Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΒΑΦΗΣ

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Μιχαήλ Ανδριώτης
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ό,τι συμβαίνει γύρο μας σχετίζεται με τα χρώματα. Οι δραστηριότητές μας
επηρεάζονται από το φως και τα χρώματα. Πόσο μας χαροποιούν οι
ηλιόλουστες μέρες με τον καταγάλανο ουρανό και τις ποικιλίες των χρωμάτων
της φύσης, και πόσο μας μειώνουν τη διάθεση οι γκρίζες και σκοτεινές μέρες
του χειμώνα. Αν ζούσαμε συνεχώς στο γκρίζο και το σκοτάδι ίσως θα ήταν
δύσκολη η εξέλιξή μας.
Η χώρα μας,με τη μεγάλη ποικιλία των κλιματολογικών και εδαφολογικών
συνθηκών,είναι από τις πιο πλούσιες σε χλωρίδα στην Ευρώπη.Έχουν
καταγραφεί πάνω από 6000 είδη φυτών,από τα οποία πάρα πολλά ενδημικά.
Μεγάλη ποικιλία φυτών σημαίνει και μεγάλη ποικιλία χρωμάτων.
Δικαιολογημένα η Ελλάδα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η χώρα των
χρωμάτων.
Γιατί χρειαζόμαστε τα χρώματα;
Για να βιώσουμε την ομορφιά και την ασκήμια.
Ο Κίτσος Μακρής υφαίνει με τη φαντασία του την ομορφιά του Θεσσαλικού
κάμπου και γράφει : << Χωράφια και μποστάνια,ποτάμια και ξεροτοπιές
σχηματίζουν γοητευτικούς χρωματικούς και σχεδιαστικούς συνδυασμούς που
καταλήγουν
στα
θυσσανωτά
κρόσσια
των
βουνοκορφών
και
Αιγαιοπελαγίτικων ακτών >>. Από την άλλη η διαστρέβλωση της τοπικής
αρχιτεκτονικής με παράτερα οικοδομήματα, ντυμένα με τα περίεργα χρώματα
αναμεμειγμένα με την μαυρίλα του καπνού και στολισμένα με
κατασκευάσματα της μηχανής, προσβάλλουν την αισθητική του τόπου. Αξίζει
να παρατεθεί ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του Κίτσου Μακρή Τα
υφαντά της Θεσσαλίας.<<Οι άνθρωποι στις μεγάλες πολιτείες, παρασυρμένοι
από το ρυθμό της σύγχρονης ζωής,πίστεψαν πως τα ψυχρά κατασκευάσματα
της μηχανής θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα έργα των χεριών και της
ψυχής. Δεν άργησαν να διαπιστώσουν ότι το σπιτικό δεν έγινε για να
προστατεύει το κορμί από το χιόνι, τη βροχή και τον ήλιο, αλλά και για να
δημιουργεί το ιδιαίτερο εκείνο κλίμα,όπου η ψυχή αναπαύεται, ζεσταίνεται και
δυναμώνει>>.
Για να αντιλαμβανόμαστε την αληθινή έκφραση των άλλων (χλόμιασε
γιατί πικράθηκε, κιτρίνισε από την αρρώστια του, κοκκίνισε από ντροπή κλπ.)
Για να εκφραστούμε δημιουργικά,όπως με τις τέχνες. Σημαντικός
παράγοντας ομορφιάς ενός πίνακα ζωγραφικής, ενός υφαντού ή γιατί όχι ενός
πιάτου φαγητού, είναι το χρώμα με τις αντιθέσεις των τόνων και το δέσιμο
σχεδίου και χρώματος.

1

παρασκευάζοντας φυσικές βαφές. πράσινα και γεράνια. πολιτικά κριτήρια. της Κρήτης και της Ηπειρωτικής Ελλάδας προκύπτει ότι τα ενδύματα είχαν ωραία χρώματα. Ακόμη και στην εξήγηση των ονείρων βρίσκουμε συγκεκριμένη συμβολική σημασία για το κάθε χρώμα. κάνοντας πειράματα που παράγουν ουσίες χρωματιστές. Όσο πιο μεγάλη επιφάνεια καλύπτει το κόκκινο.όπως εκείνες του Βόλου. Στην ελληνική αρχαιότητα πηγή των χρωμάτων είναι η φύση. Από τα γραπτά μνημεία της Αιγύπτου.Για να σερβίρουμε στα παιδιά τη γνώση παρατηρώντας στη φύση τους συνδυασμούς των χρωμάτων.όπως ο θάνατος. όπως στο πιο κάτω μοιρολόγι του Άργους που ο νεκρός εξηγεί το όνειρό του. Κοινωνικοί. Σε όλους τους πολιτισμούς οι άνθρωποι συσχέτιζαν τα χρώματα με διάφορα γεγονότα. Τα χρώματα των ανακτόρων της Κνωσού προέρχονταν από ορυκτά ή από το φυτικό βασίλειο. συναισθήματα. Κόκκινο προερχόμενο από το ριζάρι. διαλέγοντας τα χρώματα που τους ταιριάζουν. περιγράφοντας με πολύχρωμους σχεδιασμούς κλπ. Για τους Ινδιάνους το μπλέ συμβολίζει την αγάπη και την ειρήνη. το υλικό και τα χρώματα των ενδυμάτων με κοινωνικά.το κόκκινο χαμπέρι. Στους αγρότες της αψβουργικής αυτοκρατορίας συνηθίζεται το μπλέ χρώμα μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα. η γαλάζια κορδέλα είναι φυλακτά για το κακό μάτι. Τα δε ενδύματα δεν ήσαν μόνο λευκά όπως φαίνονται στα αγάλματα. τόσο μεγαλύτερη αξία έχει ο επενδύτης του. Για τους αρχαίους Έλληνες το μπλέ ήταν το χρώμα του Δία και της Ήρας.παραστάσεις. 2 . της αφοσίωσης και της αιωνιότητας. Το πράσινο ήτανε κακό. ως θεών του ουρανού. Ζωηρά χρώματα έφεραν κυρίως οι εταίρες. κίτρινο. ειδικές διατάξεις ρύθμιζαν τους τύπους. Η πολυχρωμία έλαβε μεγάλη ανάπτυξη από την εποχή των Ελληνιστικών χρόνων. Το κόκκινο χρώμα φανερώνει τον πλούτο εκείνου που το φορεί. Η γαλάζια χάντρα. προάγγελο του θανάτου του Ατός μου το δα τα΄όνειρο πού θελα να πεθάνω Κόκκινα είδα κι εφόρεγα.Στην ελληνική λαϊκή παράδοση το κόκκινο και το γαλάζιο έχουν μαγική χρήση. Το κόκκινο χρώμα το συναντάμε στα έθιμα του γάμου ( κόκκινη σκέπη της νύφης). η αρρώστια.δένοντας ένα κόκκινο πανί στην ουρά ή το πόδι τους. Τα νεογέννητα ζώα τα προστατεύουν για το μάτι. Όσον αφορά στη χρήση των χρωμάτων στο Württemberg το πράσινο απαγορευόταν να το φορούν όλοι οι υπήκοοι πλην των αυλικών και των ηγεμονικών κυνηγών. αλλά και οι αυτοκράτορες. όπως κυανούν. ερυθρό.Για τους Βουδιστές και τους Ινδουιστές το έντονο πράσινο συμβολίζει τη ζωή και το ανοικτό πράσινο το βασίλειο του θανάτου.ιστορικοί λόγοι επιδρούσαν στην εκλογή των χρωμάτων στις φορεσιές. καθώς και της Αφροδίτης ως θεάς της αγάπης. Για το Χριστιανισμό το μπλέ είναι το χρώμα της πίστης. Η Τουρκοκρατία επέβαλε στους ραγιάδες περιορισμένη χρήση χρωμάτων στα ενδύματα και στους τοίχους των σπιτιών τους. της γέννησης (στην κούνια του μωρού). Μέχρι το 17ο αιώνα στην Αυστρία και το Γερμανικό χώρο. υπάρχει ανεξίτηλο μέχρι σήμερα σε επιτύμβιες πλάκες.

Από το ΧVIII μέχρι τις αρχές του ΧΙΧ αιώνα στα Αμπελάκια της Θεσσαλίας αναπτύχθηκε βιομηχανία βαμβακιού και κόκκινης βαφής με ριζάρι(ή ερυθρόδανο). Αντίθετα τα χημικά χρώματα. Αργυρώς Σεβαστής. Στα χωριά μας μέχρι τον ΧΙΧ αιώνα μόνο φυσικά χρώματα χρησιμοποιήθηκαν στις βαφές. Η βαφική τέχνη είναι από τις πλέον χρήσιμες και θαυμαστές. και τη συνδρομή της κ. Οι χρωματισμοί τους ήταν όμοιοι με εκείνους των υφασμάτων που βρέθηκαν στους τάφους της Αιγύπτου. Πέστη.Κείνο το καταγέρανο. Έτσι δημιουργείται μία γκρίζα απόχρωση που συμβάλλει στην αρμονική τους σύνθεση.. Κάτι ανάλογο προκύπτει συγκρίνοντας τους χρωματισμούς και την τεχνουργία ανάμεσα στα Κοπτικά υφάσματα και τα Ελληνικά και Ανατολικά κιλίμια.Δρέσδη. Τα φυσικά χρώματα είναι αναμεμιγμένα με τα συμπληρωματικά τους. μοναδική σε όλη την Ευρώπη. Αποτέλεσμα ήταν να χαθούν πολλές συνταγές βαφής και πιθανόν από φυτά που συναντάμε καθημερινά. και κερμέζι κατά την διήμερη επίσκεψή μας 3 .την κ. Η τέχνη της βαφής για πολλά χρόνια αποτελούσε οικογενειακό μυστικό..με επικεφαλής τον γράφοντα. Φιλοδοξία είναι όχι μόνο η αναζήτηση αλλά η παραγωγή και διάδοση τεχνικών βαφής που θα εμπνευσθούν οι μαθητές μας. με ερυθρόδανο (ριζάρι).γιατί δημιουργούν έντονες αντιθέσεις και δεν μας δίνουν την απαλότητα και τη γλυκύτητα των φυσικών χρωμάτων.Εκείνη λοιπόν την εποχή τα Αμπελάκια με τη βιοτεχνία τους σκορπίζουν την κίνηση και τη ζωή σε όλο το γύρο χώρο (Μοραβία.) <<και δημιουργούν ένα απέραντο εμπόριο που συνδέουν τη Γερμανία με την Ελλάδα με χίλια νήματα>>. είναι αμιγή χρώματα και είναι δύσκολο να συνδυαστούν. Την εργασία αυτή πραγματοποίησε μικρή ομάδα μαθητών του Πειραματικού Λυκείου Αναβρύτων. αυγών καθώς επίσης και τη χρήση φυσικών υδροχρωμάτων για τη ζωγραφική. Αυτό προκύπτει από μαρτυρίες αρχαίων περί βαφικών ουσιών. Χάρος που θα με πάρει Από τις μαρτυρίες Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων πληροφορούμαστε μόνο γενικά για κάποιες χρωστικές ουσίες όχι όμως τον τρόπο χρήσεως.Χ. Η αρχαία βαφική τέχνη είχε φτάσει σε ψηλό βαθμό τελειότητας. Το κεραμόχρουν για παράδειγμα του μάλλινου χιτώνος του 6ου-7ου αιώνα μ. Σοφίας Κανά και της συνεργάτιδός της κ. είναι όμοιο με τα χρώματα που δίνει το ριζάρι.Ήταν και ανεξίτηλα γιατί πριν από τη βαφή των μαλλιών προηγείτο η διαδικασία της προυποστυφής ή στύψης.με παραλλαγές που δίδαξε η εμπειρία.Κατά πάσα πιθανότητα οι σημερινές συνταγές προέρχονται από τις αρχαίες. το οποίο μεταφερόταν σε ξένους με μεγάλο δισταγμό. ήταν στην πλειονότητα φυτικά. τότε πρόκειται γι αυτήν.οι οποίες μας δίδαξαν τεχνικές βαφής μαλλίνων νημάτων. αν υπάρχει κάποια τέχνη που μπορεί να εμπνεύσει στον άνθρωπο μία ευγενή φιλοδοξία. Μοράβία Τεργέστη.. Δέσποινα Δαμιανού Δρα Φιλόλογο. βαμβακερών υφασμάτων.λουλάκι.αλλά και από τις παλαιές ελληνικές παραδοσιακές συνταγές βαφής. Λειψία. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η παρούσα εργασία αφορά στη χρήση παραδοσιακών τεχνικών για τη βαφή μαλλίνων νημάτων. Τα γνήσια λαϊκά ελληνικά χρώματα που συναντάμε στα νεοελληνικά κεντήματα και υφαντά.

βελανιδιά (φλούδα και εξωτερικό καρπού).το ριζάρι. τα νεαρά φύλλα της αμυγδαλιάς. Ι) Η ανάδευση πρέπει να γίνεται με ήπιες κινήσεις. ο κρόκκος (Croccus sativus)( κόκκινα στίγματα υπέρου). το στέγνωμα Η) Το μάλλινο νήμα πρέπει να διατηρείται βρεγμένο μέχρι να μπεί στο σκεύος βαφής.β) την κυρίως βαφή.στον Άγιο Νικόλαο Λασιθίου Κρήτης. Για το πορτοκαλί.μαύρη μουριά (καρπός). Για το καφέ. το τελικό πλύσιμο. γ) το τελικό πλύσιμο και δ) το στέγνωμα. Οι φυτικές βαφές είναι αυθεντικές και ο παρασκευαστής τους ο δημιουργός των δικών του χρωμάτων. Σοφίας Κανά. με αλυσίβα-ασβέστη-αλκαλικές ουσίες. Θ) Οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας από κρύο σε ζεστό πρέπει να αποφεύγονται.από τα κρεμμυδότσουφλα. Ε) Οι βασικές διαδικασίες βαφής των μαλλίνων νημάτων περιελάμβαναν α) την προετοιμασία τους. τη θερμοκρασία.στο εργαστήρι υφαντικής και παραδοσιακής βαφής της κ. Κ) Η βαφή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. όπως εφαρμοζόταν από Έλληνες τεχνίτες της Θεσσαλίας (Αμπελάκια. Ι) Μερικές πηγές χρωμάτων: Για το κίτρινο είναι τα σπάρτα(κοτσάνι). τον αριθμό των τσιλέδων (τυλιγμένο μαλλί). τη λεύκανση με υδατικό διάλυμα σόδας.το είδος και την συγκέντρωση των καταλυτών (προστυμμάτων).Καρύδια(εξωτερικό καρπού.σε επαναλαμβανόμενη βαφή ακόμη και με τις ίδιες ακριβώς συνθήκες. τον επαναλαμβανόμενο καθαρισμό σε διάλυση σόδας-κοπριάς προβάτου και ελαιολάδου. που γίνεται σε δύο στάδια : 1) Πλύσιμο με ζεστό όχι καυτό νερό. Γ) Εκτός από τις χρωστικές. Απαλούς χρωματισμούς του γαλάζιου παίρνουμε από τα άνθη της παπαρούνας.χρησιμοποιώντας ένα ξύλο και από κάτω προς τα επάνω για την ομοιόμορφη κατανομή του χρώματος και του καταλύτη. αν όχι άπειρες. αμύγδαλα (εξωτερικό καρπού). περιελάμβανε συνοπτικά το αρχικό πλύσιμο. και τα στίγματα του κρόκου(Ζαφορά). φλούδα ευκαλύπτου. τα ρόδια (καρπός). τη συγκέντρωση του χρώματος.ενώ της ουράς είναι κοντόινο και κατώτερης ποιότητας.το Στρουθισμό. Β) Οι δυνατότητες του κάθε χρώματος ως προς τις αποχρώσεις και τους τόνους είναι πάρα πολλές. Ζ) Η διαδικασία βαφής των βαμβακερών με ριζάρι. Για το μπλε το ινδικό (λουλάκι). Αρχικά παρατίθενται μερικά βασικά μυστικά της βαφικής τέχνης Α) Για την πρόσμιξη των φυσικών χρωμάτων πρώτα γίνεται ολοκληρωμένη βαφή με το ένα χρώμα και ύστερα με το άλλο. 4 . Ραψάνη. την κυρίως βαφή.σημασία έχει πάνω πού θα κτίσεις το χρώμα Έχει διαπιστωθεί ότι το χρώμα αποδίδεται καλύτερα ( πιο έντονο) πάνω σε μαλλί και μετάξι Δ) Το άσπρο μαλλί από την κοιλιά και τις πλευρές του ζώου είναι μακρόινο και καλύτερης ποιότητας.την ποιότητα του νερού. Αγιά κλπ) κατά το 18ο μέχρι αρχές 19ου αιώνα. το πλύσιμο σε νερό ποταμού. Για το κόκκινο. όπως αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς και τους ελληνιστικούς παπύρους που βρέθηκαν στις Θήβες της Αιγύπτου γραμμένοι στα Ελληνικά.Δεν μπορούμε να πετύχουμε το ίδιο χρώμα. 2) Προ-υποστυφή. τη στύψη(με καταλύτες ή προστύμματα) για τη στερέωση του χρώματος στο βαμβακερό νήμα. όπως τα σκεύη.δηλαδή την προετοιμασία για την υποδοχή και σταθεροποίηση του χρώματος στα νήματα.το Reseda lutea (με αυτό οι γυναίκες της αρχαιότητας έβαφαν τα νυφικά τους).

Στη συνέχεια τα κρεμάσαμε για να στραγγίσουν.. για να μην μπερδευτούν στο πλύσιμο. το κιτρικό οξύ. Το πρωί τρίβονταν προσεκτικά. η σόδα. προηγήθηκε ο ΣΤΡΟΥΘΙΣΜΟΣ. Πείραμα Για τη απόδοση των χρωματικών τόνων έγινε πείραμα με τρείς καταλύτες. Τα νήματα δεν πλένονται πάλι. Ο άσβεστος ασβέστης. Αυτό πετυχαίνεται ανακατεύοντας στο χλιαρό νερό του καζανιού την ανάλογη σε βάρος ποσότητα του κατάλληλου καταλύτη. 1. Σε ποτήρια ζέσεως των 200 ml προσθέσαμε από 150ml ζεστό φυτικό εκχύλισμα από το ριζάρι.. η στύψη. 5 . ελαφρώς αλκαλικό). ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΒΑΦΗΣ ΜΑΛΛΙΝΟΥ ΝΗΜΑΤΟΣ. ο ένυδρος χλωριούχος κασσίτερος (SnCl2. Θερμαίνεται το μίγμα στους 80ο C για 30min σε χάλκινο σκεύος (Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σκεύος ανοξείδωτο ή εμαγιέ).Η αξία των καταλυτών(προστυμμάτων) δεν περιορίζεται μόνο στη στερέωση του χρώματος. και στο τρίτο ποτήρι 8g κρεμοτάρταρο. που επρόκειτο να βάψουμε. Αφέθηκαν τα νήματα να κρυώσουν μέσα στο μπάνιο τους. Στο πρώτο ποτήρι διαλύσαμε καλά περίπου 1g κιτρικό και στη συνέχεια εισάγαμε για 5 min ένα μικρό κομμάτι από το μάλλινο τσιλέ. Ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία προσθέτοντας στο δεύτερο ποτήρι ζέσεως 1g περίπου SnCl2. Στη συνέχεια το αφήσαμε να στεγνώσει πάνω σε χαρτί κουζίνας. Σαν καταλύτες χρησιμοποιήθηκαν 150g Allum μαζί με 80g Κρεμοτάρταρο τα οποία διαλύθηκαν πλήρως σε 20 λίτρα νερό. η στάχτη από καθαρό ξύλο κοσκινισμένη κλπ. είναι μερικοί από τους καταλύτες. Β) Προ-υποστυφή Τα λιποειδή του μάλλινου νήματος πρέπει να χάσουν τη συνοχή τους και να αφήσουν να απορροφηθεί το υδρόχρωμα. το κερμέζι.τόσο καλύτερο χρώμα βγαίνει). Για την <<ιεροτελεστία>> της κόκκινης βαφής μάλλινου νήματος που πραγματοποιήσαμε στο εργαστήρι της κ. Πριν βραχούν οι μάλλινοι τσιλέδες είχαν δεθεί χαλαρά με βαμβακερό σπάγκο. διαλύεται σε 10 λίτρα νερό (μαλακό. Σοφίας Κανά.2H2O. Η ΒΑΦΗ • • • • • • • Παραγωγή φυτικού χρώματος. ξεβγάζονταν με την ίδια προσοχή και κρεμάστηκαν για να στραγγίσουν. Οι ποσότητες αυτές φτάνουν για μισό κιλό μάλλινου νήματος. 200 g κονιορτοποιημένηης ρίζας από ριζάρι. Οι τσιλέδες παρέμειναν στο σαπουνόνερο όλη τη νύκτα. Α) Πλύσιμο με ζεστό.Αφήσαμε το μίγμα 24 ώρες. που όπως αναφέρθηκε πιο πάνω έγινε σε δύο στάδια. αλλά και στην κατάληξη και τη φωτεινότητα του χρώματος. (Σουρώνεται το μίγμα με κρησάρα (σουρωτήρι). Το νήμα παρέμεινε μέσα στο πιο πάνω μίγμα 1 ώρα στους 80-90ο C. Παράλληλα είχε προετοιμαστεί μία μεγάλη λεκάνη με ζεστό νερό όπου είχε διαλυθεί καλά τρίμα από πράσινο σαπούνι που μόλις αντέχει το χέρι στη θερμοκρασία του.2H2O). (Όσο πιο χοντρή είναι η ρίζα. όχι καυτό νερό.

Το καφέ χρώμα με εκχύλισμα από καρυδότσουφλο δεν επηρεάστηκε από την προσθήκη στύψης κλπ. ενώ με την προσθήκη στύψης βάφτηκε πιο ανοικτό μπλε. (μέρη του άνθους.. Με το περίβλημα του βολβού του κρεμμυδιού. Το μίγμα παρέμεινε όλο το βράδυ. έγινε εκχύλιση 20g περίπου φυτικού υλικού.τα βαμβακερά πήραν χρώμα κεραμιδί. στέγνωμα σε σκιερό μέρος και μετά το φυλάξαμε. 2. φύλλα. καρποί βελανιδιάς με καραμπογιά τα έβαψαν μαύρα.• • • Από τους τρείς χρωματικούς τόνους προτιμήσαμε αυτόν που έδωσε το κιτρικό. ΑΛΛΕΣ ΒΑΦΕΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ Από τη συλλογή φυτών του δάσους των Αναβρύτων. τα οποία προηγουμένως είχαν πλυθεί και ξεβγαλθεί καλά με σκόνη σαπουνιού Μασσαλίας. καρποί) σε 500ml περίπου νερό.Μετά τον αφήσαμε να στεγνώσει στη σκιά για 24 ώρες. ενώ με τα στίγματα από άνθη του κρόκου (Ζαφορά). Ακολούθησε πλύσιμο με πολλά νερά. Για τη βαφή των αυγών χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες τεχνικές εκχύλισης των φυτικών χρωστικών. τα ξύλινα μέρη με υδατικό εκχύλισμα φλούδας καρυδιού. βάφτηκαν έντονα κίτρινα. ΠΡΟΤΑΣΗ – ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) (Βασισμένο στη διδακτική ενότητα <<Διαλύματα>> της Χημείας Β Γυμνασίου) 6 . ενώ το ίδιο υδατικό εκχύλισμα με προσθήκη 1g στύψης τα έβαψε κίτρινα. Οι δε βολβοί του φυτού ήταν προσφορά του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Κροκκοπαραγωγών Κοζάνης. Άνθη παπαρούνας έβαψαν τα αυγά γαλάζια. Η στέγη και οι καρποί χρωματίστηκαν με υδατικό εκχύλισμα από τη ρίζα του παντζαριού. βάφτηκαν τα βαμβακερά κίτρινα. Με τα άνθη της παπαρούνας το βαμβακερό βάφτηκε γαλάζιο ενώ με την προσθήκη στο εκχύλισμα 2 κουταλιών ξυδιού πήρε σκούρο μώβ χρώμα. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Με αμυγδαλόφυλλα και με άνθη τριφυλλιού. Κατ αρχήν έγινε βαφή τεμαχιδίων βαμβακερών υφασμάτων. Το τελικό στάδιο της βαφής Στην κατσαρόλα με το κόκκινο φυτικό εκχύλισμα διαλύσαμε καλά 25g κιτρικό. Η συλλογή ανθέων του κρόκου έγινε από καλλιέργειες των μαθητών. ο ουρανός και τα σύννεφα από αλκοολικό εκχύλισμα πετάλων του κρόκου (Ζαφορά) και το κίτρινο από υδατικό εκχύλισμα φλούδας καρπού ροδιού. βλαστοί. ενώ η προσθήκη στύψης στο προηγούμενο φυτικό εκχύλισμα έδωσε στο βαμβακερό κίτρινο χρώμα. Την άλλη μέρα υποβλήθηκε σε θέρμανση στους 800C περίπου για 30-60min. Με το λουλάκι το βαμβακερό βάφτηκε μπλε. Από τα σχέδια που ζωγράφισαν οι μαθητές θα σταθούμε στης Βένιας Δεληγιαννίδου. βαμμένο κι αυτό με φυτικά χρώματα που παρασκεύασε μόνη της. κρεμμυδότσουφλα τα έβαψαν κεραμιδί. Εισάγαμε τον τσιλέ με ένα ξύλο και τον αφήσαμε μέσα στο σκεύος για 1 ώρα στους 50-600C περίπου.

. θα παρασκευάσουν διαλύματα καταλυτών(προστυμμάτων) με επί μέρους ποσότητες των υδάτινων χρωμάτων τους (περίπου 150ml) για την επιλογή των επιθυμητών χρωματικών τόνων και θα προσδιοριστεί η %W/V ή %V/V περιεκτικότητά τους. Γίνεται από το διδάσκοντα μία μικρή εισήγηση για το ιστορικό και τις εφαρμογές της παραδοσιακής βαφής..Pyrinos Kosmos Pub. Α. Τονίζεται η δυνατότητα αυτοσχεδιασμού.. Θα σχεδιάσουν πίνακα. ακόμη και από τις άκρες των πεζοδρομίων. καλλιτεχνική και οικονομική πλευρά του θέματος της βαφής. στο σχολείο.διαφοροποιεί ποικίλα φυσικά στοιχεία που περιέχουν οργανική ύλη. αισθητικής. Τα Κρητικά Υφαντά. Γεωργίου Χ.Διανέμονται στους μαθητές γραπτές οδηγίες για την παραγωγή φυσικών χρωμάτων και τη βαφή βαμβακερών υφασμάτων. Νεοελληνική Χειροτεχνία Έκδοση Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος -1969. Τα υφαντά της Κρήτης. Μουσείο Κρητικής Εθνολογίας –Κέντρο Ερευνών 1986.. Επισημαίνεται η καλύτερη ποιότητα των φυσικών από τα χημικά χρώματα (από πλευράς αντοχής του χρώματος. Η πέμπτη ομάδα θα μελετήσει την ιστορική. Ελληνικά υφαντά της Μικράς Ασίας ΕΟΜΜΕΧ Αθήνα Μακρής Κ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Κυριακίδου-Νέστορος Α.. Τα φυτά μπορούν να συλλέξουν από οπουδήποτε. Λουκόπουλος Δ.η τρίτη αυγά και η τέταρτη θα ασχοληθεί με τη ζωγραφική. η δεύτερη βαμβακερά από τις κούκλες τους. Προτείνεται βιβλιογραφία και καθορίζεται από κοινού με τους μαθητές ο χρόνος παρουσίασης και αξιολόγησης της εργασίας. πολιτισμική. Αφού συναποφασιστούν οι επί μέρους εργασίες οι μαθητές κατανέμονται σε ομάδες. Η βαφική τέχνη κατά τον Sigismund Friedrich Hermbstadt. Εκδόσεις ΔΟΜΟΣ -1987. ΕΟΜΜΕΧ Αθήνα 1983. Τονίζεται ιδιαίτερα η ανάπτυξη της βαφικής τέχνης από Έλληνες κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.ΘΕΜΑ : Παραγωγή φυτικών χρωστικών με παραδοσιακές τεχνικές Παρατίθενται τα στάδια εργασίας που προτείνεται να ακολουθήσουν οι ομάδες εργασίας. Μακρής Κ. 7 .μάλλινων νημάτων και αυγών.Αντωνοπούλου Λ. Πως υφαίνουν και ντύνονται οι Αιτωλοί. Τέσσερις από τις πέντε ομάδες θα παρασκευάσουν και θα βάψουν η κάθε μία με 3ή 4 διαφορετικά φυτικά χρώματα. η πρώτη μάλλινα νήματα.στον οποίο θα καταγράψουν με κάθε λεπτομέρεια όλες τις εργασίες τους. στο ευρύτερο κοινό. Σταθάκη. Εκδόσεις Δωδώνη 1985. οικολογικής κλπ). Dalichow Ε. έτσι ώστε να είναι ικανά να επηρεάζουν το μάτι και δια μέσου αυτού του οργάνου να ερεθίζουν την ψυχή του ανθρώπου.καθορίζονται οι ρόλοι τους που θα εναλλάσσονται και επισημαίνεται η αναγκαιότητα της συνεργασίας μεταξύ των μελών της ομάδας... Τα υφαντά της Μακεδονίας και Θράκης. 1994. Κάθε ομάδα θα συντάξει κείμενο με φωτογραφίες που θα παρουσιάσει στην τάξη. υγιεινής.. AURA SOMA. Η τέχνη της βαφικής μπορεί να εμπνεύσει στον άνθρωπο μια ευγενή φιλοδοξία.. Πριν από τη βαφή. Μακρής Κ. Τα υφαντά της Θεσσαλίας ΕΟΜΜΕΧ Αθήνα 1961.Κούμαρη Ρ. Παρακινούνται οι μαθητές να παρασκευάσουν και να γίνουν οι δημιουργοί των <<δικών τους >> χρωμάτων..

Ρέθυμνο 2005.1932. Αθήνα 8 ..ΑθήναΑμπελάκια 2003. Διαθεματική προσέγγιση της διδασκαλίας 1997. Εκδόσεις Γρηγόρη. Θεσσαλονίκης 2004 Αποστολάκη Α.Π. Χρήση εκχυλισμάτων του κρόκου για βαφή φυσικών ινών. Τσατσαρώνη Ε. Εστία. Αναλυτικά προγράμματα Σπουδών ΦΕΚ 303/ 2003 Θεοφιλίδης Χ.. Τεχνίτες και Τεχνικές Βαφής νημάτων. Κατσαρδή-Hering Ο..Εκδόσεις Ηρόδοτος. Κέντρο Κρητικής Λαϊκής Τέχνης.. Φυτικές βαφές από τους θησαυρούς της κρητικής γης.Τσιριμωνάκη Μ. Εργαστήριο Οργανικής Χημικής Τεχνολογίας.Τμήμα Χημείας Α. Τα κοπτικά υφάσματα του εν Αθήναις Μουσείου Κοσμητικών Τεχνών..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful