς ο φασισμός είναι μια κατεξοχήν εξουσιαστική ιδεολογία. κάθε μορφή αυτόνομου .

Λόγω αυτών των δεδομένων. υπάρχει μια οντολογία της δύναμης και της βίας και συνεπώς μια πολιτική της επιβολής. Ένα άλλο καθοριστικό γνώρισμα του φασισμού είναι ο μιλιταρισμός του.συνδικαλισμού. Αυτή η ρητορεία προφανώς συνδέεται με το ιστορικό γεγονός πως ο φασισμός αναδύθηκε ως μια κριτική της προόδου μέσα σε μια περίοδο κοινωνικής παρακμής. ο φασισμός αναλύεται ως μια υπερδομή που οφείλεται στις κινήσεις και τις κρίσεις του κεφαλαίου και συνεπώς ως ένα πολιτικό κίνημα διαχείρισης απόλυτα ενσωματωμένο στα συμφέροντα της κεφαλαιοκρατικής τάξης. Αλλά αυτή η ρητορεία αναγέννησης και δύναμης είναι που κάνει και τον φασισμό επίκαιρο σε κάθε περίοδο κρίσης. Αυτή η πολιτική οντολογία σχετίζεται άμεσα και με το γεγονός πως ο φασισμός παρουσιάζεται ως μια δύναμη αναγέννησης. Στην βάση λοιπόν του φασισμού. Ο φασισμός είναι ένας μεσσιανισμός. Είναι όμως γεγονός πως ο φασισμός παρόλη την επαναστατική ρητορεία αποτέλεσε παράγοντα σωτηρίας των καταρρεόντων εθνικών καπιταλιστικών οικονομιών. άσχετα αν αυτός ο λόγος τώρα θεωρείται ψεύδο-επιστήμη. είναι δηλαδή μια επεκτατική ιδεολογία. ως τον φορέα αυτής της απαραίτητης ζωτικής δύναμης που θα βγάλει το κράτος και το έθνος από την παρακμή. όπως και ο κομμουνισμός. τα πράγματα είναι αρκετά πιο πολύπλοκα και δεν πρέπει να υποβιβάζεται η αυτονομία της φασιστικής ιδεολογίας. ως αποτύπωση της βούλησης και ισχύς του έθνους-κράτους σε σχέση με άλλα έθνη. Γεωπολιτικά λοιπόν ο φασισμός πάντα στοχεύει την επέκταση. Έτσι. συνεπώς και ένα σημαντικό στοιχείο για την πρόοδο του. όμως. Ο κλασικός φασισμός ασπάστηκε τα ιδεολογήματα του κοινωνικού δαρβινισμού. Για αυτό άλλωστε η πλειοψηφία του κεφαλαίου και της αστικής τάξης γενικά υποστήριξε τα φασιστικά καθεστώτα ως αναχώματα στον κομμουνιστικό κίνδυνο. δηλαδή ως εξουσιαστική επιβολή. Δηλαδή σε αντίθεση με τον κομμουνισμό ή τον επαναστατικό σοσιαλισμό ο . Σε αντίθεση με τις άλλες ιδεολογίες ο φασισμός δεν θεωρεί το πόλεμο ένα δεινό ή ένα αναγκαίο κακό. δηλαδή ένα πολιτικό κίνημα που αποζητά την λύτρωση. Ιστορικά. αλλά μια αποτύπωση της δύναμης και βούλησης του έθνους. Επίσης σε αντίθεση με τον κομμουνισμό δεν θεωρεί την λύτρωση ως οικουμενική υπόθεση αλλά την περιορίζει σε εθνικά όρια. επιζητά την άρση των αντιφάσεων και των κοινωνικών ανταγωνισμών και εντάσεων αλλά όχι στο επίπεδο των σχέσεων όσο σε αυτό του κράτους. Εδώ βρισκόμαστε και στην ουσία του φασιστικού φαινομένου. Το ότι μόνο οι ισχυροί επιβιώνουν είναι τόσο το ανθρωπολογικό μοντέλο όσο και το βασικό πολιτικό πρόταγμα της φασιστικής ιδεολογίας. κάτι που δείχνει πως ο φασισμός επουδενί δεν είναι σκοταδιστικός αλλά κάνει χρήση ενός επιστημονικού λόγου. αν και ο βαθμός επεκτατικότητας καθορίζεται από την πραγματική ισχύ του κράτους όπου η φασιστική ιδεολογία είχε επικρατήσει. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε πλήρως όμως τον φασισμό και το πώς όλες αυτές οι ιδέες συναρθρώνονται και αναδύονται πρέπει να εξετάσουμε την ανθρωπολογία του φασισμού. συνεπώς μια διέξοδο όχι από αλλά για το κεφάλαιο.

Εκδόσεις Verso. κεφ. 3 Γιώργος Σκουλάς. Συνήθως παρουσιάζεται ως πιο δημοκρατικός. Πολιτική Επιστήμη και Ιδεολογίες. Αυτά τα δυο στοιχεία εξηγούν μερικώς ένα άλλο χαρακτηριστικό φαινόμενο. ‘Racism and Nationalism’. (Το βιβλίο υπάρχει και σε ελληνική έκδοση). Νεοφασισμός: κρατάει κάποιες βασικές θεματικές αλλά τις τροποποιεί και τις προσαρμόζει στο παρόν. Ότι σε αρκετές περιπτώσεις προωθούνται πολύ από τα καθεστωτικά ΜΜΕ. στο. Étienne Balibar και Immanuel Wallerstein. Class: Ambiguous Idenitites. Βασίζεται στον κυρίαρχο αντί-μεταναστευτικό λόγο και επίσης τον οξύνει. 6 Andrew Heywood. Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη. κεφ. . ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Michael Roskin et al. Ο φασισμός εν τέλει είναι ένας αντιδραστικός μεσσιανισμός. Εισαγωγή στην Πολιτική. την κυριαρχία και τον αποκλεισμό. Nation. κεφ. την επιβολή. Étienne Balibar. Ασπάζεται τον οικονομικό νεοφιλελευθερισμό αν και είναι έτοιμος να θέσει υποτίθεται εθνικούς περιορισμούς.φασισμός ταυτίζει την λύτρωση με την εξουσία. μάλιστα ως δύναμη σταθερότητας. 8 & 11. Race.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful