P. 1
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

|Views: 97|Likes:
Χρήσιμον ανάγνωσμα, ουχί μόνον δια τους μαθητάς μας των Λυκείων της χώρας, προκειμένου να τα έχωσι υπόψη κατά την προετοιμασίαν των δια τας εξετάσεις των, αλλά και εις τον καθένα φρόνιμον άνθρωπον, όντινα αγαπά να ερευνήση, πόθεν προκύπτει η κοινή ωφέλεια εις έν έθνος.
Χρήσιμον ανάγνωσμα, ουχί μόνον δια τους μαθητάς μας των Λυκείων της χώρας, προκειμένου να τα έχωσι υπόψη κατά την προετοιμασίαν των δια τας εξετάσεις των, αλλά και εις τον καθένα φρόνιμον άνθρωπον, όντινα αγαπά να ερευνήση, πόθεν προκύπτει η κοινή ωφέλεια εις έν έθνος.

More info:

Published by: ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΡΜΗΣ on Apr 01, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial
List Price: $4.99 Buy Now

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

03/06/2014

$4.99

USD

pdf

text

original

ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ.

ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
Προλεγόμενα στα «Πολιτικά»
του Αριστοτέλους
επιμελεία του
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ
-κλασσικού φιλολ!ου-
(ΜΕΡΟΣ Α’)
*
Ουδόλως ωφελεί έναν λαόν η ανάκτησις της ελευθερίας, αν δεν
φροντίση και να την φυλάξη. Και δια να την φυλάξη, πρέπει να
έχη παρόντα εις την μνήμην και τα μέσα δια των οποίων οι
αρχαίοι λληνες την απέκτησαν και τας δυστυχείς αιτίας δια
τας οποίας δεν εδυνήθησαν να την φυλάξωσι μέχρι τέλους, ει
και ήτο πρά!μα τόσον πολ"τιμο.
# ανά!νωσις του όλου συ!!ράματος του $ριστοτέλους, %άλλει
τον ανα!ν&στην εις απορίαν, δια τι οι λληνες με τόσας
!ν&σεις πολιτικάς, ας εδιδάσκοντο υπό των φιλοσόφων και
νομοθετ&ν των, δεν ίσχυσαν να καταστήσωσιν είδος πολιτείας
ικανόν να προξενήση εις αυτο"ς ειρήνην και ευδαιμονίαν.
'ια τι δεν επληροφορήθησαν την από τους φιλοσόφους των
διδασκομένην πολλ&ν καλ&ν !όνιμον ιδέαν, ότι εκείνη μόνη η
πολιτεία είναι μόνιμος, εις την οποίαν η μέση τάξις των πολιτ&ν
υπερ%αίνει τας λοιπάς εις τον αριθμόν κι όπου το κράτος δεν
ευρίσκεται εις τας χείρας ο"τε των λί!ων δυνατ&ν και
πλουσίων, φυσικά κλινόντων εις την κατάχρησιν του πλο"του
και της δυνάμεως, ο"τε των πολλ&ν πενήτων, ετοίμων να
φθον&σι τους πλουσίους και να στασιά(ωσι, αλλ) εις την μέσην
τάξιν των πολιτ&ν, οίτινες δια τα"την αυτ&ν την μεσότητα δεν
φθονο"ν τους πλουσίους, ουδέ τους πένητας καταφρονο"ν, ως
*
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
δεν έχουν να φο%&νται ο"τε τον φθόνον των πενήτων, ο"τε των
πλουσίων την καταφρόνησιν+
Και εις το"το δεν είχον μόνον διδασκάλους τους φιλοσόφους
αλλά εδιδάσκοντο και εκ των σκηνικ&ν ποιητ&ν. Ο ,υριπίδης
έλε!εν, ότι μόνη η μέση τάξις σ&(ει την ευκοσμίαν και
ευνομίαν της πολιτικής κοινωνίας -.κετ.,/012. 3λλος ποιητής
κωμικός παρα%άλλει αστείως τας δυο άκρας μερίδας τα"τας,
των ολι!αρχικ&ν και των δημοκρατικ&ν, με δ"ο πονηράς
!υναίκας, από τας οποίας εμεθ"σθησαν αι ελληνικαί πόλεις και
αφ) ο" κατεπολέμησαν τους εχθρο"ς των, υστέρως
κατεπολέμουν αλλήλους -#νίοχος, παρά 4το%αίω, /5*2. 6εθ)
όλα τα"τα δεν ίσχυσαν να φράξωσι τας ακοάς εις τας
συμ%ουλάς των αχρείων δημα!ω!&ν, εξ &ν φαρμακευόμενοι
καθημέραν οι λληνες μετε%λήθησαν εις κτήνη, κυ%ερν&μενα
άλλοτε από ολί!ους αριστοκρατικο"ς πλεονέκτας και άλλοτε
από δημοκρατικήν αναρχίαν.
$ν ήτο δυνατόν εις εκείνους ν) αποφ"!ωσι τοια"την μετα%ολήν
της τ"χης εις δυστυχίαν και δεν την απέφυ!αν, έπαθον άξια της
α%ουλίας των. $ν η δυστυχία των ήτο άφευκτος χρεωστείται εις
αυτο"ς μέ!ας έπαινος, όσων κατ&ρθωσαν -έρ!α υπέρ της
ελευθερίας7 πολιτισμόν7 επιστήμαι7 τέχναι2.
***
/
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
(ΜΕΡΟΣ ’)
*
# 8ιλοσοφία είναι κυνή!ιον της αληθείας. Ομοιά(ει κατά
πολλά τον κυνη!όν ο φιλόσοφος. χει όμως και διαφοράς. $πό
τους κυνη!ο"ς των (&ων, οι πρότεροι συνήθως είναι και οι
ευτυχέστεροι. Οι μετ) αυτο"ς επιτυχαίνουν ολι!&τερον
κυνή!ιον και εις τους τελευταίους δεν μένει τίποτα σχεδόν
πλέον να κυνη!ήσωσι. 9) ανάπαλιν συμ%αίνει στους κυνη!ο"ς
της αληθείας. 9α πρ&τα των κυνή!ια είναι τα κοπιωδέστερα δια
το δυσε"ρετον αυτό της αληθείας. $ι αλήθειαι είναι μια μετά
των άλλων συνδεδεμέναι ως αλυσίς.
9όσον κόπον, είς μόνος φιλόσοφος, όσον κι αν τον υποθέσης
εραστήν της αληθείας, δεν είναι ικανός να υποφέρη. ,ις τον
τόσον κόπον πρόσθες ακόμη και όσας εναντιότητας απαντο"ν
εκ μέρους των ακουόντων. 3λλοι δεν καταλα%αίνουν την
αλήθειαν, άλλοι την κατατρέχουν, διότι καταλα%αίνουν %λά%ην
δια το συμφέρον τους εκ της φανερ&σεως αυτής. 9οια"ται
εναντιότηται κάμνουν τους φιλοσόφους οκνηρότερους και εις
την έρευναν και εις την διδαχήν. Οι άνθρωποι έπρεπε όμως να
νοήσωσι τ) αληθή των συμφέροντα, ήτοι να διδαχθ&σι την
πολιτικήν επιστήμην, την τέχνην να συ(&σι μετ) αλλήλων
ειρηνικ&ς και ν) απολα"ωσι την ευδαιμονίαν.
Ο 4ωκράτης έσπευσε πρ&τος αυτός να σ"ρη τους μαθητάς του
από την εις τας φυσικάς επιστήμας ασχολίαν και να μεταφέρη
την σπουδήν αυτ&ν εις την πολιτικήν επιστήμην. ,ις το"το
εκινήθη από δυο ισχυράς αιτίας. # πρ&τη ήτο η ταραχή της
,λλάδος όλης, ήν και επετάχυναν εξ ενός μέρους οι θρασ"τατοι
σοφισταί, συ!χέοντες πάσαν έννοιαν δικαιοσ"νης και
διδάσκοντες ανατρεπτικά της πολιτικής κοινωνίας μαθήματα,
από το άλλο οι ουχί ολι!&τερον των σοφιστ&ν αναίσχυντοι
δημα!ω!οί, εξα!ριαίνοντες τον ανόητον όχλον των πόλεων κατά
των πλουσίων, δια να συμμερί(ονται τα αδίκως αρπα(όμενα
πλο"τη ή και να τυρανν&σι αυτοί την πατρίδαν των. 'ευτέρα
αιτίαν προτιμήσεως της πολιτικής είχεν ο 4ωκράτης όχι την
καταφρόνησιν των φυσικ&ν επιστημ&ν, αλλά την τότε
0
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
κατάστασιν αυτ&ν. 8υσική στηρι!μένη όχι εις παρατηρήσεις
ακρι%είς και πειράματα αλλά εις επινοίας του καθενός της
φαντασίας ήτο παιδαρίων παί!νιον.6ετα!ενέστερος φιλόσοφος
έλε!εν εις αυτο"ς: ;ταλαίπωροι άνθρωποι, περί της τάξεως του
κόσμου ασχολείσθε και δεν σας μέλει να ε"ρετε τα μέσα να
%άλετε κόσμον και τάξιν εις την πολιτικήν σας κοινωνίαν<
-'ημ&ναξ2.
,ις την ά!νοιαν της πολιτικής επιστήμης αναφέρει ο =λάτων
τον όλεθρον πολλ&ν πόλεων. 'ιοικο"μεναι πότε μεν από τον
δήμον, πότε δε από τους ολι!αρχικο"ς, εδιοικο"ντο δηλαδή
πάντοτε από δ"ο τάξεις ανθρ&πων, αι οποίαι μη !νωρί(ουσαι
την αληθινήν πολιτικήν, η μία δια την απαιδευσίαν, η άλλη δια
την κακήν παιδείαν, κατε%"θι(αν τας ταλαιπ&ρους των
πατρίδας.
Ο μαθητής του $ριστοτέλους, 'ικαίαρχος ηνα!κάσθη ειπείν,
ότι πλειότεροι εφονε"οντο από τας στάσεις και τους πολέμους
παρά απ) όλας τας άλλας αιτίας του θανάτου ομο", οποίαι είναι
κατακλυσμοί πόλεων, επιδημικαί νόσοι, ερημ&σεις και θηρίων
αιφνίδιοι πληθυσμοί. >πέρ της ελευθερίας επολέμησαν οι
λληνες τους %αρ%άρους. 9ην απήλαυσαν προς μικρόν καιρο"
διάστημα. 'ια να την φυλάξωσι επολεμο"σαν έπειτα αλλήλους.
$λλά δεν συνέλα%ον ποτέ ιδέαν ακρι%ήν της ελευθερίας. Ολί!οι
!νωρί(ουν ποία είναι, π&ς αποκτάται και π&ς φυλάττεται η
αληθής ελευθερία.
Ο έρως της ελευθερίας είναι εμφυσι&μενος εις τας ?υχάς των
ανθρ&πων. ,κ του φυσικο" και δικαίου έρωτος προς αυτήν
!ενν&νται δ"ο πάθη, κοινά και τα"τα εις τας ?υχάς, αλλ) όμως
άδικα, η φιλαρχία και η πλεονεξία. 9α πάθη τα"τα δεν ημπορεί
να θεραπε"ση ο φίλαρχος ή ο πλεονέκτης, αν δεν επι%ουλευθή
την ελευθερίαν των άλλων. Καθένας απ) τους πολίτας ορέ!εται
να υπερ%αίνη πάρα πολ" εις δ"ναμιν και πλο"τον τους
συμπολίτας του. # αφθονία του πλο"του οδη!εί εις την
εφε"ρεσιν αδίκων μέσων πλουτισμο". Κι όστις έφθασεν εις
τόσην εξουσίαν &στε να κάμνη ό,τι θέλει ανεμποδίστως θα
%ιάση και τους άλλους να κάμνωσι τα θελήματά του.
5
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
9οια"την δεσποτικήν διάθεσιν, να εκρι(&ση από τας ?υχάς των
ανθρ&πων δεν ημπορεί παρά η εκ παιδός χρηστή ανατροφή των
πολιτ&ν. =ρέπει να διδάσκωνται ότι η ελευθερία δια να είναι
μόνιμος, πρέπει να στηρί(ηται εις την δικαιοσ"νην και την
ισότητα των πολιτ&ν, ισότητα τοια"την, &στε ν) απολαμ%άνη
καθείς απ) αυτο"ς ο"τε πλείον, ο"τε ολι!&τερον απ) ό,τι του
πρέπει.
Ο εραστής της ελευθερίας όσον πλειοτέρους φροντί(ει ν)
αποκτήση συνεραστάς, τόσον πλειοτέρους συμφ"λακας αυτής
αποκτά, τόσον ολι!&τερον κινδυνε"η να την χάση. Ο !νήσιος
ουν της ελευθερίας εραστής χρωστεί να φροντί(η δια όλων του
των συμπολιτ&ν, δια ολοκλήρου της πατρίδος του την
ελευθερίαν. Και ουδ) εις αυτής της πατρίδος μόνης τα τείχη
πρέπει να την περιορί(η, αλλά να την ε"χεται εις όλον τον
κόσμον, ως φίλος όλου του ανθρωπίνου !ένους.
$λλά οι λληνες ανετράφησαν κατεχόμενοι από την ολέθριον
πρόλη?ιν, ότι η φ"σις !εννά τους δο"λους και τους ελε"θερους
κι ότι αυτή έπλασε τους %αρ%άρους, το πλειότερον μέρος του
κόσμου δο"λους και μόνον τους λληνας δεσπότας. Οι ποιηταί
που επαινο"σαν την ευνομίαν έ!ραφαν:
;%αρ%άρων δ) λληνας εικός άρχειν, ου %αρ%άρους,
6ήτερ ,λλήνων. 9ο μεν !αρ δο"λον, οι δ) ελε"θεροι<
-,υριπίδου, .φι!. ,ν $υλ. *5@@2
9ην πρόλη?ιν τα"την ισχυροποίησεν εις τας ?υχάς των
επιπλέον κι αυτή η α!ριότης πολλ&ν %αρ%άρων εθν&ν, διό και
τους εστοχά(οντο ως ά!ρια θηρία και τον κατ) αυτ&ν πόλεμον,
ως αληθές κυνή!ιον θηρίων.
***
A
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
(ΜΕΡΟΣ !’)
*
Και εις τας πλέον επαινουμένας αυτ&ν πολιτείας Bτης Κρήτης,
της Cακεδαίμονος7 η πολιτεία, οι νόμοι και η ανατροφή των
νέων απέ%λεπαν πλέον εις την πολεμικήν τέχνην παρά εις
καμμίας άλλης αρετής άσκησιν. # τέχνη μόνον του πολέμου
ενομί(ετο αρετή και μόνον ο ανδρείος πολεμιστής α!αθός,
καθ&ς εξεναντίας η ανανδρία κακία και ο άνανδρος κακός. 3ρα
εσ"!χυσαν την =ολιτικήν με την 'εσποτικήν και ουδ)
εντρέποντο να δεσπό(ωσι αδίκως τους άλλους οπότε και δεν
υπέφερον να δεσπό(ωνται υπό των συμπολιτ&ν των κι αυτοί οι
ίδιοι.
,νόμι(αν, ότι ελευθερ&νοντες τους %αρ%άρους από τους ιδίους
δεσπότας των, έμ%αιναν αυτοί εις τον τόπον των δεσποτ&ν κι
εκληρονόμουν του τυράννου τους δο"λους με το αυτό δίκαιον,
με το οποίον εκυρίευαν και τα λοιπά κτήματα. ,πίστευαν, ότι οι
νικημένοι κατά πόλεμον !ίνονται δικαίως δο"λοι του νικητο",
καθ&ς και αι κατοικίαι, οι α!ροί, τα κτήνη και απλ&ς όλα των
νικημένων τα υπάρχοντα. 6εταχειρι(όμενος όμως ο λλην τον
νικημένον ως κτήνος, τον μετεχειρί(ετο παρά φ"σιν,
ασ"μφορον δια τον νικητήν, διότι ο"τως επέφερεν την αίδιον
έχθραν, φωλευμένην εις τας ?υχάς των δουλωμένων, έως να
λά%η καιρόν να εξορμήση κατά του τυράννου με τόσον
πλειοτέραν %ίαν, όσον εκρ"πτετο μακρότερον. 6αρτ"ριον
το"του αι συχναί επαναστάσεις των δο"λων εις τας ελληνικάς
πόλεις. ,ις την άνομον τα"την δο"λωσιν συνέδραμεν ακόμη κι
αυτή της ,λλάδος κακή πολιτική κατάστασις.
Κατακερματισμένης αυτής εις πολλάς μικράς και χωριστάς
αυτονόμους πολιτείας, οι πολίται ήσαν ολί!οι τον αριθμόν και
εξ ανά!κης είχαν χρείαν δο"λων να !εωρ!&σι ή να ερ!ά(ωνται
τας %ανα"σους τέχνας, ασχολο"μενοι αυτοί εις μόνα τα
πολιτικά επα!!έλματα. Και αι %άναυσοι τέχναι, ήσαν όλαι
σχεδόν αι ανα!καίαι προς (ωήν τέχναι. 'ια να λο!ί(ηται τις
!νήσιος πολίτης έπρεπε να είναι αρ!ός.
D
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
Ο"τως οι ολί!οι πολίται εδιαιρο"ντο εις δ"ο τάξεις, των πολλά
πλουσίων και των πολλά πτωχ&ν, ή!ουν δ"ο τάξεις εχθράς και
πάντοτε εις πόλεμον η μία κατά της άλλης, χωρίς να έχωσιν
μέσην τάξιν πολιτ&ν, την μόνην ικανήν να σ&ση την ειρήνην.
,ις τας εσωτερικάς τα"τας συχνάς διχονοίας, πρόσθες και τους
εξωτερικο"ς πολέμους, πολ" συχνοτέρους εις τοια"την
πολιτικήν κατάστασιν παρά εις τας ευνοουμένας πολιτείας.
'ιότι μόνη η ευνομία είναι αληθ&ς απόλεμος -=ίνδαρος, πυθ. ,,
1E2, και μόνη εκείνη η πολιτεία ευνομείται, όπου είναι πολλή η
μέση τάξις των πολιτ&ν. Οι πολλά πτωχοί επιθυμο"ν πολέμους,
από τους οποίους ελπί(ουν να κερδίσωσι, οι δε ολι!αρχικοί, ως
και οι τ"ραννοι, εξάπτουν πολλάκις τους πολέμους δια να
ελευθερωθ&σιν αυτοί από των πόλεμον των πτωχ&ν.
Fσαι πολιτείαι έκλιναν πλειότερον εις την άσκησιν του
πολέμου, παρά εις τας επιστήμας και τέχνας ήσαν αι
κακοδαιμονέστεραι. Οι πολίται των ε!ένοντο ά!ριοι και
θηριωδείς, &στε να στρέφωσι τα όπλα των και προς τους
ομοφ"λους των, ότε δεν είχον %αρ%άρους να πολεμήσωσι και να
!ίνωνται μισητοί δια την θηριωδίαν και εις αυτο"ς των τους
!είτονας. ,ις τας πόλεις ο"ν τας φιλοπολέμους !ενν&νται οι
στασιασταί πολίται. $σχολο"μενοι να ταράσσωσι την ησυχίαν
των άλλων πόλεων εμετέφεραν την ταραχήν και εις τας πόλεις
των. Ουδέν μάθημα άλλο διδαχθέντες παιδιόθεν παρά τον
πόλεμον, όταν ο εξωτερικός πόλεμος τους έλειπεν επολέμουν
τους συμπολίτας των. $κόμη και οι ημερ&τεροι $θηναίοι, ει
και ε!ν&ρισαν την ανά!κην να εν&σωσι με του πολέμου την
άσκησιν τας ταGςχνας και τας επιστήμας, τρέφοντες όμως κι
αυτοί δο"λους, έτρεφαν εις αυτάς των τας ?υχάς την αδικίαν.
9ης δουλείας ίδιον είναι να φθείρη άμα και τον δεσπότην και
τον δο"λον. ,ις του δεσπότου την ?υχήν εμφυτε"ει την
τυραννικήν %ίαν, εις δε του δο"λου εξεναντίας τον δόλον, ως
μόνον μέσον να φυλάσσεται την %ίαν. Fστις δεσπό(ει τους
ομοίους του, ή δεσπό(εται απGαυτο"ς, α!ριένεται την ?υχήν, ο
δο"λος διότι στερο"μενος την αχ&ριστον από το λο!ικόν
αυτεξουσιότητα, καταντά τελευταίος και εις αυτο" του λο!ικο"
την στέρησιν, ο δεσπότης διότι πειρά(εται αδιακόπως από τον
H
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
σφοδρότατον εις τας κακίας πειρασμόν, την ολέθριον εξουσίαν
να κάμνη ό,τι θέλει.
=αραδεί!ματα η ασπλαχνία των 4παρτιατ&ν κατά των
,ιλ&των, ή η των ,ιλ&των σκληρότης οσάκις ελάμ%ανον
καιρόν να εκδικηθ&σι τους τυράννους των. Fστις μάθει να
αδική τόσον συχνά τους ξένους, αδ"νατον να μην χάση κι αυτήν
την έννοιαν της δικαοσ"νης ολότελα. $δ"νατον να μην
μεταφέρη την αδικίαν και εις αυτο"ς τους ομοφ"λους και
συμπολίτας του. καμναν δε και ανατροφέας και παιδα!ω!ο"ς
των παίδων των αυτο"ς τους δο"λους, ή!ουν ανθρ&πους &ν τα
ήθη παρά την %αρ%αρότητα ηχρει&θησαν ακόμη κι απGτην
δουλείανII =&ς εκ τοια"της ανατροφής εδ"νατο να !εννηθ&σι
χρηστοί πολίται+
,ις τας τόσας ισχυράς αιτίας, όσοι εμπόδι(αν την τελειοποίησιν
της πολιτικής επιστήμης, οφείλομεν να προσθέσωμεν
ισχυροτέραν όλων των άλλων κι αυτήν την πολ"θεον θρησκείαν
των. ,ις %ίους των θε&ν ευρίσκομεν όσα είναι ικανά ν)
ανατρέ?ωσι πάσαν πολιτικήν ευνομίαν, αφ) ο" έδιδαν
ανισότητος, διχονοι&ν, πολέμων και το χειρότερον
αισχρο%ιότητος και κακοηθείας καθημερινά παραδεί!ματα. Ο
Jευς επί παραδεί!ματι παρθένους ε%ία(εν, !υναίκας εμοίχευεν
και εν τέλει εστεφαν&θη και με την παιδεραστίαν.
9οιο"των και τοσο"των κακ&ν διαφόρους θεραπείας επένδυσαν
οι παλαιοί και νομοθέται και φιλόσοφοι, ας δ"ναται τις ν)
ανα!ν&ση στα =ολιτικά, δια το π&ς πρέπει να συνταχθή η
πολιτική κοινωνία, δια να είναι ειρηνική και ατάραχος. 9ους
έλειπεν μόνον το μέσον να συνάξωσι εις έν τα ευρήματά των
και να διαδ&σωσι εις όλην την ,λλάδαν τας ευρημένας
αληθείας.
***
1
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
(ΜΕΡΟΣ "’)
*
9ην έλλει?ιν αυτήν ήθελεν αναπληρ&σει μετά την πάροδον
χιλίων οκτακοσίων ετ&ν η τυπο!ραφία. 9ο αδ"νατον της
συνα!ω!ής ήτο δικαιολο!ημένον. 9ην αμέλειαν όμως να μη
μεταχειρισθ&σι ουδέ τας συνα!μένας εστί αδιακιολό!ητον.
$φο" ευρέθη η τυπο!ραφία, εσυνάχθησαν όλαι αι !νωσταί και
ε!νωρίσθησαν άλλαι πολλόταται νέαι αλήθειαι. $λλά εφάνησαν
τόσον πρόθυμοι να ωφεληθ&σι απ) όλας αυτάς, οι άνθρωποι+
9ην κακήν κατάστασιν των παλαι&ν πολιτει&ν είδαμεν ότι
έφερε η διχόνοια, αι στάσεις και οι καθημερινοί πόλεμοι μεταξ"
των πολιτ&ν και η αμηχανία να ε"ρωσι το επιτήδειον μέσον να
τας καταπα"σωσι. ,ίδαμεν ότι ότε ενίκων τους πένητας οι
πλο"σιοι, εσυ!κρότουν την ολι!αρχίαν. Fτε πάλι υπερίσχυον οι
πένητες υπέ%αλαν τους πλουσίους εις τον όχι ολι!&τερον
τυραννικόν (υ!όν της δημοκρατίας. =οτέ οι νικηταί δεν
ε!ν&ρισαν το μόνον μέσον της ειρήνης, την ίσην και κοινήν
πολιτείαν. $λλά πάσα νίκη εφ"τευεν εις τας ?υχάς των
νικημένων, σπέρματα νέων διχονοι&ν και πολέμων.
'ια να ξηρανθή παντάπασιν η πη!ή των διχονοι&ν εις τους
ανθρ&πους πρέπει να ημερωθ&σι τα πάθη των. Οι νόμοι τα
δεσμε"ουν προς καιρόν αλλά δεν ισχ"ουν να τα ημερ&σωσι αν
δεν προσλά%ωσι σ"μμαχον την χρηστήν ανατροφή των νέων. #
πολιτική επιστήμη καθ) αυτήν δεν έχει δ"ναμιν να πλάσση
ανθρ&πους, ως τους θέλει, αλλά τους λαμ%άνει, καθ&ς τους
ευρίσκει πλασμένους απ) την φ"σιν και μόνον οι νόμοι δεν
αρκο"ν να τους μορφ&σωσι ευθ"ς κατά την επιθυμία του
νομοθέτου.
$ι πολιτείαι σχεδόν όλαι ε!εννήθησαν από τ"χας ανα!καίας και
περιστάσεις, εμορφ&θησαν από προτέρας άλλας πολιτείας,
κατεστραμμένας δι) εξωτερικους ή εμφυλίους πολέμους, δια
πενίαν άκραν, δια λοιμικάς νόσους και άλλας παντοίας
συμφοράς, ικανάς να εξα!ρι&σωσι τους ανθρ&πους &στε να
ε!καλή ο ένας τον άλλον, ως αίτιον δια την δυστυχίαν του. $πό
τοιο"τους ανθρ&πους έχει να συντάξηπολιτείαν ο νομοθέτης κι
E
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
ουχί από ιδανικάς συνθήκας, ένθα ήθελεν τυραννεί είς τ"ραννος
φιλόσοφος ή πόλιν καθαράν ως ά!ραφον πίνακα. ,ις τοιο"τους
ανθρ&πους έχει να πείση και να διδάξη τι είναι το αληθινόν,
ίσον και δίκαιον, πρά!μα του οποίου την διάκρισιν σκοτί(ουν
ακόμη τα πάθη. 'ιότι αφο" μιαν φοράν πλεονεκτήση το έν ή το
άλλο μέρος των πολιτ&ν, αφανί(εται από τας ?υχάς όλων η
έννοια της αληθινής ισότητος και η δ"ναμις να υποταχθ&σι
πλέον εις αυτήν.
Ο άνθρωπος είναι φ"σει πολιτικόν (&ον, πλέον α!ελαίον από
τας μέλισσας. # ορμή και η επιθυμία να φέρεται προς τους
ομοίους του, &στε να μη δ"ναται μηδέ προς ολί!ον να (ήση
μόνος, είναι αληθής αυτοματισμός, %ιαιότερος παρά τον
αυτοματισμόν των α!ελαίων (&ων. Κι όμως μόλις πλησιάσει
τους ομοίους του, προς τους οποίους εφέρετο με τόσην ορμήν,
το κοινωνικόν και πολιτικόν το"το (&ον, δυσκολαίνει να
συ(ήση μ) αυτο"ς ειρηνικ&ς. 9ο"το πη!ά(ει από την
περιφιλαυτίαν.
Ο άνθρωπος (ητεί την ηδονήν και φε"!ει τον πόνον ή την
λ"πην, διότι εις την ηδονήν στηρί(εται μέ!α μέρος της
ευδαιμονίας του. $λλά η πείρα τον διδάσκει, ότι δεν μπορεί να
(ήση αλ"πως και ηδονικ&ς χωρίς την συνερ!ίαν και %οήθειαν
των ομοίων του. Fθεν και φέρεται φυσικά προς αυτο"ς και
(ητεί την μετ) αυτ&ν συμ%ίωσι. # ηδονή όμως έχει θέλ!ητρα,
αφο" μιαν φοράν προσε!!ίση το πόμα αυτής εις τα χείλη του,
πίνει έως να μεθ"ση, λησμονεί ότι το ποτηριον είναι κοινόν και
θέλει να το κρατή πάντοτ) εις τας χείρας αφίνων άκρατον την
πόσιν της λ"πης και του πόνου εις τους λοιπο"ς. Ουδέ
συλλο!ί(εται την προξενουμένην %λά%ην εις αυτόν και δια την
κατάχρησιν της ηδονής και δια το κατ) αυτο" δίκαιον μίσος των
άλλων, όσους αποκλείει από την κοινωνίαν αυτής.
# αληθής ηδονή είναι, η μοιρασμένη εις όλην την πολιτείαν,
ηδονή εις τρόπον, &στε να πίνη εξ αυτής καθέν μέλος της, όχι
όσον θέλει, αλλ) όσον δ"ναται να υποφέρη, χωρίς να
ταραχθ&σιν οι φρένες του. Και το"το είναι το ;κατ) αξίαν ίσον<
ή το ;πολιτικόν δίκαιον<, όπερ παλαιοί και νέοι φιλόσοφοι
παρα!!έλλουν.
*@
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
KKK
(ΜΕΡΟΣ Ε’)
*
=ολλά έθνη ίσχυσαν ν) αποκτήσωσιν, αλλ) ουχί και να
φυλάξωσι την ελευθερίαν. # απόκτησις αυτής δεν χρειά(εται
πολλάκις πλην μόνην ανδρείαν. $λλ) όστις επιθυμεί να την
φυλάξη, έχει χρείαν φρονήσεως συνωδευμένης μς τας άλλας
όας τας αρετάς και εξαιρέτως την %ασίλισσαν αυτ&ν
δικαιοσ"νην.αν εξετάσωμεν πόθεν !ενν&νται αι διχόνοιαι εις τα
έθνη, άλλην αυτ&ν αρχήν δεν θέλομεν ευρείν παρά την α!νοίαν
των λέξεων ;ευδαιμονία<, ;αρετή<, ;νόμοι<, ;ελευθερία<. 9ην
;ευδαιμονία< επιθυμεί πας ένας και δια την απόκτησίν της
κοπιά(ει καθημέραν. 'ια να μη κοπιά(η όμως ματαίως χρεωστεί
πρ&τον να μάθη τι πρά!μα είναι η ευδαιμονία και με ποια μέσα
αποκτιέται.
Οι φιλήδονοι, ευδαιμονίαν νομί(ουσι την ακατάπαυστον
απόλαυσιν των ηδον&ν. Fμως δια τας ακαταπα"στους ηδονάς
φθείρει και το σ&μα του και την ?υχήν του. # ευδαιμονία όμως
είναι αναμφι%όλως αχ&ριστος της ηδονής. $λλά τοια"της,
οποία μετά την απόλαυσίν της να μην αφίει λυπηράν μετανοίαν
εις την ?υχήν. $ι ηδοναί %λάπτουν ότε εισίν μη μέτριαι,
συ!κερασμέναι με τους κόπους και συμμοιρασμέναι με τους
ομοίους μας. # ανά!κη να συ(&μεν, !εννά την ανά!κην να τας
μετριά(ωμεν, δια να μετέχωσι κι εκείνοι εις τι επι%άλλον εις
αυτο"ς μέρος, μηδέ να κοπιά(ωσι μόνοι αυτοί, αφίνοντες τας
ηδονάς εις μόνους εμάς.
Ο"τε οικο!ένεια, ο"τε πρα!ματευτ&ν συντροφία, ο"τε
ταξειδιωτ&ν συνοδία, ο"τε συμπόσιον φίλων ευδοκιμεί, αν αι
ηδοναί και οι κόποι δεν είναι κοινοί, αν αι (ημίαι και τα κέρδη
δεν μοιρά(ονται με ανάλο!ον ισονομίαν εις όλους τους
κοινωνο"ς. # αμετρία, η ακρασία και ο σφετερισμός των
ηδον&ν !εννά τας διχόνοιας, τας φιλονικείας, τας έχθρας, τους
πολέμους, εις έναν λό!ον την κακοδαιμονίαν και τέλος την
διάλυσιν και την φθοράν.
**
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
$λλ) η ισόνομος κοινωνία των κόπων και των ηδον&ν τι άλλο
είναι παρ) αυτή η δικαιοσ"νη+ Και η δικαιοσ"νη, τι άλλο παρά
διάθεσις ευνοLκή της ?υχής καθ) ήν ο πολίτης, συλλο!ι(όμενος
ότι όλοι του οι συμπολίται όντες όμοιοι την φ"σιν άνθρωποι,
την αυτήν κλίσιν και ακολο"θως το αυτό δίκαιο έχουν ν)
απολα"ωσιν αναλό!ως όλα τα α!αθά, όσα κάμνουν ευδαίμονα
τον πολίτην.
# $ρετή εστί α!άπη και φροντίς του κοινο" συμφέροντος. #
θρησκεία λέ!ει ρητ&ς, ότι η δαπάνη όλης της περιουσίας εις
ελεημοσ"νας και αυτό το μαρτ"ριον υπέρ Mριστο", δεν μας
ωφελο"ν τίποτε χωρίς την α!άπην του πλησίον, ή!ουν εκείνην
της ?υχής την διάθεσιν, ήτις προτιμά το κοινόν από το ίδιον
αυτής συμφέρον και φε"!ει την αδικίαν και την ανομίαν. Και οι
ερ!α(όμενοι την ανομίαν εισίν, όσοι πολίται δεν θέλουν να
υποκ"?ωσι τον αυχένα εις τους αυτο"ς νόμους με τους
συμπολίτας των, αλλά πλεονεκτο"ν με προνόμια των ομοίων,
των ίσων των.
# ευνομία υποθέτει νομοθέτας όχι μόνον δικαίους αλλά και
οπωσο"ν εμπείρους της νομοθεσίας. 9ην αυτήν διακαιοσ"νην
και εμπειρίαν υποθέτει και εις τους υπηρέτας των νόμων. ,ις
την εκλο!ήν των πρέπει να δεικν"ηται προσοχή, ερευν&ντες οι
λοιποί καθενός τον %ίον και την δια!ω!ήν.
# ελευθερία αυ του ανθρ&που είναι να πράττη ανεμποδίστως,
όχι ό,τι θέλει, αλλ) ό,τι συ!χωρο"ν οι νόμοι. $ληθινήν
ελευθερίαν τότε μόνον έχει ο πολίτης, όταν την μεταχειρί(ηται
με τρόπον, &στε να μην εμποδί(η άλλου συμπολίτου κανενός
ελευθερίαν. Και τότε μόνον εμπορεί να την φυλάξη, όταν
σε%ά(εται και τους συμπολίτας του, ως ελευθέρους. Οι παλαιοί
λληνες έφθασαν εις τόσην πλεονεξίαν, &στε εμ%αίνοντες εις
πολιτικά αξι&ματα, εμεταχειρί(οντο ως εχθρο"ς τους
συμπολίτας των.
# άκρατος ελευθερία ευρίσκεται εις την κατάστασιν της
φ"σεως. 'ια να ελευθερωθ&σι από τους καθημερινο"ς
πολέμους και τας εις αλλήλους αδικίας, όσας η τοια"τη
ελευθερία !εννά, ην&θησαν οι άνθρωποι εις πολιτικάς
κοινωνίας και ηνα!κάσθησαν να θυσιάση μικρόν καθένας μέρος
*/
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
της ακράτου ελευθερίας, δια να διαφυλάξη το υπόλοιπον με
ειρήνη. 'ια να φυλαχθή η δικαιοσ"νη και η ειρήνη εχρειά(οντο
νόμοι.
Ο νόμος δια να είναι άξιος του ονόματός του, πρέπει να
νομοθετήται από την πόλιν όλην, αφο" είναι συμφωνία να
συ(&σι άμα και να συ!κοινων&σι πολιτικ&ς, ωφελο"ντες ένας
τον άλλον το κατά δ"ναμιν και απεχόμενοι από πάσαν %λά%ην
κατ) αλλήλων. Fστις από τους πολίτας δεν έλα%εν μέρος εις την
συμφωνίαν, ή δεν έδωκε την συ!κατάθεσίν του, όταν ε!ένετο ο
νόμος, εκείνος δεν είναι μέλος της πολιτικής κοινωνίας, αλλ)
ονομά(εται μέτοικος, αν διατρί%η εκουσίως εις την πόλιν, ή
δο"λος, αν τον κρατ&σι με την %ίαν οι πολίται.
3ρα καθένας προσωπικ&ς από τους κοινωνο"ς πρέπει να
ερωτηθή και να δ&ση την ?ήφον του+ 9ο"το όχι μόνον εστί
αδ"νατον δια το πλήθος του έθνους, αλλά !ίνεται και %λα%ερόν,
διότι εις κ"ρωσιν των νόμων χρειά(εται των πλειοτέρων η
?ήφος, οι δε πλειότεροι εις όλα τα έθνη είναι και οι
αφρονέστεροι. Nόμοι δο!ματισμένοι απ) όλους χωρίς εξαίρεσιν
τους πολίτας πρέπει να είναι νόμοι κακοί.
Ο"τως είς , ο νοημονέστερος παρά τους άλλους, όστις
εθαυμά(ετο από τους ομο!ενείς του, ως άνθρωπος με!άλης
κεφαλής ελάμ%ανε την εξουσίαν της νομοθεσίας -π.χ. 'ράκων,
4όλων2. θετεν δε τότε νόμους, όχι διακιοτάτους, αλλ) οποίους
εσυ!χ&ρει του έθνους η κατάστασις και η ιδία ατελεστάτη
αυτο" φρόνησις. Καθόσον έπειτα επολλαπλασιά(οντο αι τέχναι
και επροχ&ρει η ανάπτυξις του νο", η ημέρωσις και ο
πολιτισμός των ανθρ&πων, κατά το αυτό μέτρον εδιορθ&νοντο
και οι νόμοι. $λλά δια την ανάπτυξιν του νου η"ξανε και ο
αριθμός των νομοθετ&ν, &στε πάς ένας ενόμι(εν εαυτόν ικανόν
να νομοθετήση.
Οι παλαιοί νόμοι εφαίνοντο ανάρμοστοι εις την εξέλιξιν διότι
ήσαν δια κοινωνίας στερημένας ακόμη από πολλά χρήσιμα εις
τον %ίον και δεν ήρκουν πλέον να φέρωσι εις ομόνοιαν
ανθρ&πους πολιτισμένους και εκ μέρους φθαρμένους δια την
κατάχρησιν των α!αθ&ν. Fθεν ήτο χρείαν ουχί πλέον
νομοθέτου, αλλά νομοθετ&ν και %ουλευτ&ν φρονίμων πολλ&ν,
*0
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
εκλε!μένων από τους πολίτας όλους δια να θέσωσι νέους
νόμους και ν) α!ρυπν&σι πάντοτε εις την φυλακήν των.
,μφανίσθησαν νομοθέται και νομοφ"λακες. Fμως
διεστράφησαν εκ των δημα!ω!&ν, οίτινες ήλλασαν συχνά τους
νόμους. # συχνή μετακίνησις των νόμων αρκεί να εξαλεί?η από
τας ?υχάς των πολιτ&ν την χρεωστουμένην υποτα!ήν εις τους
νόμους. 'ιότι του νόμου η δ"ναμις κρέμεται πλέον από την
μακροχρόνιον συνήθειαν, παρά από τας οποίας φο%ερί(ει
κολάσεις. Οι νόμοι ουν εισίν ;δό!ματα φρονίμων ανδρ&ν<. Και
οι φρόνιμοι ο"τοι ευρίσκονται όχι μεταξ" των υπέρμετρα
πλουσίων, ουδέ των κατά πολλά φτωχ&ν, αλλά των μέσων. #
μέση τάξις πείθεται ε"κολα, εις τον ορθόν λό!ον. 'ιότι φθείρει
την ?υχήν του ανθρ&που η άκρα πενία, επειδή τον ανα!κά(ει
εις κακίας. # φθορά δε πάλι η !εννωμένη από τον πλο"τον είναι
χειροτέρα.
*5
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
***
(ΜΕΡΟΣ Σ#’)
*
[Ενθάδε συν θεώ ολοκληρώνω την παρουσίαση των προλεγομένων εις τα
«Πολιτικά» του Αριστοτέλους, μετά των τελευταίων διδαγμάτων των
απορρεντων εκ του συγγράματος, !ρ"σιμον ανάγνωσμα, ου!ί μνον δια
τους μαθητάς μας των #υκείων της !ώρας, προκειμένου να τα έ!ωσι
υπ$η κατά την προετοιμασίαν των δια τας ε%ετάσεις των, αλλά και εις
τον καθένα &ρνιμον άνθρωπον, ντινα αγαπά να ερευν"ση, πθεν
προκ'πτει η κοιν" ω&έλεια εις έν έθνος( )ι αν μεν μετά των «*θικών» του
ο +ταγειρίτης σο&ς μας έδει%εν τον τρπον ίνα αποκτ"σωμεν την
ατομικ"ν ευδαιμονίαν, μετά των πολιτικών ενθάδε μας δεικν'ει, άπα% και
δια παντς την συλλογικ"ν, την κοινωνικ"ν ευδαιμονίαν(,
*
'ια να διαφυλάξωμε την ελευθερίαν, δέον να ορ&μεν τας
αιτίας, αίτινες κι εμπόδισαν τους αρχαίους λληνας εκ της
διαφυλάξεως τα"της. # ανισότης ετάραττεν την ομόνοιάν των
και η θρησκεία των, η δια!είρουσα τα πάθη. # μόνη αποδεκτή
ανισότης δέον να είναι η εκ της αρετής και της παιδείας και οι
διαπρέποντες εις αυτήν δέον να εκλέ!ωνται και εις τα πολιτικά
επα!!έλματα.
Ουδείς να μην λαμπρ"νηται δια τας αρετάς των προ!όνων, αν
δεν έχη ιδίας, ιδικάς του να επιδείξη και ουδείς να μην
πλουτί(ηται αδίκως, μηδέ να μεταχειρί(ηται τον δίκαιον
πλο"τον εις άλλο παρά εις την κοινήν ωφελείαν της πατρίδος.
6όνη ακίνδυνος και δια τους ευ!ενείς και δια τους ασήμους
συμ%ίωσις είναι η υποτα!ή εις τους δικαίους νόμους. Ο μέλλων
να δεχθή %ουλευτικόν ή διακαστικόν ή άλλο πολιτικόν
επά!!ελμα, πρέπει είναι αληθ&ς φίλος της αρετής, ήτοι να
προτιμά το κοινόν συμφέρον από το ίδιον.
*A
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
http://filologos-heres.!logspot."o/
Και τα ευτελέστατα πολιτικά επα!!έλματα δέον να εκτελο"νται
με την αυτήν προθυμίαν ως και τα λαμπρότατα. Oνα
αποκλείωνται από τα πολιτικά αξι&ματα οι ανάξιοι, δέον αυτά
να δίδωνται άμισθα.
# πολιτεία ευδαιμονεί και από τα ευτελέστερα επα!!έλματα, τα
οποία έχει ανά!κη, όπως η !εωρ!ία, αι τέχναι, η εμπορία. Ο
φωτισμός των πολιτ&ν εστί ανα!καίος και μάλιστα η χρηστή
ανατροφή των νέων. Καθ&ς ο πλο"τος, παρόμοια και ο
$%τισμός τ&ς 'ιανο(ας τότε μόνον ωφελεί την πολιτείαν, όταν
διασπείρεται αναλό!ως εις όλους τους πολίτας.
#Ε)ΟΣ
*D

com/ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ δεν έχουν να φοβώνται ούτε τον φθόνον των πενήτων. Άλλος ποιητής κωμικός παραβάλλει αστείως τας δυο άκρας μερίδας ταύτας. με δύο πονηράς γυναίκας. Και εις τούτο δεν είχον μόνον διδασκάλους τους φιλοσόφους αλλά εδιδάσκοντο και εκ των σκηνικών ποιητών. εξ ών φαρμακευόμενοι καθημέραν οι Έλληνες μετεβλήθησαν εις κτήνη. *** 2 . κυβερνώμενα άλλοτε από ολίγους αριστοκρατικούς πλεονέκτας και άλλοτε από δημοκρατικήν αναρχίαν. από τας οποίας εμεθύσθησαν αι ελληνικαί πόλεις και αφ’ ού κατεπολέμησαν τους εχθρούς των.. όσων κατώρθωσαν (έργα υπέρ της ελευθερίας. Μεθ’ όλα ταύτα δεν ίσχυσαν να φράξωσι τας ακοάς εις τας συμβουλάς των αχρείων δημαγωγών.blogspot.τέχναι). ότι μόνη η μέση τάξις σώζει την ευκοσμίαν και ευνομίαν της πολιτικής κοινωνίας (Ικετ. 241). των ολιγαρχικών και των δημοκρατικών. υστέρως κατεπολέμουν αλλήλους (Ηνίοχος. Ο Ευριπίδης έλεγεν. Αν ήτο δυνατόν εις εκείνους ν’ αποφύγωσι τοιαύτην μεταβολήν της τύχης εις δυστυχίαν και δεν την απέφυγαν. Αν η δυστυχία των ήτο άφευκτος χρεωστείται εις αυτούς μέγας έπαινος. παρά Στοβαίω. ούτε των πλουσίων την καταφρόνησιν.επιστήμαι.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. έπαθον άξια της αβουλίας των. ΚΑΤΣΟΥΛΗ http://filologos-hermes.238).πολιτισμόν.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->