‫از زﻧﺪﮔﻲات‬

‫ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬
‫ﻮن و را ﮑﺎر ی ﻌﺎ ﻞ ﺑﺎ دم ﺮﭘ ﻮ ﺮه ﻮی‬
‫ﺣﺎ ﻞ ﮋﭘو ﮫﺎ‪،‬‬

‫و ﺧﺎ ات ﺖ ﺳﺎ ﺆ ﻒ‬

‫ﺗﺄﻟﻴﻒ‪:‬‬

‫دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﻌﺮﻳﻔﻲ‬
‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪:‬‬

‫ﻣﺤﻤﺪ ﺣﻨﻴﻒ ﺣﺴﻴﻦزاﻳﻲ‬

‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﺎ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد و ﻫﻤﻜﺎري ﺳﺎﻳﺖ ﻧﻮار اﺳﻼم ﺗﺎﻳﭗ و‬
.‫ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲﮔﺮدد‬
www.islamtape.com

.‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎب از ﺳﺎﻳﺖ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻋﻘﻴﺪه داﻧﻠﻮد ﺷﺪه اﺳﺖ‬

 

www.aqeedeh.com

book@aqeedeh.com

:‫آدرس اﻳﻤﻴﻞ‬

‫ﺳﺎﻳﺖﻫﺎى ﻣﻔﻴﺪ‬
www.aqeedeh.com
www.islamtxt.com
www.ahlesonnat.com
www.isl.org.uk
www.islamtape.com
www.blestfamily.com
www.islamworldnews.com
www.islamage.com
www.islamwebpedia.com
www.islampp.com
www.videofarda.com

www.nourtv.net
www.sadaislam.com
www.islamhouse.com
www.bidary.net
www.tabesh.net
www.farsi.sunnionline.us
www.sunni-news.net
www.mohtadeen.com
www.ijtehadat.com
www.islam411.com
www.videofarsi.com

‫ﺴ‬

‫ﻢ اﻪّﻠﻟ ا‬

‫ﻦا ﻢ‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪي ﻣﺘﺮﺟﻢ ‪8 ................................................................................................................‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪي ﻣﺆﻟﻒ ‪10................................................................................................................‬‬
‫اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻫﺮﮔﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد ‪12...........................................................................‬‬
‫ﻣﺎ ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﻓﺮا ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ؟ ‪15...........................................................................................‬‬
‫ﭼﺮا ﻣﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻣﻲﮔﺮدﻳﻢ ‪17.............................................................................‬‬
‫ﺧﻮدت را ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮ ‪21.........................................................................................................‬‬
‫آب رﻓﺘﻪ ﺑﺎز ﻧﮕﺮدد ﺑﻪ ﺟﻮي ‪24..........................................................................................‬‬
‫ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺎش ‪27..................................................................................................‬‬
‫ﻛﺪام ﻣﺮدم ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﻧﺪ؟ ‪30..............................................................................‬‬
‫از ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻟﺬت ﺑﺒﺮ! ‪38.....................................................................................................‬‬
‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪان ‪42..............................................................................................‬‬
‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ زﻧﺎن ‪44......................................................................................................‬‬
‫ﺷﻴﻮه ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻛﻮدﻛﺎن‪50..................................................................................................‬‬
‫رﻓﺘﺎر ﺑﺎ زﻳﺮدﺳﺘﺎن و ﺧﺪﻣﺘﮕﺰاران ‪55...............................................................................‬‬
‫ﻃﺮﻳﻘﻪ رﻓﺘﺎر ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ‪58.................................................................................................‬‬
‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺣﻴﻮاﻧﺎت ‪66................................................................................................‬‬
‫‪ 100‬راه ﺑﺮاي ﻛﺴﺐ دلﻫﺎي ﻣﺮدم ‪69...............................................................................‬‬
‫ﻳﻚ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻢ‪71 ................................................................................................................. :‬‬
‫ﻧﻴﺖ و ارادهات را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا ﻧﻴﻜﻮ ﻛﻦ ‪73......................................................................‬‬
‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ ‪78.........................................................................................‬‬
‫ﺳﺨﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻦ ‪92...........................................................................................‬‬
‫ﺳﻌﻲ ﻛﻦ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردت ﺑﺎ اﻓﺮاد‪ ،‬دوﺳﺘﺎﻧﻪ و ﺧﻮب ﺑﺎﺷﺪ ‪99..................................‬‬

‫‪4‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ‪105 ................................................................................‬‬
‫ﻣﻮي ﻣﻌﺎوﻳﻪ ‪118 ................................................................................................................‬‬
‫ﻛﻠﻴﺪ دلﻫﺎ ‪123 .....................................................................................................................‬‬
‫رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ ‪126 ......................................................................................‬‬
‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش ‪132 ........................................................................................‬‬
‫ﻣﺮدم را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﺮﺧﻮاهﺷﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‪146 ..........................................................‬‬
‫اﺳﻢﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺴﭙﺎر ‪151 ...........................................................................................‬‬
‫ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ ‪154 ............................................................................................................‬‬
‫ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ :‬ﻓﻘﻂ ﺟﻬﺖ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ ‪161 .....................................................‬‬
‫در اﻣﻮر ﺑﻲﻣﻌﻨﺎ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ ‪164 .......................................................................................‬‬
‫ﺑﺎ اﻓﺮاد ﻓﻀﻮل ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ ‪168 .......................................................................‬‬
‫اﻧﺘﻘﺎد ﻧﻜﻦ ‪171 .....................................................................................................................‬‬
‫ﺗﺤﻜّﻢ ﻧﻜﻦ! ‪177 ....................................................................................................................‬‬
‫ﻋﺼﺎ را از ﻧﺼﻒ ﺑﮕﻴﺮ ‪182 ................................................................................................‬‬
‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ‪190 ...................................................................................‬‬
‫رأﻳﻲ دﻳﮕﺮ ‪201 ....................................................................................................................‬‬
‫ﺟﻮاب ﺑﺪي را ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺪه ‪207 ..........................................................................................‬‬
‫او را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻦ ﺗﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﭙﺬﻳﺮد ‪215 .....................................................‬‬
‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ ‪221 ...............................................................................‬‬
‫ﻗﺒﻞ از ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﻃﺮف ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎش ‪233 ...........................................................‬‬
‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻛﻦ؛ اﻣﺎ ﺗﻮأم ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ ‪237 ..............................................................................‬‬
‫از ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮار ﻛﻦ! ‪240 ...................................................................................................‬‬
‫ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺖ اﻋﺘﺮاف ﻛﻦ و ﺑﻪ آنﻫﺎ اﺻﺮار ﻧﻜﻦ ‪248 ........................................................‬‬
‫ﻛﻠﻴﺪﻫﺎي اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ‪253 ......................................................................................................‬‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬

‫‪5‬‬

‫ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﺎز ﻛﻦ ‪261 ...........................................................................................................‬‬
‫ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻧﻔﺲ ‪267 ..................................................................................................................‬‬
‫ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻛﻪ ﺣﻞﻧﺎﺷﺪﻧﻲ اﻧﺪ ‪273 .......................................................................................‬‬
‫ﺧﻮدت را ﺑﺎ ﻏﻢ و اﻧﺪوه از ﺑﻴﻦ ﻣﺒﺮ ‪276 ...........................................................................‬‬
‫ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻬﺮه ﺗﻮ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ راﺿﻲ ﺑﺎش ‪279 ....................................................‬‬
‫ﻛﻮه ﺑﺎش ‪285 ......................................................................................................................‬‬
‫از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺮاب ﻣﻲﻧﻮﺷﺪ ﻧﻔﺮﻳﻨﺶ ﻧﻜﻦ ‪290 .....................................................................‬‬
‫اﮔﺮ زﻣﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮ ﻧﺴﺎزد ﺗﻮ ﺑﺎ زﻣﺎﻧﻪ ﺑﺴﺎز ‪292 ...................................................................‬‬
‫ﺑﺎﻫﻢ اﺧﺘﻼف ﻧﻈﺮ دارﻳﻢ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮادرﻳﻢ ‪295 ...........................................................‬‬
‫ﻧﺮﻣﻲ در ﻫﺮﭼﻴﺰي‪ ،‬آن را زﻳﺒﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ ‪300 .......................................................................‬‬
‫ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﻣﻮاﺿﻊ ﻏﻀﺐ و ﭘﺎﻳﻤﺮدي ﺑﺮ آن‪305...............................................................‬‬
‫ﺑﻴﻦ زﻧﺪه و ﻣﺮده ‪310 .........................................................................................................‬‬
‫زﺑﺎﻧﺖ را ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻛﻦ ‪324 ...................................................................................................‬‬
‫ﺧﻼﺻﻪ ﻛﻦ و ﻣﺠﺎدﻟﻪ ﻧﻜﻦ ‪332 ..........................................................................................‬‬
‫ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﻣﺮدم ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻜﻦ ‪336 ........................................................................................‬‬
‫ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﺰن‪ ...‬ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﺰن‪ ...‬ﻟﺒﺨﻨﺪﺑﺰن‪ ...‬ﻟﺒﺨـ‪339 ............................................................. ...‬‬
‫ﺧﻂﻫﺎي ﻗﺮﻣﺰ ‪342 ..............................................................................................................‬‬
‫رازداري ‪347 .......................................................................................................................‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺷﮕﻔﺖاﻧﮕﻴﺰﺗﺮﻳﻦ رﺧﺪادﻫﺎي ﺗﺎرﻳﺦ‪348................................................................. :‬‬
‫ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﻣﻮارد ﻓﺎشﺷﺪن راز‪351................................................................................ :‬‬
‫ﺑﺮآوردهﻛﺮدن ﻧﻴﺎزﻫﺎ ‪354 ..................................................................................................‬‬
‫ﺑﺮ آﻧﭽﻪ در ﺗﻮاﻧﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﺧﻮد را ﻣﻜﻠﻒ ﻣﮕﺮدان‪359 .......................................................‬‬
‫ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﮔﺮﺑﻪ را ﻟﮕﺪ زد ‪364 ............................................................................................‬‬
‫ﺗﻮاﺿﻊ ‪372 .........................................................................................................................‬‬

‫‪6‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻋﺒﺎدت ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ‪375 ..............................................................................................................‬‬
‫آنﻫﺎ را از ﭼﺎه ﺑﻴﺮون آور ‪382 .........................................................................................‬‬
‫اﻫﺘﻤﺎم ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ‪385 ............................................................................................................‬‬
‫ﺻﺪاﻗﺖ ‪388 ........................................................................................................................‬‬
‫ﺷﺠﺎﻋﺖ ‪392 .......................................................................................................................‬‬
‫ﭘﺎﻳﻤﺮدي ﺑﺮ اﺻﻮل ‪394 ......................................................................................................‬‬
‫ﺗﺤﺮﻳﻜﺎت و ﻓﺮﻳﺒﻨﺪﮔﻲﻫﺎ ‪398 ..............................................................................................‬‬
‫ﮔﺬﺷﺖ از دﻳﮕﺮان ‪402 ........................................................................................................‬‬
‫ﺟﻮد و ﺳﺨﺎ ‪412 .................................................................................................................‬‬
‫ﺑﻲآزاري ‪421 ......................................................................................................................‬‬
‫ﻧﻪ ﺑﺮاي دﺷﻤﻨﻲ ‪426 ...........................................................................................................‬‬
‫زﺑﺎن ﺳﺮخ‪ ،‬ﺳﺮﺳﺒﺰ را ﻣﻲدﻫﺪ ﺑﻪ ﺑﺎد‪427 ........................................................................‬‬
‫زﺑﺎﻧﺖ را ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻦ ‪435 .....................................................................................................‬‬
‫ﻛﻠﻴﺪ دلﻫﺎ ‪440 .....................................................................................................................‬‬
‫ﺣﺴﺎب ﻋﺎﻃﻔﻲ ‪448 .............................................................................................................‬‬
‫ﺳﺎﺣﺮ ‪452 ...........................................................................................................................‬‬
‫ﺳﺨﻦ ﺧﻮب ﺑﮕﻮ اﮔﺮ ﻧﻴﺎزي را ﺑﺮآورده ﻧﻤﻲﺳﺎزي ‪461 ..................................................‬‬
‫دﻋﺎ ‪470 ...............................................................................................................................‬‬
‫وﺻﻠﻪزدن ‪485 ....................................................................................................................‬‬
‫ﺑﺎ دو ﭼﺸﻢ ﻧﮕﺎه ﻛﻦ ‪489 ....................................................................................................‬‬
‫ﻓﻦ ﺑﻬﺮه ﺑﻬﺮهﺑﺮي و اﺳﺘﻔﺎده ‪494 ......................................................................................‬‬
‫ﻫﻨﺮ ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ‪499 ............................................................................................................‬‬
‫راه را ﺑﻪ روي اﻋﺘﺮاضﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺒﻨﺪ ‪506 .........................................................................‬‬
‫ﺻﺒﺮ ﻛﻦ‪ ،‬اﻋﺘﺮاض ﻧﻜﻦ ‪510 ...............................................................................................‬‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬

‫‪7‬‬

‫ﻗﺒﻞ از ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦﺗﺎن ﺻﺪﻗﻪ ﺑﺪﻫﻴﺪ ‪515 ............................................................................‬‬
‫ﻣﻬﻢ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎﺷﻲ ‪525 .......................................................................‬‬
‫ﺷﺠﺎع ﺑﺎش و از اﻵن ﺷﺮوع ﻛﻦ ‪527 ................................................................................‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪي ﻣﺘﺮﺟﻢ‬
‫ﭼﻨﺪي ﭘﻴﺶ ﻳﻜﻲ از دوﺳﺘﺎن ﻛﺘﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »إﺳﺘﻤﺘﻊ ﺑﺤﻴﺎﺗــﻚ« اﺛﺮ دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺮﻳﻔﻲ را ﺑﻪ‬
‫ﻣﻦ ﻫﺪﻳﻪ داد و ﻣﻦ ﭼﻨﺪ ﺻﻔﺤﻪاي از آن را ورق زدم‪ ،‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب را در ﻧﻮع ﺧﻮدش ﺑﻲﻧﻈﻴﺮ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻢ‪ ،‬ﻣﺆﻟﻒ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب را در ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺳﺎزﻧﺪه و راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻣﺮدم در ﭘﺮﺗﻮ‬
‫ﺳﻴﺮه ﻧﺒﻮي ‪ ‬و ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ اﻓﺮاد ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ و اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺎم اﻣﺖ اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻪ رﺷﺘﻪ‬
‫ﺗﺤﺮﻳﺮ درآورده اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺘﺎ ﺑﻨﺎﺑﻪ ﻓﺮﻣﻮده ﻧﺒﻮي ‪ ‬ﻛﻪ » ِ‬
‫اﳊﻜ َْﻤ ُﺔ َﺿﺎ ﱠﻟ ُﺔ ا ْﻟـ ُﻤ ْﺆ ِﻣ ِﻦ« اﻳﻦ ﻛﺘﺎب را ﮔﻤﺸﺪه ﻓﻌﻠﻲ‬

‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻢ و از ﻫﻤﺎن ﻟﺤﻈﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ آن را ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﺮﮔﺮداﻧﻢ‪.‬‬
‫ﺑﻪ راﺳﺘﻲ از زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﻣﺖ از ﺷﻴﻮهﻫﺎي ﻧﺒﻮي در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻣـﺮدم ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪،‬‬
‫دﭼﺎر اﻧﻮاع آﺳﻴﺐﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬اﻧﺤﺮاﻓﺎت ﻓﻜﺮي‪ ،‬اﺿﻄﺮاﺑﺎت دروﻧﻲ‪ ،‬ﺑﺤﺮانﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬
‫و ﻣﻌﻀﻼت ﭘﻴﭽﻴﺪه و ﻻ ﻳﻨﺤﻞ ﻣﻠﻲ و ﻣﻨﻄﻘﻪاي ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻣﺮوز اﮔـﺮ ﻣـﺎ ﺷـﺎﻫﺪ ورﺷﻜﺴـﺘﮕﻲ اﺧﻼﻗـﻲ‪ ،‬ﻓﺮوﭘﺎﺷـﻲ ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ ﺳـﻠﺐ اﻋﺘﻤـﺎد و‬
‫ﻛﻢرﻧﮓﺑﻮدن رواﺑﻂ اﻧﺴﺎﻧﻲ و رﺷﺘﻪﻫﺎي ﻣﺤﺒﺖ و دوﺳﺘﻲ در ﻣﻴـﺎن ﺑﺸـﺮﻳﺖ ﻫﺴـﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻗﻄﻌـﺎً‬
‫ﻋﻠﺖ آن را در اﻧﻘﻄﺎع رﻳﺴﻤﺎن ﻣﺴﺘﺤﻜﻢ أﻣﺖ ﺑﺎ ﺣﺒﻴﺒﺶ ﻋﻠﻴﻪ أﻓﻀﻞ اﻟﺼﻼة واﻟﺘﺴﻠﻴﻢ ﺟﻮﻳـﺎ‬
‫ﺷﺪ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬اﻣﺮوز دﻋﻮﺗﮕﺮان در ﻣﺴﻴﺮ دﻋﻮت‪ ،‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﻳﺎن در اﻣﻮر ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ‪ ،‬ﻣﺮﺑﻴﺎن در ﺑ‪‬ﻌﺪ‬
‫ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ‪ ،‬ﺳﻴﺎﺳﺘﻤﺪاران در ﺗﺪﺑﻴﺮ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي اﻧﻘﻼﺑﻲ ﺧﻮﻳﺶ از اﻟﮕﻮي ﺳﺎزﻧﺪهاي ﻛﻪ‬
‫ﻗﺮآن آن را در آﻳﺎت روﺷﻦ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ﺗﺨﻄﻲ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و در ﻧﻴﺘﺠﻪ‬
‫ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﻲﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي اﻣﺖ اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻪ ﺑﺎر آوردهاﻧﺪ‪ .‬راﺳﺘﻲ ﭼﻪ زﻳﺒﺎ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬
‫‪.﴾×πuΖ|¡ym îοuθó™é& «!$# ÉΑθß™u‘ ’Îû öΝä3s9‬‬

‫﴿‪tβ%x. ô‰s)©9‬‬

‫‪9‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪي ﻣﺘﺮﺟﻢ‬

‫ﺧﻼﺻﻪي ﻛﻼم اﻳﻦ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﭼﺮاﻏﻲ ﻓﺮوزان ﺑﺮاي ﻫـﺮ ﻣﺮﺑـﻲ و دﻋـﻮﺗﮕﺮ‪ ،‬رﻫﺒـﺮ و‬
‫ﺳﻴﺎﺳﺘﻤﺪار‪ ،‬ﻣﻌﻠﻢ و داﻧﺶآﻣـﻮز‪ ،‬ﭘـﺪر و ﻣـﺎدر‪ ،‬زن و ﺷـﻮﻫﺮ‪ ،‬ﻛﺎﺳـﺐ و ﺑﺎزرﮔـﺎن‪ ،‬و ﺑﻠﻜـﻪ‬
‫ﻣﺎﻫﺘﺎﺑﻲ ﻋﺎﻟﻤﺘﺎب ﺑﺮاي اﻗﺸﺎر ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻴﺶ از اﻳﻦ ﺑﻴﻦ ﺷﻤﺎ و ﻣﻄﺎﻟﺐ زرﻳﻦ و اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺣﺎﻳﻞ ﻧﻤﻲﺷﻮم‪ ،‬اﻣﻴﺪ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﺮﺟﻤـﻪ‬
‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﮔﺎﻣﻲ در راﺳﺘﺎي اﺻﻼح اﻣﺖ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ‪ .‬ﮔﺮ ﻗﺒﻮل اﻓﺘﺪ زﻫﻲ ﻋﺰ و ﺳﻌﺎدت‪.‬‬

‫ﻣﺤﻤﺪ ﺣﻨﻴﻒ ﺣﺴﻴﻦ زاﻳﻲ‬
‫ﭘﺴﺖ اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻚ‪:‬‬
‫‪hanif2359@yahoo.com‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪي ﻣﺆﻟﻒ‬
‫اﳊﻤﺪ ﷲ واﻟﺼﻼة واﻟﺴﻼم ﻋﲆ ﻣﻦ ﻻ ﻧﺒﻲ ﺑﻌﺪه‪ ,‬وﺑﻌﺪ‪:‬‬

‫در ﺳﻨﻴﻦ ﺷﺎﻧﺰده ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺑﻮدم ﻛﻪ ﻛﺘﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »آﻳﻴﻦ دوﺳﺖﻳﺎﺑﻲ« ﻳﺎ »ﻓﻦ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻣﺮدم«‬
‫اﺛﺮ دﻳﻞ ﻛﺎرﻧﮕﻲ ﺑﻪ دﺳﺘﻢ رﺳﻴﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮد و ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒـﻪ آن را ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ‬
‫ﻛﺮدم‪.‬‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪهي اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻛﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ ﺧﻮاﻧﻨﺪه‪ ،‬ﻫﺮ ﻣﺎه ﻳﻚ ﺑﺎر اﻳﻦ ﻛﺘﺎب را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬
‫ﻛﻨﺪ و ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺮدم و ﻗﻮاﻋﺪ و راﻫﻜﺎرﻫﺎي آن را در ﺑﺮﺧﻮرد و ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻛـﺎر‬
‫ﺑﺴﺘﻢ و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺟﺎﻟﺐ ﺗﻮﺟﻬﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ آن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدم‪.‬‬
‫دﻟﻴﻞ ﻛﺎرﻧﮕﻲ در ﺷﻴﻮه ﻧﮕﺎرش اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻧﺨﺴﺖ ﻗﺎﻋﺪه و راﻫﻜﺎر را ذﻛﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ‬
‫ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن‪ ،‬ﻣﺜﺎلﻫﺎ و داﺳﺘﺎنﻫﺎﻳﻲ از رﺟﺎل و ﺷﺨﺼﻴﺖﻫﺎي ﻣﻮﻓﻖ ﻗﻮم و ﻣﻠـﺘﺶ‪ ،‬از ﻗﺒﻴـﻞ‪:‬‬
‫روزوﻟﺖ‪ ،‬ﻟﻨﮕﻮﻟﻦ ژوزف‪ ،‬ﻣﺎﻳﻚ و‪ ...‬را ﻣﻲآورد ﻛﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖﻫﺎﻳﻲ را ﻛﺴﺐ ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﻣـﻦ در‬
‫اﻳﻦ اﻣﺮ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪم و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪم ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻓـﺮد ﻛﺘـﺎب ﺗـﺄﻟﻴﻒ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و ﻣـﺮدم را‬
‫راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺳﻌﺎدت و ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﻲ دﻧﻴﺎ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ ﭼـﻪ ﻧﻴﻜﻮﺳـﺖ اﮔـﺮ آدﻣـﻲ‪،‬‬
‫اﺳﻼم و اﺧﻼق اﺳﻼﻣﻲ را ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺑﺸﻨﺎﺳﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﻲ دﻧﻴـﺎ و آﺧـﺮت را ﺑـﻪ دﺳـﺖ‬
‫آورﻧﺪ! ﭼﻪ زﻳﺒﺎﺳﺖ اﮔﺮ اﻧﺴﺎن ﻣﻬﺎرتﻫﺎ و ﺷﻴﻮهﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ را ﻋﺒﺎدﺗﻲ ﺑﻪ ﺣﺴـﺎب آورد ﺗـﺎ‬
‫ﺑﻨﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آن ﺑﻪ ﭘﺮوردﮔﺎرش ﺗﻘﺮب ﺟﻮﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎز ﺑـﺮاﻳﻢ روﺷـﻦ ﮔﺮدﻳـﺪ ﻛـﻪ آﻗـﺎي دﻳـﻞ‬
‫ﻛﺎرﻧﮕﻲ ﺧﻮدﻛﺸﻲ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻳﻘـﻴﻦ ﻛـﺮدم ﻛـﻪ ﻛﺘـﺎﺑﺶ در ﻋـﻴﻦ زﻳﺒـﺎﻳﻲ و‬
‫ﺷﮕﻔﺘﻲ ﺑﻪ وي ﺳﻮدي ﻧﺒﺨﺸﻴﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻘﻴﻖ در ﺗﺎرﻳﺦ ﺧﻮدﻣﺎن ﭘﺮداﺧﺘﻢ و در ﺳﻴﺮت رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬و‬
‫اﺻﺤﺎب وي و ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ اﻓﺮاد ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ و اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺎم اﻣﺖ اﺳﻼﻣﻲ ﻣـﻮاردي را‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻪ ﻣﺎ را از دﻳﮕﺮان ﺑﻲﻧﻴﺎز ﻣﻲﺳﺎزد‪ ،‬ﻟﺬا از آن زﻣﺎن ﺑﻪ ﺗﺄﻟﻴﻒ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب در ﻓﻦ ﺗﻌﺎﻣـﻞ‬
‫ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻣﺒﺎدرت ورزﻳﺪم‪ ،‬ﻛﺘﺎب ﺣﺎﺿﺮ ﻣﺎﺣﺼﻞ ﻳﻚ ﻣﺎه ﻳﺎ ﻳﻚ ﺳـﺎل ﺗـﻼش ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ‬
‫ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻟﻪ ﻣﻦ اﺳﺖ و در ﻋﻴﻦ ﺣـﺎل ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺑـﺮ ﻧﮕﺎرﻧـﺪه‬

‫‪11‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪي ﻣﺆﻟﻒ‬

‫ﻣﻨﺖ ﻧﻬﺎده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪام ﺣﺪود ﺑﻴﺴﺖ ﻋﻨﻮان ﻛﺘﺎب ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻧﻤﺎﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺮﺧـﻲ‬
‫از آنﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻴﺮاژ ﺑﻴﺶ از دو ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﺴﺨﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪهاﻧﺪ؛ اﻣﺎ از ﻫﻤﻪي آنﻫﺎ اﻳﻦ ﻛﺘـﺎب‬
‫در ﻧﺰد ﻣﻦ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ و ارزﺷﻤﻨﺪﺗﺮ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ از ﻫﻤﻪ ﻣﻔﻴﺪﺗﺮ و ﻛﺎرﺑﺮديﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﻳﮕﺎﻧﻪ ﻛﺘﺎﺑﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻠﻤﺎت آن را ﺑﺎ ﻗﻠﻤﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﻮﻧﻢ آﻏﺸﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻮﺷـﺘﻪام‬
‫و ﻛﺎﻟﺒﺪ روﺣﻢ را در ﻗﺎﻟﺐ ﺳﻄﺮﻫﺎﻳﺶ رﻳﺨﺘﻪ و ﭼﻜﻴﺪهي ﺧﺎﻃﺮاﺗﻢ در آن ﻧﮕﺎﺷﺘﻪام‪ .‬واژﮔﺎن‬
‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎب از ﻋﻤﻖ وﺟﻮد ﺗﺮاوش ﻧﻤﻮده‪» ،‬ﻻﺟﺮم از دل ﺑﺮآﻳﺪ‪ ،‬ﺑﺮ دل ﻧﺸﻴﻨﺪ« و ﺳـﻮﮔﻨﺪ ﻳـﺎد‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ آن ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ از ﻗﻠﺒﻢ ﺑﻪ ﺑﻴﺮون ﺗﺮاوش ﻛﺮده ﻣﺸﺘﺎق و ﻋﻼﻗﻤﻨـﺪم ﺗـﺎ در ﻗﻠـﺐ ﺗـﻮ ﻧﻴـﺰ‬
‫اﺳﺘﻘﺮار ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﭘﺲ درود ﺑﺮ ﺷﻤﺎ‪.‬‬
‫ﭼﻪ ﻗﺪر ﺧﻮﺷﺤﺎل ﻣﻲﺷﻮم اﮔﺮ ﺑﺪاﻧﻢ ﻛﻪ ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن ﻋﺰﻳﺰ اﻋﻢ از ﻣﺮد و زن ﺑـﺮ ﻣﻄﺎﻟـﺐ‬
‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﺗﺤﻮﻟﻲ در دورن و ﺑﺎﻃﻦ آنﻫﺎ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه ﺑﺎﺷـﺪ و اﻳـﻦ‬
‫دﮔﺮﮔﻮﻧﻲ و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ را ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻛﺮده‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﻬـﺮهﺑـﺮداري و اﺳـﺘﻔﺎدهي ﺟﺪﻳـﺪي در‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﺎﻳﻞ ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﺎ دﺳﺘﺎن ﻣﺒﺎركﺷﺎن از ﺑﺎب ﺳﭙﺎﺳﮕﺰاري‪ ،‬ﭘﻴﺸـﺮﻓﺖﻫـﺎي‬
‫ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه و اﺣﺴﺎﺳﺎت و دﻳﺪﮔﺎهﻫـﺎي ﺧـﻮد را ﺻـﺎدﻗﺎﻧﻪ و ﺑـﺎ ﺻـﺮاﺣﺖ ﻧﮕﺎﺷـﺘﻪ و از‬
‫ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺴﺖ ﻳﺎ ﭘﻴﺎم ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه‪ ،‬ﺑﺮاي ﻧﮕﺎرﻧﺪه اﻳﻦ ﺳﻄﻮر ارﺳﺎل ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﻦ از ﻟﻄﻒ آنﻫﺎ‬
‫ﺗﺸﻜﺮ ﻧﻤﻮده و ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ دﻋﺎﮔﻮي آﻧﺎن ﺑﺎﺷﻢ‪.‬‬
‫از ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﻣﻄﺎﻟﺐ اﻳﻦ ﻛﺘـﺎب را ﺳـﻮدﻣﻨﺪ ﻧﻤـﻮده و ﺧﺎﻟﺼـﺎﻧﻪ ﺑـﺮاي رﺿـﺎي‬
‫ﺧﻮدش ﻗﺮار دﻫﺪ و ﺑﻪ ﺑﺮادران ﮔﺮاﻣﻲ در »ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻮﺑﺎﻳﻠﻲ« ﺟﺰاي ﺧﻴﺮ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻓﺮﻣﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ‬
‫در ﻧﺸﺮ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬

‫دﻋﺎﮔﻮي ﺷﻤﺎ‬
‫دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻋﺮﻳﻔﻲ‬
‫ﺑﺮاي ﺣ‪‬ﺴﻦ ﺷﺮوع ﻳﺎدآوري ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻢ‪:‬‬
‫»ﻫﺪف اﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻛﺘﺎﺑﻲ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﻨﻴﺪ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺪف اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛـﻪ از آن در زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ«‪.‬‬

‫اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻫﺮﮔﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد‬
‫ﭘﻴﺎﻣﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻮﺑﺎﻳﻞ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮدم ﻛﻪ در آن ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪:‬‬
‫ﺟﻨﺎب ﺷﻴﺦ! ﺣﻜﻢ ﺧﻮدﻛﺸﻲ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻣﻦ ﺑﺎ ﺳﺆالﻛﻨﻨﺪه ﺗﻤﺎس ﮔﺮﻓﺘﻢ‪ ،‬ﺷﺨﺼﻲ ﻛـﻪ در‬
‫آﻏﺎز ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻣﻦ ﭘﺎﺳﺦ داد‪.‬‬
‫ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺑﺒﺨﺸﻴﺪ‪ ،‬ﺳﺆاﻟﺘﺎن را ﻧﻔﻬﻤﻴﺪم دوﺑﺎره آن را ﺗﻜﺮار ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫وي ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ آﻛﻨﺪه از درد و رﻧﺞ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﻮال واﺿﺢ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﻜﻢ ﺧﻮدﻛﺸﻲ ﭼﻴﺴﺖ؟‬
‫ﻣﻦ ﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺑﻪ او ﭘﺎﺳﺨﻲ ﺑﺪﻫﻢ ﻛـﻪ ﺗﻮﻗـﻊ آن را ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا ﺑـﺎ ﺧﻨـﺪه ﮔﻔـﺘﻢ‪:‬‬
‫ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪ .‬او ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﭼﺮا؟ ﻣﻦ ﻋﺮض ﻧﻤـﻮدم‪ :‬ﻧﻈـﺮ ﺷـﻤﺎ ﭼﻴﺴـﺖ؛ ﻣـﻲﺧـﻮاﻫﻢ در‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻤﻲ ﻛﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻳﺪ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﺎﻳﻢ! ﺟﻮان ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺧُـﺐ‪ ،‬ﭼـﺮا‬
‫ﻗﺼﺪ ﺧﻮدﻛﺸﻲ ﻛﺮدهاﻳﺪ؟ ﺟﻮان اﻇﻬﺎر داﺷﺖ‪ :‬ﭼﻮن ﺷﻐﻠﻲ ﻧﺪارم‪ ،‬ﺑﻴﻜﺎر ﻫﺴﺘﻢ و ﻣـﺮدم ﻣـﺮا‬
‫دوﺳﺖ ﻧﺪارﻧﺪ و اﺻﻼً ﻣﻦ ﻳﻚ اﻧﺴـﺎن ﺷﻜﺴـﺖﺧـﻮرده ﻫﺴـﺘﻢ و‪ ...‬ﺑﻌـﺪ ﺑـﻪ ﺑـﺎزﮔﻮﻧﻤﻮدن‬
‫داﺳﺘﺎنﻫﺎي ﻃﻮﻻﻧﻲ از ﺷﻜﺴﺖ در زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﻳﺶ ﭘﺮداﺧﺖ و ﻧﺎﺗﻮاﻧﻲ و ﺿﻌﻒ در اﺳـﺘﻔﺎده‬
‫از ﻧﻴﺮوﻫﺎ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي ﺧﻮﻳﺶ را ﻋﻨﻮان ﻛﺮد ﻛﻪ در واﻗﻊ اﻳـﻦ ﻳـﻚ ﻣﻌﻀـﻞ ﺑـﺰرگ ﺑـﺮاي‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭼﺮا ﻫﺮﻛﺪام از ﻣﺎ ﺧﻮدش را ﺑﺎ دﻳﺪي ﭘﺴﺖ و ﺣﻘﻴﺮ ﻣﻲﻧﮕﺮد!‬
‫زﻳﺮا ﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎن ﺧﻮدش ﻛﺴﺎﻧﻲ را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻻي ﻗﻠﻪي ﻛﻮه اﻳﺴﺘﺎدهاﻧـﺪ و ﺧـﻮدش را‬
‫ﻛﻤﺘﺮ از آن ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻧﺎن ﺑﻪ ﻗﻠﻪ ﺑﺮﺳﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺣﺪ اﻗﻞ ﻣﺎﻧﻨﺪ آنﻫﺎ ﺑﺎﻻي ﻛﻮه ﺑﺮود‪.‬‬
‫وﻣـــــــــﻦ ﻳﺘﻬﻴـــــــــﺐ ﺻـــــــــﻌﻮد اﳉﺒـــــــــﺎل‬

‫ﻳﻌــــــــﺶ أﺑــــــــﺪ اﻟــــــــﺪﻫﺮ ﺑــــــــﲔ اﳊﻔــــــــﺮ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﻫﺮﻛﺲ از ﺑﺎﻻرﻓﺘﻦ ﻛﻮهﻫﺎ ﺑﻬﺮاﺳﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻫﻤﻴﺸﻪ در ﻣﻴﺎن ﭼﺎﻟﻪﻫﺎ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬
‫آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻲ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ از اﻳﻦ ﻛﺘﺎب و ﻳﺎ ﻫـﺮ ﻛﺘـﺎب دﻳﮕـﺮي ﻛـﻪ در ﺑ‪‬ﻌـﺪ ﻣﻬـﺎرتﻫـﺎ و‬
‫ﻣﺮاﻗﺒﺖﻫﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ ﻫﺮﮔﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ؟ او ﺷﺨﺺ ﻣﺴﻜﻴﻦ و درﻣﺎﻧﺪهاي اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﺶ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﻗﺎﻧﻊ اﺳﺖ و ﭼﻨـﻴﻦ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪:‬‬
‫اﻳﻦ ﺳﺮﺷﺖ و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ آن ﺑﺰرگ ﺷﺪهام و ﺑـﺮ آن ﻋـﺎدت ﻛـﺮدهام و اﻣﻜـﺎن‬

‫اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻫﺮﮔﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد‬

‫‪13‬‬

‫ﺗﻐﻴﻴﺮ در آن وﺟﻮد ﻧﺪارد و ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﻦ ﻋﺎدت ﻛﺮدهاﻧﺪ؛ ﻣﮕﺮ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ در‬
‫ﺳﺨﻨﻮري ﻣﺜﻞ »ﺧﺎﻟﺪ« ﺑﺎﺷﻢ و ﻳﺎ در ﮔﺸﺎدهروﻳﻲ و ﺑﺸﺎﺷﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ »اﺣﻤﺪ« ﻳﺎ ﭼﻮن »زﻳﺎد« در‬
‫ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ؟! اﻳﻦ اﻣﺮي ﻣﺤﺎل و ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫روزي ﺑﺎ ﻳﻚ ﭘﻴﺮﻣﺮد ﻛﻬﻦ ﺳﺎل در ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮدم ﻛﻪ اﻫﻞ ﻣﺠﻠﺲ اﻓﺮاد‬
‫ﻋﻮام و ﺳﺴﺖﻫﻤﺖ ﺑﻮدﻧﺪ و اﻳﻦ ﭘﻴﺮﻣﺮد ﺑﺎ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ در اﻃﺮاف او ﺑﻮدﻧﺪ ﺳـﺨﻨﺎﻧﻲ ﻋﺎﻣﻴﺎﻧـﻪ‬
‫رد و ﺑﺪل ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻣﺠﻠﺲ ﻫﻴﭻ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺨﺼـﻴﺘﻲ ﺑـﺰرگ ﺑﺎﺷـﺪ وﺟـﻮد‬
‫ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﺟﺰ ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻛﻬﻮﻟﺖ ﺳﻦ ﺑﻪ او اﺣﺘﺮام ﻣﻲﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳـﺨﻨﺎن‬
‫ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ در اﻳﻦ ﻣﺠﻠﺲ اﻳﺮاد ﻧﻤﻮدم و در ﺧﻼل ﺳﺨﻨﺎﻧﻢ ﻳﻚ ﻓﺘﻮا از ﺷﻴﺦ ﻋﻼﻣﻪ ﺑﻦ ﺑﺎز ﻧﻴـﺰ‬
‫ذﻛﺮ ﻧﻤﻮدم وﻗﺘﻲ از ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻓﺎرغ ﺷﺪم‪ ،‬آن ﺷﻴﺦ از روي اﻓﺘﺨﺎر رو ﺑﻪ ﻣﻦ ﻛـﺮد و ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﻣﻦ و ﺷﻴﺦ ﺑﻦ ﺑﺎز ﺑﺎﻫﻢ ﻫﻤﻜﻼس ﺑﻮدﻳﻢ و ﭼﻬﻞ ﺳﺎل ﭘـﻴﺶ در ﻣﺴـﺠﺪ ﺷـﻴﺦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑـﻦ‬
‫اﺑﺮاﻫﻴﻢ درس ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺻﻮرﺗﻢ را ﺑﺮﮔﺮداﻧـﺪم و ﺑـﻪ وي ﻧﻈـﺮي اﻧـﺪاﺧﺘﻢ‪ ،‬اﻧﮕـﺎر ﭼﻬـﺮهي وي ﺑـﺎ داﺷـﺘﻦ اﻳـﻦ‬
‫ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﻣﻲدرﺧﺸﻴﺪ و ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺎدﻣﺎن ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﻴﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻳﻚ ﺑﺎر در ﻃﻮل ﺣﻴـﺎﺗﺶ ﺑـﺎ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﻮﻓﻘﻲ ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺑﺎ ﺧﻮدم ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اي ﺑﻲﭼﺎره! ﺗﻮ ﭼﺮا ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻦ ﺑﺎز ﻣﻮﻓـﻖ ﻧﺸـﺪي‪ ،‬ﺣـﺎل آن ﻛـﻪ راه را‬
‫ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﭘﺲ ﭼﺮا ﺗﻮ ﺑﻪ آن ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺮﺳﻴﺪي؟‬
‫ﭼﺮا آن ﻫﻨﮕﺎم ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﮔﺮاﻧﻤﺎﻳﻪ ﺷﻴﺦ ﺑﻦ ﺑﺎز دار ﻓﺎﻧﻲ را وداع ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬در ﻓﻘـﺪان‬
‫وي ﻣﻨﺎﺑﺮ‪ ،‬ﻣﺤﺮابﻫﺎ و ﻣﻜﺘﺐﻫﺎ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ و زاري درﻣﻲآﻳﻨﺪ و روزي ﻛﻪ ﺗﻮ ﻣﻲﻣﻴﺮي‪ ،‬ﺷـﺎﻳﺪ‬
‫ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﺑﺮاي ﺗﻮ ﻧﮕﺮﻳﺪ؛ ﻣﮕﺮ از روي ﻣﺠﺎﻣﻠﻪ ﻳﺎ ﻋﺎدت!‬
‫ﻫﻤﻪي ﻣﺎ روزي ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ را ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻴﻢ و ﺑـﺎ ﻓﻼﻧـﻲ ﻫﻤـﺮاه و ﻫﻤﻜـﻼس‬
‫ﺑﻮدﻳﻢ و ﺑﺎ ﻓﻼن ﻫﻢ ﻣﺠﻠﺲ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬ﺣﺎل اﻳﻦ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻓﺘﺨﺎر ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻠﻜـﻪ اﻓﺘﺨـﺎر آن اﺳـﺖ‬
‫ﻛﻪ ﺗﻮ ﻣﺎﻧﻨﺪ او ﺑﺎﻻي ﻗﻠﻪ ﺑﺮوي‪ .‬ﭘﺲ ﺗﻮ ﻧﻴﺰ ﺷﺠﺎع و ﭘﻬﻠﻮان ﺑﺎش و ﺣﺎﻻ ﺗﺼـﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴـﺮ ﺗـﺎ‬
‫ﺗﻤﺎم ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎﻳﺖ را در ﺟﻬﺖ ﻣﻔﻴﺪ و ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﻛـﺎر ﮔﻴـﺮي‪ ،‬ﺧـﻮدت را ﺑـﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ‬

‫‪14‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﺮﺳﺎن‪ ،‬ﺗﺮﺷﺮوﻳﻲ را ﺑﻪ ﻟﺒﺨﻨﺪ‪ ،‬اﻓﺴﺮدﮔﻲ را ﺑﻪ ﺧﻮﺷﺮوﻳﻲ‪ ،‬ﺑﺨﻞ را ﺑﻪ ﺳـﺨﺎوت و ﺑﺨﺸـﺶ‪،‬‬
‫ﺧﺸﻢ را ﺑﻪ ﺑﺮدﺑﺎري و ﻣﺼﺎﻳﺐ را ﺑﻪ ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﻦ‪ .‬و اﻳﻤﺎن را اﺳﻠﺤﻪات ﻗﺮار ده و از‬
‫زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‪ ،‬زﻳﺮا زﻧﺪﮔﻲ ﻛﻮﺗﺎه اﺳﺖ و زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮاي ﻏﻢ و اﻧﺪوه ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﭼﮕﻮﻧـﻪ‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف دﺳﺖ ﻣﻲﻳﺎﺑﻲ؟ ﭘﺎﺳﺨﺶ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮاﻧﻲ و ﻣﻦ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺧـﺎﻃﺮ‬
‫آن را ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻛﺮدهام‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎش ان ﺷﺎء اﷲ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺧﻮاﻫﻲ رﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻮﺟﻪ‪ :‬ﺑﺎ ﻣﺎ ﺑﺎش‪...‬‬
‫»ﭘﻬﻠــﻮان ﻛﺴــﻲ اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﺗﺼــﻤﻴﻢ ﻣــﻲﮔﻴــﺮد و ﭘﺎﻓﺸــﺎري ﻣــﻲﻛﻨــﺪ ﺗــﺎ ﻣﻬــﺎرتﻫــﺎ و‬
‫ﺧﻼﻗﻴﺖﻫﺎﻳﺶ را ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ دﻫﺪ و از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎﻳﺶ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ«‪.‬‬

‫ﻣﺎ ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﻓﺮا ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ؟‬
‫ﻣﺮدم ﻏﺎﻟﺒﺎً در اﺳﺒﺎب اﻧﺪوه و ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎﻫﻢ ﻣﺸﺘﺮك ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ ‬زﻳﺮا ﻫﻤﮕﻲ ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ وﻗﺘﻲ اﻣﻮالﺷﺎن زﻳﺎد ﺷﻮد‪.‬‬
‫‪ ‬ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ وﻗﺘﻲ در ﻛﺎرﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﺮﻗﻲ دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ ‬ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ وﻗﺘﻲ دﻧﻴﺎ ﺑﻪ روﻳﺸﺎن ﺑﺨﻨﺪد و ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎﻳﺸﺎن ﺗﺤﻘﻖ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬
‫‪ ‬در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻫﻤﮕﻲ ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻓﻘﺮ و ﻓﺎﻗﻪ ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ ‬ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎري ﻣﺒﺘﻼ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ ‬ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﻣﻮرد اﻫﺎﻧﺖ و ﺑﻲاﺣﺘﺮاﻣﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﻣﺎداﻣﻲ ﻛﻪ اﻣﻮر اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻴﺎﻳﻴﻢ و از روشﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲﻫﺎي ﻣﺎن را ﭘﺎﻳﺪار‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﺎ را ﺑﺮ ﻏﻢﻫﺎ و اﻧﺪوهﻫﺎيﻣﺎن ﭘﻴﺮوز ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن زﻧﺪﮔﻲ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﻴﻦ ﺗﻠﺨﻲﻫﺎ و ﺷﻴﺮﻳﻨﻲﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮد‪.‬‬
‫ﻣﻦ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﻮاﻓﻖ ﻫﺴﺘﻢ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﭼﺮا ﻣﺎ در ﺑﺴﻴﺎري اوﻗﺎت ﺑﺮاي ﻣﺼﺎﺋﺐ و ﺳﺨﺘﻲﻫﺎ ﺟﺎي ﺑﺰرﮔﺘﺮي از ﺣﺠﻤـﺶ ﺑـﺎز‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ؛ و روزﻫﺎﻳﻲ را در ﻏﻢ و اﻧﺪوه ﺳﭙﺮي ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ؛ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﻛـﻪ ﻣـﻲﺗـﻮاﻧﻴﻢ ﻏـﻢ و‬
‫اﻧﺪوهﻣﺎن را ﺑﻪ ﻳﻚ ﻟﺤﻈﻪ ﻛﺎﻫﺶ دﻫﻴﻢ و ﭼﺮا ﺳﺎﻋﺖﻫﺎ اﻧﺪوﻫﮕﻴﻦ ﺑﺎﺷﻴﻢ؟ ﺑﺮاي ﭼﻴـﺰي ﻛـﻪ‬
‫ﺳﺰاوار ﻏﻢ و اﻧﺪوه ﻧﻴﺴﺖ! ﭼﺮا؟‬
‫ﺑﺪان ﻛﻪ ﻏﻢ و اﻧﺪوه ﻧﺎﺧﻮدآﮔﺎه ﺑﻪ ﻗﻠﺐ ﻫﺠﻮم آورده و ﺑﺪون اﺟـﺎزه وارد آن ﻣـﻲﺷـﻮد‪،‬‬
‫وﻟﻲ ﻫﺮ وﻗﺖ دروازه ﻏﻢ ﺑﺎز ﻣﻲﺷﻮد ﻫﺰار راه ﺑﺮاي ﺑﺴﺘﻦ آن ﻧﻴﺰ وﺟـﻮد دارد؛ اﻳـﻦ ﭼﻴـﺰي‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ آن را در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻓﺮا ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ‪.‬‬
‫از ﺟﻬﺘﻲ دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﭼﻪﻗﺪر اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﻣﺤﺒﻮﺑﻲ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺑﺎ دﻳﺪن آنﻫﺎ ﺷـﺎدﻣﺎن‬
‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ آنﻫﺎ اﻧﺲ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬آﻳﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻓﻜﺮ ﻛﺮدهاي ﻛﻪ ﺗـﻮ ﻳﻜـﻲ از آنﻫـﺎ‬
‫ﺑﺎﺷﻲ؟‬

‫‪16‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﭼﺮا ﻋﻤﻠﻜﺮد دﻳﮕﺮان ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺷﮕﻔﺘﻲ واﻣﻲدارد و ﺗـﻮ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎل اﻳـﻦ ﻧﻴﺴـﺘﻲ ﻛـﻪ ﻣﺎﻳـﻪ‬
‫ﺷﮕﻔﺘﻲ دﻳﮕﺮان ﻗﺮار ﮔﻴﺮي!‬
‫ﻣﺎ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﻲآﻣﻮزﻳﻢ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻲ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﻲ‪.‬‬
‫ﭼﺮا وﻗﺘﻲ ﭘﺴﺮ ﻋﻤﻮﻳﺖ در ﻣﺠﻠﺴﻲ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪي ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺧـﺎﻃﺮ او ﺳـﻜﻮت‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎن او ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و از ﺷﻴﻮه ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻨﺶ ﺑﻪ ﺷـﮕﻔﺖ درﻣـﻲآﻳﻨـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ‬
‫وﻗﺘﻲ ﺗﻮ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ از ﺗﻮ روي ﻣﻲﮔﺮداﻧﻨﺪ و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎي ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ؟ ﭼﺮا؟‬
‫ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﻳﻦ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻮ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ و از ﻣﺪرك ﻋﻠﻤﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴـﺘﻲ و‬
‫ﺷﻐﻞ و ﻣﻨﺼﺐ ﺑﺮﺗﺮي در اﺧﺘﻴﺎر داري؟ ﭘﺲ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﭼﺮا او ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺮدم را ﺑﻪ ﺧـﻮد‬
‫ﺟﻠﺐ ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺗﻮ از آن ﻋﺎﺟﺰ ﻫﺴﺘﻲ؟ ﭼﺮا ﻓﺮزﻧﺪان ﻓـﻼن ﭘـﺪر‪ ،‬او را دوﺳـﺖ دارﻧـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﺮاﻫﻲ او در دﻳﺪ و ﺑﺎزدﻳﺪﻫﺎ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ﻓﺮزﻧﺪان ﭘﺪري دﻳﮕﺮ از او رويﮔـﺮدان‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎ ذﻛﺮ اﻧﻮاع ﻋﺬرﻫﺎ و ﺑﻬﺎﻧﻪﻫﺎ از ﻫﻤﺮاﻫﻲ او ﭘﻮزش ﻣﻲﺧﻮاﻫﻨﺪ‪ .‬ﭼـﺮا؟ آﻳـﺎ ﻫـﺮدو‬
‫ﭘﺪر ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؟ اﻳﻦ ﭼﺮا و آن ﭼﺮا؟ در اﻳـﻦ ﻛﺘـﺎب ﭼﮕـﻮﻧﮕﻲ ﺑﻬـﺮهﺑـﺮدن از زﻧـﺪﮔﻲ را ﻳـﺎد‬
‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ‪ .‬روشﻫﺎي ﺟﺬب ﻣﺮدم‪ ،‬اﻳﺠﺎد ﺗﺄﺛﻴﺮ در آنﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺤﻤﻞ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت آنﻫـﺎ‪ ،‬ﺗﻌﺎﻣـﻞ ﺑـﺎ‬
‫اﻓﺮاد ﺳﺨﺖﻣﺰاج و ﺑﺪاﺧﻼق و‪ ...‬را ﻳﺎد ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ‪.‬‬

‫ﭘﺲ درود ﺑﺮ ﺷﻤﺎ‪...‬‬
‫»ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ اﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ را ﻛﺸـﻒ ﻛﻨـﻲ ﻛـﻪ ﻣـﺮدم دوﺳـﺖ دارﻧـﺪ؛ ﺑﻠﻜـﻪ‬
‫ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﻲ را ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮي ﺗﺎ ﻣﺤﺒﺖ آنﻫﺎ را ﺟﻠﺐ ﻧﻤﺎﻳﻲ«‪.‬‬

‫ﭼﺮا ﻣﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻣﻲﮔﺮدﻳﻢ‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓﻘﻴﺮﻧﺸﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ رﻓﺘﻢ‪ ،‬ﭘﺲ از اﻳـﺮاد ﺳـﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻳﻜـﻲ از‬
‫اﺳﺎﺗﻴﺪ ﻛﻪ از ﺧﺎرج ﻣﻨﻄﻘﻪ آﻣﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬از ﺷﻤﺎ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻛﻪ در ﺗﻜﻔﻞ و‬
‫ﻧﮕﻬﺪاري ﺑﻌﻀﻲ از ﻃﻼب ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﺎﻳﻲ‪ .‬ﻣﻦ ﻋـﺮض ﻛـﺮدم‪ :‬ﻳﻌﻨـﻲ ﭼـﻪ؟ ﻣﮕـﺮ ﻣـﺪارس‬
‫دوﻟﺘﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﻳﮕﺎن ﻛﺎر ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﺮا؛ اﻣﺎ ﻣﺎ ﺑﺮاي ﺗﺤﺼﻴﻼت داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ آنﻫﺎ‬
‫را ﻣﺴﺎﻋﺪت ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺗﺤﺼﻴﻞ در داﻧﺸﮕﺎه دوﻟﺘﻲ راﻳﮕﺎن اﺳـﺖ؛ ﺣﺘـﻲ ﺑـﻪ آنﻫـﺎ‬
‫ﺣﻘﻮق ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫وي اﻓﺰود‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﻣﻔﺼﻞ ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ :‬ﻧﺰد ﻣﺎ داﻧـﺶآﻣـﻮزاﻧﻲ وﺟـﻮد‬
‫دارﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﻮن از دوره دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻓﺎرغ اﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﻣﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ %99‬آنﻫـﺎ‪ ،‬از ﭼﻨـﺎن ذﻛـﺎوت و‬
‫ﻫﻮش ﻓﻮق اﻟﻌﺎدهاي ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺑﻴﻦ ﻛﻞ اﻣﺖ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي آﻧـﺎن ﻛـﺎﻓﻲ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ اﻣﺎ وﻗﺘﻲ از دوره دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻓﺎرغ اﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﺮاي اداﻣـﻪ‬
‫ﺗﺤﺼﻴﻞ ﺑﻪ ﺧﺎرج از روﺳﺘﺎيﺷﺎن ﺑﺮوﻧﺪ و ﻋﻠﻮم ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﭘﺰﺷﻜﻲ‪ ،‬ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‪ ،‬دﻳﻦ و‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺖ‪ ،‬ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ و‪ ...‬را ﻓﺮا ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎي ﺷـﺎن از رﻓـﺘﻦ آنﻫـﺎ ﻣﻤﺎﻧﻌـﺖ ﻧﻤـﻮده و‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﻧﺪهاﻳﺪ ﺑﺮاﻳﺘﺎن ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﻧﺰد ﻣﺎ ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﺪ و ﭼﻮﭘﺎﻧﻲ ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﻧﺎﺧﻮد آﮔﺎه ﻓﺮﻳﺎد زدم‪ :‬ﭼﻮﭘﺎﻧﻲ! ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﭼﻮﭘﺎﻧﻲ و اﻛﻨﻮن ﺑﻴﭽﺎرﮔﺎن ﻧﺰد ﭘﺪرانﺷﺎن‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻪ و ﭼﻮﭘﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ازدواج ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﻲ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ و آنﻫـﺎ‬
‫ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺷﻴﻮه ﭘﺪرانﺷﺎن رﻓﺘﺎر ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و آﻧﺎن ﻧﻴﺰ ﺷﻐﻞ ﭼﻮﭘﺎﻧﻲ را ﺑﺮﻣﻲﮔﺰﻳﻨﻨﺪ! ﻣﻦ ﮔﻔـﺘﻢ راه‬
‫ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﭼﻴﺴﺖ؟‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬راه ﺣﻞ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﭘﺪرانﺷﺎن را ﺑﺎ اﺳﺘﺨﺪام ﻳﻚ ﭼﻮﭘﺎن ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻨـﻴﻢ ﺗـﺎ او را‬
‫ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺒﻠﻐﻲ اﻧﺪك ﻛﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ﻣـﺎ ﺟﻤـﻊآوري ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ ،‬اﺳـﺘﺨﺪام ﻧﻤﺎﻳـﺪ و ﭘﺴـﺮ‬
‫ﻧﺎﺑﻐﻪاش از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎ و اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ دارد اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ و ﻧﻴﺰ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻓﺮزﻧﺪش را ﺗﺎ اﻳﻦ‬
‫ﻛﻪ ﻓﺎرغ اﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ‪ .‬ﺑﺎز آن اﺳﺘﺎد ﺳﺮش را ﭘﺎﻳﻴﻦ ﮔﺮﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺣـﺮام‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎ و اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎي ﻓﻄﺮي در ﺳﻴﻨﻪي ﺻﺎﺣﺒﺎنﺷـﺎن ﺑﻤﻴـﺮد‪ ،‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬

‫‪18‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﺮاي آن ﺣﺴﺮت ﻣﻲﺧﻮرﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن در ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪم و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠـﻪ رﺳـﻴﺪم ﻛـﻪ‬
‫اﻣﻜﺎن ﻧﺪارد ﻣﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻪ ﺑﺮﺳﻴﻢ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را دﻧﺒﺎل ﻛﺮده و آنﻫﺎ را ﻛﺴﺐ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪.‬‬
‫آري! ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه ﻓﺮا ﻣﻲﺧﻮاﻧﻢ اﮔﺮ ﻛﺴﻲ از ﻣﻮﻓﻖﺷﺪﮔﺎن را ﺑﻴﺎﺑﻲ اﻋـﻢ از اﻳـﻦ ﻛـﻪ در‬
‫ﻋﻠﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ دﻋﻮت ﻳﺎ ﺳﺨﻨﻮري‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎد‪ ،‬ﻃﺐ‪ ،‬ﻫﻨﺪﺳﻪ و ﻳﺎ ﻛﺴﺐ ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ در ﻣﻴﺎن ﻣـﺮدم‬
‫و اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﺧﺎﻧﻮادهاش ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺘﻲ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﭘﺪر ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧـﺪاﻧﺶ‪،‬‬
‫ﻳﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﭘﻴﺮوزﻣﻨﺪ ﺑﺎ ﺷﻮﻫﺮش ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورده اﺳـﺖ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬
‫ﺷﺨﺺ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎن و دوﺳﺘﺎﻧﺶ – ﻫﺪف ﻣﻦ اﻓﺮاد ﻣﻮﻓﻖ اﺳﺖ ﻧـﻪ ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﭘﺸﺘﻮاﻧﻪ و ﺑﺎزوي دﻳﮕﺮان ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻪاﻧﺪ – ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﺤﺪي ﻓﺮا ﻣﻲﺧﻮاﻧﻢ اﮔﺮ ﻳﻜـﻲ از اﻳـﻦﻫـﺎ را‬
‫ﺑﻴﺎﺑﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪاي از ﻣﻮﻓﻘﻴﺖﻫﺎ رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ – داﻧﺴﺘﻪ ﻳﺎ ﻧﺎﺧﻮدآﮔـﺎه – ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻤﺎرﺳﺖ و ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﺑﻪ وﺳـﻴﻠﻪي آن ﺗﻮاﻧﺴـﺘﻪاﻧـﺪ ﺑـﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ و‬
‫ﭘﻴﺮوزي دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺳﺮﺷـﺖ و ﻃﺒﻴﻌـﺖ ﺧـﻮﻳﺶ ﺑـﻪ ﻛﺴـﺐ ﻣﻬـﺎرتﻫـﺎي ﻫﺪﻓﻤﻨـﺪ و‬
‫ﻣﻮﻓﻘﻴﺖآﻣﻴﺰ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﻣﻬﺎرتﻫﺎ و ﺧﻼﻗﻴﺖﻫﺎﻳﻲ را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ و آنﻫـﺎ را‬
‫اﻋﻤﺎل ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺎ در اﻳﻨﺠﺎ از اﻳﻦ اﻓـﺮاد ﻣﻮﻓـﻖ ﺑﺤـﺚ‬
‫ﻛﺮده‪ ،‬زﻧﺪﮔﻲ آنﻫﺎ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ و روش و ﺷﻴﻮهي آنﻫﺎ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻴﻢ‬
‫ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻴﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪهاﻧﺪ و آﻳﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻋﻴﻦ راه و روش آنﻫـﺎ را ﻃـﻲ ﻧﻤـﺎﻳﻴﻢ و‬
‫ﻣﺎﻧﻨﺪ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑﺮﺳﻴﻢ؟‬
‫ﭼﻨﺪي ﭘﻴﺶ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ از ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان ﺟﻬﺎن ﺟﻨﺎب ﺷﻴﺦ ﺳﻠﻴﻤﺎن راﺟﺤﻲ ﺑﺮﺧـﻮرد ﻧﻤـﻮدم‪،‬‬
‫وي را داراي ﺗﻔﻜﺮ اﺳﺘﻌﺎﻟﻲ و در اﺧﻼق ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻛﻮﻫﻲ ﻳﺎﻓﺘﻢ‪ ،‬ﻓﺮدي ﻛﻪ ﺻـﺎﺣﺐ ﻣﻴﻠﻴﺎردﻫـﺎ‬
‫ﭘﻮل و ﻣﺎﻟﻚ ﻫﺰاران ﻗﻄﻌﻪ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ ﺻﺪﻫﺎ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻨﺎ ﻧﻤﻮده و ﻫـﺰاران ﻳﺘـﻴﻢ را ﻛﻔﺎﻟـﺖ و‬
‫ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻧﻤﻮده اﺳـﺖ‪ ،‬ﻣـﺮدي در اوج ﭘﻴﺸـﺮﻓﺖ و ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ‪ ،‬از ﻧﺨﺴـﺘﻴﻦ دوران زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﺧﻮﻳﺶ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ از ﭘﻨﺠﺎه ﺳﺎل ﻗﺒﻞ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﻤـﻮم ﻣـﺮدم ﺑـﻮد و‬
‫ﺟﺰ ﺧﻮراك و ﻛﻔﺎف روزاﻧﻪاش ﭼﻴﺰي دﻳﮕﺮ در ﺑﺴﺎط ﻧﺪاﺷﺖ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار را ﻫـﻢ‬

‫ﭼﺮا ﻣﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻣﻲﮔﺮدﻳﻢ‬

‫‪19‬‬

‫ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣﻲآورد ﻛﻪ ﮔﺎﻫﻲ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﻣﺮدم را ﺗﻤﻴﺰ ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ ﻣﺎﻳﺤﺘﺎج‬
‫زﻧﺪﮔﻲاش را ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﺪ و ﮔﺎﻫﻲ ﺷﺐ و روز در ﻣﻐﺎزه و ﺻﺮاﻓﻲ ﺧﻮد ﻛﺎر ﻣﻲﻛﺮد‪.‬‬
‫وي ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ در اﺑﺘﺪا در داﻣﻨﻪي ﻛﻮه ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻗﺮار داﺷﺖ و ﺳﭙﺲ ﻫﻤﻮاره ﺑـﺎﻻ‬
‫ﻣﻲرﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﻠﻪي ﺗﺮﻗﻲ و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ رﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎﻳﺶ ﻣﻲاﻧﺪﻳﺸﻴﺪم و ﭼﻨﻴﻦ درﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺑﺴـﻴﺎري از ﻣـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﺗﻤﺮﻳﻦ آنﻫﺎ ﺑﭙﺮدازﻳﻢ و اﺳـﺘﻘﺎﻣﺖ ﻧﻤـﻮده و در اﻳـﻦ راﺳـﺘﺎ‬
‫ﺛﺎﺑﺖﻗﺪم ﺑﺎﺷﻴﻢ ﺑﻪ ﺗﻮﻓﻴﻖ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ او ﺑﺎﺷﻴﻢ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬اﻣﺮ دﻳﮕﺮي ﻛﻪ ﻣﺎ را وادار ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪ ،‬اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺎ داراي ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي ﻓﻄﺮي و ﺧﺪادادي ﻣﻲﺑﺎﺷﻴﻢ؛ اﻣﺎ از آنﻫﺎ ﻏﺎﻓﻞ ﻫﺴﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻳـﺎ‬
‫در رﺷﺪ و ﺑﺎروري آنﻫﺎ ﺗﻼش ﻧﻤﻲﻛﻨـﻴﻢ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻗـﺪرت ﺳـﺨﻨﻮري‪ ،‬اﻧﺪﻳﺸـﻪ ﺗﺠـﺎري‪ ،‬ﻳـﺎ‬
‫ذﻛﺎوت ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ و ﻏﻴﺮه‪.‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ ﺧﻮد ﻓﺮد‪ ،‬اﻳﻦ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎ را ﻛﺸﻒ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﮔﺎﻫﻲ ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮادي دﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬
‫اﺳﺘﺎد‪ ،‬ﻣﺴﺌﻮل‪ ،‬ﻣﺮﺑﻲ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺮادر ﺧﻴﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻛﺸﻒ ﺷﺪه و ﻣﺎ ﺑـﻪ آنﻫـﺎ ﭘـﻲ ﻣـﻲﺑـﺮﻳﻢ‪ ،‬وﻟـﻲ‬
‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﻓﺮاد ﺑﺴﻴﺎر اﻧﺪك اﻧﺪ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ اﻳﻦ اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎي ﺑﺎﻟﻘﻮه در درون ﻓﺮد ﻧﻬﻔﺘﻪ ﺷﺪه )و‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ( ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮ آنﻫﺎ ﻏﻠﺒﻪ ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪيﻫﺎﻳﺸـﺎن‬
‫در ﻧﻄﻔﻪ ﺧﻔﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺎ ﻳﻚ رﻫﺒﺮ‪ ،‬ﺧﻄﻴﺐ‪ ،‬داﻧﺸﻤﻨﺪ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﻣﻮﻓﻖ ﻳـﺎ ﭘـﺪري‬
‫دﻟﺴﻮز را از دﺳﺖ ﻣﻲدﻫﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻣﺎ در اﻳﻨﺠﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي وﻳﮋه و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪاي را ذﻛﺮ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺑﺮﺧـﻲ از آنﻫـﺎ ﻧـﺰد‬
‫ﺗﻮﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻳﺎدآوري ﻣﻲﻛﻨـﻴﻢ و اﮔـﺮ ﺑﺨﺸـﻲ را از دﺳـﺖدادهاي ﺗـﻮ را ﺑـﻪ آن ﺗﻤـﺮﻳﻦ‬
‫ﻣﻲدﻫﻴﻢ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻦ‪.‬‬

‫ﺑﻴﻨﺪﻳﺶ!‬

‫‪20‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫»وﻗﺘﻲ ﺧﻮاﺳﺘﻲ ﺑﺎﻻي ﻛﻮه ﺑﺮوي‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﻠﻪ ﺑﻨﮕﺮ و ﺑﻪ ﺗﺨﺘـﻪ ﺳـﻨﮓﻫـﺎي ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧـﺖ ﺗﻮﺟـﻪ‬
‫ﻣﻜﻦ‪ ،‬ﺑﺎ ﮔﺎمﻫﺎي ﻣﺤﻜﻢ و ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎﻻ ﺑﺮو و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﻬﺶ و ﭘـﺮش ﺣﺮﻛـﺖ ﻧﻜـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺒﺎدا ﭘﺎﻳﺖ ﺑﻠﻐﺰد«‪.‬‬

‫ﺧﻮدت را ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮ‬
‫ﺑﺎ ﻳﻚ ﻓﺮدي ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎل ﻋﻤﺮ دارد‪ ،‬وي را در ﻳﻚ اﺳﻠﻮب‪ ،‬ﻣﻨﻄﻖ و ﺗﻔﻜـﺮ‬
‫ﻣﺸﺨﺼﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ و ﺑﺎز وﻗﺖ دﻳﮕﺮي ﺑﺎ او ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻦ ﺳﻲ ﺳﺎﻟﮕﻲ رﺳـﻴﺪه اﺳـﺖ؛‬
‫اﻣﺎ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎﻳﺶ ﻋﻴﻦ زﻣﺎن ﺳﺎﺑﻖ )ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻟﮕﻲاش( ﺑﻮده و در آن ﻫﻴﭻ ﭘﻴﺸـﺮﻓﺘﻲ‬
‫ﻧﻜﺮده اﺳﺖ! در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ اﻓﺮاد دﻳﮕﺮي ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﻲ و درﻣﻲﻳـﺎﺑﻲ ﻛـﻪ از زﻧـﺪﮔﻲ ﺧـﻮﻳﺶ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮدهاﻧﺪ؛ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻫﺮ روز از روز ﻗﺒﻞﺷﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﺮﻗﻲ ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻫـﺮ‬
‫ﻟﺤﻈﻪاي ﻛﻪ ﻣﻲﮔﺬرد در اﻣﻮر دﻳﻨﻲ ﻳﺎ دﻧﻴﻮي ﺑﺎﻻ ﻣﻲروﻧﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﻲ اﻧﻮاع ﻣﺮدم را‬
‫در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺸﻨﺎﺳﻲ ﺑﻴﺎ ﺗﺎ در اﺣﻮال و ﻧﮕﺮشﻫﺎي آنﻫﺎ ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻣﺜﻼً ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي ﻣﺎﻫﻮارهاي را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار دﻫﻴﻢ‪ ،‬ﺑﺮﺧـﻲ از ﻣـﺮدم ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎﻳﻲ را‬
‫دﻧﺒﺎل ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻓﻜﺮي رﺷﺪ ﻛﺮده و ذﻛﺎوت و ﺗﻴﺰﻫﻮﺷﻲ آنﻫﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و‬
‫در ﺧﻼل ﭘﻲﮔﻴﺮي ﮔﺰارشﻫﺎي ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ‪ ،‬از اﻃﻼﻋﺎت دﻳﮕـﺮان اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ و ﺑـﺪﻳﻦ‬
‫ﺷﻜﻞ در ﻃﻮل ﺑﺤﺚﻫﺎي آﻧﺎن ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﻳﺒﺎﻳﻲ از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬زﺑـﺎن‪ ،‬ﻓﻬـﻢ‪ ،‬ﺳـﺮﻋﺖ اﻧﺪﻳﺸـﻪ و‬
‫ﺣﺎﺿﺮﺟﻮاﺑﻲ‪ ،‬ﻗﺪرت ﻣﻨﺎﻇﺮه‪ ،‬و ﺷﻴﻮهﻫﺎي ﺧﺎﻣﻮشﻛﻨﻨـﺪه و ﻗـﺎﻧﻊﻛﻨﻨـﺪهي ﻃـﺮف ﻣﻘﺎﺑـﻞ را‬
‫ﻛﺴﺐ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻣﺎ دﻳﮕﺮي ﻓﻘﻂ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺳﺮﻳﺎلﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲﮔﺮدد ﻛﻪ از ﻳﻚ داﺳﺘﺎن ﻋﺎﺷـﻘﻲ ﺑـﻲارزش‪ ،‬ﻳـﺎ‬
‫ﻳﻚ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻋﺎﻃﻔﻲ‪ ،‬ﻳﺎ ﻳﻚ ﻓﻴﻠﻢ وﺣﺸﺘﻨﺎك ﺧﻴﺎﻟﻲ ﺣﻜﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨـﺪ و ﻧﻤﺎﻳـﺎﻧﮕﺮ ﻓـﻴﻠﻢﻫـﺎي‬
‫ﻓﺮﺿﻲ و ﺑﻲارزﺷﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺧﺪا ﺑﻴﺎ و ﺑﻌﺪ از ﭘﻨﺞ ﻳﺎ ده ﺳﺎل‪،‬‬
‫ﺣﺎل ﺷﺨﺺ اول و ﺣﺎل ﺷﺨﺺ دوم را ﺑﺎﻫﻢ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﻛﺪاﻣﻴﻚ در ﻛﺴﺐ ﻣﻬﺎرتﺷﺎن‪،‬‬
‫در ﻗﺪرت درك ﻣﻄﺎﻟﺐ‪ ،‬در ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‪ ،‬در ﻗﺪرت ﺑﺮ ﻗﺎﻧﻊﺳﺎﺧﺘﻦ اﻓﺮاد‪ ،‬در اﺳـﻠﻮب‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ رﺧﺪادﻫﺎ و ﺣﻮادث ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻛﺮده اﺳﺖ؟‬
‫ﻗﻄﻌﺎً اوﻟﻲ؛ زﻳﺮا ﺷﻴﻮه اوﻟﻲ را ﻣﺘﻔﺎوت از ﺷﻴﻮه دوﻣﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨـﻲ‪ ،‬ﭼـﻮن اﺳـﺘﻨﺎدات اوﻟـﻲ‬
‫ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺺ ﺷﺮﻋﻲ ﺑﻮده و ﺑﺎ ﻣﻮازﻳﻦ ﻋﻘﻠﻲ و ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد‪ .‬وﻟﻲ دوﻣﻲ‬
‫ﺑﻪ اﻗﻮال ﺑﺎزﻳﮕﺮان‪ ،‬ﻫﻨﺮﻣﻨﺪان و ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن اﺳﺘﻨﺎد ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ در ﻃـﻲ‬

‫‪22‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬اي ﺑﻨﺪهي ﻣﻦ! ﺗﻮ ﺗﻼش ﻛﻦ و ﻣـﻦ ﻧﻴـﺰ ﺑـﺎ ﺗـﻮ ﺗـﻼش‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ! در اﻳﻦ وﻗﺖ ﻣﺎ وي را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮدﻳﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ آﻳﻪاي ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﭼﻬﺮهاش ﻋـﻮض‬
‫ﺷﺪه و ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﻦ در اﻳﻦ ﻋﺒﺎرت اﻧﺪﻳﺸﻴﺪم و ﺑﺮاﻳﻢ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ اﻳﻦ ﻳﻚ ﺿﺮب‬
‫اﻟﻤﺜﻞ ﻣﺼﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻳﻜﻲ از ﺳﺮﻳﺎلﻫﺎ در ذﻫﻦ وي ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ!‬
‫آري‪ ،‬از ﻛﻮزه ﻫﻤﺎن ﺗﺮاود ﻛﻪ در اوﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ دﻳﮕﺮي ﻧﮕﺎه ﻛﺮده و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن روزﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎ و ﻣﺠـﻼت را ﻣـﻮرد‬
‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار دﻫﻴﻢ! ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ ﭼـﻪ ﺗﻌـﺪاد ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ اﺧﺒـﺎر ﻣﻔﻴـﺪ و اﻃﻼﻋـﺎت‬
‫ﺳﻮدﻣﻨﺪي ﻛﻪ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و رﺷﺪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ و اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎتﺷﺎن ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻫﺘﻤـﺎم‬
‫ﻣﻲورزﻧﺪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﭼﻪ ﺗﻌﺪادي از اﻧﺴﺎنﻫﺎ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻛـﻪ ﺗﻮﺟـﻪ آنﻫـﺎ ﻓﻘـﻂ ﺑـﻪ اﺧﺒـﺎر‬
‫ورزﺷﻲ و ﻫﻨﺮي اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ در ﻧﺸﺮ ﺻﻔﺤﺎت ورزﺷﻲ و ﻫﻨﺮي ﺑـﺎﻫﻢ ﺑـﻪ‬
‫رﻗﺎﺑﺖ ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﺠﺎﻟﺴﻲ ﻛـﻪ ﻣـﺎ ﺗﺸـﻜﻴﻞ ﻣـﻲدﻫـﻴﻢ و اوﻗـﺎﺗﻲ‬
‫ﺻﺮف ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻟﺬا اﮔﺮ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ رﻫﺒﺮ ﺑﺎﺷﻲ ﻧﻪ زﻳﺮ دﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ در ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﺣﺮﻳﺺ ﺑﺎش‬
‫و ﻫﺮﻛﺠﺎ ﻛﻪ ﻳﺎﻓﺖ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻤﺮﻳﻦ آنﻫﺎ را ﻛﺴﺐ ﻛﻦ‪.‬‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪ‪:‬‬
‫ﻋﺒﺪاﷲ ﺷﺨﺺ ﭘﺮﺗﻼﺷﻲ ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ در ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻧﻘﺺ داﺷﺖ‪.‬‬
‫روزي ﺟﻬﺖ اداي ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ از ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﻴﺮون آﻣﺪ‪ .‬ﻣﺤﺒﺖ و ﻋﻼﻗﻪ ﻧﻤـﺎز‪ ،‬او را ﺑﻴـﺮون‬
‫آورده و ﺗﻌﻈﻴﻢ و اﺣﺘﺮام دﻳﻦ وي را ﺗﺤﺮﻳـﻚ ﻛـﺮده ﺑـﻮد‪ ،‬ﮔـﺎمﻫـﺎﻳﺶ را ﺑـﺎ ﺷـﺘﺎب زﻳـﺎد‬
‫ﺑﺮﻣﻲداﺷﺖ ﺗﺎ ﻣﺒﺎدا ﻗﺒﻞ از رﺳﻴﺪن او ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻧﻤﺎز اﻗﺎﻣﻪ ﺷﻮد‪.‬‬
‫در ﻣﺴﻴﺮ راﻫﺶ درﺧﺖ ﻧﺨﻠﻲ وﺟﻮد داﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻻي آن ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﻟﺒﺎس ﻛﺎر ﻣﺸـﻐﻮل‬
‫اﺻﻼح درﺧﺖ ﺧﺮﻣﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﺒﺪاﷲ از اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﻲﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺷﮕﻔﺖزده‬
‫ﺷﺪ! اﻧﮕﺎر اذان را ﻧﺸﻨﻴﺪه و در اﻧﺘﻈﺎر اﻗﺎﻣﻪ ﻧﻤﺎز ﻧﻴﺴـﺖ! ﻟـﺬا از روي ﺧﺸـﻢ ﻓﺮﻳـﺎد زد‪ :‬ﺑﻴـﺎ‬
‫ﭘﺎﻳﻴﻦ وﻗﺖ ﻧﻤﺎز اﺳﺖ‪ .‬آن ﻓﺮد در ﻛﻤﺎل ﺧﻮﻧﺴﺮدي ﺟﻮاب داد‪ :‬ﺧﺐ‪ ،‬ﺑﺎﺷﻪ‪.‬‬

‫ﺧﻮدت را ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮ‬

‫‪23‬‬

‫ﺑﺎز ﻋﺒﺪاﷲ اﻓﺰود‪ :‬ﻋﻠﺠﻪ ﻛﻦ اي ﺧﺮ! ﻧﻤﺎزت را ﺑﺨﻮان!‬
‫آن ﻣﺮد ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﻣﻦ ﺧﺮم! ﺳﭙﺲ ﺷﺎﺧﻪاي از آن درﺧﺖ ﺑﺮﻳﺪ و ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ ﺗﺎ ﺳﺮ ﻋﺒﺪاﷲ‬
‫را ﺑﺎ آن ﺑﺸﻜﻨﺪ‪ .‬ﻋﺒﺪاﷲ ﭼﻬﺮهاش را ﺑﺎ ﮔﻮﺷﻪ ﻋﺒـﺎﻳﺶ ﭘﻮﺷـﺎﻧﺪ ﺗـﺎ آن ﻣـﺮد او را ﻧﺸﻨﺎﺳـﺪ و‬
‫دوان دوان ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﺴﺠﺪ ﻓـﺮار ﻛـﺮد‪ .‬آن ﺷـﺨﺺ ﺧﺸـﻤﮕﻴﻦ از ﻧﺨـﻞ ﭘـﺎﻳﻴﻦ آﻣـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪاش رﻓﺖ و ﻧﻤﺎزش را ﺧﻮاﻧﺪ و اﻧﺪﻛﻲ آرام ﺷﺪ‪ .‬دوﺑـﺎره ﺑـﻪ ﺳـﻮي ﻧﺨﻠـﺶ رﻓـﺖ ﺗـﺎ‬
‫ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﻛﺎرش را ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ داﺧﻞ ﺷـﺪ و ﻋﺒـﺪاﷲ دوﺑـﺎره ﺑـﻪ ﻃـﺮف‬
‫ﻣﺴﺠﺪ رﻓﺖ و از ﻛﻨﺎر ﻧﺨﻞ ﻛﻪ ﮔﺬﺷﺖ ﺑﺎز آن ﺷﺨﺺ را ﺑﺮ ﺑﺎﻻي آن درﺧﺖ دﻳﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑـﺎر‬
‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺧﻮﻳﺶ را ﻋﻮض ﻧﻤﻮد‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻟﺴﻼم ﻋﻠـﻴﻜﻢ‪ .‬ﺣـﺎل ﺷـﻤﺎ ﭼﻄـﻮر اﺳـﺖ؟ آن‬
‫ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪» :‬اﻟﺤﻤﺪ ﷲ ﺧﻮﺑﻢ«‪ .‬ﻋﺒﺪاﷲ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻣﮋده ﺑﺪه« ﻣﺤﺼﻮل اﻣﺴﺎل ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬
‫وي ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﷲ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﷲ اﻓﺰود‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗـﻮ را ﻣﻮﻓـﻖ ﺑـﺪارد و در روزﻳـﺖ ﺑﺮﻛـﺖ‬
‫ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ و ﺗﻮ را از ﭘﺎداش ﻛﺎر و زﺣﻤﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺖ ﻣﻲﻛﺸﻲ ﻣﺤﺮوم ﻧﺴـﺎزد‪،‬‬
‫آن ﻣﺮد ﺑﺎ اﻳﻦ دﻋﺎ ﺷﺎدﻣﺎن ﺷﺪ و آﻣﻴﻦ ﮔﻔﺖ‪ .‬و ﺧﺪا را ﺳﭙﺎس ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﺑﺎز ﻋﺒـﺪاﷲ اداﻣـﻪ داد‪،‬‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﺳﺎﻟﻢ ﻧﮕﻪ دارد‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺷﺪت ﻣﺸﻐﻮﻟﻴﺖ ﻣﺘﻮﺟﻪ اذان ﻋﺼﺮ ﻧﺸﺪهاي! اذان‬
‫ﻋﺼﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و وﻗﺖ اﻗﺎﻣﻪ ﻧﻤﺎز ﻓﺮا رﺳﻴﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﭘـﺎﻳﻴﻦ ﺑﻴـﺎﻳﻲ ﺗـﺎ‬
‫اﻧﺪﻛﻲ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻛﻨﻲ و ﻧﻤﺎز را ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ ادا ﻛﻨـﻲ‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ از ﻧﻤـﺎز‪ ،‬ﻛـﺎرت را ﺑـﻪ ﭘﺎﻳـﺎن‬
‫ﺑﺮﺳﺎﻧﻲ‪ .‬آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪ :‬إن ﺷﺎء اﷲ‪ ،‬إن ﺷﺎء اﷲ و ﻛﻢ ﻛﻢ ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣـﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي ﻋﺒﺪاﷲ رﻓﺖ و ﺑﺎ ﻣﺤﺒﺖ و از ﺻﻤﻴﻢ ﻗﻠﺐ ﺑﺎ او ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ از ﺷﻤﺎ ﺑـﺎ‬
‫اﻳﻦ اﺧﻼق زﻳﺒﺎ ﺳﭙﺎﺳﮕﺰاري ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ وﻗﺖ ﻇﻬﺮ از ﻛﻨﺎر ﻣﻦ ﮔﺬﺷـﺖ‪ ،‬ﻛـﺎش او‬
‫را ﻣﻲدﻳﺪم ﺗﺎ ﺑﻪ او ﻧﺸﺎن ﻣﻲدادم ﻛﻪ ﺧﺮ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ!‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬
‫»ﺷﻴﻮه ﺑﺮﺧﻮرد و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻮ در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ دﻳﮕﺮان‪ ،‬روش ﺑﺮﺧﻮرد ﻣـﺮدم را ﺑـﺎ ﺗـﻮ‬
‫ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ«‪.‬‬

‫آب رﻓﺘﻪ ﺑﺎز ﻧﮕﺮدد ﺑﻪ ﺟﻮي‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم آن ﺧﺼﻠﺖﻫﺎ و ﻋﺎدات ﺧﻮﻳﺶ را ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻣـﻲﺷـﻤﺎرﻧﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎ آن ﺑـﺰرگ‬
‫ﺷﺪهاﻧﺪ و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻴﺰ آنﻫﺎ را‪ ،‬ﺑﺎ آن ﺧﻮ و ﺧﺼﻠﺖ ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و در اذﻫﺎنﺷﺎن ﺗﺼـﻮﻳﺮي از‬
‫آﻧﺎن ﺑﺮاﺳﺎس آن ﻋﺎدات و ﺧﺼﺎﻳﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻋﺎدات را ﻳﻚ اﻣﺮ ﻓﻄـﺮي ﻣـﻲداﻧﻨـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﺗﺒﺪﻳﻞ آن اﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ درازي ﻗﺪ ﻳﺎ رﻧﮓ ﭘﻮﺳﺖ ﺧﻮد ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋـﺎدات‬
‫ﺧﻮﻳﺶ ﻧﻴﺰ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ؛ زﻳﺮا ﺗﻐﻴﻴﺮ آن را ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲداﻧﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ اﻓﺮاد زﻳﺮك ﻣﻲداﻧﻨﺪ‬
‫ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻃﺒﻴﻌﺖﻫﺎ آﺳﺎنﺗﺮ از ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻟﺒﺎسﻫﺎﺳـﺖ! زﻳـﺮا ﺳﺮﺷـﺖﻫـﺎي ﻣـﺎ ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ ﺷـﻴﺮ‬
‫رﻳﺨﺘﻪﺷﺪهاي ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺟﻤﻊآوري آن ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ آن در اﺧﺘﻴﺎر ﻣﺎﺳﺖ‪ .‬و ﺣﺘـﻲ‬
‫ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ ﺑﺎ روشﻫﺎي ﻣﺸﺨﺼﻲ ﻃﺒﻴﻌﺖﻫﺎي ﻣﺮدم و ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻜﺮ و اﻧﺪﻳﺸـﻪ آنﻫـﺎ را ﻋـﻮض‬
‫ﻛﻨﻴﻢ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ‪!..‬‬
‫ﺑﻪ داﺳﺘﺎن زﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺮ ﻓﻜﺮ و اﻧﺪﻳﺸﻪ اﻓﺮاد ﻓﺎﻳﻖ آﻣﺪ‪:‬‬
‫اﺑﻦ ﺣﺰم در ﻛﺘﺎﺑﺶ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﻃﻮق اﻟﺤﻤﺎﻣﺔ« ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪ :‬در اﻧﺪﻟﺲ ﺗـﺎﺟﺮ ﻣﺸـﻬﻮري ﺑـﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻴﻦ وي و ﭼﻬﺎر ﻧﻔﺮ از ﺗﺠﺎر ﺷﻬﺮ رﻗـﺎﺑﺘﻲ درﮔﺮﻓـﺖ‪ .‬آنﻫـﺎ از دﺳـﺖ او ﻋﺼـﺒﺎﻧﻲ ﺷـﺪه و‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ آزارش دﻫﻨﺪ‪ .‬ﻳﻚ روز ﺻﺒﺢ وي در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻟﺒﺎس و ﻋﻤﺎﻣـﻪاي ﺳـﻔﻴﺪ‬
‫ﺑﺮ ﺗﻦ داﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺠﺎري ﺧﻮدش ﺑﻴﺮون رﻓﺖ‪ .‬اوﻟﻴﻦ ﺗﺎﺟﺮ ﺑﺎ او ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤـﻮد و‬
‫ﺑﻪ او ﺧﻮشآﻣﺪ ﮔﻔﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻋﻤﺎﻣﻪاش ﻧﻈﺮي اﻧﺪاﺧﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼـﻪ ﻋﻤﺎﻣـﻪ زردرﻧـﮓ‬
‫زﻳﺒﺎﻳﻲ اﺳﺖ! ﺗﺎﺟﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﺸﻤﺎﻧﺖ ﻛﻮر ﺷﺪهاﻧﺪ؟ اﻳﻦ ﻋﻤﺎﻣﻪ ﺳﻔﻴﺪ اﺳـﺖ‪ .‬آن ﻓـﺮد ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺧﻴﺮ زردرﻧﮓ اﺳﺖ‪ .‬زردرﻧﮓ‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ‪ .‬ﺗﺎﺟﺮ از وي ﺟﺪا ﺷﺪه و ﺑﻪ راﻫﺶ اداﻣﻪ داد‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﻗﺪﻣﻲ ﻧﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﺎﺟﺮ دوم ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮد‪ .‬ﭘﺲ از اﺣﻮالﭘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻋﻤﺎﻣـﻪاش‬
‫ﻧﮕﺎﻫﻲ اﻧﺪاﺧﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻣﺮوز ﭼﻪ ﻟﺒﺎسﻫﺎي زﻳﺒﺎﻳﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪهاي؟ ﺧﺼﻮﺻﺎً ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﻋﻤﺎﻣـﻪ‬
‫ﺳﺒﺰرﻧﮓ ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺒﺎ ﺷﺪهاي‪ .‬ﺗﺎﺟﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻗﺎ! اﻳﻦ ﻋﻤﺎﻣﻪ ﺳﻔﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ‬
‫ﺳﺒﺰرﻧﮓ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎﺟﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻗﺎ ﺳﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬از ﻣـﻦ دور ﺷـﻮ‪ .‬ﺗـﺎﺟﺮ ﻣﺴـﻜﻴﻦ و ﺑﻴﭽـﺎره ﺑـﻪ‬

‫آب رﻓﺘﻪ ﺑﺎز ﻧﮕﺮدد ﺑﻪ ﺟﻮي‬

‫‪25‬‬

‫راﻫﺶ اداﻣﻪ داد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﻮدش ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ و ﻣﺮﺗﺐ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻪي ﻋﻤﺎﻣﻪاش ﻛـﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺷﺎﻧﻪاش آوﻳﺰان ﺑﻮد ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺳﻔﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑـﻪ ﻣﻐـﺎزهاش رﺳـﻴﺪ و‬
‫ﻗﻔﻞ آن را ﺣﺮﻛﺖ داد ﺗﺎ ﺑﺎزش ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺗﺎﺟﺮ ﺳﻮم از راه رﺳﻴﺪ‪ .‬و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻓﻼﻧـﻲ اﻣـﺮوز ﺻـﺒﺢ ﭼـﻪﻗـﺪر زﻳﺒـﺎ ﺷـﺪهاي‪.‬‬
‫ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻟﺒﺎسﻫﺎي زﻳﺒﺎ و اﻳﻦ ﻋﻤﺎﻣﻪي آﺑﻲ زﻳﺒﺎﻳﻲات را ﭼﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺗﺎﺟﺮ ﺑﻪ ﻋﻤﺎﻣﻪاش ﻧﮕﺎﻫﻲ اﻧﺪاﺧﺖ ﺗﺎ از رﻧﮕﺶ ﻣﻄﻤـﺌﻦ ﮔـﺮدد و ﺳـﭙﺲ ﭼﺸـﻤﺎﻧﺶ را‬
‫ﻣﺎﻟﻴﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺮادر! ﻋﻤﺎﻣﻪي ﻣﻦ ﺳﻔﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬آن ﻓﺮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﻋﻤﺎﻣﻪات آﺑﻲ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ‬
‫در ﻛﻞ ﭼﻴﺰ زﻳﺒﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻧﮕﺮان ﻧﺒﺎش‪ .‬ﺳﭙﺲ از او ﺟﺪا ﺷﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺗـﺎﺟﺮ ﻓﺮﻳـﺎد زد‪ .‬ﻋﻤﺎﻣـﻪ‬
‫ﺳﻔﻴﺪ اﺳﺖ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﺳﺨﺖ دﮔﺮﮔﻮن و ﺗﺤﺖ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﺳـﺨﻨﺎن آﻧـﺎن‬
‫ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬اﻧﺪﻛﻲ در دﻛﺎﻧﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﻫﻤﻮاره ﭼﺸﻤﺶ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻪي ﻋﻤﺎﻣﻪاش ﺑﻮد‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﻔﺮ ﭼﻬﺎرم وارد ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺣﺎل ﺷﻤﺎ ﭼﻄﻮر اﺳﺖ ﻓﻼﻧﻲ! ﻣﺎﺷﺎء اﷲ‪ ،‬اﻳﻦ ﻋﻤﺎﻣﻪ‬
‫ﻗﺮﻣﺰرﻧﮓ را از ﻛﺠﺎ ﺧﺮﻳﺪهاي؟!‬
‫ﺗﺎﺟﺮ ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﻋﻤﺎﻣﻪ ﻣﻦ آﺑﻲرﻧﮓ اﺳﺖ! ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴـﺮ‪ .‬ﻗﺮﻣﺰرﻧـﮓ اﺳـﺖ! ﺗـﺎﺟﺮ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺳﺒﺰرﻧﮓ اﺳﺖ! ﻧﻪ! ﻧﻪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺳﻔﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﻧﻪ! آﺑﻲ‪ ،‬ﺳـﻴﺎه‪ .‬ﺳـﭙﺲ ﺧﻨﺪﻳـﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﻓﺮﻳـﺎد زد‪،‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮار ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬
‫اﺑﻦ ﺣﺰم ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻌﺪ از آن‪ ،‬ﻣﻦ او را ﭼﻮن دﻳﻮاﻧﻪاي در ﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎي اﻧﺪﻟﺲ ﻣـﻲدﻳـﺪم‬
‫ﻛﻪ ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ ﺳﻨﮓ ﭘﺮﺗﺎب ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ)‪.(1‬‬
‫ﭘﺲ وﻗﺘﻲ آنﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻧﻮﻳﻦ‪ ،‬ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻃﺒﻴﻌﺖ آن ﻣﺮد را ﺗﻐﻴﻴﺮ دادﻧﺪ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﻋﻘﻠﺶ‬
‫را ﻧﻴﺰ ﻋﻮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻈﺮت ﭼﻴﺴﺖ در ﻣﻮرد ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺑﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺳﻨﺠﻴﺪه و ﻣﻨـﻮ‪‬ر‬
‫ﺑﺎ ﻧﺼﻮص ﻛﺘﺎب و ﺳﻨﺖ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺒﺎدت ﭘﺮوردﮔﺎر‪ ،‬آنﻫﺎ را اﻋﻤﺎل ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬آﻳﺎ‬
‫ﻧﻤﻲﺗﻮان در ﻃﺒﻴﻌﺖ اﻓﺮاد ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮔﺬاﺷﺖ؟‬

‫‪ -1‬ﺻﺤﺖ و ﺳﻘﻢ اﻳﻦ داﺳﺘﺎن ﺑﺮ ﻋﻬﺪه اﺑﻦ ﺣﺰم ‪ /‬اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪26‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ آنﻫﺎ واﻗﻒ ﻣﻲﺷﻮي‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﻛﻦ‪ .‬اﮔﺮ ﺑﮕﻮﻳﻲ‪ :‬ﺑﻠﺪ ﻧﻴﺴﺘﻢ!‬
‫اﻟﻌ ْﻠﻢ ﺑِﺎﻟ ﱠﺘﻌ ﱡﻠ ِﻢ وإِﻧﱠﲈ ا ْﻟـ ِ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ‪ :‬ﻳﺎد ﺑﮕﻴﺮ‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪» :‬إِﻧﱠﲈ ِ‬
‫ﺤ ْﻠ ُﻢ‬
‫ُ‬
‫َ َ َ‬
‫َ‬
‫ﺑِﺎﻟﺘّﺤﻠﻢ« ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﻋﻠﻢ ﺑﺎ ﺗﻌﻠﻢ و ﻳﺎدﮔﻴﺮي‪ ،‬و ﺑﺮدﺑﺎري ﺑﺎ ﺗﻤﺮﻳﻦ ﺻﺒﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲآﻳﺪ؟«‪.‬‬

‫ﻧﻜﺘﻪ ﻧﻈﺮ‪...‬‬
‫»ﭘﻬﻠﻮان ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ در ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﺑﺮ ﻗﺪرت ﻏﻠﺒﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﻗﺪرﺗﻲ دﺳﺖ ﻣﻲﻳﺎﺑـﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻣﺮدم را ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ داده و ﺣﺘﻲ آنﻫﺎ را ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲدﻫﺪ«‪.‬‬

‫ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺎش‬
‫ﭼﺮا دو ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ در ﻣﺠﻠﺴﻲ ﮔﻔﺘﮕـﻮ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ‪ ،‬ﮔﻔﺘﮕـﻮيﺷـﺎن ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺼﻮﻣﺖ ﻣﻲاﻧﺠﺎﻣﺪ؟ ﺣﺎل آن ﻛﻪ دو ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﺑﺎﻫﻢ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺳﺨﻨﺎنﺷﺎن‬
‫ﺑﺎ اﻧﺲ و ﻣﺤﺒﺖ ﭘﺎﻳﺎن ﻣﻲﭘﺬﻳﺮد؟ ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ ﻣﻬﺎرت ﮔﻔﺘﮕﻮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭼﺮا دو ﻧﻔﺮ ﻳﻚ ﺧﻄﺎﺑﻪ ﺑﺎ ﻛﻠﻤﺎت و اﻟﻔﺎظ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ اﻳﺮاد ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎﺿﺮان ﻣﺠﻠﺲ اول‬
‫را ﻛﺴﻞ و ﺧﻮابآﻟﻮد ﻣﻲﻳﺎﺑﻲ ﻳﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﺎزي ﺑﺎ ﺟﺎﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻣـﻲﻛﻨـﻲ ﻳـﺎ‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﺑﺎرﻫﺎ ﺟﺎﻳﺸﺎن را ﻋﻮض ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ اﻓـﺮاد ﻣﺠﻠـﺲ دوم ﺑﺴـﻴﺎر ﻣﺘـﺄﺛﺮ و‬
‫ﺣﻮاسﺷﺎن ﺟﻤﻊ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﻜﺎن ﻧﺪارد ﭼﺸﻢﺷﺎن ﺗﻜﺎن ﺑﺨﻮرد ﻳﺎ ﻗﻠﺐﺷﺎن ﻏﺎﻓﻞ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻗﻄﻌـﺎً‬
‫اﻳﻦ ﻣﻬﺎرت ﺑﻴﺎن و ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭼﺮا وﻗﺘﻲ ﻓﻼن ﻛﺲ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ ﻫﻤﻪ ﺷﻨﻮﻧﺪﮔﺎن ﺧﺎﻣﻮش ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺸـﺎن‬
‫را ﺑﻪ او ﺧﻴﺮه ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﻓﺮد دﻳﮕﺮي ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬ﻣـﺮدم ﺑـﻪ ﺳـﺨﻨﺎن او‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﺟﺎﻧﺒﻲ ﭘﺮداﺧﺘـﻪ‪ ،‬ﻳـﺎ ﺑـﻪ ﺧﻮاﻧـﺪن ﭘﻴـﺎمﻫـﺎي ﻣﻮﺑﺎﻳـﻞ ﺧـﻮﻳﺶ‬
‫ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ‪ ،‬ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ ﻣﻬﺎرت ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭼﺮا وﻗﺘﻲ ﻳﻚ ﻣﻌﻠﻢ در راﻫـﺮُوِ ﻣﺪرﺳـﻪ راه ﻣـﻲرود‪ ،‬داﻧـﺶآﻣـﻮزان را ﻧﻴـﺰ ﭘﻴﺮاﻣـﻮﻧﺶ‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ‪ ،‬ﻳﻜﻲ ﺑﺎ او ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ و دﻳﮕﺮي از او ﻣﺸﻮرت ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ‪ .‬ﺳﻮﻣﻲ ﻣﺸﻜﻠﺶ را‬
‫ﺑﺎ او در ﻣﻴﺎن ﻣﻲﮔﺬارد‪ .‬اﮔﺮ در دﻓﺘﺮش ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ داﻧﺶآﻣـﻮزان اﺟـﺎزه ورود ﺑﺪﻫـﺪ‬
‫در ﭼﻨﺪ ﻟﺤﻈﻪ اﺗﺎﻗﺶ ﭘ‪‬ﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻫﻤﻪ دوﺳﺖ دارﻧﺪ ﺑﺎ او ﺑﻨﺸﻴﻨﻨﺪ‪ .‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﻣﻌﻠـﻢ ﻳـﺎ‬
‫اﺳﺘﺎد دﻳﮕﺮي را ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺗﻚ و ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﺪرﺳﻪ راه ﻣﻲرود و ﺗﻨﻬﺎ از ﻣﺴﺠﺪ وارد ﻣﺪرﺳﻪ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻫﻴﭻ داﻧﺶآﻣﻮزي ﺑﻪ او ﻧﺰدﻳﻚ ﻧﻤﻲﺷﻮد و از دﻳﺪن او ﺷﺎدﻣﺎن ﻧﻤـﻲﺷـﻮد و ﺑـﺎ او‬
‫ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ و ﺷﻜﺎﻳﺘﻲ ﺑﻪ او ﻧﻤﻲرﺳﺎﻧﺪ و از او ﻣﺸﻮرت ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫـﺪ و اﮔـﺮ از ﻃﻠـﻮع‬
‫ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺗﺎ ﻏﺮوب آن و ﺷﺐ و روز دﻓﺘﺮش را ﺑﺎز ﺑﮕﺬارد‪ ،‬ﻛﺴﻲ ﺑﻪ او ﻧﺰدﻳﻚ ﻧﻤﻲﺷـﻮد و‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ ﺑﺎ او ﺗﻤﺎﻳﻞ ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﭼﺮا؟! ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ ﻣﻬﺎرت ﺗﻌﺎﻣـﻞ و ﺑﺮﺧـﻮرد ﺑـﺎ ﻣـﺮدم‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪28‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﭼﺮا وﻗﺘـﻲ ﺷﺨﺼـﻲ وارد ﻣﺠﻠﺴـﻲ ﻣـﻲﺷـﻮد ﻣـﺮدم از دﻳـﺪن او ﺑﺸـﺎش و ﺧﻮﺷـﺤﺎل‬
‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و از دﻳﺪار او ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ و ﻫﺮﻛﺪام دوﺳﺖ دارﻧـﺪ در ﻛﻨـﺎر او ﺑﻨﺸـﻴﻨﺪ‪ .‬در‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﺷﺨﺺ دﻳﮕﺮي وارد ﻫﻤﺎن ﻣﺠﻠﺲ ﻣﻲﺷـﻮد‪ ،‬ﻫﻤﮕـﻲ از روي ﻋـﺎدت ﻳـﺎ از‬
‫روي ﺗﻜﻠﻒ ﺑﺎ او ﻣﺼﺎﻓﺤﻪاي ﺳﺮد اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﻧﮕـﺎه ﻣـﻲﻛﻨـﺪ ﺗـﺎ ﺟـﺎﻳﻲ ﺑـﺮاي‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻦ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻛﺴﻲ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ او ﺟﺎ ﺑﺪﻫﺪ ﻳﺎ ﻛﺴﻲ ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻲﺷـﻮد ﺗـﺎ او را ﺻـﺪا‬
‫ﺑﺰﻧﺪ ﺗﺎ ﻧﺰد او ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ‪ ،‬ﭼﺮا؟!‬
‫ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦﻫﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺟﺬب دلﻫﺎ و ﺗﺄﺛﻴﺮ در ﻣـﺮدم اﺳـﺖ‪ .‬ﭼـﺮا وﻗﺘـﻲ ﭘـﺪري وارد‬
‫ﺧﺎﻧﻪاش ﻣﻲﺷﻮد ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ‪ .‬و ﺑﺎ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ از وي اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ ،‬در‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﭘﺪر دﻳﮕﺮي ﻧﺰد ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻣﻲرود‪ ،‬وﻟﻲ آنﻫﺎ ﺑﻪ او ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ؟ ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦﻫﺎ‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪان اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻـﻮرت در ﻣﺴـﺠﺪ‪ ،‬ﻋﺮوﺳـﻲﻫـﺎ و ﻣﺮاﺳـﻢ‬
‫دﻳﮕﺮ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺧﻮﻳﺶ در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ دﻳﮕﺮان ﻣﺘﻔﺎوت ﻫﺴﺘﻨﺪ‬
‫و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ در ﺷﻴﻮه اﺳﺘﻘﺒﺎل و ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎﻫﻢ ﻓﺮق دارﻧـﺪ و ﺗـﺄﺛﻴﺮ در ﻣـﺮدم و‬
‫ﻛﺴﺐ ﻣﺤﺒﺖ آﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر آﺳﺎنﺗﺮ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺗﺼﻮر ﻣﻲﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﻢ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎرﻫﺎ اﻳﻦ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺮدهام و درﻳﺎﻓﺘﻪام ﻛﻪ دلﻫﺎي‬
‫اﻏﻠﺐ ﻣﺮدم ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ روشﻫﺎ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي آﺳﺎﻧﻲ ﺷﻜﺎر ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺮط اﻳﻦ ﻛـﻪ ﻣـﺎ‬
‫در آن ﺻﺎدق ﺑﺎﺷﻴﻢ و آن را ﺗﻤﺮﻳﻦ ﻛﻨﻴﻢ و ﺧﻮب ﻳﺎد ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣـﺮدم ﻧﻴـﺰ از‬
‫روش ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﺎ ﻣﺘﺄﺛﺮ ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺎ آن را اﺣﺴﺎس ﻧﻜﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺰده ﺳﺎل اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻣﺴﺌﻮل اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻄﺎﺑﺖ در ﻣﺴﺠﺪ ﺟـﺎﻣﻊ داﻧﺸـﻜﺪه اﻓﺴـﺮي‬
‫ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬ﻣﺴﻴﺮ ﻣﻦ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺴـﺠﺪ‪ ،‬از ﻛﻨـﺎر دروازهاي ﻣـﻲﮔـﺬرد ﻛـﻪ ﻳـﻚ ﻧﮕﻬﺒـﺎن ﻣﺘـﻮﻟﻲ‬
‫ﺑﺎزﻛﺮدن و ﺑﺴﺘﻦ آن اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻼش ﻣﻦ ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻫﺮﮔـﺎه از ﻛﻨـﺎر او ﺑﮕـﺬرم‪ ،‬از‬
‫ﻣﻬﺎرت ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﺎ وي اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻢ و ﺑﺎ دﺳﺘﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻼم و ﻳﻚ ﻟﺒﺨﻨﺪ واﺿﺢ ﺑﻪ او اﺷﺎره‬
‫ﻛﻨﻢ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز ﺑﺮ ﻣﺎﺷﻴﻨﻢ ﺳﻮار ﺷﻮم و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪام ﺑﺮﮔﺮدم‪.‬‬

‫ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺎش‬

‫‪29‬‬

‫اﻏﻠﺐ ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاﻫﻢ داراي ﺗﻤﺎسﻫـﺎ و ﭘﻴـﺎمﻫـﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﺣـﻴﻦ ﻧﻤـﺎز درﻳﺎﻓـﺖ‬
‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ از اﻳﻦ رو ﻣﻦ در ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﺸﻐﻮل ﺧﻮاﻧﺪن ﭘﻴﺎمﻫﺎ ﻣﻲﺷـﻮم ﻛـﻪ ﻧﮕﻬﺒـﺎن در را ﺑـﺎز‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﻦ از ﻛﻨﺎرش ﻣﻲﮔﺬرم و ﻧﮕﺎﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ و از ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻫﻤﻴﺸﮕﻲ ﻏﻔﻠﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬روزي ﻧﮕﻬﺒﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻏﻴﺮ ﻣﻨﺘﻈﺮه ﻣﺮا ﺑﻴﺮون در ﻧﮕﻪ داﺷﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺟﻨـﺎب ﺷـﻴﺦ!‬
‫ﺗﻮ از ﻣﻦ ﻧﺎراﺣﺖ ﻫﺴﺘﻲ؟!‬
‫ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﭼﺮا؟ وي ﮔﻔﺖ‪ :‬زﻳﺮا ﺷﻤﺎ در ﺣﺎﻟﻲ داﺧﻞ ﻣﻲﺷﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻣـﻲزدﻳـﺪ و ﺳـﻼم‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺘﻴﺪ و ﺷﺎد ﺑﻮدﻳﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻫﻨﮕﺎم ﺧﺮوج ﻧﻪ از ﻟﺒﺨﻨـﺪ ﺧﺒـﺮي ﺑـﻮد و ﻧـﻪ روﺣﻴـﻪي ﺷـﺎدي‬
‫داﺷﺘﻴﺪ! اﻳﺸﺎن ﻓﺮد ﺳﺎدهاي ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﻴﭽﺎره ﻗﺴﻢ ﻣﻲﺧﻮرد ﻛـﻪ ﻣـﺮا دوﺳـﺖ دارد و ﺑـﺎ‬
‫دﻳﺪن ﻣﻦ ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻣﻦ از او ﻋﺬرﺧﻮاﻫﻲ ﻧﻤﻮدم و ﺳﺒﺐ ﻣﺸـﻐﻮﻟﻴﺖ ﺧـﻮدم را ﺑﻴـﺎن‬
‫ﻛﺮدم و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﭘﻲ ﺑﺮدم ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﺑﺎ ﻋﺎدتﻛﺮدنﻣﺎن ﺑﺮ آنﻫﺎ ﺟﺰء ﺳﺮﺷـﺖ و‬
‫ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﺎ ﺷﺪه و ﻫﺮﮔﺎه از آن ﻏﻔﻠﺖ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪ ،‬ﻣﺮدم ﻣﺘﻮﺟﻪ آن ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫روﺷﻨﮕﺮي‪...‬‬
‫»ﻣﺎل ﻛﺴﺐ ﻧﻜﻦ ﻛﻪ ﻣﺮدم را از دﺳﺖ ﺑﺪﻫﻲ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﺴﺐ ﻣﺤﺒﺖ ﻣﺮدم راﻫﻲ ﺑﺮاي ﻛﺴﺐ‬
‫ﻣﺎل اﺳﺖ«‪.‬‬

‫ﻛﺪام ﻣﺮدم ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﻧﺪ؟‬
‫ﺷﻤﺎ ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮدم در اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑـﺎ دﻳﮕـﺮان ﺧـﻮاﻫﻲ ﺷـﺪ‪ ،‬در‬
‫ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑـﺎ ﻫﺮﻛـﺪام ﭼﻨـﺎن ﺑﺮﺧـﻮرد زﻳﺒـﺎﻳﻲ اﻧﺠـﺎم دﻫـﻲ ﻛـﻪ او اﺣﺴـﺎس ﻧﻤﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد در ﻧﺰد ﺷﻤﺎﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎ ﻣﺎدرت ﭼﻨـﺎن ﺑﺮﺧـﻮرد زﻳﺒـﺎ ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ اﻧـﺲ و‬
‫ﻣﺤﺒﺖ اﻧﺠﺎم ﺑﺪه ﻛﻪ او اﺣﺴﺎس ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻋﺎﻟﻲ ﺗﺎ ﺣﺎﻻ از ﺟﺎﻧـﺐ ﻫـﻴﭻ ﻛﺴـﻲ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﭘﺪر‪ ،‬ﻫﻤﺴـﺮ‪ ،‬ﻓﺮزﻧـﺪان‪،‬‬
‫دوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻲ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﻣﻐﺎزهدار ﻳﺎ ﻛﺎرﮔﺮ‬
‫ﭘﻤﭗ ﺑﻨﺰﻳﻦ ﻫﻤﻴﻦ رﻓﺘﺎر را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻲ ﻫﻤﻪ آﻧﺎن را وادار ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺗﺎ اﻗﺮار‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد در ﻧﺰد آنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻲ ﺑﻪ ﺷﺮﻃﻲ اﻳﻦ اﺣﺴـﺎس را در آﻧـﺎن ﺑـﻪ‬
‫وﺟﻮد آورده ﺑﺎﺷﻲ ﻛﻪ آنﻫﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد در ﻧﺰد ﺗﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ اﺳﻮه و اﻟﮕﻮه اﺳﺖ؛ زﻳﺮا ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺳـﻴﺮت آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬را‬
‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬درﻣﻲﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ وي ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﭘﻴﺸـﺮﻓﺘﻪ و ﻋـﺎﻟﻲ ﺑـﺎ ﻣـﺮدم ﺑﺮﺧـﻮرد ﻛـﺮده‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ﺑﺎ ﻫﺮ ﻓﺮدي ﻛﻪ ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺧﺎﺻـﻲ ﭼـﻮن اﺳـﺘﻘﺒﺎل‪،‬‬
‫ﻫﻤﺴﻮﻳﻲ و ﺑﺸﺎﺷﺖ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣـﻲﻛـﺮد ﺗـﺎ ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ آن ﺷـﺨﺺ اﺣﺴـﺎس ﻣـﻲﻛـﺮد وي‬
‫ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد در ﻧﺰد اﻳﺸﺎن اﺳﺖ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﺧﻮد ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد در‬
‫ﻧﺰد آنﻫﺎ ﺑﻮد‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﺤﺒﺖ ﺧﻮﻳﺶ را در دل آنﻫﺎ ﻛﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫»ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص« ‪ ‬از ﻧﻈﺮ ﺣﻜﻤﺖ‪ ،‬ﺗﻴﺰﻫﻮﺷﻲ و زﻳﺮﻛﻲ ﻳﻜﻲ از ﻧﺎﺑﻐﻪﻫﺎ و ﺧﺮدﻣﻨـﺪان‬
‫ﻋﺮب ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲرﻓﺖ‪ ،‬ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻮاﺑﻎ ﻋﺮب ﭼﻬﺎر ﻧﻔـﺮ ﺑﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻳﻜـﻲ از آنﻫـﺎ‬
‫»ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص« ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻤﺮو ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮدار ﻗﻮﻣﺶ ﺑﻮد‪ ،‬اﺳﻼم آورد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻫﺮﮔـﺎه‬
‫در ﻣﺴﻴﺮ راه ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﮔﺸﺎدﮔﻲ ﭼﻬﺮه‪ ،‬ﺧﻮﺷﺮوﻳﻲ‪ ،‬اﻧﺲ و اﻟﻔﺖ را‬
‫در آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﻛﺮد و اﮔﺮ در ﻣﺠﻠﺴﻲ ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺣﻀﻮر داﺷـﺘﻨﺪ‪ ،‬وارد‬
‫ﻣﻲﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ورود ﺧﻮﻳﺶ در آن ﻣﺤﻔﻞ‪ ،‬اﺳﺘﻘﺒﺎل و اﻛﺮام را از ﺟﺎﻧﺐ وي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣـﻲﻛـﺮد و‬
‫ﻫﺮﮔﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﺻﺪا ﻣﻲزد ﻋﻤﺮو ﺑﺎ اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه و ﻟﺒﺨﻨﺪ زﻳﺒﺎ و ﺗﻮﺟﻪ‬

‫ﻛﺪام ﻣﺮدم ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﻧﺪ؟‬

‫‪31‬‬

‫ﻫﻤﻴﺸﮕﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﺣﺴﺎس ﻛﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ وي ﻣﺤﺒﻮﺑﺘﺮﻳﻦ ﻓﺮد در ﻧـﺰد رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ اﻳﻦ ﺷﻚ و ﺷﺒﻬﻪ را ﺑﻪ ﻳﻘﻴﻦ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬از اﻳﻦ ﺟﻬـﺖ روزي‬
‫ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪه در ﻛﻨﺎرش ﻧﺸﺴﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﭼﻪ ﻛﺴـﻲ در ﻧـﺰد ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﺳﺖ؟ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻋﺎﻳﺸﻪ‪ .‬ﻋﻤﺮو ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﻨﻈـﻮرم از اﻫـﻞ ﺷـﻤﺎ ﻧﻴﺴـﺖ‪،‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ از ﻣﻴﺎن ﻣﺮدان؟ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﭘﺪرش‪ .‬ﻋﻤﺮو ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻌﺪ از او؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻋﻤﺮ ﺑـﻦ‬
‫ﺧﻄﺎب‪ .‬ﺑﺎز ﻋﻤﺮو ﻋﺮض ﻧﻤﻮد‪ :‬ﺑﻌﺪ از وي‪ ...‬و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻳﻜـﻲ ﻳﻜـﻲ اﺳـﻢ ﻣـﺮدان را‬
‫ﺑﺮﻣﻲﺷﻤﺮد و ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﺒﻘﺖ آنﻫﺎ ﺑﻪ اﺳﻼم و ﻓﺪاﻛﺎريﺷﺎن ﺑﻪ ﺧـﺎﻃﺮ آن‪،‬‬
‫ﻋﻤﺮو ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪم از ﺗﺮس اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺮا آﺧﺮﻳﻦ ﻧﻔﺮ آنﻫﺎ ﻗﺮار ﻧﺪﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺒﻴﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ رﺳﻮل اﷲ ‪ ‬ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﺎ ﻣﻬـﺎرتﻫـﺎي اﺧﻼﻗـﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﻋﻤـﺮو اﻋﻤـﺎل‬
‫ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﻗﻠﺐ وي را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد‪.‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻫﺮ ﺷﺨﺼﻲ را در ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺧﺎص ﺧﻮدش ﻗﺮار ﻣـﻲداد و ﻛﺎرﻫﺎﻳﺸـﺎن‬
‫را ﺑﻪ ﺧﻮدﺷﺎن واﮔﺬار ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ ﻣﺤﺒﺖ و ﻗـﺪر و ﻣﻨﺰﻟـﺖ آنﻫـﺎ را در ﻧـﺰد ﺧـﻮد ﺑـﻪ آﻧـﺎن‬
‫ﺑﻔﻬﻤﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻗﻠﻤﺮو ﻓﺘﻮﺣﺎت اﺳﻼﻣﻲ وﺳﻴﻊ ﮔﺸﺖ و اﺳﻼم ﮔﺴﺘﺮش ﭘﻴـﺪا ﻛـﺮد‪ ،‬آﻧﺤﻀـﺮت ‪‬‬
‫دﻋﻮﺗﮕﺮاﻧﻲ را ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺒﺎﻳﻞ ﺟﻬﺖ ﺗﺒﻠﻴﻎ اﺳﻼم ﮔﺴﻴﻞ داﺷﺖ و ﮔﺎﻫﻲ ﻧﻴﺎز ﭘﻴﺪا ﻣﻲﺷـﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﻟﺸﻜﺮي را ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺑﺮﺧﻲ ﻗﺒﺎﻳﻞ اﻋﺰام ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫»ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ ﻃﺎﻳﻲ« ﺳﺮدار ﻗﺒﻴﻠﻪ »ﻃﻲ« ﺑـﻮد‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻟﺸـﻜﺮي را ﺑـﻪ ﺳـﻮي‬
‫ﻗﺒﻴﻠﻪي »ﻃﻲ« اﻋﺰام ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻋﺪي از ﺟﻨﮓ ﻓﺮار ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺷﺎم ﻛﻪ در ﻗﻠﻤﺮو روم ﺑﻮد ﭘﻨﺎﻫﻨﺪه‬
‫ﺷﺪ‪ ،‬ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﻴﻦ »ﻃﻲ« رﺳﻴﺪ و ﺷﻜﺴﺖ »ﻃﻲ« ﺑﺴﻴﺎر آﺳـﺎن ﺑـﻮد؛ زﻳـﺮا ﻧـﻪ‬
‫رﻫﺒﺮ و ﻓﺮﻣﺎﻧﺪهاي داﺷﺘﻨﺪ و ﻧﻪ ﻟﺸﻜﺮ ﻣﻨﻈﻢ و ﻣﺮﺗﺒﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻳﺴﺘﺎدﮔﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‬
‫و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن در ﺟﻨﮓﻫﺎ و ﻧﺒﺮدﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻣﻲﻛﺮدﻧـﺪ و در ﻋـﻴﻦ ﻧﺒـﺮد ﺑـﺎ‬

‫‪32‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻋﺎﻃﻔﻪ و ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ رﻓﺘﺎر ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻫﺪف ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮي از ﺗﺮﻓﻨـﺪ و ﻣﻜـﺮ ﻗـﻮم ﻋـﺪي و‬
‫اﻇﻬﺎر ﻗﺪرت ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻗﻮم ﻋﺪي را اﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﻛﻪ از ﺟﻤﻠﻪ اﺳﻴﺮان ﻳﻜـﻲ ﺧـﻮاﻫﺮ ﻋـﺪي‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﺳﻴﺮان را ﺑﻪ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آوردﻧﺪ و ﺑﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺧﺒﺮ ﻓﺮار ﻋﺪي ﺑﻪ‬
‫ﺷﺎم را اﺑﻼغ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ از دﻳﻦ اﺳﻼم ﻓـﺮار ﻛـﺮده و‬
‫ﻗﻮﻣﺶ را رﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ اﻣﺎ ﻫﻴﭻ راﻫﻲ ﺑﺮاي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻋﺪي وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬در ﺳﺮزﻣﻴﻦ روم‬
‫ﺑﺮاي ﻋﺪي ﺧﻮش ﻧﮕﺬﺷﺖ و ﻣﺠﺒﻮر ﺷﺪ دوﺑﺎره ﺑﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن ﺑـﺎزﮔﺮدد‪ .‬ﺑـﺎز ﻫـﻴﭻ ﭼـﺎرهاي‬
‫ﻧﻴﺎﻓﺖ ﺟﺰ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻳﺪار آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺮود و ﺑﺎ وي ﻣﻼﻗﺎت و ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤـﻮده‬
‫و ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻮاﻓﻘﺖ و ﺗﻔﺎﻫﻤﻲ ﻛﻪ ﻣﻮرد رﺿﺎﻳﺖ ﻫﺮدو ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻨﺪ)‪.(1‬‬
‫ﻋﺪي در اداﻣﻪ داﺳﺘﺎن ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
‫در ﻣﻴﺎن ﻋﺮب ﻛﺴﻲ از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻧﺰد ﻣﻦ ﻣﺒﻐﻮضﺗﺮ و ﻣﻨﻔﻮرﺗﺮ ﻧﺒـﻮد و ﻣـﻦ ﺑـﺮ‬
‫دﻳﻦ ﻣﺴﻴﺤﻴﺖ‪ ،‬و ﺣﺎﻛﻢ و ﭘﺎدﺷﺎه ﻗﻮم ﺧﻮدم ﺑﻮدم‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺧﺒﺮ ﻟﺸﻜﺮﻛﺸﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ‬
‫ﮔﻮﺷﻢ رﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﺷﺪت از وي ﻣﺘﻨﻔﺮ ﺷﺪم‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬از ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻋـﺮب ﺧـﺎرج ﺷـﺪه و ﻧـﺰد‬
‫ﻗﻴﺼﺮ روم رﻓﺘﻢ‪ .‬در آﻧﺠﺎ ﺑﺮاﻳﻢ ﺧﻮش ﻧﮕﺬﺷﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺧـﻮد ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬ﻧـﺰد اﻳـﻦ ﻣـﺮد ﺑـﺮوم اﮔـﺮ‬
‫دروﻏﮕﻮ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻦ زﻳﺎﻧﻲ ﻧﻤﻲرﺳﺎﻧﺪ و اﮔﺮ راﺳﺘﮕﻮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ آن آﮔﺎه ﻣـﻲﺷـﻮم‪ ،‬ﺑـﺪﻳﻦ‬
‫ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ آﻣﺪم‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻋﺪي وارد ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺮدم ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻳﻦ ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ ﻋـﺪي ﺑـﻦ‬
‫ﺣﺎﺗﻢ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﻪ راﻫﻢ اداﻣﻪ دادم ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﺳـﻴﺪم‪ ،‬رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ!)‪ (2‬ﻣﻦ ﻋﺮض ﻧﻤﻮدم‪ :‬آري‪ ،‬ﻣﻦ ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ ﻫﺴـﺘﻢ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻦ ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدﻳﺪ و از ﻣﻦ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻧﻤﻮد ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻣـﻦ‬
‫دﺷﻤﻦ اﺳﻼم و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻮدم و از ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻓﺮار ﻛﺮده و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺳﻼم ﺑﻐـﺾ‬
‫‪ -1‬ﺑﺮﺧﻲ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ :‬ﺧﻮاﻫﺮش ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او ﺑﻪ ﺷﺎم رﻓﺖ‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻳﻌﻨﻲ آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ ﻫﺴﺘﻲ؟‬

‫ﻛﺪام ﻣﺮدم ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﻧﺪ؟‬

‫‪33‬‬

‫ﻣﻲورزﻳﺪم و ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻧﺼﺎرا ﭘﻨﺎﻫﻨﺪه ﺷﺪه ﺑﻮدم‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﺑﺎ ﻣﻦ ﺑﺎ ﮔﺸﺎدهروﻳـﻲ و‬
‫ﺧﻮﺷﺮوﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮدﻧﺪ و دﺳﺘﻢ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﺮا ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑ‪‬ﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺪي در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬راه ﻣﻲرﻓﺖ‪ ،‬ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻣـﻲﻛـﺮد ﻛـﻪ اﻳـﻦ دو‬
‫ﺳﺮدار )ﻣﺤﻤﺪ ‪ ‬و ﻋﺪي( ﺑﺎﻫﻢ ﻣﺴﺎوي ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ زﻳﺮا اﮔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ‪ ‬ﺳﺮدار ﻣﺪﻳﻨﻪ و اﻃـﺮاف‬
‫آن اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺪي ﺳﺮدار ﻛﻮهﻫﺎ ﻃﻲ و اﻃـﺮاف آن‪ .‬اﮔـﺮ ﻣﺤﻤـﺪ ‪ ‬ﺑـﺮ دﻳـﻦ آﺳـﻤﺎﻧﻲ ﻳﻌﻨـﻲ‬
‫»اﺳﻼم« اﺳﺖ‪ .‬ﻋﺪي ﺑﺮ دﻳﻦ آﺳﻤﺎﻧﻲ »ﻣﺴﻴﺤﻴﺖ«‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ‪ ‬داراي ﻛﺘـﺎب ﻧـﺎزلﺷـﺪهي‬
‫»ﻗﺮآن« اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺪي داراي ﻛﺘﺎب ﻧﺎزلﺷﺪهي »اﻧﺠﻴﻞ« اﺳﺖ‪ .‬ﻋـﺪي اﺣﺴـﺎس ﻧﻤـﻮد ﻛـﻪ در‬
‫ﻣﻴﺎن او و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻧﻴﺮو و ﻟﺸﻜﺮ ﻫﻴﭻ ﺗﻔﺎوﺗﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬در ﻣﺴﻴﺮ راه ﺳﻪ واﻗﻌﻪ‬
‫رخ داد‪:‬‬
‫در اﻳﻦ ﺣﺎل ﻛﻪ ﺑﺎﻫﻢ راه ﻣﻲرﻓﺘﻨﺪ ﺑﺎ زﻧﻲ ﺑﺮﺧـﻮرد ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ در وﺳـﻂ راه اﻳﺴـﺘﺎد و‬
‫ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﻦ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻛﺎر دارم‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دﺳﺘﺶ را از دﺳﺖ ﻋﺪي ﺑﻴﺮون‬
‫ﻛﺸﻴﺪ و ﺑﻪ ﺳﻮي آن زن رﻓﺖ و ﺑﻪ ﺣﺮفﻫﺎﻳﺶ ﮔﻮش داد‪ .‬ﻋﺪي ﺑـﻦ ﺣـﺎﺗﻢ ﻛـﻪ ﺷـﺎﻫﺎن و‬
‫وزﻳﺮان را دﻳﺪه ﺑﻮد‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﺮه ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و ﺗﻌﺎﻣﻞ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬را ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑـﺎ ﺗﻌﺎﻣـﻞ و‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﺳﺮداران و ﺑﺰرﮔﺎﻧﻲ ﻛﻪ دﻳﺪه ﺑﻮد ﺑﺎﻫﻢ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻣﺪت ﻃـﻮﻻﻧﻲ در اﻳـﻦ ﻗﻀـﻴﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻓﻜﺮ ﻓﺮو رﻓﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ اﻳﻦ از اﺧﻼق ﺷﺎﻫﺎن ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ اﻳـﻦ از‬
‫اﺧﻼق اﻧﺒﻴﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﺻﺤﺒﺖﻫﺎي آن زن ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺰد ﻋﺪي ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﺑـﺎﻫﻢ ﺑـﻪ‬
‫راه اﻓﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮدي آﻣﺪ و ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺻﺤﺒﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻴـﺪ اﻳـﻦ ﻣـﺮد ﺑـﺎ رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا‪ ‬ﭼﻪ ﮔﻔﺖ؟‬
‫آﻳﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻧﺰد ﻣﻦ اﻣﻮال اﺿﺎﻓﻲ ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒـﺎل ﻓﻘﻴـﺮي ﻣـﻲﮔـﺮدم‪ .‬ﻳـﺎ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬زﻣﻴﻨﻲ را درو ﻧﻤﻮدم و ﻣﺤﺼﻮل آن اﺿﺎﻓﻲ اﺳﺖ و ﻧﻤﻲداﻧﻢ آنﻫﺎ را در ﻛﺠﺎ ﻣﺼﺮف‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻢ؟ اي ﻛﺎش اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﮔﻔﺖ ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ ﻋﺪي ﻫﺮﮔﺎه ﭼﻨﻴﻦ ﮔﻔﺘﻪاي را ﻣﻲﺷﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﺛـﺮوت‬
‫و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭘﻲ ﻣﻲﺑﺮد‪ .‬اﻣﺎ آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! ﻣـﻦ از ﻓﻘـﺮ و ﻓﺎﻗـﻪ‬

‫‪34‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺷﻜﺎﻳﺖ دارم‪ .‬اﻳﻦ ﻓﺮد ﻏﺬاﻳﻲ را ﻛﻪ ﮔﺮﺳـﻨﮕﻲ ﻓﺮزﻧـﺪاﻧﺶ را ﺑﺮﻃـﺮف ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﻧﻴﺎﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد و‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﭘﻴﺮاﻣﻮن او ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﻣﺎﻟـﻚ ﻛﻔـﺎف زﻧـﺪﮔﻲ ﺧـﻮد ﺑﻮدﻧـﺪ و ﭼﻴـﺰي در‬
‫اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫آن ﻣﺮد اﻳﻦ ﻛﻠﻤﺎت را ﻣﻲﮔﻔﺖ و ﻋﺪي ﻣﻲﺷﻨﻴﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ او ﭼﻨـﺪ ﺟﻤﻠـﻪاي‬
‫ﺟﻮاب داد و ﺑﺎز ﺑﻪ راه اداﻣﻪ دادﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻗﺪﻣﻲ ﻛﻪ ﺟﻠﻮ رﻓﺘﻨﺪ ﺷﺨﺺ دﻳﮕﺮي آﻣﺪ و ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﻦ از ﻧﺎاﻣﻨﻲ راهﻫﺎ و دزدان ﺷـﻜﺎﻳﺖ دارم‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! از ﺑـﺲ ﻛـﻪ‬
‫دﺷﻤﻨﺎن در اﻃﺮاف ﻣﺎ زﻳﺎد ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺎ اﻣﻨﻴﺖ ﻧﺪارﻳﻢ ﻛﻪ از ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﺧـﻮد از ﻣﺪﻳﻨـﻪ ﺧـﺎرج‬
‫ﺷﻮﻳﻢ؛ زﻳﺮا دزدان و ﻛﻔﺎر ﺑﻪ ﻣﺎ ﻫﺠﻮم ﻣﻲآورﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ او ﭼﻨـﺪ ﺟﻤﻠـﻪاي‬
‫ﺟﻮاب داد و از او ﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻋﺪي اﻳﻦ اﻣﺮ را ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻤﻮد؛ زﻳﺮا او در ﻣﻴﺎن ﻗﻮﻣﺶ داراي ﻋﺰت‬
‫و ﺷﺮاﻓﺖ ﺑﻮد و دﺷﻤﻨﻲ ﻧﺪاﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاﻳﺶ ﻛﻤﻴﻦ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﺮا در دﻳﻨﻲ داﺧـﻞ ﺷـﻮد ﻛـﻪ‬
‫اﻫﻞ آن در ﺿﻌﻒ‪ ،‬ﻓﻘﺮ و ﺑﻴﭽﺎرﮔﻲ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ؟ ﺑﻪ ﻫﺮﺣـﺎل‪ ،‬ﻫـﺮدو ﺑـﻪ ﺧﺎﻧـﻪي رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا‪ ‬رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬در آﻧﺠﺎ ﻳﻚ ﺑﺎﻟﺸﺘﻲ ﺑﻮد و رﺳﻮل ﺧﺪا آن را ﺑﻪ ﺧـﺎﻃﺮ اﻛـﺮام ﻋـﺪي ﺑـﻪ او‬
‫ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ را ﺑﺮدار و ﺑﺮ آن ﺗﻜﻴﻪ ﺑﺪه! ﻋﺪي آن را ﺑﻪ ﺳﻮي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻫﻞ‬
‫داد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ ﺑﻠﻜﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺮ آن ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎز آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧـﻪ ﺷـﻤﺎ از آن اﺳـﺘﻔﺎده‬
‫ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻋﺪي ﺑﺮ آن ﻧﺸﺴﺖ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺘﻦ ﻣﻮاﻧﻊ ﺑﻴﻦ ﻋﺪي و اﺳـﻼم ﻧﻤـﻮد‪ .‬ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫اي ﻋﺪي! اﺳﻼم ﺑﻴﺎور ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻲﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬اﺳﻼم ﺑﻴﺎور ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻲﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬اﺳﻼم ﺑﻴﺎور ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻲﻣـﺎﻧﻲ‪،‬‬
‫ﻋﺪي ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ از ﻣﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﻦ ﻣﻦ آﮔﺎﻫﺘﺮي؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬آري‪ .‬آﻳﺎ ﺗـﻮ‬
‫از ﻣﺬﻫﺐ رﻛﻮﺳﻴﺖ ﻧﻴﺴﺘﻲ؟ )رﻛﻮﺳـﻴﺔ ﺷـﺎﺧﻪاي از دﻳـﻦ ﻧﺼـﺮاﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﻣـﻮاردي‬
‫ﻣﺠﻮﺳــﻴﺖ در آن ﻧﻔــﻮذ ﻛــﺮده اﺳــﺖ(‪ .‬ﺑﻨــﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻳﻜــﻲ از ﻣﻬــﺎرتﻫــﺎي آﻧﺤﻀــﺮت ‪ ‬در‬
‫ﻗﺎﻧﻊﺳﺎﺧﺘﻦ وي اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﻔﺮﻣﻮد‪ :‬آﻳﺎ ﺗﻮ ﺑﺮ دﻳﻦ ﻧﺼﺮاﻧﻴﺖ ﻧﻴﺴﺘﻲ؟ و ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ آﮔـﺎﻫﻲ از‬
‫اوﻟﻲ دﻗﻴﻖﺗﺮ ﺑﻮد و او را ﺑﻪ ﻣﺬﻫﺒﺶ در دﻳﻦ ﻧﺼﺮاﻧﻴﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺨﺺ ﺧﺒﺮ داد‪.‬‬

‫ﻛﺪام ﻣﺮدم ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﻧﺪ؟‬

‫‪35‬‬

‫ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻲ در ﻳﻜﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎي اروﭘﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﻨﺪ و ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﭼـﺮا‬
‫ﺷﻤﺎ ﻣﺴﻴﺤﻲ ﻧﻤﻲﺷﻮﻳﺪ؟ ﺷﻤﺎ در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻣـﻦ ﺑـﺮ ﻳـﻚ دﻳـﻦ و آﻳـﻴﻦ ﻫﺴـﺘﻢ‪ .‬او در‬
‫ﺟﻮاب ﺳﻮال ﻧﻜﻨﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ و ﻧﻴﺰ ﻧﮕﻮﻳﺪ‪ :‬آﻳـﺎ ﺷـﻤﺎ ﺳـﻨﻲ ﻧﻴﺴـﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ‬
‫ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﺷﺎﻓﻌﻲ ﻳﺎ ﺣﻨﺒﻠﻲ ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ؟‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﻤﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻃﻼﻋﺎت را در ﻣﻮرد دﻳﻦﺗﺎن ﻣﻲداﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ ﭼﻴﺰي ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻢ اول ‪ ‬ﺑﺎ ﻋﺪي اﻧﺠﺎم داد و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳـﺎ ﺗـﻮ از ﻣـﺬﻫﺐ‬
‫رﻛﻮﺳﻴﺖ ﻧﻴﺴﺘﻲ؟ ﻋﺪي ﮔﻔﺖ‪ :‬آري‪ ،‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺗﻮ اﮔـﺮ ﺑـﺎ‬
‫ﻗﻮﻣﺖ ﺑﺮاي ﻧﺒﺮد ﺑﻴﺮون ﺷﻮي ﻳﻚ ﭼﻬﺎرم ﻏﻨﻴﻤﺖ را ﺑﺮﻧﻤﻲداري)‪ .(1‬ﻋﺪي ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬رﺳﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ در دﻳﻦ ﺗﻮ ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬در اﻳﻦ وﻗﺖ ﻋﺪي از اﻳﻦ ﺳﺨﻦ آﻧﺤﻀﺮت‬
‫‪ ‬ﻳﻜﻪ ﺧﻮرد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻦ ﻣـﻲداﻧـﻢ ﻛـﻪ ﭼـﻪ ﭼﻴـﺰي ﻣـﺎﻧﻊ‬
‫ﺗﻮﺳﺖ ﺗﺎ در دﻳﻦ اﺳﻼم داﺧﻞ ﺷﻮي‪ .‬ﺗﻮ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬ﻓﻘﻂ اﻓﺮاد ﺿـﻌﻴﻒ و ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﻫـﻴﭻ‬
‫ﻗﺪرت و ﻧﻴﺮوﻳﻲ ﻧﺪارﻧﺪ از اﺳﻼم ﭘﻴﺮوي ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ اﻳـﻦ اﻓـﺮاد از ﭼﺸـﻢ و ﻧﻈـﺮ‬
‫ﻋﺮب اﻓﺘﺎدهاﻧﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اي ﻋﺪي! آﻳﺎ ﺣﻴـﺮه را ﻣـﻲﺷﻨﺎﺳـﻲ؟)‪ (2‬ﮔﻔـﺖ‪ :‬آن را ﻧﺪﻳـﺪهام اﻣـﺎ‬
‫اﺳﻤﺶ را ﺷﻨﻴﺪهام‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟـﺎﻧﻢ در ﻗﺒﻀـﻪي اوﺳـﺖ‪،‬‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ اﻳﻦ دﻳﻦ را ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ زن ﺗﻨﻬﺎ از ﺣﻴﺮه ﺑﻴﺮون ﻣﻲﺷﻮد ﺗـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻴﺖ اﷲ را ﻃﻮاف ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﺑـﺎ او ﻫﻤـﺮاه ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ در آن روز‬
‫اﺳﻼم ﺑﻪ ﺣﺪي ﻗﻮي ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ زن ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺣـﺞ از ﺣﻴـﺮه ﻋـﺮاق ﺑﻴـﺮون ﺷـﺪه و‬
‫ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺤﺮﻣﻲ ﺑﺎ او ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ و ﻛﺴﻲ از او ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺑﻜﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻜﻪ ﻣﻲآﻳﺪ‪ .‬از ﻛﻨـﺎر‬
‫ﺻﺪﻫﺎ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻣﻲﮔﺬرد و ﻛﺴﻲ ﺟﺮأت ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ ﺑﻪ او ﺗﻌﺮض ﻛﻨﺪ ﻳﺎ اﻣﻮاﻟﺶ را ﭼﭙـﺎول ﻛﻨـﺪ؛‬
‫‪ -1‬ﻫﺮﮔﺎه ﻗﺒﻴﻠﻪاي ﺑﻪ ﺟﻨﮕﻲ ﻣﻲرﻓﺖ‪ ،‬رﺋﻴﺲ آن ﻗﺒﻴﻠﻪ اﻣﻮال ﻏﻨﻴﻤﺖ را ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﺣﺼﻪ ﻣﻲﻛﺮد و ﻳﻚ ﺣﺼﻪ‬
‫را ﺧﻮدش ﺑﺮﻣﻲداﺷﺖ و اﻳﻦ در دﻳﻦ ﻧﺼﺮاﻧﻴﺖ ﺣﺮام و در ﻧﺰد ﻋﺮب ﺟﺎﻳﺰ ﺑﻮد‪.‬‬
‫‪ -2‬ﺷﻬﺮﻳﺴﺖ در ﻋﺮاق‪.‬‬

‫‪36‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫زﻳﺮا در آن روز ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ ﺣﺪي داراي ﻗﺪرت و ﻫﻴﺒﺖ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷـﺪ ﻛـﻪ ﻛﺴـﻲ ﺟـﺮأت‬
‫ﺗﻌﺮض ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از آﻧﺎن را ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ از ﺗﺮس اﻳﻦ ﻛـﻪ ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن از او اﻧﺘﻘـﺎم ﺧﻮاﻫﻨـﺪ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻋﺪي اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را ﺷﻨﻴﺪ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﺮه را در ذﻫﻨﺶ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻛﺸﻴﺪ؛ زﻧـﻲ از ﻋـﺮاق‬
‫ﺧﺎرج ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﻪ ﻣﻜﻪ ﻣﻲآﻳﺪ ﺑﻪ اﻳـﻦ ﻣﻌﻨـﻲ ﻛـﻪ از ﺷـﻤﺎل ﺟﺰﻳـﺮه ﻣـﻲﮔـﺬرد و از ﻛﻨـﺎر‬
‫ﻛﻮهﻫﺎي ﻗﺒﻴﻠﻪي ﻃﻲ »ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻗﻮﻣﺶ« ﻋﺒﻮر ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻋﺪي از اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺷﮕﻔﺖزده ﺷـﺪ و‬
‫ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم دزدان ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻃﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺷﻬﺮﻫﺎ را آﺷﻔﺘﻪ ﻛـﺮدهاﻧـﺪ ﻛﺠـﺎ‬
‫ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد؟!‬
‫ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻓﺰود‪ :‬ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺧﺰاﻧﻪﻫﺎي ﻛﺴﺮي ﭘﺴﺮ ﻫﺮﻣـﺰ را ﺗﺼـﺎﺣﺐ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ‬
‫ﻛﺮد‪ .‬ﻋﺪي ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺰاﻧﻪﻫﺎي ﭘﺴﺮ ﻫﺮﻣﺰ! ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ ،‬ﻛﺴﺮي ﺑﻦ ﻫﺮﻣـﺰ و اﻣـﻮال آن را در راه‬
‫ﺧﺪا اﻧﻔﺎق ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﺎز ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﮔﺮ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮاﻳﺖ وﻓﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻣﺮدي را ﺧﻮاﻫﻲ دﻳﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﻛﻒ دﺳﺘﺶ از ﻃﻼ ﭘﺮ اﺳﺖ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻛﺴﻲ ﻣﻲﮔﺮدد‪ ،‬ﺗﺎ آن را ﻗﺒﻮل ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﻛﺴـﻲ آن را‬
‫ﻗﺒﻮل ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ از ﺑﺲ ﻛﻪ ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ زﻳﺎد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺷﺨﺺ ﺛﺮوﺗﻤﻨـﺪ ﺑـﺎ اﻣـﻮال‬
‫زﻛﺎﺗﺶ دور ﻣﻲزﻧﺪ و ﻓﻘﻴﺮي ﻧﻤﻲﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ آن را ﺑﻪ او ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﭘﻨﺪ و ﻣﻮﻋﻈﻪي ﻋﺪي ﭘﺮداﺧـﺖ و او را ﺑـﻪ آﺧـﺮت ﻳـﺎدآوري ﻛـﺮد و‬
‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻫﺮﻛﺪام از ﺷﻤﺎ در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﺎ اﷲ‪ ‬ﻣﻼﻗﺎت ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑـﻴﻦ او و اﷲ‬
‫ﻣﺘﺮﺟﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در اﻳﻦ روز اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺘﺶ ﻣﻲﻧﮕﺮد‪ ،‬ﺟﺰ ﺟﻬﻨﻢ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲﺑﻴﻨـﺪ و‬
‫ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭼﭙﺶ ﻣﻲﻧﮕﺮد‪ ،‬ﺟﺰ ﺟﻬﻨﻢ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﺪ‪ .‬ﻋﺪي ﺧـﺎﻣﻮش ﺷـﺪ و ﺑـﻪ ﻓﻜـﺮ ﻓـﺮو‬
‫رﻓﺖ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎز او را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﺪي! ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﺗـﻮ را از اﻗـﺮار ﻻ‬
‫إﻟﻪ إﻻ اﷲ ﻓﺮاري ﻣﻲدﻫﺪ؟ آﻳﺎ ﺧﺪاﻳﻲ ﺑﺰرﮔﺘﺮ از اﷲ ﺳﺮاغ داري؟‬
‫ﻋﺪي ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎن و ﻣﻮﺣﺪ ﻫﺴﺘﻢ و ﮔﻮاﻫﻲ ﻣﻲدﻫـﻢ ﻛـﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻨـﺪه و رﺳـﻮل‬
‫اوﺳﺖ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﭼﻬﺮه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ و ﺳﺮور درﺧﺸﻴﺪ‪.‬‬

‫ﻛﺪام ﻣﺮدم ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﻧﺪ؟‬

‫‪37‬‬

‫ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ در اداﻣﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ در ﻃﻮل ﺣﻴﺎﺗﻢ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدم ﻛـﻪ زن از‬
‫ﺣﻴﺮه ﻋﺮاق ﺑﻴﺮون ﻣﻲآﻣﺪ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﺎ او ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻦ از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﺑﻮدم‬
‫ﻛﻪ ﺧﺰاﻧﻪﻫﺎي ﻛﺴﺮي را ﮔﺸﻮدم و ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺎﻧﻢ در ﻗﺒﻀﻪ و ﻗﺪرت اوﺳـﺖ‪ ،‬ﺗـﻮ‬
‫ﺷﺨﺺ ﺳﻮﻣﻲ ﺧﻮاﻫﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از آنﻫﺎ ﺧﺒﺮ داده اﺳﺖ)‪.(1‬‬
‫ﭘﺲ اﻧﺪﻛﻲ ﺗﺄﻣﻞ ﻛﻦ‪ .‬اﻳﻦ اﻧﺲ و ﻣﺤﺒﺖ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﺪي ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﺑـﻮد و‬
‫اﻳﻦ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮔﺮﻣﻲ ﻛﻪ از او ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻛﻪ ﻋﺪي آن را اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻓﻜﺮ ﻛـﻦ ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﻫﻤـﻪ‬
‫ﻣﻮارد ﺳﺒﺐ ﺟﺬب ﻋﺪي ﺑﻪ اﺳﻼم ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﻣﺎ اﻳﻦ ﻣﺤﺒﺖ را ﺑﺎ ﻣﺮدم اﻋﻤـﺎل ﻧﻤـﺎﻳﻴﻢ‬
‫ﻫﺮ ﺗﻌﺪاد ﻛﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻗﻄﻌﺎً دلﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﻴﻢ آورد‪.‬‬

‫اﻧﺪﻳﺸﻪ‪...‬‬
‫»ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻣﺮدم ﻣﻲﺗـﻮاﻧﻴﻢ ﺑـﻪ ﺧﻮاﺳـﺘﻪﻫﺎﻳﻤـﺎن‬
‫ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺨﺸﻴﻢ«‪.‬‬

‫‪ -1‬رواﻳﺖ از ﻣﺴﻠﻢ و اﺣﻤﺪ‪.‬‬

‫از ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻟﺬت ﺑﺒﺮ!‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎ‪ ،‬ﻟﺬتﻫﺎي ﻗﺎﺑﻞ ﻟﻤﺴﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻨﻈﻮرم ﻓﻘـﻂ ﭘـﺎداش اﺧـﺮوي ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬ﺧﻴـﺮ‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﻟﺬت و ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً آن را اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﻲ‪ ،‬ﭘﺲ از آنﻫﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺒـﺮ و‬
‫آنﻫﺎ را ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم اﻋﻢ از ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼـﻚ‪ ،‬ﺛﺮوﺗﻤﻨـﺪ و ﻓﻘﻴـﺮ‪ ،‬دور و ﻧﺰدﻳـﻚ‪ ،‬ﺑـﺎ ﻫﻤـﻪ‬
‫اﻋﻤﺎل ﻛﻦ‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﺑﺎ آﻧﺎن ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺒﺮ‪ ،‬ﺧﻮاه ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﭘﺮﻫﻴﺰ از ﺷﺮ آﻧـﺎن‪ ،‬ﻳـﺎ ﺟﻠـﺐ‬
‫ﻣﺤﺒﺖ‪ ،‬ﻳﺎ اﺻﻼح آﻧﺎن‪ ،‬آري ﺑـﺮاي اﺻـﻼح آﻧـﺎن‪ .‬ﻋﻠـﻲ ﺑـﻦ ﺟﻬـﻢ ﺷـﺎﻋﺮي ﻓﺼـﻴﺢ وﻟـﻲ‬
‫ﺑﻴﺎﺑﺎنﻧﺸﻴﻦ و ﺑﻲﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﻮد ﻛﻪ از زﻧﺪﮔﻲ ﭼﻴﺰي ﺟﺰ آﻧﭽﻪ در ﺻـﺤﺮا و ﺑﻴﺎﺑـﺎن دﻳـﺪه ﺑـﻮد‬
‫ﻧﻤﻲداﻧﺴﺖ و ﻣﺘﻮﻛﻞ ﺧﻠﻴﻔﻪي ﻣﻘﺘﺪري ﺑﻮد و ﻫﺮ آﻧﭽﻪ ﻣـﻲﺧﻮاﺳـﺖ‪ ،‬ﻫـﺮ ﻟﺤﻈـﻪاي ﻋﻤـﻞ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬روزي ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﺟﻬﻢ وارد ﺑﻐﺪاد ﺷﺪ ﺑـﻪ او ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬ﻫﺮﻛﺴـﻲ ﻣﺘﻮﻛـﻞ را ﺗﻌﺮﻳـﻒ و‬
‫ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ در ﻧﺰد او ﺗﻘﺮب ﭘﻴﺪا ﻛﺮده و ﺑﺬل و ﺑﺨﺸﺶ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻋﻠـﻲ ﺧﻮﺷـﺤﺎل‬
‫ﺷﺪ و ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﻪ ﺳﻮي ﻛﺎخ ﺧﻠﻴﻔﻪ روان ﮔﺸﺖ و ﻧﺰد ﻣﺘﻮﻛﻞ رﻓـﺖ دﻳـﺪ ﻛـﻪ ﺷـﻌﺮا ﺷـﻌﺮ‬
‫ﻣﻲﺳﺮاﻳﻨﺪ و »ﺟﻮاﻳﺰ« درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﺑﻬ‪‬ﺖ‪ ،‬ﻫﻴﺒﺖ و ﻗﻬﺮ و زورﮔﻮﻳﻲ ﻣﺘﻮﻛﻞ ﺑـﺮاي ﻫﻤـﻪ‬
‫ﻣﻌﻠﻮم ﺑﻮد! ﻋﻠﻲ ﺑﺎ ﻗﺼﻴﺪهاي ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﻠﻴﻔﻪ آﻏﺎز ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻃﻠﻴﻌﻪ آن ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد‪:‬‬
‫اي ﺧﻠﻴﻔﻪ‪:‬‬
‫أﻧـــــــﺖ ﻛﺎﻟﻜﻠـــــــﺐ ﰲ ﺣﻔﺎﻇـــــــﻚ ﻟﻠـــــــﻮد‬

‫وﻛــــــــــﺎﻟﻜﻠﺒﺶ ﰲ ﻗــــــــــﺮاع اﳋﻄــــــــــﻮب‬

‫أﻧـــــــــﺖ ﻛﺎﻟـــــــــﺪﻟﻮ ﻻﻋـــــــــﺪﻣﺘﻚ دﻟـــــــــﻮ‬

‫ﻣـــــــﻦ ﻛﺒـــــــﺎر اﻟـــــــﺪﻻ ﻛﺜـــــــﲑ اﻟـــــــﺬﻧﻮب‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺗﻮ در وﻓﺎداري و ﺣﻔﻆ رواﺑـﻂ دوﺳـﺘﺎﻧﻪ ﭼـﻮن ﺳـﮓ و در ﻣﺒـﺎرزه و‬
‫درﻫﻢﺷﻜﺴﺘﻦ ﺳﺨﺘﻲﻫﺎ و دﺷﻮاريﻫﺎ ﭼﻮن ﻗﻮچ و ﻧﺮﺑﺰ ﻫﺴﺘﻲ‪.‬‬
‫ﺗﻮ ﭼﻮن دﻟﻮ ﺑﺰرگ ﻫﺴﺘﻲ ﻛﻪ دﻟﻮﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﺗﻤﺎﻣﺖ ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ«‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﺑﻪ ﺟﺎي اﻳﻦ ﻛﻪ او را ﺑﻪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ‪ ،‬ﻣﺎه و ﻛﻮهﻫﺎ ﺗﺸـﺒﻴﻪ ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺧﻠﻴﻔـﻪ را‬
‫ﺑﻪ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﻧﺮ و ﺑﺰ‪ ،‬ﭼـﺎه و ﺧـﺎك ﺗﺸـﺒﻴﻪ ﻣـﻲﻛـﺮد‪ .‬ﺧﻠﻴﻔـﻪ ﺑﺮآﺷـﻔﺖ‪ ،‬و ﻧﮕﻬﺒﺎﻧـﺎن از ﺟـﺎ‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ و ﺟﻼد ﺷﻤﺸﻴﺮش را از ﻧﻴﺎم ﻛﺸﻴﺪ و ﭼﻮﺑﻪدار را ﻣﻬﻴﺎ ﺳﺎﺧﺖ و ﺑﺮاي ﻗﺘﻞ ﺷـﺎﻋﺮ‬
‫آﻣﺎده ﺷﺪﻧﺪ! اﻣﺎ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﻗﻠﺖ ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﺟﻬﻢ ﺑـﺮ وي ﻏﺎﻟـﺐ‬

‫‪39‬‬

‫از ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻟﺬت ﺑﺒﺮ!‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺳﺮﺷﺖ وي را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﺪ‪ ،‬ﻟﺬا دﺳﺘﻮر داد او را در ﻳـﻚ‬
‫ﻛﺎخ زﻳﺒﺎ اﺳﻜﺎن دﻫﻨﺪ و زﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ ﻛﻨﻴﺰﻫﺎ در ﻧﺰد او رﻓﺖ و آﻣﺪ ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ و ﻟﺬﻳـﺬﺗﺮﻳﻦ‬
‫ﺧﻮردﻧﻲﻫﺎ و اﺷﻴﺎ را در اﺧﺘﻴﺎر او ﺑﮕﺬارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﺟﻬﻢ ﻟﺬت ﻧﻌﻤﺖ را ﭼﺸﻴﺪ ﺑـﺮ ﺗﺨـﺖﻫـﺎ و ﻛﺮﺳـﻲﻫـﺎي زﻳﺒـﺎ ﺗﻜﻴـﻪ زد و ﺑـﺎ‬
‫ﻇﺮﻳﻒﺗﺮﻳﻦ ﺷﺎﻋﺮان و ادﻳﺒﺎن ﻛﻪ اﺷﻌﺎر ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﻣﻲﺳﺮودﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺠﺎﻟﺴﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺗﺎ ﻫﻔﺖ ﻣﺎه ﺑﺮ‬
‫اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻳﻚ ﻣﺠﻠﺲ ﺷﺒﺎﻧﻪاي ﺗﺮﺗﻴﺐ داد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﻳـﺎد ﻋﻠـﻲ ﺑـﻦ ﺟﻬـﻢ اﻓﺘـﺎد و از‬
‫وﺿﻊ وي ﭘﺮﺳﻴﺪ و او را ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﻋﻠﻲ در ﺟﻠﻮ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﻠـﻲ‬
‫ﺑﻦ ﺟﻬﻢ! ﺑﺮاﻳﻢ ﺷﻌﺮ ﺑﺨﻮان‪ :‬ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﺟﻬﻢ در ﻗﺼﻴﺪهاي ﻛﻪ ﻣﻄﻠﻌﺶ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﻋﻴــــــﻮه اﳌﻬــــــﺎ ﺑــــــﲔ اﻟﺮﺻــــــﺎﻓﺔ واﳉﴪــــــ‬

‫ﺟﻠــــﺒﻦ اﳍــــﻮی ﻣــــﻦ ﺣﻴــــﺚ أدري وﻻ أدري‬

‫أﻋـــــــﺪه ﱄ اﻟﺸـــــــﻮق اﻟﻘـــــــﺪﻳﻢ وﱂ أﻛـــــــﻦ‬

‫ﺳـــــﻠﻮت وﻟﻜـــــﻦ زده ﲨـــــﺮا ﻋﻠـــــﯽ ﲨـــــﺮ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﭼﺸﻢﻫﺎي آﻫﻮﻳﻲ در ﻣﻴﺎن )رﺻﺎﻓﻪ( و )ﺟﺴﺮ( ﻋﺸﻖ و ﻋﻼﻗﻪ ﻣﺮا ﺑﻪ ﺧـﻮد ﺟﻠـﺐ‬
‫ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ از ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﻢ ﻳﺎ ﻧﻤﻲداﻧﻢ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺎن ﻛﻪ ﻋﺸﻖ و ﻋﻼﻗﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﺮا ﺑﻴﺪار ﻧﻤﻮد ﮔﺮﭼﻪ ﻣﻦ ﮔﺬﺷﺘﻪ را از ﻳﺎد ﻧﺒـﺮده ﺑـﻮدم‪،‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮ زﺧﻢ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻤﻚ ﭘﺎﺷﻴﺪ«‪.‬‬
‫و ﻫﻤﻮاره اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺣﺎﺿﺮﻳﻦ را ﺑﺎ ﻇﺮﻳﻒﺗﺮﻳﻦ ﻛﻠﻤﺎت ﺑﺮﻣﻲاﻧﮕﻴﺨﺖ‪ .‬و آﻧﮕﺎه آﻏﺎز ﺑـﻪ‬
‫ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻧﻤﻮد و وي را ﺑﻪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺳﺘﺎره و ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﺑﺒﻴﻦ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻃﺒﻴﻌﺖ اﺑﻦ ﺟﻬﻢ را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﭼﻪﻗﺪر از ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻓﺮزﻧﺪان ﻳﺎ دوﺳﺘﺎنﻣﺎن ﺑﻪ ﺗﻨﮓ آﻣﺪهاﻳﻢ‪ ،‬وﻟـﻲ آﻳـﺎ ﺑـﺮاي ﺗﻐﻴﻴـﺮ‬
‫آنﻫﺎ ﺗﻼش ﻛﺮدهاﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺗﻮ ﺑﺎ ﺷﻴﻮهي ﺑﻬﺘﺮي ﻣﻲﺗﻮاﻧﻲ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺧﻮﻳﺶ را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﻲ و ﺗﺮﺷـﺮوﻳﻲ را ﺑـﻪ ﻟﺒﺨﻨـﺪ‪،‬‬
‫ﺧﺸﻢ را ﺑﻪ ﺑﺮدﺑﺎري‪ ،‬ﺑﺨﻞ را ﺑﻪ ﺟﻮد و ﺳﺨﺎ ﻋﻮض ﻧﻤﺎﻳﻲ و اﻳﻦ ﻛﺎرِ ﻣﺸـﻜﻠﻲ ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ‬
‫ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ و ﻋﻤﻞ دارد‪ ،‬ﭘﺲ دﻟﻴﺮ و ﭘﻬﻠﻮان ﺑﺎش‪.‬‬

‫‪40‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻫﺮﻛﺴﻲ در ﺳﻴﺮه ﻧﺒﻮي ﺑﻨﮕﺮد ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ ﻗﺪرتﻫـﺎ و ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪيﻫـﺎي‬
‫اﺧﻼﻗﻲ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﺮد و دلﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑﻪ دﺳـﺖ ﻣـﻲآورد و اﻳـﻦ اﺧـﻼق وي ﺑـﺎ‬
‫ﻣﺮدم ﺗﺼﻨﻌﻲ و ﺳﺎﺧﺘﮕﻲ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮادهاش ﺗﻨﻬﺎ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺮدﺑﺎرياش ﺑـﻪ ﻏﻀـﺐ و‬
‫ﻧﺮﻣﻲاش ﺑﻪ درﺷﺘﻲ ﻋﻮض ﺷﻮد! ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣـﺮدم ﺧﻨـﺪه رو ﺑﺎﺷـﺪ و ﺑـﺎ‬
‫ﺧﺎﻧﻮادهاش ﻋﺒﻮس و ﮔﺮﻓﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻣﻬﺮﺑﺎن ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ زن و ﻓﺮزﻧـﺪش ﺧـﻼف آن‪ .‬ﻫﺮﮔـﺰ!‬
‫ﺑﻠﻜﻪ اﺧﻼﻗﺶ ﺑﺮآﻣﺪه از ﺳﺮﺷﺖ و ﻃﺒﻴﻌﺖ او ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آن ﺧﺪا را ﺑﻨﺪﮔﻲ ﻣـﻲﻛـﺮد‪.‬‬
‫ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧﻤﺎز ﭼﺎﺷﺖ و ﻗﻴﺎم ﺷﺐ ﺑﻪ ﺧﺪا ﺗﻘﺮب ﻣﻲﺟ‪‬ﺴﺖ‪ .‬ﻟﺒﺨﻨـﺪش را ﻗﺮﺑـﺖ اﻟـﻲ‬
‫اﷲ‪ ،‬و ﻣﻬﺮورزي را ﻋﺒﺎدت و ﮔﺬﺷﺘﺶ را ﺣﺴﻨﺎت ﻣﻲﭘﻨﺪاﺷﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﻛﺴﻲ اﺧﻼق ﺧـﻮب را‬
‫ﻋﺒﺎدﺗﻲ ﺑﭙﻨﺪارد‪ ،‬در ﺗﻤﺎم اﺣﻮال‪ ،‬در ﺟﻨﮓ و ﺻﻠﺢ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ و ﺳﻴﺮي‪ ،‬در ﺣﺎﻟـﺖ‬
‫ﺑﻴﻤﺎري و ﺳﻼﻣﺘﻲ‪ ،‬و ﺣﺘﻲ در وﻗﺖ ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ و اﻧﺪوه ﺧﻮدش را ﺑﻪ آن آراﺳﺘﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫آري! ﭼــﻪﻗــﺪر از ﻫﻤﺴــﺮان ﻫﺴــﺘﻨﺪ ﻛــﻪ از اﺧــﻼق زﻳﺒــﺎي ﺷﻮﻫﺮاﻧﺸــﺎن‪ ،‬ﺳــﻌﻪ ﺻــﺪر‪،‬‬
‫ﺧﻮﺷﺮوﻳﻲ و ﺳﺨﺎوت آﻧﺎن در ﺑﻴﺮون ﺧﺎﻧﻪ داﺳﺘﺎنﻫﺎ ﻣﻲﺷﻨﻮﻧﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺧـﻮد آﻧـﺎن در ﻣﺤـﻴﻂ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ از آن ﺑﻲﺑﻬﺮهاﻧﺪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ؛ زﻳـﺮا ﻫﻤﺴﺮاﻧﺸـﺎن در ﻣﺤـﻴﻂ ﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﺪاﺧﻼق‪ ،‬ﺗﻨـﮓﻧﻈـﺮ‪،‬‬
‫ﺗﺮشرو‪ ،‬ﺑﺪزﺑﺎن‪ ،‬و ﻓﺤﺎش‪ ،‬ﺑﺨﻴﻞ و ﻣﻨﺖﮔﺬار ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬اﻣـﺎ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬آن اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪َ » :‬ﺧ ْ ُﲑﻛ ُْﻢ َﺧ ْ ُﲑﻛ ُْﻢ ِﻷَ ْﻫﻠِ ِﻪ َو َأﻧَﺎ َﺧ ْ ُﲑﻛ ُْﻢ ِﻷَ ْﻫ ِﲇ« ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻫﻞ‬
‫و ﻋﻴﺎﻟﺶ رﻓﺘﺎر ﺑﻬﺘﺮي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ و ﻣـﻦ ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ ﺷـﻤﺎ از ﻧﻈـﺮ اﺧـﻼق ﺑـﺎ اﻫـﻞ ﺧﺎﻧـﻪام‬
‫ﻣﻲﺑﺎﺷﻢ«)‪.(1‬‬
‫ﺑﺒﻴﻦ آن ﺑﺰرﮔﻮار ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮادهاش رﻓﺘﺎر ﻣﻲﻛﺮد‪.‬‬
‫اﺳﻮد ﺑﻦ ﻳﺰﻳﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬از ﻋﺎﻳﺸﻪ ﭘﺮﺳﻴﺪم‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭼﻪ ﻛﺎري در ﺧﺎﻧﻪاش اﻧﺠـﺎم‬
‫ﻣﻲداد؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬وي ﺑﻪ ﻛﺎرﻫﺎي ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﺮﮔﺎه وﻗـﺖ ﻧﻤـﺎز ﻓـﺮا ﻣـﻲرﺳـﻴﺪ وﺿـﻮ‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻣﻲرﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت در ﻣﻮرد ﭘﺪر و ﻣﺎدر!‬
‫‪ -1‬ﺗﺮﻣﺬي و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ ﺑﺎ ﺣﺪﻳﺚ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫از ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻟﺬت ﺑﺒﺮ!‬

‫‪41‬‬

‫ﭼﻪﻗﺪر ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ از ﺧﻮشاﺧﻼﻗﻲ! ﻟﻄﻒ و ﺧﻨﺪهروﻳﻲ و ﺑﺮﺧﻮرد زﻳﺒﺎﻳﺸـﺎن ﺑـﺎ‬
‫دﻳﮕﺮان ﻣﻲﺷﻨﻮﻳﻢ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮﻳﻦ اﻓﺮاد و ﻣﺴﺘﺤﻖﺗﺮﻳﻦﺷﺎن ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎ ﭘـﺪر و ﻣـﺎدر‪ ،‬ﻫﻤﺴـﺮ و ﻓﺮزﻧـﺪان ﺑـﺎ‬
‫ﺳﺨﺖدﻟﻲ و ﻗﻬﺮ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﺪ!‬
‫آري! ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦﺗﺎن ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﭘـﺪر و ﻣـﺎدر‪ ،‬ﻫﻤﺴـﺮ‪ ،‬ﺧـﺪﻣﺘﮕﺰار و ﺑﻠﻜـﻪ ﺑـﺎ‬
‫اﻃﻔﺎل و ﻓﺮزﻧﺪان ﻛﻮﭼﻜﺶ اﺳﺖ‪.‬‬
‫روزي ﻛﻪ ﻗﻠﺐ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻤﻠـﻮ از اﺣﺴﺎﺳـﺎت و ﻋﻮاﻃـﻒ ﺑـﻮد‪ ،‬اﺑـﻮﻟﻴﻠﻲ ‪ ‬ﻧـﺰد‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻳﻜﻲ از ﻧﻮهﻫﺎﻳﺶ )ﺣﺴﻦ ﻳﺎ ﺣﺴﻴﻦ( ﻧﺰد رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬آﻣـﺪ‪،‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﮔﺮﻓﺖ و در داﻣﺎن ﺧﻮﻳﺶ ﻧﺸﺎﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺑﭽﻪي ﻛﻮﭼﻚ در داﻣﺎن آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ادرار ﻧﻤﻮد‪ .‬اﺑﻮﻟﻴﻠﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﺗـﺎ ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ‬
‫دﻳﺪم ادرار وي ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮ ﺷﻜﻢ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺟﺎري ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﻣـﺎ ﺳﺮاﺳـﻴﻤﻪ ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي اﻳﻦ ﺑﭽﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻴﻢ! ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺑﭽﻪام را ﺑﮕﺬارﻳﺪ و او را ﻧﺎراﺣﺖ ﻧﻜﻨﻴـﺪ« وﻗﺘـﻲ ﺑﭽـﻪ از‬
‫ادرارش ﻓﺎرغ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻘﺪاري آب ﺧﻮاﺳﺖ و آن را ﺑﺮ ﻣﻮﺿﻊ ادرار رﻳﺨﺖ)‪.(1‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﭼﻪ زﻳﺒﺎﺳﺖ! ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮدش را ﺑﻪ اﻳﻦ اﺧﻼق ﻣﺰﻳﻦ ﻛﺮده ﺑـﻮد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺟـﺎي‬
‫ﺷﮕﻔﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ دلﻫﺎي ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼﻚ را ﺑﻪ دﺳﺖ آو‪‬ر‪‬د‪.‬‬

‫ﻧﻈﺮ‪...‬‬
‫»ﺑﻪ ﺟﺎي اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﻜﻲ دﺷﻨﺎم دﻫﻲ‪ ،‬ﺳﻌﻲ ﻛﻦ ﭼﺮاﻏﻲ روﺷﻦ ﻧﻤﺎﻳﻲ«‪.‬‬

‫‪ -1‬اﺣﻤﺪ و ﻃﺒﺮاﻧﻲ و رﺟﺎﻟﺶ ﺛﻘﻪاﻧﺪ‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪان‬
‫اﺧﻼق ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﺗﺠﺎري اﺳﺖ؛ زﻳﺮا در ﻧﻈﺮﺷﺎن ﻓﻘﻂ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪاناﻧﺪ ﻛـﻪ ﺳـﺨﻨﺎن و‬
‫ﻧﻜﺘﻪﻫﺎي ﻇﺮﻳﻒ را ﻣﻲداﻧﻨﺪ و ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﻨﻴﺪن آن ﺷﺎد ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ و اﺷـﺘﺒﺎﻫﺎتﺷـﺎن‬
‫ﻛﻮﭼﻚ اﺳﺖ و ﻣﺮدم از آن ﭼﺸﻢ ﻣﻲﭘﻮﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﻓﻘﺮا و ﺗﻬﻴﺪﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﻴﺎن ﺳﺨﻨﺎن ﻧﻐﺰ و ﻧﻜﺘﻪﻫﺎي ﻇﺮﻳﻒ‪ ،‬ﺳﻨﮕﻴﻦ‪ ،‬ﺑـﻲﻣـﺰهاﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﻫﻨﮕﺎم ﺷﻨﻴﺪن ﺳﺨﻨﺎن آﻧﺎن‪ ،‬آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺑﺎد ﺗﻤﺴﺨﺮ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ و اﺷﺘﺒﺎﻫﺎتﺷﺎن را ﺑﺰرگ‬
‫ﻣﻲﭘﻨﺪارﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺳﺨﻨﺎن اﻳﻦ ﻗﺸﺮ‪ ،‬ﺗﺤﻤﻞ را از دﺳﺖ داده و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮ ﻏﻨﻲ و ﻓﻘﻴﺮ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻳﻜﺴـﺎن ﻣﻬﺮﺑـﺎن ﺑـﻮد‪ .‬اﻧـﺲ ‪ ‬ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪:‬‬
‫ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻴﺎﺑﺎنﻧﺸﻴﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم زاﻫﺮ ﺑﻦ ﺣﺮام ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﺑﺴـﺎ اوﻗـﺎت وﻗﺘـﻲ از ﺑﻴﺎﺑـﺎن ﻣـﻲآﻣـﺪ‪،‬‬
‫ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﭘﻨﻴﺮ و روﻏﻦ ﺑﺮاي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﺪﻳﻪ ﻣﻲآورد‪.‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ ﻧﺰد اﻫﻠﺶ ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭼﻴﺰي از ﻗﺒﻴﻞ ﺧﺮﻣـﺎي ﺧﺸـﻚ و‬
‫ﻏﻴﺮه ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﻬﻴﺎ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را دوﺳـﺖ ﻣـﻲداﺷـﺖ و ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪» :‬زاﻫـﺮ از‬
‫دوﺳﺘﺎن ﺑﻴﺎﺑﺎن ﻣﺎﺳﺖ و ﻣﺎ از دوﺳـﺘﺎن ﺷﻬﺮﻧﺸـﻴﻦ او ﻫﺴـﺘﻴﻢ« و زاﻫـﺮ ﺷﺨﺼـﻲ ﺑﺪﻗﻴﺎﻓـﻪ و‬
‫زﺷﺖ ﭼﻬﺮه ﺑﻮد‪.‬‬
‫روزي از ﺑﻴﺎﺑﺎن ﺑﻴﺮون آﻣﺪ و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪ و او را ﻧﻴﺎﻓﺖ ﺑﺮﺧﻲ از ﻛـﺎﻻ‬
‫و وﺳﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺖ‪ ،‬آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺑﺎزار ﺑﺮد وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از وي آﮔﺎﻫﻲ ﻳﺎﻓﺖ ﺑﻪ‬
‫دﻧﺒﺎل او ﺑﻪ ﺑﺎزار رﻓﺖ‪ ،‬زاﻫﺮ را در ﺣﺎﻟﻲ ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﻓﺮوش اﺳﺒﺎب و ﻛﺎﻻﻫﺎﻳﺶ ﺑـﻮد‬
‫و ﻋﺮق از ﺟﺒﻴﻨﺶ ﻣﻲﭼﻜﻴﺪ و ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺶ ﻫﻤﺎن ﻟﺒﺎسﻫﺎي ﺑﻴﺎﺑﺎن ﺑﺎ ﺷـﻜﻞ و ﺑـﻮي ﺑﻴﺎﺑـﺎﻧﻲ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﭘﺸﺖ او را ﺑﻐﻞ ﻧﻤﻮد ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ زاﻫﺮ او را ﻧﺪﻳـﺪ‬
‫و ﻧﻤﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ او را در ﺑﻐﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬زاﻫﺮ آﺷﻔﺘﻪ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬رﻫﺎﻳﻢ ﻛـﻦ‪.‬‬
‫ﺗﻮ ﻛﻴﺴﺘﻲ؟ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﭼﻴﺰي ﻧﮕﻔﺖ! زاﻫـﺮ ﻣـﻲﻛﻮﺷـﻴﺪ ﺗـﺎ ﺧـﻮد را از‬
‫دﺳﺖ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﻫﺎﻧﺪ و ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺧﻮدش ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬را‬
‫دﻳﺪ‪ ،‬آرام ﮔﺸﺖ و آﺷﻔﺘﮕﻲاش ﺑﺮﻃﺮف ﮔﺮدﻳﺪ و وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬را ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺷﺮوع ﺑـﻪ‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪان‬

‫‪43‬‬

‫ﻣﺎﻟﻴﺪن ﭘﺸﺘﺶ ﺑﻪ ﺳﻴﻨﻪ آﻧﺤﻀﺮت ﻧﻤﻮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ﻧﻴﺰ از ﺑﺎب ﺷـﻮﺧﻲ ﺻـﺪا ﻣـﻲزد‪» :‬ﭼـﻪ‬
‫ﻛﺴﻲ ﺧﺮﻳﺪار ﺑﺮده اﺳﺖ؟ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﺮده ﻣﻲﺧﺮد؟« زاﻫﺮ ﺑﻪ وﺿﻊ ﺧﻮدش ﻧﮕـﺎه ﻛـﺮد دﻳـﺪ‬
‫ﻳﻚ اﻧﺴﺎن ﻧﺎدار‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﺷﻜﺴﺘﻪﺣﺎل و ﺑﻲرﻧﮓ و روﺳﺖ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳـﻮﮔﻨﺪ! اي رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻮ در ﻣﻌﺎﻣﻠﻪات ﻣﻐﺒﻮن و زﻳﺎﻧﺒﺎر ﻣﻲﺷﻮي‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻣﺎ ﺗﻮ در ﻧﺰد ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑـﻲارزش ﻧﻴﺴـﺘﻲ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ ﺗـﻮ ﻧـﺰد ﺧﺪاوﻧـﺪ‬
‫ﺑﺎارزش و ﻗﻴﻤﺘﻲ ﻫﺴﺘﻲ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﺟﺎي ﺷﮕﻔﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ دلﻫﺎي ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪان ﺑﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ و ﻣﻌﻠﻖ ﺑﺎﺷـﺪ و‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ اﺧﻼق‪ ،‬ﻣﺎﻟﻚ ﻗﻠﺐﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻓﻘﺮا از ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺨﻞ در ﻣﺎل و ﻃﻌﺎم‪ ،‬اﻳﺮاد ﻧﻤـﻲﮔﻴﺮﻧـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ از‬
‫اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺎراﺣﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ آﻧﺎن در ﻟﻄﻒ و ﻣﺤﺒﺖ و ﺣﺴﻦ ﻣﻌﺎﺷﺮت ﺑﺨﻞ ﻣﻲورزﻧﺪ‪ .‬ﺗﻮ‬
‫ﭼﻪﻗﺪر ﺑﻪ روي ﻳﻚ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺒﺴﻢ و ﻟﺒﺨﻨﺪ زدهاي و ﺑﺎ او ﺑﻪ دﻳﺪه ارزش و اﺣﺘﺮام ﻧﮕﺮﻳﺴـﺘﻪ‬
‫و رﻓﺘﺎر ﻛﺮدهاي و در ﻧﺘﻴﺠﻪ او در ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﺷﺐ دﺳـﺖ ﺑـﻪ دﻋـﺎ ﺑـﺮآورده و ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ آن‬
‫رﺣﻤﺖﻫﺎ را از آﺳﻤﺎن ﺑﺮاﻳﺖ ﺟﻠﺐ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻪﻗﺪر ﻓﺮاواﻧﻨﺪ اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﭘﺮاﻛﻨـﺪهﻣـﻮ و‬
‫ﻏﺒﺎرآﻟﻮد و ژﻧﺪهﭘﻮﺷﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ دروازهﻫﺎي ﺷﻬﺮ اﻓﺘﺎدهاﻧﺪ و ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ ،‬وﻟﻲ اﮔـﺮ‬
‫ﻫﻤﻴﻦ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﺑﺎره ﻛﺎري ﻛﻪ ﻫﻨـﻮز اﻧﺠـﺎم ﻧﺸـﺪه ﺳـﻮﮔﻨﺪ ﻳـﺎد ﻛﻨﻨـﺪ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧـﺪ‬
‫ﻗﺴﻢﺷﺎن را راﺳﺖ ﻧﻤﻮده و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﺴﻢ آﻧﺎن ﻋﻤﻞ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و ﻧـﺰد او ﻣﺴـﺘﺠﺎب اﻟـﺪﻋﻮات‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺿﻌﻴﻔﺎن ﻫﻤﻮاره ﺧﻨﺪهرو ﺑﺎش‪.‬‬

‫اﺷﺎره‪...‬‬
‫»ﺑﻲﺗﺮدﻳﺪ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺗﻮ ﺑﻪ روي ﻓﻘﺮا و ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪان‪ ،‬درﺟﺎت ﺗﻮ را در ﻧﺰد ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎﻻ ﻣﻲﺑﺮد«‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ زﻧﺎن‬
‫ﭘﺪرﺑﺰرگ ﻣﻦ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺿﺮب اﻟﻤﺜﻞ ﻗﺪﻳﻤﻲ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﻲﻛﺮد و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪» :‬ﻣــﻦ ﻏﺎﺑــﺖ‬

‫ﻋﻦ ﻋﻨﺰه ﺟﺎﺑﺖ ﺗــﻴﺲ« ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ زﻧﺶ ﭼﻴﺰي را در ﻧﺰد وي ﻧﻴﺎﺑـﺪ ﻛـﻪ ﻋﺎﻃﻔـﻪاش را‬
‫ارﺿﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ و او را ﺳﻴﺮ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻔﺴﺶ او را وادار ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻛﺴﻲ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ داراي ﺳـﺨﻨﺎن‬
‫ﺷﻴﺮﻳﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﮔﺮاﻳﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻨﻈﻮر وي از اﻳﻦ ﺿﺮب اﻟﻤﺜﻞ ﻣﻌﺎذ اﷲ ﺗﺸﺒﻴﻪ زن و ﻣﺮد‬
‫ﺑﻪ ﺑﺰ ﻧﺮ و ﻣﺎده ﻧﻴﺴﺖ! زﻧﺎن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮدان ﻫﺴﺘﻨﺪ و اﮔﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻣـﺮدان ﻧﻴـﺮو ﺟﺴـﻢ ﻋﻄـﺎ‬
‫ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ زﻧﺎن ﻋﻮاﻃﻒ و اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻗﻮي ارزاﻧﻲ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﭼﻪﻗﺪر از ﭘﺎدﺷـﺎﻫﺎن‬
‫و اﻓﺮاد دﻟﻴﺮ ﺑﻮدهاﻧﺪ ﻛﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﺪرت ﻋﺎﻃﻔﻲ ﻳﻚ زن ﺳﺮ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻓﺮود آوردهاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ زﻧﺎن اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺗﺮﻓﻨﺪي را ﺑﺪاﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ آن‬
‫در ﻋﺎﻃﻔﻪﺷﺎن ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﮕﺬارﻳﺪ و ﺑﺎ اﺳﻠﺤﻪي ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺒﺮد ﺑﭙﺮدازﻳﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻮ را ﺑﻪ اﺣﺴﺎن و ﻧﻴﻜﻲﻛﺮدن ﻧﺴﺒﺖ زن‪ ،‬و اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﻋﺎﻃﻔـﻪاش ﺗﻮﺻـﻴﻪ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺎ او ﺧﻮﺷﺒﺨﺖ ﺷﻮﻳﺪ و ﺑﻪ ﭘﺪران ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗـﺎ ﺑـﺎ دﺧﺘـﺮانﺷـﺎن ﺑـﺎ‬
‫ﻧﻴﻜﻲ و اﺣﺴﺎن رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬

‫ﺎر َﻳﺘ ْ ِ‬
‫ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪َ » :‬ﻣ ْﻦ َﻋ َﺎل َﺟ ِ‬
‫ﺎء َﻳ ْﻮ َم ا ْﻟ ِﻘ َﻴ َﺎﻣ ِﺔ َأﻧَﺎ َو ُﻫ َﻮ‪َ ,‬و َﺿ ﱠﻢ َأ َﺻﺎﺑِ َﻌ ُﻪ«)‪ .(1‬ﻳﻌﻨﻲ‪:‬‬
‫َﲔ َﺣﺘﱠﻰ َﺗ ْﺒ ُﻠﻐَﺎ‪َ ,‬ﺟ َ‬

‫»ﻫﺮﻛﺴﻲ دو دﺧﺘﺮ را ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻦ ﺑﻠﻮغ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ .‬روز ﻗﻴﺎﻣﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﺑﺎ‬
‫ﻣﻦ ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻦ و او اﻳﻨﻘﺪر ﺑﻪ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲﺷﻮﻳﻢ )و اﻧﮕﺸﺘﺎﻧﺶ را ﺟﻤﻊ‬
‫ﻣﻲﻧﻤﻮد(«‪.‬‬
‫و ﻓﺮزﻧﺪان را ﺑﻪ رﻓﺘﺎر ﻣﺤﺒﺖآﻣﻴﺰ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎدران ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻧﻤﻮده اﺳـﺖ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ وﻗﺘـﻲ‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺳﺰاوارﺗﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ او ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﻮﺷـﺮﻓﺘﺎري و ﺣﺴـﻦ‬
‫ﻣﻌﺎﺷﺮت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺎدرت‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻣﺎدرت‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻣﺎدرت‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﭘﺪرت)‪.(2‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ زﻧﺎن‬

‫‪45‬‬

‫ﺣﺘﻲ ﺷﻮﻫﺮ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻖ زن ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و ﻛﺴﻲ را ﻛﻪ ﺑﺮ زن ﺧﻮﻳﺶ‬
‫ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﻮد ﻳﺎ ﺑﺎ او ﺑﺪرﻓﺘﺎري ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻮرد ﺳﺮزﻧﺶ و ﻣﻼﻣﺖ ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻼﺣﻈﻪ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻳﻴﺪ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺣﺠﺔ اﻟﻮداع در ﻣﻴﺎن ﺻﺪ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ از ﺣﺠﺎج اﻳﺴﺘﺎده ﺑﻮد‪ ،‬ﻛﻪ‬
‫در ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺳﻴﺎه و ﺳﻔﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼﻚ‪ ،‬ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ و ﻓﻘﻴﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺎء َﺧﲑا‪َ ,‬أ َﻻ واﺳﺘَﻮﺻﻮا ﺑِﺎﻟﻨﱢﺴ ِ‬
‫آنﻫﺎ ﻓﺮﻳﺎد زد و ﮔﻔﺖ‪َ » :‬أ َﻻ واﺳﺘَﻮﺻﻮا ﺑِﺎﻟﻨﱢﺴ ِ‬
‫ﺎء َﺧ ْ ًﲑا«)‪» (1‬آﮔﺎه‬
‫َ ْ ْ ُ‬
‫َ ْ ْ ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ًْ‬
‫ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ ،‬ﻣﻦ ﺷﻤﺎ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻧﺎنﺗﺎن ﺑﻪ ﺧﻴﺮ و ﺧﻮﺑﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ«‪.‬‬
‫در ﻳﻜﻲ از روزﻫﺎ زﻧﺎن زﻳـﺎدي ﭘـﻴﺶ ﻫﻤﺴـﺮان رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬آﻣـﺪه و از ﺑـﺪرﻓﺘﺎري‬
‫ﺷﻮﻫﺮانﺷﺎن ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از اﻳﻦ اﻣﺮ اﻃﻼع ﻳﺎﻓﺖ‪ :‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑـﻪ‬
‫ﳏﻤ ٍﺪ ﺻ َﲆ اﷲﱠُ ﻋ َﻠﻴ ِﻪ وﺳ َﻠﻢ ﻧِﺴ ِ‬
‫ﺎف ﺑِ ِ‬
‫ـﻦ َﻟـ ْﻴ َﺲ ُأو َﻟﺌِـ َ‬
‫ـﻚ‬
‫ﻣﺮدم ﻓﺮﻣﻮد‪َ » :‬ﻟ َﻘﺪْ َﻃ َ‬
‫اﺟ ُﻬـ ﱠ‬
‫ﺎء ﻛَﺜ ٌﲑ ﻳﺸﺘﻜﲔ َأز َْو َ‬
‫ﺂل ُ َ ﱠ َ‬
‫َ ْ َ ﱠ‬
‫َ ٌ‬
‫ﺑِ ِ‬
‫ﺨ َﻴـ ِ‬
‫ـﺎرﻛ ُْﻢ«)‪» (2‬زﻧﺎن زﻳﺎدي در اﻃﺮاف آل ﻣﺤﻤﺪ دور زده و از ﺑـﺪرﻓﺘﺎري ﺷـﻮﻫﺮان ﺧـﻮﻳﺶ‬
‫ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺷﻮﻫﺮان‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻨﺎن ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ«‪.‬‬
‫و ﻧﻴﺰ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪َ » :‬ﺧ ْ ُﲑﻛ ُْﻢ َﺧ ْ ُﲑﻛ ُْﻢ ِﻷَ ْﻫﻠِ ِﻪ َو َأﻧَﺎ َﺧ ْ ُﲑﻛ ُْﻢ ِﻷَ ْﻫ ِﲇ«)‪ (3‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ‪،‬‬
‫ﺑﻬﺘﺮﻳﻦﺗﺎن ﺑﺎ اﻫﻞ و ﺧﺎﻧﻮادهاش اﺳﺖ و ﻣﻦ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦﺗﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮادهام ﻫﺴﺘﻢ«‪.‬‬
‫ﺣﺘﻲ دﻳﻦ اﺳﻼم ﭼﻨﺎن اﺣﺘﺮاﻣﻲ ﺑﻪ زﻧﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧـﺎﻃﺮ آﺑـﺮو و ﻧـﺎﻣﻮس ﻳـﻚ زن‪،‬‬
‫ﺟﻨﮓﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﭘﺎﺧﺎﺳﺘﻪ اﺳﺖ و ﺳﺮﻫﺎي زﻳﺎدي از ﺗﻦ ﺟﺪا ﺷﺪه و ﺑﻪ ﭘﺮواز درﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﻬﻮدﻳﺎن ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن در ﻣﺪﻳﻨﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻧﺰول آﻳﺎت ﺣﺠـﺎب و ﭘﻮﺷـﺶ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬آﻧﺎن را ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺸـﻤﮕﻴﻦ ﻧﻤـﻮد و آنﻫـﺎ ﺗـﻼش ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ ﺗـﺎ ﻓﺴـﺎد‪ ،‬ﻓﺤﺸـﺎ و‬
‫ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ را در ﻣﻴﺎن ﺻﻒﻫﺎي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻧﺘﺸﺎر دﻫﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ و ﺗﺮﻣﺬي‪.‬‬
‫‪ -2‬اﺑﻮداود ﺑﺎ ﺳﻨﺪي ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬
‫‪ -3‬ﺗﺮﻣﺬي و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫‪46‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫در ﻳﻜﻲ از روزﻫﺎ ﻳﻚ زن ﻣﺴﻠﻤﺎن در ﻛﻤﺎل ﻋﻔﺖ و ﺣﺠـﺎب ﺑـﻪ ﺑـﺎزار ﻳﻬﻮدﻳـﺎن »ﺑﻨـﻲ‬
‫ﻗﻴﻨﻘﺎع« رﻓﺖ و در ﻛﻨﺎر ﻳﻚ زرﮔﺮ ﻳﻬﻮدي ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﻳﻬﻮدﻳﺎن از ﭘﻮﺷﺶ اﺳﻼﻣﻲ و ﻋﻔﺖ وي‬
‫ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪﻧﺪ و دوﺳﺖ داﺷﺘﻨﺪ از ﻧﮕﺎهﻛﺮدن ﺑﻪ ﭼﻬﺮهي وي ﻳﺎ ﻟﻤﺲﻛﺮدن و ﺑﺎزيﻛﺮدن ﺑﺎ‬
‫او ﻟﺬت ﺑﺒﺮﻧﺪ! ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ از ﺑﺰرﮔﺪاﺷﺖ اﺳﻼم ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻧﺎن ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا از‬
‫وي ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﭼﻬﺮهاش را آﺷﻜﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ و او را ﺑﻪ ﻛﺸﻒ ﺣﺠﺎب ﻓﺮﻳﺐ ﻣﻲدادﻧﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ آن‬
‫زن از اﻳﻦ ﻣﻮرد اﻧﻜﺎر و اﻣﺘﻨﺎع ورزﻳﺪ‪ .‬زرﮔﺮ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ زن ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﻏﺎﻓـﻞ و ﺑـﻲﺧﺒـﺮ‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﮔﻮﺷﻪي ﭘﻴﺮاﻫﻨﺶ را از ﭘﺎﻳﻴﻦ ﮔﺮﻓﺖ و آن را از ﭘﺸﺖ ﺑﻪ ﭼﺎدرش آوﻳﺰان ﻛـﺮد!‬
‫وﻗﺘﻲ زن ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﺑـﺪن او ﻇـﺎﻫﺮ ﺷـﺪ و اﻧـﺪامﻫـﺎﻳﺶ آﺷـﻜﺎر ﮔﺮدﻳـﺪ!‬
‫ﻳﻬﻮدﻳﺎن از اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺧﻨﺪه درآﻣﺪﻧﺪ‪ .‬زن ﻣﺴـﻠﻤﺎن و ﭘﺎﻛـﺪاﻣﻦ ﻓﺮﻳـﺎد ﻛﺸـﻴﺪ‪ .‬وي دوﺳـﺖ‬
‫داﺷﺖ او را ﻣﻲﻛﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ﻋﻮرﺗﺶ را ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤـﻲﻛﺮدﻧـﺪ! وﻗﺘـﻲ ﻳﻜـﻲ از ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن اﻳـﻦ‬
‫ﺻﺤﻨﻪ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻛﺸﻴﺪ و ﺑﻪ زرﮔﺮ ﺣﻤﻠﻪ ﻛﺮده و وي را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﻴﺪ و در‬
‫ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﻳﻬﻮدﻳﺎن ﺑﻪ آن ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺣﻤﻠﻪ ﻛﺮده و او را ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از اﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮا و از اﻳﻦ ﻛﻪ ﻳﻬﻮدﻳﺎن ﻋﻬﺪﺷﻜﻨﻲ ﻧﻤﻮده و ﺑـﻪ ﻳﻜـﻲ از‬
‫زﻧﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺗﻌﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺷﺪﻧﺪ آنﻫﺎ را ﻣﺤﺎﺻﺮه ﻧﻤﻮده ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ آﻧـﺎن ﺗﺴـﻠﻴﻢ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ و ﺗﺤﺖ ﻓﺮﻣﺎن آﻧﺤﻀﺮت ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻮن رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻮاﺳﺖ آنﻫﺎ را ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و اﻧﺘﻘﺎم آﺑﺮورﻳﺰي آن زن ﻋﻔﻴﻔﻪ را از‬
‫آﻧﺎن ﺑﮕﻴﺮد‪ ،‬ﻳﻜﻲ از ﻟﺸﻜﺮﻳﺎن ﺷﻴﻄﺎن‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺮﻛﺮده ﻣﻨﺎﻓﻘﺎن ﻋﺒﺪاﷲ ﺑـﻦ اﺑـﻲ ﺑـﻦ ﺳـﻠﻮل –‬
‫ﻛﺴﻲ ﻛﻪ آﺑﺮو و ﻧﺎﻣﻮس زﻧﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﺮاﻳﺶ اﻫﻤﻴﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺻﻴﺎﻧﺖ زﻧﺎن ﻣﺤﺘﺮم ﺑﺮاﻳﺸﺎن‬
‫ﻣﻬﻢ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻘﻂ ﻫﻢ و ﻏﻢ وي ﺷﻬﻮت و ﺷﻜﻢ ﺑﻮد – ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﺤﻤﺪ! اي‬
‫ﻣﺤﻤﺪ! ﺑﻪ ﻣﻮاﻟﻲ ﻳﻬﻮد اﺣﺴﺎن ﻛﻦ »زﻳﺮا آﻧـﺎن در ﺟﺎﻫﻠﻴـﺖ اﻧﺼـﺎر و ﻳـﺎران او ﺑﻮدﻧـﺪ«‪ .‬اﻣـﺎ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از وي روي ﮔﺮداﻧﺪ و از ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد وي اﻣﺘﻨﺎع ورزﻳﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻮن او ﺑﺮاي ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻋﻔﻮ و ﺑﺨﺸﺶ ﻣﻲﻃﻠﺒﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻓﺴﺎد و ﻓﺤﺸﺎ را در ﻣﻴﺎن‬
‫ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ رواج دﻫﻨﺪ‪ .‬دو ﻣﺮﺗﺒﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻓﻖ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﺤﻤﺪ! ﺑﺮ اﻳﻦﻫﺎ اﺣﺴﺎن ﻛﻦ‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ زﻧﺎن‬

‫‪47‬‬

‫و ﺑﺎر ﺑﺎر اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را ﺗﻜﺮار ﻧﻤﻮد و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﻣﻮاﻟﻲ ﻣﻦ اﺣﺴﺎن ﻛﻦ‪ .‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺸﻢ درآﻣﺪ و روﻳﺶ را ﺑﻪ ﺳـﻮي او ﺑﺎزﮔﺮداﻧـﺪه و ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ :‬ﻣـﺮا ﺑﮕـﺬار‪ ،‬ﺑـﺎز ﻣﻨـﺎﻓﻖ از‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺧﻮد ﺑﺎز ﻧﻴﺎﻣﺪ و ﻫﻤﻮاره رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬را ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻣﻲداد ﺗﺎ از ﻛﺸﺘﻦ آنﻫﺎ ﺻـﺮف‬
‫ﻧﻈﺮ ﻛﻨﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬روﻳﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮي او ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬آنﻫﺎ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ ﺗـﻮ آزاد‬
‫ﺷــﺪﻧﺪ و از ﻛﺸــﺘﻦ آنﻫــﺎ ﺻــﺮف ﻧﻈــﺮ ﻛــﺮد‪ ،‬اﻣــﺎ آنﻫــﺎ را از ﻣﺪﻳﻨــﻪ اﺧــﺮاج ﻧﻤــﻮده و از‬
‫ﺳﺮزﻣﻴﻦﺷﺎن آنﻫﺎ را ﺑﻴﺮون راﻧﺪ‪ .‬آري‪ ،‬اﻫﻤﻴﺖ زن ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﭘﺎﻛـﺪاﻣﻦ ﺣﺘـﻲ ﺑﻴﺸـﺘﺮ از اﻳـﻦ‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﺧﻮﻟﻪ ﺑﻨﺖ ﺛﻌﻠﺒﻪ« ﻳﻜﻲ از اﺻﺤﺎب ﺻﺎﻟﺢ و ﻧﻴﻚ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑـﻮد‪ .‬ﺷـﻮﻫﺮش »اوس ﺑـﻦ‬
‫ﺛﺎﺑﺖ« ﭘﻴﺮﻣﺮدي ﻛﻬﻦ ﺳﺎل ﺑﻮد ﻛﻪ زود ﺧﺸـﻤﮕﻴﻦ ﻣـﻲﺷـﺪ‪ .‬روزي ﻛـﻪ از ﻣﺠﻠـﺲ ﻗـﻮﻣﺶ‬
‫ﺑﺮﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺰد »ﺧﻮﻟﻪ« آﻣﺪ و در ﻣﻮرد ﭼﻴﺰي ﺑﺎ وي درﮔﻴﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺧﻮﻟﻪ ﻫﻢ ﺑـﻪ او واﻛـﻨﺶ‬
‫ﻧﺸﺎن داد‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺎﻫﻢ درﮔﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اوس ﺑﻦ ﺻﺎﻣﺖ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗـﻮ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﭘﺸـﺖ‬
‫ﻣﺎدرم ﻛﻪ ﻫﺴﺘﻲ و در ﺣﺎﻟﻲ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺑﻮد ﺑﻴﺮون رﻓﺖ‪.‬‬
‫در زﻣﺎن ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ اﮔﺮ ﻣﺮد ﺑﻪ زﻧﺶ ﭼﻨﻴﻦ ﺟﻤﻠﻪاي ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ ،‬ﻃﻼق ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲﺷـﺪ‪.‬‬
‫وﻟﻲ ﺧﻮﻟﻪ ﻣﺤﻜﻢ آن را در اﺳﻼم ﻧﻤﻲداﻧﺴﺖ‪ .‬اوس ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪ ،‬وﻟﻲ دﻳـﺪ زﻧـﺶ‬
‫از او دوري ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮﻟﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺎن ﺧﻮﻟﻪ در ﻗﺒﻀﻪ اوﺳﺖ‪ ،‬ﺑـﻪ ﺳـﺒﺐ‬
‫آن ﻛﻠﻤﻪاي ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪاي ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻦ ﻧﻴﺎ‪ ،‬ﺗﺎ ﺧﺪا و رﺳﻮﻟﺶ ﺑـﺎ ﺣﻜـﻢ ﺧـﻮﻳﺶ در اﻳـﻦ ﻣـﻮرد‬
‫ﻗﻀﺎوت ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺧﻮﻟﻪ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺖ و آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﺑﻴﻦ او و ﺷﻮﻫﺮش اﺗﻔﺎق‬
‫اﻓﺘﺎده ﺑﻮد را ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد و از ﺑﺪاﺧﻼﻗﻲ و رﻓﺘﺎر ﺷﻮﻫﺮش ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬و رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻫﻤﻮاره او را ﺑﻪ ﺻﺒﺮ و ﺷﻜﻴﺒﺎﻳﻲ دﻋﻮت ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﻣﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬اي ﺧﻮﻟـﻪ! ﭘﺴـﺮ ﻋﻤـﻮي ﺗـﻮ‬
‫ﭘﻴﺮﻣﺮد ﻛﻬﻦ ﺳﺎﻟﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ در ﺣﻖ او از اﷲ ﺑﺘﺮس! در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺧﻮﻟـﻪ اﺷـﻚﻫـﺎﻳﺶ را‬
‫ﭘﺎك ﻣﻲﻛﺮد و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺟﻮاﻧﻲام را ﺑـﻪ ﭘـﺎﻳﺶ ﭘﻴـﺮ ﻛـﺮدم‪ ،‬ﺷـﻜﻤﻢ را ﺑـﻪ او‬
‫اﺧﺘﺼﺎص دادم‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﭘﻴﺮ ﺷﺪم و از ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺎزآﻣﺪم ﺑﺎ ﻣﻦ »ﻇﻬﺎر« ﻛﺮد! ﺧـﺪاﻳﺎ! ﻣـﻦ ﺑـﻪ‬

‫‪48‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺳﻮي ﺗﻮ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻢ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد اﻳـﻦ دو ﺣﻜﻤـﻲ‬
‫از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﻮدش ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫در آن ﺣــﺎل ﻛــﻪ ﺧﻮﻟــﻪ در ﻧــﺰد رﺳــﻮل ﺧــﺪا ‪ ‬ﺑــﻮد‪ ،‬آﻧﮕــﺎه ﺟﺒﺮﺋﻴــﻞ از آﺳــﻤﺎن ﺑــﺮ‬
‫رﺳﻮلﺧﺪا‪ ‬ﺑﺎ آﻳﺎت ﻗﺮآن ﻛﻪ در آن ﺣﻜﻢ ﺧﻮﻟﻪ و ﺷﻮﻫﺮش ﺑﻮد‪ ،‬ﻓﺮود آﻣﺪ‪ .‬آﻧﮕـﺎه رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬رو ﺑﻪ ﺧﻮﻟﻪ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺧﻮﻟﻪ! ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد ﺗـﻮ و ﺷـﻮﻫﺮت آﻳـﺎت ﻓـﺮو‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ .‬ﺳﭙﺲ اﻳﻦ آﻳﻪ را ﺗﻼوت ﻧﻤﻮد‪:‬‬
‫﴿‪¨βÎ) 4 !$yϑä.u‘ãρ$ptrB ßìyϑó¡tƒ ª!$#uρ «!$# †n<Î) þ’Å5tGô±n@uρ $yγÅ_÷ρy— ’Îû y7ä9ω≈pgéB ©ÉL©9$# tΑöθs% ª!$# yìÏϑy™ ô‰s%‬‬

‫‪] ﴾∩⊇∪ îÅÁt/ 7ì‹Ïÿxœ ©!$#‬اﳌﺠﺎدﻟﺔ‪ [1 :‬ﺗﺎ آﺧﺮ آﻳﺎت از ﺳﻮره ﻣﺠﺎدﻟﻪ‪.‬‬
‫ﺗﺮﺟﻤﻪ آﻳﺎت‪)» :‬اي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ!( اﻟﺒﺘﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﺨﻦ آن زن را ﻛﻪ در ﺑﺎره ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮد ﺑـﺎ ﺗـﻮ‬
‫ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻣﻲﻛﺮد و ﭘﻴﺶ ﺧﺪا ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﺷﻨﻴﺪ و ﺧﺪا ﮔﻔﺘﮕﻮي ﺷﻤﺎ را ﻣﻲﺷﻨﻮد‪ ،‬ﻫﺮآﻳﻴﻨﻪ‬
‫ﺧﺪا ﺷﻨﻮا و ﺑﻴﻨﺎ اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﺧﻮﻟﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ اوس ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻳﻚ ﻏﻼم آزاد ﻛﻨﺪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل‬
‫اﷲ! ﻏﻼﻣﻲ ﻧﺪارد ﻛﻪ آزاد ﻛﻨﺪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﮕﻮ‪ :‬دو ﻣﺎه روزه ﺑﮕﻴﺮد‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑـﻪ ﺧـﺪا او ﭘﻴﺮﻣـﺮدي‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ روزه ﺑﮕﻴﺮد‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﺑﻪ ﺷﺼﺖ ﻣﺴﻜﻴﻦ ﺑـﻪ ﻫﺮﻛـﺪام ﻳـﻚ »وﺳـﻖ«‬

‫)‪(1‬‬

‫ﺧﺮﻣﺎ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﭼﻴﺰي از ﺧﺮﻣﺎ در اﺧﺘﻴﺎر او ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﻣﺎ او را ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻄﻞ ﺧﺮﻣﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﺧﻮﻟﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ! ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ ﻣﻦ ﻧﻴﺰ‬
‫او را ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻄﻞ ﺧﺮﻣﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﻛﺎر درﺳﺘﻲ اﻧﺠـﺎم دادي و‬
‫ﺧﻮب ﻛﺮدي‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺮو و آن را از ﻃﺮف او ﺻﺪﻗﻪ ﻛﻦ‪ .‬ﻣﻦ ﺗﻮ را ﺑﻪ ﭘﺴﺮ ﻋﻤﻮﻳـﺖ ﺑـﻪ ﺧﻴـﺮ‬
‫ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ)‪.(2‬‬

‫‪ -1‬ﻧﻮﻋﻲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪ ﺷﺮﻋﻲ اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ -2‬اﺣﻤﺪ و اﺑﻮداود ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ زﻧﺎن‬

‫‪49‬‬

‫ﭘﺎك اﺳﺖ آن ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ رﺳﻮﻟﺶ ﻣﻬﺮورزي و ﺗﺤﻤﻞ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم ﻋﻄـﺎ ﻧﻤـﻮده اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﺣﺘﻲ در ﻣﻮرد ﻣﺸﻜﻼت ﺷﺨﺼﻲ آﻧﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺮ آنﻫﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻲﮔﺬارد‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺧﻮدم ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺗﻮأم ﺑﺎ ﻣﻬﺮورزي و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻋﺎﻃﻔﻲ را ﺑﺎ دﺧﺘﺮ و ﻫﻤﺴﺮم‪ ،‬و ﻗﺒﻞ از‬
‫آن ﺑﺎ ﻣﺎدر و ﺧﻮاﻫﺮاﻧﻢ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﻤﻮدهام و آن ﭼﻨﺎن ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺰرﮔﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدهام ﻛﻪ ﺟﺰ ﻛﺴﻲ‬
‫ﻛﻪ آن را اﻋﻤﺎل ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ آن را ﺗﺼﻮر ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺟﺰ اﺷـﺨﺎص ﻣﺤﺘـﺮم ﺑﺰرﮔـﻮار‬
‫ﻛﺴﻲ ﺑﻪ زن اﺣﺘﺮام ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ و ﺟﺰ اﺷﺨﺎص ﭘﺴﺖ و ﻓﺮوﻣﺎﻳﻪ ﻫـﻴﭽﻜﺲ ﺑـﻪ وي اﻫﺎﻧـﺖ روا‬
‫ﻧﻤﻲدارد‪.‬‬

‫وﻗﻔﻪ‪...‬‬
‫»ﭼﻪ ﺑﺴﺎ زن‪ ،‬ﺑﺮ ﻓﻘﺮ و ﻧﺎداري‪ ،‬زﺷﺘﻲ‪ ،‬و ﮔﺮﻓﺘﺎريﻫﺎي ﺷﻮﻫﺮ ﺻﺒﺮ ﻣﻲﻛﻨـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺑـﺮاﻳﺶ‬
‫ﺧﻴﻠﻲ دﺷﻮار اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺑﺪاﺧﻼﻗﻲاش ﺻﺒﺮ و ﺷﻜﻴﺒﺎﻳﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ«‪.‬‬

‫ﺷﻴﻮه ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻛﻮدﻛﺎن‬
‫در دوران ﻛﻮدﻛﻲ ﻣﻮارد ﺑﺴﻴﺎري‪ ،‬ﺑﺮاﻳﻤﺎن ﭘﻴﺶ آﻣﺪه و ﻫﻤـﻮاره اﻳـﻦ ﻣـﻮارد در ﻓﻜـﺮ و‬
‫ذﻫﻦ ﻣﺎ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮات ﺷﻮراﻧﮕﻴﺰ ﻳﺎ ﻏﻢاﻧﮕﻴﺰ ﺑﻮدهاﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺑـﻪ‬
‫دﻓﺘﺮ ﺧﺎﻃﺮات اﻳﺎم ﻃﻔﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﮕﺎه ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻗﻄﻌﺎً ﺑﻪ ﻳﺎد ﺟﺎﻳﺰهاي ﻣﻲاﻓﺘﻴـﺪ ﻛـﻪ از ﻃـﺮف‬
‫ﻣﺪرﺳﻪ آن را درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮدهاﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻳﺎد ﺗﻌﺮﻳﻒ و ﺳﺘﺎﻳﺸﻲ ﻣﻲاﻓﺘﻴـﺪ ﻛـﻪ ﺷﺨﺼـﻲ در ﻳـﻚ‬
‫ﻣﺠﻠﺲ ﻋﻤﻮﻣﻲ از ﺷﻤﺎ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﻳﻦﻫﺎ رﺧﺪادﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺗﺼـﺎوﻳﺮ آنﻫـﺎ در‬
‫ﺣﺎﻓﻈﻪي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻣﺎن ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪ و از ﻳﺎد ﻧﻤﻲروﻧﺪ‪.‬‬
‫در ﻛﻨﺎر اﻳﻦﻫﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﺎ وﻗﺎﻳﻊ ﻏﻢاﻧﮕﻴﺰي را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣـﻲآورﻳـﻢ ﻛـﻪ در دوران ﻃﻔﻮﻟﻴـﺖ‬
‫ﺑﺮاي ﻣﺎ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎدهاﻧﺪ؛ ﻣﻌﻠﻤﻲ ﻣـﺎ را ﺗﻨﺒﻴـﻪ ﻧﻤـﻮده اﺳـﺖ‪ ،‬درﮔﻴـﺮيﻫﺎﻳﻤـﺎن ﻛـﻪ ﺑـﻴﻦ ﻫـﻢ‬
‫ﻛﻼﺳﻲﻫﺎﻳﻤﺎن رخ داده اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎ وﻗﺎﻳﻌﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪهي اﻫﺎﻧﺖ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻧﻮادهيﻣـﺎن ﺑـﻮده‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻳﺎ اﻫﺎﻧﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ زن‪ ،‬از ﻃﺮف ﭘﺪر ﺷﻮﻫﺮ ﭘـﻴﺶ آﻣـﺪه اﺳـﺖ و‪ ...‬ﭼـﻪﻗـﺪر اﺣﺴـﺎن و‬
‫ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎريﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﺆﺛﺮ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺘﻲ ﭘﺪران و ﺧﺎﻧﻮادهاي آنﻫﺎ را‬
‫ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار داده و ﻣﺤﺒﺖ ﻫﻤﻪ آنﻫﺎ را ﺟﻠﺐ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻪ ﺑﺴـﺎ ﺑـﺮاي ﻳـﻚ ﻣﻌﻠـﻢ‬
‫دوره اﺑﺘﺪاﻳﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑـﺎ ﻳﻜـﻲ از واﻟـﺪﻳﻦ داﻧـﺶآﻣـﻮزان ﺗﻤـﺎس ﮔﺮﻓﺘـﻪ و از‬
‫داﻧﺶآﻣﻮزش ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﺎﻳﺪ و آن ﭘﺪر ﺑﺎ وي ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺤﺒﺖ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪش دﺳـﺖ دوﺳـﺘﻲ و‬
‫رﻓﺎﻗﺖ دراز ﻧﻤﻮده و در ﻣﻼﻗﺎتﻫﺎي ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت و اﺗﻔﺎﻗﻲ‪ ،‬از او ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﻳﺎد ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺻﻮرت ﻫﺪﻳﻪ ﻳﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﺶ را ﺑﺮوز دﻫﺪ‪.‬‬
‫از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ در ﻟﺒﺨﻨﺪزدن و ﺗﺒﺴﻢ ﺑﻪ روي ﺑﭽـﻪﻫـﺎ‪ ،‬ﺟﻬـﺖ ﺟﻠـﺐ ﻣﺤﺒـﺖ و ﺗﻤـﺮﻳﻦ‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﻳﺒﺎ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﻧﻜﻦ‪.‬‬
‫روزي ﺑﺮاي ﺑﭽﻪﻫﺎي ﻛﻮﭼﻚ دﺑﺴﺘﺎﻧﻲ در ﻣﻮرد ﻧﻤﺎز ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻧﻤﻮدم و از آﻧﺎن در ﻣﻮرد‬
‫اﻫﻤﻴﺖ ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﺣﺪﻳﺜﻲ را ﭘﺮﺳﻴﺪم‪ .‬ﻳﻜﻲ از آﻧﺎن ﺟﻮاب داد‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣـﻲﻓﺮﻣﺎﻳـﺪ‪» :‬ﺑــﲔ‬

‫اﻟﺮﺟﻞ وﺑﲔ اﻟﻜﻔﺮ واﻟﴩك ﺗﺮك اﻟﺼﻼة« ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﻓﺎﺻﻠﻪي ﺑﻴﻦ ﻛﻔﺮ و ﺷﺮك‪ ،‬ﺗﺮك ﻧﻤﺎز اﺳﺖ«‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻛﻮدﻛﺎن‬

‫‪51‬‬

‫اﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ وي ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺐ و ﻣﺎﻳﻪي ﺷﮕﻔﺘﻲ ﺷـﺪ و از ﻓـﺮط ﺷـﻮق و ﻋﻼﻗـﻪ‬
‫ﺳﺎﻋﺘﻢ را ﺑﺎز ﻛﺮده ﺑﻪ او ﻫﺪﻳﻪ ﻧﻤﻮدم‪ .‬اﻳﻦ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻦ ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﺳـﺎدهﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺳـﺎﻋﺖﻫـﺎي‬
‫ﻗﺸﺮ زﺣﻤﺘﻜﺶ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ رﻓﺘﺎر ﻣﻦ ﺑﺎ اﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺑﭽﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺸـﻮﻳﻖ و ﺳـﺒﺐ ﺷـﺪ ﻛـﻪ‬
‫وي ﺑﻪ ﻋﻠﻢ ﮔﺮاﻳﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻗﺮآن روي آورد و ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ و ارزش آن ﭘﻲ ﺑﺮد‪ .‬ﺗﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺎل در ﻳﻜﻲ از ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺗﻔﺎﻗﻲ ﺑﺎ ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮدم‪ ،‬وي‬
‫ﻫﻤﺎن ﭘﺴﺮ ﺑﻮد‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﻦ او را ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻢ‪ .‬ﺟﻮاﻧﻲ ﺑـﻮد ﻛـﻪ از داﻧﺸـﻜﺪهي ﺷـﺮﻳﻌﺖ ﻓـﺎرغ‬
‫اﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد و در ﻳﻜﻲ از دادﮔﺴﺘﺮيﻫﺎ در رﺷﺘﻪي ﻗﻀﺎوت ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛـﺎر ﺑـﻮد‪ .‬او‬
‫ﻣﺮا ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺒﻴﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﺒﺖ و ﺗﻘﺪﻳﺮ ﻫﻤﺰاد او ﺷﺪه و ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺎل ﺑـﺎ آن ﺑـﻪ‬
‫ﺳﺮ ﺑﺮده ﺑﻮد و در وﺟﻮد‪ ،‬ذﻫﻦ و ﺧﺎﻃﺮهاش ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺷﺪه ﺑـﻮد‪ .‬ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ دارم ﻛـﻪ روزي‬
‫ﺑﺮاي ﻳﻚ ﺟﺸﻦ ﻋﺮوﺳﻲ دﻋﻮت ﺷﺪه ﺑﻮدم‪ .‬ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﺎ ﭼﻬﺮهاي ﺷﺎد و ﺑﺸﺎش و ﺑﺎ دﻟﮕﺮﻣـﻲ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻦ ﺳﻼم ﮔﻔﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ رﻓﺘﺎر ﻇﺮﻳﻔﻲ در ﻣﻮرد اﺗﻔﺎﻗﻲ ﻛﻪ ﺑـﻴﻦ ﻣـﻦ و او ﭘـﻴﺶ آﻣـﺪه ﺑـﻮد‪،‬‬
‫اﺷﺎره ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻳﻦ اﺗﻔﺎق در ﻳﻜﻲ از ﻣﺮاﺳﻢ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲﻫﺎﻳﻢ‪ ،‬در زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ وي ﭘﺴﺮﺑﭽﻪاي ﺑـﻮده‬
‫اﺳﺖ ﭘﻴﺶ آﻣﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﭼﻪﻗﺪر از ﻣﺮدم را ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺧﻮﺷـﺮﻓﺘﺎري ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬
‫ﻛﺴﻲ ﻛﻪ از ﻣﺴﺠﺪ ﺧﺎرج ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﺑﭽﻪ ﻛﻮﭼﻜﻲ ﺑﺎ دﺳﺘﺶ ﭘﺪر ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺳﻮي او‬
‫ﻣﻲﻛﺸﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺮد ﺑﺮﺳﺪ و ﺑﻪ او ﺳﻼم ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ ،‬و ﻣﺤﺒﺘﺶ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او اﻋـﻼم ﻧﻤﺎﻳـﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ ﭼﻨﻴﻦ اﺗﻔﺎﻗﺎت و ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎ در ﻣﺮاﺳﻢ ﻋﻘﺪ ﻋﺮوﺳﻲ ﻛـﻪ اﻓـﺮاد زﻳـﺎدي ﺑـﺪان دﻋـﻮت‬
‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﻴﺶ ﻣﻲآﻳﺪ‪.‬‬
‫از ﺷﻤﺎ ﻣﺨﻔﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻦ در اﻛﺮام و اﺳﺘﻘﺒﺎل ﺑﭽﻪﻫﺎ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﺷﻴﺮﻳﻦ‬
‫آنﻫﺎ – اﮔﺮﭼﻪ ﻫﻢ ﻣﻬﻢ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ – ﮔﻮش ﻣـﻲدﻫـﻢ‪ .‬ﮔـﺎﻫﻲ اوﻗـﺎت ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ ﺑﺰرﮔﺪاﺷـﺖ‬
‫ﭘﺪرش‪ ،‬و ﻛﺴﺐ ﻣﺤﺒﺖ وي در اﺳﺘﻘﺒﺎل و اﻛﺮام ﻛﻮدك ﻣﻲاﻓﺰاﻳﻢ‪.‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﺑﺎ ﻳﻜﻲ از دوﺳﺘﺎن ﻛﻪ ﺑﭽﻪي ﻛﻮﭼﻜﺶ ﻫﻤﺮاه او ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻲﻛﺮدم و ﺑﺎ‬
‫ﺑﭽﻪاش ﺑﺴﻴﺎر اﻇﻬﺎر ﻟﻄﻒ و ﻣﺤﺒـﺖ ﻣـﻲﻛـﺮدم‪ .‬روزي ﻫﻤـﻴﻦ دوﺳـﺖ ﻣـﻦ‪ ،‬ﻣـﺮا در ﻳـﻚ‬
‫ﺟﻠﺴﻪي ﺑﺰرﮔﻲ ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤﻮد و ﺑﺎ ﺑﭽﻪاش ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﻦ آﻣﺪ و ﺳﻼم ﮔﻔﺖ و ﺳـﭙﺲ اﻓـﺰود‪:‬‬

‫‪52‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﭘﺴﺮم ﭼﻪ ﻛﺎر ﻛﺮدي؟ زﻳـﺮا ﻣﻌﻠـﻢﺷـﺎن روزي در ﻛـﻼس درس از آنﻫـﺎ در ﻣـﻮرد‬
‫آرزوﻫﺎي آﻳﻨﺪهيﺷﺎن ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻜﻲ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﭘﺰﺷﻚ ﺷﻮم‬
‫و دﻳﮕﺮي ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﻣﻬﻨﺪس ﺑﺎﺷﻢ و ﭘﺴﺮم ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻣـﻲﺧـﻮاﻫﻢ ﻣﺤﻤـﺪ‬
‫ﻋﺮﻳﻔﻲ ﺑﺎﺷﻢ!)‪.(1‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ رﻓﺘﺎر ﻣﺮدم را ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺑﭽﻪﻫﺎ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ‪ ،‬وﻗﺘـﻲ ﺷﺨﺼـﻲ‬
‫وارد ﻳﻚ ﻣﺠﻠﺲ ﻣﻲﺷﻮد و ﭘﺴﺮ ﻛﻮﭼﻜﺶ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد و ﺟﻬﺖ ﻣﺼـﺎﻓﺤﻪ در ﻣﺠﻠـﺲ‬
‫دور ﻣﻲزﻧﺪ و ﭘﺴﺮ ﻛﻮﭼﻜﺶ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او ﻣﺜﻞ ﭘﺪرش ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﭽـﻪ‬
‫ﺑﻲﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬و ﺑﺮﺧﻲ ﺑﺎ ﮔﻮﺷﻪي دﺳﺖﺷﺎن ﺑﺎ او ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺒﺴﻢ دﺳﺘﺶ را ﺗﻜﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﭼﻄـﻮري ﺟـﻮان‪ ،‬ﺣﺎﻟـﺖ ﭼﻄـﻮر اﺳـﺖ‬
‫ﻧﺎﻗُﻼ‪ .‬ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ آن ﭼﻴﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺒﺖ وي را در ﻗﻠﺐ ﺑﭽﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﺣﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺘـﻲ‬
‫ﻗﻠﺐ ﭘﺪر و ﻣﺎدرش را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲآورد‪.‬‬
‫ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻣﺮﺑﻲ اﻣﺖ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ ‪ ‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد و ﺗﻌﺎﻣـﻞ را ﺑـﺎ ﺑﭽـﻪﻫـﺎ اﻋﻤـﺎل‬
‫ﻣﻲﻧﻤﻮد‪» .‬اﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ« ﺑﺮادر ﻛﻮﭼﻜﻲ داﺷﺖ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ او ﺷﻮﺧﻲ ﻣـﻲﻛـﺮد و او‬
‫را ﺑﺎ ﻛﻨﻴﻪي »اﺑﻮﻋﻤﻴﺮ« ﺻﺪا ﻣﻲزد‪ .‬اﻳﻦ ﺑﭽﻪي ﻛﻮﭼﻚ ﭘﺮﻧﺪهاي داﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ او ﺑﺎزي ﻣﻲﻛﺮد‬
‫و روزي ﭘﺮﻧﺪه ﻣ‪‬ﺮد‪ .‬ﻟﺬا ﻫﺮﮔﺎه آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬او را ﻣﻲدﻳﺪ ﺑﺎ او ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﺮد و ﻣﻲﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫اي اﺑﻮﻋﻤﻴﺮ! ﭘﺮﻧﺪهي ﻛﻮﭼﻜﺖ ﭼﻪ ﺷﺪ؟ و ﺑﺎ ﺑﭽﻪﻫﺎ اﻇﻬﺎر ﻣﺤﺒﺖ ﻧﻤﻮده و ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛـﺮد‪.‬‬
‫و ﺑﺎ زﻳﻨﺐ دﺧﺘﺮ »ام ﺳﻠﻤﻪ« ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﺮد و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪» :‬اي زوﻳﻨـﺐ‪ ،‬اي زوﻳﻨـﺐ – ﻳﻌﻨـﻲ‪:‬‬
‫اي زﻳﻨﺒﻚ«‪ .‬و ﻫﺮﮔﺎه از ﻛﻨﺎر ﺑﭽﻪﻫﺎ ﻣﻲﮔﺬﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺑـﺎزي ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﺑـﻪ آنﻫـﺎ ﺳـﻼم‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ دﻳﺪار اﻧﺼﺎر ﻣﻲرﻓﺖ و ﺑﻪ ﺑﭽﻪﻫﺎﻳﺸﺎن ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻔﺖ و ﺑﻪ ﺳﺮﺷﺎن دﺳﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﺸﻴﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺎزﮔﺸﺖ از ﺟﻬﺎد‪ ،‬ﺑﭽﻪﻫﺎ از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و آﻧﺤﻀﺮت ‪‬‬
‫آنﻫﺎ را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺳﻮار ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﭘﺲ از ﻏﺰوه »ﻣﻮﺗﻪ«‪ ،‬ﻟﺸﻜﺮ اﺳـﻼم ﺑـﻪ ﻃـﺮف ﻣﺪﻳﻨـﻪ‬
‫ﺑﺎزﻣﻲﮔﺸﺖ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﺳﭙﺎه اﺳﻼم ﻣﻲرﻓﺘﻨﺪ و ﺑﭽﻪﻫﺎ ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ‬
‫‪ -1‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺮﻳﻔﻲ ﺧﻮد ﻣﺆﻟﻒ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪53‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻛﻮدﻛﺎن‬

‫ﺳﻮي آنﻫﺎ ﻣﻲدوﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﭽﻪﻫﺎ را دﻳﺪﻧﺪ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺑﭽﻪﻫﺎ را ﺑﺮدارﻳـﺪ و‬
‫آنﻫﺎ را ﺳﻮار ﻛﻨﻴﺪ و ﻓﺮزﻧﺪ ﺟﻌﻔﺮ را ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺪﻫﻴﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه »ﻋﺒﺪاﷲ ﺑـﻦ ﺟﻌﻔـﺮ« را آوردﻧـﺪ و‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬او را در ﺟﻠﻮ ﺧﻮدش ﺳﻮار ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺎري آﻧﺤﻀﺮت ﻣﺸﻐﻮل وﺿﻮﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ »ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ رﺑﻴﻊ« ﻛﻪ ﺑﭽﻪاي ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮد‪،‬‬
‫آﻣﺪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آب در دﻫﺎن ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ ﭘﺮت ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﺎ او ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻧﻤﻮد)‪.(1‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﺮد و ﺳـﺮور‬
‫و ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ را در دلﻫﺎﻳﺸﺎن وارد ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﺑﺮ دلﻫﺎﻳﺸﺎن ﺳﺒﻚ ﺑﻮد و ﻫﻴﭽﻜﺴﻲ از ﻣﺠﺎﻟﺴﺖ‬
‫ﺑﺎ اﻳﺸﺎن ﻣﻠﻮل و ﺧﺴﺘﻪ ﻧﻤﻲﺷﺪ‪.‬‬
‫روزي ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻪ ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آﻣﺪ و ﺳﻮاري ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﺑـﻪ ﻣﺴـﺎﻓﺮت ﻳـﺎ ﺟﻬـﺎد‬
‫ﺑﺮود‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از روي ﺷﻮﺧﻲ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻣـﻦ ﺗـﻮ را ﺑـﺮ ﻳـﻚ ﺑﭽـﻪ ﺷـﺘﺮي ﺳـﻮار‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ«‪ .‬آن ﺷﺨﺺ ﭼﻮن ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﺑﭽﻪ ﺷﺘﺮ ﺗﻮان ﺣﻤﻞ او را ﻧﺪارد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ!‬
‫ﻣﻦ ﺑﺎ ﺑﭽﻪ ﺷﺘﺮ ﭼﻜﺎر ﻛﻨﻢ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬آﻳﺎ ﺷﺘﺮ ﺟﺰ ﺑﭽﻪ ﭼﻴﺰي ﻣﻲزاﻳـﺪ؟« ﻳﻌﻨـﻲ‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﻮ ﺷﺘﺮ ﺑﺰرﮔﻲ ﻣﻲدﻫﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎ آن را ﺷﺘﺮي زاﻳﻴﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫روزي ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﻮﺧﻲ ﺑﻪ ﺣﻀﺮت اﻧﺲ ﮔﻔﺖ‪» :‬اي ﺻﺎﺣﺐ دو ﮔﻮش«‪.‬‬
‫روزي زﻧﻲ ﻧﺰد وي آﻣﺪ و از ﺷﻮﻫﺮش ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻛﺮد‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﻮﻫﺮت‬
‫ﻫﻤﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ در ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺳﻔﻴﺪي وﺟﻮد دارد؟ آن زن ﺗﺮﺳﻴﺪ و ﮔﻤﺎن ﺑﺮد ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮش‬
‫ﺑﻴﻨﺎﻳﻲاش را از دﺳﺖ داده اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد ﺣﻀﺮت ﻳﻌﻘﻮب ‪‬‬
‫ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫﴿‪š∅ÏΒ çν$uΖøŠtã ôMÒu‹ö/$#uρ‬‬

‫‪] ﴾Èβ÷“ßsø9$#‬ﻳﻮﺳﻒ‪ [84 :‬ﻳﻌﻨﻲ »ﺑﺮ اﺛﺮ اﻧﺪوه و ﻏﻢ ﻛﻮر‬

‫ﺷﺪ«‪ .‬ﻟﺬا اﻳﻦ زن ﭘﺮﻳﺸﺎن ﺣﺎل ﺑﻪ ﻧﺰد ﺷﻮﻫﺮش ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﻫﻤﻮاره ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ‬
‫ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﺷﻮﻫﺮش ﻋﻠﺖ آن را ﭘﺮﺳﻴﺪ؟! وي ﮔﻔﺖ‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬در‬
‫ﭼﺸﻤﺎن ﺗﻮ ﺳﻔﻴﺪي اﺳﺖ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮش ﮔﻔﺖ‪ :‬اي زن! ﻣﮕﺮ ﺑﻪ ﺗﻮ ﺧﺒﺮ ﻧﺪاده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻔﻴﺪي‬

‫‪ -1‬ﺑﺨﺎري‪.‬‬

‫‪54‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آن ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺳﻴﺎﻫﻲاش اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﻲ در ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺳﻴﺎﻫﻲ و ﺳﻔﻴﺪي وﺟﻮد‬
‫دارد‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﺮد و او ﻧﻴﺰ واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﻲداد و ﺑﺎ او‬
‫ﻣﻲﺧﻨﺪﻳﺪ و ﺗﺒﺴﻢ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬روزي ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﻤﺴﺮاﻧﺶ از وي ﻧﻔﻘﻪ و ﻣﺨﺎرج زﻳﺎد ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪،‬‬
‫ﻧﺎراﺣﺖ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺮ زﻧﺎن ﻏﺎﻟﺐ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬ﻣﺎ‬
‫ﭼﻨﺎن ﺑﻮدم ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه زﻧﻲ از ﻣﺎ ﻧﻔﻘﻪ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه و ﮔﺮدﻧﺶ را ﻗﻄﻊ ﻣﻲﻛﺮدﻳﻢ‪ .‬اﻣﺎ‬
‫وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ آﻣﺪﻳﻢ ﺑﺎ ﻗﻮﻣﻲ روﺑﺮو ﺷﺪﻳﻢ ﻛﻪ زﻧﺎن ﺑﺮ ﺷﻮﻫﺮانﺷﺎن ﻏﺎﻟﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬زﻧﺎن ﻣﺎ‬
‫ﻧﻴﺰ از آنﻫﺎ ﻳﺎد ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ زﻧﺎن ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻣﺎ ﻗﺪرت ﭘﻴﺪا ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا‪ ‬ﺗﺒﺴﻢ‬
‫ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ اداﻣﻪ داد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﺮ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬اﺿﺎﻓﻪ‬
‫ﺷﺪ و اﻳﻦ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻟﻄﻒ و ﻋﻄﻮﻓﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ‪ ‬ﺑﻮد‪ .‬در اﺣﺎدﻳﺚ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬ﭼﻨﺎن ﺗﺒﺴﻢ ﻣﻲﻧﻤﻮد ﻛﻪ دﻧﺪانﻫﺎي آﺳﻴﺎي وي ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر‬
‫ﺧﻮش ﻣﺠﻠﺲ و ﻟﻄﻴﻒ اﻟﻤﻌﺸﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺧﻮدﻣﺎن را ﺑﻪ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮﺧﻮرد و‬
‫ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻋﺎدت دﻫﻴﻢ‪ .‬زود ﻣﺰه زﻧﺪﮔﻲ را اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬

‫اﻧﺪﻳﺸﻪ‪...‬‬
‫»ﺑﭽﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﮔ‪‬ﻞ ﻧﺮﻣﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺑﺮﺧﻮردﻣﺎن ﺑﺎ او‪ ،‬او را ﻣﻲﺳﺎزﻳﻢ«‪.‬‬

‫رﻓﺘﺎر ﺑﺎ زﻳﺮدﺳﺘﺎن و ﺧﺪﻣﺘﮕﺰاران‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻴﻠﻲ ﺧـﻮب ﺑـﺎ آﻧﭽـﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺣـﺎل زﻳـﺮ دﺳـﺘﺎن و ﺑﺮدﮔـﺎن ﺑـﻮد‪ ،‬در‬
‫دلﻫﺎﻳﺸﺎن ﻧﻔﻮذ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻋﻤﻮي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬وﻓﺎت ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻗﺮﻳﺶ ﺑـﻪ ﺷـﺪت او را اذﻳـﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﻃﺎﺋﻒ رﻓﺖ و در ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻮﻣﺶ از ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺛﻘﻴﻒ ﻳﺎري و ﻛﻤـﻚ‬
‫ﺧﻮاﺳﺖ و اﻣﻴﺪ داﺷﺖ ﺗﺎ آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي آنﻫﺎ آورده اﺳﺖ ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ رﻓﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﺎﺋﻒ رﺳﻴﺪ و ﻧﺰد ﺳـﻪ ﻧﻔـﺮ از اﺷـﺮاف و ﺳـﺮان‬
‫ﻗﺒﻴﻠﻪي ﺛﻘﻴﻒ ﻛﻪ ﻫﺮﺳﻪ ﺑﺮادر ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺎمﻫﺎي ﻋﺒﺪﻳﺎﻟﻴﻞ‪ ،‬ﻣﺴﻌﻮد و ﺣﺒﻴـﺐ ﻓﺮزﻧـﺪان ﻋﻤـﺮو‬
‫ﺑﻦ ﻋﻤﻴﺮ رﻓﺖ و آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﻃﺮف اﷲ دﻋﻮت ﻧﻤﻮد و در ﻣﻮرد آن ﭼﻴﺰي ﻛﻪ ﻧﺰد آﻧﺎن آﻣـﺪه‬
‫ﺑﻮد از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﻳﺎريرﺳﺎﻧﺪن ﺑﻪ اﺳﻼم و ﻗﻴﺎم ﺑﺎ او در ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ وي ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪،‬‬
‫ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ‪.‬‬
‫آﻧﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺴﻴﺎر زﺷﺖ و ﻧﺎرواﻳﻲ ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ اوﻟـﻲ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫اﮔﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮي ﺑﺮﮔﺰﻳﺪه اﺳﺖ ﻣﻦ ﻏﻼف ﺧﺎﻧﻪ ﻛﻌﺒﻪ را ﭘﺎره ﻣﻲﻛـﻨﻢ‪ .‬دوﻣـﻲ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻛﺴﻲ ﻏﻴﺮ از ﺗﻮ ﻧﻴﺎﻓﺖ ﺗﺎ او را ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮي ﻣﺒﻌـﻮث ﻛﻨـﺪ‪ .‬ﺳـﻮﻣﻲ از روي‬
‫ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺑﺎﻓﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﻮ ﺳﺨﻦ ﻧﻤﻲﮔﻮﻳﻴﻢ‪ .‬اﮔﺮ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧـﺪا‬
‫ﻫﺴﺘﻲ‪ ،‬ﻣﻘﺎم و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺗﻮ ﺑﺎﻻﺗﺮ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺟﻮاب ﺗﻮ را ﺑﺪﻫﻢ و اﮔﺮ ﺑﺮ ﺧـﺪا دروغ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ ﺑﺎز ﻫﻢ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻢ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦﻫﺎي زﺷـﺖ را از آﻧـﺎن ﺷـﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺑـﺎ ﻧﺎاﻣﻴـﺪي از ﻧـﺰد آﻧـﺎن‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﺧﻴﺮ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺛﻘﻴﻒ ﻧﺎاﻣﻴﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﻴﻢ آن داﺷـﺖ ﻛـﻪ ﻗـﺮﻳﺶ از‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﺛﻘﻴﻒ ﺑﺎ وي ﺧﺒﺮ ﺷﻮﻧﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺎ وي ﮔﺴﺘﺎخﺗﺮ و ﺟـﺮيﺗـﺮ ﺷـﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑـﻪ آﻧـﺎن‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﻣﻦ ﻛﺮدﻳﺪ ﺑﺎﻛﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬وﻟﻲ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺮا ﻣﺨﻔﻲ ﻧﮕﻪ دارﻳﺪ‪ .‬اﻣﺎ آﻧﺎن ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫ﻧﻜﺮدﻧﺪ و ﻧﺎدان و ﺑﺮدﮔﺎن ﺧﻮﻳﺶ را وادار ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﺪ و ﺑﻴﺮاه ﮔﻔﺘـﻪ و ﺳـﺮ و‬
‫ﺻﺪا ﺑﻪ راه ﺑﻴﻨﺪازﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﮔﺮوﻫﻲ ﺟﻤﻊ ﺷﺪه و آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬را وادار ﻛﺮدﻧـﺪ ﺗـﺎ در‬
‫ﺑﺎغ »ﻋﺘﺒﻪ ﺑﻦ رﺑﻴﻌﻪ« و »ﺷﻴﺒﻪ ﺑﻦ رﺑﻴﻌﻪ« داﺧﻞ ﺷﻮد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ آن دو در آﻧﺠﺎ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬و در‬

‫‪56‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻧﺎداﻧﺎن ﺛﻘﻴﻒ او را ﻣﻮرد اذﻳﺖ ﻗﺮار داده ﺑﻮدﻧﺪ از آﻧﺠـﺎ ﺑﺮﮔﺸـﺖ و زﻳـﺮ ﺳـﺎﻳﻪي‬
‫اﻧﮕﻮري ﻛﻪ در آﻧﺠﺎ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺸﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻓﺮزﻧﺪان رﺑﻴﻌﻪ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﻣﻲدﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﺎداﻧﺎن ﻃﺎﺋﻒ ﺑـﺎ او ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬از اﻳﻦ رو دل آنﻫﺎ ﺑﻪ رﺣﻢ آﻣﺪ و ﻏﻼم ﻧﺼﺮاﻧﻲ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﺎم »ﻋﺪاس« ﺻﺪا زدﻧﺪ‬
‫و ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺧﻮﺷﻪاي از اﻳﻦ اﻧﮕﻮر ﺑﺮدار و در اﻳﻦ ﺳﻴﻨﻲ ﺑﮕﺬار و آن را ﺑﺮاي آن ﻣﺮد ﺑﺒﺮ‬
‫و ﺑﮕﻮ از آن ﺑﺨﻮر‪ .‬ﻋﺪاس ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﻧﮕﻮر را آورد و آن را در ﺟﻠﻮ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﮔﺬاﺷﺖ و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺨﻮر‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا دﺳﺘﺶ را دراز ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺴﻢ اﷲ و ﺳﭙﺲ آن را ﺗﻨﺎول ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬ﻋـﺪاس‬
‫ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا اﻳﻦ ﺳﺨﻦ را اﻫﻞ اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﺮ زﺑﺎن ﻧﻤـﻲآورﻧـﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀـﺮت‬
‫‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﺪاس ﺗﻮ از اﻫﻞ ﻛﺪام ﺷﻬﺮ ﻫﺴﺘﻲ و دﻳﻨﺖ ﭼﻴﺴـﺖ؟ ﮔﻔـﺖ‪» :‬ﻣـﻦ ﺑـﺮ آﻳـﻴﻦ‬
‫ﻧﺼﺮاﻧﻴﺖ و از اﻫﻞ ﻧﻴﻨﻮا ﻫﺴﺘﻢ«‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ :‬از روﺳﺘﺎي ﻣﺮد ﺻﺎﻟﺢ »ﻳﻮﻧﺲ ﺑﻦ‬
‫ﻣﺘﻲ«؟ ﻋﺪاس ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﻳﻮﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺘﻲ را از ﻛﺠﺎ ﻣﻲداﻧﻲ؟ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬او ﺑـﺮادر‬
‫ﻣﻦ و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ و ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬ﻋﺪاس ﺧـﻮد را ﺑـﺮ داﻣـﺎن رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫اﻧﺪاﺧﺖ و ﺳﺮ و دﺳﺖ و ﭘـﺎﻳﺶ را ﺑﻮﺳـﻴﺪ و ﻓﺮزﻧـﺪان رﺑﻴﻌـﻪ ﺑـﻪ ﺳـﻮي آن دو ﻧﻔـﺮ ﻧﮕـﺎه‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﻳﻜﻲ ﺑﻪ دﻳﮕﺮي ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻏﻼﻣﺖ را ﻧﮕﺎه ﻛﻦ ﻛﻪ دﻳﻨﺶ را ﻓﺎﺳﺪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﻋﺪاس در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻧﺰد آﻗﺎﻳﺶ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻛﻪ از دﻳﺪن آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬و ﺷـﻨﻴﺪن ﺳـﺨﻨﺎﻧﺶ‬
‫ﻣﺘﺄﺛﺮ ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬آﻗﺎﻳﺶ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬واي ﺑﺮ ﺗﻮ ﻋﺪاس! ﺗﻮ را ﭼﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳـﺮ و دﺳـﺖ‬
‫و ﭘﺎي اﻳﻦ ﻣﺮد را ﻣﻲﺑﻮﺳﻴﺪي؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻗﺎي ﻣﻦ! در روي زﻣﻴﻦ ﭼﻴﺰي ﺑﻬﺘـﺮ از وي ﻧﻴﺴـﺖ‪،‬‬
‫او ﻣﺮا از ﭼﻴﺰي ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﻛﻪ ﺟﺰ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻛﺴﻲ آن را اﻧﺠـﺎم ﻧﻤـﻲدﻫـﺪ‪ .‬آﻗـﺎﻳﺶ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎش ﻋﺪاس او ﺗﻮ را از دﻳﻨﺖ ﺑﺮﻧﮕﺮداﻧﺪ؛ زﻳﺮا دﻳﻦ ﺗﻮ از دﻳﻦ او ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭘﺲ آﻳﺎ اﻣﺮوز ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ ﺑﺮﺧﻮردﻣﺎن را ﺑﺎ ﻫﻤﻪي ﻣﺮدم زﻳﺒﺎ و ﻋﺎﻟﻲ ﻗﺮار دﻫـﻴﻢ وﻟـﻮ اﻳـﻦ‬
‫ﻛﻪ از ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪاي ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫اﺷﺎره‪...‬‬

‫رﻓﺘﺎر ﺑﺎ زﻳﺮدﺳﺘﺎن و ﺧﺪﻣﺘﮕﺰاران‬

‫‪57‬‬

‫»ﺑﺎ اﻧﺴﺎن از ﺣﻴﺚ اﻳﻦ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻦ ﻧﻪ از ﺣﻴﺚ ﺷﻜﻞ‪ ،‬ﻣﺎل و ﻣﻘﺎم آﻧﺎن«‪.‬‬

‫ﻃﺮﻳﻘﻪ رﻓﺘﺎر ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ ﻛﻔﺎر ﻋﺎدﻻﻧﻪ رﻓﺘﺎر ﻣﻲﻛﺮد و در راه اﺻﻼح و دﻋﻮت آنﻫﺎ از ﺧﻮد‬
‫ﻓﺪاﻛﺎري ﻧﺸﺎن ﻣﻲداد و ﺷﻜﻨﺠﻪ و آزار آﻧﺎن را ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲﻛﺮد و از ﺑﺪيﻫﺎي آﻧﺎن ﭼﺸﻢ‬
‫ﻣﻲﭘﻮﺷﻴﺪ‪ ،‬ﭼﺮا اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ رﻓﺘﺎر ﻧﻜﻨﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﭘﺮوردﮔﺎرش ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬
‫﴿‪!$tΒuρ‬‬

‫&‪] ﴾ZπtΗôqy‘ ωÎ) š≈oΨù=y™ö‘r‬اﻷﻧﺒﻴﺎء‪» [107 :‬ﻣﺎ ﺗﻮ را ﻧﻔﺮﺳﺘﺎدﻳﻢ ﺟﺰ رﺣﻤﺖ«‪ ،‬ﺑﺮاي ﭼﻪ‬

‫ﻛﺴﺎﻧﻲ؟ ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ؟! ﺧﻴﺮ‪ ﴾∩⊇⊃∠∪ š⎥⎫Ïϑn=≈yèù=Ïj9 ZπtΗôqy‘﴿ .‬ﺑﻠﻜﻪ »ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن«‪.‬‬
‫ﻳﻬﻮد ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻧﺎﺳﺰا ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺑﻪ دﺷﻤﻨﻲ و ﻋﺪاوت او ﻣﺒﺎدرت ﻣﻲورزﻧﺪ‪ .‬وﻟـﻲ ﺑـﺎ‬
‫وﺟﻮد آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﺎن ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮت ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬روزي ﻳﻬﻮد ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» :‬اﻟﺴـﺎم‬
‫ﻋﻠﻴﻜﻢ« ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺮگ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬وﻋﻠﻴﻜﻢ« وﻗﺘﻲ ﻋﺎﻳﺸﻪ اﻳﻦ ﺳﺨﻦ آﻧـﺎن را‬
‫ﺷﻨﻴﺪ ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻜﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺮگ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ و ﻧﻔﺮﻳﻦ و ﺧﺸﻢ ﺧﺪا ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺑﺎد‪ .‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬
‫اي ﻋﺎﻳﺸﻪ! آرام ﺑﺎش و از ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﻧﺎﺳﺰاﮔﻮﻳﻲ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﻛﻦ‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﮕﺮ ﻧﺸﻨﻴﺪي ﭼﻪ‬
‫ﮔﻔﺘﻨﺪ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺗﻮ ﻧﻴﺰ ﺷﻨﻴﺪي ﻛﻪ ﻣﻦ ﭼﻪ ﮔﻔﺘﻢ؟ ﻣﻦ ﺑـﻪ آنﻫـﺎ ﺟـﻮاب ﮔﻔـﺘﻢ‪،‬‬
‫ﭘﺲ دﻋﺎي ﻣﻦ در ﺣﻖ آنﻫﺎ ﻣﺴﺘﺠﺎب ﻣﻲﮔﺮدد‪ ،‬اﻣﺎ دﻋﺎي آﻧﺎن ﻋﻠﻴﻪ ﻣﻦ ﻣﻮرد اﺟﺎﺑـﺖ ﻗـﺮار‬
‫ﻧﻤﻲﮔﻴﺮد‪.‬‬
‫آري‪ ،‬ﭼﻪ اﻧﮕﻴﺰهاي وﺟﻮد دارد ﺗﺎ ﻧﺎﺳﺰاﮔﻮﻳﻲ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﻞ ﺷﻮد! ﻣﮕﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ او‬
‫ﻧﮕﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ ﴾$YΖó¡ãm Ĩ$¨Ψ=Ï9 (#θä9θè%uρ﴿ :‬ﻳﻌﻨﻲ »ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺳﺨﻦ ﻧﻴﻚ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ«‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ از ﻏﺰوهاي ﺑﺮﻣﻲﮔﺸﺘﻨﺪ و در ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ ﻛﻪ درﺧﺘـﺎن اﻧﺒـﻮﻫﻲ داﺷـﺖ‪،‬‬
‫ﺑﻪ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ و اﺻﺤﺎب در زﻳﺮ درﺧﺘﺎن اﻳﻦ ﺟﻨﮕﻞ ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺷﺪه و ﺑـﻪ اﺳـﺘﺮاﺣﺖ‬
‫ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﻴﺰ زﻳﺮ ﺳـﺎﻳﻪ درﺧﺘـﻲ رﻓﺘـﻪ و اﺳـﺘﺮاﺣﺖ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و ﺷﻤﺸـﻴﺮش را ﺑـﺮ‬
‫ﺷﺎﺧﻪاي از درﺧﺖ آوﻳﺰان ﻧﻤﻮد و ﭼﺎدرش را ﭘﻬﻦ ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓـﺖ‪ .‬در اﻳـﻦ ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ آنﻫﺎ را دﻧﺒﺎل ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ دﻳﺪ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻨﻬﺎ اﺳﺖ ﺑﺎ آراﻣﻲ ﻧﺰد‬

‫ﻃﺮﻳﻘﻪ رﻓﺘﺎر ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن‬

‫‪59‬‬

‫او آﻣﺪ و ﺷﻤﺸﻴﺮش را از ﺷﺎﺧﻪي درﺧﺖ ﺑﺮداﺷﺖ و ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻳـﺎد زد‪ :‬اي ﻣﺤﻤـﺪ!‬
‫ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺗﻮ را از ﻣﻦ ﺑﺎزﻣﻲدارد؟ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻴﺪار ﺷﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺮد ﺑـﺎﻻي ﺳـﺮش‬
‫اﻳﺴﺘﺎده و ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ دارد و ﻣﺮگ ﺑﺮ او ﭘﺮﺗﻮ اﻓﻜﻨﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻮد‪ .‬و ﭼﻴﺰي ﺟﺰ ازارش ﺑﺎ او ﻧﺒﻮد‪ .‬ﻳـﺎراﻧﺶ از وي ﻣﺘﻔـﺮق ﺷـﺪه و‬
‫ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮد در اوج ﻗﺪرت و ﭘﻴﺮوزي ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮد و ﻣﺮﺗـﺐ ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺗﻮ را از ﻣﻦ ﺑﺎزﻣﻲدارد؟ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺗﻮ را از ﻣﻦ ﻧﺠﺎت ﻣﻲدﻫﺪ‪ :‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﺎ‬
‫اﻃﻤﻴﻨﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬اﷲ! آن ﻣﺮد ﻟﺮزﻳﺪ و ﺷﻤﺸﻴﺮ از دﺳﺘﺶ اﻓﺘﺎد‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﺧﺎﺳـﺖ‬
‫و ﺷﻤﺸﻴﺮ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺎن! ﺑﮕﻮ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺗﻮ را از دﺳﺖ ﻣـﻦ ﺑـﺎزﻣﻲدارد؟‬
‫آن ﺷﺨﺺ ﻣﺘﻐﻴﺮ و ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ ﺷـﺪ و از رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻣﻌـﺬرتﺧـﻮاﻫﻲ ﻧﻤـﻮده و ﻃﻠـﺐ‬
‫ﺑﺨﺸــﺶ و ﺗــﺮﺣﻢ ﻣــﻲﻧﻤــﻮد و ﻣــﻲﮔﻔــﺖ‪ :‬ﻛﺴــﻲ ﻧﻴﺴــﺖ‪ ،‬ﺑﻬﺘــﺮﻳﻦ ﻣﻮاﺧــﺬهﻛﻨﻨــﺪه ﺑــﺎش!‬
‫رﺳﻮلﺧﺪا‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻣﻲﺷﻮي؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﻗﻮﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮ ﺑـﻪ ﺟﻨـﮓ و ﻧﺒـﺮد‬
‫ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ ﻫﻤﺮاﻫﻲ ﻧﻤﻲﻛﻨﻢ‪.‬‬
‫ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از او درﮔﺬر ﻛﺮده و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او اﺣﺴﺎن ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻳـﻦ ﺷـﺨﺺ ﺳـﺮدار‬
‫ﻗﻮﻣﺶ ﺑﻮد و ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ ﺑﺎزﮔﺸﺖ و آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺳﻮي اﺳﻼم دﻋﻮت ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﮕﻲ آﻧﺎن‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻧﻴﻜﻲ و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻛﻦ ﺗﺎ دلﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورده و آنﻫـﺎ را رام‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻲ‪ .‬اﺧﻼق آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺣﺘﻲ ﺑﺎ دﺷﻤﻨﺎن ﺳﺮﺳﺨﺖ اﺳﻼم ﺑـﺰرگﻣﻨﺸـﺎﻧﻪ ﺑـﻮده و ﺑـﺎ آن‬
‫ﻋﺎدﻻﻧﻪ رﻓﺘﺎر ﻣﻲﻛﺮد ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ آنﻫﺎ را ﺟﺬب ﻧﻤﻮده و ﻗﻠﺐﻫﺎﻳﺸﺎن را ﻫـﺪاﻳﺖ ﻧﻤـﻮد و‬
‫ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪي آنﻫﺎ ﻛﻔﺮ را ﻧﺎﺑﻮد ﻣﻲﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ دﻋﻮﺗﺶ در ﺑﻴﻦ ﻣﺮدم ﻇﻬﻮر ﻧﻤﻮد ﻗﺮﻳﺶ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻤﻜـﻦ در‬
‫ﻣﺒﺎرزه و ﻧﺒﺮد ﺑﺎ وي ﺗﻼش ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﻳﻜﻲ از روشﻫﺎي ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ دﻋﻮت وي اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ‬
‫ﺑﺰرﮔﺎن آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﺳﺮاغ ﻣﺮدي ﺑﺮوﻳﺪ ﻛﻪ داﻧﺎﺗﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺳﺤﺮ و ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﺑﺎﺷﺪ و او‬
‫را ﭘﻴﺶ اﻳﻦ ﻣﺮد )ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ (‬ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻔﺮﻗﻪ و ﺷـﻜﺎف ﻣﻴـﺎن ﻣـﺮدم و دﻳـﻦﻣـﺎن ﺷـﺪه و از‬

‫‪60‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫دﻳﻦﻣﺎن اﻳﺮاد ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬ﺑﻔﺮﺳﺘﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ او ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﺪ و ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﭼﻪ ﺟـﻮاب ﻣـﻲدﻫـﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﮕﻲ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﻣﺎ ﻛﺴﻲ ﻏﻴﺮ از »ﻋﺘﺒﻪ ﺑﻦ رﺑﻴﻌﻪ« را ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﻴﻢ‪ ،‬ﺑﺰرﮔﺎن ﻗـﺮﻳﺶ ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬اﻳـﻦ‬
‫ﻛﺎر ﺗﻮﺳﺖ اي اﺑﻮ وﻟﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﻗﻮﻣﺶ از وﺟﺎﻫﺖ و ﺳﻴﺎدت ﺑﺮﺧﻮردار و ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺮدﺑﺎر ﺑﻮد‪ .‬ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي‬
‫ﻗﺮﻳﺶ! ﺷﻤﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ داﻧﺴﺘﻪاﻳﺪ ﺗﺎ ﻣﻦ ﻧﺰد اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﺮوم و ﺑﺎ او ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻢ و اﻣﻮري را‬
‫ﺑﻪ او ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻛﻨﻢ‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺮﺧﻲ از آنﻫﺎ را ﺑﭙﺬﻳﺮد آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ اي اﺑﻮ وﻟﻴﺪ!‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺖ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﻛﻤﺎل آراﻣﺶ‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬در ﺟﻠﻮﻳﺶ اﻳﺴﺘﺎد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﺤﻤﺪ! ﺗﻮ ﺑﻬﺘﺮي ﻳﺎ ﻋﺒﺪاﷲ؟! رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻃﺮ اﺣﺘﺮام ﭘﺪرش ﻋﺒﺪاﷲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﺑﻬﺘﺮي ﻳﺎ ﻋﺒﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ؟ رﺳﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﺣﺘﺮام ﺟﺪش ﻋﺒﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ ﺳﺎﻛﺖ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺗﻮ ﺗﺼﻮر ﻣﻲﻛﻨﻲ ﻛﻪ اﻳﻦﻫﺎ از ﺗﻮ ﺑﻬﺘﺮﻧـﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ آنﻫـﺎ ﻣﻌﺒـﻮداﻧﻲ را‬
‫ﭘﺮﺳﺘﺶ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻮ از آنﻫﺎ اﻳﺮاد ﻣﻲﮔﻴﺮي و اﮔﺮ ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﺎور ﻫﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﺗﻮ از آﻧﺎن ﺑﻬﺘﺮي‬
‫ﭘﺲ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮ ﺗﺎ ﻣﻦ ﺳﺨﻨﺖ را ﺑﺸﻨﻮم‪ .‬ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﺎﺳﺨﻲ ﺑﺪﻫﺪ‪ ،‬ﻋﺘﺒـﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺸﻢ درآﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻣﺎ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺮهاي )ﺟـﻮاﻧﻲ( را ﺷـﻮمﺗـﺮ از ﺗـﻮ ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻗﻮﻣﺶ ﻧﺪﻳﺪهاﻳﻢ! ﺟﻤﻊ ﻣﺎ را ﻣﺘﻔـﺮق و اﻓﻜﺎرﻣـﺎن را ﭘﺮاﻛﻨـﺪه ﺳـﺎﺧﺘﻲ و از آﻳـﻴﻦ ﻣـﺎ اﻳـﺮاد‬
‫ﻣﻲﮔﻴﺮي و ﻣﺎ را در ﻣﻴﺎن ﻋﺮبﻫﺎ ﺷﺮﻣﻨﺪه و رﺳﻮا ﺳﺎﺧﺘﻲ‪ ،‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺧﺒﺮ در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ‬
‫ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﻗﺮﻳﺶ ﺳﺎﺣﺮ و ﻏﻴﺒﮕﻮﻳﻲ وﺟﻮد دارد ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴـﻢ! ﻣـﺎ در اﻧﺘﻈـﺎر‬
‫ﭼﻴﺰي ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ ﺟﺰ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺻﺪاﻳﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎد ﻳﻚ زن ﻳـﺎردار ﺑﺸـﻨﻮﻳﻢ و ﺳـﭙﺲ ﺷﻤﺸـﻴﺮ‬
‫ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﺑﺮ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻳﻮرش ﺑﺒﺮﻳﻢ و ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ را ﻧﺎﺑﻮد ﺳﺎزﻳﻢ!‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ و ﻧﺎراﺣﺖ ﺑﻮد و رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬در ﻛﻤـﺎل ادب ﺧـﺎﻣﻮش‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدات ﻓﺮﻳﺒﻨﺪه را آﻏﺎز ﻧﻤﻮد ﺗﺎ رﺳـﻮل ﺧـﺪا از دﻋـﻮﺗﺶ ﺑﺎزآﻳـﺪ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪،‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﺮد! اﮔﺮ ﻗﺼﺪ ﺗﻮ ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺎ ﺑﺮاي ﺗﻮ آﻧﻘﺪر ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺟﻤﻊ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ‬
‫ﺗﻮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪدارﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد در ﻣﻴﺎن ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﻪ رﻳﺎﺳﺖ و ﭘﺴﺖ و ﻣﻘـﺎم ﺗﻤﺎﻳـﻞ داري‪،‬‬

‫ﻃﺮﻳﻘﻪ رﻓﺘﺎر ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن‬

‫‪61‬‬

‫ﻣﺎ ﺑﺮﺗﺮي ﺗﻮ را در ﻣﻴﺎن ﺧﻮﻳﺶ اﻋﻼم داﺷﺘﻪ و ﺗﻮ ﺗﺎ آﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﺳﺮور ﻣﺎ ﺧﻮاﻫﻲ ﺑﻮد‪ .‬اﮔﺮ ﺗﻮ‬
‫داراي ﺷﻬﻮت ﻫﺴﺘﻲ و ﺑﻪ زﻧﺎن ﻋﻼﻗـﻪ داري ﻫﺮﻛـﺪام از زﻧـﺎن ﻗـﺮﻳﺶ را ﻛـﻪ ﻣـﻲﺧـﻮاﻫﻲ‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻦ و ﻣﺎ ﺣﺎﺿﺮﻳﻢ ده زن را ﺑﻪ ازدواج ﺗﻮ درآورﻳـﻢ! و اﮔـﺮ ﺷﺨﺼـﻲ ﻛـﻪ ﻧـﺰد ﺗـﻮ‬
‫ﻣﻲآﻳﺪ ﺟﻨّﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ او را ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ و ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻲ آن را از ﺧﻮدت دﻓﻊ ﻧﻤﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻣﺎ ﺑﺮاﻳﺖ‬
‫داروﻳﻲ ﻃﻠﺐ ﻧﻤﻮده و ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮدي ﺗﻮ اﻣﻮال ﺧﻮﻳﺶ را ﺻﺮف ﻣـﻲﻧﻤـﺎﻳﻴﻢ‪ ،‬زﻳـﺮا ﮔـﺎﻫﻲ‬
‫اﺷﺒﺎح و ارواح آزاردﻫﻨﺪه ﺑﺮ اﻧﺴﺎن ﻏﺎﻟﺐ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻣﻲﺑﺎﻳﺪ ﻣـﻮرد ﻣﻌﺎﻟﺠـﻪ و ﻣـﺪاوا ﻗـﺮار‬
‫ﮔﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﻮاره ﻋﺘﺒﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ اﺳﻠﻮب ﺑﺪ و ﻧﺎزﻳﺒﺎ ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ و ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﻳﺶ‬
‫را ﺑﻪ وي ﻋﺮﺿﻪ ﻣﻲﻛﺮد و در ﺻﺪد ﻓﺮﻳﺐ ﺑﻮد و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻛﻤﺎل آراﻣﺶ ﺧـﺎﻣﻮش‬
‫ﺑﻮد‪ .‬ﻃﺮحﻫﺎي ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدي رﻳﺎﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎﻫﻲ‪ ،‬ﻣﺎل‪ ،‬زن و ﻋﻼج ﭘﺎﻳﺎن ﻳﺎﻓﺖ و ﻋﺘﺒـﻪ ﺧـﺎﻣﻮش‬
‫ﺷﺪه و آرام ﮔﺸﺖ و ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺟﻮاب ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭼﺸﻤﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮي ﻋﺘﺒﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻛـﺮد‬
‫و در ﻛﻤﺎل آراﻣﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي اﺑﻮوﻟﻴﺪ! آﻳﺎ ﺳﺨﻨﺎﻧﺖ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ؟ ﻋﺘﺒﻪ از اﻳـﻦ ادب ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ‬
‫راﺳﺘﮕﻮ و اﻣﻴﻦ ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﺑﻪ‬
‫ﻣﻦ ﮔﻮش ﻓﺮا ده‪ .‬ﻋﺘﺒﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻔﺮﻣﺎ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬
‫﴿‪tβθßϑn=ôètƒ 5Θöθs)Ïj9 $|‹Î/ttã $ºΡ#u™öè% …çμçG≈tƒ#u™ ôMn=Å_Áèù Ò=≈tGÏ. ∩⊄∪ ÉΟŠÏm§9$# Ç⎯≈uΗ÷q§9$# z⎯ÏiΒ ×≅ƒÍ”∴s? ∩⊇∪ $Οm‬‬

‫∪⊂∩ ‪] ﴾∩⊆∪ tβθãèyϑó¡o„ Ÿω ôΜßγsù öΝèδçsYò2r& uÚtôãr'sù #\ƒÉ‹tΡuρ #Zϱo0‬ﻓﺼﻠﺖ‪.[4 – 1 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺣﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺨﺸﺎﻳﻨﺪه و ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻓﺮو ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﻛﺘﺎﺑﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻳﺎت آن واﺿﺢ و روﺷﻦ اﺳﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻗﺮآﻧﻲ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﻲ اﺳﺖ ﺑﺮاي‬
‫ﻗﻮﻣﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻲداﻧﻨﺪ‪ .‬ﻣﮋدهدﻫﻨﺪه و ﺗﺮﺳﺎﻧﻨﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﻛﺜﺮ ﻣﺮدم از آن روﮔﺮدان ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﺲ‬
‫اﻳﻦ ﻗﻮم ﻧﻤﻲﺷﻨﻮﻧﺪ«‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻼوت اﻳﻦ آﻳﺎت ﺑﻮد و ﻋﺘﺒﻪ ﮔﻮش ﻣﻲداد ﻧﺎﮔﻬﺎن ﻋﺘﺒﻪ ﺑﺮ زﻣـﻴﻦ‬
‫ﻧﺸﺴﺖ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﺪﻧﺶ ﺑﻪ ﻟﺮزه درآﻣﺪ‪ ،‬دﺳﺖﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻪ ﭘﺸﺘﺶ اﻧﺪاﺧﺖ و ﺑﺮ آنﻫﺎ ﺗﻜﻴـﻪ زد‬

‫‪62‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫و ﻫﻤﻮاره ﮔﻮش ﻣﻲداد و ﮔﻮش ﻣﻲداد و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻼوت ﻣﻲﻛﺮد و ﺗﻼوت ﻣـﻲﻛـﺮد‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺧﺪاوﻧﺪ رﺳﻴﺪ‪:‬‬
‫﴿‪] ﴾∩⊇⊂∪ yŠθßϑrOuρ 7Š$tã Ïπs)Ïè≈|¹ Ÿ≅÷WÏiΒ Zπs)Ïè≈|¹ ö/ä3è?ö‘x‹Ρr& ö≅à)sù (#θàÊtôãr& ÷βÎ*sù‬ﻓﺼﻠﺖ‪.[13 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ! اﮔﺮ )اﻫﻞ ﻣﻜﻪ از اﻳﻦ ﻛﺘﺎب( روي ﺑﮕﺮداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻪ آنﻫـﺎ ﺑﮕـﻮ‪ :‬ﻣـﻦ‬
‫ﺷﻤﺎ را از ﻋﻘﻮﺑﺘﻲ ﭼﻮن ﻋﻘﻮﺑﺖ ﻋﺎد و ﺛﻤﻮد ﻣﻲﺗﺮﺳﺎﻧﻢ«‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻋﺘﺒﻪ اﻳﻦ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻋﺬاب را ﺷﻨﻴﺪ ﻟﺮزه ﺑﺮ اﻧﺪام ﺷﺪ و ﭘﺮﻳـﺪ و دﺳـﺘﺶ را ﺑـﺮ دﻫـﺎن‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﺬاﺷﺖ ﺗﺎ از ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺎزاﻳﺴﺘﺪ‪ .‬ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺗﻼوت آﻳﺎت اداﻣﻪ داد ﺗﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ آﻳﻪ ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت رﺳﻴﺪ و ﺳﺠﺪه ﻧﻤﻮد و ﺑﺎز ﺳﺮش را از ﺳـﺠﺪه ﺑﺮداﺷـﺘﻪ و ﺑـﻪ‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﻨﻴﺪي اي اﺑﻮ وﻟﻴﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺣﺎل ﺗﻮ ﺑـﺪاﻧﻲ و اﻳـﻦ‬
‫آﻳﺎت‪ .‬ﻋﺘﺒﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ آﻧﺎن در ﺷﻮق اﻧﺘﻈﺎر ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮدﻧﺪ ﻧـﺰد آﻧـﺎن رﻓـﺖ‪،‬‬
‫آﻧﺎن ﺑﻪ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! اﺑﻮوﻟﻴﺪ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از آن روﺣﻴﻪاي ﻛﻪ رﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺰدﺗﺎن‬
‫ﻣﻲآﻳﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻋﺘﺒﻪ در ﺟﻤﻊ آﻧﺎن ﻧﺸﺴﺖ‪ ،‬آنﻫﺎ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﭘﺸـﺖ ﺳـﺮ ﮔﺬاﺷـﺘﻲ؟‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﭼﻴﺰي ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﻧﺸﻨﻴﺪهام‪ .‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧـﺪا! آن ﻧـﻪ ﺷـﻌﺮ ﺑـﻮد و ﻧـﻪ‬
‫ﺳﺤﺮ و ﻧﻪ ﻛﻬﺎﻧﺖ‪.‬‬
‫اي ﻗﺮﻳﺶ! از ﻣﻦ اﻃﺎﻋﺖ ﻛﻨﻴﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮ را ﺑﻪ ﻣﻦ واﮔﺬار ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ اﻳﻦ ﻣـﺮد را ﺑـﻪ اﻣـﺮ و‬
‫ﻛﺎرش رﻫﺎ ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬اي ﻗﻮم! ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺶ را ﻛﻪ ﻣﻦ ﺷـﻨﻴﺪم ﺧﺒـﺮ ﺑﺰرﮔـﻲ در ﺑـﺮ‬
‫دارد‪ .‬او ﺧﻮاﻧﺪ‪:‬‬
‫﴿‪ ﴾∩⊄∪ ÉΟŠÏm§9$# Ç⎯≈uΗ÷q§9$# z⎯ÏiΒ ×≅ƒÍ”∴s? ∩⊇∪ $Οm‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ رﺳﻴﺪ‪:‬‬

‫﴿‪ö/ä3è?ö‘x‹Ρr& ö≅à)sù (#θàÊtôãr& ÷βÎ*sù‬‬

‫‪.﴾∩⊇⊂∪ yŠθßϑrOuρ 7Š$tã Ïπs)Ïè≈|¹ Ÿ≅÷WÏiΒ Zπs)Ïè≈|¹‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻣﻦ دﻫﺎﻧﺶ را ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻢ و او را ﺑﻪ ﺻﻠﻪي رﺣﻢ ﺳﻮﮔﻨﺪ دادم ﺗﺎ از ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺎزآﻳﺪ‬
‫و ﻗﻄﻌﺎً ﺷﻤﺎ ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﭼﻴﺰي ﺑﮕﻮﻳﺪ دروغ ﻧﻤﻲﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻦ ﻣﻲﺗﺮﺳﻢ ﻛﻪ ﺑـﺮ‬
‫ﺷﻤﺎ ﻋﺬاب ﻓﺮود آﻳﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ اﺑﻮوﻟﻴﺪ اﻧﺪﻛﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﺑـﻪ ﻓﻜـﺮ ﻓـﺮو رﻓـﺖ و ﻗـﻮﻣﺶ‬
‫ﺧﺎﻣﻮش ﮔﺸﺘﻪ و ﭼﺸﻤﺎﻧﺸﺎن ﺑﻪ او ﺧﻴﺮه ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴـﻢ! در ﺳـﺨﻨﺶ‬

‫ﻃﺮﻳﻘﻪ رﻓﺘﺎر ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن‬

‫‪63‬‬

‫ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ ﺑﻮد و اﻟﺒﺘﻪ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻄﺒﻮع و دﻟﭙﺬﻳﺮ ﺑﻮد‪ .‬آري‪ ،‬او ﻣﺎﻧﻨﺪ درﺧﺘﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺎﻻﻳﺶ‬
‫ﺑﺴﻴﺎر ﺛﻤﺮدار و در ﭘﺎﻳﻴﻨﺶ ﻣﻴﻮه ﺧﻴﻠﻲ ﻓﺮاوان اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺎ او ﻧﺎﺑﻮد ﻧﻤﻲﺷﻮد و او زﻳﺮ دﺳﺖ‬
‫ﺧﻮدش را درﻫﻢ ﻣﻲﺷﻜﻨﺪ و ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺨﻨﻲ را ﺑﺸﺮ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ .‬اﻳـﻦ از دﺳـﺖ اﻧﺴـﺎﻧﻲ‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اي اﺑﻮوﻟﻴﺪ! اﻳﻦ ﺷـﻌﺮ اﺳـﺖ ﺷـﻌﺮ‪ .‬اﺑﻮاﻟﻮﻟﻴـﺪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑـﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ! ﻛﺴﻲ از ﻣﻦ در ﺷﻌﺮ داﻧﺎﺗﺮ ﻧﻴﺴﺖ و ﻣﻦ ﻛﺴﻲ را در رﺟﺰ و ﻗﺼﻴﺪه و ﻧﻪ ﺑـﻪ اﺷـﻌﺎر‬
‫ﺟﻨﻴﺎن ﻛﺴﻲ داﻧﺎﺗﺮ از ﺧﻮد ﺳﺮاغ دارم ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ آﻧﭽﻪ ﻛﻪ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ ﺑـﺎ ﻫﻴﭽﻜـﺪام از‬
‫اﻳﻦﻫﺎ ﺷﺒﺎﻫﺖ ﻧﺪارد و ﻫﻤﻮاره ﻋﺘﺒﻪ در ﻣﻮرد رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﺎ ﻗـﻮﻣﺶ ﺑﺤـﺚ و ﻣﻨﺎﻗﺸـﻪ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد! آري‪ ،‬درﺳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﺘﺒﻪ در دﻳﻦ اﺳﻼم داﺧﻞ ﻧﺸﺪ‪ ،‬اﻣﺎ دروﻧﺶ ﺑـﻪ دﻳـﻦ اﺳـﻼم‬
‫ﻧﺮم ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺒﻴﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻳﻦ اﺧﻼق رﻓﻴﻊ و اﻳﻦ ﻣﻬﺎرت ﻧﻴﻜـﻮي ﺷـﻨﻴﺪن‪ ،‬در ﻋﺘﺒـﻪ اﺛـﺮ‬
‫ﮔﺬاﺷﺖ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﻛﻪ او از ﺳﺮﺳﺨﺖﺗﺮﻳﻦ دﺷﻤﻨﺎن ﺑﻮد‪.‬‬
‫روز دﻳﮕﺮي ﻗﺮﻳﺶ ﮔﺮد ﻫﻢ آﻣﺪﻧﺪ و »ﺣﺼﻴﻦ ﺑﻦ ﻣﻨﺬر ﺧﺰاﻋﻲ« ﭘﺪر ﺻـﺤﺎﺑﻲ ﺑﺰرﮔـﻮار‬
‫»ﻋﻤﺮان ﺑﻦ ﺣﺼﻴﻦ« را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﻲ از ﻃﺮف ﺧﻮد ﺟﻬﺖ ﮔﻔﺘﮕﻮ و ﻣﺬاﻛﺮه ﻧﺰد رﺳﻮلﺧﺪا‪‬‬
‫و ﺑﺎزداﺷﺘﻦ او از دﻋﻮﺗﺶ ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﺑﻮﻋﻤﺮان ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺖ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﺻﺤﺎﺑﺶ در ﭘﻴﺮاﻣﻮن او ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ‬
‫و آن ﺟﻤﻠﻪاي ﻛﻪ ﻗﺮﻳﺶ ﻫﻤﻮاره ﺑﺮ زﺑﺎن ﻣﻲآوردﻧﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﺟﻤﻊ ﻣﺎ را ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺳـﺎﺧﺘﻲ و‬
‫اﻓﻜﺎر ﻣﺎ را ﻣﺘﻔﺮق ﻧﻤﻮدي‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻛﻤﺎل ﻟﻄﻒ و آراﻣﺶ ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫از ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﻓﺎرغ ﺷﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻛﻤـﺎل ادب و اﺣﺘـﺮام ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي اﺑـﻮﻋﻤﺮان! آﻳـﺎ‬
‫ﺳﺨﻨﺎﻧﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬آري‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﭘﺲ آﻧﭽﻪ ﻣﻦ از ﺗﻮ ﻣﻲﭘﺮﺳﻢ ﺟـﻮاب‬
‫ﺑﺪه‪ ،‬اﺑﻮﻋﻤﺮان ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﮕﻮ‪ .‬ﮔﻮﺷﻢ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﺖ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اي اﺑﻮﻋﻤﺮان! ﺗﻮ اﻣﺮوز ﭼﻨﺪ ﻣﻌﺒﻮد را ﻣـﻲﭘﺮﺳـﺘﻲ؟ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻫﻔـﺖ‬
‫ﻣﻌﺒﻮد! ﺷﺶ ﺗﺎ در زﻣﻴﻦ و ﻳﻜﻲ در آﺳﻤﺎن! رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺮس و اﻣﻴﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻛﺪام ﻳﻜﻲ رﺟﻮع ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ آن ﻛﻪ در آﺳﻤﺎن اﺳـﺖ‪ .‬ﺑـﺎز آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬در ﻛﻤـﺎل‬
‫ﻟﻄﻒ و آراﻣﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺣﺼﻴﻦ! اﮔﺮ ﺗﻮ اﺳﻼم ﺑﻴﺎوري ﻣﻦ ﺗﻮ را دو ﻛﻠﻤﻪ ﻳﺎد ﻣﻲدﻫـﻢ ﻛـﻪ‬

‫‪64‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻪ ﺗﻮ ﺳﻮد و ﻓﺎﻳﺪه ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬ﺣﺼـﻴﻦ از ﺟـﺎﻳﺶ ﺗﻜـﺎن ﻧﺨـﻮرد و ﺑﻼﻓﺎﺻـﻠﻪ اﺳـﻼم آورد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! دو ﻛﻠﻤﻪاي را ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻦ وﻋﺪه دادهاي‪ ،‬ﻳﺎد ﺑـﺪه! آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫َ ِ ِ ِ‬
‫ِ‬
‫َِ ِ‬
‫ﴍ َﻧ ْﻔ ِﴘ« »ﺧﺪاﻳﺎ! رﺷﺪ و ﻫﻮﺷـﻴﺎري اﻣـﺮ را ﺑـﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﺑﮕﻮ‪» :‬اﻟ ﱠﻠ ُﻬ ﱠﻢ أ ْﳍ ْﻤﻨﻲ ُر ْﺷﺪي‪َ ,‬وأﻋ ْﺬﲏ ﻣ ْﻦ َ ﱢ‬
‫اﻟﻬﺎم ﻛﻦ و ﻣﻦ را از ﺷﺮ ﻧﻔﺴﻢ ﻧﺠﺎت ﺑﺪه«‪.‬‬
‫آه! ﭼﻪﻗﺪر اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻋﺎﻟﻲ و ﺷﺪت ﺗﺄﺛﻴﺮ آن در ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ آﻧﺎن زﻳﺒﺎ و‬
‫ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬در واﻗﻊ اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد اﺳﻼﻣﻲ‪ ،‬و ﺷـﻴﻮه دﻋـﻮت ﺑـﺎ ﺣﻜﻤـﺖ و ﺑﺼـﻴﺮت‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ در دﻋﻮت ﻛﻔﺎر و ﺟﺬب آﻧﺎن ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﻣﻔﻴﺪ و ﺳﻮدﻣﻨﺪ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺟﻮاﻧﺎن ﺟﻬﺖ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﺑﻪ آﻟﻤﺎن ﺳﻔﺮ ﻛﺮده و در ﻳﻚ واﺣـﺪ آﭘﺎرﺗﻤـﺎن ﺳـﻜﻮﻧﺖ‬
‫ﻧﻤﻮده ﺑﻮد‪ .‬روﺑﺮوي ﺧﺎﻧـﻪي او ﻳـﻚ ﺟـﻮان آﻟﻤـﺎﻧﻲ ﺳـﻜﻮﻧﺖ داﺷـﺖ ﻛـﻪ در ﻣﻴـﺎن آنﻫـﺎ‬
‫ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ راﺑﻄﻪاي وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻘﻂ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﺗﻔﺎﻗﺎً داﻧﺸﺠﻮي آﻟﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺳﻔﺮ رﻓﺖ و ﺗﻮزﻳﻊﻛﻨﻨﺪه روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ‪ ،‬ﻫﺮ روز روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ را در‬
‫ﻛﻨﺎر در ﻣﻨﺰل وي ﻣﻲﮔﺬاﺷﺖ دوﺳﺖ ﺟﻮان ﻣﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪﺷﺪن روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎي زﻳﺎد ﻣﺘﻮﺟـﻪ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد و از ﺣﺎل ﻫﻤﺴﺎﻳﻪاش ﺟﻮﻳﺎ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﻲﺷـﻮد ﻛـﻪ او ﺑـﻪ ﺳـﻔﺮ رﻓﺘـﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ را ﻣﻲﭘﻴﭽﺪ و در ﻳﻚ ﻗﻔﺴﻪ ﻣﺨﺼﻮص ﻣﻲﮔـﺬارد و ﭘﻴﻮﺳـﺘﻪ‬
‫ﻫﺮ روز آنﻫﺎ را ﺟﻤﻊ ﻛﺮده و ﻣﺮﺗﺐ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪاش ﺑﻌﺪ از دو ﻳﺎ ﺳﻪ ﻣﺎه ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدد ﺑﻪ او ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻪ و ﺑﺎزﮔﺸـﺖ‬
‫وي را از ﺳﻔﺮ ﺑﺎ ﺳﻼﻣﺖ ﺗﺒﺮﻳﻚ ﻋﺮض ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ را ﺑﻪ او ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ و‬
‫ﺑﺎز ﺑﻪ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﮔﻤﺎن ﻛﺮدم ﺷﺎﻳﺪ ﺷﻤﺎ ﻣﻮﺿـﻮﻋﻲ را دﻧﺒـﺎل ﻛـﺮده ﻳـﺎ در ﻣﺴـﺎﺑﻘﻪاي‬
‫اﺷﺘﺮاك داﺷﺘﻪاﻳﺪ‪ ،‬از اﻳﻦ رو ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﺗـﺎ آن را از دﺳـﺖ ﻧﺪﻫـﺪ! ﻫﻤﺴـﺎﻳﻪ آﻟﻤـﺎﻧﻲ ﺑـﺎ‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﺑﻪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎر اﻧﺴﺎﻧﻲ او ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮده و ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬آﻳﺎ در ﻗﺒﺎل اﻳﻦ ﻛﺎر ﻣﺰد ﻳـﺎ ﭘﺎداﺷـﻲ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ؟ دوﺳﺖ ﻣﺎ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ دﻳﻦ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺎ دﺳﺘﻮر ﻣﻲدﻫﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﻧﻴﻜﻲ‬
‫و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ و ﺷﻤﺎ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﻣﻦ ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻦ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻧﻴﻜﻲ و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻛﻨﻢ‪.‬‬

‫ﻃﺮﻳﻘﻪ رﻓﺘﺎر ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن‬

‫‪65‬‬

‫ﺳﭙﺲ دوﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ رﻓﺘﺎر ﻣﻲﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ او ﺑـﻪ اﺳـﻼم ﻣﺸـﺮف‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا! اﻳﻦ اﺳﺖ ﺑﻬﺮه و ﻟﺬت ﺣﻘﻴﻘﻲ دﻧﻴﺎ‪ ،‬و آن اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷـﻤﺎ اﺣﺴـﺎس ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ‬
‫در ﺣﺴﺎب ﺑﺎ ﻣﺮدم راﺳﺖ ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ ﺑﻪ ﺟﺎ و ﻣﻨﺎﺳﺐ در زﻧـﺪﮔﻲ ﺧـﻮﻳﺶ‪ ،‬و‬
‫ﺑﻪ ﻫﺮﭼﻴﺰ ﺣﺘﻲ ﺑﺎ اﺧﻼقﺗﺎن‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻋﺒﺎدت ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد ﺑﻲﺷﻤﺎري از ﻛﻔﺎر ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻛـﻪ‬
‫دﺳﺘﻪاي از ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎ ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﺑﺮﺧﻮرد ﻏﻴﺮ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﺎﻧﻊ دﺧـﻮل آنﻫـﺎ در اﺳـﻼم‬
‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺮان ﺳﺘﻢ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬در ﺑﺎزار آنﻫﺎ را ﻓﺮﻳﺐ دادهاﻧﺪ و در ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﻲ آﻧـﺎن را‬
‫اذﻳﺖ ﻛﺮدهاﻧﺪ! ﭘﺲ ﺑﺸﺘﺎب و ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ روﻳﻪ و ﺗﻌﺎﻣﻞ اﺳﻼﻣﻲ و اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺤﺒﺖآﻣﻴﺰ ﺑﺎ آﻧـﺎن‬
‫رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪.‬‬

‫روﺷﻨﮕﺮي‪...‬‬
‫»ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ دﻋﻮﺗﮕﺮان ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻋﻤﺎل و رﻓﺘﺎرﺷﺎن در اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻲﮔﺬارﻧـﺪ‬
‫ﺗﺎ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎﻳﺸﺎن«‪.‬‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺣﻴﻮاﻧﺎت‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﻳﺒﺎ‪ ،‬ﺧﻮي و ﻋﺎدت او ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ ﻃﺒـﻊ و ﺳﺮﺷـﺖ وي‬
‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ و ﺑﺎ ﺧﻮن و ﻋﻘﻠﺶ آﻣﻴﺨﺘﻪ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ و ﻫﺮﮔـﺰ از او ﺟـﺪا ﻧﻤـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ ،‬و‬
‫ﻫﻤﻮاره او را ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﺣﻴﻮاﻧﺎت و ﺟﻤﺎدات ﻧﺮم‪ ،‬آرام‪ ،‬ﻣﻬﺮﺑﺎن‪ ،‬ﺑﺮدﺑﺎر و ﺑﺎ ﻋﺎﻃﻔـﻪ‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺳﻔﺮي ﺑﻮدﻧﺪ و ﺟﻬﺖ ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ ﺧﺎرج ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻳﻜـﻲ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ‬
‫ﺑﻠﺒﻠﻲ را دﻳﺪ ﻛﻪ دو ﺟﻮﺟﻪ داﺷﺖ وي ﺟﻮﺟـﻪﻫـﺎﻳﺶ را ﺑﺮداﺷـﺖ‪ ،‬ﻣﺮﻏـﻚ آﻣـﺪ و دور او‬
‫ﻣﻲﭼﺮﺧﻴﺪ و ﺑﺎل و ﭘﺮ ﻣﻲزد‪ .‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪ و آن را دﻳﺪ‪ ،‬رو ﺑﻪ ﻳـﺎراﻧﺶ ﻛـﺮد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ اﻳﻦ ﻣﺮﻏﻚ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻧﮕﺮان ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ؟ ﺑﭽـﻪﻫـﺎﻳﺶ را ﺑـﻪ‬
‫آن ﺑﺮﮔﺮداﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎري دﻳﮕﺮ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آﺷﻴﺎﻧﻪ ﻣﻮرﻳﺎﻧﻪاي را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺳﻮزاﻧﻴﺪه ﺷﺪه اﺳـﺖ‪،‬‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ آﺷﻴﺎﻧﻪي ﻣﻮرﺑﺎﻧﻪﻫﺎ را ﺳﻮزاﻧﺪه اﺳﺖ؟ ﻳﻜﻲ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻋﺮض ﻛﺮد‪ :‬ﻣـﻦ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪ‪ .‬و ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺟﺰ ﭘﺮوردﮔﺎر آﺗـﺶ‪ ،‬ﻛﺴـﻲ ﺑـﺎ‬
‫آﺗﺶ ﻋﺬاب دﻫﺪ‪ .‬ﻳﻜﻲ از ﻣﻮارد ﻣﻬﺮ و ﻋﻄﻮﻓﺖ وي اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻫﺮﮔـﺎه در ﺣـﺎل وﺿـﻮ‬
‫ﻣﻲﺑﻮد ﮔﺮﺑﻪاي ﻣﻲآﻣﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻇﺮف را ﺑﺮاﻳﺶ ﻛﺞ ﻣﻲﻛﺮد و ﮔﺮﺑﻪ از آن ﻣﻲﻧﻮﺷﻴﺪ و‬
‫ﺳﭙﺲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪهي آن وﺿﻮ ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫روزي از ﻛﻨﺎر ﺷﺨﺼﻲ ﮔﺬر ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪي را ﺑﺮ زﻣـﻴﻦ ﺧﻮاﺑﺎﻧﻴـﺪه و ﭘـﺎﻳﺶ را ﺑـﺮ‬
‫ﮔﺮدﻧﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮد و ﻛﺎرد را ﺗﻴﺰ ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ آن را ذﺑﺢ ﻛﻨﺪ‪ .‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﮔﻮﺳـﻔﻨﺪ ﺑـﻪ او‬
‫ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪهي آن ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﻣﻲﺧـﻮاﻫﻲ دو ﺑـﺎر او‬
‫را ﺑﻜﺸﻲ؟ ﭼﺮا ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ ﻛﻪ آن را ﺑﺨﻮاﺑﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻛﺎرد را ﺗﻴﺰ ﻧﻜﺮدي؟‬
‫روزي از ﻛﻨﺎر دو ﻧﻔﺮ ﮔﺬر ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺪام ﺑﺮ ﺷﺘﺮ ﺧﻮﻳﺶ ﺳﻮار ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑـﺎﻫﻢ ﮔﻔﺘﮕـﻮ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن آنﻫﺎ را دﻳﺪ ﺑﺮ ﺷﺘﺮﻫﺎ ﺗﺮﺣﻢ ﻧﻤـﻮده و از اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺣﻴﻮاﻧـﺎت را ﻛﺮﺳـﻲ و‬
‫ﺻﻨﺪﻟﻲ ﺧﻮﻳﺶ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻬﻲ ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺰ وﻗﺖ ﻧﻴﺎز ﺑﺮ ﺷﺘﺮ ﺳـﻮار ﻧﺸـﻮﻧﺪ و ﭼـﻮن‬

‫روش ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺣﻴﻮاﻧﺎت‬

‫‪67‬‬

‫ﻧﻴﺎزﺷﺎن ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﻓﺮود آﻳﻨﺪ و آن را ﺑﮕﺬارﻧﺪ ﺗﺎ راﺣﺖ ﺷﻮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ رﺳﻮل ﺧـﺪا‪‬‬
‫از داغﻛﺮدن ﭼﻬﺮه ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﻣﻨﻊ ﻛﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻇﺮﻳﻒﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮاردي ﻛﻪ در ﻛﺘﺎبﻫﺎي ﺳﻴﺮت ذﻛﺮ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺷﺘﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﻀﺒﺎء داﺷﺖ‪ .‬ﻣﺸـﺮﻛﻴﻦ ﺑﺮﺧـﻲ از ﺷـﺘﺮان ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن را ﻛـﻪ در‬
‫اﻃﺮاف ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﭼﺮا ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻏﺎرت ﺑﺮدﻧﺪ و ﻏﺼﺒﺎء ﻧﻴﺰ در ﻣﻴـﺎن اﻳـﻦ ﺷـﺘﺮان ﺑـﻮد و‬
‫ﻳﻜﻲ از زﻧﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎن را ﻧﻴﺰ اﺳﻴﺮ ﻛﺮده و ﺑﺎ ﺧﻮد ﺑﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ اﻳﻦ زن و ﺷﺘﺮان را ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﻓﺮار ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در وﺳﻂ راه ﺷﺘﺮان را رﻫـﺎ ﺳـﺎﺧﺘﻪ‬
‫ﺗﺎ در اﻃﺮاف ﺑﭽﺮﻧﺪ و در ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﺒﺎﻧﻪ زن اﺳﻴﺮ ﺑﻠﻨـﺪ ﺷـﺪ ﻛـﻪ ﻓـﺮار ﻛﻨـﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻧﺰد ﺷﺘﺮان آﻣﺪ ﺗﺎ ﻳﻜﻲ را ﺳﻮار ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﭼﻮن ﻧﺰد ﻫﺮ ﺷﺘﺮي ﻣﻲآﻣﺪ او ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ آواز ﻣـﻲداد‪ ،‬وي از ﺗـﺮس اﻳـﻦ ﻛـﻪ آنﻫـﺎ‬
‫ﺑﻴﺪار ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬آن را رﻫﺎ ﻛﺮده و ﻧﺰد ﺷﺘﺮ دﻳﮕﺮي ﻣﻲرﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻀﺒﺎء رﺳـﻴﺪ‪ ،‬ﭼـﻮن‬
‫آن را ﺣﺮﻛﺖ داد‪ ،‬دﻳﺪ ﺑﺴﻴﺎر رام و آرام اﺳﺖ‪ ،‬از اﻳﻦ رو ﺳﻮار ﺑﺮ آن ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺪﻳﻨﻪ‬
‫ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد‪ .‬ﺷﺘﺮ ﻏﻀﺒﺎء ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺪﻳﻨﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ اﻳﻦ زن اﺣﺴﺎس ﻛﺮد ﻛﻪ ﻧﺠﺎت ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺪت ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدﻳﺪ و ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﺧﺪاﻳﺎ! ﺑﺮ ﻣﻦ ﻧﺬري اﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻣﺮا ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻋﻀﺒﺎء ﻧﺠﺎت ﺑﺨﺸﻴﺪي آن را ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺧﻮاﻫﻢ‬
‫ﻛﺮد‪ .‬زن ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﻣﺮدم ﺷﺘﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬را ﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬زن ﻛﻨﺎر ﺧﺎﻧـﻪاش از ﺷـﺘﺮ ﭘـﺎﻳﻴﻦ‬
‫آﻣﺪ و آنﻫﺎ ﺷﺘﺮ را ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺮدﻧﺪ‪ ،‬زن ﭘﻴﺶ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬آﻣﺪ و ﺷﺘﺮ را ﺧﻮاﺳـﺖ‪ ،‬ﺗـﺎ‬
‫آن را ذﺑﺢ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﺪ ﺟﺰاﻳﻲ ﺑﻪ او دادهاي ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳـﻦ زن ﺑـﺪ‬
‫ﺟﺰاﻳﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺘﺮ داده اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﺧﺪا او را ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آن ﻧﺠﺎت دﻫﺪ‪ ،‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲاش ﻣـﻲﻛﻨـﺪ!‬
‫ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬ﻧﺬري ﻛﻪ در آن ﮔﻨﺎه و ﻣﻌﺼﻴﺖ ﺧـﺪا ﺑﺎﺷـﺪ و ﻧـﺬري ﻛـﻪ در ﺗـﻮان اﻧﺴـﺎن‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬وﻓﺎ ﻧﺪارد«‪.‬‬

‫‪68‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﭘﺲ ﭼﺮا ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺧﻮدت را در ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﺑﺮﺧﻮرد از ﻗﺒﻴﻞ ﻣﻬـﺮورزي‪ ،‬ﺧﻮﺷـﺮوﻳﻲ و‬
‫ﺑﺰرگﻣﻨﺸﻲ ﺑﻪ ﻋﺎدت ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ ﺗﺎ ﻫﻤﻮاره ﺑﺎ ﻫﺮ ﭼﻴﺰي ﻛﻪ ﺑﺎ آن ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨـﻲ ﭼـﻮن‬
‫ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﺣﺘﻲ ﺟﻤﺎدات و درﺧﺘﺎن ﺑﺎ ﺗﻮ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﻨﺪ!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬روزﻫﺎي ﺟﻤﻌﻪ ﺑﺮﻣﻲﺧﺎﺳﺖ و ﺑﻪ ﺗﻨﻪي درﺧﺖ ﺧﺮﻣـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در ﻣﺴـﺠﺪ‬
‫ﻧﺼﺐ ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﻜﻴﻪ ﻣﻲداد و ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﺧﻄﺒﻪ ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬زﻧﻲ از اﻧﺼﺎر ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ!‬
‫آﻳﺎ ﺑﺮاﻳﺖ ﻣﻨﺒﺮي ﻧﺴـﺎزم ﺗـﺎ ﺑـﺮ آن ﺑـﻪ ﺧﻄﺎﺑـﻪ ﺑﭙـﺮدازي؟ ﭼـﻮن ﻣـﻦ ﻏـﻼم ﻧﺠـﺎري دارم‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﺧﺘﻴﺎر داري‪.‬‬
‫زن اﻧﺼﺎري ﺑﺮاي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻣﻨﺒﺮي ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﭼﻮن روز ﺟﻤﻌﻪ ﻓﺮا رﺳﻴﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت‪‬‬
‫ﺑﺮ ﻣﻨﺒﺮي ﻛﻪ ﺑﺮاﻳﺶ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﺑـﺎﻻ رﻓـﺖ‪ .‬ﭼـﻮن ﺑـﺎﻻي ﻣﻨﺒـﺮ ﻧﺸﺴـﺖ‪ ،‬آن ﺗﻨـﻪي‬
‫درﺧﺖ ﺧﺮﻣﺎ ﭼﻮن ﮔﺎو ﻧﺮ ﺑﻪ ﺻﺪا درآﻣﺪه و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزد ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑـﻮد ﻣﻨﻔﺠـﺮ‬
‫ﺷﻮد و ﺻﺪاﻳﺶ در ﻫﻤﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﭘﻴﭽﻴﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻣﻨﺒﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ و ﺗﻨﻪي درﺧـﺖ را‬
‫ﺑﻪ آﻏﻮش ﻛﺸﻴﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه آن ﺗﻨﻪ ﭼﻮن ﺑﭽﻪاي ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﻮد‪ ،‬ﺻﺪا ﻣﻲداد ﺗﺎ اﻳﻦ‬
‫ﻛﻪ آرام ﺷﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺎن ﻣﺤﻤﺪ در دﺳﺖ اوﺳﺖ‪ ،‬اﮔـﺮ ﻣـﻦ آن را‬
‫ﺑﻪ آﻏﻮش ﻧﻤﻲﮔﺮﻓﺘﻢ ﺗﺎ روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺷﻜﻞ آواز ﻣﻲداد‪.‬‬

‫اﺷﺎره‪...‬‬
‫»ﺧﺪاوﻧﺪ اﻧﺴﺎن را ﮔﺮاﻣﻲ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺳﺘﻤﮕﺮي ﺑﺮ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺨﻠﻮﻗـﺎت‪،‬‬
‫ﻣﺎﻧﻊ ﺑﺮوز اﻳﻦ ﻛﺮاﻣﺖ و ﻋﺰت ﻣﻲﺷﻮد«‪.‬‬

‫‪ 100‬راه ﺑﺮاي ﻛﺴﺐ دلﻫﺎي ﻣﺮدم‬
‫ﻫﺮ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﻦ و ﻫﻨﺮي ﺑﺮاي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاﻓﺶ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﺑﺮد‪ .‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺷـﻴﻔﺘﻪي ﻣـﺎل‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﻨﻮﻧﻲ را ﺟﻬﺖ ﺟﻤﻊآوري و رﺷﺪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﺑﺮد و ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﻴﺮي ﻣﻬﺎرتﻫـﺎي‬
‫ﺗﺠﺎري و ﺳﻮد ﺗﻼش ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻣﺪﻳﺮان ﺷﺒﻜﻪﻫﺎي ﻣﺎﻫﻮارهاي ﺑﺎ ﻣﺘﻨـﻮع ﺳـﺎﺧﺘﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎ و‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ روشﻫﺎي ﭘـﺮزرق و ﺑـﺮق و ﻧـﻮﻳﻦ و ﺗﻤـﺮﻳﻦدادن ﻣﺠﺮﻳـﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدم را ﺟﺬب ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﺸﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻓﻨﻮﻧﻲ را ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﮔﻴﺮﻧـﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ‬
‫ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺪﻳﺮان وﺳﺎﻳﻞ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺳﻤﻌﻲ و ﺑﺼـﺮي در ﺗﺨﺼـﺺ ﻣﻬـﺎرتﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در ﺗﺤﻘـﻖ‬
‫آرﻣﺎنﻫﺎﻳﺸﺎن ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻼش ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﺨﺘﻪ و ﻣﺎﻫﺮ ﺑﻪ ﺑﺎر آﻳﻨﺪ‪ .‬ﺟﺬب دلﻫﺎ ﻧﻴـﺰ ﻳﻜـﻲ‬
‫از ﻓﻨﻮﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺳﻠﻮب و ﻓﻦ ﺧﺎص ﺧﻮدش را دارد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﺷﻤﺎ در ﻣﺠﻠﺴﻲ ﻛﻪ ﭼﻬﻞ ﻧﻔﺮ در آن ﻧﺸﺴﺘﻪاﻧﺪ داﺧﻞ ﻣﻲﺷﻮﻳﺪ و ﺷـﺮوع‬
‫ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪﻧﻤﻮدن آنﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ و دﺳﺖﺗـﺎن را ﺑـﻪ ﻃـﺮف اوﻟـﻴﻦ ﻧﻔـﺮ دراز ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ و او‬
‫ﮔﻮﺷﻪي دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮي ﺷﻤﺎ دراز ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﺎ ﺳﺮدي ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧـﻮش آﻣـﺪي ﺧـﻮش‬
‫آﻣﺪي‪ .‬ﺷﺨﺺ دوﻣﻲ ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﺟﻨﺒﻲ و ﻏﻴﺮه ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺑـﻪ او‬
‫ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ ،‬وي ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺳﺮدي ﺟﻮاب ﺳﻼم ﺷﻤﺎ را ﮔﻔﺘﻪ و ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ ﻧﮕـﺎه‬
‫ﻛﻨﺪ دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺘﺎن دراز ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺳﻮﻣﻲ ﺑﺎ ﻣﻮﺑﺎﻳﻠﺶ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻤﺎسﮔـﺮﻓﺘﻦ اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﻓﻘﻂ دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺘﺎن دراز ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺧﻮشآﻣﺪ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻜﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﭼﻬﺎرﻣﻲ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ ﻣﻲروﻳﺪ از ﺟﺎﻳﺶ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و ﺧﻮدش را ﺑﺮاي‬
‫ﺳﻼم آﻣﺎده ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﭼﻮن ﭼﺸﻤﺶ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻲاﻓﺘﺪ‪ ،‬ﻟﺒﺨﻨﺪ زده و از دﻳﺪارﺗﺎن اﻇﻬﺎر ﺳـﺮور و‬
‫ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﺎ دﻟﮕﺮﻣﻲ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤﻮده و از ﺷﻤﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎل اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫ﻧﻪ ﺷﻤﺎ او را ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻴﺪ و ﻧﻪ او از ﺷـﻤﺎ ﺷـﻨﺎﺧﺘﻲ دارد! واﻧﮕﻬـﻲ ﺷـﻤﺎ ﺑـﻪ ﺳـﺎﻳﺮ ﻣـﺮدم آن‬
‫ﻣﺠﻠﺲ ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ و در ﮔﻮﺷﻪاي ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﻴﺪ‪.‬‬

‫‪70‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﺧﺪا! آﻳﺎ اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻗﻠﺐﺗﺎن ﺑﻪ ﺳـﻮي آن ﺷـﺨﺺ ﻣﺘﻤﺎﻳـﻞ ﮔﺸـﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ؟ ﺑﻠﻪ! ﺣﺘﻤﺎً دل ﺑﻪ ﺳﻮي او ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﻣﻲﮔﺮدد‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﺷﻤﺎ را ﻧﻤـﻲﺷﻨﺎﺳـﺪ و ﺷـﻤﺎ‬
‫اﺳﻤﺶ را ﻫﻢ ﻧﻤﻲداﻧﻴﺪ و ﺣﺘﻲ ﺷﻐﻞ و ﻣﺤـﻞ ﻛـﺎرش را ﺑﻠـﺪ ﻧﻴﺴـﺘﻴﺪ‪ .‬اﻣـﺎ ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد‬
‫ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻗﻠﺒﺖ را ﺑﺮﺑﺎﻳﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﻪ ﺑﺎ ﻣﺎل‪ ،‬ﭘﺴﺖ‪ ،‬ﻣﻨﺼﺐ و ﻧـﻪ ﺑـﺎ ﻧﺴـﺒﺖ و ﺣﺴـﺐ؛ ﺑﻠﻜـﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﺑﺮﺧﻮرد ﺧﻮدش‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬دلﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﺪرت‪ ،‬ﺗﻮان‪ ،‬ﻣﺎل‪ ،‬رﻧـﮓ‪ ،‬ﺟﻤـﺎل‪،‬‬
‫ﭘﺴﺖ و وﻇﻴﻔﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻧﻤﻲآﻳﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ﭼﻴﺰي ﻛﻤﺘﺮ و آﺳﺎنﺗﺮ از آن ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲآﻳﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻛﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ آن را ﻛﺴﺐ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از داﻧﺶآﻣﻮزاﻧﻢ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎري رواﻧﻲ ﻣﺒﺘﻼ ﮔﺮدﻳﺪ و در واﻗﻊ اﻳﻦ ﺑﻴﻤـﺎري‬
‫ﻧﻮﻋﻲ اﻓﺴﺮدﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪي ﺑﻮد‪ .‬ﭘﺪرش ﻳﻚ ﻛﺎرﻣﻨﺪ ﻋﺎﻟﻲرﺗﺒﻪ ﺑﻮد ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﺑﻪ داﻧﺸﻜﺪه آﻣـﺪ و‬
‫ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدﻳﻢ و در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻋﻼج ﭘﺴﺮش ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﻮدﻳﻢ‪ ،‬ﭼﻨﺪ ﺑﺎري ﻣﻦ ﻧﻴﺰ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪيﺷﺎن ﻛﻪ ﻳﻚ ﻛﺎخ ﺑﺎ ﺷﻜﻮﻫﻲ ﺑﻮد رﻓﺘﻢ‪ ،‬ﻣﺠﻠﺲ ﭘﺪرش ﭼﻨﺎن ﻣﻤﻠﻮ از ﻣﻬﻴﻤﺎﻧﺎن ﺑﻮد‬
‫ﻛﻪ در آن ﺟﺎﻳﻲ ﺧﺎﻟﻲ ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻲﺷﺪ‪ .‬ﻣﻦ از ﻣﺤﺒﺖ ﻣﺮدم ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ و ﺗﻮﺟﻪ آﻧـﺎن‬
‫ﺑﻪ او ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮدم‪.‬‬
‫ﺳﺎلﻫﺎ ﮔﺬﺷﺖ و ﭘﺪرش از ﻛﺎر ﺑﺎزﻧﺸﺴﺖ ﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺑﻪ دﻳﺪارش رﻓﺘﻢ‪ ،‬ﭼﻮن وارد ﻛﺎخ‬
‫وي ﺷﺪم و وارد ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺨﺎﻧﻪ ﺷﺪم‪ ،‬دﻳﺪم ﭘﻨﺠﺎه ﺻﻨﺪﻟﻲ و ﻣﺒﻞ در آن وﺟﻮد دارد‪ ،‬وﻟـﻲ ﺟـﺰ‬
‫ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﻛﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻤﺎﺷﺎي ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن ﺑﻮد و ﻳﻚ ﺧـﺪﻣﺘﮕﺰار ﻛـﻪ ﭼـﺎي و ﻗﻬـﻮه ﻣـﻲآورد‪،‬‬
‫ﻛﺴﻲ دﻳﮕﺮ در آﻧﺠﺎ ﻧﺒﻮد! اﻧﺪﻛﻲ ﺑﺎ او ﻧﺸﺴﺘﻢ و وﻗﺘﻲ ﺑﻴﺮون ﺷﺪم‪ ،‬ﺑـﻪ ﻳـﺎد وﺿـﻌﻴﺖ او در‬
‫زﻣﺎن ﭘﺴﺖ و ﻣﻘﺎم ﺳﺎﺑﻖ وي اﻓﺘﺎدم و وﺿﻌﻴﺖ ﻓﻌﻠﻲ او را ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺮدم‪.‬‬
‫راﺳﺘﻲ ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﺑﻮد ﻛﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﺮدم را ﮔﺮد او ﺟﻤﻊ ﻣﻲﻛﺮد؟ ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺮدم از روي اﻧﺲ و ﻣﺤﺒﺖ ﺑﻪ دورش ﻣﻲﭼﺮﺧﻴﺪﻧﺪ؟ درﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻓﺮد ﻣﺮدم را ﺑﺎ اﺧﻼق‬
‫ﻣﻬﺮ و ﺣﺴﻦ رﻓﺘﺎرش ﻛﺴﺐ ﻧﻜﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ آﻧﺎن را ﺑﺎ ﭘﺴﺖ و ﻣﻘـﺎم و وﺳـﻌﺖ رواﺑﻄـﺶ‬
‫ﺟﻤﻊ ﻛﺮده و ﺑﻪ دﺳﺖ آورده ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا وﻗﺘﻲ ﭘﺴﺖ و ﻣﻘﺎم از دﺳـﺖ رﻓـﺖ‪ ،‬ﻣﺤﺒـﺖ ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﺮاه آن از ﺑﻴﻦ رﻓﺖ‪.‬‬

‫‪ 100‬راه ﺑﺮاي ﻛﺴﺐ دلﻫﺎي ﻣﺮدم‬

‫‪71‬‬

‫ﺗﻮ ﻧﻴﺰ از اﻳﻦ دوﺳﺖﻣﺎن درس ﺑﮕﻴﺮ و ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﻲ رﻓﺘﺎر ﻛﻦ ﻛﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺗـﻮ‬
‫را دوﺳﺖ ﺑﺪارﻧﺪ‪ .‬ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎ‪ ،‬ﻟﺒﺨﻨـﺪﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻬـﺮورزي و ﺧـﻮشرﻓﺘـﺎريات را دوﺳـﺖ ﺑﺪارﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﭼﺸﻢﭘﻮﺷﻲات را از ﻟﻐﺰشﻫﺎيﺷﺎن و ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﺗﻮ را در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻧﺎﻣﻼﻳﻤـﺎت و ﺳـﺨﺘﻲﻫـﺎي‬
‫آﻧﺎن دوﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻗﻠﺐ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻨﺪﻟﻲ و ﺟﻴﺒﺖ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻓﺮزﻧﺪان و ﻫﻤﺴﺮش ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ و ﺧﻮردﻧﻲ و ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﻲ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻗﻄﻌـﺎً‬
‫ﻗﻠﺐﺷﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻧﻴﺎورده اﺳﺖ‪ .‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ رﻓﺘﺎر و اﺧﻼق ﺑﺪ و ﺗﻨﺪ ﺑـﺮاي ﺧـﺎﻧﻮادهاش‬
‫ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻛﺴﺐ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ دلﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ آورد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺷﻜﻢﻫﺎﻳﺸﺎن‬
‫را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲآورد‪.‬‬
‫از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻜﻦ وﻗﺘﻲ ﺟﻮاﻧﻲ را دﻳﺪي ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻠﻲ ﻣﻮاﺟﻪ ﮔﺸـﺘﻪ اﺳـﺖ در‬
‫ﻣﻮرد آن ﺑﺎ دوﺳﺖ ﻳﺎ اﻣﺎم ﻣﺴﺠﺪ و ﻣﻌﻠﻢ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﭘﺪرش را رﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ؛ زﻳﺮا ﭘﺪر‬
‫ﻗﻠﺒﺶ را ﻓﺘﺢ ﻧﻜﺮده و دﻳﻮارﻫﺎ را ﺑﻴﻦ ﺧﻮد و ﭘﺴﺮش ﻧﺸﻜﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻗﻠـﺐ‬
‫را ﻣﻌﻠﻢ‪ ،‬دوﺳﺖ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ دﺷﻤﻦ ﻛﻴﻨﻪﺗﻮزي ﺑﻪ دﺳﺖ آورده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻚ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻢ‪:‬‬
‫آﻳﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدهاي ﺷﺨﺼﻲ داﺧﻞ ﻳﻚ ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻠﻮﻏﻲ ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﻪ اﻳـﻦ ﻃـﺮف و آن‬
‫ﻃﺮف ﻣﻲﻧﮕﺮد ﺗﺎ ﺟﺎي ﺧﺎﻟﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ و در آﻧﺠـﺎ ﺑﻨﺸـﻴﻨﺪ‪ .‬ﻣـﻲﺑﻴﻨـﻲ ﻛـﻪ ﻣـﺮدم ﻣﺘﻮﺟـﻪ او‬
‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻫﺮﻛﺪام او را ﺻﺪا ﻣﻲزﻧﻨﺪ ﺗﺎ در ﻛﻨﺎر آنﻫﺎ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ! ﭼﺮا؟‬
‫آﻳﺎ روزي ﺟﻬﺖ ﺻﺮف ﺷﺎم دﻋﻮت ﺷﺪهاي در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﻞ دﻋﻮﺗﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺰ و‬
‫ﺻﻨﺪﻟﻲ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﻏﺬاﻳﺶ را در ﺳﻴﻨﻲ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻣﺮدم او را ﺻﺪا‬
‫ﻣﻲزﻧﻨﺪ و ﺑﻪ او اﺷﺎره ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻓﻼﻧﻲ اﻳﻦ ﺟﺎ ﺧﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻴﺎﻳﺪ و ﺑـﺎ آﻧـﺎن ﺑﻨﺸـﻴﻨﺪ‪ .‬در‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ دﻳﮕﺮي ﺳﻴﻨﻴﺶ را ﺑﺎ ﻏﺬا ﺑﺮﻣﻲدارد و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﻮ و آن ﺳﻮ ﻣـﻲﻧﮕـﺮد‪ ،‬اﻣـﺎ‬
‫ﻛﺴﻲ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺎ او را ﺻﺪا ﺑﺰﻧﺪ ﻳﺎ ﻧﺰد او ﺑﺮود ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﭘﺎﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻳﻚ ﻣﻴﺰ‬
‫ﻣﻲﻛﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬

‫‪72‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﭼﺮا ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺷﺨﺺ اوﻟﻲ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ اﻣﺎ ﺑﻪ دوﻣﻲ ﺧﻴﺮ؟ آﻳﺎ اﺣﺴﺎس ﻛـﺮدهاي ﻛـﻪ‬
‫دلﻫﺎي ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺳﻮي ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ اﺳﺖ ﻫﺮﻛﺠﺎ ﻛﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻧﮕﺎر در دﺳـﺘﺶ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴـﻲ‬
‫ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺮدم را ﺑﺎ آن ﺟﺬب ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﻌﺠﺐ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻫﻤﮕﻲ اﻳﻦﻫﺎ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﻣﺮدم را‬
‫ﺑﻪ دﺳﺖ آورﻧﺪ ﺑﻪ راﺳﺘﻲ اﻳﻦ ﻳﻚ ﺷﻴﻮه ﻫﻮﺷﻴﺎراﻧﻪاي اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷـﺨﺺ ﻣـﻲﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﻪ‬
‫وﺳﻴﻠﻪي آن دلﻫﺎ را ﺷﻜﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺮار‪...‬‬
‫»ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪي ﻣﺎ ﺟﻬﺖ اﺳﻴﺮﻧﻤﻮدن ﻗﻠﺐﻫﺎي دﻳﮕﺮان و ﻛﺴﺐ ﻣﺤﺒﺖ ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ آنﻫﺎ ﺑـﻪ ﻣـﺎ‬
‫ﺑﺰرﮔﻲ و ﺑﺮﺧﻮرداري و اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻌﻤﺖﻫﺎي زﻧﺪﮔﻲ را ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ«‪.‬‬

‫ﻧﻴﺖ و ارادهات را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا ﻧﻴﻜﻮ ﻛﻦ‬
‫ﻣﻦ در روشﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻲ اﺷﺨﺎص ﻣﻲاﻧﺪﻳﺸـﻴﺪم و ﺳـﺎلﻫـﺎي درازي ﺑـﺎ آنﻫـﺎ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﺮدم‪ ،‬ﺑﻪ ﻳﺎد ﻧﺪارم ﻛﻪ از آﻧﺎن ﻟﺒﺨﻨﺪ و ﺣﺘﻲ ﺧﻨﺪهاي ﻛﻪ از روي ﻣﺠﺎﻣﻠﻪ ﺑﺎﺷـﺪ و‬
‫ﻳﺎ واﻛﻨﺸﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺷﺨﺺ در ﺣﺎل ﺻﺤﺒﺖ ﺑﺎ آﻧﺎن را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﻢ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮدم ﻛﻪ آنﻫﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﻴﻮه ﺑﺰرگ ﺷﺪهاﻧﺪ و در ﺗﻐﻴﻴﺮ آن ﻗﺎدر ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮر اﺗﻔﺎﻗﻲ در ﺟﺎﻫﺎي ﻣﺸﺨﺼﻲ آنﻫﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛـﺮدم ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺑﺮﺧـﻲ ﻣـﺮدم از ﺟﻤﻠـﻪ‬
‫ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان و اﻓﺮاد ﺑﺎﻧﻔﻮذ در ﭘﺴﺖﻫﺎي ﻣﺸﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲﺧﻨﺪﻧﺪ و ﻧﺮﻣـﻲ و ﻣﻬـﺮورزي‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬درﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻪ آنﻫﺎ از روي ﻣﺼﻠﺤﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ آﻧﺎن ﺑـﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﻋﻤﻞ ﭘﺎداش ﺑﺰرﮔﻲ را از دﺳﺖ ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻣﺆﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺎ اﺧﻼق و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣـﻞ ﺑـﺎ‬
‫ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻋﺒﺎدت ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺎل و ﻣﻨﺼﺐ و ﻧﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻪ ﻣﺮدم‬
‫از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻨﺪ و ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ازدواج ﻳﺎ ﻛﺴﺐ درآﻣـﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜـﻪ ﻓﻘـﻂ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺧـﺪا او را‬
‫دوﺳﺖ ﺑﺪارد و ﻣﻬﺮ او را در دل ﻣﺨﻠﻮﻗﺶ ﺑﻴﻨﺪازد‪.‬‬
‫آري! ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺧﻮشرﻓﺘﺎري را ﻋﺒﺎدﺗﻲ ﺑﻪ ﺣﺴـﺎب آورد‪ ،‬در ﺑﺮﺧـﻮرد ﺑـﺎ ﻣـﺮدم اﻋـﻢ از‬
‫ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ و ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﻣﺪﻳﺮ و رﻓﺘﮕﺮ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﺑﺮد‪.‬‬
‫اﮔﺮ روزي از ﻛﻨﺎر ﻳﻚ اﻧﺴﺎن ﺑﻴﭽﺎرهاي ﻛﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎن را ﺗﻤﻴﺰ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﮕـﺬري و او دﺳـﺘﺶ‬
‫را ﺑﻪ ﺳﻮي ﺗﻮ ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ دراز ﺑﻜﻨﺪ و روز دﻳﮕﺮي ﻧﺰد ﻣﺴـﺌﻮﻟﻲ ﺑﻠﻨﺪﭘﺎﻳـﻪ ﺑـﺮوي و او‬
‫ﻧﻴﺰ دﺳﺘﺶ را دراز ﺑﻜﻨﺪ‪ ،‬آﻳﺎ اﻳﻦ دو از ﻧﻈﺮ اﺳﺘﻘﺒﺎل و ﻟﺒﺨﻨـﺪ و ﺑﺸﺎﺷـﺖ و ﺧﻮﺷـﺮوﻳﻲ در‬
‫ﻧﺰد ﺗﻮ ﻣﺴﺎوي ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ ﻧﻤﻲداﻧﻢ! اﻣﺎ اﻳﻦ دو در ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در اﺳـﺘﻘﺒﺎل‪ ،‬ﺧﻴﺮﺧـﻮاﻫﻲ‬
‫و ﺷﻔﻘﺖ ﻳﻜﺴﺎن ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﻮ ﭼﻪ ﻣﻲداﻧﻲ ﺷﺎﻳﺪ آن ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺗﻮ او را ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨـﻲ و ﺑـﺮ او‬
‫ﻓﺨﺮ ﻣﻲﻓﺮوﺷﻲ‪ .‬در ﻧﺰد ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازهي ﺑﺰرﮔﻲ زﻣﻴﻦ از ﻛﺴﻲ ﻛﻪ او را ﮔﺮاﻣﻲ ﻣـﻲداري‬
‫و ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮔﺮم از او ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻲ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪74‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﻟﻘﻴﺎﻣ ِﺔ‪َ :‬أﺣ ِ‬
‫ِ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪» :‬إِ ﱠن ِﻣﻦ َأﺣﺒﻜُﻢ إِ َﱄ‪ ,‬و َأ ْﻗﺮﺑِﻜُﻢ ِﻣﻨﱢﻲ َ ْ ِ‬
‫ﺎﺳﻨَﻜ ُْﻢ‬
‫َ‬
‫ﳎﻠ ًﺴﺎ َﻳ ْﻮ َم َ َ‬
‫ْ َﱢ ْ ﱠ َ َ ْ‬

‫َأ ْﺧ َﻼ ًﻗﺎ«)‪» (1‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ و ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮﻳﻦﺗﺎن از ﺣﻴﺚ ﻣﺠﻠﺲ در روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬
‫ﻣﻦ ﺧﻮشاﺧﻼقﺗﺮﻳﻦﺗﺎن اﺳﺖ«‪.‬‬

‫ﻴﻚ َﳋ ْﺼ َﻠﺘ ْ ِ‬
‫و ﻧﻴﺰ ﺑﻪ اﺷﺒﺢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﻗﻴﺲ ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬إِ ﱠن ﻓِ َ‬
‫َﲔ ُﳛِ ﱡﺒ ُﻬ َﲈ اﷲﱠُ َو َر ُﺳﻮ ُﻟ ُﻪ« »ﻫﻤﺎﻧﺎ در ﺗـﻮ دو‬

‫ﺧﺼﻠﺖ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺧﺪا و رﺳﻮﻟﺶ آنﻫﺎ را دوﺳﺖ دارﻧﺪ( آن دو ﺧﺼﻠﺖ ﭼـﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ‪:‬‬
‫آﻳﺎ آن دو ﻧﻤﺎز ﺷﺐ ﻳﺎ روزهي روز ﺑﻮدﻧﺪ؟ اﺷﺒﺢ ﺷﺎدﻣﺎن ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! اﻳﻦ دو‬
‫ﺧﺼﻠﺖ ﻛﺪاﻣﻨﺪ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬ا ْﻟـ ِﺤ ْﻠ ُﻢ َو ْاﻷَﻧَﺎ ُة«)‪» (2‬ﺑﺮدﺑﺎري و اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ«‪.‬‬
‫ﱪ ُﺣ ْﺴ ُﻦ ا ْﻟـــﺨُ ُﻠ ِﻖ«)‪» (3‬ﻧﻴﻜـﻲ ﻫﻤـﺎن‬
‫از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻮرد ﻧﻴﻜﻲ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ؟ ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬ا ْﻟ ِ ﱡ‬
‫ﺧﻮشاﺧﻼﻗﻲ اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﻧﻴﺰ از آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ وارد ﺑﻬﺸﺖ ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ ﭘﺮﺳﻴﺪه ﺷـﺪ‪ ،‬ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫» َﺗ ْﻘ َﻮى اﻟ ﱠﻠـ ِﻪ َو ُﺣ ْﺴ ُﻦ ُ‬
‫اﳋ ُﻠ ِﻖ«)‪» (4‬ﺗﻘﻮي و ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎري از ﺧﺪا و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري«‪.‬‬
‫ِِ‬
‫ﲔ إِ َﻳﲈﻧًﺎ أﺣﺎﺳﻨﻬﻢ أﺧﻼﻗـ ًﺎ«)‪» (5‬ﻛﺎﻣﻞﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮدم از ﻧﻈـﺮ اﻳﻤـﺎن‪،‬‬
‫و ﻧﻴﺰ ﻓﺮﻣﻮد‪َ » :‬أﻛ َْﻤ ُﻞ ا ْﻟـ ُﻤ ْﺆﻣﻨ َ‬
‫ﺧﻮشاﺧﻼقﺗﺮﻳﻦ آﻧﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ و ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ ﺑﺎ آﻧﺎن آﺳﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﺮدم اﻟﻔﺖ و‬
‫دوﺳﺘﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑﺎ آﻧﺎن اﻟﻔﺖ و ﻣﺤﺒﺖ ﻣﻲﺷﻮد و ﺧﻴـﺮي ﻧﻴﺴـﺖ در ﻛﺴـﻲ ﻛـﻪ اﻟﻔـﺖ و‬
‫ﻣﺤﺒﺖ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ و ﺑﺎ او دوﺳﺘﻲ و اﻟﻔﺖ ﻧﻤﻲﺷﻮد«‪.‬‬
‫و ﻧﻴﺰ ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬ﻣﺎ ِﻣﻦ َﳾ ٍء َأ ْﺛ َﻘ ُﻞ ِﰲ ا ْﻟـــ ِﻤﻴﺰ ِ ِ‬
‫ـﻦ ُﺣ ْﺴـ ِ‬
‫ـﻦ ا ْﻟـــﺨُ ُﻠ ِﻖ«)‪» (6‬ﻫـﻴﭻ ﭼﻴـﺰ در ﺗـﺮازوي‬
‫َان ﻣـ ْ‬
‫َ ْ ْ‬
‫اﻋﻤﺎل ﺳﻨﮕﻴﻦﺗﺮ از ﺧﻮشاﺧﻼﻗﻲ ﻧﻴﺴﺖ«‪.‬‬
‫‪ -1‬ﺗﺮﻣﺬي ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬
‫‪ -2‬اﺣﻤﺪ و ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬
‫‪ -3‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬
‫‪ -4‬ﺗﺮﻣﺬي ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬
‫‪ -5‬ﺗﺮﻣﺬي ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬
‫‪ -6‬اﺑﻮداوود ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫ﻧﻴﺖ و ارادهات را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا ﻧﻴﻜﻮ ﻛﻦ‬

‫‪75‬‬

‫و ﻧﻴﺰ ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬إن اﻟﺮﺟﻞ ﻟﻴﺒﻠﻎ ﺑﺤﺴﻦ ﺧﻠﻘﻪ درﺟﺔ ﻗﺎﺋﻢ اﻟﻠﻴﻞ وﺻﺎﺋﻢ اﻟﻨﻬــﺎر«)‪» (1‬ﻫﻤﺎﻧﺎ اﻧﺴﺎن‬
‫ﺑﺎ ﺧﻮشاﺧﻼﻗﻲ ﺧﻮدش ﺑﻪ درﺟﻪي ﻛﺴﻲ ﻣﻲرﺳﺪ ﻛﻪ ﺷﺐ را ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت ﺑﻴﺪار ﺷـﺪه و روز‬
‫را روزه ﻣﻲﮔﻴﺮد«‪.‬‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ اﺧﻼﻗﺶ ﺧﻮب ﺑﺎﺷﺪ ﺳﻮد دو دﻧﻴﺎ را ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﻣﻮاﻓﻖ ﻫﺴـﺘﻲ ﺑـﻪ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ أم ﺳﻠﻤﻪ ل ﺑﻨﮕﺮ‪ .‬روزي ﻫﻤﺮاه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﻳـﺎد آﺧـﺮت‬
‫اﻓﺘﺎد ﻛﻪ ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﺑﺮاي آن ﻣﻬﻴﺎ ﻛﺮده اﺳﺖ! ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! زﻧـﻲ ﻛـﻪ در دﻧﻴـﺎ دو‬
‫ﺷﻮﻫﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺳﭙﺲ او و ﻫﺮ دو ﺷﻮﻫﺮ ﺑﻤﻴﺮﻧﺪ و داﺧﻞ ﺑﻬﺸﺖ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬اﻳـﻦ زن از آن‬
‫ﻛﺪاﻣﻴﻚ ﻣﻲﺷﻮد؟‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭼﻪ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬از آن ﻛﺴﻲ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻋﺒـﺎدتﻫـﺎ و ﻗﻴـﺎمﻫـﺎي‬
‫ﻃﻮﻻﻧﻲﺗﺮي داﺷﺘﻪ اﺳﺖ؟ ﻳﺎ از آن ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ روزه ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ؟ ﻳﺎ ﻛﺴـﻲ ﻛـﻪ از ﻋﻠـﻢ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده اﺳﺖ؟ ﻫﺮﮔﺰ! ﺑﻠﻜﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬از آنِ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ اﺧﻼق زﻳﺒـﺎﺗﺮي داﺷـﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ«‪ .‬أم ﺳﻠﻤﻪ ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺗﻌﺠﺐ و ﺷﮕﻔﺘﻲ أم ﺳﻠﻤﻪ را دﻳﺪ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬
‫ﻳﺎ أم ﺳﻠﻤﻪ! ﺣﺴﻦ اﺧﻼق‪ ،‬ﺧﻮﺑﻲ دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت را ﺑﺮده اﺳﺖ‪ .‬آري! ﺧﻴـﺮ و ﺧـﻮﺑﻲ دﻧﻴـﺎ و‬
‫آﺧﺮت را ﺑﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﺧﻴﺮ دﻧﻴﺎ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺒﺖ او در دل ﺧﻠﻖ ﺧﺪا ﺟـﺎي ﻣـﻲﮔﻴـﺮد و‬
‫ﺧﻴﺮ آﺧﺮت اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎداش ﺑﺰرﮔﻲ را ﺑﺮاي ﺧﻮد ﮔﺮد ﻣـﻲآورد و ﻫﺮﭼﻨـﺪ ﻛـﻪ اﻧﺴـﺎن‬
‫اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺢ زﻳﺎدي را ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺪاﺧﻼﻗﻲ ﻫﻤﮕﻲ آنﻫﺎ را ﻧﺎﺑﻮد ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎل زﻧﻲ را ﺑﺮاي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧـﺪ و روزه ﻣـﻲﮔﻴـﺮد و‬
‫ﺻﺪﻗﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻓﻼن و ﻓﻼن ﻋﻤﻞ ﻧﻴﻚ را اﻧﺠﺎم ﻣـﻲدﻫـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﻫﻤﺴـﺎﻳﮕﺎﻧﺶ را ﺑـﺎ زﺑـﺎن‬
‫ﻣﻲآزارد )ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺪاﺧﻼق اﺳﺖ( آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬او در دوزخ اﺳﺖ«‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﺧﻼق ﺣﻤﻴﺪه‪ ،‬اﺳﻮه و اﻟﮕﻮي زﻳﺒﺎﻳﻲ اﺳﺖ‪ ،‬او ﮔﺮاﻣﻲﺗـﺮﻳﻦ‪،‬‬
‫ﺷﺠﺎعﺗﺮﻳﻦ و ﺑﺮدﺑﺎرﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮدم اﺳﺖ‪ .‬او از دوﺷﻴﺰدﮔﺎن ﭘﺮدهﻧﺸﻴﻦ ﻫﻢ ﺷﺮﻣﮕﻴﻦﺗﺮ و ﺑﺎﺣﻴﺎﺗﺮ‬
‫ﺑﻮد‪ .‬او اﻣﻴﻦ و راﺳﺘﮕﻮ اﺳﺖ و ﺑﺮاي او ﻛﻔـﺎر ﻗﺒـﻞ از ﻣـﺆﻣﻨﻴﻦ و ﻓﺴـﺎق ﻗﺒـﻞ از ﺻـﺎﻟﺤﻴﻦ‬
‫‪ -1‬ﺗﺮﻣﺬي ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫‪76‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﮔﻮاﻫﻲ ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر وﻗﺘﻲ وﺣﻲ ﺑﺮ او ﻧـﺎزل ﮔﺮدﻳـﺪ و ﺧﺪﻳﺠـﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮ‬
‫ﺣﺎﻟﺖ او را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻛﻪ اﷲ ﺗﻮ را رﺳﻮا ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ )ﭼﺮا؟؟(‬
‫زﻳﺮا از اوﺻﺎف و اﺧﻼق ﺗﻮ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ ﺻﻠﻪ رﺣﻢ ﻣﻲﻛﻨﻲ‪ ،‬ﺑﺎر درﻣﺎﻧﺪه را ﺑﻪ‬
‫دوش ﻣﻲﮔﻴﺮي‪ ،‬ﺑﻴﻨﻮاﻳﺎن را ﻳﺎري ﻣﻲﻛﻨﻲ‪ ،‬ﻣﻬﻤﺎنﻧﻮازي ﻣﻲﻛﻨﻲ و ﺑﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺣﻖ‬
‫ﻫﻤﻜﺎري ﻣﻲﻛﻨﻲ‪ ،‬ﺳﺨﻦ )راﺳﺖ( را ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻣﻲﻛﻨﻲ و اﻣﺎﻧﺖ را ﺑﻪ اﻫﻠﺶ ﻣﻲﺳﭙﺎري‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﭼﻨﺎن از وي در ﻗﺮآن ﭘﺎك ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ روز ﻗﻴﺎﻣﺖ آن را ﺗﻼوت‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬

‫﴿‪5ΟŠÏàtã @,è=äz 4’n?yès9 y7¯ΡÎ)uρ‬‬

‫∪⊆∩﴾ ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ اي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ! ﺗﻮ ﺑﺮ‬

‫اﺧﻼﻗﻲ ﻋﻈﻴﻢ ﻗﺮار داري«‪.‬‬
‫و اﺧﻼق آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻗﺮآن ﺑﻮد‪ .‬آري‪ ،‬اﺧﻼﻗﺶ ﻗﺮآن ﺑﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ در ﻗﺮآن ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ‪:‬‬
‫﴿‪ ﴾∩⊇®∈∪ t⎦⎫ÏΖÅ¡ósßϑø9$# =Ïtä† ©!$# ¨βÎ) ¡ (#þθãΖÅ¡ômr&uρ‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬در ﺗﻤﺎم اﻋﻤﺎل ﺧﻮد ﻧﻴﻜﻲ را ﭘﻴﺸﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪،‬‬
‫زﻳﺮا ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﻴﻜﻮﻛﺎران را دوﺳﺖ دارد«‪.‬‬
‫آن وﻗﺖ اﺣﺴﺎن و ﺧﻮشرﻓﺘﺎري ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﺑﻠﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻓﺮد‪ ،‬اﻋﻢ از ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼﻚ‬
‫ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻣﻲﻛﺮد و ﻫﺮﮔﺎه اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻣﻲﺷﻨﻴﺪ‪:‬‬

‫﴿‪(#θàôã$$sù‬‬

‫‪ ﴾(#θßsxô¹$#uρ‬ﻳﻌﻨﻲ‪:‬‬

‫»از ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻋﻔﻮ و ﮔﺬﺷﺖ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ«‪ .‬از ﻣﺮدم درﮔﺬﺷﺘﻪ و آنﻫﺎ را ﻣﻲﺑﺨﺸﻴﺪ‪.‬‬
‫و ﻫﺮﮔﺎه ﺗﻼوت ﻣﻲﻛﺮد‪ ﴾$YΖó¡ãm Ĩ$¨Ψ=Ï9 (#θä9θè%uρ﴿ :‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺳﺨﻦ ﻧﻴﻚ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ«‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ او اﺳﻮه و اﻟﮕﻮي ﻣﺎﺳﺖ و ﻣـﻨﻬﺞ او‬
‫ﻣﻨﻬﺞ و روش ﻣﺎﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ در زﻧﺪﮔﻲ او ﺗﺄﻣﻞ و اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻛﻦ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺗﻌﺎﻣﻞ و رﻓﺘﺎر‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت آﻧﺎن را درﻣﺎن ﻣﻲﻛﺮد و آزار و اذﻳﺖ آﻧﺎن را ﺗﺤﻤﻞ ﻣـﻲﻧﻤـﻮد‪،‬‬
‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺟﻬﺖ آﺳﺎﻳﺶ و رﻓﺎه آﻧﺎن‪ ،‬ﺧﻮدش را ﺧﺴﺘﻪ ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﺮاي دﻋـﻮت آﻧـﺎن ﺧـﻮد را‬
‫ﺑﻪ زﺣﻤﺖ ﻣﻲاﻧﺪاﺧﺖ‪ .‬روزي ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﺟﻬﺖ ﻧﻴﺎز درﻣﺎﻧﺪهاي ﺗﻼش ﻣﻲﻛﻨـﺪ و روزي ﺑـﺮاي‬
‫ﺣﻞ و ﻓﺼﻞ دﺷﻤﻨﻲ ﺑﻴﻦ ﻣﺆﻣﻨﺎن در ﺗﻜﺎﭘﻮﺳﺖ و روزي ﻛﻔﺎر را دﻋﻮت ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﺳﻨﺶ ﺑﺎﻻ رﻓﺖ و اﺳﺘﺨﻮانﻫﺎﻳﺶ ﺿﻌﻴﻒ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ ل ﺣﺎﻟﺶ را ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻧﻤـﻮده و‬

‫ﻧﻴﺖ و ارادهات را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا ﻧﻴﻜﻮ ﻛﻦ‬

‫‪77‬‬

‫ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻧﻤﺎزﻫﺎي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻨﺶ ﺑﺎﻻ رﻓﺖ‪ .‬ﺑﻌـﺪ از اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺮدم او را ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺣﺎل و اذﻳﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ؟ )ﭼﺮا؟(‬
‫وإذا ﻛﺎﻧــــــــــــﺖ اﻟﻨﻔــــــــــــﻮس ﻛﺒــــــــــــﺎرا‬

‫ﺗﻌﺒـــــــــــــﺖ ﰲ ﻣﺮادﻫـــــــــــــﺎ اﻷﺟﺴـــــــــــــﺎم‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬وﻗﺘﻲ ارواح ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ و ﻛﻤﺎل ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ ،‬ﺟﺴﻢﻫﺎ از ﺣﻤﻞ آنﻫﺎ ﻧـﺎﺗﻮان و درﻣﺎﻧـﺪه‬
‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ«‪.‬‬
‫ﺣﺘﻲ ﻋﺸﻖ و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪي او ﺑﻪ ﺣﺴﻦ اﺧﻼق ﺑﻪ ﺣﺪي رﺳﻴﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ دﻋﺎ ﻣﻲﻛﺮد و از‬
‫ﺧﺪا ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ‪» :‬اﻟﻠﻬﻢ ﻛﲈ أﺣﺴﻨﺖ ﺧﻠﻘﻲ ﻓﺄﺣﺴﻦ ﺧﻠﻘﻲ«)‪ ،(1‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺑﺎر ﺧﺪاﻳﺎ!‬
‫آﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﺮا زﻳﺒﺎ ﺧﻠﻖ ﻧﻤﻮدي‪ ،‬اﺧﻼﻗﻢ را ﻧﻴﺰ زﻳﺒﺎ و ﻧﻴﻜﻮ ﮔﺮدان«‪.‬‬
‫ْﺖ‪َ ,‬و ْ ِ‬
‫ف َﻋﻨﱢﻲ‬
‫اﴏ ْ‬
‫و ﻧﻴﺰ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪» :‬اﻟ ﱠﻠ ُﻬ ﱠﻢ ْاﻫ ِﺪ ِﲏ ِﻷَ ْﺣ َﺴ ِﻦ ْاﻷَ ْﺧ َﻼ ِق َﻻ َ ْﳞ ِﺪي ِﻷَ ْﺣ َﺴﻨ ِ َﻬﺎ إِ ﱠﻻ َأﻧ َ‬
‫َﺳ ﱢﻴﺌ ََﻬﺎ َﻻ َﻳ ْ ِ‬
‫ْﺖ«)‪.(2‬‬
‫ف َﻋﻨﱢﻲ َﺳ ﱢﻴﺌ ََﻬﺎ إِ ﱠﻻ َأﻧ َ‬
‫ﴫ ُ‬
‫»ﺧﺪاﻳﺎ! ﻣﺮا ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻮﺗﺮﻳﻦ اﺧﻼق رﻫﻨﻤﻮن ﺳﺎز؛ زﻳﺮا ﺟﺰ ﺗﻮ ﻛﺴـﻲ ﻣـﺮا ﺑـﻪ ﻧﻴﻜـﻮﺗﺮﻳﻦ آن‬
‫رﻫﻨﻤﻮن ﻧﻤﻲﺳﺎزد‪ ،‬و ﻣﺮا از اﺧﻼق ﺑﺪ ﺑﺮﻫﺎن؛ زﻳﺮا ﺟﺰ ﺗﻮ ﻛﺴﻲ از اﺧﻼق ﺑﺪ ﻧﻤﻲرﻫﺎﻧﺪ«‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﻣﺎ ﻧﻴﺎز دارﻳﻢ ﺗﺎ ﺑﻪ او در اﺧﻼﻗﺶ ﺗﻤﺴﻚ ﺟﻮﻳﻴﻢ و آن را ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺟﻬﺖ ﻛﺴـﺐ‬
‫و دﻋﻮت آﻧﺎن ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮﻳﻢ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ آن را ﺑﺎ ﻛﻔﺎر و ﻏﻴﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻋﻤﺎل ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪ ،‬ﺗـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺳﻼم ﭘﻲ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬

‫اﺷﺎره‪...‬‬
‫»ﻧﻴﺖات را ﻧﻴﻜﻮ ﺑﺪار ﺗﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺗﻮ ﺑﺎ دﻳﮕﺮان ﻋﺒﺎدت ﻣﺤﺴـﻮب ﺷـﻮد و ﺑـﻪ‬
‫وﺳﻴﻠﻪي آن ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻘﺮب ﺟﻮﻳﻲ«‪.‬‬

‫‪ -1‬اﺣﻤﺪ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬
‫ﻃﺒﻴﻌﺘﺎً ﻣﺮدم در اﻏﻠﺐ رﻓﺘﺎرﻫﺎ و اﺷﻴﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻤﮕﻲ دوﺳﺖ ﻣـﻲدارﻧـﺪ و ﺑـﻪ آن ﺷـﺎدﻣﺎن‬
‫ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ ﻣﺘﻔﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬و در ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻋﻤﺎل و اﺷﻴﺎ ﻛﻪ ﻫﻤﮕﻲ آنﻫﺎ را ﻧﺎﭘﺴـﻨﺪ ﻣـﻲداﻧﻨـﺪ ﻧﻴـﺰ‬
‫ﻣﻮاﻓﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد و ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎ ﺑﺎﻫﻢ اﺧـﺘﻼف دارﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑﺮﺧـﻲ از آنﻫـﺎ‬
‫ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺮﺧﻲ آنﻫﺎ را ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻣﻲداﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﮕﻲ دوﺳﺖ دارﻧﺪ ﺑﻪ روي آﻧﺎن ﻟﺒﺨﻨﺪ زده ﺷﻮد و ﺗﺮﺷـﺮوﻳﻲ و اﻓﺴـﺮدﮔﻲ را ﻧﺎﭘﺴـﻨﺪ‬
‫ﻣﻲداﻧﻨﺪ؛ اﻣﺎ از ﺟﻬﺘﻲ دﻳﮕﺮ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺷﻮﺧﻲ و ﻧﺸﺎط و ﺷـﻨﮕﻮﻟﻲ را ﻣـﻲﭘﺴـﻨﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦ اﻋﻤﺎل ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮﺧﻲ ﺧﻮش دارﻧﺪ ﻣﺮدم آنﻫـﺎ را دﻳـﺪار ﻛـﺮده و‬
‫دﻋﻮت ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﺮﺧﻲ اﻧﺰوا ﻃﻠﺐ و ﮔﻮﺷﻪﮔﻴﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ ﮔﻔﺘﮕﻮ و زﻳﺎد ﺻﺤﺒﺖﻛـﺮدن را‬
‫ﻣﻲﭘﺴﻨﺪﻧﺪ و ﺑﺮﺧﻲ از آن ﻣﺘﻨﻔﺮﻧﺪ‪ .‬در واﻗﻊ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺑﻪ ﭼﻴﺰي و رﻓﺘﺎري ﻛﻪ ﻣﻮاﻓـﻖ ﻃﺒـﻊ او‬
‫ﺑﺎﺷﺪ راﺣﺖ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﺑﺎ ﻫﻤﮕﻲ در ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ ﺑـﺎ آﻧـﺎن ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﺖﺷـﺎن‬
‫ﺳﺎزﮔﺎر ﻧﻤﻲﺷﻮي و ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺪام ﺑﺎ آﻧﭽﻪ ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﺼﻠﺤﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ ﺗﺎ ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﺗﻮ‬
‫آراﻣﺶ ﺣﺎﺻﻞ ﻛﻨﻨﺪ؟‬
‫داﺳﺘﺎﻧﻲ ذﻛﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﻳﻚ ﻣﺮغ ﺑﺎز را دﻳﺪ ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر ﻳـﻚ »ﻛـﻼغ« ﭘـﺮواز‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ! ﻟﺬا ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ ﻣﺸﺘﺮﻛﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در آن ﺑﺎﻫﻢ ﺗﻮاﻓﻖ دارﻧـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا اﻳـﻦ دو‬
‫ﻣﺮغ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار داد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ از ﭘﺮواز ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑـﻪ زﻣـﻴﻦ ﻧﺸﺴـﺘﻨﺪ‪،‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﺮدو ﻟﻨﮓ ﻫﺴﺘﻨﺪ! از اﻳﻦ رو وﻗﺘﻲ ﭘﺴﺮ ﻣﻲداﻧﺪ ﻛﻪ ﭘﺪرش از ﺳـﻜﻮت‬
‫ﺧﻮﺷﺶ ﻣﻲآﻳﺪ و از ﭘﺮﺣﺮﻓﻲ ﻧﺎراﺣﺖ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨﺪ ﺗـﺎ او را‬
‫دوﺳﺖ داﺷﺘﻪ و از ﻧﺰدﻳﻜﻲ او ﻣﺤﺒﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻫﺮﮔـﺎه زن ﻣـﻲداﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺷـﻮﻫﺮش‬
‫ﺷﻮﺧﻲ و ﻧﺸﺎط را ﻣﻲﭘﺴﻨﺪد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ او ﺷﻮﺧﻲ و ﻣﺰاح ﻛﻨﺪ و اﮔﺮ ﻣﺨـﺎﻟﻒ آن را درﻳﺎﻓـﺖ‪،‬‬
‫ﺑﺎﻳﺪ از آن اﺟﺘﻨﺎب ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﺗﻌﺎﻣـﻞ ﻓـﺮد ﺑـﺎ دوﺳـﺘﺎن‪ ،‬ﻫﻤﺴـﺎﻳﮕﺎن و ﺑـﺮادران‬
‫ﺧﻮﻳﺶ‪.‬‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫‪79‬‬

‫ﻓﻜﺮ ﻧﻜـﻦ ﻛـﻪ ﻫﻤـﻪ ﻣـﺮدم داراي ﻳـﻚ ﻃﺒﻴﻌـﺖ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﻴـﺮ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ اﻧﺴـﺎنﻫـﺎ داراي‬
‫ﻃﺒﻴﻌﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻲ آنﻫﺎ را ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آوري‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﻳﻚ ﭘﻴﺮزن ﺻﺎﻟﺢ »ﻣﺎدر ﻳﻜﻲ از دوﺳـﺘﺎن« ﻳﻜـﻲ از ﻓﺮزﻧـﺪاﻧﺶ را ﺑﺴـﻴﺎر‬
‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﺎ دﻳﺪن او ﺧﻮﺷﺤﺎل و ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺸﺖ و ﺑﺎ او ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ ﺑﺎ وﺟﻮد‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﻓﺮزﻧﺪان دﻳﮕﺮش ﺑﺎ او ﻧﻴﻜﻲ و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻗﻠﺒﺶ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ اﻳـﻦ ﭘﺴـﺮ‬
‫واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻦ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻢ ﻋﻠﺖ آن را درﻳﺎﺑﻢ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ روزي ﺑﺎ او ﻧﺸﺴﺘﻢ و در اﻳﻦ ﻣﻮرد‬
‫از او ﭘﺮﺳﻴﺪم‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺸﻜﻞ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮادراﻧﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﺎدرم را ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﻨﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا وﻗﺘـﻲ‬
‫ﺑﺎ او ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﻨﺪ‪ .‬از ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ آنﻫﺎ ﺧﺴﺘﻪ و ﻣﻠﻮل ﻣﻲﮔﺮدد‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﻮﺧﻲ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻣﮕـﺮ‬
‫ﺟﻨﺎب ﻋﺎﻟﻲ ﻃﺒﻴﻌﺖ او را ﻛﺸﻒ ﻧﻤﻮدهاي! دوﺳﺘﻢ ﺧﻨﺪﻳﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﻣﻦ ﺳ‪‬ﺮِ آن را ﺑﺮاﻳـﺖ‬
‫ﺑﺎزﮔﻮ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪.‬‬
‫وي اﻓﺰود‪ :‬ﻣﺎدرم ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﭘﻴﺮزنﻫﺎ از ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ در ﻣﻮرد زﻧﺎن و ﺷﻨﻴﺪن اﺧﺒﺎر آنﻫـﺎ‬
‫ﺧﻮﺷﺶ ﻣﻲآﻳﺪ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺣﺎل ﻛﺴﺎﻧﻲ را ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﻪ ازدواج ﻛﺮدﻧﺪ و ﻃﻼق ﮔﺮﻓﺘﻨـﺪ و از‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﻓﻼن زن ﭼﻨﺪ ﺑﭽﻪ دارد و ﻛﺪاﻣﻴﻚ ﺑﺰرﮔﺘﺮ اﺳﺖ و ﻓﻼن ﺷـﺨﺺ ﻛَـﻲ ﺑـﺎ ﻓـﻼن زن‬
‫ازدواج ﻧﻤﻮده اﺳﺖ و اﺳﻢ اوﻟﻴﻦ ﻓﺮزﻧﺪﺷﺎن ﭼﻴﺴﺖ و از ﻗﺒﻴﻞ اﻳﻦ ﺣﺮفﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ آنﻫـﺎ‬
‫را ﺳﻮدﻣﻨﺪ و ﻣﻔﻴﺪ ﻧﻤﻲداﻧﻢ‪ ،‬وﻟﻲ او ﺳﻌﺎدت ﺧﻮدش را در ﺗﻜﺮار اﻳﻦ ﺣﺮفﻫـﺎ ﻣـﻲداﻧـﺪ و‬
‫ﻳﺎدآوري اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت را داﻧﺶ و ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﻣﺤﺴﻮب ﻛﺮده و اﺣﺴﺎس آراﻣﺶ ﻣﻲﻛﻨـﺪ؛‬
‫زﻳﺮا ﻣﺎ ﻫﺮﮔﺰ آنﻫﺎ را در ﻛﺘﺎﺑﻲ ﻧﺨﻮاﻧﺪهاﻳﻢ و از ﻧﻮاري ﻧﺸﻨﻴﺪهاﻳﻢ و ﺗـﻮ ﻫﺮﮔـﺰ آنﻫـﺎ را در‬
‫ﺷﺒﻜﻪي اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ ﻧﻤﻲﻳﺎﺑﻲ! وﻗﺘﻲ ﻣﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ را از ﻣﺎدرم ﻣﻲﭘﺮﺳﻢ‪ ،‬اﺣﺴﺎس ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﭼﻴﺰي را آورده اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺬﺷـﺘﮕﺎن از آن ﺑـﻲﺧﺒـﺮ ﺑـﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﺧﻮﺷـﺤﺎل ﺷـﺪه و ﺷـﺎد‬
‫ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬وﻗﺖ ﻣﻲﮔﺬرد و او ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﺑﺮادراﻧﻢ ﺗﺤﻤﻞ ﺷـﻨﻴﺪن اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ‬
‫ﺳﺨﻨﺎن را ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ او را ﺑﻪ اﺧﺒﺎر و ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ ﻣﺸﻐﻮل ﻣﻲدارﻧﺪ ﻛﻪ او ﺑﺮاي آنﻫﺎ‬
‫اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و در ﻧﺘﻴﺠﻪي ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ آﻧﺎن ﺑﺎ او ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪ ﻣـﻲﺷـﻮد و از ﻣﺠﺎﻟﺴـﺖ‬
‫ﻣﻦ ﺧﻮﺷﺤﺎل ﻣﻲﮔﺮدد! اﻳﻦ اﺳﺖ راز اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ‪.‬‬

‫‪80‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آري! وﻗﺘﻲ ﺷﻤﺎ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻛﺴﺎﻧﻲ را ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر ﺷﻤﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻴﺪ و داﻧﺴﺘﻴﺪ ﻛﻪ از ﭼﻪ‬
‫اﻣﺮي ﺧﻮش ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و از ﭼﻪ اﻣﺮي ﻧﺎﺧﻮش‪ .‬ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ ﻗﻠﺐ آنﻫﺎ را اﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ در ﺗﻌﺎﻣﻞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺗﺄﻣﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻛـﻪ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﺑـﺎ ﻫـﺮ‬
‫ﺷﺨﺼﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻃﺒﻊ او ﺗﺄﻣﻞ و ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮاﻧﺶ ﺑـﺎ ﻫﺮﻛـﺪام از‬
‫آنﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺷﻴﻮهاي ﻛﻪ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ و ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ او ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻳﻚ ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ ﻓﻌﺎل و ﭘﺮﻧﺸﺎط و ﮔﺸﺎده ﺑﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺎ او ﺷﻮﺧﻲ و ﻣﻼﻃﻔﺖ ﻣﻲﻛﺮد‬
‫ﻳﻚ ﺑﺎر ﺑﺎ او ﺑﻪ ﺳﻔﺮ رﻓﺖ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑـﻪ ﻣـﺮدم ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪:‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺪﻳﻨﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﺮوﻳﺪ‪ .‬ﻣﺮدم ﺟﻠﻮﺗﺮ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫اﻳﺸﺎن ﺑﺎ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻳﻚ دﺧﺘﺮي ﺟﻮان و ﭼﺴﺖ و ﭼﺎﻻك ﺑﻮد‬
‫رو ﺑﻪ او ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﺎ ﺑﺎﻫﻢ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ ﺑﺪﻫﻴﻢ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺎﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺟﺎﻳﻲ ﻋﺎﻳﺸـﻪ و‬
‫ﺟﺎﻳﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﻣﻲزد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ در ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ ﺑﺮﻧﺪه ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺑﻌﺪ در ﺳﻔﺮ دﻳﮕﺮي ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻫﻤﺮاه او ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﻦ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻨﺶ ﺑﺰرگ ﺷـﺪه و‬
‫ﭼﺎق و ﭘﺮﮔﻮﺷﺖ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﻣﺮدم ﮔﻔﺖ‪ :‬از ﻣﺎ ﺟﻠﻮ ﺑﺎﺷـﻴﺪ‪ .‬ﻣـﺮدم ﺑـﻪ ﺟﻠـﻮ‬
‫ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﺎ ﺑﺎﻫﻢ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ دﻫﻴﻢ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﺎﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‬
‫و آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ ﺑﺮﻧﺪه ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﭼﻨﻴﻦ دﻳﺪ ﺑﺎ او ﺑﻪ ﺷـﻮﺧﻲ‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ و ﺑﻪ ﺷﺎﻧﻪﻫﺎﻳﺶ ﻣﻲزد و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﭘﻴﺮوزي در ﻋﻮض آن دﻓﻌﻪ ﺷﻜﺴﺖ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﻋﻮض آن ﻣﺮﺗﺒﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي دﻳﮕﺮ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﺮد؛ زﻳﺮا او ﺑﻴﺴـﺖ و ﭘـﻨﺞ ﺳـﺎل از‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺣﺘﻲ ﺑﺎ اﺻﺤﺎب و ﻳﺎراﻧﺶ اﻳـﻦ ﻣﻮﺿـﻮع را ﻣﺮاﻋـﺎت ﻣـﻲﻛـﺮد‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻋﺒﺎي ﺧﺎﻟﺪ را ﺑﺮ ﺗﻦ اﺑﻮﻫﺮﻳﺮه ﻧﻤﻲﻛﺮد و ﺑﺎ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻃﻠﺤﻪ را اﻋﻤﺎل ﻧﻤﻲﻧﻤﻮد‬
‫و ﺑﺎ ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﺗﻌﺎﻣﻠﻲ وﻳﮋه داﺷﺖ و ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ را ﺑﻪ او ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻲداد ﻛﻪ ﺑـﻪ دﻳﮕـﺮان ﻧﺴـﺒﺖ‬
‫ﻧﻤﻲداد‪.‬‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫‪81‬‬

‫ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻛﻨﻴﺪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﺮاه ﻳﺎراﻧﺶ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺑﺪر رﻫﺴـﭙﺎر ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬وﻗﺘـﻲ ﺧﺒـﺮ‬
‫ﺧﺮوج ﻗﺮﻳﺶ ﺑﻪ او رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﻓﻬﻤﻴﺪ اﻓﺮادي از ﻗﺮﻳﺶ از روي اﻛﺮاه و اﺟﺒﺎر ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻌﺮﻛﻪ و‬
‫ﻛﺎرزار ﺧﻮاﻫﻨﺪ آﻣﺪ و ﻗﺼﺪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧـﺪارد‪ .‬ﻟـﺬا در ﻣﻴـﺎن اﺻـﺤﺎب ﺑﻠﻨـﺪ ﺷـﺪ و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺧﺒﺮ ﺷﺪهام ﻛﻪ اﻓﺮادي از ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷﻢ و ﻏﻴﺮه ﺑﺎ اﻛﺮاه و دﻟـﻲ ﻧﺎﺧﻮاﺳـﺘﻪ ﺑـﻪ ﺳـﻮي‬
‫ﻣﻌﺮﻛﻪ ﺧﺎرج ﺷﺪهاﻧﺪ و ﺗﻤﺎﻳﻠﻲ ﺑﻪ ﻧﺒﺮد ﺑﺎ ﻣﺎ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻫﺮ ﻛﺴﻲ از ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛـﺮد‪ ،‬آنﻫـﺎ را ﻧﻜﺸـﺪ و ﻫـﺮ ﻛﺴـﻲ ﺑـﺎ‬
‫اﺑﻮاﻟﺒﺨﺘﺮي ﺑﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮد او را ﻧﻜﺸﺪ؛ و ﻫﺮ ﻛﺴـﻲ ﺑـﺎ ﻋﺒـﺎس ﺑـﻦ ﻋﺒـﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ –‬
‫ﻋﻤﻮي آﻧﺤﻀﺮت ‪ - ‬روﺑﺮو ﺷﺪ او را ﻧﻜﺸﺪ؛ زﻳﺮا او ﻧﺎﭼﺎر و از روي اﻛﺮاه ﺑﻴـﺮون ﺷـﺪه‬
‫اﺳﺖ‪ .‬و ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﺒﺎس ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮد و اﺳﻼﻣﺶ را ﻣﺨﻔﻲ ﻧﮕﻪ داﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد و‬
‫اﺧﺒﺎر ﻗﺮﻳﺶ را ﺑﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻣﻨﺘﻘـﻞ ﻣـﻲﻛـﺮد‪ .‬از اﻳـﻦ ﺟﻬـﺖ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻧﺨﻮاﺳـﺖ ﺗـﺎ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ و ﻧﻴﺰ ﻧﻤﻲﺧﻮاﺳﺖ اﺳﻼﻣﺶ را آﺷﻜﺎر ﺳﺎزد‪.‬‬
‫اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ ﻧﺒﺮد ﺑﻴﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن و ﻛﻔﺎر ﻗﺮﻳﺶ ﺑﻮد‪ .‬دلﻫﺎي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺴﺘﻪ و ﻏﻤﮕـﻴﻦ ﺑـﻮد‬
‫و آﻣﺎدﮔﻲ ﻧﺒﺮد را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ؛ زﻳﺮا ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ زودي ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪان‪ ،‬ﻓﺮزﻧـﺪان و‬
‫ﭘﺪران ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻲروﻧﺪ و اﻳﻦ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﺎن را از ﻛﺸﺘﻦ ﺑﺮﺧﻲ ﺑﺎزﻣﻲدارد!‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﺑﻦ رﺑﻴﻌﻪ از ﺑﺰرﮔﺎن ﻛﻔﺎر ﻗﺮﻳﺶ و از ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎن ﺟﻨﮓ ﺑﻮد و ﭘﺴﺮش »اﺑﻮﺣﺬﻳﻔﻪ ﺑﻦ‬
‫ﻋﺘﺒﻪ ﺑﻦ رﺑﻴﻌﻪ« ﻫﻤﺮاه ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻮد‪ ،‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم اﺑﻮﺣﺬﻳﻔﻪ ﺻـﺒﺮ و ﺷـﻜﻴﺒﺎﻳﻲ را از‬
‫دﺳﺖ داد و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﭘﺪران‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪان و ﺑﺮادرﻣﺎنﻣﺎن را ﺑﻜﺸﻴﻢ و ﻋﺒﺎس را رﻫـﺎ ﻛﻨـﻴﻢ؟ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! اﮔﺮ ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨﻢ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮم او را زﺧﻤﻲ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺳـﺨﻨﺶ ﺑـﻪ ﮔـﻮش‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬رﺳﻴﺪ‪ ،‬روﻳﺶ را ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬دﻳﺪ ﺑﻴﺶ از ﺳﻴﺼـﺪ ﭘﻬﻠـﻮان در ﭘﻴﺮاﻣـﻮن او ﻗـﺮار‬
‫دارﻧﺪ ﻓﻮراً ﻧﮕﺎﻫﺶ را ﺑﻪ ﻃﺮف ﻋﻤﺮ دوﺧﺖ و ﺑﻪ ﺳـﻮي ﺷـﺨﺺ دﻳﮕـﺮي ﺗﻮﺟـﻪ ﻧﻨﻤـﻮد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي اﺑﻮﺣﻔﺺ! آﻳﺎ ﭼﻬﺮهي ﻋﻤﻮي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ زده ﻣﻲﺷﻮد؟‬
‫ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ اﻳﻦ اوﻟـﻴﻦ روز ﺑـﻮد ﻛـﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻣـﺮا ﺑـﺎ ﻛﻨﻴـﻪ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻤﺮ اﺷﺎره ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬را درﻳﺎﻓﺖ و ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ در ﻣﻴﺪان ﻧﺒﺮد ﻣﺠﺎﻟﻲ ﺑﺮاي ﺗﺴـﺎﻫﻞ‬

‫‪82‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ از دﺳﺘﻮر ﻓﺮﻣﺎﻧﺪه ﺳﺮﭘﻴﭽﻲ ﻛﻨـﺪ ﻳـﺎ در ﺟﻠـﻮ ﻟﺸـﻜﺮ اﻋﺘـﺮاض ﻧﻤﺎﻳـﺪ‬
‫وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﻟﺬا ﻋﻤﺮ ﻳﻚ راه ﺣﻞ ﻗﺎﻃﻌﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮده و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! ﺑـﻪ ﻣـﻦ‬
‫اﺟﺎزه دﻫﻴﺪ ﺗﺎ ﮔﺮدﻧﺶ را ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺟﺪا ﻛﻨﻢ‪ .‬اﻣﺎ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ او اﺟـﺎزه ﻧـﺪاد و ﻓﻬﻤﻴـﺪ‬
‫ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد آراﻣﺶ اوﺿﺎع ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫اﺑﻮﺣﺬﻳﻔﻪ ﻣﺮد ﺻﺎﻟﺤﻲ ﺑﻮد از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻌﺪ از آن ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ از آن ﺟﻤﻠـﻪاي ﻛـﻪ در‬
‫آن روز ﮔﻔﺘﻢ در اﻳﻤﻦ ﻧﻴﺴﺘﻢ و ﻫﻤﻮاره از آن در ﺧﻮف و ﻫﺮاس ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮم‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫ﺑﺎ ﺷﻬﺎدت ﻛﻔﺎرهي آن را ادا ﻛﺮده ﺑﺎﺷﻢ‪ .‬ﻟﺬا در ﺟﻨﮓ ﻳﻤﺎﻣﻪ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺑﻮد ﺗﻌﺎﻣﻞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﻛﻪ اﻧﻮاع ﻣﺄﻣﻮرﻳـﺖﻫـﺎﻳﻲ را ﻛـﻪ ﺑـﻪ او واﮔـﺬار‬
‫ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﻣﻲداﻧﺴﺖ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻤﻊآوري اﻣﻮال ﺻﺪﻗﺎت و آﺷﺘﻲ ﺑـﻴﻦ‬
‫دو دﺷﻤﻦ و ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺟﺎﻫﻞ ﻧﺒﻮد؛ ﺑﻠﻜﻪ آﻧﺎن در ﻣﻴﺪان ﻛﺎرزار ﺑﻮدﻧـﺪ و در اﻳﻨﺠـﺎ ﭘـﻴﺶ از ﻫـﺮ‬
‫ﭼﻴﺰي ﺑﻪ ﻳﻚ ﺷﺨﺺ ﻣﺼﻤﻢ و ﻗﺎﻃﻊ ﻧﻴﺎز داﺷﺖ از اﻳﻦ رو آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺟﻬﺖ ﺣـﻞ اﻳـﻦ‬
‫ﺑﺤﺮان ﻋﻤﺮ را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮد و ﺑﺎ اﻳﻦ ﺟﻤﻼت او را ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺖ‪» :‬آﻳﺎ ﭼﻬﺮهي ﻋﻤﻮي رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ زده ﻣﻲﺷﻮد«؟‬
‫در ﺟﺎﻳﻲ دﻳﮕﺮ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﻴﺒﺮ رﻫﺴﭙﺎر ﺷﺪه و ﻧﺒﺮد ﻣﺨﺘﺼﺮي ﺑﺎ اﻫﻞ آن‬
‫درﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎ آﻧﺎن ﺻﻠﺢ ﻧﻤﻮده و در ﺧﻴﺒﺮ داﺧﻞ ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﺎ آﻧﺎن ﺷﺮط ﻧﻤﻮده و آنﻫﺎ‬
‫را ﻣﻮﻇﻒ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي از اﻣﻮال را ﻣﺨﻔﻲ ﻧﻜﻨﻨﺪ و ﻫﻴﭻ ﻃـﻼ و ﻧﻘـﺮهاي را ﭘﻨﻬـﺎن‬
‫ﻧﻜﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ را ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺗﺎ در ﻣﻮرد آن ﺣﻜﻢ ﻛﻨﺪ و آﻧﺎن را ﺗﻬﺪﻳـﺪ ﻧﻤـﻮد ﻛـﻪ‬
‫اﮔﺮ ﭼﻴﺰي را ﭘﻨﻬﺎن ﻛﻨﻨﺪ ﺑﺮاي آﻧﺎن ﻫﻴﭻ ﻋﻬﺪ و ذﻣﻪاي ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺣﻴــﻲ ﺑــﻦ اﺧﻄــﺐ ﻳﻜــﻲ از ﺳــﺮداران آﻧــﺎن ﺑــﻮد و از ﻣﺪﻳﻨــﻪ ﭘﻮﺳــﺖ ﺑﺰﻏﺎﻟــﻪ دﺑ ـﺎﻏﻲ‬
‫دوﺧﺘﻪﺷﺪهاي را آورد و آن را از ﻃﻼ و زﻳﻮرآﻻت ﭘﺮ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺣﻴﻲ ﻣﺮد و ﻣﺎل را ﺗـﺮك‬
‫ﻛﺮد‪ .‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ آن را از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﻨﻬﺎن ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ ﻋﻤـﻮي‬
‫»ﺣﻴﻲ ﺑﻦ اﺧﻄﺐ« ﮔﻔﺖ‪ :‬آن ﭘﻮﺳﺖ »ﺣﻴﻲ« ﻛﻪ از ﻣﺤﻞ ﺑﻨﻲ ﻧﻀﻴﺮ آورده ﺑﻮد – و از ﻃﻼ ﭘـﺮ‬
‫ﺑﻮد – ﭼﻪ ﺷﺪ؟ ﻋﻤﻮﻳﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬آن ﺑﺮ اﺛﺮ ﻣﺨﺎرج و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺟﻨﮓﻫﺎ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫‪83‬‬

‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در اﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪ‪ .‬درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﺣﻴﻲ ﺗﺎزه ﻣﺮده و ﻣﺎل را ﺗـﺮك ﻧﻤـﻮده‬
‫اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻳﻦ زودي ﻧﺒﺮدي در ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺧﺮجﻛـﺮدن ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫ﻫﻨﻮز ﻣﺪت زﻳﺎدي ﻧﮕﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﻮد‪ .‬ﻳﻬﻮدي‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺎل و زﻳﻮرآﻻت ﻫﻤﮕﻲ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻳﻬـﻮدي دروغ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ ،‬دﻳﺪ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدي در ﺟﻠﻮﻳﺶ اﻳﺴﺘﺎدهاﻧـﺪ‬
‫و ﻫﻤﮕﻲ در اﻧﺘﻈﺎر اﺷﺎرهاي از ﺟﺎﻧﺐ او ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬رو ﺑـﻪ زﺑﻴـﺮ ‪ ‬ﻛـﺮد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي زﺑﻴـﺮ!‬
‫اﻧﺪﻛﻲ او را ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺑﻜﻦ‪ .‬آﻧﮕﺎه زﺑﻴﺮ ﻫﻤﭽﻮن ﺷﻴﺮ ﻏﺮﻧـﺪه در ﺟﻠـﻮﻳﺶ اﻳﺴـﺘﺎد‪ .‬ﻳﻬـﻮدي ﻟـﺮزه‬
‫ﺑﺮاﻧﺪام ﺷﺪ و ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ ﻛﺎر ﺟﺪي اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺣﻴﻲ را ﻣﻲدﻳﺪم ﻛﻪ در اﻳـﻦ ﺧﺮاﺑـﻪ‬
‫دور ﻣﻲزد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻪي ﻗﺪﻳﻤﻲ و وﻳﺮاﻧﻪاي اﺷﺎره ﻧﻤﻮد‪ .‬آن وﻗﺖ اﺻـﺤﺎب رﻓﺘـﻪ و‬
‫ﻣﺎل را دﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ در آن ﺧﺮاﺑﻪ ﭘﻨﻬﺎن ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺗﻌﺎﻣـﻞ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﺑـﺎ زﺑﻴـﺮ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻛﻤﺎن را ﺑﻪ ﻛﻤﺎﻧﺪار ﻣﻲﺳﭙﺮد‪.‬‬
‫اﺻﺤﺎب ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬در ﻣـﺮض‬
‫وﻓﺎت ﺑﻮد و درد او ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻣﺎﻣﺖ ﻛﻨﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ رﺧﺘﺨﻮاب‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻣﺎﻣﺖ ﻛﻨﺪ و اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻓﺮدي ﻧـﺮمدل ﺑـﻮده و رﻓﻴـﻖ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در زﻧﺪﮔﻲ و ﭘﺲ از ﻣﺮگ و دوﺳﺖ او در زﻣﺎن ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ و اﺳﻼم و ﭘـﺪر زن‬
‫او ﻳﻌﻨﻲ ﭘﺪر ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﻮد و ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺑﻴﻤﺎري ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻛﻮه اﻧﺪوه و ﻏﻢ را ﺣﻤﻞ ﻣﻲﻛﺮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻣﺎﻣﺖ ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺑﺮﺧـﻲ از ﺣﺎﺿـﺮﻳﻦ در ﻣﺤﻀـﺮ‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ :‬اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺷﺨﺼﻲ رﻗﻴﻖ اﻟﻘﻠﺐ و ﻧﺮمدل اﺳﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺷـﻤﺎ‬
‫ﺑﺎﻳﺴﺘﺪ‪ ،‬ﺑﺮ اﺛﺮ ﺷﺪت ﺗﺄﺛﺮ و ﮔﺮﻳﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻣﺎﻣـﺖ ﻛﻨـﺪ‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬از اﻳـﻦ‬
‫وﺿﻌﻴﺖ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬آﮔﺎﻫﻲ داﺷﺖ و ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ او ﻓﺮدي ﻧﺮمدل اﺳﺖ و ﮔﺮﻳﻪ ﺑﺮ او ﻏﻠﺒﻪ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﺎً در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ اﻣﺎ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﺰاوار ﺑﻮدن او ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﭘﺲ‬

‫‪84‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫از ﺧﻮد اﺷﺎره ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ اﮔﺮ ﻣﻦ ﻧﺒﺎﺷﻢ‪ ،‬اﺑـﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﻣﺘـﻮﻟﻲ و ﻣﺴـﺌﻮل اﻣـﻮر ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻟﺬا دوﺑﺎره دﺳﺘﻮر داد ﺑﻪ اﺑﻮﺑﻜﺮ اﻋﻼم ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻣﺎﻣﺖ ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ اﺑـﻮﺑﻜﺮ‬
‫اﻣﺎﻣﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬اﺑﻮﺑﻜﺮ در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺮمدل ﺑﻮد؛ اﻣﺎ ﻓﺮدي ﭘﺮرﻋﺐ و ﻫﻴﺒﺖ ﻧﻴﺰ ﺑـﻮد‪.‬‬
‫اﺻﺤﺎب ﺑﻌﺪ از وﻓﺎت ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬در ﺳﻘﻴﻔﻪ ﺑﻨﻲ ﺳﺎﻋﺪه ﮔﺮد آﻣﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺧﻠﻴﻔﻪاي اﺗﻔـﺎق‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ﻧﺰد اﺑـﻮﺑﻜﺮ رﻓـﺖ و ﺑـﺎﻫﻢ ﺑـﻪ ﺳـﻘﻴﻔﻪ آﻣﺪﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﻋﻤﺮ‪ ‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﺎ ﻧﺰد آﻧﺎن در ﺳﻘﻴﻔﻪ ﺑﻨﻲ ﺳﺎﻋﺪه آﻣﺪﻳﻢ‪ .‬ﭼﻮن ﻣﺎ در آﻧﺠﺎ ﻧﺸﺴﺘﻴﻢ ﺑﻌـﺪ از‬
‫آن ﺳﺨﻨﮕﻮي اﻧﺼﺎر ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﭘﺲ از ﺣﻤﺪ و ﺳـﺘﺎﻳﺶ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣـﺎ اﻧﺼـﺎر دﻳـﻦ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ و ﺳﺮﺑﺎزان اﺳﻼم ﺑﻮده و ﻫﺴﺘﻴﻢ و ﺷﻤﺎ ﻣﻬـﺎﺟﺮﻳﻦ را اﻓـﺮادي و ﺟﻤـﺎﻋﺘﻲ از ﺧـﻮد‬
‫ﻣﻲداﻧﻴﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﻋﺪهاي از ﻣﻴﺎن ﺷﻤﺎ – ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ – آﻣـﺪه و ﻣـﻲﺧﻮاﻫﻨـﺪ در ﻣﻴـﺎن ﻣـﺎ ﺟـﺪاﻳﻲ‬
‫ﺑﻴﻔﻜﻨﻨﺪ و ﺣﻖ ﻣﺎ را ﻧﺎدﻳﺪه ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و از ﻣﻴﺪان ﺧﺎرج ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬وﻗﺘﻲ ﺳﺨﻨﺎن او ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺑﺮﺧﻴﺰم و ﻣﻄﻠﺒـﻲ را ﻛـﻪ در‬
‫ذﻫﻦ ﺧﻮد آﻣﺎده ﻧﻤﻮده و ﺧﻮب و ﻣﻨﺎﺳﺒﺶ ﻣـﻲداﻧﺴـﺘﻢ در ﺣﻀـﻮر اﺑـﻮﺑﻜﺮ ﺑـﻪ ﺳـﺨﻨﮕﻮي‬
‫اﻳﺸﺎن ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻢ‪ ،‬ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮدم ﭘﺎﺳﺦ ﺗﻨﺪي ﺑﻪ او داده ﺷﻮد‪ ،‬اﺑﻮﺑﻜﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬آرام ﺑﺎش ﻋﻤﺮ! ﻟﺬا‬
‫ﻣﻦ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪم ﺗﺎ او را ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻧﻨﻤﺎﻳﻢ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﻟﺐ ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﺸـﻮد‪ ،‬در ﺣـﺎﻟﻲ‬
‫ﻛﻪ از ﻣﻦ داﻧﺎﺗﺮ و ﺑﺎوﻗﺎرﺗﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﻤﻪ آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﻣﻦ در ﻣﻮرد آن ﺑﺴﻴﺎر ﻓﻜﺮ‬
‫ﻛﺮده و آﻣﺎده ﻧﻤﻮده ﺑﻮدم او ﺑﺪان ﺗﻜﻠﻒ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻬﺘـﺮ و رﺳـﺎﺗﺮ از ﻣـﻦ ﮔﻔـﺖ‪ ،‬ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ‪.‬‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ و ﻣﻨﺰﻟﺘﻲ را ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺧﻮد ذﻛﺮ ﻛﺮدﻳﺪ ﺷﺎﻳﺴـﺘﻪي آن ﻫﺴـﺘﻴﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ‬
‫ﻣﺮدم ﻋﺮب اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع )ﺧﻼﻓﺖ( را ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮاي ﺟﻤﻊ ﻗﺮﻳﺶ ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻨﺪ! زﻳﺮا در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم‬
‫ﻋﺮب آنﻫﺎ داراي ﻣﻨﺼﺐ و ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﻣﻴﺎﻧﻪاﻧﺪ‪ ،‬اﻳﻦﻫـﺎ ﻗـﻮم ﻣﻴﺎﻧـﻪ و وﺳـﻂ ﻋـﺮب‪ ،‬ﻫـﻢ از‬
‫ﺟﻬﺖ ﻧﺴﺐ و ﻫﻢ ﻣﺴﻜﻦ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ راﺿـﻲ‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫‪85‬‬

‫ﻫﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺪام ﻛﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻴﺪ ﺑﻴﻌﺖ ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه دﺳﺖ ﻣﻦ و دﺳﺖ اﺑﻮﻋﺒﻴﺪه اﺑﻦ ﺟـﺮاح را‬
‫ﻛﻪ در ﺟﻠﻮي ﻣﺎ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻋﻤﺮ ‪ ‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ از ﺳﺨﻨﺎن اﺑﻮﺑﻜﺮ – ﺑﻪ ﻏﻴـﺮ از اﻳـﻦ ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎد او – ﻛـﺎﻣﻼً راﺿـﻲ‬
‫ﺑﻮدم‪ ،‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا اﮔﺮ دﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻢ را ﺑﺒﻨﺪﻧﺪ و ﮔﺮدﻧﻢ را ﺑﺰﻧﻨـﺪ ﺑـﻪ ﺷـﺮﻃﻲ ﻛـﻪ ﺳـﺒﺐ‬
‫ﻣﻌﺼﻴﺖ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﺑﺮاﻳﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﺘﺮ از آن ﺑﻮد ﻛﻪ اﻣﻴﺮ و ﭘﻴﺸﻮاي ﻗـﻮﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻢ ﻛـﻪ اﺑـﻮﺑﻜﺮ در‬
‫ﻣﻴﺎن آنﻫﺎﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮدم ﺧﺎﻣﻮش ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺷﺨﺼﻲ از اﻧﺼﺎر ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣـﻦ در ﻣـﻮرد ﻗﻀـﻴﻪ‬
‫ﺧﺒﺮهام و ﻻزم اﺳﺖ راي ﻣﻦ ﻋﻤﻠﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﻣﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻢ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ از ﻣﺎ و ﻳﻚ ﻧﻔﺮ‬
‫از ﺷﻤﺎ اﻣﻴﺮ و ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺑﺸﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻤﺮ در اداﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻫﻤﻬﻤﻪ ﺑﺮﭘـﺎ ﺷـﺪ و ﺻـﺪاي اﻋﺘـﺮاض‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﻣﻦ ﺗﺮﺳﻴﺪم ﻛﻪ ﺗﻔﺮﻗﻪاي اﻳﺠﺎد ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬دﺳﺖ ﺧﻮد را ﺑـﻪ ﻣـﻦ ﺑـﺪه‪،‬‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ دﺳﺖ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻣﻦ داد و ﻣﻦ ﺑﺎ او ﺑﻴﻌﺖ ﻛﺮدم‪ ،‬ﭘﺲ از آن ﻣﻬـﺎﺟﺮﻳﻦ ﺑـﺎ او ﺑﻴﻌـﺖ‬
‫ﻛﺮدﻧﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﻣﺮدم اﻧﺼﺎر ﺑﺎ او ﺑﻴﻌﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬ﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﻠﻴﺪي دارد ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ ﺑﺎ آن دروازهﻫﺎي ﻗﻠـﺒﺶ را ﺑـﺎز ﻛﻨﻴـﺪ و‬
‫ﻣﺤﺒﺖ او را ﺟﻠﺐ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮ او ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﮕﺬارﻳﺪ و ﻣﺴﻠﻤﺎً ﺷﻤﺎ اﻳﻦ راز را در زﻧـﺪﮔﻲ ﻣـﺮدم‬
‫ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ .‬آﻳﺎ روزي از ﻫﻤﻜﺎران ﺧﻮد ﻧﺸﻨﻴﺪهاﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻛﻠﻴﺪ ﻣﺪﻳﺮ ﻓﻼﻧﻲ اﺳﺖ‪،‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﻛﺎري داﺷﺘﻴﺪ ﻓﻼﻧﻲ را ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﺗﺎ آن را ﺑﺮاﻳﺘﺎن ﺑﺮآورده ﺳﺎزد‪ ،‬ﻳﺎ ﻣﺪﻳﺮ را ﺑﻪ اﻳـﻦ ﻛـﺎر‬
‫ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻨﺪ! ﭘﺲ ﭼﺮا ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺧﻮد را ﻛﻠﻴﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﻗﻠﻮب ﻣﺮدم ﻗـﺮار ﻧﻤـﻲدﻫﻴـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﺟﺎي د‪‬م‪ ،‬ﺳﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺎش و ﻛﻠﻴﺪ ﻗﻠﺐ ﻣﺎدر‪ ،‬ﭘـﺪر‪ ،‬ﻫﻤﺴـﺮ و ﻓﺮزﻧـﺪاﻧﺖ را ﺟﺴـﺘﺠﻮ‬
‫ﻛﻦ‪ .‬ﻛﻠﻴﺪ ﻗﻠﺐ ﻣﺪﻳﺮ‪ ،‬ﻫﻤﻜﺎر و رﻓﻴﻘﺖ را ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﻦ‪ .‬ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﻛﻠﻴـﺪﻫﺎ ﺑـﻪ ﻣـﺎ ﺳـﻮد‬
‫ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺘﻲ در اﻳﻦ ﻛﻪ اﮔﺮ از ﻣﺎ ﺧﻴﺮﺧﻮاﻫﻲ و ﻧﺼﻴﺤﺘﻲ ﺑﺮاي آﻧﺎن ﺻﺎدر ﮔـﺮدد‪ ،‬آﻧـﺎن را‬
‫وادار ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮش آن ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﺎ ﺷﻴﻮه ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﻪ ﺧـﻮﺑﻲ‬
‫ﺗﻘﺪﻳﻢ آﻧﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ؛ زﻳﺮا آﻧﺎن در ﻃﺮﻳﻘﻪ و روش ﻧﺼـﻴﺤﺖ ﺑـﺎﻫﻢ ﻳﻜﺴـﺎن ﻧﻴﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﺘـﻲ در‬
‫اﻧﻜﺎر ﺧﻄﺎﻫﺎ و اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﻲ ﻛﻪ از آﻧﺎن ﺳﺮ ﻣﻲزﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ‪.‬‬

‫‪86‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻨﮕﺮ روزي در ﻣﺠﻠﺲ ﻣﺒﺎرﻛﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ و ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‬
‫ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻲ وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪ و ﺑﻪ راﺳﺖ و ﭼﭗ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ ﺟﺎي اﻳﻦ ﻛـﻪ ﺑﻴﺎﻳـﺪ و در‬
‫ﺣﻠﻘﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻪاي از ﻣﺴﺠﺪ رﻓﺘﻪ دﺳﺖ ﺑﻪ ازار ﻣﻲﺑ‪‬ﺮَد! ﺟﺎي ﺗﻌﺠﺐ اﺳﺖ!‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﭼﻪ ﻛﺎر ﺑﻜﻨﺪ؟! ﮔﻮﺷﻪي ازارش را از ﺟﻠﻮ ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ آراﻣﻲ ﻧﺸﺴـﺖ و‬
‫ادرار ﻧﻤﻮد! اﺻﺤﺎب ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪﻧﺪ‪ ،‬در ﻣﺴﺠﺪ ادرار ﻣﻲﻛﻨﺪ! ﻣﻲﺧﻮاﺳـﺘﻨﺪ‬
‫ﺑﻪ او ﺣﻤﻠﻪ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آنﻫـﺎ را دﻋـﻮت ﺑـﻪ آراﻣـﺶ ﻧﻤـﻮده و ﺧﺸـﻢ آﻧـﺎن را‬
‫ﺗﺴﻜﻴﻦ داد و ﻫﻤﻮاره ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ادرارش را ﺑﺮ او ﻗﻄﻊ ﻧﻜﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﺮ او ﺷﺘﺎب ﻧﻜﻨﻴـﺪ ادرارش را‬
‫ﻗﻄﻊ ﻧﻜﻨﻴﺪ و ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و او ﺷﺎﻳﺪ از آﻧﺎن ﺧﺒﺮ ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ از ادرار‬
‫ﻓﺎرغ ﺷﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﻦ ﻣﻨﻈﺮ را ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﻲﻛﺮد و اﺻﺤﺎﺑﺶ را آرام ﻣﻲﻛﺮد!‬
‫آه! ﭼﻪﻗﺪر ﺑﺮدﺑﺎر ﺑﻮد! ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ اﻋﺮاﺑﻲ از ادرار ﻓﺎرغ ﺷﺪ و ازارش را ﺑﺮ ﻛﻤﺮش ﺑﺴـﺖ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﺮﻣﻲ او را ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬او آﻣـﺪ و در ﺟﻠـﻮي رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬اﻳﺴـﺘﺎد‪،‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻨﺎ ﻧﺸﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز و ﻗﺮاﺋـﺖ‬
‫ﻗﺮآن ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ و آن ﻣﺮد اﻳﻦ ﻧﺼﻴﺤﺖ را‬
‫ﻓﻬﻤﻴﺪ و رﻓﺖ‪.‬‬
‫ﭼﻮن وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺮا رﺳﻴﺪ اﻋﺮاﺑﻲ آﻣﺪ و ﺑﺎ آﻧﺎن ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺗﻜﺒﻴﺮ‬
‫ﺗﺤﺮﻳﻤﻪ را ﺟﻬﺖ اﻣﺎﻣﺖ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﮔﻔﺖ و ﺳﭙﺲ ﻗﺮاﺋﺖ ﺧﻮاﻧﺪ و ﺑﻪ رﻛﻮع رﻓﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﺳﺮ‬
‫از رﻛﻮع ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮد ﮔﻔﺖ‪َ » :‬ﺳ ِﻤ َﻊ اﻟ ﱠﻠـ ُﻪ ﳌَ ِ ْﻦ َﲪِﺪَ ُه« ﻧﻤﺎزﮔﺰاران ﭘﺸﺖ ﺳﺮ او ﮔﻔﺘﻨﺪ‪َ » :‬ر ﱠﺑﻨَﺎ َﻟ َﻚ‬
‫َ‬
‫ﳏ ﱠﻤﺪً ا‪َ ,‬وﻻَ ﺗ َْﺮ َﺣ ْﻢ َﻣ َﻌﻨَﺎ‬
‫ﲪﻨِﻲ َو ُ َ‬
‫اﳊ ْﻤﺪُ « ﻣﮕﺮ اﻳﻦ اﻋﺮاﺑﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮد‪» :‬اﻟ ﱠﻠ ُﻬ ﱠﻢ ْار َ ْ‬
‫َأ َﺣﺪً ا« ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﺧﺪا! ﻓﻘﻂ ﺑﺮ ﻣﻦ و ﻣﺤﻤﺪ رﺣﻢ ﻛﻦ و در ﺗﺮﺣﻢ ﻣﺎ ﻛﺴﻲ را ﺷﺮﻳﻚ ﻣﻜﻦ«‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﻳﻦ ﺳﺨﻦ او را ﺷﻨﻴﺪ وﻗﺘﻲ از ﻧﻤﺎز ﻓﺎرغ ﮔﺮدﻳﺪ رو ﺑﻪ اﺻﺤﺎب ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪:‬‬

‫ﮔﻮﻳﻨﺪهي اﻳﻦ ﻛﻠﻤﺎت ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﻮد؟ اﺻﺤﺎب ﺑﻪ ﻃﺮف او اﺷﺎره ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او‬
‫را ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪ ﭼﻮن در ﺟﻠﻮﻳﺶ اﻳﺴﺘﺎد‪ ،‬دﻳﺪ ﻫﻤﺎن اﻋﺮاﺑﻲ اﺳﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﺒﺖ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﻗﻠﺒﺶ ﺟﺎي ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ دوﺳﺖ ﻣﻲداﺷﺖ رﺣﻤﺖ ﻓﻘﻂ ﺑﺮ آن‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫‪87‬‬

‫دو ﺑﺮﺳﺪ و ﺑﺲ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﻠﻢ و ﻣﺮﺑﻲ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ وﺳﻴﻌﻲ را‬
‫ﺗﻨﮓ و ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻮدي! ﻳﻌﻨﻲ رﺣﻤﺖ ﺧﺪا ﻫﻤﻪي ﻣﺎ و ﻫﻤﻪي ﻣﺮدم را ﻓﺮا ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬ﭘﺲ آن‬
‫را ﺑﺮ ﺧﻮد و ﻣﻦ ﺗﻨﮓ و ﻣﻨﺤﺼﺮ ﻣﮕﺮدان‪.‬‬
‫ﺑﺒﻴﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺎﻟﻚ ﻗﻠﺒﺶ ﺷﺪه ﺑﻮد؛ زﻳﺮا ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﭼـﻮن او‬
‫ﻳﻚ اﻋﺮاﺑﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ از ﺑﻴﺎﺑﺎن آﻣﺪه ﺑﻮد و در ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪي اﺑﻮﺑﻜﺮ و ﻋﻤﺮ‪ ،‬و ﻣﻌـﺎذ و ﻋﻤـﺎر‬
‫ﻧﺮﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ دﻳﮕﺮان ﻣﻮرد ﻣﺆاﺧﺬه ﻗﺮار ﮔﻴﺮد‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻲ ﺑﻪ داﺳﺘﺎن ﻣﻌﺎوﻳﻪ ﺑﻦ ﺣﻜﻢ ﻛﻪ از ﻋﻤﻮم ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑـﻮد‪ ،‬ﺑﻨﮕـﺮ‪ .‬وي در ﻣﺪﻳﻨـﻪ‬
‫ﺳﻜﻮﻧﺖ ﻧﺪاﺷﺖ و ﺑﺎ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻣﺠﺎﻟﺴـﺘﻲ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ ﮔﻮﺳـﻔﻨﺪاﻧﻲ داﺷـﺖ ﻛـﻪ در‬
‫ﺟﺎﻫﺎي ﺳﺮﺳﺒﺰ ﺑﻪ ﭼﻮﭘﺎﻧﻲ آنﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد‪ ،‬روزي ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ آﻣﺪ و وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷـﺪ و در‬
‫ﻣﺠﻠﺲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬و اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﺷﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬در ﻣﻮرد ﻋﻄﺴﻪ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ و‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻣﻲداد‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷـﻨﻴﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﺑﺮادرش ﻋﻄﺴﻪاي زد و اﻟﺤﻤﺪﷲ ﮔﻔﺖ‪ :‬او ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﻳﺮﺣﻤﻚ اﷲ‪.‬‬
‫ﻣﻌﺎوﻳﻪ آن را ﺣﻔﻆ ﻧﻤﻮد و رﻓﺖ‪ :‬ﭼﻨﺪ روزي ﺑﻌﺪ ﺑـﺮاي ﻛـﺎري ﺑـﻪ ﻣﺪﻳﻨـﻪ آﻣـﺪ و وارد‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺷﺪ‪ ،‬دﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎ آﻧﺎن در ﻧﻤﺎز ﺷـﺮﻳﻚ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬در ﻋﻴﻦ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﻪ آنﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﻧﻤﺎز ﺑﻮدﻧﺪ ﺷﺨﺼﻲ ﻋﻄﺴﻪ زد‪ .‬اﻣﺎ »اﻟﺤﻤﺪﷲ« ﻧﮕﻔـﺖ‪،‬‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣﻌﺎوﻳﻪ آﻣﺪ ﻛﻪ ﻳﺎد ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ‪ ،‬ﻫﺮﮔـﺎه ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﻋﻄﺴـﻪ ﺑﺰﻧـﺪ و ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪:‬‬
‫»اﻟﺤﻤﺪﷲ« ﺑﺮادرش ﺑﮕﻮﻳﺪ‪» :‬ﻳﺮﺣﻤﻚ اﷲ«‪ .‬ﻓﻮراً ﻣﻌﺎوﻳﻪ در ﺟﻮاب آن ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫»ﻳﺮﺣﻤﻚ اﷲ« ﻧﻤﺎزﮔﺰاران آﺷﻔﺘﻪ ﮔﺸﺘﻨﺪ و از روي اﻧﻜﺎر ﻧﮕﺎهﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﺳـﻮي او دوﺧﺘﻨـﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻮن ﻣﻌﺎوﻳﻪ وﺣﺸﺖ و اﺿﻄﺮاب آنﻫﺎ را دﻳﺪ‪ .‬ﺳﺮاﺳـﻴﻤﻪ ﺷـﺪ و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣـﺎدرم ﺑـﻪ ﻋـﺰاﻳﻢ‬
‫ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ! ﭼﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﻣﺮا ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟! آنﻫﺎ ﺷﺮوع ﻧﻤـﻮده و دﺳـﺖﻫﺎﻳﺸـﺎن را ﺑـﻪ رانﻫـﺎ‬
‫ﻣﻲزدﻧﺪ ﺗﺎ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﭼﻮن وي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد او را ﺑﻪ ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ ﻓﺮا ﻣﻲﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺎﻣﻮش ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻧﻤﺎز ﺑـﻪ‬
‫ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ر‪‬ﺧَﺶ را ﺑﻪ ﻃﺮف اﺻﺤﺎب ﺑﺮﮔﺮداﻧـﺪ‪ ،‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﻫﻤﻬﻤـﻪ و‬

‫‪88‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺻﺪاﻫﺎي آﻧﺎن و ﺻﺪاي ﻛﺴﻲ را ﻛﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺷﻨﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﺻـﺪاي ﺟﺪﻳـﺪي‬
‫ﺑﻮد ﻛﻪ آن را ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﻟﺬا از آﻧﺎن ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ در ﻧﻤﺎز ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮد؟ اﺻﺤﺎب ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي ﻣﻌﺎوﻳﻪ اﺷﺎره ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﻧﺰد ﺧﻮدش ﻓـﺮا ﺧﻮاﻧـﺪ‪ ،‬ﻣﻌﺎوﻳـﻪ ﺗﺮﺳـﺎن و ﻟـﺮزان ﺟﻠـﻮ رﻓـﺖ و‬
‫ﻧﻤﻲداﻧﺴﺖ ﺑﺎ وي ﭼﻪ ﺑﺮﺧﻮردي ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ او آنﻫـﺎ را در ﻧﻤﺎزﺷـﺎن ﻣﺸـﻐﻮل‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد و ﺧﺸﻮعﺷﺎن را ﻗﻄﻊ ﻛﺮده ﺑـﻮد‪ ،‬ﻣﻌﺎوﻳـﻪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣـﺎدر و ﭘـﺪرم ﻓـﺪاﻳﺖ ﺷـﻮﻧﺪ‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ! ﻣﻦ ﻫﻴﭻ ﻣﻌﻠﻤﻲ را ﺑﻬﺘﺮ ﻗﺒﻞ از او و ﺑﻌﺪ از او ﻧﺪﻳﺪم ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﺑﺮ ﻣﻦ‬
‫ﺧﺸﻢ ﻧﻜﺮد و ﻣﺮا ﻧﺰد و ﻧﺎﺳﺰا ﻧﮕﻔﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻘﻂ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﻌﺎوﻳﻪ! ﻫﻤﺎﻧﺎ در اﻳﻦ ﻧﻤﺎز ﭼﻴﺰي‬
‫از ﻗﺒﻴﻞ ﺳﺨﻨﺎن ﻣﺮدم درﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻓﻘﻂ آن ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺗﺴﺒﻴﺢ و ﺗﻜﺒﻴﺮ و ﻗﺮآن و ﺑﺲ‪.‬‬
‫آري! ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎوﻳﻪ آن را ﻓﻬﻤﻴـﺪ و ﺳـﭙﺲ ﻧﻔﺴـﺶ آرام ﺷـﺪ و‬
‫ﻗﻠﺒﺶ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺷﺮوع ﻛﺮد و از اﻣﻮر و ﻣﺸﻜﻼت ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺧﻮدش ﭘﺮﺳـﻴﺪ و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺗﺎزه از ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ ﺑﺮﮔﺸﺘﻪام و ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﻼم را آورد و در ﻣﻴﺎن ﻣﺎ ﻣﺮداﻧﻲ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‬
‫ﻛﻪ ﻧﺰد ﻛﺎﻫﻨﺎن )ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ادﻋﺎي ﻋﻠﻢ ﻏﻴﺐ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ( ﻣﻲروﻧﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ از آنﻫﺎ در ﻣﻮرد ﻏﻴﺐ‬
‫ﻣﻲﭘﺮﺳﻨﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻧﺰد آنﻫﺎ ﻣﺮو ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻮن ﺗﻮ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻫﺴﺘﻲ و ﺟﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ‬
‫ﻛﺴﻲ ﻏﻴﺐ ﻧﻤﻲداﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎوﻳﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬در ﻣﻴﺎن ﻣﺎ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧﮕﺎهﻛﺮدن ﭘﺮﻧﺪه ﻓﺎل ﺑـﺪ‬
‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﻳﻦ ﻓﻘﻂ ﭼﻴﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ آن را در ﺳﻴﻨﻪﻫﺎيﺷـﺎن ﻣـﻲﺑﻴﻨـﺪ‪،‬‬
‫وﻟﻲ آنﻫﺎ را از ﻧﻴﺖﺷﺎن ﺑﺎزﻧﻤﻲدارد‪ ،‬زﻳﺮا آن در ﻧﻔﻊ و ﺿﺮر ﻫﻴﭻ ﺗﺄﺛﻴﺮي ﻧﺪارد‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺑﻮد ﺗﻌﺎﻣﻞ او ﺑﺎ اﻋﺮاﺑﻲ ﻛﻪ در ﻣﺴﺠﺪ ادرار ﻛﺮد‪ ،‬و ﻣﺮدي ﻛﻪ در ﻧﻤﺎز ﺳـﺨﻦ ﮔﻔـﺖ‪.‬‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ وﺿﻌﻴﺖ آﻧﺎن را ﻣﺮاﻋﺎت ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﺎ آﻧﺎن ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻧﻤﻮد؛ زﻳﺮا اﺷﺘﺒﺎه از اﻣﺜﺎل آﻧﺎن‬
‫ﺑﻌﻴﺪ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻌﺎذ ﺑﻦ ﺟﺒﻞ از ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮﻳﻦ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻮد و از ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﻃﻠﺐ ﻋﻠﻢ ﻋﺸﻖ‬
‫و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮي داﺷﺖ‪ .‬ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑـﺎ اﺷـﺘﺒﺎﻫﺎﺗﺶ اﺳـﻠﻮﺑﻲ ﻣﺘﻔـﺎوت ﺑـﺎ‬
‫ﺗﻌﺎﻣﻞ در اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت دﻳﮕﺮان داﺷﺖ‪ .‬ﻣﻌﺎذ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء را ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ و ﺳﭙﺲ‬

‫‪89‬‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫ﻧﺰد ﻗﻮﻣﺶ ﻣﻲرﻓﺖ و ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء را در ﻣﺴﺠﺪﺷﺎن ﺑﻪ آﻧﺎن اﻣﺎﻣﺖ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬از اﻳـﻦ رو ﻧﻤـﺎز‬
‫او ﻧﻔﻞ و ﻧﻤﺎز آﻧﺎن ﻓﺮض ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻣﻌﺎذ ﺷﺒﻲ ﻧﺰد ﻗﻮﻣﺶ رﻓﺖ و ﺗﻜﺒﻴﺮ اﻣﺎﻣﺖ را ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺟﻮاﻧﻲ آﻣﺪ و ﭘﺸﺖ ﺳﺮ او اﻗﺎﻣـﺖ‬
‫ﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻣﻌﺎذ ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ را ﺧﻮاﻧﺪ و ﮔﻔﺖ‪ ﴾t⎦⎫Ïj9!$Ò9$# Ÿωuρ﴿ :‬ﻣﺮدم ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» :‬آﻣـﻴﻦ« آﻧﮕـﺎه‬
‫ﻣﻌﺎذ ﺳﻮره ﺑﻘﺮه را آﻏﺎز ﻧﻤﻮد‪ ،‬در آن روزﻫﺎ ﻣﺮدم در ﻛﺎر و ﻛﻮﺷﺶ در ﻣـﺰارع و ﭼﺮاﻧﻴـﺪن‬
‫ﺣﻴﻮاﻧﺎتﺷﺎن در ﻃﻮل روز ﺧﺴﺘﻪ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﻤـﻴﻦ ﻛـﻪ ﻧﻤﺎزﺷـﺎن را ﻣـﻲﺧﻮاﻧﺪﻧـﺪ ﺑـﻪ‬
‫رﺧﺘﺨﻮاﺑﺸﺎن ﭘﻨﺎه ﻣﻲﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﻮان در ﻧﻤﺎز اﻳﺴﺘﺎد و ﻣﻌﺎذ ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ و ﻣـﻲﺧﻮاﻧـﺪ ﭼـﻮن‬
‫ﻧﻤﺎز ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﺟﻮان ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎزش را ﺗﻤﺎم ﻛﺮد و از ﻣﺴـﺠﺪ ﺑﻴـﺮون ﺷـﺪ و ﺑـﻪ ﺧﺎﻧـﻪاش‬
‫رﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻌﺎذ ﮔﺰارش ﺟﻮان را ﺑﻪ ﻣﺤﻀﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬رﺳﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺟﻮان ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫ﻣﻌﺎذ ﻧﻤﺎز را ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬از ﻧﻤﺎز ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻣﻌﺎذ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪:‬‬
‫ﭼﻪ ﺳﻮرهاي ﻣﻲﺧﻮاﻧﻲ؟ ﻣﻌﺎذ ﺧﺒﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﻮره ﺑﻘﺮه و‪ ...‬ﺳﻮرهﻫﺎي ﻃﻮﻳﻞ را ﺑﺮﻣﻲﺷﻤﺮد‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻓﻬﻤﻴﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲﺷﺪن ﻧﻤﺎز از‬
‫آن ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬و از اﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺮ آﻧﺎن ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ از ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﺎزﻣﻲﻣﺎﻧﻨﺪ‪،‬‬
‫ﻟﺬا رو ﺑﻪ ﻣﻌﺎذ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﻌﺎذ! ﻣﮕﺮ ﺗﻮ ﻓﺘﻨﻪﮔﺮ ﻫﺴﺘﻲ؟ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ ﻣﺮدم را ﻓﺘﻨﻪ‬
‫ﺑﻴﻨﺪازي و از دﻳﻦﺷﺎن آنﻫﺎ را ﻣﺘﻨﻔﺮ ﺳﺎزي؟ ﺳﻮرهﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬

‫﴿‪Ï™!$uΚ¡¡9$#uρ‬‬

‫‪،﴾É−Í‘$©Ü9$#uρ‬‬

‫﴿‪ ﴾4©y´øótƒ #sŒÎ) È≅ø‹©9$#uρ﴿ ،﴾$yγ8ptéÏuρ ħ÷Κ¤±9$#uρ﴿ ،﴾Ælρçã9ø9$# ÏN#sŒ Ï™!$uΚ¡¡9$#uρ‬را ﺑﺨﻮان‪ .‬ﺳﭙﺲ روﻳﺶ‬
‫را ﺑﻪ ﻃﺮف ﺟﻮان ﻛﺮد و ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﺮادرزاده! ﺗﻮ وﻗﺘﻲ ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﻲ ﭼﻪ ﻛﺎر‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ ﮔﻔﺖ ﻣﻦ ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ را ﻣﻲﺧﻮاﻧﻢ و از ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻬﺸﺖ را ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ و از دوزخ‬
‫ﺑﻪ او ﭘﻨﺎه ﻣﻲﺑﺮم‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺟﻮان ﺑﻪ ﻳﺎد آورد ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬زﻳﺎد دﻋﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﻌﺎذ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ‬
‫ﺻﻮرت دﻋﺎي ﻃﻮﻻﻧﻲ دارد‪ .‬ﻟﺬا در ﭘﺎﻳﺎن ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ دﻋﺎي ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﻤﺎ ﺑﺮاي‬
‫ﭼﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ آن را ﻧﻤﻲداﻧﻢ!‬

‫‪90‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬دﻋﺎي ﻣﻦ و ﻣﻌﺎذ در ﻣﻮرد آن ﭼﻴﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ دﻋﺎ ﻣﻲﻛﻨـﻲ؛‬
‫ﻳﻌﻨﻲ از ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻬﺸﺖ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ و از دوزخ ﭘﻨﺎه ﻣﻲﺟﻮﻳﻴﻢ‪ .‬ﺟﻮان از اﻳﻦ ﻛـﻪ ﻣﻌـﺎذ او را‬
‫ﺑﻪ ﻧﻔﺎق ﻣﺘﻬﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﺄﺛﺮ و ﻧﺎراﺣـﺖ ﺷـﺪه ﺑـﻮد‪ .‬ﮔﻔـﺖ‪ :‬اﻟﺒﺘـﻪ ﻣﻌـﺎذ ﺑـﻪ زودي‬
‫ﺧﻮاﻫﺪ داﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ در »ﺟﻬﺎد در راه ﺧﺪا« ﭼﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ دﺷﻤﻦ ﻫﺠـﻮم آورد‬
‫و اﻳﻦ ﺳﺨﻦ را در ﺣﺎﻟﻲ ﺑﻪ زﺑﺎن آورد ﻛﻪ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺧﺒﺮ ﻫﺠﻮم دﺷﻤﻦ را داده ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬در آن‬
‫وﻗﺖ اﻳﻤﺎن ﻣﻦ ﺑﺮاي ﻣﻌﺎذ روﺷﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺣﺎل او ﻣﺮا ﺑﻪ ﻧﻔﺎق ﻣﺘﻬﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ! ﻫﻨﻮز ﭼﻨـﺪ‬
‫روزي ﻧﮕﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﺒﺮد در ﮔﺮﻓﺖ و ﺟﻮان در ﺟﻬﺎد ﺷﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮده و ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ! ﺧﺪا از‬
‫او راﺿﻲ ﺑﺎد! وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از اﻳﻦ ﺧﺒﺮ آﮔﺎﻫﻲ ﻳﺎﻓﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﺎذ ﮔﻔﺖ‪ :‬دﺷﻤﻦ ﻣﻦ و ﺗـﻮ‬
‫ﭼﻪ ﺷﺪ؟ ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺗﻮ او را ﺑﻪ ﻧﻔﺎق ﻣﺘﻬﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮدي‪ .‬ﻣﻌﺎذ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺧـﺪا‬
‫راﺳﺖ ﮔﻔﺖ و ﻣﻦ دروغ ﮔﻔﺘﻢ ﺑﻪ راﺳﺘﻲ ﻛﻪ او ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ در ﻃﺒﻴﻌﺖﻫﺎ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﺮدم ﺑﻴﻨﺪﻳﺶ و اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ آﻧـﺎن‬
‫ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮد‪ ،‬ﻓﻜﺮ ﻛﻦ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻣﻌﺎذ ﺑﻦ ﺟﺒﻞ ﺑﻨﮕﺮ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﺒـﻮب‬
‫او ﺑﻮد و در ﺧﺎﻧﻪاش ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺷﺪه ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬اﺻﺤﺎﺑﺶ را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺣﺮﻗﺎت از ﻗﺒﻴﻠﻪي ﺟﻬﻴﻨﻪ ﮔﺴـﻴﻞ داﺷـﺖ و اﺳـﺎﻣﻪ‬
‫ﺑﻦ زﻳﺪ در ﺿﻤﻦ ﺳﺮﺑﺎزان ﻟﺸﻜﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺻﺒﺤﮕﺎه ﺟﻨﮓ درﮔﺮﻓﺖ و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭘﻴﺮوز ﺷـﺪﻧﺪ و‬
‫دﺷﻤﻦ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮار ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬در ﻣﻴﺎن ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺮدي ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﺒﺮد ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﭼﻮن دﻳﺪ‬
‫ﻛﻪ ﻳﺎراﻧﺶ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮردﻧﺪ‪ ،‬اﺳﻠﺤﻪاش را اﻧﺪاﺧﺖ و ﻓﺮار ﻛﺮد‪.‬‬
‫اﺳﺎﻣﻪ و ﻣﺮدي از اﻧﺼﺎر او را دﻧﺒﺎل ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬آن ﻣﺮد ﻣﻲدوﻳﺪ و آن دو او را دﻧﺒـﺎل ﻛـﺮده‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ و او ﺑﻪ ﺷﺪت ﻣﻲﺗﺮﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ درﺧﺘﻲ در وﺳﻂ آﻧﺎن ﻗـﺮار ﮔﺮﻓـﺖ‪ ،‬آن ﻣـﺮد ﺑـﻪ‬
‫درﺧﺖ ﭘﻨﺎه ﺑﺮد و اﺳﺎﻣﻪ و ﻣﺮد اﻧﺼﺎري او را ﻣﺤﺎﺻﺮه ﻛﺮدﻧﺪ و ﺷﻤﺸﻴﺮ را ﺑﺮ او ﺑﺎﻻ ﺑﺮدﻧـﺪ‪،‬‬
‫وﻗﺘﻲ آن ﺷﺨﺺ دو ﺷﻤﺸﻴﺮ را دﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻻي ﺳﺮ او ﺑﺮق ﻣﻲزﻧﻨﺪ و اﺣﺴﺎس ﻛﺮد ﻛﻪ ﻣـﺮگ‬
‫ﺑﺮ او ﻫﺠﻮم آورده اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺮزﻳﺪ و آب دﻫﺎن ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪهاش را ﺟﻤﻊ ﻣﻲﻧﻤـﻮد و ﺣﺸـﺖزده‬
‫ﮔﻔﺖ‪َ » :‬أ ْﺷ َﻬﺪُ َأ ْن ﻻَ إِ َﻟ َﻪ إِ ﱠﻻ اﻟ ﱠﻠـ ُﻪ َو َأ ْﺷ َﻬﺪُ َأ ﱠن ُﳏ ﱠَﻤﺪً ا َﻋ ْﺒﺪُ ُه َو َر ُﺳﻮ ُﻟ ُﻪ«‪.‬‬

‫ﺧﻮراك ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻛﻦ‬

‫‪91‬‬

‫اﻧﺼﺎري و اﺳﺎﻣﻪ ﺣﻴﺮان ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬آﻳﺎ ﻓﻮراً اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪ! اﻳﻦ ﺣﻴﻠﻪاي اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫آن را ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﺎن در ﻣﻴﺪان ﻧﺒﺮد ﺑﻮده و اوﺿﺎع آﺷﻔﺘﻪ اﺳـﺖ‪ ،‬در ﭘﻴﺮاﻣـﻮن ﺧـﻮد‬
‫ﻣﻲﻧﮕﺮﻧﺪ‪ ،‬ﭘﻴﻜﺮﻫﺎي ﭘﺎره ﺷﺪه و دﺳﺖﻫﺎي ﺑﺮﻳﺪه ﺷﺪه را ﻣـﻲﺑﻴﻨﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎﻫﻢ درآﻣﻴﺨﺘـﻪ و‬
‫ﺧﻮنﻫﺎ ﺟﺎرياﻧﺪ و ﺑﺪنﻫﺎ ﻣﻲﻟﺮزﻧﺪ‪ .‬آن ﻣﺮد در ﺟﻠﻮﺷﺎن ﺑﻪ آن دو ﻣﻲﻧﮕﺮﻳﺴـﺖ‪ ،‬ﺣﺘﻤـﺎً ﺑـﻪ‬
‫ﺳﺮﻋﺖ ﻳﻚ ﺗﺼﻤﻴﻤﻲ اﺗﺨﺎذ ﮔﺮدد‪ .‬در ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪاي اﻣﻜﺎن دارد ﺗﻴﺮي ﻫﺪف ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﺪه ﻳـﺎ‬
‫ﺑﻲﻫﺪف ﺑﻴﺎﻳﺪ و آن دو را ﻛﺸﺘﻪ ﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﺑﮕﺬارد‪ ،‬در آﻧﺠﺎ ﻣﺠﺎﻟﻲ ﺑﺮاي اﻧﺪﻳﺸﻪي آرام ﻧﺒﻮد‪.‬‬
‫اﻧﺼﺎري ﺷﻤﺸﻴﺮش را ﭘﺎﺋﻴﻦ آورد‪ ،‬وﻟﻲ اﺳﺎﻣﻪ ﮔﻤﺎن ﺑﺮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﺣﻴﻠﻪاي اﺳﺖ‪ .‬ﻟـﺬا او را‬
‫ﺷﻤﺸﻴﺮي زد و ﺑﻪ ﻗﺘﻠﺶ رﺳﺎﻧﺪ! آﻧﺎن در ﺣﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﻠﺐﻫﺎﻳﺸﺎن از ﺷـﻤﻴﻢ‬
‫و ﺳﺮﺧﻮﺷﻲ ﭘﻴﺮوزي ﺷﺎدﻣﺎن ﺑﻮد‪.‬‬
‫اﺳﺎﻣﻪ در ﺟﻠﻮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﺴﺘﺎد و داﺳﺘﺎن ﻣﻌﺮﻛﻪ را ﺑﺮاي او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﻮد و داﺳﺘﺎن‬
‫آن ﻣﺮد را ﻛﻪ ﭼﻪ ﺑﺮاﻳﺶ ﭘﻴﺶ آﻣﺪه ﺑﻮد ﺑﺎزﮔﻮ ﻛﺮد‪ .‬ﻣﻌﺮﻛﻪ از ﭘﻴـﺮوزي ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن ﺣﻜﺎﻳـﺖ‬
‫داﺷﺖ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از روي ﺳﺮور و ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ آن را ﮔﻮش ﻣﻲﻛـﺮد‪ .‬اﻣـﺎ اﺳـﺎﻣﻪ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫آﻧﮕﺎه او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪم‪ ،‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﭼﻬﺮهي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻻ إﻟـﻪ‬
‫إﻻ اﷲ! او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪي؟ اﺳﺎﻣﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آن ﻛﻠﻤﻪ را از ﻃﺮف ﺧﺎﻟﺼﺎﻧﻪ و از‬
‫درون ﻗﻠﺐ ﻧﮕﻔﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ از ﺗﺮس اﺳﻠﺤﻪ آن را ﺑﺮ زﺑﺎن آورد و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻻ‬
‫إﻟﻪ إﻻ اﷲ! او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪي! ﭼﺮا ﻗﻠﺒﺶ را ﭘﺎره ﻧﻜﺮدي ﺗﺎ ﺑـﺪاﻧﻲ ﻛـﻪ او ﺷـﻬﺎدﺗﻴﻦ را از‬
‫ﺗﺮس اﺳﻠﺤﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﺎن ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺑﻪ اﺳﺎﻣﻪ دوﺧﺘﻪ ﺑﻮد و ﻫﻤﻮاره ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻻ‬
‫إﻟﻪ إﻻ اﷲ او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪي! ﺗﻮ ﭼﻪ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﺑﻪ ﻻ إﻟﻪ إﻻ اﷲ داري وﻗﺘﻲ در روز ﻗﻴﺎﻣـﺖ‬
‫ﺑﻴﺎﻳﺪ و ﻋﻠﻴﻪ ﺗﻮ ﺣﺠﺖ ﺑﻴﺎورد! اﺳﺎﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻫﻤﻮاره اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را ﺗﻜﺮار ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫ﻣﻦ دوﺳﺖ داﺷﺘﻢ اي ﻛﺎش ﺗﺎ اﻳﻦ روز اﺳﻼم ﻧﻤﻲآوردم‪.‬‬

‫راي‪...‬‬
‫»ﮔﻤﺎن ﻣﺒﺮ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﻳﻚ رﻧﮓ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ آنﻫﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﻃﺒﺎﺋﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻏﻴـﺮ ﻗﺎﺑـﻞ‬
‫ﺷﻤﺎر«‪.‬‬

‫ﺳﺨﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻦ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻮال روﺷﻦ ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ ﻣﺮدم و ﻧـﻮع ﮔﻔﺘﮕﻮﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ آﻧـﺎن را ﺑـﻪ ﻫﻴﺠـﺎن‬
‫ﻣﻲآورد ﭘﻲ ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ ﻧﺸﺴﺘﻲ ﺳﺨﻦ را ﺑﺎ ﻛﻼم ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺳﺮﺷﺖ وي آﻏـﺎز‬
‫ﻛﻦ و اﻳﻦ از ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﺸﺮ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲرود؛ زﻳﺮا ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺟـﻮان ﺑﺮﻣـﻲﮔﺰﻳﻨـﻲ از‬
‫ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ ﻳﻚ ﭘﻴﺮﻣﺮد ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻮال ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑـﺎ ﻳـﻚ ﻋـﺎﻟﻢ ﺗـﺎ ﻳـﻚ‬
‫ﺟﺎﻫﻞ و ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﺗﺎ ﺧﻮاﻫﺮ ﻳﻜﺴﺎن ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻨﻈﻮرم اﺧﺘﻼف ﻛﻠﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ داﺳﺘﺎﻧﻲ را ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺧﻮاﻫﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣـﻲﻛﻨـﻲ‬
‫درﺳﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﻪ آن را ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﻳﺎ آﻧﭽﻪ را ﺑﺎ ﻳﻚ ﺟﻮان در ﻣﻴﺎن ﻣـﻲﮔـﺬاري‪،‬‬
‫ﻧﺒﺎﻳﺪ آن را ﻳﻚ ﭘﻴﺮﻣﺮد ﺑﺸﻨﻮد! ﻫﺮﮔﺰ! ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻨﻈﻮرم اﺧﺘﻼف ﻛـﻮﭼﻜﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻴﻮه‬
‫ﻋﺮﺿﻪﻧﻤﻮدن داﺳﺘﺎن ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﻣﻀﻤﻮن آن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲﺷـﻮد‪ .‬اﻳـﻦ‬
‫ﻣﻄﻠﺐ را ﺑﺎ ﻳﻚ داﺳﺘﺎن ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲدﻫﻴﻢ‪:‬‬
‫اﮔﺮ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﻲ از ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎن ﺑﺰرگ ﺳﺎل ﻛﻪ ﻋﻤﺮﺷﺎن از ﺳـﻦ ﻫﺸﺘﺎدﺳـﺎﻟﮕﻲ ﮔﺬﺷـﺘﻪ و ﺑـﻪ‬
‫دﻳﺪار ﭘﺪر ﺑﺰرگ ﺷﻤﺎ آﻣﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ آﻧﺎن داﺳـﺘﺎﻧﻲ را‬
‫ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ دوﺳﺘﺎﻧﺖ ﺑﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎن رﻓﺘﻪاﻳﺪ؟ ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﭼﮕﻮﻧﻪ در ﻓﻮﺗﺒـﺎل ﮔﻠـﻲ را‬
‫ﺑﻪ ﺛﻤﺮ رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮپ را ﺑﺎ ﺳﺮش ﻛﻨﺘﺮل ﻧﻤـﻮد و ﺳـﭙﺲ ﺑـﺎ زاﻧـﻮﻳﺶ آن را زد‪ .‬در‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻨﺪﻳﺪ و ﺑﻪ داﺳﺘﺎن ﺧﻮدﺗﺎن ﺧﻮﺷﺤﺎل و ﺷﺎدﻣﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ ،‬ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ ﺳـﺨﻨﺎن در‬
‫اﻳﻨﺠﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺷﻜﻞ وﻗﺘﻲ ﺑﺎ ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎً ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴـﺖ‬
‫ﻛﻪ ﺷﻤﺎ داﺳﺘﺎنﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ ﻳﺎ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﺮدان ﺑﺎ زﻧﺎنﺷﺎن را ﺑﺎ آﻧﺎن ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ‪،‬‬
‫ﮔﻤﺎن ﻣﻲﻛﻨﻢ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎﻫﻢ ﻣﻮاﻓﻖ ﻫﺴﺘﻴﻢ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻳﻜﻲ از ﺷﻴﻮهﻫﺎ ﺟﺬب ﻣﺮدم اﺧﺘﻴﺎر ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﺎن ﻣﻲﭘﺴـﻨﺪﻧﺪ و آنﻫـﺎ‬
‫را ﺑﻪ ﻫﻴﺠﺎن و ﺗﺤﺮﻳﻚ درﻣﻲآورد‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨـﺪ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﭘـﺪري ﻓﺮزﻧـﺪ ﻣﻮﻓـﻖ و ﻣﻤﺘـﺎزي دارد‪،‬‬
‫ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣـﻮرد از او ﺑﭙﺮﺳـﺪ‪ .‬و ﻗﻄﻌـﺎً او ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﭼﻴـﺰ اﻓﺘﺨـﺎر ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و‬
‫ﺧﻮﺷﺤﺎل ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره از او در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﭙﺮﺳﻲ ﻳﺎ ﺷﺨﺼﻲ دﻛﺎﻧﻲ را ﺑﺎز ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و‬

‫ﺳﺨﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻦ‬

‫‪93‬‬

‫از آن ﺳﻮد و ﻓﺎﻳﺪهاي ﻛﺴﺐ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ از او در ﻣﻮرد ﻣﻐﺎزهاش و ﻣﺮاﺟﻌـﻪ‬
‫ﻣﺮدم ﺑﻪ آن ﺑﭙﺮﺳﻴﺪ‪ ،‬اﻳﻦ اﻣﺮ وي را ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن او از ﺷـﻤﺎ و از ﻫﻤﻨﺸـﻴﻨﻲ‬
‫ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدد‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳـﻦ ﺷـﻴﻮه را رﻋﺎﻳـﺖ ﻣـﻲﻛـﺮد‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ ﺳـﺨﻦﮔﻔـﺘﻦ او ﺑـﺎ ﺟـﻮان از‬
‫ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ ﭘﻴﺮﻣﺮد‪ ،‬زن و ﻃﻔﻞ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮد‪ .‬ﭘﺪر ﺻﺤﺎﺑﻲ ﺑﺰرﮔﻮار ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ ب‬
‫در ﻏﺰوه اﺣﺪ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ و ﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺮ را ﺑﺮﺟﺎ ﮔﺬاﺷﺖ ﻛﻪ ﻏﻴـﺮ از او ﺳﺮﭘﺮﺳـﺘﻲ ﻧﺪاﺷـﺘﻨﺪ و‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺮدم ﺑﺪﻫﻲﻫﺎ زﻳﺎدي از او ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ ﮔـﺮدن اﻳـﻦ ﺟـﻮان ﻛـﻪ در ﻋﻨﻔـﻮان‬
‫ﺟﻮاﻧﻲاش ﺑﻮد ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺟﺎﺑﺮ ﻫﻤﻴﺸﻪ در ﻓﻜﺮ ﻗـﺮضﻫـﺎي ﭘـﺪر و ﺧـﻮاﻫﺮاﻧﺶ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﻃﻠﺒﻜﺎران ﺻﺒﺢ و ﺷﺎم از او ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ دﻳﻮن ﭘﺪرش را ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺟﺎﺑﺮ ﺑﺎ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﺑﻪ ﻏﺰوه ذات اﻟﺮﻗﺎع رﻓﺖ و ﺑﺮ اﺛﺮ ﺷﺪت ﻓﻘـﺮ ﺑـﻪ ﺷـﺘﺮ ﺧﺴـﺘﻪ و ﺿـﻌﻴﻔﻲ ﺳـﻮار ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ راه ﺑﺮود‪ .‬ﭼﻮن ﺳﺮﻣﺎﻳﻪاي ﻧﺪاﺷﺖ ﻛﻪ ﺷﺘﺮ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺨﺮد‪ .‬از اﻳﻦ رو ﻣـﺮدم از او‬
‫ﺳﺒﻘﺖ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و او آﺧﺮﻳﻦ ﻓﺮد ﻛﺎروان ﺑـﻮد‪ ،‬و رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬در آﺧـﺮ ﻛـﺎروان ﺣﺮﻛـﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﻪ ﺟﺎﺑﺮ رﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﺘﺮش آﻫﺴـﺘﻪ آﻫﺴـﺘﻪ در ﺣﺮﻛـﺖ ﺑـﻮد و ﻣـﺮدم از او ﺳـﺒﻘﺖ‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ اي ﺟﺎﺑﺮ؟! ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺷـﺘﺮم ﺧﺴـﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ و ﻛُﻨﺪ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺷﺘﺮت را ﺑﺨﻮاﺑﺎن و رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻧﻴـﺰ‬
‫ﺷﺘﺮش را ﺧﻮاﺑﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻋﺼﺎﻳﺖ را ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺪه ﻳـﺎ ﮔﻔـﺖ‪ :‬از اﻳـﻦ درﺧـﺖ ﺑـﺮاﻳﻢ‬
‫ﻋﺼﺎﻳﻲ ﺑﺒﺮ‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ ﻋﺼﺎ را ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬داد و ﺷﺘﺮ در ﺣـﺎل ﺧﺴـﺘﮕﻲ و ﻛـﻮﻓﺘﮕﻲ ﺑـﻪ زﻣـﻴﻦ‬
‫ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﺰد ﺷﺘﺮ آﻣﺪ و ﭼﻨﺪ ﻋﺼﺎﻳﻲ ﺑﻪ آن زد‪ .‬ﺷﺘﺮ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺳﺮﺷـﺎر از‬
‫ﻧﺸﺎط ﺑﻮد ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ ﺧﻮد را ﺑﺮ آن آوﻳﺰان ﻧﻤﻮد و ﺑﺮ ﭘﺸﺘﺶ ﻧﺸﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺟﺎﺑﺮ در ﻛﻨﺎر آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺧﻮﺷﺤﺎل و ﺷﺎدﻣﺎن ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد و ﺷـﺘﺮش ﻧﻴـﺰ ﺑﺴـﻴﺎر ﺑـﺎ‬
‫ﻧﺸﺎط و ﺗﻴﺰرو ﺷﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬رو ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﺟﺎﺑﺮ ﻛﺮد و ﺧﻮاﺳـﺖ ﺑـﺎ او ﺻـﺒﺤﺖ ﻛﻨـﺪ‪.‬‬
‫آنﻫﺎ ﭼﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺎ آنﻫـﺎ را ﺑـﺎ ﺟـﺎﺑﺮ در ﻣﻴـﺎن‬

‫‪94‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﮕﺬارد‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ در ﻋﻨﻔﻮان ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻮد و ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻣﺸﻜﻼت و اﻓﻜﺎر ﺟﻮاﻧـﺎن در ﻣـﻮرد ازدواج و‬
‫ﻛﺴﺐ رزق ﻣﻲﭼﺮﺧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬اي ﺟﺎﺑﺮ! آﻳﺎ ازدواج ﻛﺮدهاي؟ ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑﻠـﻪ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ :‬ﺑـﺎ‬
‫دﺧﺘﺮ دوﺷﻴﺰه ﻳﺎ ﺑﻴﻮهزن؟ ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺎ ﺑﻴﻮهزن‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﭼﮕﻮﻧـﻪ‬
‫ﻳﻚ ﺟﻮان در اوﻟﻴﻦ ازدواﺟﺶ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺑﻴﻮهزن ازدواج ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا از روي اﻧﺘﻘﺎد ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﭼـﺮا‬
‫ﺑﺎ دوﺷﻴﺰهاي ازدواج ﻧﻜﺮدي ﺗﺎ او ﺑـﺎ ﺗـﻮ ﺑـﺎزي ﻣـﻲﻛـﺮد و ﺗـﻮ ﺑـﺎ او ﻣﻼﻋﺒـﺖ و ﺷـﻮﺧﻲ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدي؟ ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻫﻤﺎﻧﺎ ﭘﺪرم در ﻏﺰوه اﺣﺪ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ و ﻧُﻪ ﺧﻮاﻫﺮ را ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻬﺪه ﻣﻦ ﮔﺬاﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﺟﺰ ﻣﻦ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﻣﻦ ﻧﺎﮔﻮار داﻧﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﺑـﺎ دﺧﺘـﺮي‬
‫ﻣﺎﻧﻨﺪ آنﻫﺎ ازدواج ﻛﻨﻢ و اﺧﺘﻼﻓﺎت زﻳﺎدي در ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ در ﺑﮕﻴﺮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﺎ زﻧﻲ ﺑﺰرﮔﺘﺮ‬
‫ازدواج ﻛﺮدم ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪي ﻣﺎدر آنﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﻣﻔﻬﻮم ﺳﺨﻨﺎن ﺟﺎﺑﺮ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ در ﻧﺰدش ﺟـﻮاﻧﻲ ﻗـﺮار دارد ﻛـﻪ ﻟـﺬت ﺟـﻮاﻧﻲاش را ﻓـﺪاي‬
‫ﺧﻮاﻫﺮاﻧﺶ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﺧﻮاﺳﺖ ﺷﻮﺧﻲ ﺟﺬاﺑﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ آن ﺟﻮان ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻴـﺎن ﻛﻨـﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺷﺎﻳﺪ وﻗﺘﻲ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺮوﻳﻢ و در »ﺻﺮار«)‪ (1‬ﭘﻴـﺎده ﺷـﻮﻳﻢ و ﻫﻤﺴـﺮت از‬
‫آﻣﺪن ﻣﺎ ﺧﺒﺮ ﺷﻮد ﭘﺸﺘﻲﻫﺎ را ﺑﺮاي ﺗﻮ ﺑﮕﺴﺘﺮاﻧﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ اﮔﺮﭼﻪ ﺗـﻮ ﺑـﺎ ﻳـﻚ ﺑﻴـﻮهزن ازدواج‬
‫ﻛﺮدهاي‪ ،‬اﻣﺎ او ﻫﻤﻮاره ﻧـﻮﻋﺮوس اﺳـﺖ و ﺑـﻪ آﻣـﺪن ﺗـﻮ ﺷـﺎدﻣﺎن ﻣـﻲﺷـﻮد‪ ،‬ﻓـﺮشﻫـﺎ را‬
‫ﻣﻲﮔﺴﺘﺮاﻧﺪ و ﺑﺎﻟﺸﺖﻫﺎ را ﺑﺮ آن ﻣﻲﭼﻴﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺟﺎﺑﺮ ﻓﻘﺮ و ﻧﺎداري ﺧﻮد و ﺧﻮاﻫﺮاﻧﺶ را ﺑﻪ ﻳﺎد آورد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎرﺳﻮلاﷲ!‬
‫ﭘﺸﺘﻲ! ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ! ﻧﺰد ﻣﺎ ﭘﺸﺘﻲ ﻧﻴﺴـﺖ! آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬ﻋﻨﻘﺮﻳـﺐ إنﺷـﺎءاﷲ‬
‫ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﭘﺸﺘﻲ و ﺑﺎﻟﺸﺖ ﻣﻬﻴﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ راهﺷﺎن اداﻣـﻪ دادﻧـﺪ‪ ،‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﺑﺮ ﻣﺎﻟﻲ ﻫﺪﻳﻪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا رو ﺑﻪ ﺟﺎﺑﺮ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺟﺎﺑﺮ! ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻟﺒﻴـﻚ ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! آﻧﺤﻀـﺮت‪‬‬
‫ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺷﺘﺮت را ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﻤﻲﻓﺮوﺷﻲ؟ ﺟﺎﺑﺮ اﻧﺪﻛﻲ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪ و دﻳـﺪ ﻛـﻪ ﺗﻤـﺎم ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪاش‬
‫‪ -1‬اﺳﻢ ﺟﺎﻳﻲ در ﭘﻨﺞ ﻛﻠﻴﻮﻣﺘﺮي ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻣﻨﻮره‪.‬‬

‫ﺳﺨﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻦ‬

‫‪95‬‬

‫ﻫﻤﻴﻦ ﺷﺘﺮ اﺳﺖ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻻﻏﺮ و ﺿﻌﻴﻒ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﻪ ﻣﻲﺷﺪ اﮔﺮ ﻗﻮي و ﻧﻴﺮوﻣﻨـﺪ‬
‫ﻣﻲﺑﻮد؛ اﻣﺎ ﻣﺠﺎﻟﻲ ﺑﺮاي ردﻧﻤﻮدن ﺧﻮاﺳﺘﻪي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﮕﻮ ﻳـﺎ رﺳـﻮل‬
‫اﷲ! آن را ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﻲﺧﺮي؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﻳﻚ درﻫﻢ‪ .‬ﺟـﺎﺑﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﻚ درﻫـﻢ!‬
‫زﻳﺎن ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﻪ دو درﻫﻢ‪ .‬ﺑﺎز ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻧـﻪ ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ!‬
‫زﻳﺎن ﻣﻲﻛﻨﻢ! ﻟﺬا ﻫﻤﻮاره اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭼﻬﻞ درﻫﻢ اوﻗﻴﻪ ﻃﻼ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ وﻗﺖ ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ اﻣﺎ ﺑﻪ ﺷﺮط اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﺎ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻣﻦ ﺑﺮ آن ﺳﻮار ﺷـﻮم‪ .‬آﻧﺤﻀـﺮت‬
‫ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺧﻮب اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ رﺳﻴﺪﻧﺪ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش رﻓﺖ و اﺳﺒﺎب و ﺳـﺎﻣﺎﻧﺶ را‬
‫از ﺷﺘﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻛﺮد و ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ رﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺷﺘﺮ را ﻛﻨﺎر ﻣﺴـﺠﺪ‬
‫ﺑﺴﺖ‪ .‬ﭼﻮن آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از ﻣﺴﺠﺪ ﺧـﺎرج ﺷـﺪ‪ .‬ﺟـﺎﺑﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! اﻳـﻦ ﺷـﺘﺮ‬
‫ﺷﻤﺎﺳﺖ‪ .‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اي ﺑﻼل! ﺑﻪ ﺟﺎﺑﺮ ﭼﻬﻞ درﻫﻢ و اﺿﺎﻓﻪ ﺑﺮ آن ﻧﻴﺰ ﺑﺪه‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻼل ﭼﻬﻞ‬
‫درﻫﻢ و اﻧﺪﻛﻲ اﺿﺎﻓﻪ ﺑﺮ آن ﺑﻪ ﺟﺎﺑﺮ داد‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ اﻣـﻮال را ﺑﺮداﺷـﺖ و در دﺳـﺘﺶ زﻳـﺮ و رو‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و در ﻣﻮرد وﺿﻌﻴﺖ ﺧﻮدش ﻣﻲاﻧﺪﻳﺸﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﭼﻪ ﻛﺎر ﺑﻜﻨﺪ؟! آﻳﺎ‬
‫ﺷﺘﺮي ﺧﺮﻳﺪ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﻛﺎﻻﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﺧﺎﻧﻪاش ﺧﺮﻳﺪاري ﻧﻤﺎﻳﺪ؟ ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ‪...‬‬
‫ﻧﺎﮔﻬﺎن رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رو ﺑﻪ ﺑﻼل ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﻼل! ﺷﺘﺮ را ﺑﺮدار و ﺑـﻪ ﺟـﺎﺑﺮ ﺑـﺪه‪،‬‬
‫ﺑﻼل ﺷﺘﺮ را ﺑﺮداﺷﺖ و ﻧﺰد ﺟﺎﺑﺮ رﻓﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ او رﺳﻴﺪ‪ .‬ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد‪ .‬آﻳـﺎ ﻣﻌﺎﻣﻠـﻪ ﺑـﻪ ﻫـﻢ‬
‫ﺧﻮرده؟! ﺑﻼل ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺟﺎﺑﺮ! ﺷﺘﺮ را ﺑﺮدار‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﭼـﻪ ﺧﺒـﺮ! ﺑـﻼل ﮔﻔـﺖ‪ :‬رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا‪ ‬ﺑﻪ ﻣﻦ دﺳﺘﻮر داده اﺳﺖ ﺗﺎ ﺷﺘﺮ و ﻣﺎل را ﺑﻪ ﺗﻮ ﺑﺪﻫﻢ‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬آﻣـﺪ‬
‫و در ﻣﻮرد اﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮا ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬آﻳﺎ ﺷﺘﺮ را ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﻲ! آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺧـﺎﻃﺮ‬
‫ﻧﻤﻲﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺷﺘﺮ را از ﺗﻮ ﺑﺮدارم ﻛﻪ ﻗﻴﻤﺖ آن را ﻛﻢ ﻛﻨـﻲ‪ .‬ﺑﻠﻜـﻪ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﻳﻢ ﻛﻪ ﭼﻪﻗﺪر ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻢ ﺗﺎ ﻛﺎر ﺗﻮ ﺳﺮوﺳﺎﻣﺎن ﺑﮕﻴﺮد‪ .‬ﭘـﺲ‬
‫ﭼﻪﻗﺪر اﻳﻦ اﺧﻼق ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎ ﺟﻮان ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ را اﺧﺘﻴﺎر ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ اوﺳـﺖ‪ .‬ﺳـﭙﺲ‬
‫وﻗﺘﻲ ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻪ او اﺣﺴﺎن ﻧﻤﻮده و ﺻﺪﻗﻪ ﻛﻨـﺪ ﺑـﺎ ﻳـﻚ ﻟﻄـﻒ و ادب ﺑـﺮ آن روﭘـﻮش‬
‫ﻣﻲﮔﺬارد‪.‬‬

‫‪96‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫در ﻳﻜﻲ از روزﻫﺎ ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ« ﻛﻪ از ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺟﻮاﻧـﺎن ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑـﻮد در ﻛﻨـﺎر‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﻓﻘﻴﺮ و ﺗﻨﮓدﺳـﺖ ﺑـﻮد و ﭼﻬـﺮهاي ﻧﺎزﻳﺒـﺎ داﺷـﺖ‪ .‬روزي در‬
‫ﻣﺤﻀﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﭼﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻣـﻲﺧﻮاﺳـﺖ ﺑـﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﺟﻮان در ﻣﻴﺎن ﺑﮕﺬارد؟ ﺟﻮاﻧﻲ ﻛﻪ در ﻋﻨﻔﻮان ﺟﻮاﻧﻲ ﻗﺮار داﺷﺖ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻣﺠﺮد ﺑﻮد‪.‬‬
‫آﻳﺎ ﺑﺎ او در ﻣﻮرد اﻧﺴﺎب ﻋﺮب و ﻧﺴﺐ ﻋﺎﻟﻲ و ﭘﺴﺖ و ﻣﻘﺎم ﺳـﺨﻦ ﮔﻔـﺖ؟ ﻳـﺎ از ﺑـﺎزار و‬
‫اﺣﻜﺎم ﻣﻌﺎﻣﻼت و ﺑﺎزرﮔﺎﻧﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮد؟ ﺧﻴﺮ‪ ،‬زﻳﺮا اﻳﻦ ﺟﻮان ﻧﻮع ﺧﺎﺻـﻲ از ﺳـﺨﻨﺎن را‬
‫ﻣﻲﭘﺴﻨﺪد و آن را ﺑﺮ دﻳﮕﺮ ﺳﺨﻨﺎن ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻣﻲدﻫـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﺑـﺎ او در ﻣـﻮرد ازدواج و ﺳـﺨﻨﺎن‬
‫ﭘﻴﺮاﻣﻮن آن ﺳﺨﻦ ﺑﻪ ﻣﻴﺎن آورد‪ .‬ﻣﺪتﻫـﺎ اﻳـﻦ ﺟـﻮان ﺑـﻪ اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ ﻣﻮﺿـﻮﻋﺎت ﺷـﺎدﻣﺎن و‬
‫ﺳﺮﺧﻮش ﮔﺮدﻳﺪ و آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪي ازدواج را ﺑﻪ او ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد داد‪.‬‬
‫ﺟﻮان ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻛﻨﻮن ﻛﻪ ﻣﻦ ورﺷﻜﺴﺘﻪ و ﻓﻘﻴﺮم‪ .‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬اﻣـﺎ ﺗـﻮ در ﻧـﺰد‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﻘﻴﺮ و ورﺷﻜﺴﺘﻪ ﻧﻴﺴﺘﻲ‪ .‬ﻟﺬا ﻫﻤﻮاره رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑـﺮاي ازدواج‬
‫ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ ﺑﻮد‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ روزي ﻣﺮدي از اﻧﺼﺎر ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آﻣﺪ و دﺧﺘﺮ ﺑﻴﻮهاش را ﺑـﻪ‬
‫او ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ او را ازدواج ﻛﻨﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اي ﻓﻼن! دﺧﺘـﺮت را ﺑـﻪ ازدواج‬
‫ﻣﻦ درآور! اﻧﺼﺎري ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻲ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ و ﺧﻮب اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ او را ﺑﺮاي ﺧﻮدم ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﻢ‪ .‬اﻧﺼﺎري ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﺑﺮاي ﭼﻪ ﻛﺴـﻲ؟‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺮاي ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ‪ .‬اﻧﺼﺎري ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺟﻠﻴﺒﻴـﺐ! ﺟﻠﻴﺒﻴـﺐ! ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! از‬
‫ﻣﺎدر دﺧﺘﺮ ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬ﻟﺬا ﻧﺰد ﻫﻤﺴﺮش آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬از دﺧﺘـﺮت‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﮕﺎري ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮش ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠـﻪ و ﺧﻴﻠـﻲ ﺧـﻮب اﺳـﺖ او را ﺑـﻪ ازدواج رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا‪ ‬درآور‪ ،‬اﻧﺼﺎري ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬او را ﺑﺮاي ﺧﻮدش ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﺪ‪ .‬ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﭘـﺲ ﺑـﺮاي‬
‫ﭼﻪ ﻛﺴﻲ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬او را ﺑﺮاي ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ؟! زن ﺑﺮآﺷﻔﺖ‪ .‬آﻳﺎ دﺧﺘـﺮش را ﺑـﻪ زﻓـﺎف‬
‫ﻳﻚ ﻣﺮد ﻓﻘﻴﺮ و ﺑﺪﻗﻴﺎﻓﻪ درآورد؟ ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺮﮔﺰ‪ ،‬اﻣﻜﺎن ﻧﺪارد! ﺑﺮاي ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ؟ ﻧﻪ ﺑـﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﻗﺴﻢ ﻛﻪ او را ﺑﻪ ازدواج ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ ﻧﻤﻲدﻫﻢ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﻣﺎ ﻓﻼﻧﻲ و ﻓﻼﻧﻲ را رد ﻛﺮدﻳﻢ‪.‬‬

‫ﺳﺨﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻦ‬

‫‪97‬‬

‫ﭘﺪر از اﻳﻦ اﻣﺮ ﭘﺮﻳﺸﺎن ﺷﺪ و ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮود‪ .‬آﻧﮕﺎه دﺧﺘﺮ از ﭘﺸـﺖ‬
‫ﭘﺮده ﭘﺪرش را ﺻﺪا زد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﺮاي ﺧﻮاﺳﺘﮕﺎري ﻣـﻦ ﻧـﺰد ﺷـﻤﺎ آﻣـﺪه اﺳـﺖ؟‬
‫ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬رﺳﻮل اﷲ ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻪي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬را رد ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ ﻣﺮا ﺑﻪ رﺳﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺪﻫﻴﺪ‪ ،‬زﻳﺮا او ﻣﺮا ﻫﺮﮔﺰ ﺿﺎﻳﻊ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ .‬ﭘﺲ اﻧﮕﺎر ﻛﻪ از آن دو ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑـﻮد و‬
‫ﻣﺎدر و ﭘﺪرش آراﻣﺶ و اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﭘـﺪرش ﻧـﺰد رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬رﻓـﺖ و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! اﺧﺘﻴﺎرش ﺑﻪ دﺳﺖ ﺗﻮﺳﺖ‪ .‬او را ﺑﻪ ﻋﻘـﺪ ﺟﻠﻴﺒﻴـﺐ درآور‪ .‬ﻟـﺬا رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬او را ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ درآورد‪ .‬و ﺑﺮاي آنﻫﺎ دﻋﺎي ﺧﻴﺮ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺪاﻳﺎ! ﺑـﺮ آن‬
‫دو ﺧﻴﺮ و ﺑﺮﻛﺖ ﻓﺮاوان ﺳﺮازﻳﺮ ﻓﺮﻣﺎ و زﻧﺪﮔﻲ آنﻫﺎ را ﺳﺨﺖ و ﻣﺸﻘﺖﺑـﺎر ﻧﮕـﺮدان‪ ،‬ﭼﻨـﺪ‬
‫روزي از ازدواج ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ ﻧﮕﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮاي ﺟﻬﺎد رواﻧﻪ ﺷـﺪ و ﺟﻠﻴﺒﻴـﺐ‬
‫ﻧﻴﺰ ﺑﺎ او ﻫﻤﺮاه ﺑﻮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﺟﻨﮓ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬و ﻣﺮدم ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻛﺸﺘﻪﺷﺪﮔﺎن ﻣـﻲﮔﺸـﺘﻨﺪ‪ ،‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﻛﺴﻲ را از دﺳﺖ دادهاﻳﺪ؟ ﻳﻜـﻲ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻓﻼﻧـﻲ و ﻓﻼﻧـﻲ را از دﺳـﺖ دادهاﻳـﻢ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﻧﺪﻛﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﺑﺎز ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﻛﺴﻲ را از دﺳـﺖ دادهاﻳـﺪ؟ ﺑـﺎز ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪:‬‬
‫ﻓﻼن و ﻓﻼن را از دﺳﺖ دادهاﻳﻢ‪ .‬ﺳﭙﺲ اﻧﺪﻛﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﺑـﺎز ﮔﻔـﺖ‪ :‬آﻳـﺎ ﻛﺴـﻲ را از‬
‫دﺳﺖ ﻧﺪادهاﻳﺪ؟ اﺻﺤﺎب ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ و ﻓﻼﻧﻲ را از دﺳﺖ دادهاﻳﻢ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻣﺎ ﻣﻦ ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ را از دﺳﺖ دادهام‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او ﮔﺸﺘﻨﺪ و او‬
‫را در ﻣﻴﺎن ﺷﻬﺪا ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬وﻟﻲ او را در ﻣﻴﺪان ﺟﻨﮓ ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ او را در ﻳـﻚ‬
‫ﻣﻜﺎن ﻧﺰدﻳﻜﻲ در ﻛﻨﺎر ﻫﻔﺖ ﻛﺸﺘﻪ از ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﭘﻴﺪا ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ آنﻫﺎ را ﻛﺸﺘﻪ ﺑﻮد ﺳﭙﺲ او را‬
‫ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﺎﻧﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻛﻨﺎر ﭘﻴﻜﺮش اﻳﺴﺘﺎد و ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻔﺖ ﻧﻔﺮ را‬
‫ﻛﺸﺖ و ﺳﭙﺲ او را ﺷﻬﻴﺪ ﻛﺮدﻧﺪ‪» .‬او از ﻣﻦ اﺳﺖ و ﻣﻦ از او ﻫﺴﺘﻢ«! ﺳﭙﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا‪‬‬
‫او را ﺑﺮ ﺑﺎزوﻫﺎﻳﺶ ﺣﻤﻞ ﻧﻤﻮد و دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﻗﺒﺮي ﺣﻔﺮ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬

‫‪98‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﻧﺲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﺎ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻛﻨﺪن ﻗﺒﺮ ﻧﻤﻮدﻳﻢ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺟﻠﻴﺒﻴـﺐ ﺑـﺮ روي ﺑﺎزوﻫـﺎي‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻗﺒﺮ ﺣﻔﺮ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه او را در ﻟﺤﺪ ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬
‫اﻧﺲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻫﻴﭻ زﻧﻲ در ﻣﻴﺎن اﻧﺼﺎر ﭘﺮﺧﻮاﺳﺘﮕﺎرﺗﺮ از اﻳـﻦ زن ﻧﺒـﻮد‪،‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻤﻪ ﻣﺮدان ﺑﻌﺪ از ﺟﻠﻴﺒﻴﺐ ﺑﺮاي ﺧﻮاﺳﺘﮕﺎري او رﻗﺎﺑﺖ ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ‪ .‬اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا‪ ‬ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﺳﺨﻨﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺣﺎل او را ﺑﺮﻣﻲﮔﺰﻳﺪ ﺗـﺎ از ﻫﻤﻨﺸـﻴﻨﻲ او ﻣﻠـﻮل و‬
‫ﺧﺴﺘﻪ ﻧﺸﻮد‪.‬‬
‫ﺷﺒﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮش ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﭼﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻴﻦ زوﺟﻴﻦ اﻧﺠـﺎم‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ؟ آﻳﺎ ﺑﺎ او در ﻣﻮرد ﻏﺰوه روم و ﺗﺴﻠﻴﺤﺎﺗﻲ ﻛـﻪ در اﻳـﻦ ﻧﺒـﺮد ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﺑـﺮده ﺑـﻮد‬
‫ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮد؟ ﻫﺮﮔﺰ! زﻳﺮا او )ﻋﺎﻳﺸﻪ( اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻧﺒـﻮد! ﻳـﺎ ﺑـﺎ او در ﻣـﻮرد ﻓﻘـﺮ و ﻧﻴـﺎز ﺑﺮﺧـﻲ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺻﺤﺒﺖ ﻧﻤﻮد؟ ﻫﺮﮔﺰ‪ ،‬زﻳﺮا او )ﻋﺎﻳﺸﻪ( ﻋﺜﻤﺎن ﻧﺒﻮد! ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ او در ﻣـﻮرد ﻋﺎﻃﻔـﻪي‬
‫ﻫﻤﺴﺮداري ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﻢ ﻛﻪ ﭼﻪ وﻗﺖ ﺗﻮ از ﻣﻦ راﺿـﻲ ﻫﺴـﺘﻲ و‬
‫ﭼﻪ وﻗﺖ از ﻣﻦ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮي! ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻄﻮر؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬وﻗﺘﻲ ﺗـﻮ از ﻣـﻦ راﺿـﻲ‬
‫ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬ﻧﻪ ﻗﺴﻢ ﺑﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر ﻣﺤﻤﺪ ‪ ‬و ﻫﺮﮔﺎه ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﻣـﻦ ﺧﺸـﻤﮕﻴﻦ ﺷـﻮي‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬ﻧﻪ ﻗﺴﻢ ﺑﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر اﺑﺮاﻫﻴﻢ ‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﻧﺎم ﺗﻮ ﻗﻬﺮ ﻣﻲﺷﻮم‪ .‬ﭘﺲ آﻳﺎ اﻣﺮوز ﻣﺎ اﻳﻦ اﺳـﻠﻮب را ﺑـﺎ ﻫﻤﺴـﺮانﻣـﺎن ﻣﺮاﻋـﺎت‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ؟‬

‫وﺟﻬﻪ ﻧﻈﺮ‪...‬‬
‫»ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ را ﺑﻪ ﻣﻴﺎن ﺑﻴﺎور ﻛﻪ از ﺷﻨﻴﺪن آن ﻟﺬت ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ ﻧـﻪ آﻧﭽـﻪ را ﻛـﻪ ﺗـﻮ از‬
‫ﺑﺎزﮔﻮﻛﺮدن آن ﻟﺬت ﻣﻲﺑﺮي«‪.‬‬

‫ﺳﻌﻲ ﻛﻦ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردت ﺑﺎ اﻓﺮاد‪ ،‬دوﺳﺘﺎﻧﻪ و ﺧﻮب ﺑﺎﺷﺪ‬
‫در ﮔﺬﺷﺘﻪ در ﺑﺮﺧﻲ از روﺳﺘﺎﻫﺎي ﻣﺼﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺸﻬﻮر ﺑﻮد ﻛﻪ داﻣﺎد ﻗﺒﻞ از ﺷـﺐ زﻓـﺎف‬
‫ﮔﺮﺑﻪاي را در اﺗﺎﻗﺶ ﭘﻨﻬﺎن ﻣﻲﻛﺮد و ﭼﻮن ﺑﻪ اﺗﻔﺎق ﻋﺮوس ﺑﻪ رﺧﺘﺨﻮاب داﺧـﻞ ﻣـﻲﺷـﺪ‪.‬‬
‫ﺗﺨﺘﺶ را ﺗﻜﺎن ﻣﻲداد ﺗﺎ ﮔﺮﺑﻪ ﺑﻴﺮون ﺷﻮد‪ .‬ﭼﻮن ﮔﺮﺑﻪ ﺑﻴﺮون ﻣﻲﺷﺪ‪.‬ﺷـﻮﻫﺮ ﻗـﺪرت و زور‬
‫آزﻣﺎﻳﻲ ﺧﻮدش را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻤﺴـﺮش ﺑـﻪ ﻧﻤـﺎﻳﺶ ﻣـﻲﮔﺬاﺷـﺖ‪ ،‬و آن ﮔﺮﺑـﻪي ﺑﻴﭽـﺎره را‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ و ﺧﻔﻪاش ﻣﻲﻛﺮد و ﻓﺸﺎرش ﻣﻲداد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮي ﻫﻤﺴﺮش ﻣـﻲﻣـﺮد! آﻳـﺎ‬
‫ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﭼﺮا؟ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ در اوﻟﻴﻦ دﻳﺪار ﺗﺼﻮﻳﺮ رﻋﺐ و ﻫﻴﺒﺖ را در ذﻫﻦ ﻫﻤﺴـﺮش‬
‫ﺟﺎ دﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم وﻗﺘﻲ ﻣﻦ از داﻧﺸﮕﺎه ﻓﺎرغ اﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﺷﺪم‪ ،‬و در ﻳﻜﻲ از داﻧﺸﻜﺪهﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬
‫داﻧﺸﻴﺎر و ﻛﻤﻚ ﻣﻌﻠﻢ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺸﺘﻢ‪ ،‬ﻳﻜﻲ از ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ ﻣﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻮﺻـﻴﻪ ﻧﻤـﻮد‪ :‬در‬
‫ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﺑﺎ داﻧﺶآﻣﻮزان ﺳﺨﺖ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻦ و ﺑﻪ آﻧﺎن ﭼﺸﻢ ﺳﺮخ ﻧﺸﺎن ﺑﺪه! ﺗﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﻛﻪ از ﺗﻮ ﺑﺘﺮﺳﻨﺪ و از اﺑﺘﺪا از ﻗﺪرت ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺗﻮ ﺑﻴﻤﻨﺎك ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻣﻦ اﻳﻦ داﺳـﺘﺎن را زﻣـﺎﻧﻲ‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد آوردم ﻛﻪ اﻳﻦ ﻋﻨﻮان را دارم ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻢ‪ .‬ﻟﺬا ﻳﻘﻴﻦ ﻛﺮدم ﻛﻪ ﻣـﺮدم ﺑـﻪ ﻃـﻮر اﻏﻠـﺐ در‬
‫اوﻟﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردت ﺑﺎ آنﻫﺎ ‪ %70‬از ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺗﻮ را ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻨﺪ‪ .‬و اﻳﻦ آن ﭼﻴﺰي اﺳـﺖ ﻛـﻪ از‬
‫آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺼﻮر ذﻫﻨﻲ ﻳﺎد ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎدم ﻫﺴﺖ ﻛﻪ دﺳﺘﻪاي از اﻓﺴﺮان ﺟﻬﺖ ﻳﻚ دورهي ﺗﻤﺮﻳﻨﻲ ﺑﻪ آﻣﺮﻳﻜﺎ ﺳﻔﺮ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‬
‫و اﻳﻦ دوره در ﻗﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺷﻐﻠﻲ ﺑﻮد ﺷﺮﻛﺖﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن ﻧﺨﺴـﺘﻴﻦ روز‪ ،‬ﺻـﺒﺢ زود ﺑـﻪ‬
‫ﺗﺎﻻر اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت داﺧﻞ ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺎﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ ﻛـﺮده و ﻫﻤـﺪﻳﮕﺮ را ﻣﻌﺮﻓـﻲ ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﻧﺎﮔﻬﺎن اﺳﺘﺎد داﺧﻞ ﺷﺪ و ﻫﻤﮕﻲ ﺳﺎﻛﺖ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﭼﺸﻢ ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻪ داﻧﺸـﺠﻮﻳﻲ اﻓﺘـﺎد ﻛـﻪ‬
‫ﻫﻤﻮاره ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻣﻲزد‪ .‬ﻣﻌﻠﻢ ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﭼﺮا ﻣﻲﺧﻨﺪي؟ داﻧﺸﺠﻮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﻮزش ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﻣـﻦ‬
‫ﻧﺨﻨﺪﻳﺪم‪ .‬ﻣﻌﻠﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ آﻗﺎ ﻣﻲﺧﻨﺪي و ﺳﭙﺲ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺗﻮﺑﻴﺦ و ﻧﻜـﻮﻫﺶ او ﻧﻤـﻮد‪ .‬ﺗـﻮ‬
‫ﻳﻚ اﻧﺴﺎن ﻏﻴﺮ ﺟﺪي ﻫﺴﺘﻲ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮ ﺑﺎ اوﻟﻴﻦ ﭘﺮواز ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮادهات ﺑﺎزﮔﺮدي‪ .‬ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺲ‬
‫داﻧﺸﺠﻮﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮ ﻧﻴﺎز ﻧﺪارم‪ .‬داﻧﺸﺠﻮي ﺑﻴﭽﺎره ﮔﺎﻫﻲ رﻧﮕﺶ ﻗﺮﻣـﺰ ﻣـﻲﺷـﺪ‪ .‬ﮔـﺎﻫﻲ ﺑـﻪ‬

‫‪100‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﺳﺘﺎدش ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﻪ ﻫﻤﻜﻼﺳﻲﻫﺎﻳﺶ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد و ﺗﻼش ﻣﻲﻛﺮد ﻋﺮق ﭼﻬـﺮهاش را‬
‫ﺣﻔﻆ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺗﺮش ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ را ﺑـﻪ او ﺧﻴـﺮه ﻛـﺮد و ﺑـﻪ دروازه اﺷـﺎره‬
‫ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺮو ﺑﻴﺮون! داﻧﺸﺠﻮ ﺗﺮﺳﺎن و ﻟﺮزان ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه از ﻛﻼس ﺑﻴﺮون رﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻪ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن دﻳﮕﺮ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ دﻛﺘﺮ ﻓـﻼن ﻫﺴـﺘﻢ و ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ ﻣـﺎدهي‬
‫ﻓﻼن‪ ،‬ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬اﻣﺎ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﭙـﺮدازم ﻣـﻲﺧـﻮاﻫﻢ اﻳـﻦ ﺑﺮﮔـﻪ ﻧﻈـﺮ‬
‫ﺳﻨﺠﻲ را ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ اﺳﻢﺗﺎن را در آن ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﭘﺮ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺮﮔﻪي ﻧﻈـﺮ ﺳـﻨﺠﻲ در‬
‫ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻌﻠﻢ را در ﻣﻴﺎن داﻧﺶآﻣﻮزان ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ در آن ﺑﺮﮔﻪ ﭘﻨﺞ ﺳﺆال ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ از‪:‬‬
‫‪ -1‬ﻧﻈﺮﺗﺎن در ﻣﻮرد اﺧﻼق ﻣﻌﻠﻢﺗﺎن ﭼﻴﺴﺖ؟‬
‫‪ -2‬روش ﺗﺪرﻳﺲ او ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬
‫‪ -3‬آﻳﺎ ﻧﻈﺮ دﻳﮕﺮان را ﻣﻲﭘﺬﻳﺮﻳﺪ؟‬
‫‪ -4‬ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﭼﻪﻗﺪر ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺗﺤﺼﻴﻞ در ﻧﺰد او ﻫﺴﺘﻴﺪ؟‬
‫‪ -5‬آﻳﺎ ﺧﺎرج از ﻣﺪرﺳﻪ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت او ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻳﺪ؟‬
‫در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﺮﻛﺪام از اﻳﻦ ﺳﺆاﻻت و ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺠﻲﻫﺎ ﮔﺰﻳﻨﻪﻫـﺎي‪ :‬ﻣﻤﺘـﺎز‪ ،‬ﻋـﺎﻟﻲ‪ ،‬ﺧـﻮب و‬
‫ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮد‪ .‬ﻃﻼب اﻳﻦ ﺑﺮﮔﻪي ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺠﻲ را ﭘﺮ ﻧﻤﻮده و دو ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﺷـﻪاي ﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻌﻠﻢ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ اﺛﺮات ﻓﻨﻮن ﺗﻌﺎﻣﻞ در ﭼﻬﺎر ﭼﻮب وﻇﻴﻔﻪاش ﭘﺮداﺧـﺖ‪ .‬ﺳـﭙﺲ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫اوه! ﭼﺮا دوﺳﺖﺗﺎن را از اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﻼس ﻣﺤﺮوم ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪ .‬ﻟﺬا از ﻛﻼس ﺑﻴﺮون ﺷﺪ و ﺑـﺎ او‬
‫ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤﻮد و ﺑﺎ او ﻟﺒﺨﻨﺪي زد و او را ﺑﻪ ﻛﻼس درس ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺟﻠـﻮﺗﺮ‬
‫ﻣﻦ ﺑﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﻋﻠﺖ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺧﺸﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺮاﻳﻢ ﻳﻚ ﻣﺸﻜﻞ ﺧﺎﺻـﻲ ﭘـﻴﺶ‬
‫آﻣﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﺧﺸﻤﻢ را ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻓﺮو رﻳﺰم‪ .‬ﻣﻦ از ﺷﻤﺎ ﻣﻌﺬرت ﻣﻲﺧـﻮاﻫﻢ‪.‬‬
‫ﻗﻄﻌﺎً ﺷﻤﺎ داﻧﺸﺠﻮي ﻛﻮﺷﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻲ و دﻟﻴﻞ ﻛﻮﺷﺎﺑﻮدن و ﺣﺮص ﺷﻤﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻮاده و ﻓﺮزﻧﺪانﺗﺎن را رﻫﺎ ﻛﺮده و ﺑﻪ اﻳﻨﺠﺎ آﻣﺪهاﻳﺪ‪ ،‬ﻣﻦ از ﺷﻤﺎ ﺗﺸﻜﺮ ﻣـﻲﻛـﻨﻢ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ از‬

‫ﺳﻌﻲ ﻛﻦ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردت ﺑﺎ اﻓﺮاد‪ ،‬دوﺳﺘﺎﻧﻪ و ﺧﻮب ﺑﺎﺷﺪ‬

‫‪101‬‬

‫ﻫﻤﮕﻲﺗﺎن ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﻋﺸﻖ و ﻋﻼﻗﻪي ﺗﺎن ﻣﺘﺸﻜﺮم‪ .‬ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ اﻓﺘﺨﺎر ﻣﻦ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻓﺮادي‬
‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻤﺎ در ﻛﻼس درس ﻣﻦ ﺣﻀﻮر دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﻪ آﻧﺎن اﻇﻬﺎر ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ و ﻟﻄﻒ ﻧﻤﻮده و اﻧﺪﻛﻲ ﺧﻨﺪﻳﺪ‪ ،‬ﺑـﺎز ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪي دﻳﮕـﺮ از‬
‫ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺠﻲﻫﺎ را ﺑﻪ آﻧﺎن ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬از آن ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﻳﻜـﻲ از ﻫﻤﻜﻼﺳـﻲﻫﺎﻳﺘـﺎن‬
‫ﺑﺮﮔﻪي ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺠﻲاش را ﭘﺮ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻫﻤﮕﻲﺗﺎن از ﻧﻮ ﺑﺮﮔﻪﻫﺎي ﻧﻈـﺮ ﺳـﻨﺠﻲ را ﭘـﺮ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺪي‪ .‬ﺑﺮاي ﺑﺎر دوم ﺑﺮﮔﻪﻫﺎ را ﺑﻴﻦ آﻧﺎن ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﺎز آنﻫﺎ ﺑﺮﮔﻪﻫﺎ را ﭘﺮ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ او‬
‫ﺗﺤﻮﻳﻞ دادﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺮﮔﻪﻫﺎي اول را ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺑﺮﮔﻪﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﺮﮔﻪﻫﺎي اوﻟﻲ را دﻳـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﻫﻤﻪي ﮔﺰﻳﻨﻪﻫﺎي ﺿﻌﻴﻒ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮدهاﻧـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ در ﺑﺮﮔـﻪي دوم ﮔﺰﻳﻨـﻪﻫـﺎي ﻣﻘﺎﺑـﻞ‬
‫ﺿﻌﻴﻒ و ﺧﻮب را اﺻﻼً ﻋﻼﻣﺖ ﻧﺰده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﻠﻢ ﺧﻨﺪﻳـﺪ و ﮔﻔـﺖ‪ :‬آﻧﭽـﻪ ﺷـﻤﺎ ﻣﺸـﺎﻫﺪه‬
‫ﻧﻤﻮدﻳﺪ دﻟﻴﻞ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﺮ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻳﻚ ﻣﺪﻳﺮ و ﻛﺎرﻣﻨﺪ اﺳﺖ و آﻧﭽﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ رﻓﻴـﻖ ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻛﺮدم ﻳﻚ ﺗﻤﺜﻴﻠﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻢ آن را در ﺟﻠﻮ ﺷـﻤﺎ اﻧﺠـﺎم دﻫـﻢ‪ .‬اﻣـﺎ آن ﺑﻴﭽـﺎره ﺿـﺎﻳﻊ‬
‫ﮔﺮدﻳﺪ و ﻛﺎﻣﻼً در ﺟﻠﻮ دوﺳﺘﺎﻧﺶ ﺧﻮرد ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﻚ ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﺷﻤﺎ دﻳﺪﮔﺎهﺗﺎن ﻋﻮض ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬اﻳﻦ از ﻃﺒﻴﻌـﺖ‬
‫اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮاﻋﺎ ﮔﺮدد ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﺎ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﻳﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﺎ آﻧﺎن ﻣﻼﻗﺎت‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﺣﺴﻦ ﺷﺮوع در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ آنﻫﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻣﻌﻠﻢ ‪ ‬در اوﻟﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻗﻠﻮب ﻣﺮدم را ﻓﺘﺢ ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ .‬ﺑﻌـﺪ از ﻓـﺘﺢ ﻣﻜـﻪ‪،‬‬
‫اﺳﻼم ﻗﺪرت ﻳﺎﻓﺖ و ﮔﺮوهﻫﺎ و ﻟﺸﻜﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﻣﺪﻳﻨﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺒﻴﻠــﻪ ﻋﺒــﺪاﻟﻘﻴﺲ ﻧــﺰد رﺳــﻮل ﺧــﺪا ‪ ‬آﻣــﺪ‪ .‬ﭼــﻮن دﻳــﺪ ﻛــﻪ ﻫﻨــﻮز آنﻫــﺎ ﺑــﺮ ﭘﺸــﺖ‬
‫ﺳﻮاريﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﻮدﻧﺪ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻧﻴﺎﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ آﻧﺎن ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣﺮﺣﺒـﺎ ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻗـﻮم!‬
‫ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺮﻣﻨﺪه و ﭘﺸﻴﻤﺎن ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺣﻀﻮر ﺧﻮد را اﻋﻼم ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ آﻧﺎن از اﻳﻦ‬
‫ﺳﺨﻦ ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﻮري از ﺳﻮاريﻫﺎﻳﺸﺎن ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪﻧﺪ و ﻧﺰد ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬آﻣـﺪه و ﺟﻬـﺖ‬
‫ﺳﻼمﮔﻔﺘﻦ از ﻫﻢ ﺳﺒﻘﺖ ﻣﻲﺟﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻫﻤﺎﻧﺎ در ﻣﻴﺎن ﻣﺎ و ﺷﻤﺎ اﻳﻦ‬

‫‪102‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻗﺒﻴﻠﻪي »ﻣ‪‬ﻀَﺮ« ﻗﺮار دارد و ﻣﺎ ﺟﺰ در ﻣﺎه ﺣﺮام ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ در ﻣﺤﻀﺮ ﺷﻤﺎ ﺑﻴﺎﻳﻴﻢ‪ .‬زﻣﺎﻧﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﺟﻨﮓﻫﺎ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻳﻚ ﻋﻤﻞ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﻳﺎد ﺑﺪﻫﻴﺪ ﺗﺎ ﺑـﺮ آن ﻋﻤـﻞ ﻧﻤـﻮده و وارد‬
‫ﺑﻬﺸﺖ ﮔﺮدﻳﻢ و اﻓﺮاد ﺑﻌﺪ از ﺧﻮد را ﺑﻪ آن دﻋﻮت ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﻦ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﭼﻴﺰ اﻣﺮ ﻣﻲﻛﻨﻢ و از ﭼﻬﺎر ﭼﻴﺰ ﻧﻬﻲ ﻣـﻲﻛـﻨﻢ‪:‬‬
‫ﻣﻦ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ اﻳﻤﺎن ﺑﻪ ﺧﺪا دﺳﺘﻮر ﻣﻲدﻫﻢ‪ ،‬آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻴﺪ اﻳﻤﺎنآوردن ﺑﻪ اﷲ ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ آﻧـﺎن‬
‫در ﺟﻮاب ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﷲ و رﺳﻮﻟﺶ ﺑﻬﺘﺮ ﻣﻲداﻧﻨﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬اﻳﻤـﺎنآوردن ﺑـﻪ اﷲ‬
‫ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪ :‬ﮔﻮاﻫﻲدادن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﻣﻌﺒﻮدي ﺟـﺰ اﷲ ﻧﻴﺴـﺖ و ﺑﺮﭘﺎداﺷـﺘﻦ ﻧﻤـﺎز و‬
‫ﭘﺮداﺧﺘﻦ زﻛﺎت و ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺧﻤﺲ ﻏﻨﻴﻤﺖ و ﺷـﻤﺎ را از ﭼﻬـﺎر ﭼﻴـﺰ ﻧﻬـﻲ ﻣـﻲﻛـﻨﻢ‪ :‬آنﻫـﺎ‬
‫ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪ :‬ﺧﻢ‪ ،‬ﻇﺮف ﻛﺪو‪ ،‬ﻇﺮف ﺗﻨﻪ درﺧﺖ ﺧﺮﻣﺎ و ﻇﺮف ﻗﻴﺮ اﻧﺪود)‪.(1‬‬
‫در ﺟﺎﻳﻲ دﻳﮕﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺷﺒﻲ ﻫﻤﺮاه اﺻﺤﺎﺑﺶ در ﺳﻔﺮ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﺒﺎﻧﻪ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻃـﻮﻻﻧﻲ‬
‫را ﻃﻲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺐ ﺑﻪ آﺧﺮ رﺳﻴﺪ در ﻛﻨﺎره راه ﻣﻨﺰل ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧـﻮاب ﺑﺮوﻧـﺪ‬
‫ﺧﻮاب ﺑﺮ آﻧﺎن ﻏﻠﺒﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﻃﻠﻮع ﻛﺮده و ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اوﻟﻴﻦ ﻛﺴﻲ ﻛـﻪ‬
‫از ﺧﻮاب ﺑﻴﺪار ﺷﺪ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺑﻮد‪ ،‬و ﺳﭙﺲ ﻋﻤﺮ ﺑﻴﺪار ﺷﺪ‪ .‬اﺑـﻮﺑﻜﺮ ﺑـﺎﻻي ﺳـﺮ آﻧﺤﻀـﺮت ‪‬‬
‫ﻧﺸﺴﺖ و ﺗﻜﺒﻴﺮ ﻣﻲﮔﻔﺖ و ﺻﺪاﻳﺶ را ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻴﺪار ﺷﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ را ﺑﺮ آﻧﺎن اﻣﺎﻣﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﭼﻮن ﻧﻤﺎز ﺑﻪ اﺗﻤﺎم رﺳﻴﺪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ اﻓﺮاد ﺑﺎ آﻧﺎن ﻧﻤﺎز ﻧﺨﻮاﻧﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ! ﭼﺮا ﺑﺎ ﻣﺎ ﻧﻤﺎز ﻧﺨﻮاﻧﺪي؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻮن ﺑﻪ ﻣﻦ ﺟﻨﺎﺑﺖ دﺳـﺖ‬
‫داده اﺳﺖ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ او دﺳﺘﻮر داد ﻛﻪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺧـﺎك ﭘـﺎك ﺗـﻴﻤﻢ ﺑﺰﻧـﺪ و ﺳـﭙﺲ ﻧﻤـﺎز‬
‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ و آﻧﮕﺎه ﺑﻪ اﺻﺤﺎﺑﺶ دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﻛﻮچ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﻫﻤﺮاﻫﺸﺎن آب ﻧﺒﻮد از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺗﺸﻨﻪ ﺷﺪﻧﺪ و در ﻣﺴـﻴﺮ راه ﺑـﻪ‬
‫ﭼﺎه و آﺑﻲ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻜﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻋﻤﺮان ﺑﻦ ﺣﺼﻴﻦ ﮔﻔﺖ‪ :‬در اﻳـﻦ ﻣﺴـﻴﺮ ﻣـﺎ ﺑـﺎ زﻧـﻲ ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺷﺘﺮي ﺳﻮار ﺑﻮد و دو ﻣﺸﻜﻴﺰه آب ﻫﻤﺮاه داﺷﺖ‪ ،‬ﻣﺎ از او ﭘﺮﺳﻴﺪﻳﻢ‪ :‬ﻣﺤﻞ آب‬
‫‪ -1‬ﺑﺨﺎري‪» .‬اﻳﻦﻫﺎ ﻇﺮوﻓﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ در آنﻫﺎ ﺷﺮاب ﻣﻲﻧﻮﺷﻴﺪﻧﺪ«‪) .‬ﻣﺘﺮﺟﻢ(‬

‫ﺳﻌﻲ ﻛﻦ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردت ﺑﺎ اﻓﺮاد‪ ،‬دوﺳﺘﺎﻧﻪ و ﺧﻮب ﺑﺎﺷﺪ‬

‫‪103‬‬

‫ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ آن زن ﮔﻔﺖ‪ :‬در اﻳﻦ ﻧﺰدﻳﻜﻲﻫـﺎ آب وﺟـﻮد ﻧـﺪارد‪ .‬ﺑـﺎز ﻣـﺎ ﺑـﻪ او ﮔﻔﺘـﻴﻢ‪ :‬ﺑـﻴﻦ‬
‫ﺧﺎﻧﻮادهات ﺗﺎ آب ﭼﻪﻗﺪر ﻓﺎﺻﻠﻪ اﺳﺖ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﻚ ﺷـﺒﺎﻧﻪ روز‪ .‬ﺑـﺎز ﻣـﺎ ﺑـﻪ او ﮔﻔﺘـﻴﻢ‪ :‬ﻧـﺰد‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮو و او ﮔﻔﺖ‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ﻛﻴﺴﺖ؟ ﻟﺬا ﻣﺎ او را ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮدﻳﻢ ﺑﻪ‬
‫اﻣﻴﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ آب را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از او در ﻣﻮرد آب ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ ،‬و ﻋﻴﻦ ﺟﻮاﺑﻲ‬
‫ﻛﻪ ﺑﻪ داده ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬داد‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﻧﻴﺰ ﺷﻜﻮه ﻧﻤﻮد ﻛﻪ او ﺑﻴﻮهزن و ﻣﺎدر ﭼﻨﺪ‬
‫ﺗﺎ ﻳﺘﻴﻢ اﺳﺖ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺸﻜﻴﺰهاش را ﺑﺮداﺷﺖ و ﺑﺴﻢ اﷲ ﮔﻔﺖ و ﺑﺮ آن دﺳﺖ ﻛﺸﻴﺪ و ﺳﭙﺲ از‬
‫ﻫﺮدو ﻣﺸﻜﻴﺰهاش در ﻇﺮفﻫﺎي ﻣﺎ آب رﻳﺨﺖ و ﺑﺎز ﻣﺎ ﭼﻬﻞ ﻧﻔﺮ ﺗﺸﻨﻪ از آن ﻧﻮﺷـﻴﺪﻳﻢ‪ ،‬ﺗـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺳﻴﺮاب ﮔﺸﺘﻴﻢ و ﺗﻤﺎم ﻣﺸﻜﻴﺰهﻫﺎي ﻣﺎن را ﭘﺮ ﻧﻤﻮدﻳﻢ و ﺳﭙﺲ ﻣﺸﻜﻴﺰهﻫـﺎﻳﺶ را ﺑـﻪ‬
‫وي ﺗﺤﻮﻳﻞ دادﻳﻢ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از اول ﭘﺮﺗﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ :‬ﻏـﺬا و‬
‫ﺧﻮراﻛﻲ ﻛﻪ دارﻳﺪ ﺑﻴﺎورﻳﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا ﺗﻜـﻪ ﻧـﺎن و ﺧﺮﻣـﺎﻳﻲ ﺑـﺮاي آن زن ﺟﻤـﻊآوري ﮔﺮدﻳـﺪ و‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ آن زن ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦﻫﺎ را ﺑﺮاي ﺧﺎﻧﻮادهات ﺑﺒﺮ و ﺑﺪان ﻛﻪ ﻣﺎ ﭼﻴﺰي از آب ﺗـﻮ‬
‫را ﺑﺮﻧﺪاﺷﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺎ آب ﻧﻮﺷﺎﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه زن ﺑﺮ ﺷﺘﺮش ﺳﻮار ﺷﺪ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﺧﻮراك ﺑﻪ دﺳﺖآورده ﺷﺎدﻣﺎن ﺑـﻮد ﺗـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻫﻞ و ﺧﺎﻧﻪاش رﺳﻴﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ از ﻧﺰد ﺳﺎﺣﺮﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮدﻣﺎن آﻣـﺪهام ﻳـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ او آﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺧﻮدﺷﺎن ﮔﻤﺎن ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣـﺮدم ﻗﺒﻴﻠـﻪاش از داﺳـﺘﺎن او ﺑـﺎ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣـﺎﻧﻲ ﻧﮕﺬﺷـﺖ ﻛـﻪ او و ﻫﻤـﻪي ﻗﺒﻴﻠـﻪاش‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪﻧﺪ)‪.(1‬‬
‫آري! از اوﻟﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮرد و ﺑﺰرﮔﻮاري آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ آن زن ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮدي‪ .‬روزي دﻳﮕﺮ‬
‫ﺷﺨﺼﻲ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣـﺪ و ﻣـﺎﻟﻲ از او ﻃﻠـﺐ ﻧﻤـﻮد و رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﮔﻠـﻪاي از‬
‫ﮔﻮﺳﻔﻨﺪان را ﻛﻪ در ﺑﻴﻦ دو ﻛﻮه ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ او داد‪ .‬آن ﻣﺮد ﻧﺰد ﻗﻮﻣﺶ ﺑﺮﮔﺸـﺖ و ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي‬
‫ﻗﻮم! ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﻮﻳﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﺤﻤﺪ آﻧﻘﺪر ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﻲدﻫـﺪ ﻛـﻪ اﺻـﻼً از ﻓﻘـﺮ و‬
‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫‪104‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ ﻧﻤﻲﺗﺮﺳﺪ‪ .‬اﻧﺲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﺎ ﻣﺮدم را ﻣﻲدﻳﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ و‬
‫ﻫﻴﭻ ﻫﺪﻓﻲ ﺟﺰ دﻧﻴﺎ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ و ﻫﻨﻮز ﺷﺎم ﻧﻤـﻲﻛﺮدﻧـﺪ‪ ،‬ﻣﮕـﺮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ دﻳـﻦ در ﻧـﺰد آنﻫـﺎ‬
‫ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ و ﻋﺰﻳﺰﺗﺮﻳﻦ ﭼﻴﺰ از دﻧﻴﺎ و ﻣﺎﻓﻴﻬﺎ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ)‪.(1‬‬

‫ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد‪...‬‬
‫»ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ دﻳﺪار ‪ %70‬از ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﻧﻤـﺎﻳﺶ ﻣـﻲﮔـﺬارد‪ ،‬ﻟـﺬا ﺑـﺎ ﻣـﺮدم ﭼﻨـﺎن‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ و آﺧﺮﻳﻦ دﻳﺪارﺗﺎن ﻫﺴﺖ«‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬
‫اﮔﺮ در ﻣﺮدم ﺗﺄﻣﻞ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ ﻣﺮدم داراي ﻃﺒﻴﻌﺖﻫـﺎﻳﻲ ﭼـﻮن ﻃﺒﻴﻌـﺖﻫـﺎي زﻣـﻴﻦ‬
‫دارﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﺮم و ﻧﺎزك ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺮﺧﻲ ﺳﺨﺖ و ﺧﺸﻢ و ﮔﺮوﻫـﻲ دﻳﮕـﺮ ﭼـﻮن‬
‫زﻣﻴﻦ روﻳﻨﺪه و ﻛﺮﻳﻢ‪ ،‬ﺑﺨﺸﻨﺪه و ﺳﺨﺎوت ﮔﺮﻧﺪ و دﺳﺘﻪاي ﭼﻮن ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺧﺸﻚ ﻛﻪ ﻧﻪ آﺑﻲ‬
‫را ﻧﮕﻪ ﻣﻲدارد و ﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ‪ ،‬ﺑﺨﻴﻞ و آزﻣﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﺮدم اﻧﻮاع و ﮔﺮوهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺑﺎزﻫﻢ ﺗﺄﻣﻞ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﺷﻤﺎ ﺑـﺎ‬
‫ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﺎ اﻧﻮاع ﻗﻄﻌﺎت زﻣﻴﻦ‪ ،‬ﺣﺎل و ﻃﺒﻴﻌـﺖ آن را ﻣﺮاﻋـﺎت ﻣـﻲﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ‬
‫روش راهرﻓﺘﻦﺗﺎن در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺳﺨﺖ ﺑﺎ راه رﻓﺘﻨﺖ در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻧﺮم ﻓﺮق ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ در‬
‫اوﻟﻲ ﻫﻮﺷﻴﺎر و ﺑﺎ ﻣﺘﺎﻧﺖ راه ﻣﻲروﻳﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ در دوﻣـﻲ آرام و ﻣﻄﻤـﺌﻦ راه ﻣـﻲروﻳـﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬إِ ﱠن اﷲﱠَ َﺗ َﻌ َﺎﱃ َﺧ َﻠ َﻖ آ َد َم ِﻣ ْﻦ َﻗ ْﺒ َﻀ ٍﺔ َﻗ َﺒ َﻀ َﻬﺎ ِﻣ ْﻦ َﲨِﻴ ِﻊ اﻷَ ْر ِ‬
‫ﺎء َﺑﻨُﻮ‬
‫ض‪َ ,‬ﻓ َﺠ َ‬
‫ض‪َ ,‬ﻓﺠﺎء ِﻣﻨْﻬﻢ اﻷَﲪﺮ واﻷَﺑﻴ ُﺾ واﻷَﺳﻮد وﺑ ِ‬
‫اﳊﺰ ُْن َو َ‬
‫اﻟﺴ ْﻬ ُﻞ َو َ‬
‫اﳋﺒِ ُ‬
‫ﻴﺚ‬
‫َ ْ َ ُ ََْ َ‬
‫ﲔ َذﻟ َﻚ‪َ ,‬و ﱠ‬
‫آ َد َم َﻋ َﲆ َﻗﺪْ ِر اﻷَ ْر ِ َ َ ُ ُ ْ َ ُ َ ْ َ‬

‫ﺐ«)‪» (1‬ﺧﺪاوﻧﺪ آدم را از ﻳﻚ ﻣﺸﺖ ﺧﺎك ﻛﻪ آن را از ﺗﻤﺎم زﻣﻴﻦ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﻮد آﻓﺮﻳﺪ‬
‫َواﻟ ﱠﻄ ﱢﻴ ُ‬

‫ﻟﺬا ﺑﻨﻲ آدم ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻣﻴﻦ آﻣﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﺎن ﺳﺮخ‪ ،‬ﺳﻔﻴﺪ و ﺳﻴﺎهاﻧﺪ و در ﺑﻴﻦ آﻧﺎن‬
‫آﺳﺎن ﮔﻴﺮ و ﻏﻤﮕﻴﻦ و ﺧﺒﻴﺚ و ﭘﺎك وﺟﻮد دارد«‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﺮادر و ﺧﻮاﻫﺮ! ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬اﻋﻢ از‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻜﺎن ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻮن ﭘﺪر‪ ،‬ﻣﺎدر‪ ،‬ﻫﻤﺴﺮ و ﻓﺮزﻧـﺪ‪ ،‬ﻳـﺎ اﻓـﺮاد دور ﭼـﻮن‬
‫ﻫﻤﺴــﺎﻳﻪ‪ ،‬دوﺳــﺖ و ﻓﺮوﺷــﻨﺪه‪ ،‬ﺷــﺎﻳﺪ ﺷــﻤﺎ ﺳﺮﺷــﺖﻫــﺎي ﻣــﺮدم را‪ ،‬ﺣﺘــﻲ ﺑــﻪ ﻫﻨﮕــﺎم‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮيﻫﺎﻳﺸﺎن ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﻮدهاﻳﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ آن ﻳﻘـﻴﻦ‬
‫ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬

‫‪ -1‬اﺑﻮداود و ﺗﺮﻣﺬي و ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺣﺪﻳﺚ ﺣﺴﻦ و ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪106‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﺑﻴﻦ ﺷﻤﺎ و ﻫﻤﺴﺮﺗﺎن ﻣﺸﻜﻠﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ﺑﺎ ﻳﻜـﻲ از دوﺳـﺘﺎنﺗـﺎن ﻛـﻪ ﻣـﻲداﻧﻴـﺪ‬
‫ﺳﺨﺖ ﻣﺰاج و ﺧﺸﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺸﻮرت ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻫﻤﺴﺮم زﻳـﺎد ﺑـﺎ ﻣـﻦ ﻣﺸـﻜﻞ‬
‫دارد و ﺑﮕﻮﻣﮕﻮ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻤﺘﺮ اﺣﺘﺮام ﻣﺮا رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﻣﺮا راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻛﻦ‪ .‬ﺑـﻪ‬
‫ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺻﻼح ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ زن ﺟﺰ ﺑﺎ ﻗﺪرت رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﻳﻲ‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﺗﻨـﺪ و‬
‫ﺧﺸﻦ ﻧﻴﺎز ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﺷﺨﺼﻴﺘﺖ را در ﺑﺮاﺑﺮ او ﻗﻮي و ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ ﺟﻠﻮه ﺑﺪه‪ .‬ﻣﺮد ﺑﺎش! و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل‬
‫آن ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﺧﺸﻢ درآورده و ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻠﻤﺎت ﺧﺎﻧﻪيﺗﺎن را وﻳﺮان ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﺗﺠﺮﺑﻪي ﺧﻮﻳﺶ را ﻛﺎﻣﻞ ﻛﻨﻴﺪ و ﻧﺰد دوﺳﺖ دﻳﮕﺮي ﻛـﻪ او را ﺑـﻪ ﻧﺮﻣـﻲ‪ ،‬ﻟﻄﺎﻓـﺖ و‬
‫آراﻣﻲ ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺮوﻳﺪ و ﻋﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪيﺗﺎن را ﺑﺎ او در ﻣﻴﺎن ﺑﮕﺬارﻳﺪ‪ .‬ﻗﻄﻌﺎً ﻣﺘﻮﺟـﻪ‬
‫ﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳـﺪ‪» :‬ﺑـﺮادرم! او ﻣـﺎدر ﻓﺮزﻧـﺪان ﺗـﻮ اﺳـﺖ و زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ از ﻣﺸﻜﻼت و ﻧﺎرﺳﺎﻳﻲﻫﺎ ﺧﺎﻟﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﺮ او ﺻﺒﻮر و ﺷﻜﻴﺒﺎ ﺑﺎش و ﺗﻼش ﻛﻦ او‬
‫را ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﻲ‪ .‬وي ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻤﺴﺮ و ﺷﺮﻳﻚ زﻧﺪﮔﻲ ﺗﻮﺳﺖ«‪ .‬ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﺖ‬
‫ﺷﺨﺺ در آرا و ﺗﺼﻤﻴﻤﺎﺗﺶ ﺗﺄﺛﻴﺮ دارد‪.‬‬
‫از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻗﺎﺿﻲ را از داوري در ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺸﻨﮕﻲ ﻳﺎ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ‬
‫ﻳﺎ در ﺣﺎﻟﺖ ﻓﺸﺎر ادرار و ﻣﺪﻓﻮع ﻧﻬﻲ ﻧﻤﻮد؛ زﻳـﺮا اﻳـﻦ اﻣـﻮر در دورن او ﺗﻐﻴﻴـﺮ و ﺗﺤـﻮل‬
‫اﻳﺠﺎد ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن در ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮي او در ﺣﻜﻢ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻲﮔﺬارد‪.‬‬
‫در اﻣﺖﻫﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺷﺨﺺ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰي ﺑﻮد! ﺧﻮﻧﺮﻳﺰ؟! آري ﺧﻮﻧﺮﻳﺰ‪ ،‬ﻳﻚ ﻳﺎ دو ﻧﻔﺮ ﻳﺎ ده‬
‫ﻧﻔﺮ را ﻧﻜﺸﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ‪ 99‬ﻧﻔﺮ را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻧﻤﻲداﻧﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ از ﻣﺮدم و اﻧﺘﻘﺎم آﻧﺎن‬
‫ﺟﺎن ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻪ در ﺑﺮده ﺑﻮد ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻗﺪري ﺧﻄﺮﻧﺎك و رﻋﺐآور ﺑﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﺟـﺮأت‬
‫ﻧﺰدﻳﻚﺷﺪن ﺑﺎ او را ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺑﻴﺎﺑﺎنﻫﺎ و دﺷﺖﻫﺎ ﺧﻮدش را ﭘﻨﻬـﺎن ﻛـﺮده‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻘﻴﻘﺖ آن را ﺑﻪ ﻳﻘﻴﻦ ﻧﻤﻲداﻧﻢ‪ .‬ﻣﻬﻢ اﻳﻦ ﻛﻪ ‪ 99‬ﻧﻔﺮ را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ .‬آﻧﮕـﺎه در‬
‫دﻟﺶ آﻣﺪه ﺑﻮد ﺗﺎ ﺗﻮﺑﻪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا از ﻋﺎﻟﻢﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد آن زﻣﺎن ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﻣﺮدم او را ﺑﻪ ﻋﺎﺑﺪي ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره در ﻋﺒﺎدتﮔـﺎﻫﺶ‬
‫ﺑﻮد و ﻫﺮﮔﺰ از ﻣﺼﻼﻳﺶ ﺟﺪا ﻧﻤﻲﺷﺪ و اوﻗﺎﺗﺶ را ﺑﺎ دﻋﺎ و ﮔﺮﻳﻪ ﺳﭙﺮي ﻣﻲﻛـﺮد و ﺑﺴـﻴﺎر‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫‪107‬‬

‫ﻧﺮمدل و رﻗﻴﻖ اﻟﻘﻠﺐ و داراي ﻋﺎﻃﻔﻪاي ﺟﻮﺷﺎن ﺑﻮد‪ ،‬راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻧـﺰد آن‬
‫ﻋﺎﺑﺪ رﻓﺖ و در ﺟﻠﻮﻳﺶ اﻳﺴﺘﺎد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﻳﻦ ﮔﻔﺘﻪاش او را ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ ﺳﺎﺧﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻧﻮدوﻧـﻪ‬
‫ﺷﺨﺺ را ﻛﺸﺘﻪام آﻳﺎ راﻫﻲ ﺑﺮاي ﺗﻮﺑﻪام وﺟﻮد دارد؟!‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ اﮔﺮ اﻳﻦ ﻋﺎﺑﺪ ﻣﻮرﭼﻪاي را ﺑﺪون ﻗﺼـﺪ و اراده ﻣـﻲﻛﺸـﺖ‪ ،‬در ﻃـﻮل روزش‬
‫ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﺮد و اﻇﻬﺎر ﺗﺄﺳﻒ ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﺟﻮاﺑﺶ ﭼﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﺑﻪ ﺷﺨﺼـﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺎ دﺳـﺖ‬
‫ﺧﻮدش ﻧﻮدوﻧﻪ ﺷﺨﺺ را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪه اﺳﺖ؟ ﻋﺎﺑﺪ ﺗﻜﺎن ﺧﻮرد و ﺧﻴﺎل ﻧﻮدوﻧـﻪ ﻗﺘـﻞ در‬
‫ﺟﻠﻮﻳﺶ ﺗﺠﺴﻢ ﻧﻤـﻮد ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﺷـﺨﺺ ﻛـﻪ در ﺟﻠـﻮﻳﺶ اﻳﺴـﺘﺎده اﺳـﺖ ﻣﺮﺗﻜـﺐ ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫ﺟﻨﺎﻳﺖﻫﺎي ﺳﻬﻤﮕﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻋﺎﺑﺪ ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﻧﻪ ﻧﻪ ﻧﻪ‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﻮ ﻫﻴﭻ راه ﺗﻮﺑﻪاي وﺟـﻮد‬
‫ﻧﺪارد! ﺑﺮاي ﺗﻮ ﻫﻴﭻ راه ﺗﻮﺑﻪاي وﺟﻮد ﻧﺪارد!‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻜﻦ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺟﻮاب از ﻳﻚ ﻋﺎﺑﺪ ﻛﻢ ﻋﻠﻤﻲ ﺻﺎدر ﺷﺪه اﺳﺖ؛ ﭼﻮن او ﺑﺎ ﻋﻨﺎﻳـﺖ‬
‫اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ دروﻧﻲ ﺣﻜﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﻗﺎﺗﻞ از اﻳﻦ ﻣﺮد ﺳﺨﺖ ﻣـﺰاج و ﺗﻨـﺪﺧﻮ‪،‬‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﺟﻮاﺑﻲ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪ و ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﻗﺮﻣﺰ ﺷﺪ و ﺷﻤﺸﻴﺮش را ﺑﺮداﺷـﺖ و آن را‬
‫در ﭘﻴﻜﺮ ﻋﺎﺑﺪ ﻓﺮو ﺑﺮد و ﭘﺎرهاش ﻛﺮد و آﺷﻔﺘﻪ و ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ از ﻋﺒﺎدﺗﮕﺎﻫﺶ ﺑﻴﺮون ﺷﺪ‪.‬‬
‫روزﻫﺎ ﺳﭙﺮي ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺎر دﻳﮕﺮ در دﻟﺶ آﻣﺪ ﺗﺎ ﺗﻮﺑﻪ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻟﺬا از ﻋﺎﻟﻢﺗﺮﻳﻦ ﻓـﺮد اﻫـﻞ‬
‫زﻣﻴﻦ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ ،‬ﻣﺮدم او را ﺑﻪ ﻳﻚ ﻋﺎﻟﻤﻲ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻮن در ﺟﻠﻮ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ :‬او را ﻣﺮدي ﺑﺎوﻗﺎر و ﻣﺘﻴﻦ ﻳﺎﻓـﺖ ﻛـﻪ وﻗـﺎر ﻋﻠـﻢ و‬
‫ﺧﺸﻴﺖ‪ ،‬او را ﻣﺰﻳﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻗﺎﺗﻞ رو ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺮد و ﺑﺎ ﺗﻤﺎم ﺟﺮأت ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺻـﺪ ﻧﻔـﺮ‬
‫را ﻛﺸﺘﻪام‪ .‬آﻳﺎ راﻫﻲ ﺑﺮاي ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﺗﻮﺑﻪام وﺟﻮد دارد؟!‬
‫ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻼﻓﺎﺻـﻠﻪ در ﺟـﻮاب ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺳـﺒﺤﺎن اﷲ! ﭼـﻪ ﭼﻴـﺰي ﺑـﻴﻦ ﺗـﻮ‪ ،‬و ﺗﻮﺑـﻪ ﻓﺎﺻـﻠﻪ‬
‫ﻣﻲاﻧﺪازد؟! ﭼﻪ ﭘﺎﺳﺨﻲ زﻳﺒﺎ! ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ‪ ،‬ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﺑﻴﻦ ﺗﻮ و ﺗﻮﺑﻪ ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﻣـﻲاﻧـﺪازد؟ زﻳـﺮا‬
‫آﻓﺮﻳﺪﮔﺎر در آﺳﻤﺎن اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ ﻗﺪرﺗﻲ در ﺟﻬﺎن ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﻴﻦ ﺗﻮ و ﺑﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸـﺖ ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي او و اﻇﻬﺎر ﻋﺠﺰ و ﻓﺮوﺗﻨﻲ در ﭘﻴﺸﮕﺎه او ﺣﺎﻳﻞ ﮔﺮدد‪ .‬ﺳﭙﺲ آن ﻋﺎﻟﻢ ﮔﻔﺖ‪ - :‬ﻋﺎﻟﻤﻲ‬

‫‪108‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻛﻪ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎﺗﺶ را ﺑﺮاﺳﺎس ﻋﻠﻢ و ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺧﺬ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس اﺣﺴﺎﺳـﺎت و ﻋﺎﻃﻔـﻪ –‬
‫اﻣﺎ ﺗﻮ در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪي ﻫﺴﺘﻲ‪.‬‬
‫ﺗﺠﺐ اﺳﺖ! از ﻛﻲ ﻓﻬﻤﻴﺪ؟ اﻳﻦ را ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺟﻨﺎﻳﺖﻫﺎي ﺑﺰرگ و ﺳﻨﮕﻴﻦ و ﻛﻤﺒـﻮد ﻣـﺪاﻓﻊ و‬
‫ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ او ﭼﻨﻴﻦ اﻋﻤﺎﻟﻲ را اﻧﻜﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻓﻬﻤﻴﺪ‪ .‬ﻟﺬا داﻧﺴﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠـﻲ‬
‫ﻗﺘﻞ و ﻇﻠﻢ ﺑﻪ ﺣﺪي رواج دارد ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺣﻖ ﻣﻈﻠﻮم و ﺳﺘﻤﺪﻳﺪه را ﺑﮕﻴـﺮد و ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺗﻮ در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪي ﻫﺴﺘﻲ‪ .‬ﺑﻪ ﻓﻼن ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺮو؛ زﻳﺮا در آﻧﺠﺎ ﻗﻮﻣﻲ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻋﺒﺎدت ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺗﻮ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﺮاه آﻧﺎن ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺑﭙـﺮداز‪ .‬آن ﻣـﺮد در ﺣـﺎل‬
‫ﺗﻮﺑﻪ و اﻧﺎﺑﺖ و ﮔﺮﻳﻪ ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎد و ﭘﻴﺶ از آن ﻛﻪ ﺑﻪ آن ﺷﻬﺮ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬ﻣ‪‬ﺮد‪.‬‬
‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن رﺣﻤﺖ و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻋﺬاب ﻓﺮود آﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن رﺣﻤﺖ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻳﻦ آﻣﺪه ﺗـﺎ‬
‫ﺗﻮﺑﻪ ﻛﺮده و ﺑﻪ ﺧﺪا ﺑﺎزﮔﺮدد‪ .‬و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻋﺬاب ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬وي ﻫﺮﮔﺰ ﻋﻤﻞ ﺧﻴﺮي اﻧﺠﺎم ﻧـﺪاده‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﺮﺷﺘﻪاي را در ﺻﻮرت اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻓﺮﺳـﺘﺎد ﺗـﺎ در ﻣﻴـﺎن آنﻫـﺎ داوري ﻛﻨـﺪ‪،‬‬
‫ﻓﻴﺼﻠﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ دو ﺳـﺮزﻣﻴﻦ‪ ،‬ﻳﻌﻨـﻲ ﺳـﺮزﻣﻴﻦ ﻃﺎﻋـﺖ و ﺳـﺮزﻣﻴﻦ‬
‫ﻣﻌﺼﻴﺖ را ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و ﭘﻴﻤﺎﻳﺶ ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺪام از اﻳﻦ دو ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮ ﺑﻮد ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﺎن ﺳﺮزﻣﻴﻦ اﺳﺖ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﺳـﺮزﻣﻴﻦ رﺣﻤـﺖ اﻣـﺮ ﻓﺮﻣـﻮد ﻛـﻪ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺷـﻮد و ﺑـﻪ‬
‫ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻣﻌﺼﻴﺖ دﺳﺘﻮر داد ﻛـﻪ دور ﺷـﻮد‪ ،‬ﻟـﺬا او ﺑـﻪ ﺳـﺮزﻣﻴﻦ ﻃﺎﻋـﺖ ﻧﺰدﻳﻜﺘـﺮ ﺷـﺪ و‬
‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن رﺣﻤﺖ او را ﺑﺮداﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﺑﺮﺧﻲ از ﺻﺪرﻧﺸﻴﻨﺎن ﻓﺘﻮا را ﻣﻲﺑﻴﻨـﻲ ﻛـﻪ ﻣﺘﺄﺳـﻔﺎﻧﻪ‬
‫ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت در ﻣﺴﺎﻳﻞ ﺷﺮﻋﻲ ﻋﺎﻃﻔﻪ ﺑﺮ آﻧﺎن ﻏﻠﺒﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻧﻢ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ ﻫﻤﺴـﺮش ﻧﺎﺳـﺎزﮔﺎري و اﺧـﺘﻼف داﺷـﺖ‪.‬‬
‫روزي اﺧﺘﻼف ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻪ او ﻳﻚ ﻃﻼق داد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ او رﺟﻮع ﻛـﺮد ﺳـﭙﺲ روز‬
‫دﻳﮕﺮي اﺧﺘﻼف آنﻫﺎ ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺖ و ﻳﻚ ﻃﻼق دﻳﮕﺮ ﺑﻪ او داد و ﺑﺎز ﺑﻪ او رﺟـﻮع ﻛـﺮد و‬
‫ﻫﺮ ﺑﺎر ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﺮدم او را از اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺮﺣﺬر داﺷﺘﻪ و ﻧﺼﻴﺤﺘﺶ ﻣﻲﻛـﺮدم و‬
‫او را ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪان ﻛﻮﭼﻜﺶ و اﻫﻤﻴﺖ اﻋﺘﺒﺎر و ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻧﺎن ﻳﺎدآوري ﻣﻲﻛﺮدم و ﻫﻤﻮاره ﺑـﻪ‬
‫او ﮔﻮﺷﺰد ﻣﻲﻛﺮدم ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﻃﻼق ﺑﺮاﻳـﺖ ﻣﺎﻧـﺪه اﺳـﺖ و ﻫﺮﮔـﺎه آن را واﻗـﻊ ﻧﻤـﻮدي‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫‪109‬‬

‫ﻣﺮاﺟﻌﻪاش ﺑﺮاﻳﺖ ﺣﻼل ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﺎ او ازدواج ﻛـﺮده و ﺳـﭙﺲ او را‬
‫ﻃﻼق دﻫﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺧﺪا ﺑﺘﺮس و ﺧﺎﻧﻪات را ﺧﺮاب ﻧﻜﻨﻢ‪.‬‬
‫وي روزي ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رﻧﮓ ﭼﻬﺮهاش ﭘﺮﻳﺪه ﺑﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺟﻨﺎب ﺷﻴﺦ! ﻣـﺎ‬
‫ﺑﺎ ﻫﻢ درﮔﻴﺮ ﺷﺪﻳﻢ و ﻣﻦ ﻃﻼق ﺳﻮﻣﻲ را دادم!! اﻳﻦ ﺳﺨﻦ او ﺗﻌﺠﺐآور ﻧﺒﻮد؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻌﺠﺐ‬
‫اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از آن ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻴﺦ ﺑﺰرﮔﻮاري را ﺳﺮاغ ﻧﺪاري ﺗﺎ ﺑﺮاﻳﻢ ﺑﻪ رﺟﻮع او ﻓﺘـﻮا‬
‫دﻫﺪ! ﻟﺬا از ﺣﺮف او ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮدم‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﻓﻜﺮ ﻓﺮو رﻓﺘﻢ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﻣﺼﻮﺑﻪاي ﭘﻲ ﺑﺮدم ﻛﻪ ﭼﻨﺪي ﭘﻴﺶ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﻮد‪،‬‬
‫ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ آرا و ﻧﻈﺮﻳﺎت ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم – و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ اﺧﺘﻴﺎرات ﻓﻘﻬﻲ آﻧـﺎن ﻣﺘﻔـﺎوت‬
‫اﺳﺖ و از ﻋﺎﻃﻔﻪ و ﻃﺒﻴﻌﺸﺎن ﻣﺘﺄﺛﺮ ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫از ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم ﭼﻨﻴﻦ ﻓﻬﻤﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺎل ﻣﺤﺒﺖ و اﺷﺘﻴﺎق ﺷﺪﻳﺪي دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻜﻦ اﮔﺮ او را دﻳﺪي ﻛﻪ ﺧﻮدش را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪداران ذﻟﻴﻞ ﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﺧـﺎﻃﺮ‬
‫ﺑﻪ دﺳﺖآوردن آن از ﻧﻔﻘﻪ و ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﺎﻳﺤﺘﺎج ﻓﺮزﻧﺪان و ﺧﺎﻧﻮادهاش ﻏﻔﻠـﺖ ﻣـﻲﻧﻤﺎﻳـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫اﻓﺮاد ﺗﺤﺖ ﺗﻜﻔﻞ ﺧﻮد ﺑﺨﻞ ﻣﻲورزد‪.‬‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻜﻦ ﭼﻮن وي ﻃﻤﺎع اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ در اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت و ﻣﺒﻨﺎي ﻗﻨﺎﻋﺖﻫـﺎﻳﺶ در‬
‫اﻏﻠﺐ اوﻗﺎت ﺑﺮاﺳﺎس ﻫﻤﻴﻦ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻲ ﺑﺎ او ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻧﻤـﺎﻳﻲ ﻳـﺎ‬
‫از او ﭼﻴﺰي ﺑﺨﻮاﻫﻲ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﻴﺰي ﺑﺮ زﺑﺎن ﺑﻴﺎوري ﭼﻨﻴﻦ در دﻟﺖ ﺗﺼﻮر ﻛﻦ ﻛﻪ او‬
‫دوﺳﺘﺪار ﻣﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﻛﻮﺷﺶ ﻛﻦ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻃﺒﻴﻌﺖ او در ﺗﻌﺎرض ﻧﺒﺎﺷﻲ ﺗﺎ آن ﭼﻴﺰ ﻣﻄﻠﻮب‬
‫از او را ﺑﻪ دﺳﺖ آوري‪.‬‬
‫ﭼﻮن ذﻛﺮ ﻣﺜﺎل ﻛﻠﻴﺪ ﻓﻬﻢﻫﺎ و دركﻫﺎ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺜﺎل دﻳﮕﺮي ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪ :‬ﻓﺮض ﻣﻲﻛﻨـﻴﻢ‬
‫ﺷﻤﺎ از ﻳﻚ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن دﻳﺪن ﻣﻲﻛﻨﻴـﺪ و ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺗﺼـﺎدﻓﻲ ﺑـﻪ دوﺳـﺖ ﻗـﺪﻳﻤﻲ ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻛـﻪ در دوران داﻧﺸـﮕﺎه ﻫﻤﻜﻼﺳـﻲ ﺷـﻤﺎ ﺑـﻮده اﺳـﺖ‪ .‬او را ﺑـﺮاي ﻣﻴﻬﻤـﺎﻧﻲ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪيﺗﺎن دﻋﻮت ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ و او ﻧﻴﺰ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ ﺷﻤﺎ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬

‫‪110‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻣﻲروﻳﺪ و اﺷﻴﺎي ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز را ﺧﺮﻳﺪاري ﻧﻤﻮده و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺧﺎﻧـﻪ‬
‫ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ آﻣﺎدﮔﻲ ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎن را ﻣﻬﻴﺎ ﻛﻨﻴﺪ و ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ از دوﺳﺘﺎن ﺗﻤـﺎس‬
‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﺪ ﺗﺎ از آﻧﺎن در ﺷﺮﻛﺖ در اﻳﻦ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ و دﻳـﺪار از دوﺳـﺖﺗـﺎن دﻋـﻮت ﺑـﻪ ﻋﻤـﻞ‬
‫ﻣﻲآورﻳﺪ‪.‬‬
‫از ﻣﻴﺎن اﻳﻦ دوﺳﺘﺎن ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﻓﺮد ﺑﺨﻴﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺐ ﻣﺎل ﺑﺮ دﻟﺶ ﭼﻴﺮه ﺷﺪه اﺳـﺖ –‬
‫ﺑﺎ او ﺗﻤﺎس ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﺪ و ﺑﻪ او ﺳـﻼم و اﺣـﻮالﭘﺮﺳـﻲ ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ‪ .‬ﭼـﻮن او را از دﻋـﻮت ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ آﮔﺎه ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬آه! اي ﻛﺎش ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺘﻢ در اﻳـﻦ ﻣﻴﻬﻤـﺎﻧﻲ ﺣﻀـﻮر ﻳـﺎﺑﻢ و‬
‫ﻓﻼﻧﻲ را دﻳﺪار ﻛﻨﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﻦ ﻳﻚ ﻛﺎر ﻣﻬﻤﻲ دارم و ﺧﻴﻠﻲ ﮔﺮﻓﺘﺎرم‪ .‬ﺳﻼم ﻣـﺮا ﺑـﻪ او ﺑﺮﺳـﺎن‬
‫ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﻢ در وﻗﺖ دﻳﮕﺮي او را دﻳﺪار ﻛﻨﻢ‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﻪ از ﻃﺒﻴﻌﺖ او دارﻳﺪ ﻣﻲﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ او از آﻣﺪن ﻣﻲﺗﺮﺳـﺪ‪ ،‬ﭼـﻮن‬
‫ﻣﺠﺒﻮر ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ او ﻧﻴﺰ اﻳﻦ دوﺳﺖ ﻗﺪﻳﻤﻲ را ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش دﻋﻮت ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﻴﻬﻤـﺎﻧﻲ‬
‫ﺗﺮﺗﻴﺐ دﻫﺪ و ﻣﺘﺤﻤﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺷﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﻳﻲ ﻛﻨﺪ‪ ،‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺷﻤﺎ ﺑـﻪ او‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ :‬اﻳﻦ ﻣﻬﻤﺎن ﻓﺮدا از اﻳﻨﺠﺎ ﺳﻔﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬آه ﭘـﺲ در اﻳـﻦ‬
‫ﺻﻮرت ﻣﻦ ﻛﺎرم را ﺑﻪ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻣﻲاﻧﺪازم و ﺑﻪ دﻳﺪن او ﻣﻲآﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ از ﻣﺮدم ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ آﻧﺎن ﻣﻌﺎﺷﺮت ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬اﻧﺴﺎنﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺧﺎﻧﻮادﮔﻲ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮادهي ﺧﻮﻳﺶ را دوﺳﺖ دارﻧﺪ و ﺗﺎب ﺟﺪاﻳﻲ آنﻫﺎ را ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬از اﻳـﻦ رو ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻫﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻪاي دارﻳﺪ از آﻧﺎن ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ اﻣﺎ ﻧﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ از ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﺳـﻔﺮ و ﻏﻴـﺮه‬
‫ﺟﺪا ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﭘﺲ آﻧﺎن را ﺑﻪ ﭼﻴﺰي ﻛﻪ در ﺗﻮاﻧﺸﺎن ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻜﻠﻒ ﻧﻜﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺴﻴﺎري از ﻃﺒﻴﻌﺖﻫﺎي ﻣﺮدم ﻣﺮا ﻣﺘﻌﺠﺐ ﻣﻲﺳﺎزد؛ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣـﺮدم ﻛـﻪ‬
‫ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻓﻨﻮن ﺷﻜﺎر ﻫﻤﻪي ﻗﻠﺐﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻫﺮﮔﺎه ﺑﺎ اﻓﺮاد ﺑﺨﻴﻞ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ ﺑـﺎ آﻧـﺎن‬
‫اﻗﺘﺼﺎد و ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﻳﻲ را رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ آﻧـﺎن را در ﺗﻨﮕﻨـﺎ ﻗـﺮار ﻧﺪﻫﻨـﺪ و ﻟـﺬا آنﻫـﺎ را‬
‫دوﺳﺖ ﻣﻲدارﻧﺪ‪ .‬و ﻫﺮﮔﺎه ﺑﺎ اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﻋﺎﻃﻔﻲ و ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺎﻃﻔﻪ و ﻣﻬـﺮ‬
‫آﻧﺎن ﻣﻲاﻓﺰاﻳﻨﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ آنﻫﺎ را دوﺳﺖ ﻣﻲدارﻧﺪ و ﻫﺮﮔﺎه ﺑﺎ اﻓﺮاد ﺧﻮش ﻃﺒـﻊ و ﺷـﻮخ‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫‪111‬‬

‫ﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎ آﻧﺎن ﻣﻲﺧﻨﺪﻧﺪ و ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑـﻪ ﻣـﺰاح ﻣـﻲﭘـﺮدازد و ﺑـﺎز او را‬
‫دوﺳﺖ ﻣﻲدارﻧﺪ‪ .‬در ﻫﺮﺣﺎل‪ ،‬ﻟﺒﺎس ﻣﺨﺼﻮص آن را ﻣﻲﭘﻮﺷﺪ‪ .‬ﭼﻪ ﻟﺒﺎس ﻧﻌﻤـﺖ ﺑﺎﺷـﺪ ﻳـﺎ‬
‫ﻟﺒﺎس ﺳﺨﺘﻲ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﻣﻦ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﻴﺪ و اﻳﻦ ﺻﻔﺤﻪ را در دﻓﺘﺮ ﺧﺎﻃﺮاتﺗﺎن اﺿﺎﻓﻪ ﻛﻨﻴﺪ و ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا‪‬‬
‫ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎي ﻓﺘﺢ ﻣﻜﻪ ﻧﺰد او آﻣﺪﻧﺪ‪ .‬اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن‪ ،‬ﭘﻴﺶ از آن ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪‬‬
‫وارد ﻣﻜﻪ ﺷﻮد ﻧﺰد او رﻓﺖ و ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪ‪.‬‬
‫داﺳﺘﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﻼﺻﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ اﺑﻮﺳـﻔﻴﺎن ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﺷـﺪ ﻋﺒـﺎس ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﻣﺮدي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺨﺮ و ﺷـﺮف را دوﺳـﺖ دارد‪ ،‬ﻟـﺬا ﺑـﻪ او ﺷـﺮاﻓﺖ و‬
‫اﻓﺘﺨﺎري ﺑﺪه‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺧﻮب اﺳﺖ ﻫﺮﻛﺴﻲ داﺧﻞ ﻣﻨﺰل اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﺷـﻮد در‬
‫اﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻫﺮ ﻛﺴﻲ درِ ﺧﺎﻧﻪاش را از داﺧﻞ ﺑﺒﻨﺪد در اﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد و ﻫﺮﻛﺴـﻲ‬
‫وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﻮد در اﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻮاﺳﺖ ﻗﺪرت و ﺷﻮﻛﺖ اﺳـﻼم را ﺑـﻪ او ﺑﻨﻤﺎﻳﺎﻧـﺪ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪،‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﺒﺎس! ﻋﺒﺎس ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻟﺒﻴﻚ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ :‬اﺑﻮﺳـﻔﻴﺎن را در‬
‫ﺗﻨﮕﻪي اﻳﻦ وادي در داﻣﻨﻪي اﻳﻦ ﻛﻮه ﻧﮕﺎه دار ﺗﺎ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎي ﺧﺪاوﻧـﺪ از ﻛﻨـﺎر او ﺑﮕﺬرﻧـﺪ و‬
‫آنﻫﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ او را در ﻣﺴﻴﺮ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻨﺪ وارد ﻣﻜـﻪ ﺷـﻮﻧﺪ ﻧﮕـﻪ‬
‫دار‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻋﺒﺎس ﻫﻤﺮاه اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﺑﻴﺮون ﺷﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه او ﺑـﻪ ﺗﻨﮕـﻪي رودﺧﺎﻧـﻪ‬
‫اﻳﺴﺘﺎد‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎ ﭼﻮن ﺳـﻴﻞ ﺧﺮوﺷـﺎن ﺑـﻪ ﺳـﻮي ﻣﻜـﻪ در ﺣﺮﻛـﺖ ﺑﻮدﻧـﺪ و‬
‫ﻟﺸﻜﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﭘﺮﭼﻢﻫﺎيﺷﺎن ﻣﻲﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ اوﻟﻴﻦ ﻟﺸﻜﺮ ﮔﺬﺷﺖ‪ .‬اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﺒﺎس! اﻳﻦﻫﺎ ﭼﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ ﻋﺒﺎس‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻗﺒﻴﻠﻪ »ﺑﻨﻲ ﺳﻠﻴﻢ« اﺳﺖ‪ .‬اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ »ﺑﻨﻲ ﺳﻠﻴﻢ« ﭼﻪ ﻛﺎري دارم! ﺑﺎز ﻟﺸـﻜﺮ‬
‫دوم رد ﺷﺪ‪ .‬اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﺒﺎس! اﻳﻦﻫﺎ ﭼﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ ﻋﺒﺎس ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻗﺒﻴﻠﻪ »ﺑﻨـﻲ‬
‫ﻣﺰﻳﻨﻪ«‪ .‬ﺑﺎز ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ »ﺑﻨﻲ ﻣﺰﻳﻨﻪ« ﭼﻪ ﻛﺎري دارم! ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎ ﺑﻪ اﺗﻤـﺎم رﺳـﻴﺪﻧﺪ و‬

‫‪112‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻫﺮ ﻟﺸﻜﺮي ﻛﻪ ﻣﻲﮔﺬﺷﺖ اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن در ﻣﻮرد آن از ﻋﺒﺎس ﻣﻲﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬و ﭼـﻮن ﻋﺒـﺎس از آن‬
‫ﺧﺒﺮ ﻣﻲداد‪ .‬اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﺑﻨﻲ ﻓﻼن ﭼﻪ ﻛﺎر دارم‪.‬‬
‫در ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر ﺑﺎ ﻟﺸﻜﺮ ﺳﺒﺰ رﻧﮕﻲ ﻛﻪ ﺑﺪنﺷـﺎن ﺑـﺎ‬
‫زرهﻫﺎي آﻫﻨﻴﻦ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد و ﭼﻴﺰي ﺟﺰ ﭼﺸﻢﻫﺎيﺷﺎن ﻇﺎﻫﺮ ﻧﺒﻮد‪ .‬از آﻧﺠـﺎ ﮔﺬﺷـﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﺒﺤﺎن اﷲ! اي ﻋﺒﺎس! اﻳﻦﻫـﺎ ﭼـﻪ ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻫﺴـﺘﻨﺪ؟ ﻋﺒـﺎس‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﺮاه ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر اﺳـﺖ! اﺑﻮﺳـﻔﻴﺎن ﮔﻔـﺖ‪ :‬اﻳـﻦ ﻋﻼﻣـﺖ‬
‫ﻣﺮگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ! ﻛﺴﻲ ﺑﺎ اﻳﻦﻫﺎ ﺗﻮان ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ و ﻗﺪرتﻧﻤﺎﻳﻲ ﻧـﺪارد و ﺑـﺎز ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ! اي اﺑﻮاﻟﻔﻀﻞ! ﺑﻪ راﺳﺘﻲ ﻛﻪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﻲ ﺑـﺮادرزادهات ﺷـﻜﻮﻫﻤﻨﺪ و ﺑﺎﻋﻈﻤـﺖ‬
‫ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻋﺒﺎس ﮔﻔﺖ‪ :‬اي اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن! اﻳﻦ ﻧﺒﻮت اﺳﺖ‪ .‬اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳـﺖ‪ .‬وﻗﺘـﻲ‬
‫اﺳﺐﻫﺎ و ﻟﺸﻜﺮﻫﺎ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ ﻋﺒﺎس ﻓﺮﻳﺎد زد‪ .‬ﻗﻮﻣﺖ را ﻧﺠﺎت ﺑﺪه! آﻧﮕﺎه اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﺷﺘﺎﺑﺎن ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻜﻪ رﻓﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎد زد! اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺶ! اﻳﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﻟﺸـﻜﺮي‬
‫ﺑﻲﭘﺎﻳﺎن و ﺑﺰرگ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﻲآﻳﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﺮﻛﺴﻲ در ﻣﻨﺰل اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن داﺧﻞ ﺷـﻮد‪ ،‬او در اﻣـﺎن‬
‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺧﺪا ﺗﻮ را ﺑﻜﺸﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪات ﺑﻪ ﻣﺎ ﺳـﻮدي ﻧﻤـﻲﺑﺨﺸـﺪ‪ .‬ﺑـﺎز ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺧﺎﻧﻪاش را ﺑﻪ روﻳﺶ ﺑﺒﻨﺪد در اﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻫﺮﻛﺴـﻲ وارد ﻣﺴـﺠﺪ ﺷـﻮد در‬
‫اﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻳﺸﺎن و ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺘﻔﺮق ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬آري‪ ،‬ﺑﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ! ﭼﻪﻗﺪر ﭘﻴﺎﻣﺒﺮش ﺳﺘﻮده اﺳﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ در وﺟﻮد اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪي او ﺑﻮد‬
‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬آﻧﭽﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻜﻮﺳﺖ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻓﺮد را ﭘﻴﺶ از آن ﻛﻪ ﺑـﺎ‬
‫او ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻃﺒﻴﺒﻌﺖ او و آﻧﭽﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﺄت اوﺳﺖ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ او ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫‪113‬‬

‫در ﻏﺰوه ﺣﺪﻳﺒﻴﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر و ﮔﺮوهﻫﺎﻳﻲ از اﻋـﺮاب ﻛـﻪ‬
‫ﺑﻪ او ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﺠﻤﻮﻋﺎً ﻫﺰار و ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺮون آﻣﺪﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﻮد »ﻫـﺪي«‬

‫)‪(1‬‬

‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻨﺪ و اﺣﺮام ﻋﻤﺮه ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺮدم ﺑﺪاﻧﻨﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻗﺼـﺪ زﻳـﺎرت و‬
‫ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺧﺎﻧﻪي ﺧﺪا ﺑﻴﺮون ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ ﺧﻮد ﻫﻔﺘﺎد ﺷﺘﺮ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺪﻳﻪ ﺑﻴﺖ‬
‫اﷲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻜﻪ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻗﺮﻳﺶ ﻣﺎﻧﻊ دﺧﻮل آنﻫﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺣﺪﻳﺒﻴﻪ اردو زدﻧـﺪ‪ .‬ﻗـﺮﻳﺶ ﻳﻜـﻲ را ﺑﻌـﺪ از دﻳﮕـﺮي‬
‫ﺟﻬﺖ ﻣﺬاﻛﺮه و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻣﻲﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا اﺑﺘﺪا »ﻣ‪‬ﻜﺮز ﺑﻦ ﺣﻔـﺺ« را ﻧـﺰد‬
‫او ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻜﺮز ﻣﺮدي از ﻗﺮﻳﺶ ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﻠﺰم ﺑﻪ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﻋﻬﺪ و ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻚ‬
‫اﻧﺴﺎن ﻓﺎﺟﺮ و ﻋﻬﺪﺷﻜﻦ ﺑﻮد‪ .‬ﭼﻮن رﺳﻮل اﷲ ‪ ‬او را دﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻲآﻳـﺪ‪ ،‬ﮔﻔـﺖ‪ :‬اﻳـﻦ ﻓـﺮدي‬
‫ﺧﺎﺋﻦ و ﻋﻬﺪﺷﻜﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻮن ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آﻣﺪ‪ .‬ﺑﺎ او ﭼﻨﺎن ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺷـﺎﻳﺎن او‬
‫ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺟﻨﮓ ﻧﻴﺎﻣﺪه اﺳﺖ و ﺑﺎ او ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﻋﻬﺪ و ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ ﻧﻨﻮﺷﺖ‪ ،‬ﭼـﻮن‬
‫ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ اﻫﻠﻴﺖ آن را ﻧﺪارد و ﻣﻜﺮز ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﺪون ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﺰد ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﻗﺮﻳﺶ »ﺣ‪‬ﻠَﻴﺲ ﺑﻦ ﻋﻠﻘﻤﻪ« ﺳﺮدار اﺣﺎﺑﻴﺶ را ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬اﺣـﺎﺑﻴﺶ ﻗﺒﻴﻠـﻪاي از ﻋـﺮب‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻣﻜﻪ و ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي ﺧـﺪا در ﻣﻜـﻪ ﻣـﻲﻧﺸﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼـﻮن رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا‪ ‬او را دﻳﺪ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﻳﻦ از ﻗﺒﻴﻠﻪاي ﻋﺒـﺎدتﮔـﺰار اﺳـﺖ‪ .‬ﻟـﺬا »ﻫ‪‬ـﺪي« را ﺑـﻪ ﺳـﻮﻳﺶ‬
‫ﺑﻔﺮﺳﺘﻴﺪ ﺗﺎ آن را ﺑﺒﻴﻨﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻫﺪي را از ﻗﺒﻴﻞ ﺷﺘﺮ و ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ دﻳﺪ ﻛﻪ در ﻛﻨـﺎرهي رودﺧﺎﻧـﻪ‬
‫در ﺣﺮﻛﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎ ﻗﻼده و رﻳﺴﻤﺎن ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﺮاي ذﺑﺢ در ﺣﺮم آﻣﺎده ﺷﺪهاﻧﺪ و ﺑـﺮ‬
‫اﺛﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲﺑﻮدن ﺳﻔﺮ و ﺑﺴﺘﻪﺑﻮدن در آﻏﻞ ﭘﺸﻢﻫﺎيﺷﺎن را ﺧﻮردهاﻧﺪ و ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ و ﺗﺸﻨﮕﻲ‬
‫ﺿﻌﻴﻒﺷﺎن ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺳﺮدار اﺣـﺎﺑﻴﺶ اﻳـﻦ ﺻـﺤﻨﻪ را دﻳـﺪ ﺗﻜـﺎن ﺧـﻮرد‪ .‬ﺟﻬـﺖ‬
‫ﺑﺰرﮔﺪاﺷﺖ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬و اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﺮا ﻋ‪‬ﻤﺮهﻛﻨﻨﺪﮔﺎن از ﺑﻴﺖ اﷲ ﺑﺎزداﺷﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ‪ ،‬رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬را ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻨﻤﻮد و ﻧﺰد ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﺟﺮﻳﺎن را ﺑﻪ آنﻫﺎ ﮔﻔﺖ‪.‬‬
‫‪ -1‬ﻫﺪي ﺣﻴﻮاﻧﻲ از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﺷﺘﺮ‪ ،‬ﮔﺎو و ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺠﺎج در اﻳﺎم ﺣﺞ ﺑﻪ ﺟﺎي ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻫﺪﻳﻪ ﺑﻴﺖ اﷲ‬
‫ﻧﻤﻮده و آن را ذﺑﺢ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬

‫‪114‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آنﻫﺎ ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻨﺸﻴﻦ ﭼﻮن ﺗﻮ اﻋﺮاﺑﻲ و ﺑﺎدﻳﻪﻧﺸﻴﻦ ﻫﺴـﺘﻲ و در اﻳـﻦ ﻣـﻮرد ﻋﻠـﻢ و‬
‫آﮔﺎﻫﻲ ﻧﺪاري »ﺣﻠﻴﺲ« ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺶ! ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﺎ ﺑﺮ اﻳـﻦ‬
‫اﻣﺮ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻫﻢﭘﻴﻤﺎن ﻧﺸﺪه و ﺑﺮ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻋﻬﺪ ﻧﺒﺴﺘﻪاﻳﻢ‪ .‬آﻳﺎ ﻛﺴـﻲ را از ﺧﺎﻧـﻪي ﺧـﺪا‬
‫ﺑﺎزﻣﻲدارﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺗﻌﻈﻴﻢ آن آﻣﺪه اﺳﺖ؟ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛـﻪ ﺟـﺎن »ﺣﻠـﻴﺲ« در دﺳـﺖ‬
‫اوﺳﺖ ﻳﺎ ﻣﺤﻤﺪ را ﻣﻲﮔﺬارﻳﺪ ﺗﺎ ﺟﻬﺖ ﻋﻤﺮه ﺑﻴﺎﻳﺪ ﻳﺎ ﻫﻤﮕﻲ ﻣﺎ ﻗﺒﻴﻠﻪي »اﺣـﺎﺑﻴﺲ« از اﻳﻨﺠـﺎ‬
‫ﺧﻮاﻫﻴﻢ رﻓﺖ‪ .‬ﺑﺰرﮔﺎن ﻗﺮﻳﺶ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬واي ﺑﺮ ﺗﻮ! از ﻣﺎ دﺳـﺖ ﺑـﺮدار ﺗـﺎ ﺧﻮدﻣـﺎن ﺑـﻪ آﻧﭽـﻪ‬
‫راﺿﻲ ﻣﻲﺷﻮﻳﻢ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ!‬
‫ﺳﭙﺲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻓﺮد ﺷﺮﻳﻔﻲ ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا اﻳـﻦ ﺑـﺎر »ﻋـﺮوه ﺑـﻦ ﻣﺴـﻌﻮد ﺛﻘﻔـﻲ« را‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪» .‬ﻋﺮوه« ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺶ! ﻣﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﺧﺸﻮﻧﺖآﻣﻴﺰ و ﺑﺪزﺑﺎﻧﻲ ﺷﻤﺎ را ﺑﺎ‬
‫ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻧﺰد ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺑﻮدﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕـﺎم آﻣـﺪنﺷـﺎن ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻛـﺮدم و ﻗﻄﻌـﺎً ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻓﺮزﻧﺪ و ﻣﻦ ﭘﺪر ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬آﻧﺎن ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬راﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ ﺗﻮ در ﻧـﺰد ﻣـﺎ ﻣـﺘﻬﻢ‬
‫ﻧﻴﺴﺘﻲ‪.‬‬
‫ﻋﺮوه ﺑﻴﺮون ﺷﺪ ﺣﺎل آن ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﻗﻮﻣﺶ ﺳﺮدار و ﺷﺎه و داراي ﺷﺮف و ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺑـﻮد‬
‫و ﺑﺮ آﻧﺎن ﺑﺮﺗﺮي داﺷﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪ‪ ،‬ﺟﻠﻮﻳﺶ ﻧﺸﺴﺖ و آﻧﮕﺎه ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي‬
‫ﻣﺤﻤﺪ! ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺎ ﺳﺎز و ﺑﺮگ ﻓﺮاوان و ﺷﺘﺮان ﻧﻮﺟﻮان ﺑﻴﺮون ﺷﺪهاﻧﺪ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﭘﻮﺳـﺖ‬
‫ﭘﻠﻨﮓ ﺑﺮ ﺗﻦ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﭘﻴﻤﺎن ﺑﺴﺘﻪاﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧـﻪ ﺳـﺨﺘﻲ و ﺧﺸـﻮﻧﺘﻲ را ﺗﺤﻤـﻞ‬
‫ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ! ﻣﻦ اﻃﺮاﻓﻴﺎن ﺗﻮ را ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﺑﻴﻨﻢ ﻛﻪ ﻓﺮدا ﺗـﻮ را ﺗﻨﻬـﺎ ﮔﺬاﺷـﺘﻪ و رﻫـﺎ‬
‫ﻛﻨﻨﺪ! اﺑﻮﺑﻜﺮ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻳﺴﺘﺎده ﺑﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﺮﻣﮕﺎه »ﻻت« را ﺑﺮ دﻫﺎن ﮔﻴﺮ‪ ،‬آﻳﺎ ﻣـﺎ از‬
‫ﻛﻨﺎرش ﻣﻲﮔﺮﻳﺰﻳﻢ و ﺗﻨﻬﺎﻳﺶ ﻣﻲﮔﺬارﻳﻢ؟‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺑﺎ ﻋﺮوه ﻛﻪ ﺳﺮدار ﻗﻮم ﺑﻮد ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻟﺬا دوﺑﺎره ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺮﻓـﻲ ﺗﻜـﺮار‬
‫ﻧﻨﻤﻮد‪ ،‬اﻣﺎ در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺟﻮاب دﻧﺪانﺷﻜﻨﻲ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﻜﺒﺎر ﻧﻴﺎز ﺑﻮد ﺗﺎ ﻏﺮوري ﻛـﻪ در‬
‫ﺳﺮ داﺷﺖ درﻫﻢ ﺷﻜﻨﺪ‪ .‬ﻋﺮوه از اﻳﻦ ﺟﻮاب اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻣﺘـﺄﺛﺮ ﺷـﺪه و ﮔﻔـﺖ‪ :‬اﻳـﻦ ﻛﻴﺴـﺖ اي‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫‪115‬‬

‫ﻣﺤﻤﺪ؟! ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﭘﺴﺮ اﺑﻮﻗﺤﺎﻓﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺮوه ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا! اﮔـﺮ ﺑـﻪ ﻣـﻦ اﺣﺴـﺎن‬
‫ﻧﻜﺮده ﺑﻮدي ﻗﻄﻌﺎً ﺟﻮاﺑﺖ را ﻣﻲدادم‪ .‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﮔﻔﺘﻪات در ﻣﻘﺎﺑﻞ آن اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ در ﺳﺨﻨﺎن ﺑﻌﺪياش ﻛـﻢ ﻛـﻢ ﻧـﺮم ﺷـﺪ‪ .‬و ﺑـﺎ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺳـﺨﻦ‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ و رﻳﺶﻫﺎي ﻣﺒﺎرك رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬را دﺳﺖ ﻣﻲزد‪» .‬ﻣﻐﻴﺮه ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﺛﻘﻔـﻲ« ﺑـﺎﻻي‬
‫ﺳﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬اﻳﺴﺘﺎده ﺑﻮد و ﻫﺮ ﺑﺎر ﻛﻪ ﻋﺮوه دﺳﺘﺶ را ﺑـﻪ رﻳـﺶ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻧﺰدﻳـﻚ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد دﺳﺘﺶ را ﺑﺎ ﻛﻨﺎره ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻋﻘﺐ ﻣﻲراﻧﺪ‪ .‬ﻋﺮوه دو ﻣﺮﺗﺒﻪ دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ رﻳﺶ ﻣﺒـﺎرك‬
‫دراز ﻧﻤﻮد و ﺑﺎز ﻣﻐﻴﺮه ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﺑﺎ ﻛﻨﺎره ﺷﻤﺸﻴﺮ آن را ﺑﻪ ﻋﻘﺐ راﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎز ﻋﺮوه ﻣﺮﺗﺒﻪي ﺳﻮم‬
‫دﺳﺘﺶ را دراز ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎر ﻣﻐﻴﺮه ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﺎ دﺳﺘﺖ را ﻗﻄﻊ ﻧﻨﻤﻮدهام دﺳـﺘﺖ را از‬
‫ﻣﺤﺎﺳﻦ ﻣﺒﺎرك رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮدار‪ .‬ﻋﺮوه ﮔﻔﺖ‪ :‬واي ﺑـﺮ ﺗـﻮ! ﭼـﻪﻗـﺪر ﺗﻨـﺪﺧﻮ و ﺧﺸـﻦ‬
‫ﻫﺴﺘﻲ! ﻣﺤﻤﺪ اﻳﻦ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻟﺒﺨﻨﺪ زد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﺑﺮادرزادهات ﻣﻐﻴﺮه‬
‫ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﺛﻘﻔﻲ اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻋﺮوه ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي ﺑـﻲوﻓـﺎ! آﻳـﺎ آن ﺑـﺪي دﻳـﺮوزات را ﻓﺮاﻣـﻮش‬
‫ﻛﺮدهاي!‬
‫آﻧﮕﺎه ﻋﺮوه از ﻣﺤﻀﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﻧﺰد ﻗﺮﻳﺶ رﻓﺖ‪ .‬ﺑﺸﻨﻮﻳﺪ ﺑﻪ آﻧﺎن ﭼﻪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬او‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺶ! ﻣﻦ ﺑﻪ دﻳـﺎر ﻛﺴـﺮي و ﻗﻴﺼـﺮ و ﻧﺠﺎﺷـﻲ رﻓﺘـﻪام‪ ،‬اﻣـﺎ ﺑـﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﭘﺎدﺷﺎﻫﻲ را ﻧﺪﻳﺪهام ﻛﻪ ﻳﺎراﻧﺶ وي را ﭼﻨﺎن ﺑـﺰرگ ﺑﺪارﻧـﺪ ﻛـﻪ اﺻـﺤﺎب ﻣﺤﻤـﺪ ‪ ‬او را‬
‫ﺑﺰرگ ﻣﻲدارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﺑﺮ اﺛﺮ ﺳﺨﻨﺎن وي اﻧﺪﻛﻲ ﺧﻮف و ﻫﺮاس در دل ﻗﺮﻳﺶ ﭘﺪﻳـﺪ آﻣـﺪ ﻛـﻪ ﻗـﺒﻼً ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎر »ﺳﻬﻴﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو« را ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬ﺳﻬﻴﻞ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪‬‬
‫آﻣﺪ‪ .‬ﭼﻮن آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬وي را دﻳﺪ‪ .‬ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻛﺎرﺗـﺎن آﺳـﺎن ﮔﺸـﺖ‪ .‬ﺳـﭙﺲ ﺑـﻴﻦ ﻫﻤـﺪﻳﮕﺮ‬
‫ﺻﻠﺢﻧﺎﻣﻪ را اﻣﻀﺎء ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﭘﺎرهاي از ﺷﻨﺎﺧﺖ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ اﻧﻮاع ﻣﺮدم و اﺳﺘﻔﺎدهي ﻛﻠﻴﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ‬
‫ﻫﺮ ﻓﺮد ﺑﻮد‪ .‬و ﺷﻤﺎ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﺮﺷﺖﻫﺎي ﻣﺮدم را ﻫﻨﮕﺎم ﺳﺨﻦﮔﻔـﺘﻦ‪ ،‬رﺧـﺪادﻫﺎ و ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻛﺮدنﻫﺎ را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ ﺧﻮدﺗﺎن دﻟﻴﻞ آن را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻛﻮﺷﺶ ﻛﻨﻴـﺪ‬

‫‪116‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻳﻚ داﺳﺘﺎن ﻏﻢاﻧﮕﻴﺰ و ﮔﺮﻳﻪاﻧﺪاز را در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮده و ﺑﺎز ﺑﻪ اﻧﻮاع ﺗﺄﺛﺮات آﻧـﺎن‬
‫ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﻳﻚ ﺑﺎر در ﺿﻤﻦ ﻳﻚ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ داﺳـﺘﺎن ﺷـﻬﺎدت ﺣﻀـﺮت ﻋﻤـﺮ ‪ ‬را‬
‫ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﻮدم‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻧﻴﺰهزدن اﺑﻮﻟﺆﻟﺆ ﻣﺠﻮﺳﻲ ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ رﺳﻴﺪم – ﺑﺎ ﺻﺪاي‬
‫ﺑﻠﻨﺪ – ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬و ﻧﺎﮔﻬﺎن اﺑﻮﻟﺆﻟﺆ از ﻣﺤﺮاب ﺑﻪ ﺳﻮي ﻋﻤﺮ ﺧﺎرج ﺷﺪه و ﺳﻪ ﺿﺮﺑﻪ ﻣﺤﻜـﻢ ﺑـﻪ‬
‫او وارد ﮔﺮداﻧﻴﺪ‪ ،‬ﺿﺮﺑﻪﻫﺎي اوﻟﻲ و دوﻣﻲ را در ﺳﻴﻨﻪ ﻣﺒـﺎرك ﺣﻀـﺮت ﻋﻤـﺮ وارد ﻧﻤـﻮد و‬
‫آﻧﮕﺎه ﺗﻤﺎم ﻧﻴﺮوﻳﺶ را ﺟﻤﻊ ﻧﻤﻮده و ﺧﻨﺠﺮ ﻣﺤﻜﻤﻲ را در زﻳﺮ ﻧﺎﻓﺶ وارد ﮔﺮداﻧﻴﺪ‪ .‬و آﻧﮕﺎه‬
‫ﺧﻨﺠﺮ را ﻛﺸﻴﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ رودهﻫﺎﻳﺶ ﺑﻴﺮون رﻳﺨﺘﻨﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ در ﭼﻬﺮهﻫـﺎي ﻣـﺮدم‬
‫ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮدم و ﻛﻴﻔﻴﺖ اﻧﻮاع ﺗﺎﺛﺮات ﻣﺮدم را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻧﻤﻮدم‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ ﻓﻮراً ﭼﺸﻤﺎنﺷﺎن را ﻣﻲﺑﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﮔﻮﻳـﺎ ﺑـﺎ ﭼﺸـﻤﺎنﺷـﺎن اﻳـﻦ ﺟﻨﺎﻳـﺖ را ﻣﺸـﺎﻫﺪه‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﺎن ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﻋﺪهاي ﺑﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧـﻪ ﺗـﺄﺛﺮي ﻧﮕـﺎه ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ‪،‬‬
‫اﻧﮕﺎر ﺑﻪ ﺣﻜﺎﻳﺘﻲ ﮔﻮش ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﻛﻪ در ﺧﻮاب دﻳﺪهاﻧﺪ! ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت داﺳﺘﺎن ﺣﻤﺰه ‪‬‬
‫وﻗﺘﻲ در ﻏﺰوه اﺣﺪ ﺷـﻬﻴﺪ ﺷـﺪﻧﺪ و ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﻣﺸـﺮﻛﻴﻦ ﻗـﺮﻳﺶ ﺷـﻜﻤﺶ را ﭘـﺎره ﻧﻤـﻮده و‬
‫ﺟﮕﺮش را ﺑﻴﺮون آوردﻧﺪ و ﮔﻮﺷﺶ را ﺑﺮﻳﺪه و ﺑﻴﻨﻲاش را ﻗﻄـﻊ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﺣـﺎل آن ﻛـﻪ او‬
‫ﺳﻴﺪ اﻟﺸﻬﺪاء و ﺷﻴﺮ ﺧﺪا و ﻋﻤﻮي رﺳﻮل ﺧﺪاﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻏﻠﺐ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﻣﻦ ﭼﻨﻴﻦ آﻣﻮﺧﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮدم از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎﻟﻲ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ‬
‫درﺷﺖﺧﻮ و ﻛﻮدناﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻋﺒﺎرات و ﺳﺨﻨﺎن ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮ زﺑﺎن آورﻧﺪ و ﻣﺠﺎﻣﻠﻪﮔﻮﻳﻲ ﺑﺎ‬
‫ﺷﻨﻮﻧﺪﮔﺎن را ﺑﻠﺪ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﻣﺮدي از اﻳﻦ ﮔﺮوه‪ ،‬ﺑﺎري در ﻣﺠﻠﺴﻲ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و‬
‫داﺳﺘﺎﻧﻲ را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﻴﻦ او و ﻳﻜـﻲ از ﻓﺮوﺷـﻨﺪﮔﺎن اﺗﻔـﺎق اﻓﺘـﺎده ﺑـﻮد‪ ،‬در ﺣـﻴﻦ‬
‫ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﻓﺮوﺷﻨﺪه آدﻣﻲ ﻗﻮيﻫﻴﻜﻞ ﮔﻮﻳﺎ ﺷﺒﻴﻪ »اﻻغ« ﺑـﻮد و ﭘـﺲ از آن ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺷﺒﻴﻪ »ﺧﺎﻟﺪ« ﺑﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﺮدي ﻛﻪ در ﻛﻨﺎرش ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬اﺷﺎره ﻛﺮد! ﺣﺎل ﻣﻦ ﻧﻤﻲداﻧﻢ‬
‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ او اﻧﮕﺎر »اﻻﻏﻲ« اﺳﺖ!‬

‫ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن ﻣﻌﺎدن زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫‪117‬‬

‫ﭘﻴﺶ از آن ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬ﻳﻚ ﺳﺆال ﺑﺰرﮔﻲ در اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻬﻔﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ ،‬و آن‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ آﻳﺎ اﻣﻜﺎن دارد ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺷﻤﺎ ﻋﻮض ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﺳﺮﺷﺖ و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺎ آﻧـﺎن‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ درآﻳﺪ؟!‬
‫آري‪ ،‬ﻋﻤﺮ ‪ ‬در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻧﻴـﺮو‪ ،‬درﺷـﺘﻲ و ﺳـﻨﮓدﻟـﻲ ﻣﺸـﻬﻮر ﺑـﻮد‪ .‬در ﻳﻜـﻲ از‬
‫روزﻫﺎ‪ ،‬ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮش درﮔﻴﺮ ﺷﺪ و ﻧﺰد ﻋﻤﺮ آﻣﺪ ﺗﺎ ﺑﭙﺮﺳﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ زﻧـﺶ ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻛﻨﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ در ﻛﻨﺎر دروازه ﺧﺎﻧﻪ ﻋﻤﺮ اﻳﺴﺘﺎد و دﺳﺘﺶ را دراز ﻧﻤﻮد ﺗﺎ آن را ﺑﻜﻮﺑﺪ ﺷﻨﻴﺪ ﻛﻪ‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﻋﻤﺮ ﺑﺮ او داد ﻣﻲزﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻋﻤﺮ ﺧﺎﻣﻮش اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﺮﻳﺎد ﻧﻤﻲزﻧﺪ و زﻧﺶ را ﻣﻮرد ﺿﺮب‬
‫و ﺷﺘﻢ ﻗﺮار ﻧﻤﻲدﻫﺪ‪ .‬آن ﻣﺮد ﺷﮕﻔﺖزده ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﺎﻧﻪاش رواﻧﻪ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻋﻤﺮ ﺻﺪاﻳﻲ را ﭘﺸﺖ دروازهاش اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻴﺮون ﺷﺪ و آن ﻣـﺮد را ﺻـﺪا زد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺎري داﺷﺘﻲ؟ آن ﻣﺮد ﮔﻔﺖ‪ :‬اي اﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ! ﻣﻦ آﻣﺪه ﺑـﻮدم ﺗـﺎ از ﻫﻤﺴـﺮم در‬
‫ﻧﺰد ﺗﻮ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻛﻨﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﺷﻨﻴﺪم ﻛﻪ ﻫﻤﺴﺮت ﺑﺮ ﺗﻮ داد ﻣﻲزﻧـﺪ! ﻋﻤـﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي ﻣـﺮد! اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻤﺴﺮ و ﻫﻤﺨﻮاﺑﻪ ﻣﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﺬاﻳﻢ را درﺳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﻢ را ﻣـﻲﺷـﻮﻳﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ آﻳـﺎ‬
‫ﻧﺒﺎﻳﺪ در ﺑﺮﺧﻲ از ﺑﺪرﻓﺘﺎريﻫﺎﻳﺶ ﺻﺒﺮ ﻛﻨﻢ؟‬
‫ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم ﭼﻨﻴﻦاﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﺻﻮرﺗﻲ ﻋﻼج ﻧﻤـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻌﻀـﻲ از ﻣـﺮدم از‬
‫ﺷﺪت ﺧﺸﻢ ﭘﺪران ﻳﺎ ﺑﺨﻴﻠﻲ زﻧﺎن و ﻫﻤﺴﺮاﻧﺸﺎن و ﻳﺎ‪ ...‬ﺷـﻜﺎﻳﺖ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬ﻣـﻦ ﺑﺮﺧـﻲ از‬
‫راهﻫﺎي ﻋﻼج را ﺑﻪ آﻧﺎن ﻧﺸﺎن دادهام‪ ،‬اﻣﺎ آنﻫﺎ ﺧﺒﺮ ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ راﻫﻜﺎرﻫـﺎ را ﺗﺠﺮﺑـﻪ‬
‫ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺎزﻫﻢ ﻛﺎر آﻣﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ در اﻳﻦ ﺻﻮرت راه ﺣﻞ ﭼﻴﺴﺖ؟ راه ﺣﻞ اﻳـﻦ‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﺧﻼق آﻧﺎن ﺻﺒﺮ ﻧﻤﻮده و ﺑﺪاﺧﻼﻗﻲ آﻧﺎن را در درﻳﺎي ﻧﻴﻜﻲﻫﺎيﺷﺎن ﭘﻨﻬﺎن‬
‫ﻛﺮد و در ﺣﺪ ﺗﻮان در ﺑﺮﺧـﻮرد آﻧـﺎن ﺳـﺎزﮔﺎري اﺧﺘﻴـﺎر ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ؛ زﻳـﺮا ﺑﺮﺧـﻲ ﻣﺸـﻜﻼت‬
‫ﺣﻞﻧﺎﺷﺪﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪ‪...‬‬
‫»ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺷﺨﺼﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ او اﺧﺘﻼط دارﻳﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎ را ﺑـﺮ ﻛﺴـﺐ ﻣﺤﺒـﺖ او‬
‫ﻗﺎدر ﻣﻲﺳﺎزد«‪.‬‬

‫ﻣﻮي ﻣﻌﺎوﻳﻪ‬
‫ﻣﻌﻠﻤﻲ در دوره دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن دﺑﻴﺮ رﻳﺎﺿﻲ ﺑﻮد و ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺮﺧـﻲ داﻧـﺶآﻣـﻮزان‬
‫ﺑﺮاي درس رﻳﺎﺿﻲ اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﻳﻞ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ؛ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓـﺖ آنﻫـﺎ‬
‫را ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻛﻨﺪ‪ .‬روزي وارد ﻛﻼس ﺷﺪ و ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻨﺪﻟﻲ ﻧﺸﺴﺖ‪ ،‬آﻧﺎن را ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ ﺳﺎﺧﺖ‬
‫و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﻪ ﺷﻤﺎ ﻛﺘﺎبﻫﺎ را ﺑﺒﻨﺪﻳـﺪ و ﻳـﻚ ورق و ﺧﻮدﻛـﺎر آﻣـﺎده ﻛﻨﻴـﺪ! داﻧـﺶآﻣـﻮزان‬
‫ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ ﺷﺪه و ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ :‬ﭼﺮا ﺟﻨﺎب ﻣﻌﻠﻢ؟ ﻣﻌﻠﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻣﺘﺤﺎن ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﻲآورم!‬
‫داﻧﺶآﻣﻮزان ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻏُﺮﻏُﺮ ﻧﻤﻮده و اﻳﻦ ﺧﻮاﺳﺘﻪي ﻣﻌﻠﻢ را رد ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و آﻫﺴﺘﻪ ﭘﭻ ﭘـﭻ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫در ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﻳﻚ داﻧﺶآﻣﻮز ﻗﻮيﻫﻴﻜﻞ‪ ،‬ﺧﻴﻠﻲ ﺟﻨﺠﺎﻟﻲ‪ ،‬ﺳﺒﻚﻣﻐﺰ و ﺳﺮ ﺑﻪ ﻫﻮا وﺟـﻮد‬
‫داﺷﺖ‪ ،‬ﺳﺮﻣﻌﻠﻢ داد ﻛﺸﻴﺪه و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ اﻣﺘﺤﺎن ﺑﺪﻫﻴﻢ‪ ،‬ﻣـﺎ ﺑـﺎ ﺗﻘﻠـﺐ و ﻣﺸـﻮرت‬
‫ﺑﺎﻫﻢ ﺑﻪ ﺳﺆاﻻت ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲدﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﺧﺪا ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺎ ﺑﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧـﻪ اﻋـﻼم ﻗﺒﻠـﻲ آﻣـﺎدﮔﻲ و‬
‫ﺗﻜﺮار ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ اﻣﺘﺤﺎن ﺑﺪﻫﻴﻢ؟ داﻧﺶآﻣﻮز ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ ﺗﻨﺪ اﻳﻦ ﺟﻤﻼت را ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻣﻌﻠﻢ از ﻛﻮره‬
‫در رﻓﺖ و ﺑﻪ ﺷﺪت ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﺮﺑـﻮط ﻧﻴﺴـﺖ‪ .‬ﺑـﻪ زور از ﺷـﻤﺎ اﻣﺘﺤـﺎن‬
‫ﻣﻲﮔﻴﺮم ﻓﻬﻤﻴﺪي؟! اﮔﺮ ﺧﻮﺷﺖ ﻧﻤﻲآﻳﺪ ﺑﺮو ﺑﻴﺮون! داﻧﺶآﻣﻮز ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺟـﻮش آﻣـﺪ و ﻓﺮﻳـﺎد‬
‫زد‪ :‬ﺗﻮﻳﻲ ﻛﻪ از ﻛﻼس ﺑﻴﺮون ﻣﻲروي!‬
‫ﻣﻌﻠﻢ ﻛﻪ ﺳﺨﺖ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﻴﺪ‪ ،‬رو ﺑـﻪ داﻧـﺶآﻣـﻮز ﻛـﺮده و ﻓﺮﻳـﺎد ﻣـﻲزد و‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﻲادب! ﺑﻲﺗﺮﺑﻴﺖ! اي ﻓﻼن و ﻓﻼن و ﻛﻢ ﻛﻢ ﺑﻪ او ﻧﺰدﻳﻚ و ﻧﺰدﻳﻚ ﻣـﻲﺷـﺪ‪،‬‬
‫داﻧﺶآﻣﻮز ﻧﻴﺰ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و اﻳﺴﺘﺎد‪ .‬ﺳﭙﺲ اﺗﻔﺎﻗﻲ رخ داد ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﻧﻴﺴـﺖ ﻣـﻦ آن را ﺑﻴـﺎن‬
‫ﻛﻨﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻂ اﻳﻨﻘﺪر ﺑﺪاﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺎﺟﺮاي ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪي رخ داد! ﻛﺎر ﺑﻪ دﻓﺘـﺮ ﻣﺪرﺳـﻪ ﻛﺸـﻴﺪه ﺷـﺪ‪.‬‬
‫داﻧﺶآﻣﻮز ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ دو ﻧﻤﺮه از اﻧﻀﺒﺎط و ﺗﻌﻬﺪ ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ ادب ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫اﻣــﺎ ﻣﻌﻠــﻢ‪ ،‬ﺳــﺨﻨﺶ زﺑــﺎن زد دور و ﻧﺰدﻳــﻚ و ﺧــﺎص و ﻋــﺎم ﮔﺮدﻳــﺪ و ﺑــﺮاي ﻣــﺮدم‬
‫ﺿﺮباﻟﻤﺜﻞ ﺷﺪ و ﻣﻮﺿﻮع و ﺑﺤﺚ داﻧﺶآﻣﻮزان ﻣﺪرﺳـﻪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓـﺖ ﻛـﻪ ﻫﺮﻛـﺪام آن را‬

‫ﻣﻮي ﻣﻌﺎوﻳﻪ‬

‫‪119‬‬

‫ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮ آن ﺷﺮح و ﺗﺒﺼﺮه ﻣﻲزدﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻪ ﻣﺪرﺳﻪاي دﻳﮕـﺮ‬
‫اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻤﻲ دﻳﮕﺮ ﻋﻴﻦ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮرد ﭘﻴﺶ آﻣﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد او ﺑﻬﺘـﺮ ﺑـﻮد‪ .‬روزي در ﻛـﻼس‬
‫وارد ﺷﺪ و آﻧﺎن را ﭼﻨﻴﻦ ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺮﻛﺪامﺗـﺎن ﻳـﻚ ﻛﺎﻏـﺬ و ﺧﻮدﻛـﺎر آﻣـﺎده‬
‫ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬اﻣﺘﺤﺎن ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﻛﻼس ﻫﻢ ﻓﺮدي ﻋﻴﻦ ﻫﻤﺎن داﻧﺶآﻣـﻮز ﻗﻠـﺪر و ﭘـﺮرو‬
‫وﺟﻮد داﺷﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﭘﺮﺧﺎش ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺟﻨﺎب ﻣﻌﻠﻢ! اﻣﺘﺤﺎن در اﺧﺘﻴﺎر ﺷـﻤﺎ ﻧﻴﺴـﺖ‪ .‬ﮔﻮﻳـﺎ‬
‫ﻣﻌﻠﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻮﻫﻲ ﺑﻮد و ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﺮدي را اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﺗﻼش ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﺮ او ﺑﺎﻻ رود‪.‬‬
‫ﻣﻌﻠﻢ ﻣﻲﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺮاد ﻋﺼﺒﻲ ﺑﺎ ﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤـﻮد‪ ،‬ﻟـﺬا ﻟﺒﺨﻨـﺪي زد و ﺑـﻪ‬
‫داﻧﺶآﻣﻮز ﻧﻈﺮي اﻧﺪاﺧﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﻌﻨﻲ ﺟﻨﺎب ﺧﺎﻟﺪ! ﺷﻤﺎ ﻧﻤـﻲﺧﻮاﻫﻴـﺪ اﻣﺘﺤـﺎن ﺑﺪﻫﻴـﺪ؟‬
‫ﺧﺎﻟﺪ داد زد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻪ‪ ،‬ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺎ ﻛﻤﺎل آراﻣﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻼص! ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﺪ اﻣﺘﺤﺎن‬
‫ﺑﺪﻫﺪ ﻣﺎ ﺑﺎ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺎ او ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫آﻗﺎﻳﻮن ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‪ ،‬ﺳﺆال اول‪ :‬ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ‪ :‬س ‪ +‬ص = ع ‪ 15 +‬را ﺑﻨﻮﻳﺴـﻴﺪ‪ .‬و ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﺳﺆاﻻت را ﺑﺮاي داﻧﺶآﻣﻮزان دﻳﻜﺘﻪ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ داﻧﺶآﻣﻮز ﻣـﺎﺟﺮاﺟﻮ‬
‫ﺗﺎب ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻴﺎورد و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻗﺎ‪ ،‬ﻣﻦ ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﻢ اﻣﺘﺤﺎن ﺑﺪﻫﻢ ﻣﻌﻠـﻢ دوﺑـﺎره ﺑـﻪ او ﻧﮕـﺎﻫﻲ‬
‫اﻧﺪاﺧﺖ و ﻟﺒﺨﻨﺪي زد و ﺑﺎ آراﻣﻲ ﺗﻤﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﮕﺮ ﻣﻦ ﺗﻮ را ﺑﻪ اﻣﺘﺤﺎن ﻣﺠﺒﻮر ﻧﻤﻮدم؟ ﺗﻮ از‬
‫ﺧﻮدت ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ ﻫﺴﺘﻲ و اﺧﺘﻴﺎر ﺧﻮدت را داري‪.‬‬
‫داﻧﺶآﻣﻮز دﻟﻴﻠﻲ ﻧﻴﺎﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺧﺸﻢ درآﻳﺪ‪ ،‬ﻟﺬا آرام ﺷﺪ و ﻳـﻚ ﻛﺎﻏـﺬ و ﺧﻮدﻛـﺎر‬
‫ﺑﻴﺮون آورد و ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺳﺆاﻻت ﻫﻤﺮاه ﻫﻤﻜﻼﺳﻲﻫﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﺑـﺪاﺧﻼﻗﻲ و‬
‫ﺑﻲادﺑﻲاش ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻢ از ﻃﺮف دﻓﺘﺮ ﻣﺪرﺳﻪ ﭘﻲﮔﻴﺮي ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ اﻳﻦ داﺳﺘﺎن ﺗﺨﻴﻠﻲ و ﻗﺪرت در ﺗﻌﺎﻣﻞ در اﻳﻦ دو ﺻﺤﻨﻪ را ﺑـﻪ ﻳـﺎد آوردم و ﻧﻴـﺰ در‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻣﺮدم در روﺷﻦ ﻳﺎ ﺧﺎﻣﻮشﺳﺎﺧﺘﻦ آﺗﺶ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺮدم‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻓﺮد ﻋﺼﺒﻲ‬
‫ﺑﺎ ﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﻔﺠﺎر وﺿﻌﻴﺖ و زﺑﺎﻧﻪﻛﺸﻴﺪن اﺧﺘﻼف ﻣﻲاﻧﺠﺎﻣﺪ‪.‬‬

‫‪120‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻳﻜﻲ از اﻣﻮر ﻗﺎﻃﻊ و ﻣﺴﻠﻢ در ﻧﺰد ﺧﺮدﻣﻨﺪان اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺴـﻲ آﺗـﺶ را ﺑـﺎ آﺗـﺶ‬
‫ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ ﺑﻪ ﺷﻌﻠﻪورﺷﺪن و زﺑﺎﻧﻪﻛﺸﻴﺪن آن ﻣﻲاﻓﺰاﻳﺪ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴـﺪ‪ ،‬ﻛﺴـﺎﻧﻲ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره ﺳﺮدي را ﺑﻪ ﺳﺮدي ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ﻛﺎرﻫﺎﻳﺶ اﺻﻼً درﺳﺖ ﻧﻤـﻲﺷـﻮد‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﺑﺎﻳﺪ ارﺗﺒﺎط ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﺴﺎن »ﻣﻮي ﻣﻌﺎوﻳﻪ« ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫از ﺣﻀﺮت ﻣﻌﺎوﻳﻪ ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ :‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﺪت ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎل ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان اﻣﻴـﺮ و‬
‫ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎل دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺑﺮ ﻣﺮدم ﺣﻜﻤﺮاﻧﻲ ﻛﻨﻲ؟ در ﺟﻮاب ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣـﻦ در ﻣﻴـﺎن‬
‫ﺧﻮد و آنﻫﺎ ﻣﻮﻳﻲ ﻗﺮار دادم ﻳﻚ ﻃﺮﻓﺶ در دﺳﺖ ﻣـﻦ ﺑـﻮد و ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮش در دﺳـﺖ‬
‫آنﻫﺎ‪ .‬وﻗﺘﻲ آنﻫﺎ آن ﻃﺮف ﻣﻮ را ﻣﻲﻛﺸﻴﺪﻧﺪ ﻣﻦ از ﻃﺮف ﺧﻮدم آن را ﺷُﻞ ﻣﻲﻛﺮدم ﺗﺎ ﻗﻄﻊ‬
‫ﻧﮕﺮدد و ﻫﺮﮔﺎه آنﻫﺎ از ﻃﺮف ﺧﻮد آن را ﺷﻞ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ﻣﻦ از ﻃـﺮف ﺧـﻮدم آن را ﻣﺤﻜـﻢ‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻢ‪.‬‬
‫راﺳﺖ ﮔﻔﺖ ﻣﻌﺎوﻳﻪ ‪ .‬ﭼﻪﻗﺪر ﺑﺎ ﺣﻜﻤﺖ ﺑﻮد! ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﻣﻦ ﻳﻜﻲ از ﻣﺴـﻠّﻤﺎت زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﻣﺎ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن ﻧﺪارد ﻛﻪ زﻧﺪﮔﻲ دو زوج‪ ،‬ﮔﻮارا و ﺑﺎ آراﻣﺶ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫـﺮدو ﻋﺼـﺒﻲ‬
‫و ﭘﺮﺧﺎشﮔﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻜﻪ راﺑﻄﻪي دو دوﺳﺖ ﭘﺎﻳﺪار ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد وﻗﺘـﻲ دو ﺗـﺎﻳﻲﺷـﺎن‬
‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﻣﻦ در ﻳﻜﻲ از زﻧﺪانﻫﺎ ﺳـﺨﻨﺮاﻧﻲ اﻳـﺮاد ﻧﻤـﻮدم و از ﻗﻀـﺎ ﻣـﻦ در ﻳـﻚ‬
‫ﻣﻮﺿﻮع ﺧﺎص در ﻣﻮرد ﻗﺎﺗﻼن و ﻣﺮﺗﻜﺒﺎن ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻗﺘﻞ ﺳـﺨﻦ ﻣـﻲﮔﻔـﺘﻢ و ﭼـﻮن از اﻳـﺮاد‬
‫ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻓﺎرغ ﺷﺪم ﻫﻤﮕﻲ دﻧﺒﺎل ﻛﺎرﺷﺎن رﻓﺘﻨﺪ و ﻳﻜﻲ ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪ و از ﻣﻦ ﺗﺸﻜﺮ ﻛﺮده و‬
‫ﺧﻮدش را ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮل ﻳﻜﻲ از ﻣﺮاﻛﺰ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در »ﻋﺒـﺮ« اﺳـﺖ‪ ،‬ﻣـﻦ از وي در‬
‫ﻣﻮرد ﺳﺒﺐ ارﺗﻜﺎب ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻗﺘﻞ اﻛﺜﺮ زﻧﺪاﻧﻲﻫﺎ ﭘﺮﺳﻴﺪم وي در ﺟﻮاب ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺸﻢ‪ .‬ﺧﺸﻢ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﺟﻨﺎب ﺷﻴﺦ! ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﭼﻨﺪ رﻳﺎل ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻗﺘﻞ ﺷﺪهاﻧﺪ و ﺑﺎ ﻳـﻚ‬
‫ﻛﺎرﮔﺮ در ﻳﻚ ﻣﻐﺎزه ﺑﻘﺎﻟﻲ ﻳﺎ ﭘﻤﭗ ﺑﻨﺰﻳﻦ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ و ﻣﺨﺎﺻﻤﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬

‫در اﻳـﻦ ﻫﻨﮕــﺎم ﻣــﻦ ﺑــﻪ ﻳــﺎد ﻓﺮﻣــﻮده آﻧﺤﻀــﺮت ‪ ‬اﻓﺘــﺎدم ﻛــﻪ ﻓﺮﻣــﻮد‪َ » :‬ﻟـ ْﻴ َﺲ ﱠ‬
‫اﻟﺸـ ِـﺪﻳﺪُ‬
‫ـﻚ َﻧ ْﻔ َﺴـ ُﻪ ِﻋﻨْــﺪَ اﻟﻐ ََﻀـ ِ‬
‫اﻟﺸـ ِـﺪﻳﺪُ ا ﱠﻟـ ِـﺬي َﻳ ْﻤﻠِـ ُ‬
‫ﺎﻟﴫ َﻋ ِﺔ‪ ,‬إِﻧ َﱠﲈ ﱠ‬
‫ـﺐ« »ﻗﻬﺮﻣـﺎن ﻛﺴـﻲ ﻧﻴﺴـﺖ ﻛـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم‬
‫ﺑِ ﱡ‬

‫ﻣﻮي ﻣﻌﺎوﻳﻪ‬

‫‪121‬‬

‫ﻛﺸﺘﻲﮔﺮﻓﺘﻦ‪ ،‬اﻓﺮاد زﻳﺎدي را ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﺰﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻗﻬﺮﻣﺎن ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﺧﺸـﻢ‬
‫ﺧﻮدش را ﻛﻨﺘﺮل ﻧﻤﺎﻳﺪ«)‪.(1‬‬
‫آري‪ ،‬ﻗﻬﺮﻣﺎن آن ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﺸﺘﻲ ﺑﮕﻴﺮد آن را ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﺰﻧﺪ ﺧﻴـﺮ‪ .‬اﮔـﺮ اﻳـﻦ‬
‫ﻣﻘﻴﺎس ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﻲ و ﺟﻮاﻧﻤﺮدي ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﻴﻮاﻧﺎت و درﻧﺪﮔﺎن ﺷﺮاﻓﺘﻤﻨﺪﺗﺮ و ﭘﺮاﻓﺘﺨـﺎرﺗﺮ از‬
‫اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﭘﻬﻠﻮان آن ﺧﺮدﻣﻨﺪي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲداﻧﺪ در ﻣﻮاﺿﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﻣﻬﺎرت ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮ‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪان‪ ،‬ﻣﺪﻳﺮ و دوﺳﺘﺎﻧﺶ ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ آنﻫـﺎ را‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ﺎﴈ َو ُﻫـ َـﻮ‬
‫ﴤ اﻟ َﻘ ْ‬
‫از دﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﺎﻳﺪ در ﺣﺪﻳﺚ آﻣﺪه اﺳﺖ‪َ » :‬ﻻ َﻳ ْﻘ ْ‬
‫ﺎن« »ﻗﺎﺿﻲ در ﺣﺎﻟﺖ ﻏﻀﺐ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻗﻀﺎوت ﻛﻨﺪ«)‪.(2‬‬
‫ﻏ ْ‬
‫َﻀ َﺒ ُ‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دﺳﺘﻮر داده اﺳﺖ ﺗﺎ ﻧﻔﺲ ﺑﻪ ﺑﺮدﺑﺎري ﺗﻤﺮﻳﻦ داده ﺷﻮد ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳـﺪ‪» :‬إﻧــﲈ‬

‫اﳊﻠﻢ ﺑﺎﻟﺘﺤﻠﻢ« و ﺣﻠﻢ ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻢ )ﺣﻠﻢ ﻧﻤﻮدن و ﺑﺮدﺑﺎري( ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻰﺷﻮد)‪.(3‬‬
‫آري ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻢ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺮوﺑﺮدن ﺧﺸﻢ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺨﺴﺖ ‪ %100‬ﺧﺴﺘﻪ ﻣـﻲﺷـﻮي و‬
‫در ﻣﺮﺣﻠﻪي دوم ‪ %90‬ﺳﭙﺲ در ﻣﺮﺣﻠﻪي ﺳﻮم ﻫﺮﮔـﺎه ﺧﺸـﻤﺖ را ﻓـﺮو ﺑـﺮدي ‪ %80‬و ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ورزﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮﻳﺪ و ﺷﻜﻴﺒﺎﻳﻲ و آراﻣﺶ ﺟـﺰو ﺳﺮﺷـﺖ و ﻃﺒﻴﻌـﺖ‬
‫ﺷﻤﺎ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬ﻳﻜﻲ از داﺳﺘﺎنﻫﺎي ﻟﻄﻴﻒ ﻏﻀﺐ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻣـﻦ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮ‬
‫»اﻣﻠﺞ« )ﺷﻬﺮي اﺳﺖ ﻛـﻪ در ﻓﺎﺻـﻠﻪ ‪ 300‬ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮي ﺟـﺪه ﻗـﺮار دارد( ﺟﻬـﺖ اﻳـﺮاد ﻳـﻚ‬
‫ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ رﻓﺘﻢ‪ ،‬در ﺟﻤﻊ ﺷﺮﻛﺖﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ و ﻋﺼﺒﻲ وﺟﻮد داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﻳﻦ ﺟﻮان ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻣﻲرود و ﭼﻮن ﻋﺠﻠﻪاي ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺧﻴﻠـﻲ ﺑـﺎ‬
‫آراﻣﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ او ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺷﺘﺎبزدهاي ﺑﻮده و ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻪ راه را ﺑﺮاﻳﺶ ﺑﺎز‬
‫ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﺟﻮان ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﻤﻲاﻓﺰاﻳﺪ و ﺑﻪ آﻧﺎن اﺷـﺎره ﻣـﻲﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ از ﺳـﺮﻋﺖ‬
‫ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻜﺎﻫﻨﺪ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻋﻘﺒﻲ از دﺳﺖ اﻳﻦ رﻓﻴﻖ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﻨﮓ آﻣﺪه و ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ از او‬
‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬
‫‪ -2‬اﺑﻮداود و ﺗﺮﻣﺬي ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ و ﺣﺴﻦ‪.‬‬
‫‪ -3‬دار ﻗﻄﻨﻲ در اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺣﺴﻦ‪.‬‬

‫‪122‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺳﺒﻘﺖ ﻣﻲﮔﻴﺮد و ﺟﻬﺖ ﺗﻨﺒﻴﻪ و اﻧﺘﻘﺎم از وي‪ ،‬ﻣﺎﺷـﻴﻨﺶ را ﺑـﻪ اﻧﺤـﺮاف و ﺧـﺎرج از ﺟـﺎده‬
‫ﻣﻲﻛﺸﺎﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﻫﻴﭽﻜﺪام دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﻧﺸﺪه و ﺑﺎﻫﻢ ﺗﺼﺎدف ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ رﻓﻴﻖ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ و ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮد و ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ را ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺮاﺑـﺮ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻓﺮﻳﺎد زده و ﺟﻮش و ﺧﺮوش ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ آن ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﭼـﺮاغ‬
‫ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ آنﻫﺎ ﻣﻲاﻳﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬دوﺳﺖ ﻣﺎ ﺷﺎل ﮔﺮدﻧﺶ را ﺑﻪ ﻳـﻚ ﻃـﺮف ﻣـﻲاﻧـﺪازد و‬
‫آﭼﺎر ﭼﺮخ را ﺑﺮﻣﻲدارد و از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﭘﻴﺎده ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ ﻣﻲرود‪ .‬ﺧﺸﻢ و ﻏﻀﺐ در‬
‫وﺟﻮدش ﻓﻮاره زده و ﺗﺎﻟﻴﻮر دﺳـﺘﺶ اﺳـﺖ از آن ﻃـﺮف ﺳـﻪ ﺟـﻮان ﻛـﻪ ﺑﺎزوﻫﺎﻳﺸـﺎن در‬
‫ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺸﺎن ﺟﺎ ﻧﻤﻲﮔﻴﺮد و ﺑﺮ اﺛﺮ ﻛﻠﻔﺘﻲ ﺷﺎﻧﻪﻫﺎيﺷﺎن‪ ،‬دﺳـﺖﻫـﺎيﺷـﺎن از ﺑﻐـﻞﻫﺎﻳﺸـﺎن‬
‫ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻳﻚ ﺧﻮﻧﺴﺮدي ﻛﺎﻣﻞ ﺑـﻪ ﺳـﻮي رﻓﻴـﻖﻣـﺎن ﻣـﻲآﻳﻨـﺪ و‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻨﺪ ﻛﻪ وي ﺧﻮدش را ﺑﺮاي ﺟﻨﮓ آﻣﺎده ﻛﺮده اﺳﺖ؟!‬
‫ﭼﻮن او آنﻫﺎ را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﺑﻪ ﻟﺮزه ﻣﻲاﻓﺘﺪ و ﻏﺮور و ﺟﻮش ﻓﺮوﻛﺶ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬
‫آﻧﺎن ﺑﻪ او و آﻧﭽﻪ در دﺳﺖ دارد ﻣﻲﻧﮕﺮﻧﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ آﻧـﺎن ﭼﺸـﻢﻫـﺎي‬
‫ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﻪ آﻧﭽﻪ در دﺳﺖ داﺷﺖ دوﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬آن را ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﺮﻣﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪:‬‬
‫ﺑﺒﺨﺸﻴﺪ‪ .‬ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺷﻤﺎ را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺷﻤﺎ اﻓﺘﺎده اﺳـﺖ! ﻳﻜـﻲ از آنﻫـﺎ‬
‫ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ آن را از دﺳﺘﺶ ﻣﻲﮔﻴﺮد و ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ و او دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮي‬
‫آﻧﺎن ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮده و ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧﺪا ﺣﺎﻓﻆ!‬

‫ﻣﻌﺎدﻟﻪ‪...‬‬
‫»ﻋﺼﺒﻲ ‪ +‬ﻋﺼﺒﻲ = اﻧﻔﺠﺎر«‪.‬‬

‫ﻛﻠﻴﺪ دلﻫﺎ‬
‫ﻫــﺮ دروازهاي ﻛﻠﻴــﺪي دارد و ﻛﻠﻴــﺪ ﻣﻨﺎﺳــﺐ ﮔﺸــﻮدن دلﻫــﺎي ﻣــﺮدم ﺷــﻨﺎﺧﺖ‬
‫ﻃﺒﻴﻌﺖﻫﺎيﺷﺎن اﺳﺖ‪ ،‬از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﺣﻞﻧﻤﻮدن ﻣﺸﻜﻼت آنﻫﺎ‪ ،‬اﻳﺠـﺎد ﺻـﻠﺢ و آﺷـﺘﻲ در ﺑـﻴﻦ‬
‫آﻧﺎن‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﺎن‪ ،‬ﭘﺮﻫﻴﺰ از ﺷﺮارتﻫﺎيﺷﺎن اﮔﺮ ﻃﺒﻴﻌﺖ آﻧﺎن را ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﺪ در ﻫﻤﮕﻲ اﻳـﻦ‬
‫اﻣﻮر ﻣﺘﺨﺼﺺ ﻣﻲﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮض ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﺑﻴﻦ ﻳﻚ ﺟﻮان و ﭘﺪرش اﺧﺘﻼﻓﻲ رخ داده اﺳﺖ و داﻣﻨـﻪي اﺧـﺘﻼفﺷـﺎن‬
‫ﭼﻨﺎن ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻛﻪ ﭘﺪرش او را از ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴﺮون ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺑﺎرﻫﺎ ﺗـﻼش ﻛـﺮده ﺗـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎزﮔﺮدد‪ .‬اﻣﺎ ﭘﺪر ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻐﺮض و ﺳﺘﻴﺰهﺟﻮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﺟﻬﺖ اﺻﻼح ﺑﻴﻦ آﻧﺎن دﺧﺎﻟـﺖ ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ ﺑـﺎ ﭘـﺪرش از ﻧﺼـﻮص ﺷـﺮﻋﻲ ﺳـﺨﻦ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ ،‬او را از ﮔﻨﺎه ﻗﻬﺮ و ﻗﻄﻊ ﺻﻠﻪ رﺣﻤﻲ ﻣﻲﺗﺮﺳﺎﻧﻴﺪ‪ ،‬اﻣﺎ او ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻤﻲﻛﻨـﺪ‪،‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻣﻤﻠﻮ از ﺧﺸﻢ و ﻛﻴﻨﻪ اﺳﺖ ﺑﺎز ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﺪ ﺗﺎ ﺟﻬﺖ آﺷـﺘﻲ ﺑـﻴﻦ آﻧـﺎن از‬
‫اﺳﻠﻮبﻫﺎي دﻳﮕﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و درﻣﻲﻳﺎﺑﻴﺪ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ اﻳﻦ ﭘـﺪر اﺣﺴﺎﺳـﻲ و ﻋـﺎﻃﻔﻲ‬
‫ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﻧﺰد او ﻣﻲآﻳﻴﺪ و ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ! ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪت رﺣﻢ ﻧﻤﻲﻛﻨـﻲ رﺧﺘﺨـﻮاﺑﺶ زﻣـﻴﻦ و‬
‫ﮔﺮمﻛﻦاش ﺳﻘﻒ آﺳﻤﺎن اﺳﺖ ﺗﻮ ﻣﻲﺧﻮري و ﻣﻲﻧﻮﺷﻲ و آن ﺑﻴﭽﺎره ﺷﺐ و روز ﮔﺮﺳﻨﻪ و‬
‫ﺷﻜﻢ ﺗﻬﻲ اﺳﺖ! آﻳﺎ ﺑﻪ ﻳﺎد او ﻧﻤﻲاﻓﺘﻲ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛـﻪ ﺗﻜـﻪ ﻧـﺎن را ﺑﺮﻣـﻲداري ﺗـﺎ ﺑـﺮ دﻫﺎﻧـﺖ‬
‫ﺑﮕﺬاري؟ آﻳﺎ راهرﻓﺘﻦ او را زﻳﺮ آﻓﺘﺎب ﺳﻮزان ﺑﻪ ﻳﺎد ﻧﻤﻲآوري؟ آﻳﺎ دوران ﻛﻮدﻛﻲاش را ﺑﻪ‬
‫ﻳﺎد ﻧﻤﻲآوري ﻛﻪ او را ﺑﻐﻞ ﻧﻤﻮده و در آﻏﻮش ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻲ و ﻣﻲﺑﻮﻳﻴﺪي و ﻣﻲﺑﻮﺳﻴﺪي؟ آﻳـﺎ‬
‫راﺿﻲ ﻣﻲﺷﻮي ﻛﻪ او ﻧﺰد ﻣﺮدم دﺳﺖ ﮔﺪاﻳﻲ دراز ﻛﻨﺪ و ﭘﺪرش زﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ؟‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ ﻋﺎﻃﻔﻪي ﭘﺪر ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻠﻤﺎت ﺑﻪ ﺟﻮش آﻣـﺪه و ﺑـﻪ ﻧﻘﻄـﻪي اﺗﻔـﺎق‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﮔﺮ ﭘﺪرش ﺑﺨﻴﻞ و ﻣﺎلدوﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ او ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ! ﻣﺘﻮﺟـﻪ‬
‫ﺑﺎش ﺧﻮدت را ﺑﻪ ﻫﻼﻛﺖ ﻧﻴﻨﺪاز‪ .‬ﻓﺮزﻧﺪ را زﻳﺮ ﻧﻈﺮ و ﺗﺼﺮف ﺧﻮد درآور‪ .‬ﻣﻲﺗﺮﺳﻢ دزد و‬
‫رﻫﺰن ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺷﻤﺎ را در اﺛﺮ ﺗﺴﻮﻳﻪ ﺣﺴﺎب آﻧﭽﻪ ﺑﺮداﺷـﺘﻪ و در ﺳـﺎزﻧﺪﮔﻲ آﻧﭽـﻪ ﺧـﺮاب‬

‫‪124‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪» ،‬ﺑﻪ دادﮔﺎه ﻧﻜﺸﺎﻧﺪ« ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﺗﻮ ﭘﺪر ﻫﺴـﺘﻲ ﻣﻮاﻇـﺐ ﺑـﺎش! در اﻳـﻦ ﻫﻨﮕـﺎم‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ ﻫﻤﻴﻦ ﭘﺪر ﺑﺨﻴﻞ ﺣﺴﺎﺑﺶ را از ﻧﻮ اﻋﺎده ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﺳﺨﻨﺎنﺗﺎن ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺎﺷﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ او آزﻣﻨـﺪ و ﻣـﺎلدوﺳـﺖ اﺳـﺖ ﺑـﻪ او‬
‫ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ! ﻛﺴﻲ ﺟﺰ ﭘﺪرت ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺳﻮد ﻧﻤﻲرﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﻓﺮدا ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ازدواج ﭘﻴﺪا ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ‬
‫ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﻣﻬﺮﻳﻪات را ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻨﺖ ﺧﺮاب ﺷﻮد ﭼـﻪ ﻛﺴـﻲ آن را ﺗﻌﻤﻴـﺮ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﻴﻤﺎر ﺷﻮﻳﺪ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪي ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن را ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ ﺑﺮادراﻧﺖ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻃـﻮري‬
‫ﻛﻪ ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺮج و ﻫﺰﻳﻨﻪ‪ ،‬ﻫﺪﻳﻪ و ﺷﻤﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻧﺸﺴﺘﻪاي ﻫـﻴﭻ اﺷـﻜﺎﻟﻲ‬
‫وﺟﻮد ﻧﺪارد ﻛﻪ ﻫﻤﮕﻲ اﻳﻦﻫﺎ را ﺑﺎ ﺑﻮﺳﻪاي ﻛﻪ ﺑﺮ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲ ﭘﺪرت ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻧﻤﺎﻳـﺪ ﻳـﺎ ﺟﻤـﻼت‬
‫اﺳﻒﺑﺎري ﻛﻪ در ﮔﻮﺷﺶ ﺑﻨﻮازي اﺻﻼح ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﮔﺮ ﺟﻬﺖ آﺷﺘﻲ ﺑﻴﻦ دو زن و ﺷﻮﻫﺮ ﻣﺪاﺧﻠﻪ ﻧﻤﻮدﻳﺪ‪ ،‬اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻋﻤـﻞ ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ و‬
‫دروازه ﻫﺮﻛﺪام را ﺑﺎ ﻛﻠﻴﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ آن ﺑﮕﺸﺎﻳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت وﻗﺘﻲ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻲ از ﻣـﺪﻳﺮ‬
‫ادارهيﺗﺎن ﻣﺮﺧﺼﻲ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ و ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ او ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻪ ﻋﻮاﻃﻒ و اﻣﻮر اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗـﻮﺟﻬﻲ از‬
‫ﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻧﻤﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻘﻂ ﻛﺎر )و ﺑﺲ(! ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﻣﻦ ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ ﺳـﻪ روز ﻣﺮﺧﺼـﻲ‬
‫دارم ﺗﺎ ﺷﻮر و ﻧﺸﺎط ﺗﺎزهاي ﭘﻴﺪا ﻛﻨﻢ و ﻣـﻲﺧـﻮاﻫﻢ ﻧﺸـﺎط و ﺷـﺎداﺑﻲام را از ﺳـﺮ ﺑﮕﻴـﺮم‪.‬‬
‫اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ اﻧﺮژي و ﻧﻴﺮوي ﺗﻮﻟﻴﺪي ﻣﻦ در اﺛﺮ ﻓﺸﺎر ﻛـﺎر از ﺑـﻴﻦ ﻣـﻲرود و‬
‫ﺿﻌﻴﻒ ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺳﻪ روز ﺑﻪ ﻣـﻦ ﻓﺮﺻـﺖ ﺑـﺪه ﺗـﺎ )ﻣﻐـﺰم( راﺣـﺖ ﺷـﻮد و ﻧﺸـﺎط و‬
‫اﻧﺮژيام را ﺑﺎز ﭘﺲ ﮔﺮداﻧﻢ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﻓﺮدي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ از ﺧﻼل ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎﻳﺶ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻲ ﻛﻪ او ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮاده و‬
‫ﻋﻴﺎﻟﺶ ﻋﻼﻗﻪ دارد‪ ،‬ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﺮﺧﺼﻲ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﺗﺎ ﺑـﻪ دﻳـﺪن واﻟـﺪﻳﻦ و ﻓﺮزﻧـﺪان‬
‫ﺑﺮوم اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ در ﻳﻚ ﺑﻴﺎﺑﺎن و آنﻫﺎ در ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ دﻳﮕﺮﻧـﺪ و‪ ...‬اﻳـﻦ ﻣﻬـﺎرت را‬
‫ﺧﻮب ﻳﺎد ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ﻋﻦ ﻗﺮﻳﺐ ﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺷﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻣﺎ در ﻗـﺪرت ﻗـﺎﻧﻊﺳـﺎﺧﺘﻦ‪،‬‬
‫ﻛﺴﻲ را ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺗﺮ و ﻣﺘﺨﺼﺺﺗﺮ از ﻓﻼﻧﻲ ﻧﺪﻳﺪهاﻳﻢ‪.‬‬

‫ﻛﻠﻴﺪ دلﻫﺎ‬

‫‪125‬‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪ‪...‬‬
‫»ﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﻠﻴﺪي دارد و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻃﺒﻴﻌﺖ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺷـﻨﺎﺧﺖ ﻛﻠﻴـﺪ ﻣﻨﺎﺳـﺐ وي‬
‫راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬

‫رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ‬
‫ﻣﺰاج و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣـﺮدم در زﻧـﺪﮔﻲ ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم اﻧـﺪوه و ﺷـﺎدﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬ﺳـﻼﻣﺘﻲ و ﺑﻴﻤـﺎري‪،‬‬
‫ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪي و ﻓﻘﺮ‪ ،‬ﺳﻜﻮن و آﺷﻔﺘﮕﻲ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ اﻧـﻮاع ﺗﻌـﺎﻣﻼت و ﺗﻐﻴﻴـﺮ‬
‫ﻣﺰاجﻫﺎيﺷﺎن ﻳﺎ ﭘﺎﺳﺦ آﻧﺎن ﺑﺮ ﺣﺴـﺐ ﺣﺎﻟـﺖﻫـﺎي اﺣﺴﺎﺳـﻲ ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﺗﻌﺎﻣـﻞ ﻣﺘﻔـﺎوت‬
‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺷﻮﺧﻲ و ﻣﺰاح را از ﺷﻤﺎ در ﺣﺎﻟﺖ اﺳﺘﻘﺮار و آراﻣﺶ ﻣﻲﭘﺬﻳﺮﻧﺪ‪ ،‬و اﻣﺎ در‬
‫ﻫﻨﮕﺎم ﺣﺰن و اﻧﺪوه ﭼﻨﻴﻦ اﻣﺮي را ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪ .‬ﭘـﺲ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﻧﻴﺴـﺖ ﺷـﻤﺎ در ﻳـﻚ‬
‫ﺟﻠﺴﻪي ﺗﻌﺰﻳﺖ ﻳﻚ ﻗﻬﻘﻬﻪ زده و در ﻳﻚ ﺧﻨﺪهي ﻋﻤﻴﻖ ﻓﺮو روﻳﺪ!‬
‫اﻣﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻋﻤﻠﻲ را در ﻳﻚ ﭘﻴﻚ ﻧﻴﻚ و ﺳﻔﺮ ﺗﻔﺮﻳﺤـﻲ ﺧـﺎرج از ﺷـﻬﺮ اﻧﺠـﺎم‬
‫دﻫﻴﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮي ﻣﺴﻠﻢ در ﻧﺰد ﻫﻤﻪ ﺧﺮدﻣﻨﺪان اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺤـﺚ ﻣـﺎ در اﻳﻨﺠـﺎ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺪف ﻣﺎ ﻣﺮاﻋﺎتﻧﻤﻮدن اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻣﺸﺎﻋﺮ اﻓـﺮاد ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﺳـﺨﻦﮔﻔـﺘﻦ و‬
‫ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ آﻧﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻓﺮض ﻛﻨﻴﺪ زﻧﻲ ﺷﻮﻫﺮش او را ﻃﻼق داده و ﭘﺪر و ﻣﺎدرش ﻧﻴﺰ وﻓﺎت ﻛﺮدهاﻧـﺪ و ﺧـﻮد‬
‫را راﺿﻲ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺑﺎ ﺑﺮادر و زن ﺑﺮادرش زﻧﺪﮔﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬در ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎل زن ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﺑﻪ وﻗـﺖ‬
‫ﻇﻬﺮ ﺑﻪ دﻳﺪار آنﻫﺎ ﻣﻲآﻳﺪ‪ ،‬اﻳﻦ زن ﺑﻪ او ﺧﻮش آﻣـﺪ ﮔﻔﺘـﻪ و ﺑـﻪ او ﭼـﺎي و ﻗﻬـﻮه ﺗﻘـﺪﻳﻢ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ زن ﻣﻴﻬﻤﺎن ﺟﻬﺖ ﻃﻴﺐ ﺧﺎﻃﺮ او از اﻳـﻦ در و آن در ﺳـﺨﻨﺎﻧﻲ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ ،‬در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم زن ﻣﻄﻠﻘﻪ از وي ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬دﻳﺮوز ﺷﻤﺎ را دﻳﺪم ﻛﻪ از ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴﺮون ﺷﺪﻳﺪ! زن ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺟﺎن‪ ،‬ﺑﻠﻪ ﭘﺪر ﺑﭽﻪﻫﺎ – ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻮﻫﺮش – دﻳﺮوز اﺻﺮار ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺷﺎم را در ﺑﻴـﺮون‬
‫از ﺧﺎﻧﻪ ﺻﺮف ﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻦ ﻫﻤـﺮاه او رﻓـﺘﻢ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ او ﺑـﻪ ﺑـﺎزار رﻓـﺖ و ﺑـﺮاي ﻋﺮوﺳـﻲ‬
‫ﺧﻮاﻫﺮم ﻟﺒﺎس ﺧﺮﻳﺪ و ﺳﭙﺲ در ﺟﺎﻳﻲ دﻳﮕﺮ ﺗﻮﻗﻒ ﻧﻤﻮد و اﻟﻨﮕﻮﻳﻲ ﺑﺮاﻳﻢ ﺧﺮﻳـﺪ ﺗـﺎ آن را‬
‫در اﻳﻦ ﻋﺮوﺳﻲ ﺑﭙﻮﺷﻢ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﮔﺸﺘﻴﻢ ﺑﭽﻪﻫﺎ را ﻣﻠﻮل و رﻧﺠﻮر دﻳﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا ﺑـﻪ آﻧـﺎن‬
‫وﻋﺪه داد ﻛﻪ آﺧﺮ ﻫﻔﺘﻪ آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻣﻲﺑﺮد و ﻫﻤﭽﻨـﺎن اﻳـﻦ زن ﻣﻄﻠﻘـﻪ ﺑﻴﭽـﺎره ﺑـﻪ‬

‫رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ‬

‫‪127‬‬

‫ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﮔﻮش ﻣﻲداد و اﻧﺪﻛﻲ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻓﻜﺮ ﻓﺮو رﻓﺖ ﻛﻪ وي در ﺧﺎﻧـﻪي زن ﺑـﺮادرش ﺑـﻪ‬
‫ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮد‪.‬‬
‫ﺳﺆال‪ :‬آﻳﺎ ﺑﻴﺎن اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺣﺎدﻳﺚ ﺑﺎ زﻧﻲ ﻛـﻪ در ﻗﻀـﻴﻪ ازدواج ﺷﻜﺴـﺖ ﺧـﻮرده اﺳـﺖ‪،‬‬
‫ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ؟! آﻳﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﺖ اﻳﻦ زن ﻣﻄﻠﻘﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ اﻓﺰوده ﻣﻲﮔﺮدد‬
‫و اﺷﺘﻴﺎق ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻟﺴﺖ ﺑﺎ او و ﺷﺎدﻣﺎنﺷﺪن از دﻳﺪار او ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﻣﻲﮔﺮدد؟‬
‫ﻫﻤﮕﻲ در ﭘﺎﺳﺦ اﻳﻦ ﺳﺆال ﻣﻮاﻓﻖ ﻫﺴﺘﻴﻢ و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﻴﻢ‪ :‬ﺧﻴـﺮ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ ﻗﻠـﺒﺶ ﻣﻤﻠـﻮ از‬
‫ﺑﻐﺾ و ﺗﻨﻔﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬راه ﺣﻞ آن ﭼﻴﺴﺖ؟ آﻳﺎ ﺑﻪ او دروغ ﺑﮕﻮﻳﺪ؟‬
‫ﺧﻴﺮ‪ ،‬اﻣﺎ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ را ﻛﻮﺗﺎه و ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﻣﺎ ﻛـﺎري داﺷـﺘﻴﻢ‬
‫ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ آن را اﻧﺠﺎم ﻣﻲدادﻳﻢ و ﺳﭙﺲ ﺳﺨﻦ را ﺑﻪ ﻣﻮﺿـﻮع دﻳﮕـﺮي ﺑﮕﺮداﻧـﺪ ﻛـﻪ او را ﺑـﻪ‬
‫ﻣﺼﻴﺒﺖ و ارادهاش ﺑﻪ ﺻﺒﺮ وادار ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫دو ﻧﻔﺮ در ﺳﺎل آﺧﺮ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﺷﺮﻛﺖ ﻛﺮدهاﻧﺪ و ﻳﻜﻲ از آﻧﺎن ﺑﺎ اﻣﺘﻴﺎز ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻗﺒﻮل ﺷـﺪه‬
‫اﺳﺖ و دوﻣﻲ از ﭼﻨﺪ واﺣﺪ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺷﺪه ﻳﺎ ﺑﺎ ﻣﻌﺪل ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ﻗﺒﻮل ﺷﺪه ﻛﻪ ﻧﻤـﻲﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺎ آن‬
‫وارد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻮد ﭘﺲ آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ داﻧﺸﺠﻮي ﻗﺒﻮل ﺷﺪه ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻼﻗﺎت‬
‫ﺑﺎ دوﺳﺘﺶ ﻣﻮﺿﻮع داﻧﺸﮕﺎه و ﭘـﺬﻳﺮش ﺧـﻮد را در آن و اﻣﺘﻴـﺎزاﺗﻲ ﻛـﻪ در داﻧﺸـﮕﺎه از آن‬
‫ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻴﺎن ﺑﻜﺸﺪ؟ ﻗﻄﻌﺎً ﺟﻮاب ﻫﻤﻪي ﻣﺎ »ﺧﻴـﺮ« اﺳـﺖ‪ .‬ﭘـﺲ راه ﺣـﻞ‬
‫ﭼﻴﺴﺖ؟‬
‫راه اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي او ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﻮم و اﺟﻤﺎﻟﻲ ﭼﻴـﺰي ﺑﮕﻮﻳـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺮاي او ﺳـﻨﮕﻴﻦ‬
‫ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺑﻪ اﻓﻜﺎرش ﺻﺪﻣﻪ ﻧﺰﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ از ﺷﻠﻮﻏﻲ و ازدﺣﺎم داﻧﺸـﮕﺎهﻫـﺎ و ﭘـﺬﻳﺮش‬
‫اﻧﺪك و ﺧﻮف ﺑﺴﻴﺎري از اﻗﺪامﻛﻨﻨﺪﮔﺎن از ﻋﺪم ﭘﺬﻳﺮش ﺷﻜﺎﻳﺖ ﺑﻜﻨﺪ ﺗﺎ ﻧﺎراﺣﺘﻲ دوﺳـﺘﺶ‬
‫ﺧﻔﻴﻒﺗﺮ ﺷﺪه و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻟﺴﺖ و ﻫﻢﻧﺸﻴﻨﻲ او ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﮔﺮدد و ﺑﺎ ﻗﺮب و ﻫﻤﻨﺸـﻴﻨﻲ او‬
‫اﻧﺲ ﮔﺮﻓﺘﻪ و اﺣﺴﺎس ﻛﻨﺪ ﻛﻪ دوﺳﺘﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻣﺤﺒﺖ ﻗﻠﺒﻲ دارد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﻣﺜﻼً دو ﺟﻮان ﺑﺎﻫﻢ ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﭘﺪر ﻳﻜـﻲ ﺳـﺨﻲ و ﺑﺨﺸـﻨﺪه‬
‫اﺳﺖ و اﻣﻮال ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ در اﺧﺘﻴﺎر او ﻣﻲﮔﺬارد و دﻳﮕﺮي ﭘﺪرش ﺑﺨﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺰ ﻣﺼﺎرف‬

‫‪128‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺣﺪ ﻛﻔﺎف ﭼﻴﺰي ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ او ﻧﻤﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴـﺖ ﻛـﻪ ﭘﺴـﺮ ﺳـﺨﺎوﺗﻤﻨﺪ از اﻣـﻮال‬
‫ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ ﻛﻪ ﭘﺪرش ﺑﻪ او ﻣﻲدﻫﺪ و ﻛﺜﺮت ﺛﺮوﺗﻲ ﻛـﻪ در اﺧﺘﻴـﺎر دارد ﺳـﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳـﺪ؛ زﻳـﺮا‬
‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﺨﻦﻫﺎ ﺳﻴﻨﻪي دوﺳـﺘﺶ را ﺗﻨـﮓ ﻧﻤـﻮده و او را وادار ﺑـﻪ ﺑـﺪرﻓﺘﺎري ﺑـﺎ ﭘـﺪرش‬
‫ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و از ﻣﺠﺎﻟﺴﺖ ﺑﺎ اﻳﻦ دوﺳﺖ ﺧﺴﺘﻪ و ﻣﻠﻮل ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬و ﺑﻪ دوري از او ﺗﻤﺎﻳﻞ ﭘﻴﺪا‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﻪ ﻣﺮاﻋﺎت اﺣﺴﺎﺳﺎت و روﺣﻴﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ دﻳﮕـﺮان ﺗﻨﺒﻴـﻪ‬
‫ﻧﻤﻮده و ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺟﺬام ﺗﺎ ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻧﻈﺮ ﻧﻴﻨﺪازﻳﺪ)‪.(1‬‬
‫ﻣﺠﺬوم ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎري ﭘﻮﺳـﺘﻲ ﻣﺒـﺘﻼ ﮔﺸـﺘﻪ و او را ﻧﺎزﻳﺒـﺎ و زﺷـﺖ ﻧﻤـﻮده‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ از ﻛﻨﺎر ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮدي ﮔﺬر ﻧﻤﻮد ﭼﺸﻤﺶ را ﺑـﻪ او ﺑـﺪوزد؛‬
‫زﻳﺮا اﻳﻦ ﻋﻤﻞ او را ﺑﻪ ﻳﺎد ﺑﻴﻤﺎرﻳﺶ اﻧﺪاﺧﺘﻪ و ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻣـﻲﺷـﻮد‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬در ﻳـﻚ‬
‫ﺻﺤﻨﻪاي ﻛﻪ ﻣﻤﻠﻮ از ﻣﺮاﻋﺎت و ﻟﻄﻒ ﻋﺎﻃﻔﻪ ﺑﻮد ﺑﺎ ﭘﺪر اﺑـﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﺑﺮﺧـﻮرد ﻧﻤـﻮد‪ ،‬ﭼـﻮن‬
‫وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺟﻬﺖ ﻓﺘﺢ ﻣﻜﻪ ﺑﺎ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎي ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑـﻪ آﻧﺠـﺎ آﻣـﺪ اﺑﻮﻗﺤﺎﻓـﻪ ﭘـﺪر‬
‫ﺣﻀﺮت اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻛﻪ ﭘﻴﺮﻣﺮدي اﻓﺘﺎده و ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ ﺑﻮد ﺑﻪ دﺧﺘﺮش ﻛﻪ ﻛـﻮﭼﻜﺘﺮﻳﻦ ﻓﺮزﻧـﺪش ﺑـﻮد‪،‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬دﺧﺘﺮم! ﻣﺮا ﺑﺎﻻ ﻛﻮه اﺑﻮﻗﺒﻴﺲ ﺑﺒﺮ ﺗﺎ ﺻﺪاﻗﺖ آﻧﭽﻪ ﻣـﻲﮔﻮﻳﻨـﺪ‪ ،‬را ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻛـﻨﻢ‪ ،‬آﻳـﺎ‬
‫ﻣﺤﻤﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ؟‬
‫دﺧﺘﺮش او را ﺑﺎﻻي ﻛﻮه ﺑﺮد‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬دﺧﺘﺮم ﭼﻪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ؟ دﺧﺘﺮش ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻟﺸﻜﺮ ﺳـﻴﺎﻫﻲ‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻢ ﻛﻪ در ﺣﺎل آﻣﺪن اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻟﺸﻜﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ‪ .‬دﺧﺘﺮش ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺮدي را ﻣﻲﺑﻴـﻨﻢ‬
‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ و ﻋﻘﺐ اﻳﻦ ﻟﺸﻜﺮ ﻣﻲرود‪ ،‬اﺑﻮﻗﺤﺎﻓﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬دﺧﺘﺮم او »وازع« اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻟﺸـﻜﺮ را‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﺟﻠﻮ و ﻋﻘﺐ ﻣﻲرود‪ .‬ﺳﭙﺲ دﺧﺘﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺪرم! ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑـﻪ ﺧـﺪا ﻛـﻪ‬
‫ﺳﻴﺎﻫﻲ ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺷﺪ‪» .‬اﺑﻮﻗﺤﺎﻓﻪ« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻛﻪ ﻟﺸﻜﺮ ﺑﻪ ﻣﻜﻪ رﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺮا ﺑﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺒﺮ‪ ،‬زﻳﺮا آنﻫﺎ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻫﺮ ﻛﺴﻲ در ﺧﺎﻧـﻪاش داﺧـﻞ ﺷـﻮد او در اﻣـﺎن اﺳـﺖ‪ .‬ﻟـﺬا‬
‫دﺧﺘﺮﻛﺶ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ از ﻛﻮه ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ و ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﺳﻨﺪ ﻟﺸﻜﺮ اﺳﻼم ﺑﺎ آنﻫـﺎ‬
‫روﺑﺮو ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ -1‬اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ‬

‫‪129‬‬

‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺑﻪ ﺳﻮي ﭘﺪرش رﻓﺖ و او را اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻧﻤﻮده و ﺧﻮشآﻣﺪ ﮔﻔـﺖ و‬
‫ﺳﭙﺲ دﺳﺘﺶ را ﮔﺮﻓﺖ و ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﺴﺠﺪ آورد‪ .‬وﻗﺘـﻲ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬او را‬
‫دﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺮ و ﻓﺮﺳﻮده ﺷﺪه و ﺑﺪﻧﺶ ﺿﻌﻴﻒ ﺷﺪه و اﺳﺘﺨﻮانﻫﺎﻳﺶ ﻧﺮم ﺷـﺪه‪ ،‬و ﺑـﻪ ﻣـﺮگ‬
‫ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪه اﺳﺖ و اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺑﻪ ﭘﺪرش ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺳﺎلﻫﺎ از او ﺟﺪا ﺷـﺪه و ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ‬
‫ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻳﻦ از او ﻏﺎﻓﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و ﺧﻮاﺳـﺖ دﻟـﺶ را ﺧـﻮش ﻧﻤـﻮده و ﻗـﺪر و‬
‫ﻣﻨﺰﻟﺖ رﻓﻴﻌﺶ را در ﻧﺰد ﺧﻮد اﻇﻬﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﺮا او را در ﺧﺎﻧﻪاش ﻧﮕﺬاﺷﺘﻲ ﺗـﺎ ﻣـﻦ‬
‫ﻧﺰد او ﻣﻲآﻣﺪم؟! اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ آنﻫﺎ در ﺟﻨﮓ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻓﺮﻣﺎﻧﺪهي آنﻫﺎ رﺳﻮل ﺧـﺪا‬
‫‪ ‬اﺳﺖ‪ ،‬و ﻓﺮﺻﺖ او ﻛﻮﺗﺎه اﺳﺖ و ﻣﺸﺎﻏﻞ او ﺑﻴﺸﺘﺮ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ وﻗﺖ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ ﺗـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪي ﭘﺪرش رﻓﺘﻪ و او را ﺑﻪ اﺳﻼم دﻋﻮت ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺸﻜﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! او ﺳﺰاوارﺗﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﺑﻴﺎﻳـﺪ ﻧـﻪ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻧﺰد او ﺑﺮوﻳﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻛﻤﺎل ﻟﻄﻒ و ﻣﺤﺒـﺖ »اﺑﻮﻗﺤﺎﻓـﻪ« را در‬
‫ﺟﻠﻮ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﺸﺎﻧﻴﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻴﻨﻪاش دﺳﺖ ﻛﺸﻴﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺳﻼم ﺑﻴـﺎور! در اﻳـﻦ وﻗـﺖ‬
‫ﭼﻬﺮه ي »اﺑﻮﻗﺤﺎﻓﻪ« درﺧﺸﻴﺪ و ﮔﻔﺖ‪َ » :‬أ ْﺷ َﻬﺪُ َأ ْن ﻻَ إِ َﻟ َﻪ إِ ﱠﻻ اﻟ ﱠﻠـ ُﻪ َو َأ ْﺷ َﻬﺪُ َأ ﱠن ُﳏ ﱠَﻤﺪً ا َﻋ ْﺒﺪُ ُه َو َر ُﺳــﻮ ُﻟ ُﻪ«‬

‫اﺑﻮﺑﻜﺮ از روي ﺳﺮﺧﻮﺷـﻲ و ﺷـﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺗﻜـﺎن ﺧـﻮرد و از ﺷـﺪت ﺧﻮﺷـﻲ در دﻧﻴـﺎ ﺟـﺎي‬
‫ﻧﻤﻲﮔﺮﻓﺖ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﭼﻬﺮهي ﭘﻴﺮﻣﺮد ﺗﺄﻣﻞ ﻧﻤﻮد‪ .‬دﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺮي )ﻣﻮﻫﺎﻳﺶ( ﺳـﻔﻴﺪي‬
‫را ﺑﻪ او ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ )ﺳﻔﻴﺪي( را از ﻣﻮﻫﺎﻳﺶ ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﻴـﺪ و ﺑـﻪ ﺳـﻴﺎﻫﻴﺶ‬
‫ﻧﺰدﻳﻚ ﻧﻜﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬او اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻣﺸﺎﻋﺮ را در ﺗﻌﺎﻣﻠﺶ ﻣﺮاﻋﺎت ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬ﺣﺘﻲ وﻗﺘﻲ وارد ﻣﻜﻪ ﺷﺪ‪،‬‬
‫ﻟﺸﻜﺮ را ﺑﻪ دﺳﺘﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد و ﭘﺮﭼﻢ ﻳﻚ دﺳﺘﻪ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﺻـﺤﺎﺑﻲ ﭘﻬﻠـﻮان‬
‫»ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎده ‪ «‬ﺳﭙﺮد‪ .‬ﺑﻪ دﺳﺖﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺮﭼﻢ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮاي ﺷـﺨﺺ ﺑـﻪ دﺳـﺖﮔﻴﺮﻧـﺪه‪،‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮاي ﻛﻞ ﻃﺎﻳﻔﻪاش ﻣﺎﻳﻪي اﻓﺘﺨﺎر ﺑﻮد‪» .‬ﺳﻌﺪ« ﺑﻪ ﻣﻜـﻪ و ﺳـﺎﻛﻨﺎن آن ﻧﮕـﺎه ﻣـﻲﻛـﺮد و‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦﻫﺎ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ و او را ﺑﻪ ﺗﻨﮓ آوردﻧﺪ و ﻣﺮدم را‬

‫‪130‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫از او ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻴﻦ اﻓﺮاد ﺑﻮدﻧﺪ ﻛـﻪ »ﺳـﻤﻴﻪ« و »ﻳﺎﺳـﺮ« را ﺑـﻪ ﻗﺘـﻞ رﺳـﺎﻧﺪﻧﺪ و‬
‫»ﺑﻼل« و »ﺧﺒﺎب« را ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬از اﻳﻦ رو در اﻳﻦ زﻣﺎن ﻣﺴـﺘﺤﻖ ﺗﺄدﻳـﺐ ﺑﻮدﻧـﺪ؛ ﻟـﺬا‬
‫ﺳﻌﺪ ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ اﻫﺘﺰاز درآورده و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫اﻟﻴــــــــــــﻮم ﻳــــــــــــﻮم اﳌﻠﺤﻤــــــــــــﺔ‬

‫اﻟﻴــــــــــﻮم ﺗﺴــــــــــﺘﺤﻞ اﳊﺮﻣــــــــــﺔ‬

‫»اﻣﺮوز روز ﻧﺒﺮد اﺳﺖ و ﺣﺮﻣﺖﻫﺎ در آن ﺣﻼل ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ«‪.‬‬
‫ﻗﺮﻳﺶ اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را ﺷﻨﻴﺪه و ﺑﺮ آنﻫـﺎ ﺳـﻨﮕﻴﻦ ﺷـﺪه و ﺑـﺮ دلﻫﺎﻳﺸـﺎن ﺑـﺰرگ ﺷـﺪ‪ .‬و‬
‫ﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻛﺸﺘﻦﺷﺎن آنﻫﺎ را رﻳﺸﻪﻛﻦ ﻛﻨﺪ! از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫در ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻮد زﻧﻲ راه را ﺑﺮ او ﺑﺴﺖ و ﺗﺮس ﻗﺮﻳﺶ را از ﺳﻌﺪ در ﻧﺰد او ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮده و‬
‫ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ـﺎﺋﻲ ﻗــﺮﻳﺶ وﻻت ﺣــﲔ ﳉــﺎء‬
‫ﻳــﺎ ﻧﺒــﻲ اﳍــﺪى إﻟﻴــﻚ ﳉـ ﱡ‬

‫ﺣﲔ ﺿﺎﻗﺖ ﻋﻠﻴﻬﻢ ﺳﻌﺔ اﻷرض وﻋــﺎداﻫﻢ إﻟــﻪ اﻟﺴــﲈء‬

‫إن ﺳﻌﺪ ًا ﻳﺮﻳﺪ ﻗﺎﺳﻤﺔ اﻟﻈﻬـﺮ ﺑﺄﻫﻞ اﳊﺠﻮن و اﻟﺒﻄﺤــﺎء‬
‫ﺧﺰرﺟﻲ ﻟﻮ ﻳﺴﺘﻄﻴﻊ ﻣﻦ اﻟﻐﻴـــﻆ رﻣﺎﻧــﺎ ﺑﺎﻟﻨﴪـ واﻟﻌــﻮاء‬
‫ﻓﺎﳖﻴﻨــﻪ إﻧــﻪ اﻷﺳــﺪ اﻷﺳـــﻮد واﻟﻠﻴــﺚ واﻟــﻎٌ ﰲ اﻟــﺪﻣﺎء‬
‫ﻓﻠﺌﻦ أﻗﺤــﻢ اﻟﻠــﻮاء وﻧـﺎدى ﻳــﺎ ﲪــﺎة اﻟﻠــﻮاء أﻫــﻞ اﻟﻠــﻮاء‬
‫ﻟﺘﻜــﻮﻧﻦ ﺑﺎﻟﺒﻄــﺎح ﻗــﺮﻳﺶ ﺑﻘﻌ ـ َﺔ اﻟﻘــﺎع ﰲ أﻛــﻒ اﻹﻣــﺎء‬
‫إﻧــﻪ ﻣﺼــﻠﺖ ﻳﺮﻳــﺪ ﳍــﺎ اﻟﻘﺘــﻞ ﺻــﻤﻮت ﻛﺎﳊﻴــﺔ اﻟﺼــﲈء‬

‫»اي ﭘﻴﺎمآور ﻫﺪاﻳﺖ! آراﻣﺶ ﻗﺮﻳﺶ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺗﻮﺳﺖ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻫﻲ ﻧﺪارد‪ ،‬زﻣﺎﻧﻲ‬
‫ﻛﻪ ﻓﺮاﺧﻲ و وﺳﻌﺖ زﻣﻴﻦ ﺑﺮ آﻧﺎن ﺗﻨﮓ ﺷﺪ و ﺧﺪاي آﺳﻤﺎن ﺑﺎ آنﻫـﺎ دﺷـﻤﻨﻲ ﻛـﺮد‪ .‬ﻫﻤﺎﻧـﺎ‬
‫ﺳﻌﺪ ﺑﺎ اﻫﻞ »ﺣﺠﻮن« و »ﺑﻄﺤـﺎء« ارادهي )ﻓـﺮودآوردن( ﺑﻼﻳـﻲ ﺳـﺨﺖ را دارد‪ ،‬ﺧﺰرﺟـﻲ‬
‫اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻣﺎ را از روي ﺧﺸﻢ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻛﺮﻛﺲ و ﺳﮓ ﻣﻲاﻧﺪاﺧﺖ‪ .‬ﭘﺲ او را‬
‫ﺣﺘﻤﺎً ﺑـﺎز ﺑـﺪار ﻛـﻪ او ﺷـﻴﺮ ﺳـﭙﺎه اﺳـﺖ و ﺷـﻴﺮ زﺑـﺎنزﻧﻨـﺪه در ﺧـﻮنﻫﺎﺳـﺖ )ﺧﻮرﻧـﺪه‬

‫رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ‬

‫‪131‬‬

‫ﺧﻮنﻫﺎﺳﺖ(‪ ،‬اﮔﺮ ﭘﺮﭼﻢ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ اﻓﺘﺎد و اﻫﻞ ﭘـﺮﭼﻢ ﺻـﺪا ﻛﺮدﻧـﺪ‪ :‬اي ﺣﻔﺎﻇـﺖﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن‬
‫ﭘﺮﭼﻢ! )ﺑﻴﺎﻳﻴﺪ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻴﺪ(‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﻗﺮﻳﺶ در رود )ﺷﻦ زارﻫﺎ( ﺑﻪ ﺳﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑ‪‬ﺮد و ﺳـﺮزﻣﻴﻦ‬
‫ﻫﻤﻮار در اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻨﻴﺰان ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬او ﺷﻤﺸﻴﺮﻛﺸﻨﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺸﺘﻦ آن را ﻣـﻲﺧﻮاﻫـﺪ و‬
‫ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺎر ﻛﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺎﻣﻮش اﺳﺖ«‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﻦ ﺷﻌﺮ را ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬رﺣﻤﺖ و رأﻓﺖ داﻣﻨﮕﻴﺮش ﺷﺪ‪ .‬وﻗﺘـﻲ دﻳـﺪ ﺑـﻪ‬
‫اﻳﺸﺎن روي آوردهاﻧﺪ و ﺧﻮاﺳﺖ آن زن را ﻧﺎاﻣﻴﺪ ﻧﻜﻨﺪ و ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺮﭼﻢ »ﺳﻌﺪ« را‬
‫ﻧﻴﺰ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻧﻜﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻛﻪ او را ﺑﺮ آن ﻣﻔﺘﺨﺮ ﮔﺮداﻧﻴﺪه اﺳﺖ؟ ﻟﺬا ﺑﻪ ﺳـﻌﺪ دﺳـﺘﻮر‬
‫داد ﺗﺎ ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪش »ﻗﻴﺲ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ« ﺑﺴﭙﺎرد‪ .‬ﻟﺬا »ﻗﻴﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ« وارد ﻣﻜـﻪ ﺷـﺪ و‬
‫ﭘﺪرش در ﻛﻨﺎر او راه ﻣﻲرﻓﺖ‪ .‬آﻧﮕﺎه آن زن و ﻗﺮﻳﺶ وﻗﺘﻲ دﻳﺪﻧﺪ دﺳﺖ »ﺳـﻌﺪ« از ﭘـﺮﭼﻢ‬
‫ﺧﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﺧﺸﻨﻮد ﮔﺸﺘﻨﺪ‪» .‬ﺳﻌﺪ« ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﺸﻢ ﻧﻴﺎﻣﺪ؛ زﻳﺮا او ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻓﺮﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ از زﺣﻤﺖ ﺣﻤﻞ ﭘﺮﭼﻢ راﺣﺖ ﺷﺪ و ﭘﺴﺮش آن را ﺣﻤـﻞ ﻣـﻲﻧﻤـﻮد‪ .‬ﭘـﺲ ﭼـﻪ‬
‫زﻳﺒﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺗﻴﺮ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻧﺸﺎن را ﺑﺰﻧﻴﻢ‪ .‬ﻛﻮﺷﺶ ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﻛﺴﻲ را از دﺳـﺖ ﻧﺪﻫﻴـﺪ‬
‫رﺳﺘﮕﺎر ﺑﺎﺷﻴﺪ و ﻫﻤﮕﻲ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورﻳﺪ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎيﺷﺎن ﻣﺘﻌﺎرض ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫اﺗﻔﺎق‪...‬‬
‫»ﻣﺎ ﺑﺎ ﻗﻠﺐﻫﺎ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻧﻪ ﺑﺎ ﺟﺎنﻫﺎ«‪.‬‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬
‫ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻣﺮدم دوﺳﺖ دارﻧﺪ ﺑﻪ ارزش ﺧﻮﻳﺶ ﭘﻲ ﺑﺮده و آن را اﺣﺴﺎس ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﮔﺎﻫﻲ وﻗﺖ ﺣﺮﻛﺖﻫﺎ و ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎﻳﻲ اﻋﻤﺎل ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ ﺗـﺎ ﺟﻠـﺐ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ! ﺑﺴﺎ داﺳﺘﺎنﻫﺎ و ﺷﺎﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ از ﺧﻮد ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺗﺎ ﻣﺮدم ﺑﻪ آنﻫﺎ ارزش و اﻫﺘﻤﺎم‬
‫ﻗﺎﻳﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ از آﻧﺎن در ﺷﮕﻔﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ! ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭘﺪري ﺧﺴﺘﻪ و ﻛﻮﻓﺘـﻪ از ﺳـﺮ‬
‫ﻛﺎر ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺎزﻣﻲﮔﺮدد و ﭼﻮن وارد ﻫﺎل ﻣﻨﺰﻟﺶ ﻣـﻲﺷـﻮد ﻣـﻲﺑﻴﻨـﺪ ﭼﻬـﺎر ﻓﺮزﻧـﺪش‬
‫ﻫﺮﻛﺪام ﺑﻪ ﻛﺎر ﺧﻮد ﻣﺸﻐﻮلاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﻛﻪ ﻳﺎزده ﺳﺎل ﺳﻦ دارد‪ ،‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪي ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﻲ‬
‫را دﻧﺒﺎل ﻧﻤﻮده و دوﻣﻲ ﻣﺸﻐﻮل ﻏﺬاﺧﻮردن اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﻮﻣﻲ ﻣﺸﻐﻮل ﺑـﺎزي ﺑـﺎ اﺳـﺒﺎب ﺑـﺎزي‬
‫اﺳﺖ و ﭼﻬﺎرﻣﻲ دارد ﻣﺸﻖﻫﺎﻳﺶ را ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺪر ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اﻟﺴﻼم ﻋﻠﻴﻜﻢ! اﻣﺎ ﻛﺴﻲ ﺑﻪ او ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اوﻟﻲ ﻣﺸـﻐﻮل‬
‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﺶ اﺳﺖ‪ .‬دوﻣﻲ ﻏﺬاﻳﺶ را ﻣﻲﺧﻮرد و ﺳﻮﻣﻲ ﺑﺎ اﺳﺒﺎب ﺑﺎزيﻫﺎﻳﺶ ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﭼﻬﺎرﻣﻲ! ﭼﻮن ﭘﺪرش را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬دﺳﺖ از ﻛﺘﺎبﻫﺎﻳﺶ ﺑﺮداﺷـﺘﻪ و ﺑـﺎ ﭼﻬـﺮهاي ﺷـﺎد و‬
‫ﺧﻨﺪان ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و دﺳﺖ ﭘﺪرش را ﻣـﻲﺑﻮﺳـﺪ و ﺳـﭙﺲ ﺑـﻪ ﻃـﺮف ﻛﺘـﺎبﻫـﺎ و‬
‫دﻓﺘﺮﻫﺎﻳﺶ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدد!‬
‫ﻛﺪاﻣﻴﻚ از اﻳﻦ ﭼﻬﺎر ﭘﺴﺮ ﻧﺰد ﭘﺪرﺷﺎن ﻣﺤﺒﻮﺑﺘﺮ اﺳﺖ؟ ﻗﻄﻌـﺎً ﺟـﻮاب ﻣـﺎ ﻳﻜـﻲ اﺳـﺖ‪:‬‬
‫ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ آنﻫﺎ ﻧﺰد او ﭼﻬﺎرﻣﻲ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺪان ﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴـﺖ ﻛـﻪ زﻳﺒـﺎﻳﻲ و ﺗﻴﺰﻫﻮﺷـﻲ‬
‫وي از آنﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ! ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺪان ﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﺪرش ﻓﻬﻤﺎﻧﻴـﺪ ﻛـﻪ او در ﻧـﺰد وي‬
‫اﻧﺴﺎن ﻣﻬﻤﻲ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺷﻤﺎ ارزش ﻣﺮدم را در ﻧﺰد آﻧﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻇﻬﺎر ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺮاﺗـﺐ ﻣﺤﺒـﺖ و‬
‫ﻋﻼﻗﻪي آﻧﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮور ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ‪ ‬ﻫﻤﻪي اﻳﻦ ﻣﻮارد را در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﻣﺮاﻋﺎت ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻫـﺮ اﻧﺴـﺎﻧﻲ‬
‫واﻧﻤﻮد ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﻣﺴﺄﻟﻪ و ﻗﻀﻴﻪي او ﻗﻀﻴﻪي ﺧﻮد او )ﺣﻀﺮت رﺳﻮل ‪ (‬اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪133‬‬

‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮ رﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﺧﻄﺒﻪاي اﻳـﺮاد ﻧﻤﺎﻳـﺪ‪ .‬ﻣـﺮدي وارد‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪ و ﺑﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻧﮕﺮﻳﺴـﺘﻪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! ﻣـﺮدي از اﺣﻜـﺎم دﻳـﻦ‬
‫ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻲداﻧﺪ دﻳﻨﺶ ﭼﻴﺴﺖ؟!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ دﻳﺪ ﻛﻪ او ﻣﺮدي ﺑﺎدﻳﻪﻧﺸﻴﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﭘﺎﻳﺎن ﺧﻄﺒﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻤﺎﻧﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻮد را ﺑﺮاي او ﻓـﺎرغ ﻧﻤﺎﻳـﺪ ﺗـﺎ او را از دﻳـﻨﺶ‬
‫ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎزد و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ آن ﻣﺮد از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻴﺮون ﺷﺪه ﺑﺎزﻧﮕﺮدد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻛﺎر اﻳﻦ ﻣﺮد ﺑﺮاﻳﺶ‬
‫اﻫﻴﻤﺖ وﻳﮋهاي ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﺪي ﻛﻪ ﺧﻄﺒﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬را ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ اﺣﻜـﺎم دﻳـﻦ را‬
‫از وي ﺑﭙﺮﺳﺪ!! در ﭼﻨﻴﻦ ﺻﻮرﺗﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪي دﻳﮕﺮي اﻧﺪﻳﺸـﻴﺪ ﻧـﻪ ﺻـﺮﻓﺎً ﺑـﻪ‬
‫ﻧﻜﺘﻪ ﻧﻈﺮ ﺷﺨﺼﻲ‪.‬‬
‫ﻟﺬا از ﻣﻨﺒﺮ ﻣﺒﺎرك ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ و ﺻﻨﺪﻟﻲ ﺧﻮاﺳﺖ و در ﺟﻠﻮي ﻣﺮدم ﻧﺸﺴﺖ و ﺷـﺮوع ﺑـﻪ‬
‫ﺗﻠﻘﻴﻦ و ﺗﻔﻬﻴﻢ اﺣﻜﺎم دﻳﻦ ﺑﻪ او ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺗﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ آن ﺷـﺨﺺ درﺳـﺶ را ﻓﻬﻤﻴـﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از ﻧﺰد او ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮش رﻓﺘﻪ و ﺧﻄﺒﻪاش را ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻧﻤﻮد!‬
‫آه ﭼﻪﻗﺪر ﺑﺰرگ و ﺑﺮدﺑﺎر ﺑﻮد! ﭼﻨﺎن اﺻﺤﺎﺑﺶ را در ﻣﺪرﺳﻪي ﺧﻮﻳﺶ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻧﻤﻮد ﻛـﻪ‬
‫آنﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺷﺪه و اﻫﺘﻤﺎم ﻣﻲورزﻳﺪﻧﺪ و آﻧﺎن را اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧـﺪ‬
‫و در ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ و ﻏﻢ آﻧﺎن ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻦ ﻣﻮارد ﻋﻤﻠﻜﺮد »ﻃﻠﺤﻪ« ﺑﺎ »ﻛﻌﺐ ‪ «‬ﺑﻮد‪ .‬ﻛﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ ‪ ‬ﭘﻴﺮﻣﺮد ﻛﻬـﻦ‬
‫ﺳﺎﻟﻲ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻦ ﻛﻬﻮﻟﺖ رﺳﻴﺪه و اﺳﺘﺨﻮانﻫﺎﻳﺶ ﻧﺮم ﮔﺮدﻳـﺪ و ﭼﺸـﻤﺎﻧﺶ‬
‫از ﻛﺎر اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﻧﺰد او ﮔﺮد ﻣﻲآﻳﻴﻢ و او از ﺧﺎﻃﺮات ﺟﻮاﻧﻲاش‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺨﻠﻒ از ﻏـﺰوه‬
‫»ﺗﺒﻮك« ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫»ﻏــﺰوه ﺗﺒــﻮك« آﺧــﺮﻳﻦ ﻏــﺰوهاي ﺑــﻮد ﻛــﻪ رﺳــﻮل ﺧــﺪا ‪ ‬در آن ﺑــﻪ ﺟﻬــﺎد رﻓﺘﻨــﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮلﺧﺪا‪ ‬ﺑﺮاي ﻣﺮدم اﻋﻼم ﺳﻔﺮ ﻧﻤﻮده و از اﺻﺤﺎب ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺧﻮد را ﺑﺮاي ﺟﻬﺎد آﻣﺎده‬
‫ﻛﻨﻨﺪ و از ﻣﻴﺎن آﻧﺎن ﺧﺮج و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﺳﺎز و ﺑﺮگ ﺟﻨﮕﻲ را ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻟﺸﻜﺮ ﺑﻪ ﺳﻲ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ رﺳﻴﺪ و اﻳﻦ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ اﺳـﺘﺮاﺣﺖ در زﻳـﺮ ﺳـﺎﻳﻪي‬

‫‪134‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫درﺧﺘﺎن ﻟﺬتﺑﺨﺶ ﺑﻮد‪ .‬در ﻋﻴﻦ ﺷﺪت ﮔﺮﻣﺎ‪ ،‬ﺳﻔﺮي ﻃﻮﻻﻧﻲ‪ ،‬و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ دﺷﻤﻨﻲ ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ و‬
‫ﻣﻐﺮض ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺴﻴﺎر زﻳـﺎد ﺑـﻮد‪ ،‬اﻣـﺎ اﺳـﻢﻫـﺎيﺷـﺎن در ﻟﻴﺴـﺘﻲ‬
‫ﺟﻤﻊآوري ﻧﺸﺪه ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻛﻌﺐ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ از ﺟﻤﻠﻪ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان ﺑﻮدم و دو ﺳﻮاري را آﻣﺎده ﻛﺮده ﺑﻮدم و در دﻟﻢ‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ ﺟﻬﺎد ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮد ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬در آن زﻣﺎن ﻣﻦ ﺑﻪ اﺳﺘﺮاﺣﺖ در زﻳـﺮ ﺳـﺎﻳﻪ‬
‫درﺧﺖﻫﺎ و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻴﻮهﻫﺎي ﺗﺎزه ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺷﺪه ﺑﻮدم ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﺮاي‬
‫رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺟﻬﺎد روز ﺑﻌﺪ اﻋﻼم ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻓﺮدا ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻣﻲروم و وﺳﺎﻳﻞ ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز را‬
‫ﺧﺮﻳﺪاري ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﺧﻮدم را ﺑﻪ آﻧﺎن ﻣﻲرﺳﺎﻧﻢ‪ .‬ﻟﺬا روز ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺑﺎزار رﻓﺘﻢ و اﻧﺠﺎم ﺑﻌﻀﻲ از‬
‫ﻛﺎرﻫﺎ ﺑﺮاﻳﻢ ﻣﺸﻜﻞ ﺷﺪ ﻟﺬا ﺑﺮﮔﺸﺘﻢ‪ .‬ﺑﺎز ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬إن ﺷﺎء اﷲ ﻓﺮدا ﺑﺮﻣـﻲﮔـﺮدم و ﺧـﻮدم را ﺑـﻪ‬
‫آﻧﺎن ﻣﻲرﺳﺎﻧﻢ‪ .‬ﺑﺎز روز ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺸﻜﻼت ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻢ و اﻳﻦ ﺑﺎر ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻓﺮدا إن‬
‫ﺷﺎء اﷲ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدم! ﻫﺮ روز ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ روزﻫﺎ ﮔﺬﺷﺖ و از ﻫﻤﺮاﻫـﻲ رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﺨﻠﻒ ﻧﻤﻮدم‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻣﻲرﻓﺘﻢ ﺟﺰ ﻓﺮد ﻣﻨـﺎﻓﻖ ﻳـﺎ ﻣﻌـﺬور ﻛﺴـﻲ را‬
‫ﻧﻤﻲﻳﺎﻓﺘﻢ‪.‬‬
‫آري! ﻛﻌﺐ ﺗﺨﻠﻒ ﻧﻤﻮده در ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻣﺎﻧﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﺎ ﺟﻤـﻊ ﺳـﻲ ﻫـﺰار ﻧﻔـﺮ از‬
‫اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ »ﺗﺒﻮك« رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﭼﻬﺮهﻫﺎي اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﻈﺮ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺎﻫﺪه‬
‫ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ اﻧﺴﺎن ﺻﺎﻟﺢ ﻛﻪ در »ﺑﻴﻌﺔ اﻟﺮﺿﻮان« ﺑﺎ وي ﺑﻴﻌﺖ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬دﻳﺪه ﻧﻤﻲﺷـﻮد‪،‬‬
‫ﻟﺬا ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬ﻛﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ« را ﭼﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻏﺰوه ﺷﺮﻛﺖ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ؟ ﻣﺮدي‬
‫ﺟﻮاب داد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻋﺒﺎ و ﻧﮕﺎﻫﺶ ﺑﻪ ﺑﺎزوﻫﺎﻳﺶ او را ﻋﻘـﺐ اﻧﺪاﺧﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم »ﻣﻌﺎذ ﺑﻦ ﺟﺒﻞ« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪ ﭼﻴﺰي ﮔﻔﺘﻲ! ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﺎ از او ﺟﺰ‬
‫ﺧﻴﺮ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲداﻧﻴﻢ‪ ،‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﺎﻣﻮش ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻛﻌﺐ در اداﻣﻪ داﺳﺘﺎﻧﺶ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻏﺰوه ﺗﺒﻮك ﻓـﺎرغ ﺷـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي ﻣﺪﻳﻨﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﺧﻮدم ﻣﻲاﻧﺪﻳﺸﻴﺪم ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮدم را از ﻧﺎراﺿﻲﺷـﺪن‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻫﺎﻳﻲ ﺑﺨﺸﻢ؟ و در اﻳﻦ ﻣﻮرد از ﻫﺮ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﻜـﺮي از اﻋﻀـﺎي ﺧـﺎﻧﻮادهام‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪135‬‬

‫ﻛﻤﻚ ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻢ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ رﺳﻴﺪﻧﺪ و ﻣﻦ درﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻪ ﺟﺰ ﺑﺎ راﺳﺘﻲ ﻧﺠﺎت ﻧﺨـﻮاﻫﻢ‬
‫ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬وارد ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ رﻓﺘﻨﺪ و دو رﻛﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪﻧـﺪ و‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺨﻠﻒﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ و ﺷﺮوع ﺑـﻪ ﻋـﺬرﺧﻮاﻫﻲ و‬
‫ﺑﻬﺎﻧﻪﺗﺮاﺷﻲ ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺑﺮاي او ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻳﺎد ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮع آنﻫﺎ ﻫﺸﺘﺎد و اﻧﺪي ﻧﻔـﺮ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻋﺬرﻫﺎي آﺷﻜﺎر آﻧﺎن را ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و ﺑﺮاي آﻧﺎن دﻋﺎي ﻣﻐﻔﺮت ﻧﻤـﻮد و‬
‫ﺑﺎﻃﻦ آﻧﺎن را ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﭙﺮد‪.‬‬
‫در اﻳﻦ وﻗﺖ ﻛﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آﻣﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺳﻼم ﮔﻔﺖ‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ‬
‫ﺳﻮي او ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ و آﻧﮕﺎه ﻟﺒﺨﻨﺪي ﺧﺸﻤﮕﻴﻨﺎﻧﻪ زد‪ .‬ﻛﻌﺐ آﻫﺴﺘﻪ آﻫﺴﺘﻪ ﻧـﺰد وي آﻣـﺪ و در‬
‫ﺟﻠﻮﻳﺶ ﻧﺸﺴﺖ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از او ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺨﻠﻒ ﺗﻮ ﮔﺮدﻳـﺪ؟ ﻣﮕـﺮ ﺳـﻮاريات را‬
‫ﻧﺨﺮﻳﺪه ﺑﻮدي؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ ،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﺗﺨﻠﻒ ﻧﻤﻮدي؟ ﻛﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ! ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! اﮔﺮ ﻣﻦ ﻧﺰد ﻛﺴﻲ ﻏﻴﺮ از ﺷﻤﺎ از اﻫﻞ دﻧﻴﺎ ﻣﻲﻧﺸﺴﺘﻢ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣـﻲداﻧﺴـﺘﻢ ﺗـﺎ ﺑـﺎ‬
‫اﻳﺮاد ﺑﻬﺎﻧﻪاي ﺧﻮدم را از ﺧﺸﻢ و ﻧﺎراﺿﻲ او رﻫﺎ ﻛﻨﻢ و ﻣﻦ ﺟﺪل و دﺳﻴﺴﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﻠﺪ ﻫﺴـﺘﻢ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﻢ ﻛﻪ اﮔﺮ اﻣﺮوز ﺑﻪ ﺷﻤﺎ دروغ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﺷﻤﺎ از ﻣﻦ راﺿـﻲ ﺧﻮاﻫﻴـﺪ‬
‫ﺷﺪ؛ اﻣﺎ ﺑﻪ زودي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺷﻤﺎ را ﻋﻠﻴﻪ ﻣﻦ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ .‬اﻣﺎ اﮔـﺮ ﺑـﺎ ﺷـﻤﺎ راﺳـﺖ‬
‫ﺑﮕﻮﻳﻢ ﺷﻤﺎ از ﻣﻦ ﻧﺎراض ﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺷﺪ‪ ،‬اﻣﺎ در اﻳﻦ ﻣﻮرد اﻣﻴﺪوار ﻋﻔـﻮ و ﺑﺨﺸـﺶ ﺧﺪاوﻧـﺪ‬
‫ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﻫﻴﭻ ﻋﺬري ﻧﺪاﺷﺘﻢ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣـﻦ از اﻳـﻦ وﻗـﺖ‬
‫ﻛﻪ از ﺷﻤﺎ ﺗﺨﻠﻒ ﻧﻤﻮدم ﻗﻮيﺗﺮ و داراي ﺛﺮوت ﺑﻴﺸﺘﺮي ﻧﺒﻮدم‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻌﺐ ﺧـﺎﻣﻮش ﺷـﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رو ﺑﻪ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﻳﻜﻲ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺣـﺮف راﺳـﺖ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺣـﺎل‬
‫ﺑﺮﺧﻴﺰ ﺗﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد ﺗﻮ ﺣﻜﻢ ﻛﻨﺪ!‬
‫ﻛﻌﺐ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ را ﺣﻤﻞ ﻣﻲﻧﻤﻮد از ﻣﺤﻀﺮ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﺑﺮﺧﺎﺳـﺖ و در‬
‫ﺣﺎﻟﺖ ﻏﻢ و اﻧﺪوه از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻴﺮون رﻓﺖ و ﻧﻤﻲداﻧﺴﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد او ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﺣﻜـﻢ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻗﻮﻣﺶ او را دﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺮداﻧﻲ از آﻧﺎن ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او رﻓﺘﻨﺪ و او را ﻣـﻮرد ﻧﻜـﻮﻫﺶ‬

‫‪136‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻗﺮار داده و ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﻣﺎ ﺧﺒﺮ ﻧﺪاﺷﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﮔﻨﺎﻫﻲ ﺷـﻮي‪،‬‬
‫ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺗﻮ ﻣﺮدي ﺷﺎﻋﺮ ﻫﺴﺘﻲ آﻳﺎ ﻧﺎﺗﻮان ﺑﻮدي ﺗﺎ ﺑﻬﺎﻧﻪاي ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺳـﺎﻳﺮ ﺗﺨﻠـﻒﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن ﻧـﺰد‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﺮاد ﻧﻤﺎﻳﻲ! ﭼﺮا ﻋﺬري ﺑﻴﺎن ﻧﻜﺮدي ﺗﺎ از ﺗﻮ راﺿﻲ ﺷـﻮد و ﺑﺮاﻳـﺖ دﻋـﺎي‬
‫ﻣﻐﻔﺮت ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﻣﻲﺑﺨﺸﻴﺪ!‬
‫ﻛﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﻮاره اﻳﻦﻫـﺎ ﻣـﺮا ﻣـﻮرد ﻣﻼﻣـﺖ و ﺳـﺮزﻧﺶ ﻗـﺮار دادﻧـﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻢ ﻧﺰد رﺳﻮل اﷲ ‪ ‬ﺑﺮﮔﺮدم و ﻋﺬر و ﺑﻬﺎﻧﻪاي ﺑﻴﺎورم‪ .‬ﺑﺎز ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬آﻳـﺎ ﺑـﺎ ﻛﺴـﻲ‬
‫ﻏﻴﺮ از ﻣﻦ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮده اﺳﺖ؟ آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ ،‬دو ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮ راﺳﺖ و‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﮔﻔﺘﻨﺪ و ﺑﻪ آن دو ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮ ﺟﻮاب داده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬آن دو ﻧﻔﺮ ﭼـﻪ ﻛﺴـﺎﻧﻲ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ؟ آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» :‬ﻣﺮاره ﺑﻦ رﺑﻴﻊ« و »ﻫﻼل ﺑﻦ اﻣﻴﻪ«‪ .‬اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ ﻧﻴﺰ از اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﺻـﺎﻟﺢ‬
‫و از اﺻﺤﺎب ﺑﺪر ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺣﻜﻢ اﻟﮕﻮ و ﻧﻤﻮﻧﻪ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﻣـﻦ ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬ﺑـﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﻗﺴﻢ! ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﻧﻤﻲﮔﺮدم و ﺧﻮدم را ﺗﻜﺬﻳﺐ ﻧﻤﻲﻛﻨﻢ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻛﻌﺐ ‪ ‬ﺑﺎ‬
‫ﻏﻢ و اﻧﺪوه و دﻟﻲ ﺷﻜﺴﺘﻪ رﻓﺖ و در ﺧﺎﻧﻪاش ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﭼﻨﺪ روزي ﻧﮕﺬﺷـﺖ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺮدم را از ﺻﺤﺒﺖﻛﺮدن ﺑﺎ ﻛﻌﺐ و آن دو ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﻣﻨﻊ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻛﻌﺐ در اداﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺮدم از ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ ﻣﺎ دوري ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﺻﻮرت دﻳﮕﺮي ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻣﻲرﻓﺘﻢ و ﻛﺴﻲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﺻﺤﺒﺖ ﻧﻤﻲﻛﺮد و ﻣﺮدم ﺑﺎ ﻣـﺎ ﺑﻴﮕﺎﻧـﻪ ﺷـﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ‪،‬‬
‫ﻃﻮري ﻛﻪ ﮔﻮﻳﺎ ﻣﺎ آنﻫﺎ را ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻴﻢ و اﻧﮕﺎر دﻳﻮارﻫﺎي »ﻣﺪﻳﻨﻪ« ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻣـﺎ ﻏﺮﻳﺒـﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ!‬
‫اﻧﮕﺎر اﻳﻦﻫﺎ دﻳﻮارﻫﺎ و ﻣﻨﺎزﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻴﻢ ﻧﺒﻮدﻧﺪ و اﻳﻦ ﻏﻴﺮ از آن ﺳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺎ‬
‫آن را ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻴﻢ! اﻣﺎ دو رﻓﻴﻖ ﻣﻦ در ﺧﺎﻧﻪﻫﺎيﺷﺎن ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ و ﻓﻘﻂ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﺷﺐ‬
‫و روز ﻛﺎرﺷﺎن ﮔﺮﻳﻪ ﺑﻮد و ﺳﺮﺷﺎن را ﺑﺎﻻ ﻧﻤﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ﻫﻤﺎﻧﻨﻨﺪ راﻫﺒـﺎن ﻣﺴـﻴﺤﻲ ﻣﺸـﻐﻮل‬
‫ﻋﺒﺎدت ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ﭼﻮن ﻣﻦ از آن دو ﻧﻔـﺮ ﺟـﻮانﺗـﺮ و ﻧﻴﺮوﻣﻨـﺪﺗﺮ ﺑـﻮدم از ﺧﺎﻧـﻪ ﺑﻴـﺮون‬
‫ﻣﻲرﻓﺘﻢ و ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺣﻀﻮر ﻣﻲﻳﺎﻓﺘﻢ و در ﺑﺎزارﻫﺎ دور ﻣﻲزدم‪ .‬اﻣﺎ ﻛﺴﻲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﺳﺨﻦ‬
‫ﻧﻤﻲﮔﻔﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲآﻣﺪم و ﻧـﺰد رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬آﻣـﺪه و ﺳـﻼم ﻣـﻲﮔﻔـﺘﻢ و در دﻟـﻢ‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪137‬‬

‫ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ‪ :‬آﻳﺎ در ﺟﻮاب ﺳﻼم ﻣﻦ ﻟﺐﻫﺎﻳﺶ را ﺗﻜﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟ آﻧﮕﺎه ﻧﺰدﻳـﻚ او ﻧﻤـﺎز‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪم و دزدﻛﻲ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮدم‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﻣﻲآﻣﺪم ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد و وﻗﺘـﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮدم ﭼﻬﺮهاش را از ﻣﻦ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮداﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫روزﻫﺎ ﺑﺮ ﻛﻌﺐ ﻣﻲﮔﺬﺷﺖ و ﺑﺮ ﻣﻴﺰان دردﻫﺎ‪ ،‬دردﻫﺎي دﻳﮕﺮي اﻓﺰوده ﻣﻲﺷـﺪ‪ .‬ﺣـﺎل آن‬
‫ﻛﻪ او در ﻗﻮﻣﺶ داراي ﺷﺨﺼﻴﺖ و ﺷﺮاﻓﺖ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ از ﺑﻠﻨﺪﭘﺎﻳﻪﺗﺮﻳﻦ و ﻓﺼﻴﺢﺗـﺮﻳﻦ ﺷـﻌﺮا‬
‫ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲرﻓﺖ‪ .‬ﺷﺎﻫﺎن و اﻣﺮاي دﻧﻴﺎ او را ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ و اﺷﻌﺎرش در ﻣﺠـﺎﻟﺲ و ﻣﺤﺎﻓـﻞ‬
‫ﺑﺰرﮔﺎن ﻗﺮاﺋﺖ ﻣﻲﺷﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ آرزوي دﻳﺪار او را ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ! اﻣﺎ او اﻣﺮوز در ﻣﺪﻳﻨـﻪ‪ ،‬در‬
‫ﻣﻴﺎن ﻗﻮﻣﺶ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻮده و ﻛﺴﻲ ﺑﺎ او ﺳﺨﻦ ﻧﻤﻲﮔﻮﻳﺪ و ﻛﺴﻲ ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ ﻧﻤﻲﻧﮕﺮد‪ ،‬ﺗـﺎ آﻧﻜـﻪ‬
‫ﻏﺮﺑﺖ و ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ او ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺖ و اﻳﻦ ﻣﺼﻴﺒﺖ‪ ،‬ﻋﺮﺻﻪ زﻧﺪﮔﻲ را ﺑﺮ او ﺗﻨﮓ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫آﺧﺮﻳﻦ اﻣﺘﺤﺎن ﺑﺮ او ﻓﺮود آﻣﺪ و آن اﻳﻦ ﻛﻪ وي روزي در ﺑﺎزار در ﺣﺎل ﮔﺸﺖ و ﮔـﺬار‬
‫ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺮد ﻧﺼﺮاﻧﻲ از ﺷﺎم آﻣﺪه و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴـﻲ ﻣـﺮا ﺑـﻪ ﻛﻌـﺐ ﺑـﻦ ﻣﺎﻟـﻚ راﻫﻨﻤـﺎﻳﻲ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ آﻧﮕﺎه ﻣﺮدم او را ﺑﻪ ﺳﻮي ﻛﻌﺐ راﻫﻨﻤـﺎﻳﻲ ﻛﺮدﻧـﺪ و او ﻧـﺰدش آﻣـﺪ و ﻧﺎﻣـﻪاي از‬
‫ﭘﺎدﺷﺎه ﻏﺴ‪‬ﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ او داد‪ .‬ﺗﻌﺠﺐ اﺳﺖ! از ﭘﺎدﺷﺎه ﻏﺴ‪‬ﺎن؟ آري‪ ،‬ﺧﺒﺮ او ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺷﺎم‬
‫ﻧﻴﺰ رﺳﻴﺪه ﺑﻮد و ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواي ﻏﺴ‪‬ﺎن ﺑﻪ او ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ! ﺷﮕﻔﺖ اﺳﺖ!! ﺷﺎه ﻏﺴ‪‬ـﺎن ﭼـﻪ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ؟!‬
‫ﻛﻌﺐ ﻧﺎﻣﻪ را ﮔﺸﻮد‪ ،‬دﻳﺪ ﻛﻪ در آن ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬اﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ :‬اي ﻛﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ! ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺒﺮ‬
‫رﺳﻴﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ دوﺳﺖ ﺗﻮ ﺑﺮ ﺗـﻮ ﺟﻔـﺎ ﻧﻤـﻮده و ﺧﺸـﻢ و درﺷـﺘﻲ ﻛـﺮده اﺳـﺖ و ﺗـﻮ در‬
‫ﺳﺮزﻣﻴﻦ وﻳﺮان و ذﻟﺖﺑﺎري ﻧﻴﺴﺘﻲ‪ ،‬ﻧﺰد ﻣﺎ ﺑﻴﺎ ﺗﺎ ﻣﺎ ﺗﻮ را ﻫﻤﺪردي و ﻣﻮاﺳﺎت ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ از ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﺎﻣﻪ ﻓﺎرغ ﺷﺪ‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪» :‬إﻧﺎ ﷲ«‪ .‬ﺑﻪ راﺳﺘﻲ ﻛﻪ اﻫﻞ ﻛﻔﺮ ﻧﻴﺰ در ﻣـﻦ ﻃﻤـﻊ‬
‫ورزﻳﺪهاﻧﺪ! اﻳﻦ ﻫﻢ ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﺑﻼﻫﺎ و ﻣﺼﺎﻳﺐ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻓﻮراً ﻧﺎﻣﻪ را ﺑﻪ ﺗﻨﻮر اﻧﺪاﺧﺖ‬
‫و آن را ﺷﻌﻠﻪور ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺳﻮزاﻧﻴﺪ و ﺑﻪ ﻓﺮﻳﺐ ﭘﺎدﺷﺎه ﻏﺴ‪‬ﺎن ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻨﻤﻮد‪.‬‬
‫آري! ﺑﺮاﻳﺶ دري ﺑﻪ درﺑﺎر ﺷﺎﻫﺎن و ﻛﺎخﻫﺎي ﺑﺰرﮔﺎن ﻧﻴﺰ ﮔﺸﻮده ﺷﺪ‪ .‬او را ﺑـﻪ اﻛـﺮام و‬
‫ﻫﻤﺮاﻫﻲ دﻋﻮت ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ و اﻃﺮاف آن ﺑﺮاﻳﺶ ﺗﻨﮓ آﻣﺪه و ﭼﻬـﺮهﻫـﺎ ﺑـﻪ‬

‫‪138‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫روﻳﺶ ﺗﺮش و ﻋﺒﻮس ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ؛ اﻣـﺎ ﭘﺎﺳـﺦ ﺳـﻼﻣﺶ را‬
‫ﻧﻤﻲﮔﻮﻳﺪ‪ .‬ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ و ﺟﻮاﺑﻲ ﻧﻤﻲﺷﻨﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺑﻪ ﻛﻔﺎر ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻨﻤـﻮد و ﺷـﻴﻄﺎن‬
‫در اﻏﻮا و ﻳﺎ وادارﺳﺎﺧﺘﻦ او ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻳﻼت ﺷﻬﻮاﻧﻲ ﻣﻮﻓﻖ ﻧﮕﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻧﺎﻣـﻪ را ﺑـﻪ آﺗـﺶ اﻧﺪاﺧﺘـﻪ‬
‫ﺳﻮزاﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫روزﻫﺎ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻫﻢ ﻣﻲﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺎه ﻛﺎﻣﻞ ﺳﭙﺮي ﺷﺪ و ﻛﻌـﺐ در ﻫﻤـﻴﻦ‬
‫وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮد‪ .‬ﻣﺤﺎﺻﺮه‪ ،‬ﮔﻠﻮﻳﺶ را ﺑﻪ ﺳـﺨﺘﻲ ﻣـﻲﻓﺸـﺮد و ﺗﻨﮕـﻲ ﺑـﻪ اوج ﺧـﻮد‬
‫رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻧﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ آن ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﻲداد و ﻧﻪ وﺣﻲ ﺑﻪ ﺣﻜﻤﻲ ﻗﻀـﺎوت ﻣـﻲﻛـﺮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﭼﻬﻞ روز ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻗﺎﺻﺪي از ﻃﺮف ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻧﺰد ﻛﻌﺐ ﻣﻲآﻳـﺪ و دروازهي‬
‫ﻣﻨﺰﻟﺶ را ﻣﻲﻛﻮﺑﺪ‪ .‬ﻛﻌﺐ ﺑﻴﺮون ﻣﻲﺷﻮد و ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺷﺎﻳﺪ ﻓﺮﺟـﻲ آﻣـﺪه اﺳـﺖ؟ ﻧﺎﮔﻬـﺎن‬
‫ﻗﺎﺻﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﺗﻮ دﺳﺘﻮر داده اﺳﺖ ﺗﺎ از ﺧﺎﻧﻮاده و زﻧﺖ ﻛﻨﺎرهﮔﻴﺮي ﻛﻨـﻲ‪،‬‬
‫ﻛﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ او را ﻃﻼق دﻫﻢ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻛﻨﺎرهﮔﻴﺮي ﻛﻨﻢ؟ ﻗﺎﺻـﺪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺧﻴـﺮ ﻓﻘـﻂ از او‬
‫ﻛﻨﺎره ﮔﻴﺮ و ﺑﺎ او ﻧﺰدﻳﻚ ﻧﺸﻮ! آﻧﮕﺎه ﻛﻌﺐ ﻧﺰد ﻫﻤﺴﺮش رﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪرت ﺑـﺮو‬
‫و ﻧﺰد آنﻫﺎ ﺑﺎش ﺗﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ در اﻳﻦ ﻛﺎر ﺣﻜﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﻪ دو دوﺳﺖ ﻛﻌﺐ ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ .‬در اﻳـﻦ ﻫﻨﮕـﺎم زن »ﻫـﻼل ﺑـﻦ‬
‫اﻣﻴﻪ« آﻣﺪ و ﻋﺮض ﻧﻤﻮد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! »ﻫﻼل ﺑﻦ اﻣﻴﻪ« ﭘﻴﺮﻣﺮدي ﻣﺴﻦّ و اﻓﺘﺎده اﺳﺖ‪ ،‬آﻳﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻦ اﺟﺎزه ﻣﻲدﻫﻴﺪ ﺧﺪﻣﺖ او را ﺑﻜﻨﻢ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﻮ ﺑﻴﺎﻳـﺪ‪.‬‬
‫آن زن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﻪ ﺧـﺪا ﻗﺴـﻢ! او ﻫـﻴﭻ ﺗﺤﺮﻛـﻲ ﻧـﺪارد‪ ،‬ﻫﻤـﻮاره او ﻏﻤﮕـﻴﻦ و‬
‫ﭘﺮﻳﺸﺎن اﺳﺖ و از زﻣﺎن اﻳﻦ ﻣـﺎﺟﺮا ﺷـﺐ و روز ﻣﺸـﻐﻮل ﮔﺮﻳـﻪ و زاري اﺳـﺖ‪ .‬روزﻫـﺎي‬
‫ﺳﺨﺘﻲ ﺑﺮ ﻛﻌﺐ ﻣﻲﮔﺬﺷﺖ و ﻏﻢ و ﺳﺨﺘﻲ ﺑﺮ او ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﻲﻛﺮد ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ اﻳﻤـﺎﻧﺶ‬
‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬اﻣﺎ آنﻫﺎ ﺑﺎ او ﺳﺨﻦ ﻧﻤﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ ،‬اﻣﺎ او ﺟﻮاﺑﺶ را رد ﻧﻤﻲﻛﺮد‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻪ ﻛﺠﺎ ﺑﺮود!! و ﺑﺎ ﭼـﻪ ﻛﺴـﻲ ﻣﺸـﻮرت‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺪ؟!‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪139‬‬

‫ﻛﻌﺐ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬وﻗﺘﻲ ﺑﻼﻳﻢ ﺑﻪ درازا ﻛﺸﻴﺪ ﻧﺰد »اﺑﻮﻗﺘﺎده« ﻛﻪ ﻋﻤـﻮزاده و ﻣﺤﺒـﻮبﺗـﺮﻳﻦ‬
‫ﺷﺨﺺ ﻧﺰد ﻣﻦ ﺑﻮد رﻓﺘﻢ و ﺑﻪ او ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻢ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ او در ﺑﺎغ ﺧﻮد ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻦ از دﻳﻮار‬
‫ﺑﺎﻻ ﺷﺪه و ﻧﺰد او رﻓﺘﻢ و ﺑﻪ او ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻢ؛ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻛﻪ ﺟﻮاب ﺳﻼم را ﻧﮕﻔـﺖ‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬
‫ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اي »اﺑﻮﻗﺘﺎده!« ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻲدﻫﻢ! آﻳﺎ ﺗﻮ ﻧﻤﻲداﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺧﺪا و رﺳـﻮﻟﺶ را‬
‫دوﺳﺖ دارم؟ اﻣﺎ او ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎز ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اي »اﺑﻮﻗﺘﺎده!« آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻲ ﻛـﻪ ﻣـﻦ ﺧـﺪا و‬
‫رﺳﻮﻟﺶ را دوﺳﺖ دارم؟ ﺑﺎزﻫﻢ او ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎز ﻣﻦ ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬اي اﺑﻮﻗﺘـﺎده! ﻣـﻦ ﺑـﻪ ﺧـﺪا‬
‫ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻲدﻫﻢ‪ .‬آﻳﺎ ﺗﻮ ﻣﻲداﻧﻲ ﻛﻪ ﻣـﻦ ﺧـﺪا و رﺳـﻮﻟﺶ را دوﺳـﺖ دارم؟ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺧـﺪا و‬
‫رﺳﻮﻟﺶ داﻧﺎﺗﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻛﻌﺐ اﻳﻦ ﺟﻮاب را از ﭘﺴﺮ ﻋﻤﻮ و ﺻﻤﻴﻤﻲﺗﺮﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻧﺰد ﺧﻮدش ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﻧﻤﻲداﻧﺴﺖ‬
‫آﻳﺎ او ﻣﺆﻣﻦ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟ ﻟﺬا ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻴﺎورد و آﻧﮕﺎه اﺷـﻚ از‬
‫ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺳﺮازﻳﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ از دﻳﻮار ﺑﺎغ ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻪ و ﺑﻴﺮون ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺧﺎﻧـﻪاش رﻓـﺖ و در‬
‫آﻧﺠﺎ ﻣﺎﻧﺪ و ﭘﻬﻠﻮﻫﺎﻳﺶ را در وﺳﻂ دﻳﻮارﻫﺎﻳﺶ زﻳﺮ و رو ﻣﻲﻛﺮد ﻧﻪ ﻫﻤﺴﺮي ﺑﻮد ﻛـﻪ ﺑـﺎ او‬
‫ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ و ﻧﻪ دوﺳﺘﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ او اﻧﺲ ﺑﮕﻴﺮد و اﻳﻨﻚ از زﻣﺎن ﻧﻬـﻲﻧﻤـﻮدن آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬از‬
‫ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﻣﺮدم ﺑﺎ او ﭘﻨﺠﺎه ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫در ﭘﻨﺠﺎﻫﻤﻴﻦ ﺷﺐ درﺛﻠﺚ ﺷﺐ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺧﺎﻧـﻪي »ام ﺳـﻠﻤﻪ ل« ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫آﻳﻪي اﺟﺎﺑﺖ ﺗﻮﺑﻪي آنﻫﺎ ﻧﺎزل ﮔﺮدﻳﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻳﻪ را ﺗﻼوت ﻧﻤﻮد‪» .‬امﺳﻠﻤﻪل«‬
‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آﻳﺎ ﺑﻪ ﻛﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ ﻣﮋده ﻧﺪﻫﻴﻢ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم‬
‫ﻣﺮدم ﺷﻤﺎ را ﻣﻮرد زﺣﻤﺖ ﻗﺮار داده و در ﻃﻮل ﺷﺐ از ﺧﻮاب ﺑﺎزﺗﺎن ﻣﻲدارﻧﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ را ﺧﻮاﻧﺪﻧـﺪ‪ .‬ﻣـﺮدم را ﺑـﻪ ﭘـﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺗﻮﺑـﻪي آﻧـﺎن ﻧـﺰد‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﺒﺮ دادﻧﺪ و ﻣﺮدم ﻧﺰد آﻧﺎن رﻓﺘﻪ و ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺗﺒﺮﻳﻚ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﻛﻌﺐ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﻣـﻦ‬
‫ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ را ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺑﺎم ﻳﻜﻲ از ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻤﺎن ﺧﻮاﻧﺪم و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﻪ ﻫﻤـﺎن ﺣﺎﻟـﺖ‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮدم و ﻣﺸﻐﻮل ذﻛﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻮدم ﻛﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﺑﺮاﻳﻢ ﺗﻨـﮓ ﺷـﺪه ﺑـﻮد و زﻣـﻴﻦ ﺑـﺎ آن‬
‫ﻓﺮاﺧﻲاش ﺑﺮاﻳﻢ ﺗﻨﮓ آﻣﺪه ﺑﻮد و ﭼﻴﺰي ﻣﻬﻤﺘﺮ از اﻳﻦ ﺑﺮاﻳﻢ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ ﻣـﻦ ﺑﻤﻴـﺮم و‬

‫‪140‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮ ﻣﻦ ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺧﻮاﻧﺪ ﻳﺎ او رﺣﻠﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺮدم ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﺣﺎﻟـﺖ‬
‫ﺑﺎ ﻣﻦ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﻛﺴﻲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﺳﺨﻦ ﻧﮕﻮﻳﺪ و ﺑﺮ ﻣﻦ ﻧﻤﺎز ﻧﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬
‫در ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎل ﻛﻪ ﻣﻦ در اﻳﻦ اﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﻮدم‪ ،‬ﺻﺪاﻳﻲ ﺑﻠﻨﺪ از ﺑﺎﻻي ﻛﻮه ﺳـﻠﻊ ﺷـﻨﻴﺪم ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻛﻌﺐ! ﺗﻮ را ﻣﮋده ﺑﺎد! ﻣﻦ ﻓﻮراً ﺑﻪ ﺳﺠﺪه اﻓﺘﺎدم و ﻓﻬﻤﻴﺪم ﻛـﻪ ﻓـﺮج و ﻧﺼـﺮت‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ و ﻣﺮدي در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺳﻮار اﺳﺐ ﻣﻲآﻣﺪ و دﻳﮕﺮي از ﺑﺎﻻي ﻛـﻮه ﺻـﺪا‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و ﺻﺪا )در اﺑﻼغ ﭘﻴﺎم( ﺳﺮﻳﻊ از اﺳﺐ ﺑﻮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ آن ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺻﺪاﻳﺶ را ﺷﻨﻴﺪم ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪ و ﻣﺮا ﻣﮋده داد ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﻢ را ﻛﺸﻴﺪم و‬
‫در ﻋﻮض ﻣﮋدهاش ﺑﻪ او ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪم‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻏﻴﺮ از آنﻫﺎ ﭼﻴـﺰي در اﺧﺘﻴـﺎر ﻧﺪاﺷـﺘﻢ و‬
‫دو ﻟﺒﺎس ﺑﻪ ﻋﺎرﻳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻢ و آنﻫﺎ را ﭘﻮﺷﻴﺪم و ﺑﻪ ﺳـﻮي رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬رواﻧـﻪ ﮔﺸـﺘﻢ و‬
‫ﻣﺮدم دﺳﺘﻪ دﺳﺘﻪ ﻧﺰد ﻣﻦ ﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ و ﺗﻮﺑﻪام را ﺗﺒﺮﻳﻚ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ و ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﭘﺬﻳﺮش اﻟﻬﻲ از‬
‫ﺗﻮﺑﻪات ﻣﺒﺎرك ﺑﺎد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪم و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻴﺎن اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﺸﺴـﺘﻪ‬
‫ﺑﻮد وﻗﺘﻲ ﭼﺸﻢﺷﺎن ﺑﻪ ﻣﻦ اﻓﺘﺎد ﻛﺴﻲ ﺟﺰ ﻃﻠﺤﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﻴﺪاﷲ ﺑﺮﻧﺨﻮاﺳﺖ‪ .‬ﻃﻠﺤﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺷـﺪ و‬
‫ﻣﺮا آﻏﻮش ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻪ ﻣﻦ ﺗﺒﺮﻳﻚ ﻋﺮض ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﺶ ﺑﺮﮔﺸﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺧـﺪا ﻗﺴـﻢ!‬
‫اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻃﻠﺤﻪ را ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﻣﻦ رﻓﺘﻢ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﺴﺘﺎدم و ﺳﻼم ﻋﺮض ﻧﻤـﻮدم در ﺣـﺎﻟﻲ‬
‫ﻛﻪ ﺳﻴﻤﺎﻳﺶ از ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮق ﻣﻲزد و وي ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻳﺪ ﭼﻬـﺮهاش‬
‫ﻣﻲدرﺧﺸﻴﺪ‪ ،‬ﮔﻮﻳﺎ ﻛﻪ ﺗﻜﻪاي از ﻣﺎه ﺑﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻣﺮا دﻳﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻛﻌـﺐ! ﺑـﻪ ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ روز از‬
‫زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺎدرت ﺗﻮ را زاﻳﻴﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺷﺎدﻣﺎن ﺑﺎش! ﻣﻦ ﻋﺮض ﻧﻤﻮدم‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ! آﻳـﺎ از‬
‫ﺟﺎﻧﺐ ﺷﻤﺎ ﻳﺎ از ﺟﺎﻧﺐ اﷲ! ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ از ﺟﺎﻧﺐ اﷲ! ﺳﭙﺲ آﻳﻪ را ﺗﻼوت ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻣﻦ در ﺟﻠﻮش ﻧﺸﺴﺘﻢ و ﻋﺮض ﻧﻤﻮدم‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻫﻤﺎﻧـﺎ ﺷـﻜﺮاﻧﻪ ﺗﻮﺑـﻪام اﻳـﻦ‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻣﻮاﻟﻢ را ﺑﺮاي ﺧﺪا و رﺳﻮﻟﺶ ﺻﺪﻗﻪ ﻛﻨﻢ! آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬ﺑﻌﻀـﻲ از‬
‫اﻣﻮاﻟﺖ را ﺑﺮاي ﺧﻮدت ﻧﮕﻪ دار‪ ،‬زﻳﺮا اﻳﻦ ﺑﺮاﻳﺖ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ! ﻫﻤﺎﻧـﺎ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﻘﻂ از روي ﺻﺪاﻗﺖ ﻣﺮا ﻧﺠﺎت داد و ﺑﻪ ﭘﺎس ﭘﺬﻳﺮش ﺗﻮﺑﻪام ﺗﺎ زﻧﺪه ﻫﺴـﺘﻢ ﺟـﺰ‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪141‬‬

‫راﺳﺘﻲ و ﺻﺪاﻗﺖ ﭼﻴﺰي ﺑﺮ زﺑـﺎن ﻧﺨـﻮاﻫﻢ آورد‪ .‬ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺗﻮﺑـﻪ ﻛﻌـﺐ و دو دوﺳـﺘﺶ را‬
‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و در اﻳﻦ ﻣﻮرد آﻳﺎﺗﻲ در ﻗﺮآن ﻛﻪ ﺗﻼوت ﻣﻲﺷﻮد ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺰوﺟﻞ ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬
‫﴿‪Íοtó¡ãèø9$# Ïπtã$y™ ’Îû çνθãèt7¨?$# š⎥⎪Ï%©!$# Í‘$|ÁΡF{$#uρ š⎥⎪ÌÉf≈yγßϑø9$#uρ Äc©É<¨Ζ9$# ’n?tã ª!$# šU$¨? ‰s)©9‬‬
‫‪’n?tãuρ ∩⊇⊇∠∪ ÒΟŠÏm§‘ Ô∃ρâ™u‘ óΟÎγÎ/ …çμ¯ΡÎ) 4 óΟÎγøŠn=tæ z>$s? ¢ΟèO óΟßγ÷ΨÏiΒ 9,ƒÌsù Ü>θè=è% àƒÌ“tƒ yŠ$Ÿ2 $tΒ Ï‰÷èt/ .⎯ÏΒ‬‬
‫‪óΟßγÝ¡àΡr& óΟÎγøŠn=tæ ôMs%$|Êuρ ôMt6ãmu‘ $yϑÎ/ ÞÚö‘F{$# ãΝÍκön=tã ôMs%$|Ê #sŒÎ) #©¨Lym (#θàÏk=äz š⎥⎪Ï%©!$# ÏπsW≈n=¨W9$#‬‬

‫‪﴾∩⊇⊇∇∪ ÞΟŠÏm§9$# Ü>#§θ−G9$# uθèδ ©!$# ¨βÎ) 4 (#þθç/θçFu‹Ï9 óΟÎγøŠn=tæ z>$s? ¢ΟèO Ïμø‹s9Î) HωÎ) «!$# z⎯ÏΒ r'yfù=tΒ ω βr& (#þθ‘Ζsßuρ‬‬
‫]اﻟﺘﻮﺑﺔ‪.[118 – 117 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ را ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و از ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر درﮔﺬر ﻛﺮد آﻧـﺎن ﻛـﻪ در‬
‫اﻳﺎم ﺷﺪت و ﺳﺨﺘﻲ )و ﻛﻤﺒﻮد آذوﻗﻪ( از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﭘﻴﺮوي ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺳـﺒﺐ‬
‫روﺑﺮوﺷﺪن ﺑﺎ ﺷﺪت و ﺳﺨﺘﻲ‪ ،‬ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻮد ﻗﻠﻮب ﺑﻌﻀﻲ از آنﻫﺎ از ﺣـﻖ ﻣﻨﺤـﺮف ﺷـﻮد و‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻗﺒﻮل ﺗﻮﺑﻪ را ﻧﺼﻴﺐ آنﻫﺎ ﻧﻤﻮد ﺑﻪ راﺳﺘﻲ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي آنﻫﺎ ﺑﺨﺸـﺎﻳﻨﺪه و ﻣﻬﺮﺑـﺎن‬
‫اﺳﺖ‪ .‬و ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺑﻪ آن ﺳﻪ ﻧﻔﺮ را ﻛﻪ )از ﻏﺰوه ﺗﺒﻮك( ﺗﺨﻠﻒ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ زﻣـﻴﻦ‬
‫ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ وﺳﻌﺖ و ﻓﺮاﺧﻲاش ﺑﺮ آنﻫﺎ ﺗﻨﮓ آﻣﺪ و داﻧﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻫﻲ ﺟﺰ ﺑـﻪ ﺳـﻮي‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﺎز ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎ رﺣﻤﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﺘﻮﺟﻪ آنﻫﺎ ﺷﺪ ﺗﺎ آنﻫﺎ ﺑـﻪ ﺳـﻮي او‬
‫اﻧﺎﺑﺖ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ راﺳﺘﻲ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮﺑﻪﭘﺬﻳﺮ و ﻣﻬﺮﺑﺎن اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﺷﺎﻫﺪ اﻳﻦ داﺳﺘﺎن اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﺣﻀﺮت ﻃﻠﺤﻪ ‪ ‬ﻛﻌﺐ را دﻳﺪ ﺑﺮﺧﺎﺳـﺖ و او را‬
‫ﺑﻪ آﻏﻮش ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺒﺮﻳﻚ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﺤﺒﺖ ﻛﻌﺐ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او اﻓﺰوده ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻌـﺪ‬
‫از ﻣﺮگ ﻃﻠﺤﻪ‪ ،‬ﺑﻌﺪ از دو ﺳﺎل ﻛﻪ اﻳﻦ داﺳﺘﺎن را ﺑﺎزﮔﻮ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴـﻢ ﻛـﻪ‬
‫اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻃﻠﺤﻪ را ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﻛﺮد‪ .‬ﻣﮕﺮ ﻃﻠﺤﻪ ﭼﻜﺎر ﻛﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻗﻠـﺐ ﻛﻌـﺐ را‬
‫اﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮد؟ ﻗﻄﻌﺎً او ﻣﻬﺎرت زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻛـﺎر ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد و ﺑـﺮاي او ارزش ﻗﺎﻳـﻞ ﺷـﺪه‪ ،‬در‬
‫ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲاش ﺷﺮﻳﻚ ﺷﺪه و ﻧﺰد او داراي ﻣﻘﺎم و ﻣﻨﺰﻟﺘﻲ ﺑﻮد‪.‬‬

‫‪142‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﻫﻤﻴﺖدادن ﺑﻪ ﻣﺮدم و ﻣﺸﺎرﻛﺖ در اﺣﺴﺎﺳﺎت آنﻫﺎ‪ ،‬دلﻫﺎﻳﺸﺎن را اﺳﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺷـﻤﺎ‬
‫در ﺟﻮش و زﺣﻤﺖ اﻣﺘﺤﺎﻧﺎت ﻫﺴﺘﻴﺪ و آﻧﮕﺎه ﭘﻴﺎﻣﻲ در ﻣﻮﺑﺎﻳﻞﺗﺎن درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴـﺪ ﻛـﻪ در‬
‫آن آﻣﺪه اﺳﺖ‪ :‬ﻣﺮا از اﻣﺘﺤﺎﻧﺎت ﺧﺒﺮ ﺑﺪه ﺑﻪ ﺧﺪا ذﻫﻨﻢ ﻫﻤـﻮاره ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ ﻣﻌﻄـﻮف اﺳـﺖ و‬
‫ﻫﻤﻮاره ﺑﺮاﻳﺖ دﻋﺎ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬دوﺳﺘﺖ اﺑﺮاﻫﻴﻢ!‬
‫آﻳﺎ ﻣﺤﺒﺖ ﺷﻤﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او اﻓﺰوده ﻧﻤﻲﮔﺮدد؟ ﻗﻄﻌﺎً ﺟﻮاب آري اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﭘﺪرت ﺑﻴﻤﺎر ﺷﺪه و در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺑﺴﺘﺮي ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎ در اﺗﺎق او ﻫﺴﺘﻴﺪ و ﻓﻜﺮﺗﺎن ﺑﻪ‬
‫او ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺖ‪ .‬دوﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺗﻤﺎس ﮔﺮﻓﺘﻪ و از ﺣﺎل او ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ و ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﻜﺎري و ﻣﺴﺎﻋﺪت ﻧﺪارﻳﺪ؟ ﻣﺎ در ﺧﺪﻣﺖ ﻫﺴﺘﻴﻢ‪ .‬ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺰ از او ﺗﺸﻜﺮ ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ‬
‫ﺑﻌﺪ از ﻇﻬﺮ ﺗﻤﺎس ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اﮔﺮ ﺧﺎﻧﻮادهات ﺑـﻪ ﭼﻴـﺰي ﻧﻴـﺎز دارﻧـﺪ ﺗـﺎ ﻣـﻦ آن را‬
‫ﺧﺮﻳﺪاري ﻛﻨﻢ ﺑﻪ ﻣﻦ اﻃﻼع دﻫﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎز ﺷﻤﺎ از او ﺗﺸﻜﺮ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮاﻳﺶ دﻋـﺎ ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ‪ .‬آﻳـﺎ‬
‫اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻗﻠﺐﺗﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺳﻮي او ﺗﻤﺎﻳﻞ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ؟‬
‫در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻛﺴﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺗﻤﺎس ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺟﻨﺎب آﻗﺎي‪ ...‬ﻣﺎ ﺑﻪ ﻳﻚ ﭘﻴﻚ‬
‫ﻧﻴﻚ درﻳﺎﻳﻲ ﻣﻲروﻳﻢ‪ .‬آﻳﺎ ﺑﺎ ﻣﺎ ﻧﻤﻲآﻳﻴﺪ؟ ﺷﻤﺎ در ﺟﻮاب ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ :‬واﷲ ﭘﺪرم ﻣﺮﻳﺾ اﺳﺖ‬
‫و ﻣﻦ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻢ‪ .‬اﻣﺎ او ﺑﻪ ﺟﺎي اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺮاﻳﺶ دﻋﺎي ﺧﻴـﺮ ﻧﻤـﻮده و از اﻳـﻦ ﻛـﻪ از ﺣـﺎﻟﺶ‬
‫ﻧﭙﺮﺳﻴﺪه اﺳﺖ ﻣﻌﺬرتﺧﻮاﻫﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﻢ ﻛﻪ او ﻣﺮﻳﺾ اﺳﺖ؛ اﻣـﺎ او‬
‫در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن اﺳﺖ و ﭘﺮﺳﺘﺎران در ﻛﻨﺎر او ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺎﻧﺪن ﺷﻤﺎ ﻫﻴﭻ ﻓﺎﻳﺪهاي ﺑﺮاﻳﺶ ﻧـﺪارد‬
‫ﺑﺎ ﻣﺎ ﺑﻴﺎ و ﻟﺬت ﺑﺒﺮ و ﺷﻨﺎ ﻛﻦ و‪ ...‬اﻳﻦ ﺟﻤﻼت را در ﺣﺎﻟﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻨﺪد و ﺷﻮﺧﻲ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻧﮕﺎر ﺑﻴﻤﺎري ﭘﺪر ﺷﻤﺎ ﺑﺮاي او ﻣﻬـﻢ ﻧﻴﺴـﺖ! دﻳـﺪﮔﺎه ﺷـﻤﺎ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ او ﭼﮕﻮﻧـﻪ‬
‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ؟ ﻣﺴﻠﻤﺎً از ﻗﺪر و ﻣﻨﺰﻟﺖ او در ﻧـﺰد ﺷـﻤﺎ ﻛﺎﺳـﺘﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ؛ زﻳـﺮا او ﺑـﺮاي‬
‫ﻣﺸﻜﻼت ﺗﻮ اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﻳﻞ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎﻻﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاﻳﻢ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺎري ﺑﻪ ﻣﺪت ﭼﻨﺪ روز ﺑـﻪ‬
‫»ﺟﺪ‪‬ه« ﺳﻔﺮ ﻧﻤﻮدم و در آن روزﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮدم‪ ،‬از ﻣﻮﺑﺎﻳﻠﻢ ﭘﻴـﺎﻣﻲ از ﻃـﺮف ﺑـﺮادرم‬
‫»ﺳﻌﻮد« درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮدم ﻛـﻪ در آن ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد‪ :‬ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺗﻌﺰﻳـﻪي ﺷـﻤﺎ را در ﻣـﻮرد ﭘﺴـﺮ‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪143‬‬

‫ﻋﻤﻮﻳﻤﺎن ﻛﻪ در آﻟﻤﺎن درﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻴﻜﻮ ﺑﺪارد! ﻣﻦ ﺑﺎ ﺑﺮادرم ﺗﻤﺎس ﮔـﺮﻓﺘﻢ‪ ،‬او ﺑـﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﺧﺒﺮ داد ﻛﻪ ﭘﺴﺮ ﻋﻤﻮﻳﻤﺎن – ﻫﻤﺎن ﭘﻴﺮﻣﺮد ﺳﺎﻟﺨﻮرده – دو روز ﭘﻴﺶ ﺟﻬﺖ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﻗﻠـﺒﺶ‬
‫ﺑﻪ آﻟﻤﺎن رﻓﺘﻪ اﺳﺖ و در زﻳﺮ ﻋﻤـﻞ ﺟﺮاﺣـﻲ درﮔﺬﺷـﺘﻪ اﺳـﺖ و ﺑـﻪ زودي ﺟﻨـﺎزهاش ﺑـﻪ‬
‫ﻓﺮودﮔﺎه رﻳﺎض ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﺮاﻳﺶ دﻋﺎي رﺣﻤﺖ ﻧﻤﻮده و ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ را ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮدم‪.‬‬
‫در روز ﺑﻌﺪ ﻛﺎرﻫﺎﻳﻢ در »ﺟﺪ‪‬ه« ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ و ﺑﻪ ﻓﺮودﮔﺎه رﻓﺘﻢ و در اﻧﺘﻈﺎر ﭘـﺮواز ﺑـﻪ‬
‫رﻳﺎض ﻣﺎﻧﺪم‪ .‬در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﺟﻮاﻧﺎن از ﻛﻨﺎرم رد ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭼﻮن ﻣﺮا دﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ‬
‫و ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪه و ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻨﺪ و ﻏﺎﻟﺒﺎً از اﻓﺮاد ﻧﻮﺟﻮان ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻏﺮﺑﻲﻫﺎ‬
‫ﻛﻮﺗﺎه ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻣﻦ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﺮدم و از روي ﻟﻄﻒ و ﻣﺤﺒـﺖ ﺑـﺎ‬
‫آﻧﺎن ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺗﻤﺎس ﺗﻠﻔﻨﻲ ﻣﺸﻐﻮل ﺷﺪم و ﭼﻮن از آن ﻓﺎرغ ﺷﺪم‪ ،‬ﭼﺸﻤﻢ‬
‫ﺑﻪ ﺟﻮاﻧﻲ اﻓﺘﺎد ﻛﻪ ﻛﺖ و ﺷﻠﻮار ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﻣﺮا دﻳﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﻦ آﻣﺪ و ﺳﻼم ﮔﻔـﺖ‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ او ﺧﻮش آﻣﺪ ﮔﻔﺘﻪ و ﺑﻪ ﺷﻮﺧﻲ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﻳﻦ ﻫﻤـﻪ آراﻳـﺶ و ﭘﻴﺮاﺳـﺘﮕﻲ ﭼـﺮا؟ اﻧﮕـﺎر‬
‫اﻣﺮوز روز ﻋﺮوﺳﻲات و اﻣﺜﺎل اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﺨﻨﺎن‪.‬‬
‫ﺟﻮان اﻧﺪﻛﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺮا ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻲ؟ ﻣﻦ ﻓﻼﻧـﻲ ﻫﺴـﺘﻢ و اﻛﻨـﻮن از‬
‫آﻟﻤﺎن ﺑﺎ ﺟﻨﺎزهي ﭘﺪرم رﺳﻴﺪهام و ﺑﺎ اوﻟﻴﻦ ﭘﺮواز ﺑﻪ رﻳﺎض ﺧﻮاﻫﻢ رﻓﺖ! ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﮔﻮﻳـﺎ ﻳـﻚ‬
‫ﺳﻄﻞ آب ﺳﺮد ﺑﺮ ﻣﻦ ﭘﺎﺷﻴﺪﻧﺪ و ﺑﺴﻴﺎر در ﺗﻨﮕﻨﺎ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻢ‪ .‬ﭘﺪرش ﻓﻮت ﻛـﺮده و ﭘﻴـﺮﻛﺶ‬
‫ﻫﻤﺮاه او در ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎﺳﺖ و ﻣﻦ ﺑﺎ او ﻣﻲﺧﻨﺪم و ﺷﻮﺧﻲ ﻣﻲﻛﻨﻢ! ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ اﻣﺮي ﺷـﮕﻔﺖآور‬
‫اﺳﺖ!‬
‫اﻧﺪﻛﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﻣﺎﻧﺪم و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺘﻢ‪» :‬ﻣﺘﺄﺳﻔﻢ«‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻣﻦ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷـﻤﺎ ﻧﺒـﻮدم‪ .‬ﻣـﻦ‬
‫ﭼﻨﺪ روزي اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻮدم‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺰاي ﺷﻤﺎ را ﻧﻴﻜﻮ داﺷﺘﻪ و ﭘﺪرت را ﺑﻴﺎﻣﺮزد‪ .‬ﻣﻦ‬
‫اﮔﺮﭼﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺨﺺ او ﻣﻌﺬور ﺑﻮدم؛ اﻣﺎ وﻗﺘﻲ ﻛﺖ و ﺷﻠﻮار ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑـﻮد‬
‫و ﺑﻪ ﻃﻮر اﺗﻔﺎﻗﻲ در ﻣﻴﺎن ازدﺣﺎم ﺟﻮاﻧﺎن ﺟﺪه ﻧﺰدم آﻣﺪ‪ ،‬ﻓﻜﺮ ﻧﻤﻲﻛـﺮدم ﻛـﻪ ﻓﻼﻧـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻳﻜﻲ از راﻫﻜﺎرﻫﺎي اﻫﺘﻤﺎم و ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺮدم‪ ،‬ﻣﺸﺎرﻛﺖ در اﺣﺴﺎﺳـﺎت و ﻋﻮاﻃـﻒ‬

‫‪144‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آﻧﺎن و واﻧﻤﻮدﻛﺮدن آﻧﺎن در اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺸـﻜﻞ و ﻏـﻢ آﻧـﺎن ﻣﺸـﻜﻞ و ﻏـﻢ ﺷﻤﺎﺳـﺖ و ﺷـﻤﺎ‬
‫ﺧﻴﺮﺧﻮاه آﻧﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‪.‬‬
‫از اﻳﻦ رﻫﮕﺬر اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎي ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ ادارهي وﻳـﮋهاي ﺑـﻪ ﻧـﺎم »ﺑـﻮاط ﻋﻤـﻮﻣﻲ«‬
‫دارﻧﺪ ﻛﻪ وﻇﻴﻔﻪاش ارﺳﺎل ﺗﺒﺮﻳﻚ و ﺗﻬﻨﻴﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖﻫـﺎ و ﺗﻘـﺪﻳﻢ ﻫـﺪاﻳﺎ و ﻏﻴـﺮه اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه در وﺟﻮد ﻣﺮدم اﻳﻦ اﺣﺴﺎس را ﺑـﻪ وﺟـﻮد آورده ﻛـﻪ آﻧـﺎن داراي ارزش و اﻫﻤﻴـﺖ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﻬﺎ دادهاﻳﺪ‪ ،‬دلﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ آوردهاﻳـﺪ و ﺷـﻤﺎ را دوﺳـﺖ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ‬
‫داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺜﺎﻟﻲ ﺻﺮﻳﺢ ﺑﻪ اﻳﻦ واﻗﻌﻴﺖ را ﺑﺸﻨﻮﻳﺪ‪ :‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻜﺎﻧﻲ داﺧﻞ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻤﻠﻮ‬
‫از ﻣﺮدم اﺳﺖ و وي ﺟﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﻧﺸﺴﺘﻦ ﻧﺒﻴﻨﺪ و ﺷﻤﺎ اﻧـﺪﻛﻲ ﺑـﺮاﻳﺶ ﺟـﺎ ﺑـﺎز ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ و‬
‫ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﺟﻨﺎب ﻓﻼﻧﻲ! ﺑﻔﺮﻣﺎ‪ .‬ﺑﻴﺎ اﻳﻨﺠﺎ‪ .‬او اﻫﻤﻴﺘﻲ را ﻛﻪ ﺑﺮاي او ﻗﺎﻳﻞ ﺷﺪهاﻳﺪ اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮده‬
‫و ﺷﻤﺎ را دوﺳﺖ ﻣﻲدارد‪ ،‬ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷـﻤﺎ در ﻳـﻚ دﻋـﻮﺗﻲ ﺷـﺎم ﻫﺴـﺘﻴﺪ و او ﻏـﺬاﻳﺶ را‬
‫ﺑﺮﻣﻲدارد و ﻣﻲآﻳﺪ و اﻳﻦ ﻃﺮف و آن ﻃﺮف ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺻﻨﺪﻟﻲ ﺧـﺎﻟﻲ ﭘﻴـﺪا ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺷـﻤﺎ‬
‫ﺑﺮاﻳﺶ ﺻﻨﺪﻟﻲ ﻣﻬﻴﺎ ﻣﻲﻛﻨﻲ و ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﺧﻮش آﻣـﺪي ﻓﻼﻧـﻲ‪ ،‬ﺑﻔﺮﻣـﺎ اﻳﻨﺠـﺎ‪ .‬ﺑـﺎزﻫﻢ او ﺑـﻪ‬
‫ارزﺷﻲ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺮاي او ﻗﺎﻳﻞ ﺷﺪهاي اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﻮم ﺑﺮاي ﻣﺮدم اﺣﺘـﺮام‬
‫و ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش ﺗﺎ ﺷﻤﺎ را دوﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺣﺮﻳﺺ و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑـﻪ او ﺑﻨﮕﺮﻳـﺪ ﻳـﻚ روز‬
‫ﺟﻤﻌﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮش ﻧﺸﺴﺘﻪ و اﻳﺮد ﺧﻄﺒﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺎﮔﻬﺎن اﻋﺮاﺑﻲ وارد ﻣﺴـﺠﺪ ﺷـﺪه و از‬
‫ﺻﻒﻫﺎ رد ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻪ و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﺪ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! ﻣـﺮدي از‬
‫دﻳﻨﺶ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲداﻧﺪ‪ ،‬دﻳﻨﺶ را ﺑﻪ او ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺑﺪه‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻣﻨﺒﺮش ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻲآﻳﻨـﺪ و‬
‫ﺑﻪ آن ﻣﺮد ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺻﻨﺪﻟﻲ ﻣﻲﻃﻠﺒﻨﺪ و ﺑﺮ آن ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑـﺎ آن ﻣـﺮد ﺷـﺮوع‬
‫ﺑﻪ ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬دﻳﻦ را ﺑﺮاي او ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ آن را ﻣﻲﻓﻬﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻨﺒﺮش ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﻤﺎل اﻫﺘﻤﺎم و اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﻣﺮدم اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﻣﻲداﻧـﺪ اﮔـﺮ از‬
‫او ﻏﻔﻠﺖ ﻣﻲﻛﺮد اﺣﺘﻤﺎل داﺷﺖ آن ﻣﺮد ﺑﻴﺮون ﻣﻲرﻓﺖ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﻦ ﺟﺎﻫﻞ ﻣﻲﺷﺪ و ﺑﻪ‬

‫ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﺑﺎش‬

‫‪145‬‬

‫ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﻣﻲﻣﺮد‪ .‬اﮔﺮ ﺑﻪ اﺧﻼق و ﺷﻤﺎﻳﻞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ؛ در ﺧﻼل آن ﻣﻲﺑﻴﻨﻴـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه ﻛﺴﻲ ﺑﺎ او ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ دﺳﺘﺶ را از دﺳﺖ او ﻧﻤﻲﻛﺸﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﺨﺴـﺖ آن‬
‫ﺷﺨﺺ دﺳﺖ ﺧﻮد را ﺑﻜﺸﺪ‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه ﻛﺴﻲ ﺑﺎ او ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ ﻛﺎﻣﻼ ﭼﻬﺮه و ﺑﺪﻧﺶ را ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي او ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﮔﻮش ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺧﺎﻣﻮش ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺠﺮﺑﻪ‪...‬‬
‫»ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺮدم را ﺑﻪ ارزش آنﻫﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ و اﻫﻤﻴﺖ و ارزشﺷﺎن را اﻇﻬﺎر ﻧﻤﻮدﻳـﺪ‪.‬‬
‫ﻗﻠﺐﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ آورده و ﺷﻤﺎ را دوﺳﺖ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ«‪.‬‬

‫ﻣﺮدم را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﺮﺧﻮاهﺷﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‬
‫ﻫﺮﭼﻪ ﻛﻪ ﻗﻠﺐﻫﺎيﺗﺎن ﻣﻤﻠﻮ از ﻣﺤﺒﺖ و ﺧﻴﺮﺧﻮاﻫﻲ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻪﻗـﺪر ﻛـﻪ در‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﺘﺎن در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ آﻧﺎن ﺻﺎدق ﺑﺎﺷﻴﺪ و ﻣﺮدم از ﺟﺎﻧﺐ ﺷﻤﺎ اﺣﺴﺎس ﻣﺤﺒـﺖ ﻛﻨﻨـﺪ‪،‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ و ﻗﺒﻮﻟﻴﺖ آﻧﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻣﻄﺐ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻢ ﭘﺰﺷﻚ ﻣﺮاﺟﻌﻪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن زﻳﺎدي داﺷـﺖ و زﻧـﺎن ﺑﻴﻤـﺎر ﺑﺴـﻴﺎر ﻋﻼﻗﻤﻨـﺪ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺐ او ﺑﺮوﻧﺪ و ﻫﺮ ﻳﻜﻲ ﻓﻜﺮ ﻣـﻲﻛـﺮد ﻛـﻪ او دوﺳـﺖ ﺻـﻤﻴﻤﻲ اﻳـﻦ‬
‫ﭘﺰﺷﻚ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻢ دﻛﺘﺮ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي را ﺟﻬﺖ ﺷﻜﺎر ﻗﻠﺐﻫﺎي ﻣﺮاﺟﻌـﻪﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن اﻋﻤـﺎل‬
‫ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺸﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه ﻳﻚ ﺑﻴﻤﺎر ﺗﻤﺎس ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ و‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ دﻛﺘﺮ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﺪ ﻳـﺎ در ﻣـﻮرد ﺑﻴﻤـﺎرياش ﭼﻴـﺰي ﺑﭙﺮﺳـﺪ‪ .‬ﻣﻨﺸـﻲ از‬
‫اﺳﻤﺶ ﺑﭙﺮﺳﺪ و ﺑﻪ او ﺧﻮش آﻣﺪ ﮔﻔﺘﻪ و ﺳﭙﺲ از او ﺧﻮاﻫﺶ ﺑﻜﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﻨﺞ دﻗﻴﻖ ﺑﻌﺪ ﺗﻤﺎس‬
‫ﺑﮕﻴﺮد و ﺳﭙﺲ ﻣﻨﺸﻲ ﭘﺮوﻧﺪه ﻣﺨﺼﻮص او را ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻢ دﻛﺘﺮ ﺑﺪﻫﺪ و ﺧـﺎﻧﻢ دﻛﺘـﺮ‬
‫اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﻤﺎرياش را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﭘﺮوﻧﺪه ﻣﺨﺼﻮص او و ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﻛﺎﻣـﻞ وي‬
‫از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﻐﻞ و اﺳﻢ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ آن ﺧﺎﻧﻢ ﺑﻴﻤﺎر ﺗﻤﺎس ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬ﭘﺰﺷﻚ ﺑﺎ او ﺑﻪ ﮔﺮﻣﻲ ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻪ و از ﺑﻴﻤـﺎرياش‬
‫ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ و ﺣﺎل ﺑﭽﻪي ﻛﻮﭼﻚ و اﺧﺒﺎر و اﺣﻮال وﺿﻌﻴﺖ ﻛﺎري و‪ ...‬را ﺟﻮﻳﺎ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻟـﺬا‬
‫اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎر اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻢ دﻛﺘﺮ ﺧﻴﻠﻲ او را دوﺳﺖ دارد ﺗـﺎ ﺣـﺪي ﻛـﻪ اﺳـﻢ‬
‫ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ را ﻣﻲداﻧﺪ و ﺑﻴﻤﺎرياش را ﺑﻪ ﻳﺎد دارد و ﻣﺤﻞ ﻛﺎرش را ﻧﻴﺰ ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﻜﺮده‪ .‬ﻟـﺬا‬
‫ﺑﻪ آﻣﺪن ﺑﺎر ﺑﺎر ﻧﺰد او ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﭘﺲ آﻳﺎ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻛﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺻﻴﺪﻧﻤﻮدن دلﻫﺎ و اﺳﻴﺮﻛﺮدنﺷﺎن ﭼﻪﻗﺪر آﺳﺎن اﺳﺖ؟ ﻫـﻴﭻ‬
‫اﺷﻜﺎﻟﻲ ﻧﺪارد ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﺻﺮاﺣﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺤﺒﺖ ﺧﻮﻳﺶ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕـﺮان اﺑـﺮاز ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ‬
‫اﻋﻢ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﭘﺪر ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﺎدر‪ ،‬ﻫﻤﺴﺮ‪ ،‬ﻓﺮزﻧـﺪان‪ ،‬دوﺳـﺘﺎن و ﻫﻤﺴـﺎﻳﮕﺎن‪ .‬اﺣﺴﺎﺳـﺎﺗﺖ را‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﻛﺘﻤﺎن ﻧﻜﻨﻴﺪ‪ .‬ﻫﺮﻛﺴﻲ را ﻛﻪ دوﺳﺖ دارﻳﺪ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﺷـﻤﺎ ﻣﺤﺒـﺖ و‬

‫ﻣﺮدم را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﺮﺧﻮاهﺷﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‬

‫‪147‬‬

‫ارادت دارم‪ .‬ﺷﻤﺎ در ﻗﻠﺐ ﻣﻦ ﻣﻬﻢ ﻫﺴﺘﻴﺪ اﮔﺮﭼﻪ او ﻋﺎﺻﻲ و ﻧﺎﻓﺮﻣﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑـﻪ او ﺑﮕﻮﻳﻴـﺪ‪:‬‬
‫ﺷﻤﺎ از ﺑﺴﻴﺎري اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻧﺰد ﻣﻦ ﻣﺤﺒـﻮبﺗـﺮ ﻫﺴـﺘﻴﺪ‪ .‬و ﺷـﻤﺎ دروغ ﻧﮕﻔﺘـﻪاﻳـﺪ؛ زﻳـﺮا او از‬
‫ﻣﻴﻠﻴﻮنﻫﺎ ﻳﻬﻮدي ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﺳﺖ؟ آﻳﺎ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﻴﺴﺖ؟‬
‫ﻫﻮﺷﻴﺎر ﺑﺎﺷﺪ! ﻣﻦ ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻳﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺟﻬﺖ اداي ﻋﻤﺮه ﺑﻪ ﻣﻜﻪ رﻓﺘﻪ ﺑﻮدم و در ﺧﻼل‬
‫ﻃﻮاف ﺑﻮدم ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن دﻋﺎ ﻣﻲﻛﺮدم ﺗﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ آنﻫﺎ را ﺣﻔﻆ ﻧﻤﻮده و ﻳﺎري و‬
‫ﻗﺪرت دﻫﺪ و ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺧﺪاﻳﺎ ﻣﺮا و دوﺳﺘﺎن و رﻓﻴﻘﺎﻧﻢ را ﻣﻮرد ﻋﻔﻮ و ﻣﻐﻔـﺮت ﻗـﺮار‬
‫ﺑﺪه‪ .‬ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻛﻪ از اﻧﺠﺎم اﺣﻜﺎم ﻓﺎرغ ﺷﺪم‪ ،‬ﺧﺪا را ﺑﻪ آﺳﺎنﻧﻤﻮدن اﺣﻜﺎم ﺳـﭙﺎس ﮔﻔـﺘﻢ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ اﺗﺎﻗﻲ را در ﻳﻚ ﻫﺘﻞ اﺟﺎره ﻧﻤﻮدم ﺗﺎ ﺷﺐ را در آﻧﺠﺎ ﺑﻤﺎﻧﻢ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺳﺮم را ﺑﺮ ﺑﺎﻟﺸـﺖ‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻢ ﭘﻴﺎﻣﻲ در ﻣﻮﺑﺎﻳﻠﻢ ﺛﺒﺖ ﻧﻤﻮده و اﻳـﻦ ﺟﻤـﻼت را در آن درج ﻧﻤـﻮدم‪ :‬ﻣـﻦ از اداي‬
‫ﻋﻤﺮه ﻓﺎرغ ﺷﺪم و دوﺳﺘﺎﻧﻢ را در آن ﻳﺎد ﻛﺮدم و ﺷﻤﺎ از ﺟﻤﻠﻪي آنﻫﺎ ﺑﻮدي‪ ،‬ﺷﻤﺎ را از دﻋﺎ‬
‫ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﻜﺮدم‪ ،‬ﺧﺪا ﺷﻤﺎ را ﺣﻔﻆ ﻧﻤﻮده و ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺪارد‪ .‬ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ آن را ﺑﻪ‬
‫اﻓﺮادي ﻛﻪ اﺳﻢﺷﺎن در ﮔﻮﺷﻲ ﺛﺒﺖ ﺑﻮد ارﺳﺎل ﻧﻤﻮدم ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﺎً ﭘﺎﻧﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﺠﻴﺐ اﻳﻦ ﭘﻴﺎم را در دل اﻳﻦ اﻓﺮاد اﺣﺴـﺎس ﻧﻤـﻲﻛـﺮدم‪ .‬ﻳﻜـﻲ از آﻧـﺎن‬
‫ﺑﺮاﻳﻢ ﭘﻴﺎﻣﻲ ﻓﺮﺳﺘﺎد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺧﻮاﻧﺪن اﻳﻦ ﭘﻴﺎم ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬ﻣـﻦ‬
‫از اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺮا در دﻋﺎﻳﺘﺎن ﻳﺎد ﻧﻤﻮدﻳـﺪ ﺗﺸـﻜﺮ ﻣـﻲﻛـﻨﻢ‪ .‬دﻳﮕـﺮي ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد‪ :‬ﺑـﻪ ﺧـﺪا اي‬
‫»اﺑﻮﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ!« ﻣﻦ ﻧﻤﻲداﻧﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺟﻮاب ﺷﻤﺎ را ﺑـﺪﻫﻢ! ﺟـﺰا و ﭘـﺎداش ﺷـﻤﺎ را ﺧـﺪا‬
‫ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺳﻮﻣﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ :‬از ﺧﺪا ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ دﻋﺎﻳﺘﺎن را ﻣﺴـﺘﺠﺎب ﻧﻤﺎﻳـﺪ و ﻣـﺎ ﻧﻴـﺰ ﺷـﻤﺎ را‬
‫ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﺨﻮاﻫﻴﻢ ﻛﺮد‪.‬‬
‫در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﺎ در ﻫﺮ زﻣﺎن ﻧﻴﺎز دارﻳﻢ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﺑﻔﻬﻤـﺎﻧﻴﻢ ﻛـﻪ آنﻫـﺎ را دوﺳـﺖ دارﻳـﻢ و‬
‫ﻛﺜﺮت ﻣﺸﺎﻏﻞ دﻧﻴﺎ ﻣﺎ را از آنﻫﺎ ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﺴﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ اﻳﺮادي ﻧـﺪارد ﻛـﻪ اﻳـﻦ اﻣـﺮ‬
‫ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﭘﻴﺎمﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد‪ .‬ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺷﻤﺎ ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ دوﺳﺘﺎنﺗﺎن ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻀـﻤﻮن‬
‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‪ :‬ﻣﻦ در ﻣﻴﺎن اذان و اﻗﺎﻣﻪ ﻳﺎ در ﺳﺎﻋﺖ اﺧﻴﺮ ﺟﻤﻌﻪ دﻋـﺎ ﻛـﺮدم‪ .‬و اﮔـﺮ ﻧﻴـﺖ ﺷـﻤﺎ‬

‫‪148‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺧﺎﻟﺺ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﺮﮔﺰ در اﻳﻦ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻳﺎ رﻳﺎ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ازدﻳـﺎد اﻟﻔـﺖ‬
‫و ﻣﺤﺒﺖ ﺑﻴﻦ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎدم ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ در ﻳﻚ ﺳﻔﺮ ﺗﺒﻠﻴﻐﻲ در ﻓﺼﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن در ﺷﻬﺮ ﻃﺎﺋﻒ در ﻛﻨﺎر ﻛـﻮه‬
‫ﺷﻔﺎ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺟﺎي ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و ﺳﺮﺳﺒﺰ اﺳﺖ و ﺟﻤﻊ زﻳﺎدي در آﻧﺠـﺎ ﺟﻤـﻊ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ .‬ﻳـﻚ‬
‫ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ اﻳﺮاد ﻧﻤﻮدم‪ .‬اﻛﺜﺮ ﺣﺎﺿﺮﻳﻦ ﺟﻮاﻧﺎﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﺮ و ﺻﻼح در آﻧﺎن ﻧﻤﺎﻳﺎن ﺑﻮد و‬
‫ﺳﺎﻳﺮ ﺟﻮاﻧﺎن دﻳﮕﺮ در اﻃﺮاف ﭘﺎركﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﻬﻮ و ﻟﻌﺐ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ و ﺟﻤﻌﻲ از ﺟﻮاﻧﺎن ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ و ﻋﺮض ﺳﻼم ﺟﻠﻮ آﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫از ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻮﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻪ ﺳﺒﻚ ﻋﺠﻴﺒﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻛﺮده ﺑـﻮد و ﻛـﺖ و ﺷـﻠﻮار‬
‫ﻟﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺗﻨﮕﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﺟﻠﻮ آﻣﺪ و ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻛﺮد و از ﻣﻦ ﺗﺸﻜﺮ ﻧﻤﻮد و ﻣﻦ ﺑـﺎ ﮔﺮﻣـﻲ‬
‫ﺑﻪ او ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻢ و از ﺣﻀﻮر او ﺗﺸﻜﺮ ﻧﻤﻮدم و دﺳـﺘﺶ را ﺗﻜـﺎن دادم و ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬ﭼﻬـﺮهات‬
‫ﺳﻴﻤﺎي داﻋﻴﺎن را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣﻲآورد وي ﻟﺒﺨﻨﺪي زد و رﻓﺖ‪.‬‬
‫دو ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ ﺗﻤﺎﺳﻲ درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮدم ﻛﻪ وي ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺎ ﺟﻨﺎب ﺷﻴﺦ ﻣﺮا ﻣﻲﺷﻨﺎﺳـﻲ؟ ﻣـﻦ‬
‫ﻛﺴﻲ ﻫﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻲ‪ :‬ﭼﻬﺮهات دﻋﻮﺗﮕﺮاﻧﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴـﻢ! إن ﺷـﺎء اﷲ از دﻋـﻮﺗﮕﺮان‬
‫ﺧﻮاﻫﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺑﺎزﮔﻮﻧﻤﻮدن اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮﻳﺶ در ﻗﺎﻟﺐ ﻛﻠﻤـﺎﺗﻲ ﻧﻤـﻮد‪ .‬ﭘـﺲ‬
‫آﻳﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺟﻤﻼت ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ و اﻇﻬﺎر ﻣﺤﺒﺖ ﻣﺘﺄﺛﺮ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ اﺧﻼق زﻳﺒﺎ و ﻗﺪرت ﺧﻮﻳﺶ ﺑﺎ اﻇﻬﺎر ﻣﺤﺒﺖ ﺑـﺎ ﻣـﺮدم دلﻫﺎﻳﺸـﺎن را‬
‫اﺳﻴﺮ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬و ﻋﻤﺮ از ﺑﺰرﮔﺎن ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻫﻤﻮاره در ﻛﺎر ﺧﻴﺮ ﺑﺎﻫﻢ رﻗﺎﺑﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و اﻏﻠﺐ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﺳﺒﻘﺖ ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻋﻤﺮ زود ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲآﻣـﺪ‪ ،‬اﺑـﻮﺑﻜﺮ را‬
‫ﺟﻠﻮﺗﺮ ﻣﻲﻳﺎﻓﺖ و اﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﺴﻜﻴﻦ و ﻓﻘﻴﺮي ﻏﺬا و ﻃﻌﺎم ﻣﻲداد‪ ،‬اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬از او ﺳﺒﻘﺖ ﺑﺮده‬
‫ﺑﻮد و اﮔﺮ ﺷﺐ ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺮﻣﻲﺧﺎﺳﺖ‪ ،‬اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﺟﻠﻮﺗﺮ از او ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﺗﻔﺎﻗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭘﻴﺶ آﻣﺪه ﺑﻮد ﺑﻪ ﻣﺮدم دﺳﺘﻮر‬
‫ﺑﻪ ﺟﻤﻊآوري ﺻﺪﻗﻪ داد‪ .‬اﺗﻔﺎﻗﺎً در اﻳﻦ روزﻫﺎ ﻋﻤﺮ داراي ﺛـﺮوت و ﻣـﺎل ﺑـﻮد‪ .‬ﻟـﺬا ﮔﻔـﺖ‪:‬‬

‫ﻣﺮدم را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﺮﺧﻮاهﺷﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‬

‫‪149‬‬

‫اﻣﺮوز از اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﺳﺒﻘﺖ ﻣﻲﮔﻴﺮم‪ .‬ﺷﺎﻳﺪ اﻣﺮوز ﺑﺘﻮاﻧﻢ از او ﺳـﺒﻘﺖ ﺑﮕﻴـﺮﻳﻢ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ رﻓﺖ و ﻧﺼﻒ ﻣﺎﻟﺶ را آورد و ﺗﻘﺪﻳﻢ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻛﻠﻤﻪاي ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﺑﻮد؟ آﻳـﺎ از‬
‫ﻣﻘﺪار ﻣﺎﻟﺶ ﭘﺮﺳﻴﺪ؟ ﻳﺎ از ﻧﻮﻋﻴﺖ آن ﻛﻪ آﻳﺎ ﻃﻼ و ﻧﻘﺮه اﺳﺖ ﺳﺆال ﻧﻤﻮد؟ ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ وﻗﺘﻲ‬
‫اﻣﻮال زﻳﺎد او را دﻳﺪ‪ .‬ﻛﻠﻤﺎﺗﻲ ﺑﺮ زﺑﺎن آورد ﻛﻪ ﻋﻤﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛـﻪ او ﻧـﺰد رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺤﺒﻮب اﺳﺖ‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪» :‬اي ﻋﻤﺮ! ﭼﻪﻗﺪر ﺑـﺮاي ﺧـﺎﻧﻮادهات ﺑـﺎﻗﻲ ﮔﺬاﺷـﺘﻲ؟« ﻋﻤـﺮ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻧﺼﻒ ﻣﺎل ﺧﻮد را ﺑﺮاي اﻫـﻞ ﺧـﻮد ﺑـﺎﻗﻲ ﮔﺬاﺷـﺘﻢ‪ .‬ﻋﻤـﺮ ﺷـﺎدﻣﺎن و‬
‫ﺧﻮﺷﺤﺎل در ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺸﺴﺖ و ﻣﻨﺘﻈﺮ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﻧﻴﺰ ﺑﺎ اﻣﻮال ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ آﻣـﺪ و ﺗﻘـﺪﻳﻢ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻧﻤـﻮد و ﻋﻤـﺮ در ﺟـﺎﻳﺶ‬
‫اﻳﺴﺘﺎده ﺑﻮد و ﺑﺨﺸﺶ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬را ﻣﻲدﻳﺪ و ﮔﻔﺘﮕﻮي ﻣﻴﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ و اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬را ﻣﻲﺷﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫دﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز دارد ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﺪ از اﺑـﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪» :‬اي‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ !‬ﺑﺮاي اﻫﻠﺖ ﭼﻴﺰي ﺑﺎﻗﻲ ﻧﮕﺬاﺷﺘﻲ؟«‪.‬‬
‫آري‪ ،‬او اﺑﻮﺑﻜﺮ و اﻫﻞ او را دوﺳﺖ دارد و ﺑﻪ ﺿﺮر و زﻳـﺎن او راﺿـﻲ ﻧﻴﺴـﺖ‪ .‬اﺑـﻮﺑﻜﺮ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﺮاي آنﻫﺎ ﺧﺪا و رﺳﻮﻟﺶ را ﺑﺎﻗﻲ ﮔﺬاﺷﺘﻢ و ﻫﻤﻪي ﻣﺎل و ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ را‬
‫آوردم‪ .‬ﻧﺼﻒ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻳﺎ ﻳﻚ ﭼﻬﺎرم آن را ﻧﻴﺎورد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻛﻞ آن را آورد‪ .‬ﻋﻤﺮ ﭼﺎرهاي ﻧﻴﺎﻓﺖ‬
‫ﺟﺰ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﻻﺟﺮم ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻢ از اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺳﺒﻘﺖ ﺑﮕﻴﺮم‪ .‬ﻣﺮدم اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‬
‫ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬آنﻫﺎ را دوﺳﺖ دارد‪ ،‬ﻟﺬا آنﻫﺎ ﺷﻴﻔﺘﻪ و دﻟﺒﺎﺧﺘﻪ او ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻳﻜﻲ از ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ را ﺑﻪ اﺻﺤﺎب اﻣﺎﻣﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﮔﻮﻳﺎ ﻣﻘـﺪاري‬
‫ﻧﻤﺎزش را ﺑﺎ ﻋﺠﻠﻪ ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛـﻪ در ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ ﺑـﺎ ﻧﻤﺎزﻫـﺎي ﻗﺒﻠـﻲﺷـﺎن در ﻣـﺪت‬
‫ﻛﻤﺘﺮي ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻧﻤﺎزﺷﺎن را ﺑﻪ ﭘﺎﻳـﺎن رﺳـﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻧـﺪ ﻛـﻪ اﺻـﺤﺎﺑﺶ‬
‫ﺷﮕﻔﺖزدهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ آﻧﺎن ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺷﺎﻳﺪ ﺷﻤﺎ از زودﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﻣﻦ ﺗﻌﺠـﺐ ﻛـﺮدهاﻳـﺪ؟ آنﻫـﺎ‬
‫ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺻﺪاي ﮔﺮﻳﻪي ﺑﭽﻪاي را ﺷﻨﻴﺪم از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺑـﻪ ﻣـﺎدرش ﺗـﺮﺣﻢ‬

‫‪150‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻧﻤﻮدم! ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﻮدﻳﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ دﻳﮕﺮان را دوﺳـﺖ دارﻧـﺪ و اﻳـﻦ ﻣﺤﺒـﺖ و دوﺳـﺘﻲ را در‬
‫ﺧﻼل ﺗﻌﺎﻣﻠﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﺎن اﺑﺮاز ﻣﻲدارﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺷﻤﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ!‪...‬‬
‫»ﻋﻮاﻃﻒ و اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﺖ را اﻇﻬﺎر ﻧﻤﺎ و ﺑﺎ ﺻﺮاﺣﺖ ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻣـﻦ ﺷـﻤﺎ را دوﺳـﺖ دارم و از‬
‫دﻳﺪنﺗﺎن ﺧﻮﺷﺤﺎل ﻣﻲﺷﻮم‪ ،‬ﺷﻤﺎ در دل ﻣﻦ ارزﺷﻤﻨﺪ و ﻧﻔﻴﺲ ﻫﺴﺘﻴﺪ«‪.‬‬

‫اﺳﻢﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺴﭙﺎر‬
‫اﻳﻦ ﻳﻜﻲ از ﻣﻮارد اﻫﻤﻴﺖدادن ﺑﻪ ﻣﺮدم اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻪ زﻳﺒﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺼـﺎدﻓﻲ ﺑـﺎ‬
‫ﻳﻚ ﺷﺨﺺ در ﺑﺎﻧﻚ ﻳﺎ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﻳﺎ ﻳﻚ دﻋﻮﺗﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬و ﺑـﺎ ﻧـﺎم او آﺷـﻨﺎ‬
‫ﻣﻲﺷﻮﻳﺪ و ﺳﭙﺲ در ﺟﺎي دﻳﮕﺮي او را ﺑﺒﻴﻨﻴـﺪ و او را اﺳـﺘﻘﺒﺎل ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ و ﺑﮕﻮﻳﻴـﺪ‪ :‬ﺳـﻼم‬
‫ﺟﻨﺎب آﻗﺎي‪ ...‬ﺷﻜﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﺤﺒﺖ و ﺗﻘﺪﻳﺮ ﺷﻤﺎ را در ﻗﻠﺐ او ﺣﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻃﺮ ﺳﭙﺮدن اﺳﻢ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮ ﺷﻤﺎﺳﺖ‪ .‬اﺣﺴﺎس ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﻳﻞﺷﺪن ﺷﻤﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬
‫او را در دروﻧﺶ ﺑﻴﺪار ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻣﻌﻠﻤﻲ ﻛﻪ اﺳﺎﻣﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان را ﺑﻪ ﻳﺎد دارد ﺗﺎ ﻣﻌﻠﻤـﻲ ﻛـﻪ‬
‫اﺳﻢﻫﺎي آﻧﺎن را ﻧﻤﻲداﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻔﺎوت دارد ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﻛﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ‪ ،‬ﻧﻴﻜﻮﺗﺮ اﺳـﺖ از‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬داﻧﺶآﻣﻮز ﺑﺮﺧﻴﺰ‪.‬‬
‫ﺣﺘﻲ در ﺟﻮاب ﺗﻠﻔﻦ ﻛﺪاﻣﻴﻚ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﺗﺮ اﺳﺖ؟ اﮔﺮ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ ﺑـﺎ ﺑﻠـﻪ ﻳـﺎ اﻟـﻮ‬
‫ﺟﻮاب ﺑﺪﻫﺪ ﻳﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﺳﻼم ﺟﻨﺎب »ﺧﺎﻟﺪ«‪ .‬ﺣﺎل ﺷﻤﺎ ﭼﻄﻮر اﺳﺖ »اﺑﻮﻋﺒـﺪاﷲ«‪.‬‬
‫ﻗﻄﻌﺎً ﺷﻨﻴﺪن اﺳﻢﺗﺎن ﻗﺒﻞ از ﮔﻮش در ﻗﻠﺐﺗﺎن ﻃﻨﻴﻦاﻧﺪاز ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭘﺲ از ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲﻫﺎﻳﻢ ﺟﻮاﻧﺎن ازدﺣﺎم ﻧﻤﻮده و ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺗﺸﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﻮاره ﻣﻦ ﺑﺮ ﺗﻜﺮار ﻳﻚ ﻛﻠﻤﻪ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮدهام و آن اﻳﻦ ﻛﻪ اﺳﻢ ﮔﺮاﻣﻲﺗﺎن ﭼﻴﺴﺖ؟ ﺑـﺮادر‬
‫زﻧﺪه ﺑﺎﺷﻲ ﻧﺎم ﺷﻤﺎ؟ ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺳﻼم ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ ﺗـﺎ اﻫﺘﻤـﺎم و ﺗـﻮﺟﻬﻢ را‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ وي اﺑﺮاز ﻧﻤﺎﻳﻢ‪ .‬ﻫﺮﻛﺪام از آنﻫﺎ ﺑﺎ ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻦ ﭘﺎﺳـﺦ ﻣـﻲدﻫـﺪ‪ :‬ﺑـﺮادر ﺷـﻤﺎ‬
‫»ﻳﺎﺳﺮ«‪ .‬ﺑﺮادر ﺷﻤﺎ »زﻳﺎد«‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ روزي ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدي ﺑﻪ ﻣﻦ ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻪ و ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‬
‫و رﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻜﻲ از آﻧﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺗﺎ از ﻣﻦ ﺳﺆاﻟﻲ ﺑﭙﺮﺳﺪ‪ .‬ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ ﺑـﻪ ﻣـﻦ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺷـﺪ ﻣـﻦ‬
‫ﻋﺮض ﻧﻤﻮدم‪ :‬زﻧﺪه ﺑﺎﺷﻲ »ﺧﺎﻟﺪ«‪ .‬او ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺎدﻣﺎن ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺎﺷـﺎء اﷲ! اﺳـﻢ ﻣـﺮا ﻧﻴـﺰ‬
‫ﻣﻲداﻧﻲ! ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻣﺮدم ﺧﻮﺷﺤﺎل ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺳﻼمﻛﺮدنﺷﺎن اﺳﻢ ﺧﻮﻳﺶ را‬
‫ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺴﻠﻤﺎً ﻣﺄﻣﻮران اﻧﺘﻈﺎﻣﻲ ﻳﻚ ﺑﺮﮔﻪي ﻛﻮﭼﻜﻲ ﺑﺮ ﺳﻴﻨﻪي ﺧﻮﻳﺶ آوﻳﺰان ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛـﻪ‬
‫در آن اﺳﻢﺷﺎن ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪152‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻪ ﻳﺎدم دارم ﻛﻪ ﻣﻦ ﻳﻚ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ را در ﻳﻜﻲ از ﻣﺮاﻛﺰ اﻧﺘﻈـﺎﻣﻲ اﻳـﺮاد ﻧﻤـﻮدم و ﺑﻴﺸـﺘﺮ‬
‫آنﻫﺎ ﭘﺲ از ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪه و ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲﺷﺪ و ﺳـﭙﺲ از‬
‫ﻣﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ ﻣـﻲﺧﻮاﺳـﺖ ﺳـﻼم ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ از ازدﺣـﺎم دﻳﮕـﺮان ﺧﺠﺎﻟـﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﺸﻴﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮدم و ﺑﻪ ﺑﺮﮔﻪي اﺳﻤﺶ ﻧﮕﺎه ﻛﺮدم‪ .‬آﻧﮕـﺎه دﺳـﺘﻢ را ﺑـﻪ ﺳـﻮﻳﺶ‬
‫دراز ﻛﺮدم و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺳﻼم ﻓﻼﻧﻲ! رﻧﮕﺶ ﭘﺮﻳﺪ و ﻣﺘﺤﻴـﺮ ﺷـﺪ و دﺳـﺘﺶ را دراز ﻧﻤـﻮد و ﺑـﺎ‬
‫ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﻤﻢ را ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ؟ ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺑﺮادرم ﻣﺎ ﻛﺴﺎﻧﻲ را ﻛـﻪ‬
‫دوﺳﺖ دارﻳﻢ‪ ،‬اﻟﺰاﻣﺎً اﺳﻢ آنﻫﺎ را ﻧﻴﺰ ﻣﻲداﻧﻴﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺰرﮔـﻲ در وي اﻳﺠـﺎد‬
‫ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ اﻣﺮ راﺿﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و آرزو ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛـﻪ ﻛـﺎش ﻣـﻲﺗﻮاﻧﺴـﺘﻨﺪ‬
‫اﺳﻢﻫﺎي دﻳﮕﺮان را ﺣﻔﻆ ﻛﻨﻨﺪ؛ اﻣﺎ اﺳﺒﺎب ﻋﺪم ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮﺳﭙﺮدن اﺳﻢﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬از‬
‫ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬ﺑﻲﺗﻮﺟﻬﻲ و ﻋﺪم اﻫﻤﻴﺖدادن ﺑـﻪ اﻓـﺮاد در آﺷـﻨﺎﻳﻲ و ﺑﺮﺧـﻮرد ﺑـﺎ آﻧـﺎن‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ‬
‫ﻣﺸﻐﻮلﺷﺪن ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﺎرف و ﻋـﺪم ﺗﻤﺮﻛـﺰ ذﻫـﻦ ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﺷـﻨﻴﺪن ﻧـﺎم اﻓـﺮاد‪ .‬و ﻧﻴـﺰ‬
‫ﻣﻮﺿﻮعﮔﻴﺮي ﻧﺎدرﺳﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺨﺺ ﻣﻘﺎﺑﻞ و اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺑﺮﺧﻮرد‬
‫ﻧﺨﻮاﻫﻴﺪ ﻛﺮد‪ ،‬ﻟﺬا در دﻟﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻴﺎزي ﺑﻪ ﺣﻔﻆ اﺳﻢ آنﻫﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ آنﻫـﺎ‬
‫اﻓﺮاد ﺳﺎدهاي ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺗﻮ ﺑﺮاي آنﻫﺎ اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﻳﻞ ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ اﺳﻢ آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧـﻮﺑﻲ‬
‫ﻧﻤﻲﺷﻨﻮﻳﺪ و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻤﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﺮﺗﺒﻪ دوم اﺳـﻢ آنﻫـﺎ را ﺑﭙﺮﺳـﻴﺪ‪ .‬اﻳـﻦﻫـﺎ اﺳـﺒﺎﺑﻲ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺮدم اﺳﺎﻣﻲ را ﺣﻔﻆ ﻧﻜﻨﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ درﻣﺎن ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮﺳﭙﺮدن اﺳـﻢﻫـﺎ‬
‫ﻧﻴﺰ راهﻫﺎﻳﻲ دارد‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬اﻋﺘﻘﺎدداﺷﺘﻦ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻳﺎدﮔﻴﺮي اﺳﻢﻫﺎ ﻳﺎ اﻳﺠـﺎد اﻳـﻦ اﺣﺴـﺎس‬
‫ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﭼﻨﺪ دﻗﻴﻘﻪ از ﺷﻤﺎ ﺳﻮال ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺣﻮاس و ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﭼﻬـﺮه‬
‫ﺷﺨﺺ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﻨﻴﺪن اﺳﻢ او‪.‬‬
‫ﻛﻮﺷﺶ ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬روش ﮔﻔﺘﺎر و ﻧﺤﻮ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺷﺨﺺ ﻣﻘﺎﺑﻞ را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﺗﺎ در‬
‫ﺣﺎﻓﻈﻪات ﺣﻚ ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﺑﺎ او ﺗﻜﺮار زﻳﺎد‪ ،‬او را ﺑﺎ اﺳﻤﺶ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﺮار‬
‫دﻫﻴﺪ‪ :‬درﺳﺖ اﺳﺖ ﺟﻨﺎب آﻗﺎي؟ و ﺑﻪ ﻛﺮّات آن را ﺗﻜﺮار ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ و اﮔﺮ‬

‫‪153‬‬

‫اﺳﻢﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺴﭙﺎر‬

‫در ﻗﺮآن ﺗﺄﻣﻞ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ ،‬ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﺧﺪاوﻧﺪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان را ﺑﺎ ﻧﺎمﻫﺎﻳﺸﺎن ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ‪:‬‬
‫﴿‪ô⎯tã óÚÍôãr& ãΛ⎧Ïδ≡tö/Î*¯≈tƒ‬‬

‫‪] ﴾!#x‹≈yδ‬ﻫﻮد‪ [76 :‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي اﺑﺮاﻫﻴﻢ! از اﻳﻦ روي ﺑﮕﺮدان«‪.‬‬

‫﴿‪tΑ$s%‬‬

‫‪] ﴾šÎ=÷δr& ô⎯ÏΒ }§øŠs9 …çμ¯ΡÎ) ßyθãΖ≈tƒ‬ﻫﻮد‪ [46 :‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﻧﻮح! اﻳﻦ ﻓﺮزﻧﺪ ﺗﻮ از اﻫﻞ ﺗﻮ ﻧﻴﺴﺖ«‪.‬‬
‫﴿‪’Îû Zπx‹Î=yz y7≈oΨù=yèy_ $¯ΡÎ) ߊ…ãρ#y‰≈tƒ‬‬

‫‪] ﴾ÇÚö‘F{$#‬ص‪ [26 :‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي داود! ﻣﺎ ﺗﻮ را ﺑﺮ روي‬

‫زﻣﻴﻦ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻗﺮار دادﻳﻢ«‪.‬‬

‫ﺧﻼﺻﻪ ﻛﻼم‪...‬‬
‫»ﻟﻄﻔﺎً ﺑﻪ ﻣﻦ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ! اﺳﻤﻢ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺴﭙﺎرﻳﺪ! ﺑﺮاﻳﻢ اﺣﺘﺮام ﻗﺎﻳﻞ ﺷﻮﻳﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﻣﻦ ﻫـﻢ‬
‫ﻣﺘﻘﺎﺑﻼً ﺷﻤﺎ را دوﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ«‪.‬‬

‫ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در زﻧﺪﮔﻲ از آن اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲﻛﻨـﻴﻢ و ﻳـﺎ ﻛﺎرﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ اﻧﺠـﺎم‬
‫ﻣﻲدﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ دﻳﮕﺮان اﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﻮدﻣﺎن‪ .‬ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺜـﺎل وﻗﺘـﻲ ﺷـﻤﺎ ﺑـﻪ ﻳـﻚ‬
‫ﻋﺮوﺳﻲ دﻋﻮت ﻣﻲﺷﻮﻳﺪ‪ .‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺘﺎن را ﻣﻲﭘﻮﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺮدم اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻛﺎر را ﺑﺮاي ﺑـﻪ ﺷـﮕﻔﺖ درآوردن‬
‫آنﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻴﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﻮدﺗﺎن و ﻫﺮﮔﺎه ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻛﺮدﻳﺪ ﻛﻪ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ و ﻗﻴﺎﻓﻪ‬
‫و زﻳﺒﺎﻳﻲ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺘﺎن در ﺷﮕﻔﺖ آﻣﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺎدﻣﺎن ﻣﻲﮔﺮدﻳـﺪ‪ ،‬وﻗﺘـﻲ ﻣﻴﻬﻤـﺎن ﺧﺎﻧـﻪيﺗـﺎن را‬
‫ﻣﺒﻞﮔﺬاري ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ و در ﺗﺰﻳﻴﻦ و رﻧﮕﺎرﻧﮓﻧﻤﻮدن آن ﺗﻜﻠﻒ ﺑﻪ ﺧﺮج دﻫﻴﺪ‪ ،‬ﻣﺴـﻠﻤﺎً اﻳـﻦ را‬
‫ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺮدم اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻴﺪ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﻮدﺗﺎن‪ ،‬ﺑﻪ دﻟﻴـﻞ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ اﺗـﺎق‬
‫ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﺳﺎﻟﻦ و ﻫﺎل داﺧﻞ و ﻳﺎ ﺗﻮاﻟـﺖ‪ .‬وﻗﺘـﻲ دوﺳـﺘﺎﻧﺖ را ﺑـﺮاي‬
‫ﺻﺮف ﻏﺬا دﻋﻮت ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻲ‪ ،‬آﻳﺎ اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﺴﺮﺗﺎن – و ﺣﺘﻲ ﮔـﺎﻫﻲ ﺧﻮدﺗـﺎن‬
‫– در ﺗﺮﺗﻴﺐ و ﺗﻨﻮع ﻏﺬا ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺣﺴﺐ ﻣﻌﻤﻮل ﺗﻮﺟﻪ وﻳـﮋهاي ﺑـﻪ ﺧـﺮج ﻣـﻲدﻫﻴـﺪ‪ ،‬ﺑﻠـﻪ‬
‫ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻪ اﻫﻤﻴﺖ دوﺳﺘﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻴﺖ ﻏﺬا ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲﺷﻮد ﭼﻪﻗﺪر ﻣﺎ ﺧـﻮد‬
‫را ﺧﻮﺷﺒﺨﺖ و ﺳﻌﺎدﺗﻤﻨﺪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ وﻗﺘﻲ ﻛﺴﻲ از ﻟﺒﺎس ﻳـﺎ دﻛـﻮر ﺧﺎﻧـﻪ ﻳـﺎ ﻣـﺰه ﻏـﺬاﻳﻤﺎن‬
‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪» :‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﭼﻨﺎن ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻦ ﻛﻪ دوﺳـﺖ داري ﺑـﺎ ﺗـﻮ ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻛﻨﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ؟!«‪.‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه دوﺳﺖﺗﺎن را دﻳﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﻟﺒﺎس زﻳﺒﺎ ﭘﻮﺷﻴﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺘﻮﺟﻪ او ﺑﺎﺷـﻴﺪ از او ﺗﻌﺮﻳـﻒ‬
‫ﻛﻨﻴﺪ و ﻛﻠﻤﺎت ﻃﻨﻴﻦاﻧـﺪاز ﺑـﻪ ﮔﻮﺷـﺶ ﺑﻨﻮازﻳـﺪ‪ .‬ﻣﺎﺷـﺎء اﷲ! ﭼـﻪﻗـﺪر زﻳﺒـﺎ! ﮔﻮﻳـﺎ اﻣـﺮوز‬
‫ﻋﺮوﺳﻲات اﺳﺖ! ﺑﻪ ﺑﻪ‪.‬‬
‫روزي ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻪ دﻳﺪار ﺷﻤﺎ آﻣﺪ و ﺷﻤﺎ از ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺶ ﻋﻄﺮ زﻳﺒﺎ و ﺧﻮﺷﺒﻮﻳﻲ اﺳﺘﺸﻤﺎم‬
‫ﻧﻤﻮدﻳﺪ‪ ،‬ﻟﺬا از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎ او ﺷﺎدﻣﺎن و ﺑﺸﺎش ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺎ او ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷـﻴﺪ؛ زﻳـﺮا او‬

‫ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‬

‫‪155‬‬

‫اﻳﻦ ﺧﻮﺷﺒﻮﻳﻲ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺷﻤﺎ اﻧﺠﺎم داده اﺳﺖ‪ .‬ﺟﻤﻠﻪﻫﺎي زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑـﺮ زﺑـﺎن ﺑﻴﺎورﻳـﺪ‪ .‬ﭼـﻪ‬
‫ﺑﻮي ﺧﻮﺷﻲ اﺳﺖ‪» .‬ﻣﺎﺷﺎء اﷲ« ﭼﻪﻗﺪر ﺧﻮش ﺳﻠﻴﻘﻪاي‪.‬‬
‫ﺷﺨﺼﻲ ﺷﻤﺎ را ﺑﺮاي ﺻﺮف ﻏﺬا دﻋﻮت ﻧﻤـﻮد‪ ،‬از ﻏـﺬاﻳﺶ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻛﻨﻴـﺪ؛ زﻳـﺮا ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺎدر‪ ،‬ﺧﻮاﻫﺮ و ﻫﻤﺴﺮش ﺳﺎﻋﺖﻫﺎ ﺑﺮاي ﭘﺨـﺖ آن ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ ﺷـﻤﺎ ﻳـﺎ ﻋﻤـﻮم‬
‫دﻋﻮت ﻣﺪﻋﻮﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ از ﺟﻤﻠﻪ آنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ ،‬در آﺷﭙﺰﺧﺎﻧﻪ زﺣﻤﺖ ﻛﺸﻴﺪهاﻧﺪ ﻳﺎ ﺣـﺪ اﻗـﻞ‬
‫در ﺣﺎﺿﺮﻛﺮدن آن از رﺳﺘﻮران‪ ،‬ﻳﺎ ﺷـﻴﺮﻳﻨﻲﻓﺮوﺷـﻲ ﺧﺴـﺘﻪ ﺷـﺪهاﻧـﺪ‪ .‬ﭘـﺲ از ادﺑﻴـﺎﺗﻲ در‬
‫ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ او اﺣﺴﺎس ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ از زﺣﻤﺖﻫﺎﻳﺶ ﺳﭙﺎﺳـﮕﺰار ﻫﺴـﺘﻴﺪ و‬
‫زﺣﻤﺘﺶ ﺑﻪ ﻫﺪر ﻧﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي ﻳﻜﻲ از دوﺳﺘﺎنﺗﺎن رﻓﺘﻴﺪ – ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺧـﻮاﻫﺮ ﮔﺮاﻣـﻲ‬
‫– ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي ﻳﻜﻲ از دوﺳﺘﺎن ﺧﻮاﻫﺮ رﻓﺘﻴﺪ – در آﻧﺠﺎ اﺳﺒﺎب و ﻛﺎﻻﻫـﺎي زﻳﺒـﺎﻳﻲ ﻣﺸـﺎﻫﺪه‬
‫ﻛﺮدﻳﺪ از اﻳﻦ اﺳﺒﺎب و ﻛﺎﻻﻫﺎ و ﺳﻠﻴﻘﻪي ﺧﻮب او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴـﺪ‪ ) .‬اﻣـﺎ ﻣﻮاﻇـﺐ ﺑﺎﺷـﻴﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﺟﺎﻳﻲ در ﺗﻤﺠﻴﺪ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﻧﻜﻨﻴﺪ ﻛﻪ او اﺣﺴﺎس ﻛﻨﺪ او را ﻣﺴﺨﺮه ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ( ﺑـﻪ ﻳـﻚ ﺟﻠﺴـﻪ‬
‫ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺣﻀﻮر ﻳﺎﻓﺘﻴﺪ‪ .‬ﺷﻨﻴﺪﻳﺪ ﻛﻪ آﻗﺎي »اﺣﻤـﺪ« ﺑـﺎ ﺧﻮﺷـﺮوﻳﻲ دارد در ﺟﻤـﻊ ﺣﺎﺿـﺮﻳﻦ‬
‫ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ و ﻣﺠﻠﺲ را ﮔـﺮم ﻧﻤـﻮده اﺳـﺖ و اﻫـﻞ ﻣﺠﻠـﺲ از ﺳـﺨﻨﺎﻧﺶ ﺧﻮﺷـﻮﻗﺖ‬
‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ و ﻫﺮﮔﺎه از ﻣﺠﻠﺲ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻴﺪ‪ ،‬دﺳﺘﺶ را ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ و ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﺎﺷﺎء‬
‫اﷲ! ﭼﻪ ﻗﺪرت ﺑﻴﺎﻧﻲ دارﻳﺪ‪ .‬ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﻣﺠﻠﺲ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ﺷﻤﺎ ﺷﻮر و ﺷـﻮق ﭘﻴـﺪا ﻛـﺮده و‬
‫ﮔﺮم ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻤﻞ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻪ زودي ﺷﻤﺎ را دوﺳﺖ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻚ ﺻﺤﻨﻪي زﻳﺒﺎﻳﻲ از رﻓﺘﺎر ﭘﺴﺮي ﺑﺎ ﭘﺪرش ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻳـﺪ؛ ﭘﺴـﺮ دﺳـﺖ ﭘـﺪرش را‬
‫ﺑﻮﺳﻴﺪ‪ ،‬و ﻛﻔﺶﻫﺎﻳﺶ را ﻧﺰدﻳﻚ او آورد‪ .‬از اﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﺧﻮﺷـﺮو و ﺑـﺎ ﺷـﻮر و‬
‫ﺷﻮق ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ .‬ﻟﺒﺎس ﻧﻮ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑﻮد‪ ،‬از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ و ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ .‬ﺑﻪ دﻳﺪار ﺧﻮاﻫﺮﺗﺎن‬
‫رﻓﺘﻴﺪ ﺗﻮﺟﻪ او را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻳﺪ از او ﺳـﺘﺎﻳﺶ ﻛﻨﻴـﺪ‪ .‬دوﺳـﺖﺗـﺎن را‬
‫دﻳﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬از ﻣﻬﻤﺎﻧﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺧـﻮﺑﻲ اﺳـﺘﻘﺒﺎل ﻣـﻲﻛﻨـﺪ از‬
‫ﺧﻮد ﺟﺮأت و ﺧﻮﺷﺮوﻳﻲ ﻧﺸﺎن ﺑﺪﻫﻴﺪ و از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬اﻋﺠﺎب ﺧﻮدﺗﺎن را ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ‬
‫او از ﺳﻴﻨﻪات ﺑﻴﺮون ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﺨﺼﻲ در ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ ﺳﻮار ﺷﺪﻳﺪ‪ .‬ﻳﺎ ﺗﺎﻛﺴﻲ ﻛﺮاﻳـﻪ ﻧﻤﻮدﻳـﺪ و‬

‫‪156‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻧﻈﺎﻓﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ و ﻣﻬﺎرت راﻧﻨـﺪﮔﻲاش را ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻛﺮدﻳـﺪ ﺑـﺎزﻫﻢ ﺧﻮﺷـﺮو ﺑﺎﺷـﻴﺪ و از او‬
‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬اﻳﻦﻫﺎ اﻣﻮر ﻋﺎدي ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬درﺳﺖ اﺳﺖ؛ اﻣﺎ ﻣﺆﺛﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺧﻮدم اﻳﻦﻫﺎ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺮدهام و اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﺑﺎ ﺗﻌـﺪادي از ﻣـﺮدم‪ ،‬ﺑـﺎ ﺑـﺰرگ و‬
‫ﻛﻮﭼﻚ‪ ،‬ﺑﺎ ﻛﺎرﮔﺮان ﺳﺎده‪ ،‬ﺑﺎ اﺳﺎﺗﻴﺪ و ﺣﺘﻲ ﺑﺎ اﻓـﺮادي ﻛـﻪ در ﭘﺴـﺖﻫـﺎي ﺑـﺰرگ اﺷـﺘﻐﺎل‬
‫دارﻧﺪ‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﻧﻤﻮدهام و اﺛﺮات ﺷﮕﻔﺖآور آنﻫﺎ را دﻳﺪهام‪ .‬ﺧﺼﻮﺻﺎً در اﺷﻴﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣـﺮدم از‬
‫ﺷﻤﺎ اﻧﺘﻈﺎر دارﻧﺪ‪ .‬ﭼﻄﻮر؟ ﺷﺨﺼﻲ را ﻛﻪ ﺗﺎزه ﻳﻚ ﻫﻔﺘﻪ اﺳﺖ ﻋﺮوﺳﻲ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻳـﺎ ﺗـﺎزه‬
‫ﻣﺪرك ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آورده‪ ،‬در ﺧﺎﻧﻪي ﺗﺎزهاي ﺳﻜﻮﻧﺖ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدي‪ .‬ﺷـﻜﻲ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻣﻨﺘﻈﺮ اﺳﺘﻤﺎع ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ از ﺷﻤﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑـﺎ آﻧـﺎن آﻧﮕﻮﻧـﻪ ﺑـﺎش ﻛـﻪ‬
‫اﻧﺘﻈﺎر و ﺗﻮﻗﻊ دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺴﺮﻋﻤﻮﻳﻢ ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﻴﺪ ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪي دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن درس ﻣـﻲﺧﻮاﻧـﺪ‪ .‬ﭘـﺲ از‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ دورهي دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن را ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﺪ از ﻣﻦ ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﺟﻬﺖ ﺛﺒﺖ ﻧﺎم داﻧﺸﮕﺎه ﺑـﺎ او‬
‫ﻫﻤﻜﺎري ﻛﻨﻢ‪ .‬ﻳﻚ روز ﺻﺒﺢ ﺑﺎ او ﺗﻤﺎس ﮔﺮﻓﺘﻢ و ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧـﻮدم ﺑـﻪ ﺧﺎﻧـﻪاش رﻓـﺘﻢ ﺗـﺎ‬
‫ﻫﻤﺮاه او ﺑﻪ داﻧﺸﮕﺎه ﺑﺮوم‪ .‬اﺣﺴﺎﺳﺎت دروﻧﻲاش در او ﻏﻮﻏﺎ ﻣﻲﻛﺮد؛ زﻳﺮا او وارد ﻣﺮﺣﻠﻪي‬
‫ﺟﺪﻳﺪي ﻣﻲﺷﺪ و در ﻣﻮرد داﻧﺸﻜﺪهاي ﻛﻪ وارد آن ﻣﻲﺷﺪ ﻣـﻲاﻧﺪﻳﺸـﺪ‪ .‬ﻫﻤـﻴﻦ ﻛـﻪ ﺳـﻮار‬
‫ﻣﺎﺷﻴﻨﻢ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻮي ﻋﻄﺮش ﺑﻪ ﻣﺸﺎم ﻣﻦ رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻮي ﻋﻄـﺮ ﺑﺴـﻴﺎر ﺗﻨـﺪ ﺑـﻮد‪ ،‬ﭼﻨـﻴﻦ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ‬
‫ﻣﻲرﺳﻴﺪ ﻛﻪ او ﺗﻤﺎم ﺗﻼﺷﺶ را اﻣﺮوز ﺻﺮف ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺶ ﻛﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﺑﻮي ﻋﻄﺮ ﻣﺮا ﺧﻔﻪ ﻛﺮد‪ .‬ﺷﻴﺸﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﭘﺎﻳﻴﻦ آوردم ﺗﺎ ﻧﻔﺴﻲ ﺗﺎزه ﻛﻨﻢ‪ .‬اﺣﺴﺎس‬
‫ﻛﺮدم ﻛﻪ ﺑﻴﭽﺎره ﺧﻮدش را در آراﻳﺶ و ﻣﻌﻄﺮﻛﺮدن ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺶ ﺑﻪ زﺣﻤﺖ اﻧﺪاﺧﺘـﻪ اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﻟﺬا رو ﺑﻪ او ﻛﺮدم و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻣﺎﺷﺎء اﷲ! اﻳﻦ ﺑﻮي ﺧﻮش ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ! ﻣﻲﺗﺮﺳـﻢ ﻣـﺪﻳﺮ داﻧﺸـﻜﺪه‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﻮي ﺧﻮش را اﺳﺘﺸﻤﺎم ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺻـﺪاي ﺑﻠﻨـﺪ ﻓﺮﻳـﺎد ﺑﺰﻧـﺪ و ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪ :‬ﻗﺒـﻮل‬
‫ﻫﺴﺘﻲ‪ .‬رو ﺑﻪ ﻣﻦ ﻛﺮد و ﺑﺎ ﻳﻚ ﺷﻮر و ﺣﻤﺎﺳﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺘﺸـﻜﺮم »اﺑﻮﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ«‪ .‬ﻣﺘﺸـﻜﺮم‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا اﻳﻦ ﻋﻄﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ اﺳﺖ و ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻦ از اﻳﻦ ﻋﻄﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﻣـﺮدم آن‬

‫ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‬

‫‪157‬‬

‫را از ﻣﻦ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ و ﺳـﭙﺲ از ﮔﻮﺷـﻪي دﺳـﺘﻤﺎﻟﺶ آن را اﺳﺘﺸـﻤﺎم ﻣـﻲﻧﻤـﻮد و‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺧﺪا آﻳﺎ ﻣﻦ ﺧﻮش ﺳﻠﻴﻘﻪ ﻧﻴﺴﺘﻢ؟!‬
‫آه! ﭘﺎﻧﺰده ﺳﺎل از اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﮔﺬﺷﺖ و ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﻴﺪ از داﻧﺸـﮕﺎه ﻓـﺎرغ اﻟﺘﺤﺼـﻴﻞ ﺷـﺪ و‬
‫ﺳﺎلﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ در ﺟﺎﻳﻲ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛﺎر اﺳﺖ‪ .‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ آن ﺟﺮﻳﺎن ﻫﻤﻮاره آوﻳﺰه ﮔﻮﺷﺶ‬
‫اﺳﺖ و ﮔﺎه ﮔﺎﻫﻲ در ﺑﺮﺧﻲ از دﻳﺪارﻫﺎ آن را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣﻦ ﻣﻲاﻧﺪازد‪.‬‬
‫آري‪ ،‬ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ! ﺣﻜﻤﺮاﻧﻲ ﺑﻪ ﻋﻮاﻃﻒ و اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻣﺮدم و اﻳﺠﺎد ﺗﻤﺎﻳـﻞ در آنﻫـﺎ‬
‫ﺑﺴﻴﺎر آﺳﺎن اﺳﺖ؛ اﻣﺎ ﻣﺎ در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮاﻗﻊ از اﻋﻤﺎل ﻣﻬﺎرتﻫـﺎي ﻋـﺎدي ﺟﻬـﺖ ﻛﺴـﺐ‬
‫آنﻫﺎ‪ ،‬ﻏﻔﻠﺖ ﻣﻲورزﻳﻢ و ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻜﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺐ اﺧﻼق ﻋﻈﻴﻢ ﻳﻌﻨـﻲ رﺳـﻮل اﷲ ‪ ‬اﻳـﻦ‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎ و ﺣﺘﻲ ﺑﻬﺘﺮ از آنﻫﺎ را اﻋﻤﺎل ﻣﻲﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫در ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺳﺎلﻫﺎي اﺳﻼم‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﻣﺮدم در ﻣﻮرد دﻳـﻦﺷـﺎن در ﻣﻜـﻪ ﻣـﻮرد ﺷـﻜﻨﺠﻪ و‬
‫ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻫﺠﺮت ﻛﺮدﻧﺪ و دﻳﺎرو اﻣﻮال ﺧﻮﻳﺶ را ﺗﺮك ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» .‬ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ‬
‫ﺑﻦ ﻋﻮف« ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻧﻤﻮد‪ .‬وي در ﻣﻜﻪ ﺗﺎﺟﺮ ﻣﻘﺘﺪري ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ در ﺣﺎﻟﻲ ﺑـﻪ ﻣﺪﻳﻨـﻪ‬
‫آﻣﺪ ﻛﻪ ﻓﻘﻴﺮ و ﺗﻬﻲدﺳﺖ ﺑﻮد‪ .‬اﻧﮕﺎر ﺧﻴﻠﻲ زود داﻣﻨﮕﻴﺮ ﻣﺸﻜﻼت ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻴﻦ ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر ﭘﻴﻤﺎن ﺑﺮادري ﺑﺴﺖ و »ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋـﻮف« و‬
‫»ﺳﻌﺪ ﺑﻦ رﺑﻴﻊ« اﻧﺼﺎري را ﺑﺮادر ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﻧﻔﺲﻫـﺎ و درون آنﻫـﺎ ﭘـﺎك و ﺳـﺎﻟﻢ و‬
‫دلﻫﺎﻳﺸﺎن ﺻﺎف ﺑﻮد‪» .‬ﺳﻌﺪ« ﺑﻪ »ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑـﺮادرم! ﻣـﻦ از ﻫﻤـﻪي اﻫـﻞ ﻣﺪﻳﻨـﻪ‬
‫ﺛﺮوت ﺑﻴﺸﺘﺮي دارم‪ .‬ﻟﺬا ﺳﺮﻣﺎﻳﻪام را ﺑﻪ دو ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﻦ و ﻧﺼﻒ آن را ﺑﺮدار و ﻧﺼﻒ‬
‫دﻳﮕﺮ را ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺑﮕﺬار‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪ ﻛﻪ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ دارد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ او ﻋﺮض ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻳﻜـﻲ از دو‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﻣﺮا اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻦ ﻣﻦ او را ﻃﻼق داده و ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ دوره ﻋﺪ‪‬هي ﺷﺮﻋﻲ ﺑﻪ ازدواج‬
‫ﺗﻮ درآورم‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺪا در اﻫﻞ و ﻣﺎل ﺷﻤﺎ ﺑﺮﻛﺖ دﻫﺪ‪ ،‬ﻣﺮا ﺑﻪ ﺑـﺎزار راﻫﻨﻤـﺎﻳﻲ‬
‫ﻛﻦ‪ .‬درﺳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻣﺎﻟﺶ را در ﻣﻜﻪ رﻫﺎ ﻧﻤﻮده ﺑـﻮد و ﻛﻔـﺎر آن را ﻣﺼـﺎدره‬
‫ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ او داراي ﻋﻘﻠﻲ ﺳﻨﺠﻴﺪه و ﺗﺒﺤﺮ ﺗﺠﺎري وﺳﻴﻌﻲ ﺑـﻮد‪ .‬ﺳـﻌﺪ او را ﺑـﻪ ﺑـﺎزار‬

‫‪158‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻛﺮد و او ﺑﻪ ﺑﺎزار رﻓﺖ و ﻣﺸﻐﻮل ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺎﻻﻳﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت‬
‫ﻗﺴﻄﻲ ﻣﻲﺧﺮﻳﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻧﻘﺪي ﻣﻲﻓﺮوﺧـﺖ و ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪاي ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورد و ﺑـﺎ آن ﺑـﻪ‬
‫ﺗﺠﺎرت ﭘﺮداﺧﺖ و ﻓﻦ ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش و ﭼﺎﻧﻪزدن را ﺧﻮب ﺑﻠﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪاي‬
‫ﺑﻪ دﺳﺖ آورد و ازدواج ﻛﺮد‪.‬‬
‫روزي ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ او اﺛﺮ ﺑﻮي زﻧﺎن ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣـﺪ! ﺟـﺎي‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻮن او )داﻣﺎد( ﺷﺪه و ﻋﺮوﺳﻲ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﭘﺰﺷﻚ ﻧﻔﺲﻫـﺎ و ﺑﺴـﻴﺎر‬
‫ﺧﻮﺷﺮو ﺑﻮد و ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻮد ﺗﺎ ﻗﻠﺐﻫﺎ را ﺻﻴﺪ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ او را دﻳـﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻮﺟـﻪ اﻳـﻦ‬
‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺑﻪ اﺛﺮ ﺧﻮشﺑﻮﻳﻲ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﻪ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﺧﺒﺮ؟!‬
‫ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدﻳﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﺎ ﻳـﻚ زن اﻧﺼـﺎري ازدواج ﻛـﺮدهام‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ازدواج ﻛﻨﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗـﺎزه ﻫﺠـﺮت ﻛـﺮده‬
‫اﺳﺖ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﻣﻬﺮﻳﻪاش را ﭼﻪﻗﺪر ﻣﻘﺮر ﺳﺎﺧﺘﻲ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻳﻚ ﻫﺴـﺘﻪ‬
‫ﻃﻼ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻮاﺳـﺖ در ﺧﻮﺷـﺤﺎﻟﻲاش ﺑﻴﻔﺰاﻳـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﺑـﻪ او ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑـﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ‬
‫ازدواﺟﺖ ﻳﻚ دﻋﻮﺗﻲ اﮔﺮﭼﻪ ﻳﻚ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺪه‪ .‬ﺳﭙﺲ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﺮاي‬
‫ﻣﺎل و ﺗﺠﺎرت او دﻋﺎي ﺧﻴﺮ و ﺑﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ ﺑﺮﻛﺖ ﺑﺮ او و ﻣـﺎﻟﺶ ﻓـﺮود آﻣـﺪ‪،‬‬
‫ﻋﺒــﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ در ﺗﻮﺻــﻴﻒ ﻛﺴــﺐ و ﺗﺠــﺎرﺗﺶ ﻣــﻲﮔﻮﻳــﺪ‪ :‬اﮔــﺮ ﻣــﺮا ﻣــﻲدﻳــﺪي ﺳــﻨﮕﻲ را‬
‫ﺑﺮﻣﻲداﺷﺘﻢ اﻣﻴﺪ داﺷﺘﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻼ ﻳﺎ ﻧﻘﺮه ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺷﺮو ﺑﻮد ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﻓﻘﺮا و ﻣﺴﺎﻛﻴﻦ‪ ،‬آﻧﺎن را ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ و ارزشﺷﺎن‬
‫ﻣﻲﻓﻬﻤﺎﻧﺪ و ﺑﻪ آﻧﺎن ﭼﻨﻴﻦ واﻧﻤﻮد ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ آﻧﺎن اﺳﺖ و در ﻧﺰد اﻳﺸﺎن ﻣﻬﻢ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‬
‫و ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ را ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدادﻧﺪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﺰﺋﻲ و ﭘﻴﺶ ﭘـﺎ اﻓﺘـﺎده ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬ارج ﻣـﻲﻧﻬـﺎد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ آنﻫﺎ را ﻧﻤﻲدﻳﺪ‪ ،‬از آنﻫﺎ ذﻛﺮ ﺧﻴﺮ ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﻪ ﻛﺎرﻫﺎيﺷﺎن اﺷﺎره ﻣﻲﻛﺮد و دﻳﮕـﺮان‬
‫را ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ آنﻫﺎ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﻣﺪﻳﻨﻪ زن ﺳﻴﺎهرﻧﮓ‪ ،‬ﻣﺆﻣﻦ و ﺻﺎﻟﺤﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺴﺠﺪ را ﺟﺎرو ﻣﻲزد‪ .‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ او را ﻣﻲدﻳﺪﻧﺪ و از ﺣﺮص و ﻋﻼﻗﻪاش ﺗﻌﺠﺐ ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ‪ ،‬ﭼﻨـﺪ روزي ﮔﺬﺷـﺖ و‬

‫ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‬

‫‪159‬‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﻧﺪﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا در ﻣﻮرد او ﺳﺆال ﻧﻤﻮدﻧﺪ؟ اﺻـﺤﺎب ﻋـﺮض ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ :‬ﻳـﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! او ﻓﻮت ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻣﺮا ﺧﺒﺮ ﻧﻜﺮدﻳﺪ؟ اﺻـﺤﺎب ﻗﻀـﻴﻪ او را‬
‫ﻛﻮﭼﻚ و ﺣﻘﻴﺮ ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ؛ زﻳﺮا او زﻧﻲ ﻣﺴﻜﻴﻦ و اﻓﺘﺎده ﺑـﻮد و درﺧـﻮر اﻳـﻦ ﻧﺒـﻮد ﻛـﻪ از‬
‫ﺧﺒﺮ ﻣﺮﮔﺶ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺷﻮد‪ .‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬او در ﺷﺐ ﻓﻮت ﻧﻤـﻮده و ﻣـﺎ‬
‫ﻧﺎﮔﻮار داﻧﺴﺘﻴﻢ ﺷﻤﺎ را ﺑﻴﺪار ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮ او ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ؛ ﭼﻮن اﮔﺮﭼـﻪ ﻋﻤـﻞ او ﻧـﺰد‬
‫ﻣﺮدم ﻛﻮﭼﻚ اﺳﺖ؛ اﻣﺎ در ﻧﺰد ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮ او ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ‬
‫او ﻣﺮده و دﻓﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ :‬ﻗﺒـﺮش را ﺑـﻪ ﻣـﻦ ﻧﺸـﺎن دﻫﻴـﺪ‪.‬‬
‫اﺻﺤﺎب ﻫﻤﺮاه او رﻓﺘﻨﺪ و ﻗﺒﺮش را ﺑﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﺸﺎن دادﻧـﺪ و ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑـﺮ او ﻧﻤـﺎز‬
‫ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪» :‬اﻳﻦ ﻗﺒﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﺻﺎﺣﺒﺎنﺷـﺎن ﭘـﺮ از ﺗـﺎرﻳﻜﻲ اﺳـﺖ و ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺑـﺎ‬
‫ﻧﻤﺎزﺧﻮاﻧﺪن ﻣﻦ ﺑﺮ آنﻫﺎ‪ ،‬آنﻫﺎ را روﺷﻦ ﻣﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﺧﺪا اﻳﻦ ﭼﻪ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ‬
‫اﻳﻦ ﻛﺎر ﻛﻮﭼﻚ از ﻳﻚ زن ﺿﻌﻴﻒ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺣﻤﺎﺳﻪ و ﺷﻮر آﻧﺎن ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم‬
‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﻳﻦ ﻛﺎرﻫﺎ ﻳﺎ ﺑﺰرﮔﺘﺮ از آن ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﮕﺬارﻳﺪ ﺗﺎ در ﮔﻮشﺗﺎن ﻧﺠﻮا ﻛﻨﻢ‪ :‬ﻣﺎ در ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﻌﻀﻲ اوﻗﺎت ﻗﺎدر ﺑﻪ اﻧﺠﺎم‬
‫اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ‪ .‬ﭘﺲ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﺗﺮﺷﺮوﻫﺎ و ﺑﻲﻋﺎﻃﻔﻪﻫﺎ ﺣﻤﺎﺳﻪيﺗـﺎن را‬
‫ﺧﺎﻣﻮش ﻧﮕﺮداﻧﻨﺪ‪ .‬ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻠﻤﺎت ﻧﺮم را ﺑﺎ آﻧﺎن در ﻣﻴﺎن ﺑﮕﺬارﻳﺪ و ﺑـﺎ ﺟﻤـﻼت‬
‫زﻳﺒﺎ و ﻧﺎزك آﻧﺎن را ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎزﻫﻢ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻧﻤﻲﮔﻴﺮﻧﺪ و ﺑﺎ ﻛﻠﻤـﺎت زﺷـﺖ و‬
‫ﻧﺎﻫﻨﺠﺎر ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﻃﻌﻢ‪ ،‬رﻧﮓ و ﺑﻮﻳﻲ ﻧﺪارﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻦ او را ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻢ ﺑﻪ ﻳﻚ دﻋﻮﺗﻲ ﺑﺰرﮔﻲ ﻛﻪ در آن ﺷﺨﺼﻴﺖﻫﺎي ﻣﻬﻤﻲ‬
‫در آن ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬دﻋﻮت ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬در ﻣﺴﻴﺮ راﻫﺶ از ﺑﺎزار ﮔﺬﺷﺖ و وارد ﻳﻚ ﻣﻐـﺎزه‬
‫ﻋﻄﺮﻓﺮوﺷﻲ ﺷﺪ و ﭼﻨﻴﻦ واﻧﻤﻮد ﻛﺮد ﻛﻪ ﻗﺼﺪ ﺧﺮﻳﺪ ﻋﻄﺮ و اُدﻛﻠﻦ دارد‪.‬‬

‫‪160‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻟﺬا ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻐﺎزه ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮔﺮم ﺑﻪ او ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻪ و اﻧﻮاع ﻋﻄﺮﻫﺎ و ادﻛﻠﻦﻫﺎي ﻗﻴﻤﺘﻲ و‬
‫ﺧﻮﺷﺒﻮ را ﺑﺮ او ﻣﻲﭘﺎﺷﻴﺪ ﺗـﺎ او ﻋﻄـﺮ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮش را ﺧﺮﻳـﺪ ﻧﻤﺎﻳـﺪ‪ .‬وﻗﺘـﻲ ﻟﺒـﺎسﻫـﺎي‬
‫دوﺳﺖﻣﺎن از ﺧﻮﺷﺒﻮﻳﻲ ﭘﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﺮﻣﻲ و ﻟﻄﻔﻲ ﺑﻪ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺘﺸﻜﺮم‪ .‬ﻫﺮﻛـﺪام‬
‫ﻛﻪ ﻣﻮرد ﭘﺴﻨﺪ ﻣﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدم و آن را ﺧﺮﻳﺪ ﻣﻲﻛـﻨﻢ‪ .‬ﻟـﺬا زود ﺑـﻪ ﺳـﻮي‬
‫ﻣﺤﻞ دﻋﻮﺗﻲ رﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻮي ﺧﻮش آنﻫﺎ از ﺑﻴﻦ ﻧﺮود‪ .‬و ﺑﺮاي ﺻﺮف ﺷﺎم در ﻛﻨـﺎر دوﺳـﺘﺶ‬
‫»ﺧﺎﻟﺪ« ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬اﻣﺎ »ﺧﺎﻟﺪ« ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﻮي ﺧﻮش او ﻧﮕﺮدﻳﺪ و در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺟﻤﻠﻪاي ﺑﺮ زﺑـﺎن‬
‫ﻧﻴﺎورد‪ .‬دوﺳﺖﻣﺎن ﺑﺎ ﺗﻌﺠﺐ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﻋﻄﺮ ﺧﻮﺷـﻲ ﺑـﻪ ﻣﺸـﺎﻣﺖ ﻧﻤـﻲرﺳـﺪ؟! ﺧﺎﻟـﺪ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ! دوﺳﺖﻣﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﺣﺘﻤﺎً ﺑﻴﻨﻲات ﻣﺴﺪود اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺟـﻮاب داد‪:‬‬
‫اﮔﺮ ﺑﻴﻨﻲام ﻣﺴﺪود ﻣﻲﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻦ ﺑﻮي ﻋﺮﻗﺖ را ﻫﻢ اﺳﺘﺸﻤﺎم ﻧﻤﻲﻛﺮدم!‬

‫اﻋﺘﺮاف‪...‬‬
‫»ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ و ﺑﺰرﮔﻲ دﺳﺖ ﻳﺎﺑـﺪ‪ ،‬ﺑـﺎزﻫﻢ او ﺑﺸـﺮ اﺳـﺖ و ﻫﻨﮕـﺎم‬
‫ﺗﻤﺠﻴﺪ از او ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺸﺘﻪ و ﺑﻪ وﺟﺪ ﻣﻲآﻳﺪ«‪.‬‬

‫ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ :‬ﻓﻘﻂ ﺟﻬﺖ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﺗﻼش زﻳﺎدي ﺑﻪ ﺧﺮج ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬اﺻﻼً ﻟﺤﻈﻪاي‬
‫از اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ و ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﺎﻣﻮش ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪» :‬ﻫﺮﭼـﻪ از ﺣـﺪ ﺑﮕـﺬرد‬
‫ﻧﺎﭼﺎر ﮔﺮدد ﺿﺪ آن«‪ .‬و »ﻫﺮﻛﺲ ﺑﻪ ﭼﻴﺰي ﻗﺒﻞ از وﻗﺘﺶ ﺷﺘﺎب ﻛﻨـﺪ‪ ،‬ﺑـﻪ از دﺳـﺖدادن آن‬
‫ﻣﺆاﺧﺬه ﻣﻲﮔﺮدد«‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ اﺷﻴﺎي زﻳﺒﺎ و اﻋﻤﺎل ﻣﻨﻄﻘﻲ و ﺧﻮب‪ ،‬ﺧﻮﺷـﺮو و ﺷـﺎدﻣﺎن ﺑﺎﺷـﻴﺪ از ﻗﺒﻴـﻞ‪:‬‬
‫ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﺮدم از آن ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدد و ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺗﻌﺮﻳﻔﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن‬
‫ﺳﺨﻨﺎن ﺗﺤﺴﻴﻦﻛﻨﻨﺪه ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدد‪ .‬اﻣـﺎ از ﭼﻴﺰﻫـﺎ و ﻳـﺎ اﻋﻤـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺷـﺨﺺ از ﺑـﺮﻣﻼ و‬
‫ﻋﻴﻨﻲﺷﺪن آنﻫﺎ ﺷﺮﻣﻨﺪه ﻣﻲﺷﻮد و از ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدن دﻳﮕﺮان ﺧﺠﺎﻟﺖ ﻣﻲﻛﺸﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﻨـﺎن‬
‫اﻇﻬﺎر ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ آنﻫﺎ را ﻧﺪﻳﺪهاﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺜﻼً ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي دوﺳﺖﺗﺎن رﻓﺘﻴﺪ و ﻣﺒﻞﻫﺎﻳﺶ را دﻳﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ‬
‫از اﻓﺮادي ﻧﺒﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﺎﻃﺮ دﻳﮕﺮان را ﻣﻜﺪر ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ از اﺑﺮاز ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎدﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ از‬
‫ﺷﻤﺎ ﻧﺨﻮاﺳﺘﻪاﻧﺪ ﺧﻮدداري ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ از اﻳﻦ ﻛﻪ زﺑﺎنﺗﺎن ﺑﻪ ﺳـﺨﻦ آﻣـﺪه و ﺑﮕﻮﻳﻴـﺪ‪ :‬ﭼـﺮا ﻣﺒﻠﻬﺎﻳـﺖ را ﻋـﻮض‬
‫ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ؟! ﻧﺼﻒ ﭼﻠﭽﺮاغﻫﺎ ﻛﺎر ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ! ﭼﺮا ﭼﻠﭽﺮاغﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪي ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ‪ ،‬ﻧﻘﺶ‬
‫و رﻧﮓ ﻛﺎري دﻳﻮارﻫﺎﻳﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﻗﺪﻳﻤﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﺮا ﺑﺎ رﻧﮓﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪي آن را رﻧﮓ ﻛـﺎري‬
‫ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ! ﺑﻪ ﺷﺪت ﺧﻮدداري ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮادرم! او از ﺷﻤﺎ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدي ﻧﺨﻮاﺳﺘﻪ اﺳﺖ و ﺷﻤﺎ ﻫﻢ ﻣﻬﻨﺪس دﻛﻮراﺳﻴﻮن ﻧﻴﺴﺘﻲ ﻛﻪ او‬
‫ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ از ﻧﻈﺮﻳﺎتﺗﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻣﻮش ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ او ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧـﺪ آن را‬
‫ﻋﻮض ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺷﺎﻳﺪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺎﻟﻲاش ﺧﻮب ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬ﻳـﺎ ﺷـﺎﻳﺪ‪ ...‬ﻫـﻴﭻ ﭼﻴـﺰي ﺑـﺮاي ﻣـﺮدم‬
‫ﺳﻨﮕﻴﻦﺗﺮ از ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺑﻪ آﻧﭽﻪ آﻧﺎن ﺧﺠﺎﻟﺖ ﻣﻲﻛﺸﻨﺪ ﻧﮕﺎه ﻛﻨﻨﺪ و آﻧـﺎن را در‬
‫ﺗﻨﮕﻨﺎ و ﻓﺸﺎر ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎز آن ﻣﺴﺄﻟﻪ را ﺑﺎز ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ دﻳﮕﺮ اﻣﻮر ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺗﻮان ﺗﻌﻤـﻴﻢ داد‪.‬‬

‫‪162‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت اﮔﺮ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺶ ﻛﻬﻨﻪ ﺑﻮد ﻳﺎ ﻛﻮﻟﺮ ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ ﺧﺮاب ﺑﻮد‪ .‬ﺳﺨﻦ ﻧﻴﻚ ﮔﻔﺘﻪ ﻳﺎ‬
‫ﺧﺎﻣﻮش ﺑﺎﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻜﺎﻳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮدي ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت دوﺳﺘﺶ رﻓﺖ و دوﺳﺘﺶ ﺑﺮاي او ﻧﺎن و روﻏﻦ‬
‫آورد‪ .‬ﻣﻴﻬﻤﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ زﻳﺒﺎ ﺑﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﺎ اﻳﻦ روﻏﻦ‪ ،‬ﮔﻴﺎه ﺻﻨﻮﺑﺮ )اﻓﺸﻴﻦ( ﺑﻮد! ﻣﻴﺰﺑـﺎن ﺑﻠﻨـﺪ‬
‫ﺷﺪ و از ﻫﻤﺴﺮش ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ ،‬اﻣﺎ در ﺧﺎﻧﻪ ﺻﻨﻮﺑﺮ ﻧﺒﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﻴﺮون از ﺧﺎﻧﻪ رﻓـﺖ ﺗـﺎ آن‬
‫را ﺧﺮﻳﺪ ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﭘﻮﻟﻲ در اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪاﺷﺖ! ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻐﺎزه ﺻـﻨﻮﺑﺮ را ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻗـﺮض ﺑـﻪ او‬
‫ﻧﺪاد‪ .‬آن ﻣﺮد ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش آﻣﺪ و آﻓﺘﺎﺑﻪ )ﻗﻴﻤﺘﻲ ﻛﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ در آن آب ﻣﻲﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ و وﺿـﻮ‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ( را ﺑﺮداﺷﺖ و ﻧﺰد ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻐﺎزه رﻫﻦ ﮔﺬاﺷﺖ ﺗﺎ اﮔﺮ آن ﺷﺨﺺ ﭘﻮﻟﺶ را ﻧـﺪاد‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻐﺎزه آن را ﺑﻔﺮوﺷﺪ و ﭘﻮل ﺧﻮدش را ﺑﺮدارد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻣﻴﺰﺑﺎن ﺻـﻨﻮﺑﺮ را ﺑﺮداﺷـﺖ و‬
‫ﺑﺮاي ﻣﻴﻬﻤﺎن آورد‪ .‬ﻣﻴﻬﻤﺎن آن را ﺧﻮرد و ﮔﻔـﺖ‪» :‬اﳊﻤــﺪ ﷲ اﻟــﺬي أﻃﻌﻤﻨــﺎ وﺳــﻘﺎﻧﺎ وﻗﻨﻌﻨــﺎ ﺑــﲈ‬

‫أﺗﺎﻧﺎ« ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻣﺮ ﺧﺪاﻳﻲ را ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻏﺬا ﺧﻮراﻧﻴﺪ و آب ﻧﻮﺷﺎﻧﺪ و ﻣﺎ را ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﻋﻄﺎ ﻧﻤـﻮده‬
‫اﺳﺖ ﻗﺎﻧﻊ ﻧﻤﻮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻨﺰل ﻳﻚ آه ﻏﻤﮕﻴﻦ و دردﻧﺎﻛﻲ ﻛﺸﻴﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﺗﻮ داده اﺳﺖ ﻗﺎﻧﻊ ﻣﻲﻛﺮد ﭘﺲ اﻓﺘﺎﺑﻪي ﻣﺎ ﮔﺮو ﻧﻤﻲﺑﻮد!‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻋﻴﺎدت ﺑﻴﻤﺎري رﻓﺘﻴﺪ ﺑﺎر ﺑﺎر ﻧﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬اوه ﭼﻪﻗﺪر رﻧـﮓ ﭼﻬـﺮهات زرد‬
‫ﺷﺪه اﺳﺖ! ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺖ ﻓﺮو رﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﻮﺳﺘﺖ ﺧﺸﻚ ﺷﺪه اﺳﺖ! ﺷﮕﻔﺘﺎ! ﻣﮕﺮ ﺷﻤﺎ ﭘﺰﺷﻚ او‬
‫ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﺳﺨﻦ ﻧﻴﻜﻮ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﻳﺎ ﺧﺎﻣﻮش ﺑﺎﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻜﺎﻳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻪ ﻋﻴﺎدت ﻣﺮﻳﻀـﻲ رﻓـﺖ و اﻧـﺪﻛﻲ ﻧـﺰد او ﻧﺸﺴـﺖ و‬
‫ﺳﭙﺲ از ﺑﻴﻤﺎرياش ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪ .‬ﻣـﺮﻳﺾ ﺑﻴﻤـﺎرياش را ﺑـﺎ او ﮔﻔـﺖ و ﺑﻴﻤـﺎرياش ﻣﻘـﺪاري‬
‫ﺧﻄﺮﻧﺎك ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻴﺎدتﻛﻨﻨﺪه ﻓﺮﻳﺎدي ﻛﺸﻴﺪ‪ :‬آه! ﻓﻼن دوﺳﺖ ﻣﻦ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎري ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻮد‬
‫و از آن درﮔﺬﺷﺖ و ﻓﻼن دوﺳﺖ ﺑﺮادرم از اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎري در ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻮد و ﺑﻮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣ‪‬ـﺮد‬
‫و ﻓﻼن ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ داﻣﺎدم ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺮض ﻣﺒﺘﻼ ﺑـﻮد و ﻓـﻮت ﻛـﺮد و ﻣـﺮﻳﺾ ﻛـﻪ ﺑـﻪ او ﮔـﻮش‬
‫ﻣﻲداد‪ ،‬ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻨﻔﺠﺮ ﺷﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ از ﺳـﺨﻨﺎﻧﺶ ﻓـﺎرغ ﺷـﺪ و ﺧﻮاﺳـﺖ‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮد‪ ،‬رو ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎر ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺎن! ﺑﺎ ﻣﻦ ﻛﺎري ﻧﺪاري؟ ﺑﻴﻤﺎر ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ وﻗﺘﻲ ﺑﻴـﺮون‬

‫ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ :‬ﻓﻘﻂ ﺟﻬﺖ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺧﻮﺷﺮو ﺑﺎﺷﻴﺪ‬

‫‪163‬‬

‫رﻓﺘﻲ دوﺑﺎره ﻧﺰد ﻣﻦ ﻧﻴﺎ و ﻫﺮﮔـﺎه ﺑـﻪ ﻋﻴـﺎدت ﺷﺨﺼـﻲ رﻓﺘـﻲ‪ ،‬اﺣـﻮال ﻣﺮدﮔـﺎن را ﻧـﺰد او‬
‫ﻳﺎدآوري ﻧﻜﻦ‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺣﻜﺎﻳﺖ ﻛﺮدهاﻧﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺮزﻧﻲ‪ ،‬دوﺳﺖ ﭘﻴﺮ و ﻛﻬﻨﺴﺎل وي ﻣﺮﻳﺾ ﺷﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﭘﻴﺮزن‬
‫ﺗﻤﺎم ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ را وادار ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ او را ﺑﻪ ﻋﻴﺎدت دوﺳﺘﺶ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺗﻌﻠﻞ ﻧﻤـﻮده و‬
‫ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻣﻲﺗﺮاﺷﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﻓﺮزﻧـﺪاﻧﺶ از روي ﺑـﻲﻣﻴﻠـﻲ راﺿـﻲ ﺷـﺪ و او را ﺑـﺎ‬
‫ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ ﺑﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي ﭘﻴﺮزال ﺑﻴﻤﺎر رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﻣﺎدرش ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺷـﺪ و او در اﻧﺘﻈـﺎر او در‬
‫ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﺸﺴﺖ‪ ،‬ﻣﺎدرش ﻧﺰد ﻣﺮﻳﺾ رﻓﺖ دﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﻤﺎري او را ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﻪ زﻣـﻴﻦ اﻧﺪاﺧﺘـﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ او ﺳﻼم ﮔﻔﺖ و ﺑﺮاﻳﺶ دﻋﺎي ﺧﻴﺮ و ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻧﻤـﻮد‪ ،‬وﻗﺘـﻲ ﻣـﻲﺧﻮاﺳـﺖ ﺑﻴـﺮون‬
‫ﺷﻮد‪ ،‬دﻳﺪ دﺧﺘﺮان ﺑﻴﻤﺎر در ﻫﺎل ﺧﺎﻧﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻋﻼم ﺑﻴﮕﻨﺎﻫﻲ ﺗﻤﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺮ ﺑﺎر ﻛﻪ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻢ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﺑﻴﺎﻳﻢ ﻓﺮﺻﺖ ﻧﻤﻲﻛﺮدم و ﻣﺎدر ﺷﻤﺎ ﺳﺨﺖ ﺑﻴﻤﺎر اﺳﺖ و ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬
‫ﻣﻲرﺳﺪ ﻛﻪ ﻋﻦ ﻗﺮﻳﺐ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺮد ﻟﺬا از ﺣﺎل‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻌﺰﻳﻪ ﺷﻤﺎ را ﻧﻴﻜﻮ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﺎش ﺷﺨﺺ ﻫﻮﺷﻴﺎر! در اﻣﻮر ﺷﺎدﻣﺎنﻛﻨﻨـﺪه و ﺳـﺮورآور ﺧﻮﺷـﺮو و ﺷـﺎد‬
‫ﺑﺎش ﻧﻪ آﻧﭽﻪ ﻣﺮدم ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺸﻜﻞ‪...‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﭼﻴﺰ ﺑﺪي در اﺿﻄﺮار ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻲ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭼﺮك ﻟﺒﺎسﻫﺎ ﻳﺎ ﺑﻮي ﺑـﺪش‪،‬‬
‫ﭘﺲ او را درﺳﺖ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻛﻦ و ﺑﺴﻴﺎر ﻟﻄﻴﻒ و ﻫﻮﺷﻴﺎر ﺑﺎش«‪.‬‬

‫در اﻣﻮر ﺑﻲﻣﻌﻨﺎ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ‬
‫از زﻳﺒﺎﻳﻲﻫﺎي اﺳﻼم در وﺟﻮد ﻫﺮ ﺷﺨﺺ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ از آﻧﭽﻪ ﺑﻪ او ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻤﻲﺷـﻮد‪،‬‬
‫دﺳﺖ ﺑﺮدارد‪ .‬ﭼﻪﻗﺪر اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪي زﻳﺒﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ آن را از زﺑﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﺎﻫﻮش و ﭘـﺎك‪،‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﺷﻨﻮي‪ ،.‬آري‪ ،‬ﺗﺮك اﻣﻮري ﻛﻪ ﻓﺎﻳﺪهاي ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻪﻗﺪر زﻳﺎدﻧﺪ اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﻣﺰاﺣﻢ و زﺣﻤﺖآور ﻛﻪ ﺗﻮ را ﺑﻪ داﺧﻞﺷﺪن در اﻣﻮر ﺑﻲﻣـﻮرد‬
‫و ﺑﻲﻓﺎﻳﺪه اﺟﺒﺎر ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﺳﺎﻋﺘﺖ را ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ ،‬آن را ﭼﻪﻗﺪر ﺧﺮﻳﺪ ﻛﺮدي؟ ﺗﻮ در ﺟﻮاب‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬ﻫﺪﻳﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎز ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬ﻫﺪﻳﻪ! از ﻛﺠﺎ؟ ﺗﻮ در ﺟﻮاب ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬از ﻃـﺮف ﻳﻜـﻲ‬
‫از دوﺳﺘﺎن‪ .‬ﺑﺎز او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬دوﺳﺘﺖ در داﻧﺸﮕﺎه‪ ،‬دوﺳﺖ ﻣﺤﻠﻪ‪ ،‬از ﻛﺠﺎ؟! ﺑﺎز ﺗﻮ ﻣـﻲﮔـﻮي‪.‬‬
‫واﷲ‪ ،‬آن دوﺳﺖ داﻧﺸﮕﺎﻫﻲام‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧﺐ‪ ،‬ﺑﻪ ﭼﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ؟ ﺗﻮ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬أأأن ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ روزﻫـﺎي‬
‫داﻧﺸﮕﺎه‪ .‬ﺑﺎز ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬ﻣﻨﺎﺳﺒﺘﺶ ﭼﻴﻪ؟ ﻗﺒﻮﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺎﻫﻢ در ﺳﻔﺮي ﺑﻮدﻳـﺪ ﻳـﺎ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ‬
‫أأأن؟ و او در ﺳﺆال ﭘﻴﭻﻧﻤﻮدن ﻳﻚ ﻗﻀﻴﻪي ﺑﻲارزش اداﻣﻪ ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺧـﺪا ﻣﻮاﻇـﺐ‬
‫ﺑﺎش وﺟﺪاﻧﺖ ﺗﻮ را وادار ﻧﻜﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ روﻳﺶ ﻓﺮﻳﺎد ﺑﺰﻧﻲ و ﺑﮕﻮﻳﻲ‪ :‬در اﻣﻮر ﺑﻲﻣﻮرد دﺧﺎﻟـﺖ‬
‫ﻧﻜﻦ! ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﻗﻀﻴﻪ ﺑﻪ ﻏﺮﻧﺞﺗﺮي اﺗﻔﺎق ﻣﻲاﻓﺘﺪ ﻣﺜﻼً زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﺳﺆاﻻﺗﺶ ﻋﺮﺻﻪ را ﺑﺮاي ﺗﻮ ﺗﻨﮓ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎدم ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از دوﺳﺘﺎﻧﻢ ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز در ﺟﺎﻳﻲ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑـﻮدﻳﻢ‬
‫ﻛﻪ ﮔﻮﺷﻲ ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ زﻧﮓ ﺧﻮرد و او در ﻛﻨﺎر ﻣﻦ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬وي ﺟﻮاب داد‪:‬‬
‫ ﺑﻠﻪ؟‬‫ ﻫﻤﺴﺮش‪ :‬اﻟﻮ ﻛﺠﺎﻳﻲ ﺧﺮ؟!‬‫ﺻﺪاﻳﺶ آﻧﻘﺪر ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻦ ﺳﺨﻨﺎنﺷﺎن را ﻣﻲﺷﻨﻴﺪم‪.‬‬
‫ﻣﺮد ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫‪ -‬ﺧﻮﺑﻢ‪ .‬ﺧﺪا ﺷﻤﺎ را ﺣﻔﻆ ﻛﻨﺪ‪.‬‬

‫در اﻣﻮر ﺑﻲﻣﻌﻨﺎ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ‬

‫‪165‬‬

‫ زن ﺧﺸﻢ ﮔﺮﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫ ﺧﺪا ﺣﺎﻟﺖ را ﺧﻮب ﻧﻜﻨﺪ‪ .‬ﺑﻲﻓﻜﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دوﺳﺘﺎﻧﺖ ﻧﺸﺴﺘﻪاي و ﻣﻦ ﻣﻨﺘﻈﺮت ﻫﺴﺘﻢ‬‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﺗﻮ ﮔﺎوي )!!(‬
‫آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ ﺧﺪا از ﺗﻮ راﺿﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء ﺧﻮاﻫﻢ آﻣﺪ‪.‬‬‫ﻣﻦ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪم ﻛﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﺑﺎ ﺳﺨﻨﺎن او ﻣﻮاﻓﻖ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻦ درﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻪ او ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ‬
‫ﺧﻮدش را در ﺗﻨﮕﻨﺎ ﻗﺮار ﻧﺪﻫﺪ‪ .‬ﻣﻜﺎﻟﻤﻪي آنﻫﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﻪ ﺣﺎﺿﺮﻳﻦ ﻧـﻴﻢ ﻧﮕـﺎﻫﻲ‬
‫اﻧﺪاﺧﺘﻢ و ﺧﻴﺎل ﻣﻲﻛﺮدم ﺷﺎﻳﺪ ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ ﺑﭙﺮﺳﺪ‪ :‬ﻛﻲ ﺑﻮد ﺗﻤـﺎس ﮔﺮﻓـﺖ؟ از ﺷـﻤﺎ ﭼـﻪ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ؟ ﭼﺮا رﻧﮓ ﭼﻬﺮهات ﺑﻌﺪ از ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻋﻮض ﺷﺪ؟!‬
‫اﻣﺎ ﺧﺪا ﺑﺮ او رﺣﻢ ﻛﺮد و ﻛﺴﻲ در اﻣﻮري ﻛﻪ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﺒﻮد‪ ،‬دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﺮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﺑﻪ ﻋﻴﺎدت ﺑﻴﻤﺎري رﻓﺘﻲ و از ﺑﻴﻤﺎرياش ﭘﺮﺳـﻴﺪي‪ .‬او ﺑـﻪ ﻳـﻚ ﺟﻤﻠـﻪ‬
‫ﻋﻤﻮﻣﻲ اﻛﺘﻔﺎ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻟﺤﻤﺪﷲ‪ .‬ﻳﻚ ﺑﻴﻤﺎري ﺳﻄﺤﻲ و ﻣﺮﻳﻀﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻮد و ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎ اﻣﺜﺎل اﻳﻦ ﻋﺒﺎرات ﻛﻪ ﺟﻮاب ﺻﺮﻳﺤﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻧﻤﻲآﻳﻨﺪ‪ ،‬او را ﺑﻪ ﺟﻮاب دﻗﻴـﻖ در ﺗﻨﮕﻨـﺎ‬
‫ﻗﺮار ﻣﺪه‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻧﮕﻮ‪ :‬ﺑﺒﺨﺸﻴﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﺑﻴﻤﺎري ﺷﻤﺎ ﭼﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻮرد آن‬
‫ﺗﻮﺿﻴﺢ دﻫﻴﺪ؟ ﻣﻨﻈﻮرﺗﺎن ﭼﻪ ﺑﻮد؟ ﻳﺎ‪ ...‬ﺗﻌﺠﺐآور اﺳﺖ‪ .‬اﻧﮕﻴﺰهي ﺷﻤﺎ در ﺗﻨﮕﻨﺎ ﻗﺮاردادن او‬
‫ﭼﻴﺴﺖ؟‬
‫آري‪ ،‬از زﻳﺒﺎﻳﻲﻫﺎي اﺳﻼم در وﺟﻮد و ﺷﺨﺺ‪ ،‬اﻳﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ از آﻧﭽـﻪ ﺑـﻪ او ﻣﺮﺑـﻮط‬
‫ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ ،‬دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ اﻧﺘﻈﺎر داري او ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﻴﻤﺎري ﺑﻮاﺳﻴﺮ دارم ﻳﺎ در ﻓﻼن‬
‫)‪ (...‬زﺧﻤﻲ دارم ﻳﺎ‪ ...‬وﻗﺘﻲ او ﺟﻮاب ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ ﺗﻮ دﻫﺪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻛﺶدادن ﻣﻮﺿـﻮع ﻧﻴﺴـﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻨﻈﻮرم اﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ از ﺑﻴﻤﺎر‪ ،‬ﻣﺮﻳﻀﻲاش را ﻧﭙﺮﺳﻲ؟ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻨﻈﻮرم دﻗﺖ ﺑـﻴﺶ از ﺣـﺪ در‬
‫ﺳﺆال اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل‪ :‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ داﻧﺶآﻣﻮزي را در ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪي ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺻﺪا ﻣﻲزﻧﺪ و ﺑﺎ ﺻﺪاي‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬

‫‪166‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ ﻫﺎن اﺣﻤﺪ! ﻗﺒﻮل ﺷﺪي؟‬‫ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪.‬‬‫ﺑﺎز ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪:‬‬
‫ در ﻛﻼس رﺗﺒﻪي ﭼﻨﺪم را ﺑﻪ دﺳﺖ آوردي؟‬‫اﮔﺮ واﻗﻌﺎً ﺗﻮ ﺑﺮاﻳﺶ ارزش ﻗﺎﻳﻞ ﻫﺴـﺘﻲ و او را دوﺳـﺖ داري‪ ،‬در وﻗـﺖ ﺗﻨﻬـﺎﻳﻲ از او‬
‫ﺳﺆال ﻛﻦ‪ .‬اﻧﮕﻴﺰهي اﻳﻦ دﻗﺖ ﻛﺎري ﭼﻴﺴﺖ؟ ﭼﻪ ﻧﺴـﺒﺘﻲ ﺑـﺎ ﺗـﻮ دارد؟ ﭼـﺮا ﺑـﺎ او ﮔﻔﺘﮕـﻮ‬
‫ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ‪ .‬ﭼﺮا ﺑﻪ داﻧﺸﮕﺎه ﻧﻤﻲروي؟ اﮔﺮ ﺗﻮ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ او را ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻲ ﭘﺲ در ﻳﻚ ﮔﻮﺷـﻪ‬
‫ﺑﺎ او ﺑﻨﺸﻴﻦ و ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﻧﻴﺎز دارد ﺑـﺎ او ﺳـﺨﻦ ﺑﮕـﻮ‪ .‬اﻣـﺎ ﺧـﻴﺲﻧﻤـﻮدن ﭼﻬـﺮهاش از ﻋـﺮق‬
‫ﺷﺮﻣﻨﺪﮔﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ و ﻧﺒﺎﻳﺪ او را در ﺟﻤﻊ ﺷﺮﻣﻨﺪه ﺳﺎﺧﺖ!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ِ » :‬ﻣ ْﻦ ُﺣ ْﺴ ِﻦ إِ ْﺳ َﻼ ِم ا َﳌ ْﺮ ِء ﺗ َْﺮ ُﻛ ُﻪ َﻣﺎ َﻻ َﻳ ْﻌﻨ ِ ِﻴﻪ« »از زﻳﺒﺎﻳﻲﻫﺎي اﺳﻼم در‬
‫وﺟﻮد ﺷﺨﺺ‪ ،‬اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در آﻧﭽﻪ ﺑﻪ او ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ ،‬دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬
‫آﮔﺎه ﺑﺎش! ﻣﻮﺿﻮع را ﺑﺰرﮔﺘﺮ از ﺣﺠﻤﺶ ﮔﻨﺪه ﻧﻜﻦ‪ .‬ﻣﺪﺗﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺳـﻔﺮ‬
‫ﻧﻤﻮدم و ﺳﺮﮔﺮم ﭼﻨﺪ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﺑﻮدم و ﺑﺎ ﻳﻚ ﺟﻮان اﻧﺪﻳﺸﻤﻨﺪي ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮدم ﺗﺎ دو ﭘﺴـﺮم‪،‬‬
‫ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ و اﺑﺮاﻫﻴﻢ را ﺑﻪ ﻳﻚ ﺣﻠﻘﻪ ﺣﻔﻆ ﻗﺮآن‪ ،‬ﻳﺎ ﻳﻚ ﻣﺮﻛﺰ ﺗﻔﺮﻳﺤـﻲ ﺗﺎﺑﺴـﺘﺎﻧﻲ ﺑﺒـﺮد و‬
‫دوﺑﺎره ﺑﻌﺪ از ﻋﺸﺎء آنﻫﺎ را ﺑﻴﺎورد‪ .‬ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ده ﺳﺎل ﻋﻤﺮ داﺷﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻣـﻦ ﺗﺮﺳـﻴﺪم ﻛـﻪ‬
‫اﻳﻦ ﺟﻮان از ﺑﺎب ﻓﻀﻮﻟﻲ ﺳﺆاﻻﺗﻲ ﺑﻲرﺑﻂ از او ﺑﭙﺮﺳﺪ‪ :‬اﺳﻢ ﻣﺎدرت ﭼﻴﺴـﺖ؟ ﺧﺎﻧـﻪيﺗـﺎن‬
‫ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﭼﻨﺪ ﺑﺮادرﻳﺪ؟ ﭘﺪرت ﭼﻪﻗﺪر ﭘﻮل ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﻲدﻫﺪ؟ ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ را آﮔـﺎه‬
‫ﻧﻤﻮدم و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﮔﺮ از ﺗﻮ ﺳﺆال ﺑﻲرﺑﻄﻲ ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪ .‬ﺑﮕـﻮ‪» :‬از زﻳﺒـﺎﻳﻲﻫـﺎي اﺳـﻼم در وﺟـﻮد‬
‫ﺷﺨﺺ‪ ،‬اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در آﻧﭽﻪ ﺑﻪ او ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻤـﻲﺷـﻮد‪ ،‬دﺧﺎﻟـﺖ ﻧﻜﻨـﺪ« و اﻳـﻦ ﺣـﺪﻳﺚ را‬
‫ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺗﻜﺮار ﻧﻤﻮدم ﺗﺎ آن را ﺣﻔﻆ ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﺎ ﺑﺮادرش ﺳﻮار ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺷﺪﻧﺪ و ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻴﻤﻨﺎك ﺑﻮد‪ .‬در‬
‫ﻣﺴﻴﺮ راه ﺟﻮان ﺑﺎ ﻧﺮﻣـﻲ ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﺣﺎﻟـﺖ ﭼﻄـﻮر اﺳـﺖ ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ؟ ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑـﺎ‬
‫ﻫﻮﺷﻴﺎري ﻛﺎﻣﻞ ﺟﻮاب ﻣﻲدﻫﺪ‪ :‬زﻧﺪه ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬ﺟﻮان ﻣﺴﻜﻴﻦ ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﻛـﻪ او را ﻧـﺮم و آرام‬

‫در اﻣﻮر ﺑﻲﻣﻌﻨﺎ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ‬

‫‪167‬‬

‫ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬اﻣﺮوز ﺷﻴﺦ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ دارد؟ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻛﻮﺷﺶ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪﻳﺚ را ﺑـﻪ‬
‫ﻳﺎد آوري ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺣﺎﻓﻈﻪاش ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﺪ‪ :‬در آﻧﭽﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻮ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻴﺴﺖ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ‪ .‬ﺟﻮان ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺪف ﻣﻦ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در آن‬
‫ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻢ و اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﻢ‪ .‬ﺑﺎز ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ او ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ او را ﻓﺮﻳﺐ دﻫﺪ ﻟﺬا‬
‫دوﺑﺎره ﺗﻜﺮار ﻣﻲﻛﻨﺪ؛ آﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻴﺴﺖ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ‪ .‬ﺑﺎز ﺟﻮان ﻣﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﺑﺒﺨﺸـﻴﺪ‬
‫ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻣﻨﻈﻮرم‪ ...‬ﺑﺎز ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﺪ‪ :‬آﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﺗـﻮ ﻣﺮﺑـﻮط ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬دﺧﺎﻟـﺖ‬
‫ﻧﻜﻦ‪ .‬آنﻫﺎ در ﻃﻮل ﻣﺪت اﻳﻦ ﺳﻔﺮ در اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺮﻣـﻲﮔﺮدﻧـﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﺎ اﻓﺘﺨﺎر ﺑﺎ ﻣﻦ ﻣﻮﺿـﻮع را در ﻣﻴـﺎن ﮔﺬاﺷـﺖ‪ .‬ﻣـﻦ ﺧﻨﺪﻳـﺪم و‬
‫ﻣﺠﺪداً ﻣﻮﺿﻮع را ﺑﺮاﻳﺶ ﺗﻔﻬﻴﻢ ﻧﻤﻮدم‪.‬‬

‫آﻣﻮزش ﻓﺮد ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ راﻫﻜﺎر‪...‬‬
‫»ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺠﺎﻫﺪه ﺑﺎ ﻧﻔﺲ در آزادي از دﺧﺎﻟﺖ در ﻛﺎر دﻳﮕـﺮان‪ ،‬اﺑﺘـﺪا ﺧﺴـﺘﻪﻛﻨﻨـﺪه‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ در ﭘﺎﻳﺎن آرامﺑﺨﺶ اﺳﺖ«‪.‬‬

‫ﺑﺎ اﻓﺮاد ﻓﻀﻮل ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﻨﻲ؟‬
‫ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم – ﺑﺪون اﺟﺎزه – ﻣﻮﺑﺎﻳﻠﺖ را ﺑﺮﻣﻲدارﻧﺪ و ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺧﻮاﻧـﺪن‬
‫ﭘﻴﺎمﻫﺎﻳﺶ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫از دوﺳﺘﻢ در ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪي ﻋﻤﻮﻣﻲ‪ ،‬ﺟﻬﺖ ﺻﺮف ﺷﺎم دﻋﻮت ﺑـﻪ ﻋﻤـﻞ آورده ﺑﻮدﻧـﺪ و‬
‫ﻣﺤﻞ ﭘﺬﻳﺮاﺋﻲ او در ﻛﻨﺎر ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﻗﻀﺎت ﺑﻮد و ﺗﻤﺎم ﻣﺪﻋﻮﻳﻴﻦ ﺟﻠﺴﻪ از ﺷﺨﺼـﻴﺖﻫـﺎي‬
‫ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬دوﺳﺘﻢ در ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﻧﺸﺴﺖ و از ﻫﺮ دري ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺳﺨﻦ ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻮﺑﺎﻳﻠﺶ در ﺟﻴﺐ او ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﻟﺬا آن را ﺑﻴﺮون آورد و روي ﻣﻴﺰي ﻛـﻪ در ﻛﻨـﺎرش‬
‫ﺑﻮد ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺷﻴﺨﻲ ﻛﻪ در ﻛﻨﺎرش ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﺳﺮﮔﺮم ﺳﺨﻦ ﺑﺎ او ﺑﻮد‪ ،‬از ﺑـﺎب ﻋـﺎدت ﮔﻮﺷـﻲ را‬
‫ﺑﺮداﺷﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺻـﻔﺤﻪي آن ﻧﮕـﺎه ﻛـﺮد‪ ،‬رﻧﮕـﺶ ﭘﺮﻳـﺪ و دو ﻣﺮﺗﺒـﻪ آن را ﺳـﺮ ﺟـﺎﻳﺶ‬
‫ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬دوﺳﺘﻢ ﻛﻪ ﺧﻨﺪهي ﻋﻤﻴﻘﻲ او را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑـﻮد آن را ﭘﻨﻬـﺎن ﻛـﺮد‪ .‬وﻗﺘـﻲ از آﻧﺠـﺎ‬
‫ﺑﻴﺮون ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﻫﻤﺮاه او در ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ ﺳﻮار ﺷﺪم‪ .‬ﻣﻦ ﻧﻴﺰ – ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﺷـﻴﺦ – ﮔﻮﺷـﻲاش را‬
‫ﺑﺮداﺷﺘﻢ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺻﻔﺤﻪاش ﻧﮕﺎه ﻛﺮدم ﺧﻨﺪهام ﮔﺮﻓﺖ و ﻏﺮق در ﺧﻨﺪه ﺷﺪم‪.‬‬
‫ﻣﻲداﻧﻲ ﭼﺮا؟ ﻋﺎدﺗﺎً ﻣﺮدم ﺑﺮ ﺻﻔﺤﻪي ﮔﻮﺷﻲﺷﺎن ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻨﺪ از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﺑـﻪ ذﻛـﺮ‬
‫ﺧﺪا ﻣﺸﻐﻮل ﺑﺎش‪ ،‬ﻳﺎ‪ ...‬اﻣﺎ دوﺳﺘﻢ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ :‬ﺗﻠﻔﻦ را ﺳﺮ ﺟﺎﻳﺶ ﺑﮕﺬار ﻓﻀﻮل!‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺮدم در اﻣﻮر ﺷﺨﺼﻲ دﻳﮕﺮان دﺧﺎﻟـﺖ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﻲ‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻲ در ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺷﻤﺎ ﺳﻮار ﻣﻲﺷﻮد و داﺷﺒﺮد آن را ﺑﺎز ﻣﻲﻛﻨـﺪ و ﺑـﻪ آﻧﭽـﻪ در‬
‫داﺧﻞ آن اﺳﺖ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﻨﺪ! زﻧﻲ ﻛﻴﻒ زن دﻳﮕﺮ را ﺑﺎز ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﺗﻴﻚ ﻳـﺎ ﺳـﺎق ﭼﺸـﻢ و‬
‫رﻳﻤﻞ او را ﺑﺮدارد و ﮔﺎﻫﻲ ﻛﺴﻲ ﺑﺎ ﺗﻮ ﺗﻤﺎس ﻣﻲﮔﻴﺮد و ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬ﻛﺠﺎﻳﻲ؟ ﺗـﻮ ﻣـﻲﮔـﻮﻳﻲ‪:‬‬
‫ﻣﻦ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻫﺴﺘﻢ‪ ،‬وي ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬ﻛﺠﺎ؟ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﻫﻤﺮاﻫﺖ اﺳﺖ؟‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﻛﻪ ﺑﺎ آنﻫﺎ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﺑﺎ اﻳﻦ اﺳﻠﻮب ﺑﺎ ﻣﺎ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻣﺎ‬
‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨﻴﻢ؟ ﻣﻬﻢ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ آنﻫﺎ را از دﺳﺖ ﻧﺪﻫﻴﻢ‪ ،‬ﻛﻮﺷﺶ ﻛﻦ ﺗﺎ از‬

‫ﺑﺎ اﻓﺮاد ﻓﻀﻮل ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﻨﻲ‬

‫‪169‬‬

‫ﭼﭗﺷﺪن ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ اﻓﺮاد ﺑﺮﺣﺬر ﺑﺎﺷﻲ‪ .‬ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎش ﻛﺴﻲ از دﺳﺖ ﺗﻮ ﻧﺎراﺣﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮاي‬
‫ﺑﻴﺮونﺷﺪن از اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺴﻴﺎر ﻫﻮﺷﻴﺎر ﺑﺎش‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺗﻮ و او ﻣﺸﻜﻠﻲ ﭘﻴﺶ آﻳﺪ‪.‬‬
‫در ﺑﻪ دﺳﺖآوردن دﺷﻤﻨﺎن ﻳﺎ از دﺳﺖدادن دوﺳﺘﺎن ﺳـﻬﻞاﻧﮕـﺎري ﻣﻜـﻦ‪ ،‬ﻫﺮﭼﻨـﺪ ﻛـﻪ‬
‫اﺳﺒﺎب زﻳﺎدي ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻛﺎر دﺳﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻫﻢ دﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ اﺳﻠﻮبﻫﺎ در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻃﻔﻴﻠﻲﻫﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﺳﺆال ﺑﺎ ﺳﺆال ﻳـﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ‬
‫اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع دﻳﮕﺮي اﺳﺖ ﺗﺎ او ﺳﺆال اوﻟﺶ را ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺜﻼً اﮔﺮ از ﺗﻮ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪:‬‬
‫ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪات ﭼﻪﻗﺪر اﺳﺖ؟ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ و ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﮕـﻮ‪ :‬ﭼـﺮا ﻣﮕـﺮ ﺑـﺮاﻳﻢ ﺷـﻐﻞ‬‫ﺑﻬﺘﺮي ﭘﻴﺪا ﻛﺮدي؟‬
‫ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻧﻪ اﻣﺎ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﺑﺪاﻧﻢ‪.‬‬‫ﺑﺎز ﺷﻤﺎ ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻣﻴﺰان ﺣﻘﻮق در اﻳﻦ روزﻫـﺎ ﻣﺸـﻜﻞ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و ﺑـﻪ ﻇـﺎﻫﺮ ﺳـﺒﺐ آن‬
‫ﺑﺎﻻرﻓﺘﻦ ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻔﺖ اﺳﺖ!‬
‫ﻗﻄﻌﺎ او ﺧﻮاﻫﺪ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪:‬‬
‫ ﺑﻨﺰﻳﻦ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ ﭼﻪ رﺑﻄﻲ دارد؟ ﺑﺎز ﺷﻤﺎ ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻧﻔﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﻮرم ﻣﻲﺷـﻮد‪.‬‬‫ﻣﮕﺮ ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺟﻨﮓﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آن ﺑﻪ ﭘﺎ ﻣﻲﺧﻴﺰد؟‬
‫ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧﻴﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬زﻳﺮا ﺟﻨﮓﻫﺎ اﺳﺒﺎب دﻳﮕﺮي دارﻧﺪ و ﺟﻬﺎن اﻣـﺮوز ﭘـﺮ‬‫از ﺟﻨﮓ و آﺷﻮب اﺳﺖ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ او ﺳﺆال اوﻟـﺶ را ﻓﺮاﻣـﻮش ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‪) .‬ﻫـﺎن! ﻧﻈـﺮت‬
‫ﭼﻴﺴﺖ؟ آﻳﺎ ﺑﺎ ﻫﻮﺷﻴﺎري از اﻳﻦ ﻣﻮﻗﻒ ﺑﻴﺮون ﻧﺸﺪي؟(‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﮔﺮ از ﺷﻐﻠﺖ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﻳﺎ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﻛﺠﺎ ﺳﻔﺮ ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ از او ﺑﭙـﺮس‪ :‬آﻳـﺎ ﻫﻤـﺮاه‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﺳﻔﺮ ﻣﻲآﻳﻲ‪ .‬او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻧﻤﻲداﻧﻢ! اﻣﺎ ﺗﻮ ﺑﻪ او ﺑﮕﻮ اﮔـﺮ ﺑـﺎ ﻣـﻦ ﻣـﻲآﻳـﻲ ﺑﻠـﻴﻂ ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻬﺪهي ﺷﻤﺎﺳﺖ در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم وارد ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻠﻴﻂ ﻣﻲﺷﻮد و ﻣﻮﺿـﻮع اﺻـﻠﻲ را ﻓﺮاﻣـﻮش‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ از اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﻮاﺿﻊ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﻣﺎ و دﻳﮕﺮان ﻣﺸﻜﻞ‬
‫ﭘﻴﺶ ﺑﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺮون آﻳﻴﻢ‪.‬‬

‫‪170‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫وﻗﻔﻪ‪...‬‬
‫»وﻗﺘﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻓﺮد ﻓﻀﻮل ﻛﻪ در اﻣﻮر ﺑﻲرﺑﻂ دﺧﺎﻟﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪي ﺑـﻪ ﺧـﻮﺑﻲ از‬
‫آن ﻣﻮﻗﻮف ﺑﻴﺮون ﺷﻮ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ او را ﺟﺮﻳﺤﻪدار ﻛﻨﻲ«‪.‬‬

‫اﻧﺘﻘﺎد ﻧﻜﻦ‬
‫ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ دوﺳﺘﺶ ﺳﻮار ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اوﻟﻴﻦ ﻛﻠﻤﻪي ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اوه! ﺧﻴﻠﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻓﺮﺳـﻮده‬
‫و از رده ﺧﺎرج اﺳﺖ!‬
‫وﻗﺘﻲ وارد ﺧﺎﻧﻪاش ﻣﻲﺷﻮد و اﺛﺎﺛﻴﻪاش را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اوه ﻫﻨﻮز اﺳﺒﺎب ﺧﺎﻧﻪات را‬
‫ﻋﻮض ﻧﻜﺮدي؟!‬
‫وﻗﺘﻲ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﺎﺷـﺎء اﷲ‪ .‬ﭼـﻪﻗـﺪر ﻗﺸـﻨﮓ و زﻳﺒﺎﻳﻨـﺪ‪ .‬اﻣـﺎ ﭼـﺮا‬
‫ﻟﺒﺎسﻫﺎي ﻗﺸﻨﮓﺗﺮي ﺑﻪ آنﻫﺎ ﻧﻤﻲﭘﻮﺷﺎﻧﻲ؟! وﻗﺘﻲ ﻫﻤﺴﺮش ﺑﻪ او ﻏﺬا ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﺣـﺎل‬
‫آن ﻛﻪ ﺑﻴﭽﺎره ﺳﺎﻋﺖﻫﺎ ﺑﺮاي ﺗﻬﻴﻪاش زﺣﻤـﺖ ﻛﺸـﻴﺪه اﺳـﺖ‪ .‬اﻧـﻮاع ﻏـﺬاﻫﺎ و رﻧـﮓﻫـﺎ را‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎز ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اي ﺧﺪاي ﻣﻦ! ﺑﺮﻧﺞ ﭘﺨﺖ ﻧﻜﺮدي؟ ﻛﻢ ﻧﻤﻜﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻏﺬا ﻣـﻮرد ﺗﻤﺎﻳـﻞ‬
‫ﻣﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻣﻴﻮهﻓﺮوﺷﻲ و ﻣﻴﺪان ﺗﺮه ﺑـﺎر ﻣـﻲرود‪ ،‬ﻣـﻲﺑﻴﻨـﺪ ﺑـﺎزار ﻣﻤﻠـﻮ از اﻧـﻮاع ﻣﻴـﻮهﻫﺎﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻲﭘﺮﺳﺪ‪ :‬اﻧﺒﻪ ﻫﺴﺖ؟ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻐﺎزه ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪:‬ﻧﻪ‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻴﻮه در ﻓﺼﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﺷـﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻫﻨﺪواﻧﻪ ﭼﻄﻮر؟ او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻧﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬رﻧﮓ آن ﺷﺨﺺ ﻋـﻮض ﻣـﻲﺷـﻮد و‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺷﻤﺎ ﻫﻴﭽﻲ ﻧﺪاري‪ .‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻣﻐﺎزه ﺑﺎز ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ! و ﺳﭙﺲ ﺑﻴﺮون ﻣﻲرود و ﻓﺮاﻣﻮش‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﻣﻐﺎزه ﭼﻬﻞ ﻧﻮع ﻣﻴﻮه دﻳﮕﺮ وﺟﻮد دارد‪.‬‬
‫آري! ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﻧﺘﻘﺎدﻫﺎي ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﻋﺮﺻﻪ را ﺑﺮاي ﺗﻮ ﺗﻨـﮓ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬از‬
‫ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي ﺧﻮشﺷﺎن ﻧﻤﻲآﻳﺪ‪ .‬ﻟﺬا در ﻏﺬا ﺟﺰ ﻣﻮﻳﻲ ﻛـﻪ ﺳـﻬﻮاً در آن اﻓﺘـﺎده و در ﻟﺒـﺎس‬
‫ﺗﻤﻴﺰ ﺟﺰ ﻧﻘﻄﻪي ﻛﻪ ﺟﻮﻫﺮي ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺑﺮ آن ﺟﺎري ﺷﺪه و در ﻛﺘـﺎب ﻣﻔﻴـﺪ ﺟـﺰ‬
‫اﺷﺘﺒﺎه ﭼﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﻬﻮاً در آن واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻴﺰ دﻳﮕﺮي ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﻨـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﻫـﻴﭽﻜﺲ از اﻧﺘﻘـﺎدات‬
‫آﻧﺎن در اﻣﺎن ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪﻛﻨﻨﺪه و ﻧﻘﻄﻪﮔﻴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮ ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼﻚ ﺑﺎرﻳﻚﺑـﻴﻦ‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬
‫دوﺳﺘﻲ داﺷﺘﻢ ﻛﻪ از دوره دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن و داﻧﺸﮕﺎه ﺑﺎﻫﻢ رﻓﻴﻖ ﺑﻮدﻳﻢ و ﻫﻨﻮزﻫﻢ ﺑﺎ ﻫﻤـﺪﻳﮕﺮ‬
‫راﺑﻄﻪ دارﻳﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﻳﺎدم ﻧﻴﺴﺖ اﻳﻦ دوﺳﺘﻢ از ﭼﻴﺰي ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﺪ و ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪ :‬ﺧـﻮب اﺳـﺖ‪ .‬در‬

‫‪172‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻣﻮرد ﻛﺘﺎﺑﻲ ﻛﻪ ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻛﺮدم و ﺗﻌﺪاد زﻳـﺎدي از آن اﻇﻬـﺎر ﺧﺮﺳـﻨﺪي و ﺳـﺘﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و‬
‫ﺻﺪﻫﺎ ﻫﺰار ﻧﺴﺨﻪ از آن ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ‪ ،‬از وي ﭘﺮﺳﻴﺪم‪ :‬ﺑﺎ ﻳـﻚ ﺧﻮﻧﺴـﺮدي ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫واﷲ ﺧﻮب اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ در آن داﺳﺘﺎﻧﻲ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ وﺟﻮد دارد‪ ،‬از ﺧﻂ درﺷﺘﺶ ﺧﻮﺷﻢ ﻧﻴﺎﻣـﺪ و‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ ﭼﺎﭘﺶ ﻧﻴﺰ ﻧﺎﻣﺮﻏﻮب اﺳﺖ و‪...‬‬
‫روزي از وي در ﻣﻮرد ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻓﻼن ﺷﺨﺺ ﭘﺮﺳﻴﺪم؟ اﻣﻜﺎن ﻧﺪاﺷـﺖ ﻛـﻪ از ﺟﻨﺒـﻪي‬
‫درﺧﺸﺎن ﻣﺜﺒﺖ آن ﻳﺎد ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ وي ﺑﺮ ﻣﻦ از ﻛﻮه ﻧﻴﺰ ﺳﻨﮕﻴﻦﺗﺮ ﺷﺪ و ﭼﻨﺎن ﺷﺪم ﻛـﻪ‬
‫ﻫﺮﮔﺰ در ﻣﻮرد ﭼﻴﺰي ﻧﻈﺮش را ﻧﺨﻮاﻫﻢ‪ ،‬ﭼﻮن از ﻗﺒﻞ او را ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻢ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺷﻜﻞ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ از ﻫﻤﻪي ﻣﺮدم ﺧﻮاﻫﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﺜﺎﻟﻲ و اﻟﮕﻮ اﺳﺖ‪ .‬از ﻫﻤﺴـﺮش‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﻛﻪ ﺧﺎﻧﻪاش در ﻃﻮل ‪ 24‬ﺳﺎﻋﺖ ‪ %100‬ﺗﻤﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻴﺰ از او ﻣـﻲﺧﻮاﻫـﺪ ﺗـﺎ در‬
‫ﻃﻮل ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻧﻈﻴﻒ و آراﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و اﮔﺮ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ ﺑﺮاﻳﺶ آﻣﺪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻏﺬا را‬
‫ﭘﺨﺖ ﻛﻨﺪ و ﻫﺮﮔﺎه ﺑﺎ او ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ ﻻزم اﺳﺖ زﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن را ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪ .‬ﻫﻤـﻴﻦ اﺳـﺖ‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد و ﻣﻨﺶ او ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ‪ .‬در ﻫﺮﭼﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ‪ %100‬ﺑﺎ او اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺑـﺎ‬
‫دوﺳﺘﺎن و ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ در ﺧﻴﺎﺑﺎن و ﺑﺎزار و‪ ...‬ﺑﺎ او ﻣﻌﺎﺷﺮت ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫و اﮔﺮ ﻳﻜﻲ از آﻧﺎن ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﻛﺮد او را ﺑﺎ زﺑﺎﻧﺶ ﻣﻲﺧﻮرد و ﺑﻪ ﺷﺪت وي را ﻣﻮرد اﻧﺘﻘـﺎد‬
‫ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ و ﻣﺮﺗﺐ از او ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻲﮔﻴﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺮدم از او ﻣﻠﻮل و ﺧﺴﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ؛ زﻳﺮا‬
‫او در ﺻﻔﺤﻪي ﺳﻔﻴﺪ ﺟﺰ ﺳﻴﺎﻫﻲ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛـﻪ در ﭼﻨـﻴﻦ وﺿـﻌﻴﺘﻲ اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺘـﺎً ﺧــﻮدش را ﻣــﻮرد ﺷــﻜﻨﺠﻪ و ﺗﻌـﺬﻳﺐ ﻗــﺮار داده اﺳــﺖ و ﻧﺰدﻳﻜﺘــﺮﻳﻦ اﻓــﺮاد از او‬
‫ﺧﻮشﺷﺎن ﻧﻤﻲآﻳﺪ و از ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ او اﻇﻬﺎر ﺗﻨﻔﺮ و ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫إذا أﻧـــــﺖ ﱂ ﺗﴩـــــب ﻣـــــﺮار ًا ﻋـــــﲆ اﻟﻘـــــﺬا‬

‫إذا ﻛـــــــﻨﺖ ﻓـــــــﻲ ﻛــــــﻞ اﻷﻣــــــﻮر ﻣﻌﺎﺗﺒــــــ ًﺎ‬

‫ﻇﻤﺌـــــﺖ‪ ,‬وأي اﻟﻨـــــﺎس ﺗﺼـــــﻔﻮ ﻣﺸـــــﺎرﺑﻪ?!‬
‫رﻓـــــــﻴﻘﻚ ﻟــــــﻦ ﺗﻠـــــــﻖ اﻟـــــــﺬي ﺳــــــﺘﻌﺎﺗﺒﻪ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬وﻗﺘﻲ ﺗﻮ ﺑﺎر ﺑﺎر ﺑﺮ ﺧﺎﺷﺎﻛﻲ ﻛﻪ در آب اﻓﺘﺎده اﺳﺖ‪ ،‬آب ﻧﻨﻮﺷﻲ ﺗﺸﻨﻪ ﻣـﻲﺷـﻮي؛‬
‫زﻳﺮا ﭼﻪ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺎﺳﻪي آﺑﺨﻮرياش ﺗﻤﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ؟«‬

‫اﻧﺘﻘﺎد ﻧﻜﻦ‬

‫‪173‬‬

‫»و وﻗﺘﻲ ﺗﻮ در ﻫﺮ اﻣﺮ دوﺳﺘﺖ را ﻣﻮرد ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫـﻲ‪ ،‬ﻫﺮﮔـﺰ دوﺳـﺘﺖ را ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻮرد ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻗﺮار دادي ﻣﻼﻗﺎت ﻧﺨﻮاﻫﻲ ﻛﺮد«‪.‬‬
‫ﺳﺒﺤﺎن اﷲ! ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪] ﴾(#θä9ωôã$$sù óΟçFù=è% #sŒÎ)uρ﴿ :‬اﻷﻧﻌﺎم‪ [152 :‬ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬وﻗﺘﻲ ﺳﺨﻦ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ در ﮔﻔﺘﺎرﺗﺎن ﻋﺪل و اﻧﺼﺎف را ﻣﺮاﻋﺎت ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ«‪.‬‬
‫ﻣﺎدرﻣﺎن ﻋﺎﻳﺸﻪ ل در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺗﻌﺎﻣـﻞ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬را ﺑـﺎ ﻣـﺮدم ﺑﻴـﺎن ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‪،‬‬
‫ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪» :‬ﻫﺮﮔﺰ رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬از ﻏـﺬاﻳﻲ اﻳـﺮاد ﻧﻤـﻲﮔﺮﻓـﺖ اﮔـﺮ اﺷـﺘﻬﺎ داﺷـﺖ از آن‬
‫ﻣﻲﺧﻮرد و اﻻ آن را ﺗﺮك ﻣﻲﻛﺮد«)‪.(1‬‬
‫آري‪ ،‬در ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي ﻣﺸﻜﻞ درﺳﺖ ﻧﻤﻲﻛﺮد‪.‬‬
‫اﻧﺲ ‪ ‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪» :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻧﻪ ﺳﺎل ﻣﺸﻐﻮل ﺧﺪﻣﺖ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﻮدم ﻫﻴﭽﮕـﺎه‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد ﻧﺪارم ﻛﻪ ﻛﺎري اﻧﺠﺎم دﻫﻢ و ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﭼﺮا ﭼﻨﻴﻦ و ﭼﻨﺎن ﻛﺮدي؟ و از ﻫﻴﭻ ﻛـﺎري ﺑـﺮ‬
‫ﻣﻦ اﻳﺮاد ﻧﮕﺮﻓﺖ و ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻪ ﻣﻦ اُف‪ ‬ﻧﮕﻔﺖ«‪.‬‬
‫او اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﻮد و ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻣﻦ دﻋﻮت ﺑﻪ ﺗﺮك ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻳﺎ‬
‫ﺳﻜﻮت در ﻣﻮاﻗﻊ اﺷﺘﺒﺎه ﻧﻤﻲدﻫﻢ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ در ﻫﺮ ﻛﺎري ﺑﺎرﻳﻚﺑﻴﻦ ﻧﺒﺎش‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در اﻣﻮر‬
‫دﻧﻴﻮي‪ ،‬ﻋﺎدت ﻛﻦ در اﻣﻮر ﻫﻤﻨﻮا ﺑﺎﺷﻲ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ دروازهات را زد و ﺗـﻮ از او اﺳـﺘﻘﺒﺎل ﻛـﺮدي و وي را ﺑـﻪ داﺧـﻞ ﻣﻴﻬﻤـﺎن‬
‫ﺧﺎﻧﻪات ﺗﻌﺎرف ﻧﻤﻮدي و ﺑﺮاﻳﺶ ﭼﺎي آوردي‪ ،‬او اﺳﺘﻜﺎن را ﺑﺮﻣﻲدارد وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﭼﺎﻳﻲ ﻧﮕﺎه‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﭼﺮا اﺳﺘﻜﺎن را ﭘﺮ ﻧﻜﺮدي؟ ﺷﻤﺎ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬اﺿﺎﻓﻪاش ﻛﻨﻢ؟ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻧﻪ‪ .‬ﻧﻪ‪.‬‬
‫ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ‪ .‬آب ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ و ﺷﻤﺎ ﺑﺮاﻳﺶ آب ﻣﻲآوري‪ .‬وﻗﺘﻲ آبﻫﺎ را ﻣﻲﺧﻮرد ﻣﻲﮔﻮﻳـﺪ‪:‬‬
‫آبﻫﺎﻳﺘﺎن ﭼﻪﻗﺪر ﮔﺮم اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻛﻮﻟﺮ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻛﻮﻟﺮﺗﺎن ﺳﺮد ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ! و‬
‫از ﮔﺮﻣﻲ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ آﻳﺎ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺣﻀـﻮر اﻳـﻦ اﻧﺴـﺎن را در ﺧﺎﻧـﻪات اﺣﺴـﺎس‬
‫ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ؟ آﻳﺎ آرزو ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ ﻛﻪ از ﺧﺎﻧﻪات ﺑﻴﺮون ﺷﻮد و دو ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﺮﻧﮕﺮدد!؟‬

‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫‪174‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﺮدم از اﻧﺘﻘﺎد زﻳﺎد ﺧﻮشﺷﺎن ﻧﻤﻲآﻳﺪ؛ اﻣﺎ اﮔﺮ ﺑﻪ آن ﻧﻴﺎز داﺷـﺘﻲ‪ ،‬ﭘـﺲ ﺑـﻪ آن‬
‫روﻛﺶ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻜﺶ و ﺳﭙﺲ آن را ﺗﻘﺪﻳﻢ اﻓﺮاد ﻛﻦ و آن را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد‪ ،‬ﻳﺎ اﺳﻠﻮب‬
‫ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺎ اﻟﻔﺎظ ﻋﺎﻣﻴﺎﻧﻪ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻛﻦ‪.‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻛﺴﻲ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﺑـﺎ او ﺗﻘﺎﺑـﻞ ﻧﻤـﻲﻛـﺮد‪،‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﺮا ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺮدم ﭼﻨﻴﻦ و ﭼﻨﺎن ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ در ﺑﮕﻮ ﺗﺎ دﻳﻮار ﺑﺸﻨﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺎري ﺳﻪ ﺟﻮان ﭘﺮﺟﻮش ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻧﺒﻮي آﻣﺪﻧﺪ و ﻣﻲﺧﻮاﺳـﺘﻨﺪ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﻋﺒـﺎدت و ﻧﻤـﺎز‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬را ﺑﺪاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻟﺬا از ازواج ﻣﻄﻬﺮات از اﻋﻤﺎل ﻣﺨﻔﻴﺎﻧﻪي وي ﭘﺮﺳـﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴـﺮان‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺟﻮاب دادﻧﺪ ﻛﻪ وي ﮔﺎﻫﻲ روزه ﻣﻲﮔﻴﺮد و ﮔﺎﻫﻲ اﻓﻄﺎر ﻣﻲﻛﻨـﺪ‪ .‬ﺑﺨﺸـﻲ از‬
‫ﺷﺐ را ﺑﻪ ﺧﻮاب و ﭘﺎرهاي را ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺳﭙﺮي ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬آنﻫﺎ ﺑـﺎ ﻫﻤـﺪﻳﮕﺮ ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬او رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪاﺳﺖ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﮔﻨﺎﻫﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪ و آﻳﻨﺪهاش را ﺑﺨﺸﻴﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻫﺮﻛـﺪام ﻳـﻚ ﺗﺼـﻤﻴﻢ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻳﻜﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ازدواج ﻧﻤﻲﻛﻨﻢ و ﻫﻤﻮاره ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠـﺮد ﻣـﻲﻣـﺎﻧﻢ و ﺑـﻪ‬
‫ﻋﺒﺎدت ﺧﺪا ﻣﺸﻐﻮل ﻣﻲﺷﻮم‪.‬‬
‫دﻳﮕﺮي ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺪاوم ﻫﺮ روز‪ ،‬روزه ﻣﻲﮔﻴﺮم‪ .‬ﺳﻮﻣﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺮﮔـﺰ ﺷـﺐ‬
‫ﻧﻤﻲﺧﻮاﺑﻢ و در ﻃﻮل ﺷﺐ ﺑﻪ ﻧﻤﺎز و ﻋﺒﺎدت ﻣﺸﻐﻮل ﻣﻲﺷﻮم‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬از ﺗﺼـﻤﻴﻢ‬
‫آنﻫﺎ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮش رﻓﺖ و ﺧﺪاوﻧﺪ را ﺣﻤﺪ و ﺛﻨﺎ ﮔﻔﺖ و ﺳـﭙﺲ ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫ﭼﺮا ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺮدم! )ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﻣﺒﻬﻢ‪ .‬ﻧﮕﻔﺖ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ و ﻓﻼﻧﻲ( ﭼﺮا ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺮدم ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫و ﭼﻨﺎن ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬اﻣﺎ ﻣﻦ ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﻢ و ﻣﻲﺧﻮاﺑﻢ و روزه ﻣﻲﮔﻴﺮم و اﻓﻄﺎر ﻣﻲﻛـﻨﻢ و ﺑـﺎ‬
‫زﻧﺎن ازدواج ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﺮﻛﺴﻲ از ﺳﻨﺖ و روش ﻣﻦ اﻋﺮاض ﻧﻤﺎﻳﺪ از ﻣﻦ ﻧﻴﺴﺖ)‪.(1‬‬
‫ﺑﺎري دﻳﮕﺮ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮد ﻛﻪ اﻓﺮادي ﻫﻤﺮاه او ﻧﻤـﺎز ﻣـﻲﺧﻮاﻧﺪﻧـﺪ و در‬
‫ﺣﻴﻦ ﻧﻤﺎز ﭼﺸﻤﺎنﺷﺎن را ﺑﻪ ﻃﺮف آﺳﻤﺎن ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و در ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻳﻦ اﺷﺘﺒﺎه اﺳﺖ؛ زﻳﺮا‬
‫اﺻﻞ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻊ ﺳﺠﺪه ﻧﮕﺎه ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﭼﺮا ﺑﻌﻀﻲ ﻣـﺮدم‬
‫در ﻧﻤﺎز ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺸﺎن را ﺑﻪ ﻃﺮف آﺳﻤﺎن ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎز آنﻫﺎ از اﻳﻦ ﻛﺎرﺷﺎن ﺑﺎز ﻧﻴﺎﻣﺪﻧـﺪ‬
‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫اﻧﺘﻘﺎد ﻧﻜﻦ‬

‫‪175‬‬

‫و ﻫﻤﻮاره ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آنﻫﺎ را ﺷﺮﻣﻨﺪه ﻧﻜﺮد و اﺳﻢ آنﻫﺎ را ﻧﮕﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻳﺎ از اﻳﻦ ﻛﺎرﺷﺎن ﺑﺎز آﻳﻨﺪ و ﻳﺎ ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺸﺎن رﺑﻮده ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺮﻳﺮه ﻛﻨﻴﺰي در ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ از ﺑﺮدﮔﻲ آزاد ﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا از آﻗـﺎﻳﺶ درﺧﻮاﺳـﺖ‬
‫آزادي ﻧﻤﻮد‪ .‬آﻗﺎﻳﺶ ﺑﻪ او ﺷﺮط ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺑﻪ او ﺑﭙﺮدازد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺮﻳﺮه ﻧﺰد ﺣﻀﺮت ﻋﺎﻳﺸـﻪ‬
‫آﻣﺪ و از او ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺑﻪ او ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ ﻣـﻦ ﻗﻴﻤـﺖ را‬
‫ﺑﻪ اﻫﻞ ﺗﻮ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﺗﻮ آزاد ﻣﻲﺷﻮي‪ ،‬اﻣﺎ وﻻي ﺗﻮ ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﺎﺷﺪ)‪.(1‬‬
‫ﻛﻨﻴﺰ اﻳﻦ ﺧﺒﺮ را ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮادهاش اﻃﻼع داد و آنﻫﺎ از اﻳﻦ ﻛﺎر اﻣﺘﻨﺎع ورزﻳﺪﻧﺪ و ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‬
‫دو ﻓﺎﻳﺪه ﺑﻜﻨﻨﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻗﻴﻤﺖ آزادي و وﻻي او‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﻋﺎﻳﺸﻪ از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﺣـﺮص آنﻫـﺎ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﻣـﺎل و‬
‫ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي اﻳﻦ ﺑﻴﭽﺎره از آزادي ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬آن را ﺧﺮﻳﺪ ﻛﻦ؛ زﻳﺮا وﻻء‬
‫از آن ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮده را آزاد ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ وﻻء از آن ﺗﻮﺳـﺖ وﻗﺘـﻲ ﺗـﻮ ﻫﺰﻳﻨـﻪي‬
‫آزادياش را ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﻮدي و ﺑﻪ ﺷﺮوط آنﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻜﻦ؛ زﻳﺮا اﻳﻦﻫﺎ ﺷﺮوط ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪاﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮ رﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪» :‬ﭼﺮا ﺑﺮﺧﻲ ﻣـﺮدم )و ﻧﻔﺮﻣـﻮد‪ :‬ﺑﻨـﻲ ﻓـﻼن(‬
‫ﺷﺮوﻃﻲ ﻣﻘﺮر ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ در ﻛﺘﺎب ﺧﺪا وﺟﻮد ﻧﺪارﻧﺪ؟ ﻫﺮﻛﺲ ﺷﺮوﻃﻲ ﻣﻘﺮر ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛـﻪ در‬
‫ﻛﺘﺎب ﺧﺪا ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮﻃﻲ اﻋﻤﺎل ﻧﻤﻲﺷﻮد اﮔﺮﭼﻪ ﺻﺪ ﺷﺮط ﻣﻘﺮر ﻧﻤﺎﻳﺪ«)‪.(2‬‬
‫آري‪ ،‬ﺑﺪﻳﻦ ﺷﻜﻞ‪ ،‬از دور ﺑﺎ ﻋﺼﺎ اﺷﺎره ﻛﻦ و ﺑـﺎ آن ﻧـﺰن‪ ،‬ﭘـﺲ ﭼـﻪ زﻳﺒﺎﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﺴﺮت ﻛﻪ در ﻣﻮرد ﻧﻈﺎﻓﺖ ﺧﺎﻧﻪ ﺳﺴﺘﻲ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﺑﮕﻮﻳﻲ‪ :‬دﻳﺸﺐ ﺑﺮاي ﺻﺮف ﺷﺎم ﻧﺰد‬
‫ﻓﻼن دوﺳﺘﻤﺎن ﺑﻮدﻳﻢ و ﻫﻤﮕﻲ از ﻧﻈﺎﻓﺖ او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﻪ ﭘﺴـﺮت ﻛـﻪ در ﻣـﻮرد‬
‫ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺳﻬﻞاﻧﮕﺎري و اﻫﻤﺎل ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﮕﻮﻳﻲ‪ :‬ﻣﻦ از ﻓﺮزﻧﺪ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪي ﻣـﺎن ﭼـﻪﻗـﺪر‬

‫‪ -1‬ﺑﺨﺎري‪.‬‬
‫‪ -2‬وﻻء ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮﮔﺎه ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺮدهاي را آزاد ﻧﻤﻮد وﻻﻳﺶ ﺑﺮ ﺷﺨﺺ آزادﻛﻨﻨﺪه ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨـﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﺷﺨﺺ آزادﻛﻨﻨﺪه در ﺿﻤﻦ وارﺛﺎن اﻳﻦ ﺑﺮده ﭘﺲ از ﻣﺮﮔﺶ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد و ﺑﺎ اﻫﻞ اﻳﻦ ﺑﺮده در ﻣﻴـﺮاث‬
‫ﺷﺮﻳﻚ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬

‫‪176‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺧﻮﺷﻢ ﻣﻲآﻳﺪ ﻳﻚ ﺑﺎر ﻧﺪﻳﺪم ﻛﻪ از ﻣﺴﺠﺪ ﻏﺎﻳﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ در ﺑﮕﻮ ﺗـﺎ دﻳـﻮار ﺑﺸـﻨﻮد‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﺣﻖ دارﻳﺪ ﺑﭙﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭼﺮا ﻣﺮدم اﻧﺘﻘﺎد را دوﺳﺖ ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ‪ :‬زﻳﺮا اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﻘﺺ‬
‫آنﻫﺎ را واﻧﻤﻮد ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻫﻤﻪي ﻣﺮدم ﻛﻤﺎل را دوﺳﺖ دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻜﺎﻳﺘﻲ ﻛﺮدهاﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺷـﺨﺺ ﺳـﺎده ﻟـﻮﺣﻲ ﺧﻮاﺳـﺖ اﻧـﺪﻛﻲ ﺻـﺎﺣﺐ ﺣﻜﻤﺮاﻧـﻲ و‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﻳﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻟﺬا دو ﻟﻴﻮان ﺳﺒﺰ و ﻗﺮﻣﺰ را ﺑﺮداﺷﺖ و آنﻫـﺎ را از آب ﺳـﺮد ﭘـﺮ ﻛـﺮد و‬
‫ﺳﭙﺲ در راه ﻣﺮدم ﻧﺸﺴﺖ و ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬آب ﺳﺮد ﻣﺠﺎﻧﻲ‪ .‬ﻟﺬا اﻓﺮاد ﺗﺸـﻨﻪ ﻧـﺰد‬
‫او ﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ و ﻟﻴﻮان را ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺮداﺷﺘﻪ و آب ﺑﻨﻮﺷﻨﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ اﻳﻦ آﻗﺎ ﻣـﻲدﻳـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﻟﻴﻮان ﺳﺒﺰ را ﻗﺼﺪ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ .‬ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻪ از ﻗﺮﻣﺰ ﺑﻨﻮش و او از ﻗﺮﻣﺰ ﻣﻲﻧﻮﺷﻴﺪ و وﻗﺘـﻲ‬
‫ﻛﺴﻲ دﻳﮕﺮ ﻣﻲآﻣﺪ و ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ از ﻟﻴﻮان ﻗﺮﻣﺰ آب ﺑﻨﻮﺷﺪ او ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻪ از ﺳﺒﺰ ﺑﻨـﻮش و‬
‫اﮔﺮ ﻛﺴﻲ اﻋﺘﺮاض ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ آنﻫﺎ ﭼﻪ ﻓﺮﻗﻲ ﺑﺎﻫﻢ دارﻧﺪ؟ او ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣﺴـﺆﻟﻴﺖ آب ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻬﺪهي ﻣﻦ اﺳﺖ‪ :‬ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ ﺑﻨﻮش ﻳﺎ ﺧﻮدت آب ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻦ‪ .‬ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦ اﺣﺴـﺎس ﻫﻤﻴﺸـﮕﻲ‬
‫ﻣﺮدم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر و ﻣﻬﻢﺑﻮدن اﺳﺖ‪.‬‬

‫زﻧﺒﻮر ﻋﺴﻞ و ﻣﮕﺲ‪...‬‬
‫»ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻧﺒﻮر ﻋﺴﻞ ﺑﺎش ﻛﻪ ﺑﺮ ﮔﻞﻫﺎي ﭘﺎﻛﻴﺰه ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﺪ و از ﻧﺠﺎﺳﺖﻫﺎ دوري ﻣﻲﻛﻨـﺪ و‬
‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﮕﺲ ﻣﺒﺎش ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره دﻧﺒﺎل زﺧﻢﻫﺎﺳﺖ«‪.‬‬

‫ﺗﺤﻜّﻢ ﻧﻜﻦ!‬
‫ﺳﻪ ﭘﺪر را ﺑﺎﻫﻢ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻨﻴـﺪ‪ .‬ﻫﺮﻛـﺪام ﭘﺴﺮﺷـﺎن را در ﺣـﺎﻟﻲ ﻣـﻲﺑﻴﻨﻨـﺪ ﻛـﻪ در وﻗـﺖ‬
‫اﻣﺘﺤﺎﻧﺎت ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻤﺎﺷﺎي ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫اوﻟﻲ‪ :‬ﺑﻪ ﭘﺴﺮش ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪» :‬ﻣﺤﻤﺪ!« درﺳﻬﺎﻳﺖ را ﺑﺨﻮان‪.‬‬
‫دوﻣﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪» :‬ﺻﺎﻟﺢ!« اﮔﺮ درﺳﻬﺎﻳﺖ را ﺑﺨـﻮاﻧﻲ ﻣـﻲﺗـﻮاﻧﻲ و از ﺗﻠﻮﻳﺰﻳـﻮن اﺳـﺘﻔﺎده‬
‫درﺳﺖ ﺑﻜﻨﻲ‪ ،‬ﺧﻮﺑﻪ‪ .‬ﺷﻴﻮه ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻛﺪاﻣﻴﻚ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ؟ ﺷﻜﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺷـﻴﻮه ﺳـﻮﻣﻲ ﺑﻬﺘـﺮ‬
‫اﺳﺖ؛ زﻳﺮا او دﺳﺘﻮرش را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد اراﺋﻪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺻﻮرت ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮ‪ :‬ﻣﺜﻼً ﺳﺎره! ﭼﻪ ﺧﻮب ﺑﻮد ﭼـﺎي درﺳـﺖ ﻣـﻲﻛـﺮدي‪.‬‬
‫»ﻫﻨﺪ!« اﻣﺮوز ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ زود ﭼﺎﺷﺖ ﺑﺨﻮرم‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ وﻗﺘﻲ ﻳﻜﻲ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺑﻜﻨﺪ‪ ،‬اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ را ﺑﺎ اﺳﻠﻮﺑﻲ درﻣﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻛﻪ او اﺣﺴـﺎس‬
‫ﻛﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻔﻜﺮ ﻋﻴﻦ ﺗﻔﻜﺮ و اﻧﺪﻳﺸﻪي اوﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭘﺴﺮﺗﺎن ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻧﻤﻲآﻳﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ »ﺳﻌﺪ!« ﻧﻤﻲﺧـﻮاﻫﻲ وارد‬
‫ﺑﻬﺸﺖ ﺷﻮي؟ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ! ﭘﺲ ﺑﺮ ﻧﻤﺎزﻫﺎﻳﺖ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻛﻦ‪.‬‬
‫روزي ﻳﻚ اﻋﺮاﺑﻲ در ﺧﻴﻤﻪاش ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﻫﻤﺴﺮش ﺑـﻪ درد زاﻳﻤـﺎن ﮔﺮﻓﺘـﺎر ﺑـﻮد و‬
‫ﺷﻮﻫﺮش ﺑﺎﻻي ﺳﺮش در اﻧﺘﻈﺎر ﻣﻮﻟﻮد ﺑﻮد‪ .‬درد زاﻳﻤﺎن ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﭽـﻪ را ﺑـﻪ‬
‫دﻧﻴﺎ آورد‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﭽﻪاش ﺳﻴﺎهرﻧﮓ ﺑﻮد! ﻣﺮد ﺑـﻪ ﺧـﻮد و ﻫﻤﺴـﺮش ﻧﮕـﺎه ﻛـﺮد‪ ،‬دﻳـﺪ ﻫﺮدوﺗـﺎ‬
‫ﺳﻔﻴﺪﭘﻮﺳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﭽﻪ ﺳﻴﺎهرﻧﮓ ﺷـﺪه اﺳـﺖ؟ ﺷـﻴﻄﺎن در دﻟـﺶ‬
‫وﺳﻮﺳﻪ اﻧﺪاﺧﺖ‪.‬‬
‫ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﭘﺴﺮ از دﻳﮕﺮي ﺑﺎﺷﺪ! ﺷﺎﻳﺪ ﻣﺮد ﺳﻴﺎهرﻧﮕﻲ ﺑﺎ او زﻧﺎ ﻛﺮده و از او ﺑـﺎردار ﺷـﺪه‬
‫اﺳﺖ! ﺷﺎﻳﺪ‪...‬‬
‫ﻣﺮد ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ و ﭘﺮﻳﺸﺎن ﺷﺪ و ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻧﺒﻮي رﻓﺖ و ﺑـﻪ ﻣﺤﻀـﺮ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬و ﻳـﺎراﻧﺶ‬
‫ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺪ و ﻋﺮض ﻧﻤﻮد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻫﻤﺴﺮم در ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻦ ﺑﭽـﻪاي ﺳـﻴﺎهرﻧـﮓ ﺑـﻪ دﻧﻴـﺎ‬
‫آورده اﺳﺖ و ﻣﺎ از ﺧﺎﻧﺪاﻧﻲ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺰ در ﻣﻴﺎن ﻣﺎ ﺳﻴﺎهرﻧـﮓ وﺟـﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ اﺳـﺖ!‬

‫‪178‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و اﻳﻦ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ را داﺷﺖ ﺗﺎ ﻳﻚ ﻣﻮﻋﻈـﻪ و اﻧـﺪرزي در ﻣـﻮرد‬
‫ﺣﺴﻦ ﻇﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان و ﻋﺪم اﺗﻬﺎم ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮش ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﻣـﻲﺧﻮاﺳـﺖ ﻳـﻚ‬
‫روش دﻳﮕﺮي را در ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﺑﺎ او اﻋﻤﺎل ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺧﻮاﺳﺖ ﻣﺮد را در وﺿـﻌﻴﺘﻲ ﻗـﺮار‬
‫دﻫﺪ ﺗﺎ ﺧﻮدش ﻣﺸﻜﻠﺶ را ﺣﻞ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﺜـﺎﻟﻲ ذﻛـﺮ ﻧﻤـﻮد ﻛـﻪ ﺟـﻮاب را ﺑـﺮاﻳﺶ‬
‫ﻧﺰدﻳﻚ ﻛﺮد‪.‬‬
‫آن ﻣﺜﺎل ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭼﻪ ﺑﻮد؟ آﻳﺎ ﺑﺮاﻳﺶ از درﺧﺘﺎن ﻧﺨﻞ‪ ،‬ﻳﺎ ﻓﺎرس و روم ﻣﺜﺎل زد؟ رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ‪ ،‬دﻳﺪ ﻛﻪ آﺛﺎر »ﺑﻴﺎﺑﺎن« ﺑﺮ او ﻧﻤﺎﻳـﺎن اﺳـﺖ‪ .‬ﺣـﺎل آن ﻛـﻪ او ﭘﺮﻳﺸـﺎن‬
‫اﺳﺖ واﻓﻜﺎر ﻫﻤﺴﺮش در ذﻫﻦ او ﺣﻠﻘﻪ زده اﺳﺖ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪» :‬آﻳﺎ ﺷـﺘﺮ داري؟«‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪» :‬آنﻫﺎ ﭼﻪ رﻧﮕﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟« ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻗﺮﻣﺰ«‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔـﺖ‪» :‬آﻳـﺎ در‬
‫ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﺳﻴﺎهرﻧﮓ ﻫﺴﺖ؟« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪» :‬آﻳﺎ در آنﻫـﺎ ﺧﺎﻛﺴـﺘﺮي رﻧـﮓ ﻫﺴـﺖ؟«‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬اﻳﻦ از ﻛﺠﺎ آﻣﺪه اﺳﺖ؟« ﻳﻌﻨﻲ وﻗﺘﻲ ﻫﻤﻪي ﺷﺘﺮان ﻧـﺮ و‬
‫ﻣﺎده‪ ،‬ﻗﺮﻣﺰ رﻧﮓ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻫﻴﭻ رﻧﮓ دﻳﮕﺮي در آنﻫﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻄﻮر ﺷـﺘﺮ ﻗﺮﻣـﺰ‪ ،‬ﺑﭽـﻪ‬
‫ﺧﺎﻛﺴﺘﺮي رﻧﮓ زاﻳﻴﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ رﻧﮓ آن ﺑﺎ رﻧﮓ ﭘﺪر و ﻣﺎدرش ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ؟‬
‫آن ﻣﺮد ﻣﻘﺪاري اﻧﺪﻳﺸﻴﺪ و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﺎﻳﺪ رﮔﻲ آن را ﻛﺸﻴﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ ﺷـﺎﻳﺪ در‬
‫اﺟﺪاد آن ﺷﺘﺮي ﺑﻮده اﺳﺖ و ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﺷﺒﺎﻫﺖ آن در ﻧﺴـﻞ آنﻫـﺎ ﺑـﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧـﺪه ودر اﻳـﻦ‬
‫ﺑﭽﻪاش ﭘﺪﻳﺪار ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪» :‬ﭘﺲ ﺷـﺎﻳﺪ اﻳـﻦ ﭘﺴـﺮت را ﻧﻴـﺰ رﮔـﻲ‬
‫ﻛﺸﻴﺪه اﺳﺖ«)‪.(1‬‬
‫آن ﻣﺮد اﻳﻦ ﺟﻮاب را ﺷﻨﻴﺪ و اﻧﺪﻛﻲ ﺑﺎ ﺧﻮد اﻧﺪﻳﺸﻴﺪ و دﻳﺪ ﻛﻪ ﺟﻮاب ﻋـﻴﻦ ﺟـﻮاب‪ ،‬و‬
‫ﺗﻔﻜﺮ ﻋﻴﻦ ﺗﻔﻜﺮ ﺧﻮدش اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻗﺎﻧﻊ ﺷﺪه و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﻳﻘﻴﻦ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد و ﻧﺰد ﻫﻤﺴﺮش‬
‫ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪.‬‬
‫روز دﻳﮕﺮي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ ﻳﺎراﻧﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﺑﺎ آﻧﺎن در ﻣـﻮرد دروازهﻫـﺎي ﺧﻴـﺮ‬
‫ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ و در ﺧﻼل ﻣﻮﻋﻈﻪاش ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬در ﻫﻤﺨﻮاﺑﻲ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮاﻧﺘﺎن ﺻﺪﻗﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ‪.‬‬

‫ﺗﺤﻜّﻢ ﻧﻜﻦ!‬

‫‪179‬‬

‫اﺻﺤﺎب ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آﻳﺎ در اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺷﻬﻮت ﺧﻮدﻣﺎن را ﺑـﻪ ﺟـﺎ‬
‫ﻣﻲآورﻳﻢ ﺑﻪ ﻣﺎ اﺟﺮ و ﭘﺎداش ﻣﻲرﺳﺪ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ آﻧﺎن ﭼﻨﺎن ﭘﺎﺳﺨﻲ داد ﻛﻪ اﺣﺴـﺎس‬
‫ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻴﻦ اﻧﺪﻳﺸﻪي ﺧﻮد آﻧﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻧﻴﺎزي ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻗﺸﻪ ﺑﺮاي ﻗﺎﻧﻊﻛـﺮدنﺷـﺎن ﻧﺒـﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺒﺮ دﻫﻴﺪ اﮔﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺮاي ارﺿﺎي ﺷـﻬﻮت ﺑـﻪ ﺣـﺮام ﻣﺒـﺘﻼ‬
‫ﮔﺮدد‪ .‬آﻳﺎ ﺑﻪ او ﮔﻨﺎه ﻣﻲرﺳﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟ آﻧﺎن ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﭘﺲ ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﺷﻜﻞ اﮔﺮ از راه ﺣﻼل اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ ﺑﻪ او اﺟﺮ ﻣﻲرﺳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ در ﺣﻴﻦ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﻛﺴﻲ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﺼﻴﺤﺖ‪ ،‬در ﻣﻮاردي ﺑﺎ او ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ‬
‫ﻫﺮدو در آن ﻣﻮرد اﺗﻔﺎق ﻧﻈﺮ دارﻳﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻫﺰار و ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻧﻔﺮ از اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺟﻬـﺖ اداي ﻋﻤـﺮه ﺣﺮﻛـﺖ‬
‫ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻗﺮﻳﺶ از داﺧﻞﺷﺪن آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻜﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﻧﻤﻮدﻧﺪ و داﺳﺘﺎن ﻣﺸﻬﻮر ﺻﻠﺢ ﺣﺪﻳﺒﻴﻪ‬
‫اﺗﻔﺎﻗﻲ اﻓﺘﺎد‪ .‬ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﭘﺲ از راﻳﺰﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬و ﻗﺮﻳﺶ‪ ،‬ﺑﺮ ﺻـﻠﺢ ﺗﻮاﻓـﻖ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮل ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﻨﺪﻫﺎي ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﺎﻣﻪي ﺻـﻠﺢ از ﻃـﺮف ﻣﺸـﺮﻛﻴﻦ ﻣﻘـﺮر ﺷـﺪه ﺑـﻮد‪،‬‬
‫ﺳﻬﻴﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻮد ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در وارد ذﻳﻞ ﺑﺎ او ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮد‪:‬‬
‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻋﻤﺮه ﺑﻪ ﺟﺎ آورﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻫﺮﻛﺴﻲ از اﻫﻞ ﻣﻜﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪ و ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻫﺠﺮت ﻛﻨﺪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﺪﻳﻨـﻪ‬
‫او را ﻧﭙﺬﻳﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ -3‬ﻫﺮﻛﺴﻲ از اﺳﻼم ﻣﺮﺗـﺪ ﮔﺮدﻳـﺪ و ﺧﻮاﺳـﺖ ﻧـﺰد ﻣﺸـﺮﻛﻴﻦ ﻣﻜـﻪ ﺑـﺎزﮔﺮدد‪ ،‬آنﻫـﺎ‬
‫ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ او را ﻗﺒﻮل ﻛﻨﻨﺪ و ﺟﺎي دﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫و ﺷﺮاﻳﻄﻲ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﺮاي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺷﻜﺴﺖ و ذﻟﺘﻲ ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲﮔﺸـﺖ‪ .‬در‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻗﺮﻳﺶ از اﻳﻦ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎد ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﻲﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ و ﺷﻤﺎ ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‬
‫ﻣﻜﻪ را ﻓﺘﺢ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻗﺮﻳﺶ ﻧﺎﭼﺎر ﺑﻪ ﻧﺮﻣﻲ و ﻫﻤﻜﺎري ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻦ‬
‫ﻫﺮﮔﺰ ﻓﻜﺮ ﻧﻤﻲﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﻳﻚ ﭼﻬﺎرم اﻳﻦ ﺷﺮوط ﭘﻴﺮوز ﮔﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻛﺜﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ از اﻳـﻦ‬
‫ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﺎﻣﻪ ﻧﺎراﺿﻲ و در ﺗﻨﮕﻨﺎ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﭼﻄﻮر ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ اﻋﺘﺮاض ﻛﻨﻨﺪ؛ زﻳﺮا ﻛﺴـﻲ ﻛـﻪ‬

‫‪180‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺻﻠﺢ ﻧﺎﻣﻪ را ﻧﻮﺷﺖ و اﻣﻀﺎء ﻛﺮد‪ ،‬ﻛﺴﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ از روي ﻫﻮاي ﻧﻔﺲ ﺳﺨﻦ ﻧﻤﻲﮔﻔﺖ‪ .‬ﻋﻤﺮ‬
‫در ﺣﺎل آﻣﺎدهﺑﺎش ﺑﻮد و ﺑﻪ راﺳﺖ و ﭼﭗ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد و آرزو ﻣـﻲﻛـﺮد ﻛـﻪ ﺑﺘﻮاﻧـﺪ ﻛـﺎري‬
‫اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻛﺎﺳﻪي ﺻﺒﺮش ﻟﺒﺮﻳﺰ ﮔﺸﺖ‪ .‬از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﭘﺮﻳﺪ و ﻧﺰد اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬آﻣـﺪ‬
‫و ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ او ﺑﺤﺚ و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﻮاﺿﻊ ﺣﻜﻤﺖآﻣﻴﺰ ﻋﻤﺮ ‪ ‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﺨﻨﺶ را ﺑﺎ اﻋﺘﺮاض آﻏﺎز ﻧﻜﺮد‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ‬
‫ﺑﺎ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ آﻏﺎز ﻛﺮد ﻛﻪ ﻫﺮدو ﺑﺮ آن ﺗﻮاﻓﻖ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺳﺆاﻻﺗﻲ از اﺑـﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﭘﺮﺳـﻴﺪ ﻛـﻪ‬
‫ﺟﻮاب ﻫﻤﮕﻲ آنﻫﺎ ﺑﻠﻪ‪ ،‬آري و درﺳﺖ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي اﺑﻮﺑﻜﺮ! آﻳﺎ ﻣﺤﻤﺪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا‬
‫ﻧﻴﺴﺖ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬آﻳﺎ ﻣﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ؟ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪ :‬آﻳـﺎ آنﻫـﺎ‬
‫ﻣﺸﺮك ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؟ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﻣﺎ ﺑﺮﺣﻖ ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ؟ اﺑـﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺑﻠﻪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ آنﻫﺎ ﺑﺮ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؟ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻣﺎ ﭘﺴﺘﻲ را‬
‫در دﻳﻦﻣﺎن راه دﻫﻴﻢ؟‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﻤﺮ! آﻳﺎ او رﺳﻮل ﺧﺪا ﻧﻴﺴﺖ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﭘﺲ ﻓﺮﻣﺎﻧﺒﺮدارياش را‬
‫ﻻزم ﺑﮕﻴﺮ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﻦ ﮔﻮاﻫﻲ ﻣﻲدﻫﻢ ﻛﻪ او رﺳﻮل ﺧﺪاﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ از او ﭘﻴﺮوي ﻛﻦ و ﻫﺮﮔـﺰ‬
‫ﺑﺎ او ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻧﻜﻦ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻜﻪ رﺷﺘﻪﻫﺎي ﻧﺦ در ﭘﺎرﭼﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻫﻢ اﻧﺪ‪ .‬ﻋﻤـﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻣـﻦ‬
‫ﻧﻴﺰ ﮔﻮاﻫﻲ ﻣﻲدﻫﻢ ﻛﻪ او رﺳﻮل ﺧﺪاﺳﺖ‪ .‬ﻋﻤﺮ رﻓﺖ و ﻛﻮﺷﺶ ﻧﻤﻮد ﺗـﺎ ﺻـﺒﺮ و ﺷـﻜﻴﺒﺎﻳﻲ‬
‫ﻛﻨﺪ؛ اﻣﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﮕﺮ ﺷﻤﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا‬
‫ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ و ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﮕﺮ ﻣﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ﮔﻔـﺖ‪ :‬آﻳـﺎ آنﻫـﺎ‬
‫ﻣﺸﺮك ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻣﺎ ﭘﺴﺘﻲ را ﺑـﻪ دﻳـﻦ ﺧﻮدﻣـﺎن راه دﻫـﻴﻢ؟‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﻨﺪه و رﺳﻮل ﺧﺪاﻳﻢ و ﻫﺮﮔـﺰ از ﻓﺮﻣـﺎﻧﺶ ﺳـﺮﭘﭽﻴﻲ ﻧﺨـﻮاﻫﻢ‬
‫ﻛﺮد و ﻫﺮﮔﺰ او ﻣﺮا ﻧﺎﺑﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ .‬ﻋﻤﺮ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺻﻮرت اﻳﻦ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﺎﻣﻪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺸـﺘﻨﺪ و ﺳـﺮاﻧﺠﺎم‬
‫ﻗﺮﻳﺶ ﻋﻬﺪﺷﻜﻨﻲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﻜﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ آن را ﻓﺘﺢ ﻧﻤﻮده و ﺑﻴـﺖ‬
‫اﻟﺤﺮام را از وﺟﻮد ﺑﺖﻫﺎ ﭘﺎك ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻋﻤﺮ ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن اﻋﺘﺮاﺿﺶ ﺑـﻲﺟﻬـﺖ ﺑـﻮده‬

‫ﺗﺤﻜّﻢ ﻧﻜﻦ!‬

‫‪181‬‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻫﻤﻮاره ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﻦ ﻫﻤﻴﺸﻪ از ﺗﺮس آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮدم روزه ﻣﻲﮔـﺮﻓﺘﻢ و ﺻـﺪﻗﻪ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدم و ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪم و ﻏﻼم و ﺑﺮده آزاد ﻣﻲﻛﺮدم و اﻣﻴﺪ داﺷﺘﻢ ﻛﻪ ﺧﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻪ‬
‫ﺧﺪا ﻛﻪ ﭼﻪ زﻳﺒﺎ ﮔﻔﺖ ﻋﻤﺮ و ﭼﻪ زﻳﺒﺎ ﮔﻔﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﭘﻴﺶ از او‪ .‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ از‬
‫اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺒﺮﻳﻢ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﭘﺴﺮت ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻗﺮآن ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ و ﺷـﻤﺎ ﻣـﻲﺧﻮاﻫﻴـﺪ در وي ﻋﻼﻗـﻪ و اﺷـﺘﻴﺎق‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﻪ وﺟﻮد آورﻳﺪ ﭘﺲ ﺑﺎ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ آﻏﺎز ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻫﻢ ﺗﻮاﻓﻖ دارﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺜﻼً ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ آﻳﺎ ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﻲ ﺧﺪا ﺗﻮ را دوﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؟ آﻳﺎ ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﻲ در درﺟـﺎت‬
‫ﺑﻬﺸﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﺮوي؟‬
‫ﻗﻄﻌﺎً او ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﺧﻮاﻫﺪ داد‪ :‬ﺑﻠﻪ! در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد اراﻳـﻪ‬
‫ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻪ ﺧﻮب ﺑﻮد اﮔﺮ ﺷﻤﺎ در ﺷﻌﺒﻪ ﺣﻔﻆ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﺮدي‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻫﺮم! اﮔﺮ زﻧﻲ را دﻳﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺣﺠﺎب اﻫﻤﻴﺖ ﻧﻤﻲدﻫﺪ ﺑﺎ او در ﻣـﻮرد‬
‫ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ در ﺻﺤﺒﺖ درآي ﻛﻪ ﺑﺎﻫﻢ ﺗﻮاﻓﻖ دارﻳﺪ ﻣﺜﻼً ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﻢ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﺴـﻠﻤﺎن‬
‫ﻫﺴﺘﻴﺪ و ﺑﺮ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﺧﻴﺮ اﺷﺘﻴﺎق دارﻳﺪ‪ .‬ﺣﺘﻤﺎً او ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ اﻟﺤﻤﺪﷲ‪ .‬ﺑـﺎز ﺑﮕﻮﻳﻴـﺪ‪:‬‬
‫ﺷﻤﺎ زن ﭘﺎﻛﺪاﻣﻨﻲ ﻫﺴـﺘﻴﺪ و ﺧـﺪا را دوﺳـﺖ دارﻳـﺪ‪ .‬او ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﻛـﺎﻣﻼً اﻳﻨﻄـﻮر اﺳـﺖ‪،‬‬
‫اﻟﺤﻤﺪﷲ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد اراﻳﻪ ﻛﻦ‪ :‬ﭘﺲ ﭼﻪ زﻳﺒﺎ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﺷـﻤﺎ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺣﺠﺎبﺗﺎن اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲدادﻳﺪ و ﺑﻪ ﭘﺮده ﻋﻼﻗﻪ و ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﻧﺸﺎن ﻣﻲدادﻳﺪ! اﻳـﻦ‬
‫اﺳﻠﻮب ﺑﻪ ﻣﺎ اﻣﻜﺎن ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ ﺗﺎ آﻧﭽﻪ را از ﻣﺮدم ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺑﻪ دﺳﺖ آورﻳﻢ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛـﻪ‬
‫او اﺣﺴﺎس ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﺤﻜﻤﻲ ﺑﻪ او ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺑﺎرﻗﻪ‪...‬‬
‫»ﻣﻲﺗﻮاﻧﻲ ﻋﺴﻞ ﺑﺨﻮري‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﻨﺪو را ﺑﺸﻜﻨﻲ«‪.‬‬

‫ﻋﺼﺎ را از ﻧﺼﻒ ﺑﮕﻴﺮ‬
‫از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﻐﻞ ﻣﻌﻠﻤﻲ را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮدهاﻳﺪ از ﺷﻤﺎ ﺗﺸﻜﺮ ﻣﻲﻛـﻨﻢ و ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ‬
‫اﺳﻠﻮب ﻧﻴﻚ ﻋﻄﺎ ﻧﻤﻮده و ﻃﻼب و داﻧﺶآﻣﻮزان ﺧﻴﻠﻲ ﺷﻤﺎ را دوﺳﺖ دارﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺧـﻮاﻫﺶ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺻﺒﺢﻫﺎ زودﺗﺮ ﺑﻪ ﻛﻼس ﺗﺸﺮﻳﻒ ﺑﻴﺎورﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎ )ﻫﻤﺴﺮ( ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺒﺎ ﻫﺴﺘﻴﺪ و ﺧﺎﻧﻪيﺗﺎن ﻣﺮﺗﺐ و ﺗﻤﻴﺰ اﺳﺖ و ﻣـﻦ اﻧﻜـﺎري ﻧـﺪارم‬
‫ﻛﻪ ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺧﺴﺘﻪﻛﻨﻨﺪهاﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺧﻮاﻫﺶ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺸﺎن اﻫﻤﻴﺖ دﻫﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻴﻮهﻫﺎي ﻧﻴﻜﻮ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻛﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي روﺷﻦ ﺑﺎ اﺷﺘﺒﺎهﻛﻨﻨﺪه در ﻣﻴﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ‬
‫ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﺶ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ دادﮔﺮاﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ وﻗﺘﻲ اﻧﺘﻘﺎد ﻣـﻲﻛﻨﻴـﺪ ﻛﻮﺷـﺶ ﻛﻨﻴـﺪ ﺗـﺎ ﻗﺒـﻞ از‬
‫ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﺑﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ و درﺳﺖ اﺷﺘﺒﺎهﻛﻨﻨﺪه‪ ،‬ﺑﭙﺮدازﻳﺪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺗـﻼش ﻛﻨﻴـﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺣﺴﺎس ﻛﻨﺪ ﻛﻪ دﻳﺪﮔﺎه ﺷﻤﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻣﺜﺒﺖ و ﺧﻴﺮﺧﻮاﻫﺎﻧﻪ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﺷﻤﺎ او را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﺶ ﺗﺬﻛﺮ ﻣﻲدﻫﻴﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ او از ﭼﺸﻢﺗﺎن اﻓﺘﺎده اﺳﺖ ﻳﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﻮﺑﻲﻫﺎﻳﺶ را ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﺮدهاﻳﺪ و ﺟﺰ ﺑﺪيﻫﺎﻳﺶ ﭼﻴﺰي ﺑﻪ ﻳﺎد ﻧﻤـﻲآورﻳـﺪ‪ ،‬ﺧﻴـﺮ‪،‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﭼﻨﻴﻦ اﺣﺴﺎﺳﻲ در او اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﻼﺣﻈﺎت و اﻧﺘﻘﺎدات ﺷﻤﺎ در درﻳﺎي ﻧﻴﻜﻲﻫﺎﻳﺶ‬
‫ﻧﺎﭘﺪﻳﺪ ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻴﺎن اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻣﺤﺒﻮب ﺑﻮد و در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻣﻬﺎرتﻫـﺎي زﻳﺒـﺎﻳﻲ‬
‫را اﻋﻤﺎل ﻣﻲﻛﺮد‪.‬‬
‫روزي در ﺟﻠﻮ آنﻫﺎ اﻳﺴﺘﺎد و ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻪ ﻃـﺮف آﺳـﻤﺎن دوﺧـﺖ‪ ،‬اﻧﮕـﺎر ﻛـﻪ ﺑـﻪ‬
‫اﻧﺪﻳﺸﻪاي ﻓﺮو رﻓﺘﻪ ﺑﻮد و ﻣﻨﺘﻈﺮ ﭼﻴﺰي ﺑﻮد و آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲآﻳﺪ ﻛـﻪ ﻋﻠـﻢ از ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻣﺮدم ﺑﺮﭼﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ از آن ﺑﺮ ﭼﻴﺰي ﻗﺪرت ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺮدم از ﻗﺮآن‬
‫و ﺗﻌﻠﻴﻢ آن و از ﻋﻠﻢ ﺷـﺮﻋﻲ روي ﻣـﻲﮔﺮداﻧﻨـﺪ و ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ آن ﺑـﻲﻋﻼﻗـﻪ ﺷـﺪه و آن را‬
‫ﻧﻤﻲﻓﻬﻤﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻋﻠﻢ از ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﺑﺮﭼﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺻﺤﺎﺑﻲ ﺟﻠﻴﻞ اﻟﻘﺪر‪ ،‬زﻳﺎد ﺑﻦ ﻟﺒﻴﺪ اﻧﺼﺎري ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و در ﻛﻤـﺎل ﺷـﻮر و‬
‫ﺣﻤﺎﺳﻪ ﻋﺮض ﻧﻤﻮد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﻠﻢ از ﻣﻴﺎن ﻣﺎ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﻣـﺎ‬

‫ﻋﺼﺎ را از ﻧﺼﻒ ﺑﮕﻴﺮ‬

‫‪183‬‬

‫ﻗﺮآن را ﻣﻲﺧﻮاﻧﻴﻢ‪ .‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻣﺎ ﻗﺮآن را ﻣﻲﺧﻮاﻧﻴﻢ و آن را ﺑﻪ زﻧﺎن و ﻓﺮزﻧﺪانﻣـﺎن‬
‫ﻳﺎد ﻣﻲدﻫﻴﻢ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ ،‬دﻳﺪ ﺟﻮاﻧﻲ اﺳﺖ ﻣﻤﻠﻮ از ﺣﻤﺎﺳـﻪ و ﻏﻴـﺮت دﻳﻨـﻲ‪ .‬ﻟـﺬا‬
‫ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ او را ﺑﻪ ﻓﻬﻤﺶ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﺎدرت ﺑﻪ ﺳﻮگ ﺗﻮ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ اي زﻳـﺎد‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺗﻮ را از ﻓﻘﻬﺎ و داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲآوردم‪ .‬و در واﻗﻊ اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻔﻲ ﺑـﺮاي زﻳـﺎد‬
‫ﺑﻮد ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺟﻤﻊ ﻣﺮدم ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬او از ﻓﻘﻴﻬﺎن ﻣﺪﻳﻨﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻳﻦ ﺳﺨﻦ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻳﺎدﺑﻮدي از ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ و ﺻﻔﺤﻪﻫﺎي درﺧﺸﺎن‬
‫زﻳﺎد اﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬اﻳﻦ ﺗﻮرات و اﻧﺠﻴﻞ ﻛﻪ در ﻧﺰد ﻳﻬﻮد اﺳﺖ ﭼﻪ ﺳﻮدي ﺑﻪ آنﻫﺎ‬
‫ﺑﺨﺸﻴﺪه اﺳﺖ)‪ .(1‬ﻳﻌﻨﻲ از زﻳﺎد وﺟﻮد ﻗﺮآن ﺗﻨﻬﺎ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻬﻢ ﺗـﻼوت و ﺷـﻨﺎﺧﺖ‬
‫ﻣﻌﺎﻧﻲ و ﻋﻤﻞ ﺑﻪ اﺣﻜﺎم آن اﺳﺖ ﻟﺬا اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺎﻣﻞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ ﻣﺮدم زﻳﺒﺎ ﺑﻮد‪.‬‬
‫روزي دﻳﮕﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻛﻨﺎر ﺑﺮﺧﻲ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﮔﺬﺷﺖ و آنﻫﺎ را ﺑﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم دﻋﻮت‬
‫ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﺮﻏﻴﺐ و ﺗﺸﻮﻳﻖ آنﻫﺎ ﺑﻪ اﺟﺎﺑﺖ دﻋـﻮت و واردﺷـﺪن در اﺳـﻼم ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ‬
‫ﻋﺒﺎرتﻫﺎ و ﺳﺨﻨﺎن را اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬روزي ﻧﺰد ﻗﺒﻴﻠﻪاي ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﻨﻲ ﻋﺒﺪاﷲ رﻓـﺖ و آنﻫـﺎ‬
‫را ﺑﻪ ﺳﻮي اﺳﻼم دﻋﻮت ﻧﻤﻮد و ﺧﻮدش را ﺑﻪ آنﻫﺎ )ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ( ﻋﺮﺿـﻪ داﺷـﺖ و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﻨﻲ ﻋﺒﺪاﷲ! ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﺎم ﺟﺪ ﺷﻤﺎ را ﻧﻴﻜﻮ ﻧﻬﺎده اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻤﺎ ﺑﻨﻲ ﻋﺒﺪاﻟﻌﺰي و‬
‫ﺑﻨﻲ ﻋﺒﺪاﻟﻼت ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻨﻲ ﻋﺒﺪاﷲ ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﭘﺲ در اﺳﻢ ﺷﻤﺎ ﺷﺮك وﺟـﻮد ﻧـﺪارد‪،‬‬
‫ﻟﺬا در دﻳﻦ اﺳﻼم داﺧﻞ ﺷﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻜﻲ از ﺧﺒﺮﮔﻲﻫﺎ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻏﻴﺮ ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ را‬
‫ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﻣـﻲﻓﺮﺳـﺘﺎد و در آن ﺷـﺎدﻣﺎﻧﻲ و ﺧﻴﺮﺧـﻮاﻫﻲ ﺧـﻮد را ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ آﻧـﺎن اﺑـﺮاز‬
‫ﻣﻲداﺷﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آنﻫﺎ ﻣﻲرﺳﻴﺪ‪ – .‬ﭼﻪ ﺑﺴﺎ – اﻳﻦ ﻋﻤﻞ از دﻋـﻮت‪ ‬ﻏﻴـﺮ‬
‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در آنﻫﺎ از دﻋﻮت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﻣﻲﺑﻮد‪.‬‬

‫‪ -1‬ﺗﺮﻣﺬي و ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫‪184‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ وﻟﻴﺪ ﻳﻚ ﻣﺮد ﭘﻬﻠﻮان و ﺷﺠﺎع ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻪ ﻳﻚ ﭘﻬﻠـﻮان ﻋـﺎدي؛ ﺑﻠﻜـﻪ ﻳـﻚ ﺗﻜـﺎور‬
‫ﺟﺴﻮر و ﺑﻲﺑﺎك ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﺰار ﺣﺴﺎب ﺑـﺮاﻳﺶ ﺑـﺎز ﻧﻤـﻮده ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑﺴـﻴﺎر‬
‫ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻪ اﺳﻼم ﻣﺸﺮف ﺷﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ آرزوﻳﺶ دﺳـﺖ‬
‫ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﻫﻴﭻ ﺟﻨﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﺒﻮد؛ ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﺎﻟﺪ در ﻗﻠﺐ ﻣﻌﺮﻛـﻪ ﻋﻠﻴـﻪ آﻧـﺎن ﻧﻔـﻮذ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬وي ﻳﻜﻲ از ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن در ﻏﺰوه اﺣﺪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻮرد او ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﮔﺮ ﻧﺰد ﻣﺎ ﻣﻲآﻣﺪ ﻣﺎ او را ﮔﺮاﻣﻲ ﻣﻲداﺷـﺘﻴﻢ و‬
‫ﺑﺮ دﻳﮕﺮان ﺗﺮﺟﻴﺤﺶ ﻣﻲدادﻳﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﭼﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮي ﺑﺮ ﺧﺎﻟﺪ ﮔﺬاﺷﺖ؟ داﺳـﺘﺎن را از اﺑﺘـﺪا‬
‫دﻧﺒﺎل ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﺧﺎﻟﺪ ﻳﻜﻲ از رﻫﺒﺮان و ﺳﺮدﻣﺪاران ﻛﻔﺎر ﺑـﻮد‪ ،‬وي ﻫـﻴﭻ ﻓﺮﺻـﺘﻲ از دﺳـﺖ‬
‫ﻧﻤﻲداد‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ در آن ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺒﺎرزه ﻣﻲﻛﺮد و ﻳﺎ ﻣﺘﺮﺻﺪ آن ﺑﻮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ ﺣﺪﻳﺒﻴﻪ آﻣﺪﻧـﺪ و ﻗﺼـﺪ ﻋﻤـﺮه داﺷـﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻟـﺪ‬
‫ﻫﻤﺮاه ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﺑﻴﺮون ﺷﺪ و در ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﻪ ﻧـﺎم ﻋﺴـﻔﺎن ﺑـﺎ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬روﺑـﺮو‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺧﺎﻟﺪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﻣﺘﺮﺻﺪ ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑﻮد ﺗﺎ ﺗﻴﺮي ﺑـﻪ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﺷـﻠﻴﻚ ﻧﻤﺎﻳـﺪ ﻳـﺎ‬
‫ﺿﺮﺑﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮي ﺑﺮ ﭘﻴﻜﺮش وارد ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﻫﻤﻮاره ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑﻮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﻤﺎز‬
‫ﻇﻬﺮ را ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ اﻗﺎﻣﺖ ﻧﻤﻮد و ﻛﻔﺎر ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﺮ آﻧﺎن ﻫﺠﻮم ﺑﺮﻧـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ اﻳـﻦ اﻣـﺮ‬
‫ﺑﺮاي آﻧﺎن ﻣﻴﺴﺮ ﻧﮕﺮدﻳﺪ‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از اﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ آنﻫﺎ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﻧﻤـﺎز‬
‫ﻋﺼﺮ را ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻤﺎز ﺧﻮف اﻣﺎﻣﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ اﺻـﺤﺎﺑﺶ را ﺑـﻪ دو دﺳـﺘﻪ‬
‫ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻳﻚ ﮔﺮوه ﭘﺸﺖ ﺳﺮش ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ و ﮔﺮوه دﻳﮕﺮي ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲدادﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺮ ﺧﺎﻟﺪ و ﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ ﻣﺆﺛﺮ واﻗﻊ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺧﺎﻟﺪ در دﻟﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻓـﺮادي از اﻳـﻦ‬
‫ﻣﺮد ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲدﻫﻨﺪ و او از ﺣﻤﻠﻪي ﻣﺎ در اﻣﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬از آﻧﺠـﺎ ﻛـﻮچ‬
‫ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﮔﺬرﺷـﺎن از ﻣﺴـﻴﺮ ﺧﺎﻟـﺪ و ﻫﻤﺮاﻫـﺎﻧﺶ دور‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﻪ ﺣﺪﻳﺒﻴﻪ رﺳﻴﺪ و ﺑﺎ ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺮ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ در ﺳﺎل آﻳﻨﺪه ﻋﻤـﺮه‬
‫ﻛﻨﺪ و دوﺑﺎره ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪.‬‬

‫ﻋﺼﺎ را از ﻧﺼﻒ ﺑﮕﻴﺮ‬

‫‪185‬‬

‫ﺧﺎﻟﺪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ روز از ﺷﺄن ﻗﺮﻳﺶ در ﻣﻴﺎن ﻋﺮب ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎ ﺧﻮد‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻴﺰي ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬از اﻳﻦ رو ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﻛﺠﺎ ﺑﺮوم؟ ﻧﺰد ﻧﺠﺎﺷﻲ‬
‫ﺑﺮوم؟ ﺧﻴﺮ‪ ،‬زﻳﺮا او از ﻣﺤﻤﺪ ﭘﻴﺮوي ﻛﺮده و اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﺰد او در اﻣﺎن ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧـﺰد ﻫﺮﻗـﻞ‬
‫ﺑﺮوم؟ ﺧﻴﺮ‪ .‬از دﻳﻦ ﺧﻮدم ﺧﺎرج ﺷﻮم و ﺑﻪ ﻧﺼﺮاﻧﻴﺖ ﻳﺎ ﻳﻬﻮدﻳـﺖ ﺑﮕـﺮوم و ﻧـﺰد ﻋﺠـﻢﻫـﺎ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﻛﻨﻢ؟‬
‫ﺧﺎﻟﺪ در ﻣﻮرد ﺧﻮدش در اﻧﺪﻳﺸﻪ و ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ ﺑﻮد و روزﻫﺎ و ﻣﺎهﻫﺎ ﺑﺮ او ﻣﻲﮔﺬﺷـﺖ‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺎل ﻛﺎﻣﻞ ﺳﭙﺮي ﺷﺪ و زﻣﺎن ﻋﻤﺮه ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻓـﺮا رﺳـﻴﺪ و آﻧـﺎن ﺑـﻪ ﺳـﻮي‬
‫ﻣﺪﻳﻨﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺟﻬﺖ اداي ﻋﻤﺮه وارد ﻣﻜﻪ ﺷﺪ و ﺧﺎﻟﺪ ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻜﺮد‬
‫ﺗﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را در ﺣﺎﻟﺖ اﺣﺮام ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا از ﻣﻜﻪ ﺧﺎرج ﺷﺪ و ﭼﻬﺎر روز ﻛﻪ رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻜﻪ ﺑﻮد‪ ،‬در ﺑﻴﺮون ﮔﺬراﻧﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬ﻋﻤﺮهاش را ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﺑﻪ راهﻫﺎ و ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﻣﻜـﻪ ﻧﮕـﺎه ﻣـﻲﻛـﺮد و‬
‫ﺧﺎﻃﺮات دوران ﮔﺬﺷﺘﻪاش را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣﻲآورد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ ﻳﺎد ﺧﺎﻟﺪ اﻓﺘـﺎد‪ .‬از اﻳـﻦ ﺟﻬـﺖ‪ ،‬رو ﺑـﻪ‬
‫وﻟﻴﺪ ﺑﻦ وﻟﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺮادر ﺧﺎﻟﺪ ﻛﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺟﻬﺖ اداي ﻋﻤﺮه ﻫﻤـﺮاه رﺳـﻮل ﺧـﺪا‪‬‬
‫وارد ﻣﻜﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻛﺮد و ﺧﻮاﺳﺖ ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮاي ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ و او‬
‫را ﺑﺮاي داﺧﻞﺷﺪن در دﻳﻦ اﺳﻼم ﺗﺮﻏﻴﺐ و ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ وﻟﻴﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺎﻟﺪ ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ وﻟﻴﺪ از اﻳﻦ ﺳﺆال ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! ﺧﺪا او را ﺧﻮاﻫﺪ آورد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬آﻳﺎ ﻛﺴﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ او از دﻳـﻦ اﺳـﻼم‬
‫ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ! اي ﻛﺎش او ﻧﺒﻮغ و ﺷﺠﺎﻋﺘﺶ را ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻗﺮار ﻣﻲداد‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﺮاﻳﺶ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬اﮔﺮ ﻧﺰد ﻣﺎ ﻣﻲآﻣﺪ ﻣـﺎ او را ﮔﺮاﻣـﻲ ﻣـﻲداﺷـﺘﻴﻢ و ﺑـﺮ دﻳﮕـﺮان ﺗـﺮﺟﻴﺤﺶ‬
‫ﻣﻲدادﻳﻢ‪ .‬وﻟﻴﺪ از اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدﻳﺪ و ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺧﺎﻟﺪ ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او‬
‫در ﻣﻜﻪ ﻣﻲﮔﺸﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺮﮔﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫وﻟﻴﺪ ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﺮاي ﺑﺮادرش ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻀﻤﻮن ﻧﻮﺷﺖ‪ :‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﻴﻢ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻌﺪ! ﻣﻦ‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﻞ و اﻧﺪﻳﺸﻪاي ﻛﻪ ﺗﻮ داري‪ ،‬درﺷﮕﻔﺘﻢ ﻛﻪ ﭼﺮا اﺳﻼم را درك ﻧﻤـﻲﻛﻨـﻲ‪ ،‬آﻳـﺎ‬

‫‪186‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻣﺮدي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮ از اﺳﻼم ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺑﻤﺎﻧﺪ؟ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﻣﻦ در ﻣﻮرد ﺷﻤﺎ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪:‬‬
‫ﺧﺪا او را ﺧﻮاﻫﺪ آورد‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﻛﺴـﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺧﺎﻟـﺪ از اﺳـﻼم‬
‫دوري ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬اي ﻛﺎش او ﻧﺒﻮغ و ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺧﻮد را ﺑﺮاي اﺳﻼم ﻗﺮار ﻣﻲداد‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﺮاﻳﺶ ﺑﻬﺘﺮ‬
‫ﺑﻮد و اﮔﺮ ﻧﺰد ﻣﺎ ﻣﻲآﻣﺪ ﻣﺎ ﮔﺮاﻣﻲاش ﻣﻲداﺷـﺘﻴﻢ و او را ﺑـﺮ دﻳﮕـﺮان ﻣﻘـﺪم ﻣـﻲﺷـﻤﺮدﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺑﺮادرم! ﻣﻮاﺿﻊ ﻧﻴﻜﻮﻳﻲ را ﻛﻪ از دﺳﺖ دادهاي درﻳﺎب‪.‬‬
‫ﺧﺎﻟﺪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬وﻗﺘﻲ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮادرم ﺑﻪ دﺳﺘﻢ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﺑﺮاي رﻓﺘﻦ ﺷﻮر و ﻧﺸﺎط ﭘﻴـﺪا ﻛـﺮدم و‬
‫اﺷﺘﻴﺎﻗﻢ ﺑﻪ اﺳﻼم دوﭼﻨﺪان ﺷﺪ ﺑﻪ وﻳﮋه از آﻧﭽﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻮرد ﻣﻦ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﺮا‬
‫ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺎدﻣﺎن ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬و ﺑﻪ ﺧﻮاب دﻳﺪم ﻛﻪ ﻣﻦ در ﻳﻚ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺗﻨـﮓ و ﺧﺸـﻚ زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﺑﻪ ﺳﻮي ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺳﺮﺳﺒﺰ و ﺧﺮم و وﺳﻴﻌﻲ ﺧﺎرج ﺷﺪم‪ .‬ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﻳﻦ ﺧﻮاب‬
‫ﺳﺮﻧﻮﺷﺖﺳﺎز اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮوم ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻫﻤـﺮاه ﭼـﻪ ﻛﺴـﻲ‬
‫ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮوم؟ در ﻫﻤﻴﻦ ﮔﻴﺮ و دار ﺑﺎ ﺻﻔﻮان ﺑﻦ اﻣﻴﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮدم ﺑﻪ او ﮔﻔـﺘﻢ‪:‬‬
‫اي اﺑﻮوﻫﺐ! ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ در ﻣﻮرد ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻦ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻣﺎ ﺑﺴﺎن دﻧﺪانﻫﺎي آﺳـﻴﺎ ﻫﺴـﺘﻴﻢ ﻛـﻪ‬
‫ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ را ﺧﻮرد ﻛﺮدﻳﻢ‪ .‬اﻣﺮوز ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺮ ﻋﺮب و ﻋﺠﻢ ﭘﻴﺮوز ﺷﺪه اﺳﺖ اﮔـﺮ ﻧـﺰد ﻣﺤﻤـﺪ‬
‫ﺑﺮوﻳﻢ و از او ﭘﻴﺮوي ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﻗﻄﻌﺎً ﺷﺮف و اﻓﺘﺨﺎر او‪ ،‬ﺷﺮف و اﻓﺘﺨﺎر ﻣﺎﺳﺖ؟ اﻣﺎ ﺻﻔﻮان ﺑـﻪ‬
‫ﺷﺪت اﻧﻜﺎر ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﻫﻤﻪ ﻗﺮﻳﺶ از او ﭘﻴﺮوي ﻛﻨﻨﺪ و ﻣﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﺑـﺎﻗﻲ ﺑﻤـﺎﻧﻢ ﺑـﺎزﻫﻢ‬
‫ﻣﻦ از او ﭘﻴﺮوي ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﻛﺮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻣﺎ از ﻫﻢ ﺟﺪا ﺷﺪﻳﻢ ﺑﺎز ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﻳﻦ ﻣﺮد ﺷﺨﺺِ‬
‫آﺳﻴﺐدﻳﺪهاي اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﺮادر و ﭘﺪرش در ﺑﺪر ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﺑﺎ ﻋﻜﺮﻣﻪ ﺑﻦ اﺑﻮﺟﻬﻞ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدم و ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺻﻔﻮان در ﻣﻴﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮدم ﺑـﺎ‬
‫او ﻣﻄﺮح ﻛﺮدم‪ .‬او ﻧﻴﺰ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺻﻔﻮان ﺑـﻪ ﻣـﻦ داد‪ .‬ﻣـﻦ ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬رﻓﺘـﻨﻢ را ﻧـﺰد‬
‫ﻣﺤﻤﺪ)‪ (‬ﻣﺨﻔﻲ ﺑﺪار‪ .‬او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ آن را ﺑﻪ ﻛﺴﻲ ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﮔﻔﺖ‪.‬‬
‫از اﻳﻦ رو ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ رﻓﺘﻢ و دﺳﺘﻮر دادم ﺳﻮاريام را آﻣﺎده ﻛﻨﻨﺪ و آﻧﮕـﺎه ﺧـﺎرج ﺷـﺪم ﺗـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻃﻠﺤﻪ ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤﻮدم‪.‬‬

‫ﻋﺼﺎ را از ﻧﺼﻒ ﺑﮕﻴﺮ‬

‫‪187‬‬

‫ﺑﺎ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬وي دوﺳﺖ ﺻﻤﻴﻤﻲ ﻣﻦ اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﭼﻮن ﭘﺪران و ﻧﻴﺎﻛﺎﻧﺶ در ﺟﻨـﮓ ﺑـﺪر‬
‫ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺧﻮاﺳﺘﻢ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮع را ﺑﺎ او در ﻣﻴﺎن ﻧﮕﺬارم‪ ،‬اﻣﺎ ﭼﻮن در ﺣـﺎل ﺣﺮﻛـﺖ‬
‫ﺑﻮدم‪ ،‬ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﭼﻪ اﺷﻜﺎﻟﻲ دارد ﺗﺎ او را از اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎزم‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬وﺿـﻌﻴﺖ ﻗـﺮﻳﺶ‬
‫را ﺑﺮاي او ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﻮدم و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪي روﺑﺎﻫﻲ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻛﻪ در ﻻﻧﻪ ﺧﻮد ﻣﺨﻔـﻲ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻳﻚ ﺳﻄﻞ آب ﺑﺮ او رﻳﺨﺘﻪ ﺷﻮد ﻧﺎﭼﺎر ﺑﻴﺮون ﻣﻲآﻳﺪ و آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﺑـﺎ ﺻـﻔﻮان و‬
‫ﻋﻜﺮﻣﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮدم ﺑﻪ او ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺘﻢ‪.‬‬
‫ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﻣﻦ ﭘﺎﺳﺦ داد و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﻫﻤﺮاه ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨـﻪ ﺑﻴﺎﻳـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﻣـﻦ‬
‫ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻣﻦ اﻣﺮوز ﺑﻴﺮون ﻣﻲﺷﻮم و ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺮوم و اﻳـﻦ ﺳـﻮاري ﻣـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫آﻣﺎده ﻋﺰﻳﻤﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺎﻟﺪ در اداﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻟﺬا ﺑـﺎﻫﻢ در ﻣﻮﺿـﻌﻲ ﺑـﻪ ﻧـﺎم »ﻳـﺄﺟﺞ« ﻗـﺮار‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺪام از ﻣﺎ دو ﻧﻔﺮ زودﺗﺮ رﻓﺖ در آﻧﺠﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮ رﻓﻴﻘﺶ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺳﺤﺮﮔﺎه از ﺧﺎﻧﻪام ﺑﻴﺮون ﺷﺪم و از ﺗﺮس اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺒﺎدا ﻗﺮﻳﺶ از ﺧـﺮوج ﻣـﺎ ﺑـﺎﺧﺒﺮ‬
‫ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﻮز ﻓﺠﺮ ﻃﻠﻮع ﻧﻜﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﻫﻢ در ﻣﻮﺿﻊ »ﻳﺄﺟﺞ« ﺑﺎﻫﻢ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدﻳﻢ و ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻔﺮﻣﺎن اداﻣﻪ دادﻳﻢ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻊ »ﻫﺪ‪‬ه« رﺳﻴﺪﻳﻢ‪ .‬در آﻧﺠﺎ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص را ﺳـﻮار‬
‫ﺑﺮ ﺷﺘﺮش دﻳﺪﻳﻢ‪.‬‬
‫او ﺑﻪ ﻣﺎ ﺧﻮشآﻣﺪ ﮔﻔﺖ و ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﻛﺠﺎ ﻣﻲروﻳﺪ؟ ﻣﺎ ﮔﻔﺘﻴﻢ‪ :‬ﺷﻤﺎ ﻗﺼﺪ ﻛﺠﺎ ﻛﺮدهاﻳـﺪ؟ او‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻗﺼﺪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻛﺪام ﺟﻬﺖ اﺳﺖ؟ ﻣـﺎ ﮔﻔﺘـﻴﻢ‪ :‬ﮔﺮوﻳـﺪن ﺑـﻪ دﻳـﻦ اﺳـﻼم و ﭘﻴـﺮوي از‬
‫ﻣﺤﻤﺪ‪ .‬ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﻣﺮ ﺑﻴـﺮون ﺷـﺪهام‪ .‬از آﻧﺠـﺎ ﻫﻤـﻪ‬
‫ﺑﺎﻫﻢ ﺑﻪ ﺳـﻮي ﻣﺪﻳﻨـﻪ ﺣﺮﻛـﺖ ﻛـﺮدﻳﻢ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻣﺪﻳﻨـﻪ رﺳـﻴﺪﻳﻢ و ﭘﺸـﺖ »ﺣـﺮّه«‬
‫ﺳﻮاريﻫﺎيﻣﺎن را ﺧﻮاﺑﺎﻧﻴﺪﻳﻢ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از آﻣﺪنﻣﺎن ﺑـﺎﺧﺒﺮ ﮔﺮدﻳـﺪ و از آﻣـﺪنﻣـﺎن‬
‫ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﻢ را ﭘﻮﺷﻴﺪم و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻮي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺘﻢ‪ .‬ﺑﺮادرم در ﻣﺴﻴﺮ‬
‫راه ﺑﺎ ﻣﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺸـﺘﺎب؛ زﻳـﺮا رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬از آﻣـﺪﻧﺖ ﺑـﺎﺧﺒﺮ ﺷـﺪه و‬
‫ﺷﺎدﻣﺎن ﮔﺸﺘﻪ و در اﻧﺘﻈﺎر ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲﺑﺮد‪ .‬ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﺷﺘﺎﺑﺎن رﻓـﺘﻢ‪ .‬وﻗﺘـﻲ از دور ﻣـﺮا دﻳـﺪ‬

‫‪188‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻟﺒﺨﻨﺪ زد و ﻫﻤﻮاره ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﺮ ﻟﺐ ﻣﺒﺎرﻛﺶ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻦ در ﺟﻠﻮﻳﺶ اﻳﺴﺘﺎدم‬
‫و ﺑﺎ ﻧﻮﺑﺖ)‪ (1‬ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻢ و اﻳﺸﺎن ﺑﺎ ﭼﻬﺮهاي ﮔﺸﺎده ﺳﻼم ﻣﺮا ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔـﺖ‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬
‫ﱠﻚ َر ُﺳ ُ‬
‫ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪َ » :‬أ ْﺷ َﻬﺪُ َأ ْن ﻻَ إِ َﻟ َﻪ إِ ﱠﻻ اﻟ ﱠﻠـ ُﻪ‪َ ,‬و َأﻧ َ‬
‫ﻮل اﻟ ﱠﻠـ ِﻪ«‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺳﺘﺎﻳﺶ ﺧﺪاﻳﻲ را ﻛﻪ ﺗﻮ را ﺑﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم ﻫﺪاﻳﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻣﻦ ﺑـﺎ‬

‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﻞ و ﺧﺮدي ﻛﻪ در ﺗﻮ ﺳﺮاغ داﺷﺘﻢ‪ ،‬اﻣﻴﺪوار ﺑﻮدم ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﺑﻪ ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻴﺮ‬
‫ﻣﻮﻓﻖ ﺑﮕﺮداﻧﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﻋﺮض ﻧﻤﻮدم‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﻦ در ﻣﻌﺮﻛﻪﻫﺎي زﻳـﺎدي ﻋﻠﻴـﻪ ﺷـﻤﺎ و ﺑـﺎ‬
‫ﺣﻖ ﻣﺒﺎرزه ﻧﻤﻮدهام‪ .‬از ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺨﻮاه ﺗﺎ ﻣﺮا ﺑﺒﺨﺸﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬اﺳـﻼم ﺗﻤـﺎﻣﻲ‬
‫ﮔﻨﺎﻫﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪ را ﻣﺤﻮ و ﻧﺎﺑﻮد ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﻋﺮض ﻛﺮدم‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑـﺎزﻫﻢ ﺑـﺮاﻳﻢ ﻃﻠـﺐ‬
‫آﻣﺮزش ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺧﺪاﻳﺎ! ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ وﻟﻴﺪ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﻤﺎم ﻛﺎرﺷﻜﻨﻲﻫﺎﻳﻲ‬
‫ﻛﻪ ﻋﻠﻴﻪ اﺳﻼم اﻧﺠﺎم داده اﺳﺖ ﺑﻴﺎﻣﺮز‪ .‬و ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﻳﻜـﻲ از ﺑﺰرﮔـﺎن و ﺳـﺮان دﻳـﻦ‬
‫اﺳﻼم ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬اﻣﺎ اﺳﻼمآوردﻧﺶ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻏﻴـﺮ ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﺑـﻮد ﻛـﻪ از‬
‫ﻃﺮف رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﭼـﻪﻗـﺪر آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﺧﺮدﻣﻨـﺪ و ﺑﺎﺣﻜﻤـﺖ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺑﺮ ﻣﺮدم از اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﭘﻴﺮوي ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻟﺬا اﮔﺮ ﻛﺴﻲ را دﻳﺪي ﻛﻪ در ﻳـﻚ ﻣﻐـﺎزه ﺳـﻮﭘﺮ ﻣﺎرﻛـﺖ ﺳـﻴﮕﺎر ﻣـﻲﻓﺮوﺷـﺪ و ﺷـﻤﺎ‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻴﺪ او را ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﻗﺒﻞ از ﻫﺮﭼﻴﺰ از ﻣﻐﺎزه و ﻧﻈﺎﻓﺘﺶ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ و ﺑﺮاي ﻓﺎﻳـﺪهاش‬
‫دﻋﺎي ﺧﻴﺮ و ﺑﺮﻛﺖ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ او را ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻛﺴﺐ ﺣﻼل ﺗﺸﻮﻳﻖ و ﺗﺮﻏﻴﺐ ﻛﻨﻴـﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ‬
‫اﺣﺴﺎس ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻋﻴﻨﻚ دودي ﺑﻪ او ﻧﻤﻲﻧﮕﺮﻳﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻋﺼـﺎ را از ﻧﺼـﻒ ﮔﺮﻓﺘـﻪاﻳـﺪ‪.‬‬
‫زﻳﺮك ﺑﺎﺷﻴﺪ؛ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺧﻮﺑﻲاﻳﻲ ﻛﻪ در ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞﺗﺎن ﻫﺴﺖ ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻴﺪ ﺗـﺎ ﺑـﺪيﻫـﺎﻳﺶ را‬
‫ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ‪ .‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺧﻮشﺑﻴﻦ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﺪاﻟﺖ ﺷﻤﺎ اﺣﺴﺎس ﻛﻨﻨﺪ و دوﺳـﺖﺗـﺎن‬
‫ﺑﺪارﻧﺪ‪.‬‬

‫اﺷﺎره‪...‬‬
‫‪ -1‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎ ﺟﻤﻠﻪ اﻟﺴﻼم ﻋﻠﻴﻚ أﳞﺎ اﻟﻨﺒﻲ‪.‬‬

‫ﻋﺼﺎ را از ﻧﺼﻒ ﺑﮕﻴﺮ‬

‫‪189‬‬

‫»وﻗﺘﻲ ﻣﺮدم ﻳﻘﻴﻦ ﺑﻜﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻧﻴﻜﻲﻫﺎﻳﺸﺎن را ﻣﺪ‪ ‬ﻧﻈﺮ دارﻳﻢ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺑﺪيﻫﺎﻳﺸـﺎن‬
‫را ﻣﺪ‪ ‬ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻳﻢ‪ ،‬راﻫﻨﻤﺎﻳﻲﻫﺎﻳﻤﺎن را ﻣﻲﭘﺬﻳﺮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‬
‫اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﻲ ﻛﻪ از ﻣﺮدم ﺳﺮ ﻣﻲزﻧﺪ اﻋﻢ از ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼـﻚ ﻣﺨﺘﻠـﻒ و ﻣﺘﻨـﻮع ﻫﺴـﺘﻨﺪ و‬
‫ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎزﻫﻢ ﻋﻼج آن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪ .‬آري‪ ،‬ﺑﺴﺎ اوﻗﺎت ﭼﻴـﺰي‬
‫ﻛﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎً ﻓﺎﺳﺪ ﺷﺪه ﺻﺪ در ﺻﺪ اﺻﻼح ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﺗﻼش ﺣﻜﻴﻤﺎﻧﻪ ﻓﺴﺎد را ﺑﻪ ﺣـﺪاﻗﻞ‬
‫ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﺟﻤﻊ زﻳﺎدي ﺑﺮاي ﺗﺼﺤﻴﺢ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﺧﻮﻳﺶ ﺗﻼش ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﭼـﻮن در ﻛـﻞ ﺑـﻪ‬
‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻋﻼج آن ﺷﻚ دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت روش ﻣﺎ در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ اﺷـﺘﺒﺎﻫﺎت‪ ،‬ﺟﺰﺋـﻲ از ﺧـﻮد اﺷـﺘﺒﺎه اﺳـﺖ‪ .‬ﻓﺮزﻧـﺪم‬
‫اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻣﻲﺷﻮد ﻣﻦ او را ﺳﺮزﻧﺶ ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﺗﺤﻘﻴـﺮش ﻣـﻲﻧﻤـﺎﻳﻢ و اﺷـﺘﺒﺎﻫﺶ را‬
‫ﺑﺰرگ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ او اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﭼﺎﻫﻲ ﻋﻤﻴﻖ اﻓﺘﺎده اﺳﺖ! ﻟـﺬا از‬
‫اﺻﻼح آن ﻧﺎاﻣﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد و ﻫﻤﻴﺸﻪ در اﻳﻦ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ‪ .‬از ﻫﻤﺴﺮ ﻳﺎ دوﺳـﺖﺗـﺎن‬
‫اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺳﺮ ﻣﻲزﻧﺪ و ﺷﻤﺎ ﺑﻪ او ﮔﻮش زد ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ در اﺷﺘﺒﺎه اﺳﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ ﻫﻨـﻮز راه ﺑﺴـﺘﻪ‬
‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺣﻖ و ﺣﻘﻴﻘـﺖ ﺑﻬﺘـﺮ از ﺳـﺮدرﮔﻤﻲ در ﺑﺎﻃـﻞ اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ‬
‫روش ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ اﺻﻼح او ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮدي ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪ ﺗﺎ ﺑﺮ ﻫﺠﺮت ﺑﺎ او ﺑﻴﻌﺖ ﻛﻨﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ آﻣﺪهام ﻛﻪ ﺑﺮاي‬
‫ﻫﺠﺮت ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺑﻴﻌﺖ ﻛﻨﻢ و واﻟﺪﻳﻨﻢ را در ﺣﺎﻟﺖ ﮔﺮﻳﻪ ﺗﺮك ﻧﻤﻮدم‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ او ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻜﺮد و ﺗﺤﻘﻴﺮش ﻧﻨﻤﻮد‪ .‬ﻳﺎ ﻋﻘﻠﺶ را ﺗﺼﻐﻴﺮ ﻧﻜﺮد‪ ،‬زﻳﺮا او ﺑﻪ ﻧﻴﺖ ﻧﻴﻚ و‬
‫ﺻﺎﻟﺤﻲ آﻣﺪه ﺑﻮد و ﻓﻜﺮ ﻛﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪي اﺻﻠﺢﺗﺮ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛـﺮده اﺳـﺖ‪ .‬ﻟـﺬا ﺑـﻪ او‬
‫ﻓﻬﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪي اﺷﺘﺒﺎه آﺳﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺎده ﻋﺮض ﻧﻤﻮد‪ :‬ﻧﺰد آنﻫﺎ ﺑﺮﮔـﺮد‬
‫و ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ اﻧﺪاﺧﺘﻲ‪ ،‬ﺷﺎد و ﺧﻨﺪانﺷﺎن ﺑﮕﺮدان)‪ .(1‬و ﺑﺪﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻣﺴﺄﻟﻪ‬
‫ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ روشﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻳﻞ در اﻣﻮر ﺧﻴﺮ را در آﻧـﺎن‬
‫زﻧﺪه ﻣﻲﻛﺮد و اﻳﻦ اﺣﺴـﺎس را در وﺟـﻮد آنﻫـﺎ ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﻣـﻲآورد ﻛـﻪ آنﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺧﻴـﺮ‬
‫‪ -1‬اﺑﻮداود و ﻧﺴﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‬

‫‪191‬‬

‫ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮﻧﺪ‪ .‬ﺣﺘﻲ اﮔﺮﭼﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻨﻚ در ﺟﻠﻮيﻣﺎن ﺣﺎدﺛﻪي وﺣﺸﺘﻨﺎﻛﻲ‬
‫وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ و ﺷﺎﻫﺪﻣﺎن از اﻳﻦ ﺣﺎدﺛﻪ آﺧﺮ داﺳﺘﺎن اﺳﺖ اﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﺷﺘﻴﺎق ﻓﺎﻳـﺪه‬
‫آن را از آﻏﺎزش ذﻛﺮ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ ﺳﻔﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻣﻴﺎن ﻫﻤﺴﺮاﻧﺶ ﻗﺮﻋﻪﻛﺸﻲ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺎم‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻗﺮﻋﻪ ﻣﻲاﻓﺘﺎد او را ﺑﺎ ﺧﻮد ﻣﻲﺑﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻣﻲﺧﻮاﺳـﺘﻨﺪ ﺑـﻪ ﻏـﺰوه ﺑﻨـﻲ ﻣﺼـﻄﻠﻖ‬
‫ﺑﺮود در ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ ﻗﺮﻋﻪﻛﺸﻲ ﻧﻤﻮد و از ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ اﺳﻢ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﻴﺮون آﻣﺪ‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﺸـﺎن‬
‫ﻫﻤﺮاه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻴﺮون رﻓﺖ و اﻳﻦ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ آﻳﺎت ﺣﺠﺎب ﻧﺎزل ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﻮد و در‬
‫ﻛﺠﺎوهاي ﺣﻤﻞ ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه اﺻﺤﺎب ﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻓﺮود ﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺟﺎوه را ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و‬
‫ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻧﻴﺎزﻫﺎﻳﺶ را ﺑﺮﻃﺮف ﻣﻲﻛﺮد و وﻗﺘﻲ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ از آﻧﺠـﺎ ﻛـﻮچ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ اﻳﺸـﺎن در‬
‫ﻛﺠﺎوهاش ﺳﻮار ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از اﻳﻦ ﻏﺰوه ﻓﺎرغ ﺷﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺪﻳﻨﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳـﺪ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺪﻳﻨﻪ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا در آﻧﺠﺎ ﺗﻮﻗﻒ ﻧﻤﻮده و ﭘﺎرهاي از ﺷـﺐ را در آﻧﺠـﺎ ﮔﺬراﻧﺪﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ اﻋﻼم ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻟﺸﻜﺮ ﻛﻮچ ﻛﻨﺪ و ﻣﺮدم ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺟﻤﻊﻧﻤﻮدن اﺳﺒﺎب ﺧـﻮﻳﺶ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‬
‫و ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺟﻬﺖ ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻴﺮون ﺷﺪه ﺑﻮد و ﮔﺮدﻧﺒﻨﺪي ﻛـﻪ از ﻣﻬـﺮهﻫـﺎي ﻳﻤﻨـﻲ ﺷـﻬﺮ‬
‫ﻇﻔﺎر ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد در ﮔﺮدن داﺷﺖ‪ .‬وﻗﺘـﻲ از ﻗﻀـﺎي ﺣﺎﺟـﺖ ﻓـﺎرغ ﺷـﺪ‪ .‬ﮔﺮدﻧﺒﻨـﺪ از‬
‫ﮔﻠﻮﻳﺶ ﺟﺪا ﺷﺪ و اﻓﺘﺎد در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ او ﺧﺒﺮ ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬
‫ﭼﻮن ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﻪ اردوﮔﺎه ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ و ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ داﺧﻞ ﻛﺠﺎوهاش ﺳﻮار ﺷﻮد ﺑﻪ‬
‫ﮔﺮدﻧﺶ دﺳﺖ زد و ﮔﺮدﻧﺒﻨﺪ را ﻧﻴﺎﻓﺖ‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﻣﺮدم آﻣﺎدهي ﺣﺮﻛـﺖ ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪،‬‬
‫زود ﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﺮﮔﺸﺖ و ﮔﺮدﻧﺒﻨـﺪ را ﺗـﻼش ﻧﻤـﻮد و ﻣﻘـﺪاري‬
‫ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻣﺮدم آﻣﺪﻧﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﮔﻤﺎن ﻛﻪ او در ﻛﺠﺎوهاش اﺳﺖ آن را ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﺑﺮ ﺷـﺘﺮ‬
‫ﺑﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻬﺎر ﺷﺘﺮ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎدﻧﺪ و ﻟﺸﻜﺮ از آﻧﺠﺎ ﻛﻮچ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﻋﺎﻳﺸﻪ ﭘﺲ از ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻃﻮﻻﻧﻲ‪ ،‬ﮔﺮدﻧﺒﻨـﺪش را ﭘﻴـﺪا ﻧﻤـﻮد و دو ﻣﺮﺗﺒـﻪ ﺑـﻪ اردوﮔـﺎه‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ در اداﻣﻪي داﺳﺘﺎﻧﺶ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﮕﺎه آﻧـﺎن ﺑﺎزﮔﺸـﺘﻢ در‬

‫‪192‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در آﻧﺠﺎ ﻫﻴﭻ دﻋﻮﺗﮕﺮ و ﺟﻮابدﻫﻨﺪهاي ﻧﺒﻮد و ﻣﺮدم ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬از اﻳـﻦ‬
‫ﺟﻬﺖ ﻣﻦ ﺑﻪ ﮔﻤﺎن اﻳﻦ ﻛﻪ آنﻫﺎ ﺑﻪ زودي ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮔﻢﺷﺪن ﻣﻦ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺮﻣـﻲﮔﺮدﻧـﺪ‪ .‬در‬
‫آﻧﺠﺎ ﻧﺸﺴﺘﻢ و ﭼﺎدرم را ﺑﻪ ﺧﻮد ﭘﻴﭽﻴﺪم‪.‬‬
‫در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻛﻪ ﻣﻦ در ﺟﺎي ﺧﻮد ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮدم ﺧﻮاب ﺑﺮ ﻣﻦ ﻏﻠﺒﻪ ﻧﻤـﻮد و ﺑـﻪ ﺧـﻮاب‬
‫رﻓﺘﻢ‪ .‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﻪ ﭘﻬﻠﻮ دراز ﻛﺸﻴﺪه ﺑﻮدم ﻛـﻪ »ﺻـﻔﻮان ﺑـﻦ ﻣﻌﻄـﻞ« از ﻛﻨـﺎرم‬
‫ﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﭼﻮن ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﻴﺎزﻫﺎﻳﺶ از ﻟﺸﻜﺮ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻧﻤـﻮده ﺑـﻮد و ﺑـﺎ ﻟﺸـﻜﺮ ﺷـﺐ را‬
‫ﻧﮕﺬراﻧﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﺳﻴﺎﻫﻲ اﻧﺴﺎﻧﻲ را دﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧـﻮاب رﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬وﻗﺘـﻲ ﻧـﺰدﻳﻜﻢ آﻣـﺪ ﻣـﺮا‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﻗﺒﻞ از ﻧﺰول ﺣﺠﺎب ﻣﺮا دﻳﺪه ﺑﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﭼﺸﻤﺶ ﺑﻪ ﻣﻦ اﻓﺘﺎد ﮔﻔﺖ‪» :‬إِﻧﱠﺎ ﻟِ ﱠﻠـ ِﻪ‬

‫َوإِﻧﱠﺎ إِ َﻟ ْﻴ ِﻪ َر ِ‬
‫ﻮن«! ﻫﻤﺴﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪‬؟ ﻣﻦ ﺑﺎ اﻳﻦ اﺳﺘﺮﺟﺎع ﮔﻔﺘﻦ او ﻳﻌﻲ )إِﻧﱠﺎ ﻟِ ﱠﻠـ ِﻪ َوإِ ﱠﻧــﺎ إِ َﻟ ْﻴـ ِـﻪ‬
‫اﺟ ُﻌ َ‬

‫َر ِ‬
‫ـﻮن ﮔﻔﺘﻦ( ﺑﻴﺪار ﺷﺪم‪ .‬ﭼﻮن ﻣﺮا ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ،‬ﭼﻬﺮهام را ﺑﺎ ﭼﺎدرم ﭘﻮﺷـﻴﺪم و ﺳـﻮﮔﻨﺪ ﺑـﻪ‬
‫اﺟ ُﻌـ َ‬

‫ﺧﺪا ﻏﻴﺮ از اﺳﺘﺮﺟﺎعﮔﻔﺘﻨﺶ ﭼﻴﺰي ﻧﮕﻔﺖ و ﻣﻦ از او ﭼﻴﺰي ﻧﺸﻨﻴﺪم‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ ﺷـﺘﺮش را‬
‫ﺧﻮاﺑﺎﻧﺪ و ﭘﺎﻳﺶ را ﺑﺮ زاﻧﻮي ﺷﺘﺮ ﮔﺬاﺷﺖ و ﻣﻦ ﺳﻮار ﺷﺪم و او ﻣﻬﺎر ﺷﺘﺮ را ﮔﺮﻓـﺖ و ﺑـﻪ‬
‫ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻣﺮدم ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻣﺎ ﻣﺮدم را ﻧﻴﺎﻓﺘﻴﻢ و آنﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑـﺮاي‬
‫ﭘﻴﺪاﻛﺮدن ﻣﻦ ﺗﻼش ﻧﻜﺮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺻﺒﺢ ﻛﺮدﻳﻢ‪.‬‬
‫ﻣﺎ آنﻫﺎ را در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺰل ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻳﺎﻓﺘﻴﻢ‪ .‬آنﻫﺎ در ﻫﻤﺎن ﺣﺎﻟﺖ ﺧـﻮد ﺑﻮدﻧـﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﻧﺎﮔﻬﺎن ﻣـﺮد )ﺻـﻔﻮان( ﻇـﺎﻫﺮ ﮔﺮدﻳـﺪ ﻛـﻪ ﻣـﺮا ﺑـﺮ ﺷـﺘﺮش ﺳـﻮار ﻛـﺮده ﺑـﻮد اﻫـﻞ اﻓـﻚ‬
‫)ﺗﻬﻤﺖزﻧﻨﺪﮔﺎن( ﻫﺮ آﻧﭽﻪ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﮔﻔﺘﻨﺪ و ﻟﺸﻜﺮ ﺗﻜﺎن ﺧﻮرد‪ .‬اﻣﺎ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑـﻪ ﺧـﺪا ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻦ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﭼﻴﺰي ﻧﺸﺪم‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﻃﻮل ﻧﻜﺸﻴﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت ﻣﺮﻳﺾ ﺷﺪم و درد ﺳﺮ ﺷﺪﻳﺪي داﻣﻨﮕﻴـﺮم ﺷـﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ از ﺳﺨﻨﺎن ﻣﺮدم ﺧﺒﺮي ﻧﺪاﺷﺘﻢ و اﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﻪ ﮔﻮش رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬و واﻟـﺪﻳﻨﻢ رﺳـﻴﺪه‬
‫ﺑﻮد‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ آنﻫﺎ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻫﻴﭻ ﺳﺨﻨﻲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﻧﻤﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻟﻄﻔﻲ ﻛـﻪ‬
‫در ﮔﺬﺷﺘﻪ از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دﻳﺪه ﺑﻮدم ﻧﻤﻲدﻳﺪم‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻫﺮﮔﺎه ﺑﻴﻤﺎر ﻣـﻲﺷـﺪم‬
‫ﺑﺮ ﻣﻦ ﺗﺮﺣﻢ ﻣﻲﻛﺮد و اﻇﻬﺎر ﻟﻄﻒ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬اﻣـﺎ در اﻳـﻦ ﺑﻴﻤـﺎريام ﭼﻨـﺎن ﻟﻄﻔـﻲ اﺣﺴـﺎس‬

‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‬

‫‪193‬‬

‫ﻧﻨﻤﻮدم‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮﮔﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺰد ﻣـﻦ ﻣـﻲآﻣـﺪ و ﻣـﺎدرم از ﻣـﻦ ﭘﺮﺳـﺘﺎري ﻣـﻲﻛـﺮد‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﻤﺎريات ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟ و ﭼﻴﺰي اﺿﺎﻓﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﻤﻲﮔﻔﺖ‪ .‬ﺗﺎ ﺣﺪي ﻛﻪ ﻣـﻦ اﻳـﻦ‬
‫اﻇﻬﺎر ﺑﻲﻣﺤﺒﺘﻲاش را اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮدم‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬وﻗﺘﻲ اﻳﻦ ﺑﻲﻣﻬﺮي اﻳﺸﺎن را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدم‪ .‬ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل اﷲ! اﮔـﺮ ﺑـﻪ ﻣـﻦ‬
‫اﺟﺎزه دﻫﻲ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﺰد ﻣﺎدرم ﺑﺮوم و او ﻣﺮا ﭘﺮﺳـﺘﺎري ﻛﻨـﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬اﺷـﻜﺎﻟﻲ‬
‫ﻧﺪارد‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻦ ﻧﺰد ﻣﺎدرم رﻓﺘﻢ ﺣﺎل آن ﻛﻪ از اﺧﺒﺎر ﺑﻴﺮون ﻧﺎآﮔﺎه ﺑـﻮدم ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﭘـﺲ از‬
‫ﺑﻴﺴﺖ و اﻧﺪي ﺷـﺐ از ﺑﻴﻤـﺎري ﺑﻬﺒـﻮد ﻳـﺎﻓﺘﻢ و ﺷـﺒﻲ ﻫﻤـﺮاه »ام ﻣﺴـﻄﺢ« دﺧﺘـﺮ ﺧﺎﻟـﻪي‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ‪ ‬ﺑﺮاي ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻴﺮون ﺷﺪم‪.‬‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﻫﻢ راه ﻣﻲرﻓﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﻧﺎﮔﺎه ﭼﺎدرش زﻳﺮ ﭘﺎﻳﺶ ﮔﻴﺮ ﻛﺮد و اﻓﺘـﺎد ﻳـﺎ‬
‫ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻮد ﺑﻴﻔﺘﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻼك ﺷﻮد »ﻣﺴﻄﺢ!« ﻣﻦ ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﭼـﻪ ﺳـﺨﻦ ﺑـﺪي ﺑـﺮ‬
‫زﺑﺎن آوردي‪ .‬آﻳﺎ ﺑﻪ ﻣﺮدي ﻛﻪ در ﻏﺰوه ﺑﺪر ﺣﻀﻮر داﺷـﺘﻪ ﻧﺎﺳـﺰا ﻣـﻲﮔـﻮﻳﻲ؟ »ام ﻣﺴـﻄﺢ«‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺳﺎده! ﻣﮕﺮ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ را ﻧﺸﻨﻴﺪهاي؟ اي دﺧﺘﺮ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬ﻣﮕﺮ ﺧﺒـﺮ ﻧـﺪاري؟ ﻣـﻦ‬
‫ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﭼﻪ ﺧﺒﺮ؟ آﻧﮕﺎه او ﻣﺮا از ﺳﺨﻨﺎن اﻫﻞ اﻓﻚ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬آﻳـﺎ اﻳـﻦ ﺳـﺨﻦ‬
‫ﭘﺨﺶ ﺷﺪه اﺳﺖ؟ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﺧﺒﺮي ﺷﺎﻳﻊ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻢ ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ ﻧﻤـﺎﻳﻢ و دوﺑـﺎره ﺑـﻪ ﺧﺎﻧـﻪ ﺑﺮﮔﺸـﺘﻢ و ﺑﻴﻤـﺎريام‬
‫ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻛﺎرم ﮔﺮﻳﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺮﺳـﻴﺪم ﮔﺮﻳـﻪ ﺟﮕـﺮم را‬
‫ﭘﺎره ﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﻣﺎدرم ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺧﺪا ﺗﻮ را ﺑﺒﺨﺸﺪ‪ .‬ﻣﺮدم در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ و ﺗﻮ ﭼﻴﺰي‬
‫از اﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮا را ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺒﺮ ﻧﺪادي‪ .‬ﻣﺎدرم ﮔﻔﺖ‪ :‬اي دﺧﺘﺮم! اﻳﻦ را ﺑﺮ ﺧﻮدت آﺳـﺎن ﺑﮕﻴـﺮ؛‬
‫زﻳﺮا ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ اﺳﺖ زﻧﻲ زﻳﺒﺎ ﻛﻪ ﻧﺰد ﻣﺮدي ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻮوﻫـﺎﻳﻲ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪،‬‬
‫ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﻮوﻫﺎ و ﻣﺮدم ﻋﻠﻴﻪ او ﺳﺨﻨﺎن زﻳﺎدي ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺳﺒﺤﺎن اﷲ! ﻣﺮدم ﻫﻢ اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن را ﺑﺮ زﺑﺎن ﻣﻲآورﻧﺪ؟ ﻟﺬا آن ﺷﺐ را ﺗﺎ ﺻﺒﺢ‬
‫ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﮔﺬراﻧﺪم ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻟﺤﻈﻪاي ﭼﺸﻤﺎﻧﻢ را ﺑﺎ ﺧﻮاب ﺳﺮﻣﻪ ﻧﻤﺎﻳﻢ و اﺷﻚﻫﺎﻳﻢ ﻗﻄﻊ‬
‫ﮔﺮدد و ﺻﺒﺢ آن ﻧﻴﺰ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﺮدم‪ .‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﺣﺎل ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ اﻣﺮي ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻮد در ﺣـﺎﻟﻲ‬

‫‪194‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻛﻪ ﻋﻤﺮش از ﭘﺎﻧﺰده ﺳﺎل ﺗﺠﺎوز ﻧﻜﺮده ﺑـﻮد‪ .‬ﺑـﻪ او ﺗﻬﻤـﺖ زﻧـﺎ زدﻧـﺪ‪ ،‬ﺣـﺎل آن ﻛـﻪ زﻧـﻲ‬
‫ﭘﺎكداﻣﻦ و ﻋﻔﻴﻒ و ﻫﻤﺴﺮ ﭘﺎكﺗﺮﻳﻦ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺣﺠﺎب و ﭘـﺮدهاش را ﻛﺸـﻒ‬
‫ﻧﻜﺮده ﺑﻮد و ﻧﺎﻣﻮﺳﺶ را ﻫﺘﻚ ﻧﻨﻤﻮده ﺑﻮد‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﺳﺖ ﺣﺎﻟﺶ ﻛﻪ در ﺧﺎﻧﻪي ﭘﺪر و ﻣﺎدرش ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﺣﺎل رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ !‬ﻏﻢ و اﻧﺪوﻫﺶ در ﻣـﻮرد ﻋﺎﻳﺸـﻪ دور ﻧﻤـﻲﺷـﻮد‪ ،‬ﻧـﻪ ﺟﺒﺮﺋﻴـﻞ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﻲﺷﻮد و ﻧﻪ آﻳﻪاي ﻧﺎزل ﻣﻲﮔﺮدد و آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﻗﻀﻴﻪاش ﺣﻴـﺮان و ﭘﺮﻳﺸـﺎن‬
‫اﺳﺖ و اﺗﻬﺎم ﻣﻨﺎﻓﻘﻴﻦ و ﺳﺨﻨﺎن ﻣﺮدم در ﻣﻮرد ﻧﺎﻣﻮس ﻫﻤﺴﺮش ﺑﺮ او ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻌﻀﻠﻲ ﺑﺰرگ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻮال ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﻲ ﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺧﻄﺒﻪاي اﻳﺮاد ﻧﻤﻮد و ﺣﻤـﺪ و ﺳـﭙﺎس‬
‫ﺧﺪا را ﺑﻪ ﺟﺎ آورد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اي ﻣﺮدم! ﭼﺮا ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺮدم ﻣﺮا در ﻣﻮرد اﻫﻞ و ﺧـﺎﻧﻮادهام‬
‫اذﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﻋﻠﻴﻪ آﻧﺎن ﭼﻴﺰﻫﺎي ﻧﺎﺣﻘﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ .‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﻣﻦ از ﺧﺎﻧﻮادهام ﺑﻪ‬
‫ﺟﺰ ﺧﻴﺮ و ﻧﻴﻜﻲ‪ ،‬ﭼﻴﺰ دﻳﮕﺮي ﺳﺮاغ ﻧﺪارم‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻣﻮرد ﻣﺮدي )ﺻﻔﻮان ﺑﻦ ﻣﻌﻄﻞ( ﻛﻪ‬
‫از او ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺟﺰ ﺧﻴﺮ و ﻧﻴﻜﻲ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲداﻧﻢ‪ ،‬ﻓﻘـﻂ او ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﻣـﻦ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻢ داﺧﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺲ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭼﻨﻴﻦ ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﺳﺮدار اوس »ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻣﻌـﺎذ« ﺑﺮﺧﺎﺳـﺖ و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! اﮔﺮ او از ﻗﺒﻴﻠﻪي »اوس« اﺳﺖ ﻣﺎ او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻣﻲرﺳﺎﻧﻴﻢ و اﮔﺮ از ﻗﺒﻴﻠﻪ »ﺧﺰرج«‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻪ ﻣﺎ دﺳﺘﻮر ﺑﺪه؛ زﻳﺮا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ آنﻫﺎ ﺳﺰاوار آﻧﻨﺪ ﻛـﻪ ﮔـﺮدنﺷـﺎن زده‬
‫ﺷﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺳﺮدار »ﺧﺰرج« ﻳﻌﻨﻲ »ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎده« اﻳﻦ ﺳﺨﻦ را ﺷﻨﻴﺪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ‬
‫ﻣﺮد ﺻﺎﻟﺤﻲ ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺗﻌﺼﺐ ﻗﻮﻣﻲ او را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴـﻢ! دروغ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ .‬ﺗﻮ ﮔﺮدن آنﻫﺎ را ﻧﻤﻲزﻧﻲ‪ ،‬زﻳﺮا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا! ﺗﻮ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آن ﭼﻨﻴﻦ ﮔﻔﺘﻲ‬
‫ﻛﻪ ﻓﻬﻤﻴﺪي آنﻫﺎ از ﻗﺒﻴﻠﻪي »ﺧﺰرج« ﻫﺴﺘﻨﺪ و اﮔﺮ از ﻃﺎﻳﻔﻪي ﺗﻮ ﻣـﻲﺑﻮدﻧـﺪ ﻫﺮﮔـﺰ ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫ﻧﻤﻲﮔﻔﺘﻲ‪.‬‬

‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‬

‫‪195‬‬

‫ﺑﺎز از آن ﻃﺮف »اﺳﻴﺪ ﺑﻦ ﺣﻀﻴﺮ« ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﻪ »ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎده« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧـﺪا ﻗﺴـﻢ!‬
‫ﺗﻮ دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ .‬ﻣﺎ آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻣﻲرﺳﺎﻧﻴﻢ‪ .‬اﻣﺎ ﺗـﻮ ﻫـﻢ ﻣﻨـﺎﻓﻘﻲ ﻛـﻪ از ﻣﻨﺎﻓﻘـﺎن دﻓـﺎع‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻲ‪ .‬وآﻧﮕﻬﻲ ﻣﺮدم ﻋﻠﻴﻪ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺷﻮرﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑـﻮد ﺑـﻪ ﻗﺘـﻞ و ﻛﺸـﺘﺎر‬
‫ﺑﻴﻨﺠﺎﻣﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا آنﻫـﺎ را دﻋـﻮت ﺑـﻪ آراﻣـﺶ‬
‫ﻧﻤﻮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪﻧﺪ و ﺧﻮدش ﻧﻴﺰ ﺳﺎﻛﺖ ﺷﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﭼﻨﻴﻦ دﻳﺪ از ﻣﻨﺒﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش رﻓﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻣﺘﻮﺟـﻪ ﺷـﺪ‬
‫ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ اﻣﻜﺎن ﻧﺪارد از ﻃﺮف ﻋﻤﻮم ﻣﺮدم ﺣﻞ ﺷﻮد‪ .‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ از ﻃﺮف ﺧـﺎﻧﻮاده و‬
‫اﻓﺮاد ﺧﺼﻮﺻﻲاش راه ﺣﻠﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﻋﻠﻲ و اﺳﺎﻣﻪ ﺑﻦ زﻳﺪ را ﻓـﺮا ﺧﻮاﻧـﺪ و ﺑـﺎ آن دو‬
‫ﻣﺸﻮرت ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫اﺳﺎﻣﻪ در ﻣﻮرد ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ ﻧﻴﻚ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد و از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ رﺳـﻮل‬
‫اﷲ! او اﻫﻞ ﺷﻤﺎ اﺳﺖ و ﻣﺎ در ﻣﻮرد او ﺟﺰ ﺧﻴﺮ ﭼﻴـﺰي ﻧﻤـﻲداﻧـﻴﻢ و اﻳـﻦ ﺳـﺨﻦ دروغ و‬
‫ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﻋﻠﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! زﻧﺎن زﻳﺎدي وﺟﻮد دارد و ﺷﻤﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ ﻫﻤﺴـﺮان‬
‫دﻳﮕﺮي ﺑﺮﮔﺰﻳﻨﻴﺪ و از ﻛﻨﻴﺰش ﺑﭙﺮﺳﻴﺪ او ﺣﺮف راﺳﺖ را ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻟـﺬا رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﺮﻳﺮه! آﻳﺎ از ﻋﺎﻳﺸﻪ ﭼﻴﺰي دﻳﺪهاي ﻛﻪ ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺷﻚ ﺑﻴﻨﺪازد؟ ﺑﺮﻳﺮه ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﺧﻴﺮ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﺣﻖ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮي ﺑﺮﮔﺰﻳﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳـﻮﮔﻨﺪ ﻛـﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﺟﺰ ﺧﻴﺮ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲداﻧﻢ و ﻣﻦ ﻫﻴﭻ ﻋﻴﺒﻲ در ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻧﻤﻲﺑﻴـﻨﻢ‪ ،‬ﻣﮕـﺮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ او دﺧﺘﺮﻛـﻲ‬
‫ﺧﺮدﺳﺎل اﺳﺖ‪ .‬از اﻳﻦ رو ﻣﻦ آرد را ﺧﻤﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﻢ و ﺑﻪ او دﺳﺘﻮر ﻣﻲدﻫﻢ ﺗﺎ آن را ﺣﻔﺎﻇﺖ‬
‫ﻛﻨﺪ و او ﺑﻪ ﺧﻮاب ﻣﻲرود و از آن ﻃﺮف ﺑﺰ ﻣﻲآﻳﺪ و آن را ﻣﻲﺧﻮرد‪.‬‬
‫ﺑﻠﻪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻛﻨﻴﺰ از ﻋﺎﻳﺸﻪ اﻣﺮي ﻣﺸﻜﻮك ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ او دﺧﺘﺮ ﺟﻮان و‬
‫ﺻﺎﻟﺤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﺪﻳﻖ اﻳﻦ اﻣﺖ ﻳﻌﻨﻲ اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬او را ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻧﻤﻮده و ﺳﺮور ﻓﺮزﻧﺪان آدم‬
‫او را ازدواج ﻛﺮده اﺳﺖ؟ ﺑﻠﻜﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮﻳﺮه در ﺷﻚ ﻣﻲاﻓﺘﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ او ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ‬
‫ﻓﺮد ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﺳﺖ و ﺣﺎل آن ﻛﻪ او ﭼﻴﺰي ﺟﺰ ﭘﺎﻛﻲ را دوﺳـﺖ ﻧﻤـﻲدارد؟ ﭘـﺲ‬

‫‪196‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻋﺎﻳﺸﻪ ﭘﺎك و ﻣﺒﺮا اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ او را آزﻣﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ اﺟﺮ و ﭘﺎداش ﻋﻈﻴﻢ ﺑﻪ‬
‫او ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻛﻨﺪ و ﻳﺎد و ذﻛﺮش را ﺑﻠﻨﺪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫روزﻫﺎ ﺑﺮ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻣﻲﮔﺬﺷـﺖ و ﺑـﻪ دردﻫـﺎ و رﻧـﺞﻫـﺎﻳﺶ اﺿـﺎﻓﻪ ﻣـﻲﺷـﺪ و ﺑـﺮ ﺑﺴـﺘﺮ‬
‫ﺑﻴﻤﺎرياش ﻣﻲﻏﻠﺘﻴﺪ و ﻫﻴﭻ ﻏﺬا و ﻧﻮﺷـﻴﺪﻧﻲ ﺑـﺮاﻳﺶ ﻟـﺬتﺑﺨـﺶ ﻧﺒـﻮد‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻛﻮﺷﺶ ﻣﻲﻛﺮد از ﻃﺮﻳﻖ اﻳﺮاد ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﺑﺮاي ﻣﺮدم اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ را ﺣﻞ ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑـﻮد‬
‫در ﻣﻴﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺟﻨﮓ و ﻧﺒﺮدي رخ دﻫﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﺗﻼش ﻛﺮد ﺗﺎ آن را در ﺧﺎﻧﻪاش ﺣﻞ ﻧﻤﺎﻳـﺪ‪،‬‬
‫و از زﻳﺪ و ﻋﻠﻲ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪاي ﻧﮕﺮﻓﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﭼﻨﻴﻦ دﻳﺪ‪ ،‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺗـﺎ از ﻃﺮﻳـﻖ‬
‫ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ ﭘﺎﻳﺎن دﻫﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺎﻳﺸﻪ در اداﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ آن روز را ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﮔﺬراﻧﺪم ﻛﻪ اﺷﻚﻫﺎﻳﻢ ﻗﻄﻊ ﻧﮕﺮدﻳـﺪ و‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﻮاب ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﻢ را ﺳﺮﻣﻪ ﻧﻤﺎﻳﻢ‪ .‬ﺑﺎز ﺷﺐ آﻳﻨﺪهاش را ﻧﻴﺰ ﮔﺮﻳﻪ ﻛـﺮدم ﻛـﻪ‬
‫ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﻮاب ﻣﻲرﻓﺘﻢ و ﻧﻪ اﺷﻚﻫﺎﻳﻢ ﻗﻄﻊ ﮔﺮدﻳﺪ و ﭘﺪر و ﻣﺎدرم ﮔﻤﺎن ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ﻛـﻪ ﮔﺮﻳـﻪ‬
‫ﺟﮕﺮم را ﻣﻲﺷﻜﺎﻓﺪ‪ .‬ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻗﺪمزﻧﺎن ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪي اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬آﻣﺪ و اﺟﺎزه ﺧﻮاﺳﺖ‬
‫و ﻧﺰد ﻋﺎﻳﺸﻪ آﻣﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺎدر و ﭘﺪرش و زﻧﻲ از اﻧﺼﺎر در ﻛﻨﺎر او ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر ﺑﻮد ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬وارد ﺧﺎﻧﻪي اﺑﻮﺑﻜﺮ‪ ‬ﻣﻲﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از آن ﻛﻪ ﻣﺮدم‬
‫اﻳﻦ اﺗﻬﺎم را ﺑﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ وارد ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﺪت ﻳﻚ ﻣﺎه ﻋﺎﻳﺸـﻪ را ﻧﺪﻳـﺪه ﺑـﻮد و ﻳـﻚ ﻣـﺎه‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ وﺣﻲ در ﻣﻮرد ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻧﺎزل ﻧﻤﻲﮔﺮدد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا‪ ‬ﻧﺰد ﻋﺎﻳﺸﻪ آﻣﺪ‪ .‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬
‫او در رﺧﺘﺨﻮاب اﻓﺘﺎده ﺑﻮد‪ ،‬اﻧﮕﺎر از ﺷﺪت ﮔﺮﻳﻪ و اﻧـﺪوه ﺟﻮﺟـﻪاي ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﭘﺮﻫـﺎﻳﺶ را‬
‫ﻛﻨﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﺮد و آن زن اﻧﺼﺎري ﻧﻴﺰ ﺑﺎ او ﮔﺮﻳﻪ ﻣـﻲﻛـﺮد‪ ،‬اﻣـﺎ ﻣﺎﻟـﻚ ﭼﻴـﺰي‬
‫ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺸﺴﺖ و ﺣﻤﺪ و ﺳﭙﺎس ﺧﺪا را ﺑﻪ ﺟﺎ آورده و آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬اﻣﺎ ﺑﻌـﺪ!‬
‫اي ﻋﺎﻳﺸﻪ! ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ در ﻣﻮرد ﺗﻮ ﺑﻪ ﻣﻦ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ و داﺳﺘﺎن اﻓﻚ و از وﻗﻮع اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺰرﮔـﻲ‬
‫ﻛﻪ اﺗﻔﺎق آن ﺷﺎﻳﻊ ﺷﺪه ﺑﻮد را ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﺑـﺮاي ﻋﺎﻳﺸـﻪ ﺑﻴـﺎن ﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ‬
‫اﻧﺴﺎن ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻣﺮﺗﻜﺐ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪي اﻳﻦ اﺷﺘﺒﺎه ﺳﺨﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺑـﻪ ﻋﺎﻳﺸـﻪ‬

‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‬

‫‪197‬‬

‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﺗﻮ از اﻳﻦ ﺗﻬﻤﺖﻫﺎ ﭘﺎك ﺑﺎﺷﻲ ﭘﺲ ﺑﻪ زودي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﻣﺒـﺮّا و ﭘـﺎك ﺧﻮاﻫـﺪ‬
‫ﮔﺮداﻧﺪ و اﮔﺮ ﺗﻮ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﮔﻨﺎﻫﻲ ﺷﺪهاي‪ ،‬از ﺧﺪاوﻧﺪ آﻣﺮزش ﺑﺨﻮاه و ﺑﻪ ﺳﻮي او ﺗﻮﺑﻪ ﻛـﻦ؛‬
‫زﻳﺮا ﻫﺮﮔﺎه ﺑﻨﺪه ﺑﻪ ﮔﻨﺎه اﻋﺘﺮاف ﻛﺮده و ﺗﻮﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮﺑﻪي وي را ﻣﻲﭘﺬﻳﺮد‪.‬‬
‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﻞﻧﻤﻮدن آﺳﺎن اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ و ﺑﻪ ﻃﻮل و ﺗﻔﺼـﻴﻞ‬
‫– اﮔﺮ ﺧﻄﺎ و اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ رخ داده ﺑﺎﺷﺪ – ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺳـﺨﻨﺎﻧﺶ را ﺑـﻪ‬
‫ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬اﺷﻚﻫﺎﻳﻢ ﺧﺸﻜﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ ﻗﻄﺮهاي اﺣﺴﺎس ﻧﻜﺮدم و ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺷـﺪم ﺗـﺎ‬
‫ﭘﺪر و ﻣﺎدرم از ﻃﺮف ﻣﻦ ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﺎﺳﺦ دﻫﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ آنﻫﺎ ﭼﻴﺰي ﻧﮕﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻦ ﺑـﻪ‬
‫ﭘﺪرم ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺗﻮ از ﻃﺮف ﻣﻦ ﺟﻮاب رﺳﻮل اﷲ ‪ ‬را ﺑﺪه‪ .‬ﭘﺪرم ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑـﻪ ﺧـﺪا ﻗﺴـﻢ! ﻣـﻦ‬
‫ﻧﻤﻲداﻧﻢ ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭼﻪ ﺣﺮﻓﻲ ﺑﺰﻧﻢ‪ .‬ﺑﺎز ﺑﻪ ﻣﺎدرم ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺗﻮ ﺟﻮاب رﺳﻮل ﺧﺪا را ﺑﺪه‪.‬‬
‫او ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻣﻦ ﻧﻤﻲداﻧﻢ ﻛﻪ ﭼﻪ ﺑﮕﻮﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﻫﻴﭻ ﺧﺎﻧﻮادهاي را ﺳﺮاغ ﻧﺪارم ﻛﻪ ﺑﻪ آﻧـﺎن ﭼﻨـﻴﻦ ﻣﺼـﻴﺒﺘﻲ وارد ﺷـﺪه‬
‫ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﺪان اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ‬وارد ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا وﻗﺘﻲ ﻣﺎدر و ﭘﺪرم از ﭘﺎﺳﺦ ﻋﺎﺟﺰ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪،‬‬
‫اﺷﻚﻫﺎﻳﻢ رﻳﺨﺘﻨﺪ و ﮔﺮﻳﺴﺘﻢ و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا! ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ از آﻧﭽﻪ ﺗﻮ ذﻛﺮ ﻧﻤﻮدي ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺪا ﺗﻮﺑﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﻢ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﻢ آﻧﭽﻪ ﺷﻤﺎ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺷﻨﻴﺪهاﻳﺪ در دلﻫﺎﻳﺘـﺎن‬
‫اﺳﺘﻘﺮار ﻳﺎﻓﺘﻪ و آن را ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻧﻤﻮدهاﻳﺪ و اﮔﺮ ﺑﻪ ﺷـﻤﺎ ﺑﮕـﻮﻳﻢ ﻣـﻦ ﺑـﺮي ﻫﺴـﺘﻢ – و ﺧـﺪا‬
‫ﻣﻲداﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻦ ﭘﺎك ﻫﺴﺘﻢ – ﺷﻤﺎ ﻣﺮا ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ اﻋﺘﺮاف ﻛـﻨﻢ – و‬
‫ﺧﺪا ﻣﻲداﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻦ از آن ﭘﺎك ﻫﺴﺘﻢ – ﺷﻤﺎ ﻣﺮا ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ و ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﺑـﺮاي‬
‫ﺧﻮد و ﺷﻤﺎ ﻣﺜﻞ و ﻧﻈﻴﺮي ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﻢ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﭘﺪر ﻳﻮﺳﻒ ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫﴿‪] ﴾∩⊇∇∪ tβθàÅÁs? $tΒ 4’n?tã ãβ$yètGó¡ßϑø9$# ª!$#uρ ( ×≅ŠÏΗsd ×ö9|Ásù‬ﻳﻮﺳﻒ‪.[18 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﭘﺲ ﺻﺒﺮ ﻣﻦ ﻧﻴﻜﻮ اﺳﺖ و ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬از آﻧﭽﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺮاي او ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﻣـﺪدﮔﺎر‬
‫ﻣﻦ اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﻋﺎﻳﺸﻪ در اداﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺳـﭙﺲ روﻳـﻢ را ﺑﺮﮔﺮداﻧـﺪم و در رﺧﺘﺨـﻮاﺑﻢ دراز ﻛﺸـﻴﺪم و‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا! ﻣﻦ ﻣﻲداﻧﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺮي ﻫﺴﺘﻢ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاءت ﻣﺮا اﻋﻼم ﺧﻮاﻫـﺪ ﻛـﺮد‪.‬‬

‫‪198‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﻓﻜﺮ ﻧﻤﻲﻛﺮدم ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد ﻣﻦ وﺣﻲ )آﻳـﻪاي( را ﻛـﻪ ﺗـﻼوت‬
‫ﻛﺮده ﺷﻮد ﻓﺮود آورد‪ ،‬زﻳﺮا ﺷﺄن ﻣﻦ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ از آن ﺑﻮد ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﻮرد ﻣﻦ ﺑـﻪ اﻣـﺮي‬
‫ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﺗﻼوت ﺷﻮد‪ .‬اﻣﺎ اﻣﻴﺪ داﺷﺘﻢ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻮاﺑﻲ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در‬
‫آن از ﺑﺮاءت ﻣﻦ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﻫﻴﭽﻜﺴﻲ از ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴﺮون ﻧﺮﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد‬
‫ﻛﻪ ﺑﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬وﺣﻲ ﻧﺎزل ﮔﺮدﻳﺪ و ﻫﻤﺎن ﺣﺎﻟﺖ ﺳﺨﺘﻲ و دﺷﻮاري‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺎﻟﺖ وﺣﻲ‬
‫او را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﻗﺮآن را ﺑﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮش ﻧﺎزل ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻣﺎ وﻗﺘﻲ ﻣﻦ دﻳﺪم ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺶ‬
‫وﺣﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻧﺘﺮﺳﻴﺪم و ﺑﺎﻛﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻢ‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﻲداﻧﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻣﺒـﺮّا ﻫﺴـﺘﻢ و‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺳﺘﻢ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺎن ﻋﺎﻳﺸﻪ در دﺳﺖ اوﺳﺖ! وﺣـﻲ از‬
‫او ﺟﺪا ﻧﺸﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻦ ﮔﻤﺎن ﺑﺮدم ﭘﺪر و ﻣﺎدرم! ﺟﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ﻣﻲﻣﻴﺮﻧﺪ از ﺗﺮس اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫ﻣﺒﺎدا ﺧﺪاوﻧﺪ وﺣﻲ را در اﺛﺒﺎت آﻧﭽﻪ ﻣﺮدم ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ وﺣﻲ از آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺟﺪا ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻣﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻨـﺪد و ﻋـﺮق را از‬
‫ﭼﻬﺮهاش ﭘﺎك ﻧﻤﻮد و ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺳﺨﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ زﺑﺎن آورد ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي ﻋﺎﻳﺸـﻪ! ﺷـﺎدﻣﺎن ﺑـﺎش؛‬
‫زﻳﺮا ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاءت ﺗﻮ را ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬آﻧﮕﺎه ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﻟﺤﻤـﺪﷲ و ﺧﺪاوﻧـﺪ اﻳـﻦ آﻳـﺎت را‬
‫ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬
‫﴿)‪<›ÍöΔ$# Èe≅ä3Ï9 4 ö/ä3©9 ×öyz uθèδ ö≅t/ ( Νä3©9 #uŸ° çνθç7|¡øtrB Ÿω 4 ö/ä3ΨÏiΒ ×πt6óÁãã Å7øùM}$$Î/ ρâ™!%y` t⎦⎪Ï%©!$# ¨βÎ‬‬
‫‪çνθãΚçF÷èÏÿxœ øŒÎ) Iωöθ©9 ∩⊇⊇∪ ×Λ⎧Ïàtã ë>#x‹tã …çμs9 öΝåκ÷]ÏΒ …çνuö9Ï. 4†¯<uθs? “Ï%©!$#uρ 4 ÉΟøOM}$# z⎯ÏΒ |=|¡tFø.$# $¨Β Νåκ÷]ÏiΒ‬‬
‫‪Ïπyèt/ö‘r'Î/ Ïμø‹n=tã ρâ™!%y` Ÿωöθ©9 ∩⊇⊄∪ ×⎦⎫Î7•Β Ô7øùÎ) !#x‹≈yδ (#θä9$s%uρ #Zöyz öΝÍκŦàΡr'Î/ àM≈oΨÏΒ÷σßϑø9$#uρ tβθãΖÏΒ÷σßϑø9$# £⎯sß‬‬

‫‪] ﴾∩⊇⊂∪ tβθç/É‹≈s3ø9$# ãΝèδ «!$# y‰ΖÏã šÍׯ≈s9'ρé'sù Ï™!#y‰pκ’¶9$$Î/ (#θè?ù'tƒ öΝs9 øŒÎ*sù 4 u™!#y‰pκà−‬اﻟﻨﻮر‪.[13 – 11 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺑﻪ راﺳﺘﻲ آن ﮔﺮوﻫﻲ از ﺷﻤﺎ ﻛﻪ )داﺳﺘﺎن( اﻓﻚ و ﺗﻬﻤﺖ را ﻧﺰد ﺷﻤﺎ آوردﻧﺪ )اي‬
‫ﺧﺎﻧﺪان اﺑﻮﺑﻜﺮ!( ﮔﻤﺎن ﻣﺒﺮﻳﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻬﻤﺖ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺷﺮّ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺷﺮﻓﻲ ﺑـﺰرگ در آن‬
‫ﻧﻬﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻫﺮﻳﻚ از ﮔﺮوه دروﻏﮕﻮﻳﺎن ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان دﺧـﺎﻟﺘﺶ در اﻳـﻦ ﺗﻬﻤـﺖ ﻫﻤـﺎن‬

‫ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ اﺷﺘﺒﺎه را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‬

‫‪199‬‬

‫ﮔﻨﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻤﺪه آن را ﺑـﻪ ﻋﻬـﺪه ﮔﺮﻓﺘـﻪ‬
‫اﺳﺖ )ﻳﻌﻨﻲ ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﺳﻠﻮل( در آﺧﺮت ﺑﺮاﻳﺶ ﻋﺬاﺑﻲ ﺑﺰرگ ﻣﻘﺮر اﺳﺖ‪) .‬اي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن!(‬
‫ﭼﺮا وﻗﺘﻲ اﻳﻦ اﻓﺘﺮا و ﺗﻬﻤﺖ )ﺑﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ( را ﺷﻨﻴﺪﻳﺪ ﻣﺮدان و زﻧﺎن ﻣﻮﻣﻦ ﺣﺴﻦ ﻇﻦ ﺣﺎﺻـﻞ‬
‫ﻧﻨﻤﻮدﻧﺪ )و ﮔﻤﺎن ﻧﻴﻚ ﻧﺒﺮدﻧﺪ( و ﭼﺮا ﻧﮕﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻳﻦ دروﻏﻲ آﺷﻜﺎر اﺳﺖ؟ ﭼـﺮا ﭼﻬـﺎر ﮔـﻮاه‬
‫ﻧﻴﺎوردﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮ ﺻﺤﺖ اﻳﻦ ﺑﻬﺘﺎن ﮔﻮاﻫﻲ دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼـﻮن درﻣﺎﻧـﺪه ﺷـﺪﻧﺪ و ﻧﺘﻮاﻧﺴـﺘﻨﺪ ﺑـﺮ‬
‫ادﻋﺎي ﺧﻮد ﮔﻮاه ﺑﻴﺎورﻧﺪ‪ ،‬آﻧﺎن ﻣﻔﺴﺪاﻧﻨﺪ و در ﻧﺰد ﺧﺪاوﻧﺪ دروﻏﮕﻮ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ«‪.‬‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮدهاش آنﻫﺎ را ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻧﻤﻮد‪:‬‬
‫﴿)‪$u‹÷Ρ‘‰9$# ’Îû ×Λ⎧Ï9r& ë>#x‹tã öΝçλm; (#θãΖtΒ#u™ š⎥⎪Ï%©!$# ’Îû èπt±Ås≈xø9$# yì‹Ï±n@ βr& tβθ™7Ïtä† t⎦⎪Ï%©!$# χÎ‬‬

‫‪] ﴾∩⊇®∪ tβθßϑn=÷ès? Ÿω óΟçFΡr&uρ ÞΟn=÷ètƒ ª!$#uρ 4 ÍοtÅzFψ$#uρ‬اﻟﻨﻮر‪.[19 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬آﻧﺎن ﻛﻪ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻋﻤﻞ زﺷﺖ و ﻗﺒﻴﺢ در ﻣﻴﺎن ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ اﻳﻤـﺎن آوردهاﻧـﺪ‪،‬‬
‫ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮔﺮدد‪) ،‬از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬اﺷﺎﻋﻪ زﻧﺎ و ﻣﻨﻜﺮات( ﺑﺮاي آﻧﺎن در دﻧﻴﺎ ﻋﺬاﺑﻲ دردﻧﺎك )ﻳﻌﻨﻲ اﻗﺎﻣـﻪ‬
‫ﺣﺪ( و در آﺧﺮت ﻋﺬاب )دوزخ( ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﻪ ﻧﻬﺎن و ﻧﻴﺎت آﮔﺎه اﺳﺖ و‬
‫ﺷﻤﺎ از آن ﺑﻲﺧﺒﺮﻳﺪ«‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺮدم ﺑﻴﺮون رﻓﺖ و ﺑﺮاي آﻧﺎن ﺧُﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧـﺪ و آﻳـﺎﺗﻲ را‬
‫ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻧﺎزل ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﺮاي آنﻫﺎ ﺗﻼوت ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺗﻬﻤﺖزﻧﻨـﺪﮔﺎن‬
‫ﺣﺪ ﻗﺬف زد‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺎ ﺑﺮ ﺷﺨﺺ اﺷﺘﺒﺎهﻛﻨﻨﺪه ﭼﻨﺎن ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ او ﻣﺮﻳﺾ اﺳﺖ‬
‫و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻋﻼج دارد ﻧﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ او ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬زﻳﺮا ﺑﺴـﺎ اوﻗـﺎت او‬
‫ﺑﻪ درﺟﻪاي ﻣﻲرﺳﺪ ﻛﻪ اﺣﺴﺎس ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺷﺎدﻣﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﭘﺰﺷـﻚ ﺧﻴﺮﺧـﻮاه‬
‫آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﺤﺖ و ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﻴﻤﺎران ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺧﻮد آﻧﺎن ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﺧﻮدﺷـﺎن اﻫﺘﻤـﺎم‬
‫ﻣﻲورزد‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪» :‬ﻣﺜﺎل ﻣﻦ و ﻣﺜﺎل ﻣﺮدم ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮدي اﺳﺖ ﻛﻪ آﺗﺸﻲ روﺷﻦ ﻛﻨـﺪ‬
‫و وﻗﺘﻲ دور و ﺑﺮ آن روﺷﻦ ﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺮواﻧﻪﻫﺎ و اﻳﻦ ﺣﺸﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در آﺗﺶ ﻣﻲاﻓﺘـﺪ‪ ،‬ﺷـﺮوع ﺑـﻪ‬

‫‪200‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﻓﺘﺎدن در آن ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا و آنﻫﺎ را ﺑﻴﺮون ﻣﻲﻛﺸﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ آنﻫـﺎ ﺑـﺮ او ﻏﺎﻟـﺐ ﺷـﺪه و در آن‬
‫ﻣﻲاﻓﺘﻨـﺪ‪ .‬از اﻳـﻦ رو ﻣـﻦ ﺷـﻤﺎ را از اﻓﺘـﺎدن در آﺗـﺶ ﺑـﺎزﻣﻲدارم و ﺷـﻤﺎ ﺧـﻮد را در آن‬
‫ﻣﻲاﻧﺪازﻳﺪ«‪.‬‬

‫رأي‪...‬‬
‫»ﺑﺴﺎ اوﻗﺎت روش ﻣﺎ در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﺰرﮔﺘﺮ از ﺧﻮد اﺷﺘﺒﺎه ﻣﻲاﻧﺠﺎﻣﺪ«‪.‬‬

‫رأﻳﻲ دﻳﮕﺮ‬
‫ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻜﻪ اﺷﻜﺎل و ﻃﺒﺎﻳﻊ ﻣﺮدم ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻗﻨﺎﻋﺖﻫـﺎ و‬
‫رﻓﺘﺎرﻫﺎيﺷﺎن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا وﻗﺘﻲ ﺷﻤﺎ اﺣﺴﺎس ﻧﻤـﻮدي ﻛـﻪ ﺷﺨﺼـﻲ در راه درﺳـﺖ‬
‫اﺷﺘﺒﺎه ﻛﺮده اﺳﺖ و ﺷﻤﺎ او را ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﺮدﻳﺪ و ﺗـﻼش ﻧﻤﻮدﻳـﺪ ﺗـﺎ اﺷـﺘﺒﺎﻫﺶ را اﺻـﻼح‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ اﻣﺎ او ﻗﺎﻧﻊ ﻧﺸﺪ‪ .‬اﺳﻢ او را در ﻓﻬﺮﺳﺖ دﺷﻤﻨﺎنﺗـﺎن درج ﻧﻜﻨﻴـﺪ و در ﺣـﺪ ﺗـﻮان در‬
‫ﻛﺎرﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺨﺸﺶ و ﺑﺰرﮔﻮاري را ﭘﻴﺶ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ اﮔﺮ ﺷﻤﺎ ﻛﻮﺷﺶ ﻛﺮدﻳﺪ ﺗﺎ اﺷﺘﺒﺎه ﻳﻜﻲ از دوﺳﺘﺎنﺗﺎن را اﺻﻼح ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ و او ﮔـﻮش‬
‫ﻧﺪاد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻤﺎ دوﺳﺘﻲ را ﺑﻪ دﺷﻤﻨﻲ ﻋﻮض ﻧﻜﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ در ﻟﻄﻒ و ﻧﺮﻣﻲ ﻣـﺪاﻣﺖ ﻛﻨﻴـﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ او ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ و ﺑﺮ آن اﺿﺎﻓﻪ ﻧﻜﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ ﮔﻔﺘـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪:‬‬
‫ﻧﺮﻣﻲ ﺗﻮ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺷﺮّ و ﺑﺪي ﺑﻬﺘﺮ از دﻳﮕﺮي اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻟﻄـﻒ ﺑﺨﺸـﺶ ﺑـﺎ ﻣـﺮدم‬
‫ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻧﻤﻮدﻳﺪ وﻫﺮﮔﺰ ﺑﺮ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﺑﺰرگ و ﻛﻮﭼﻚ ﺧﺸﻢ ﻧﮕﺮﻓﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎ زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺷﺒﺨﺖ‬
‫و ﺳﻌﺎدﺗﻤﻨﺪ ﺧﻮاﻫﻴﺪ داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮت ﻋﺎﻳﺸﻪ ل ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﻫﺮﮔﺰ رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﺮاي ﺷـﺨﺺ ﺧـﻮدش اﻧﺘﻘـﺎم‬
‫ﻧﮕﺮﻓﺘﻨﺪ و ﻫﻴﭽﻜﺴﻲ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮدش ﻧﺰدﻧﺪ اﻋﻢ از ﺧﺎدم و زن ﻣﮕﺮ در ﻣﻴﺪان ﺟﻨـﮓ و‬
‫ﺟﻬﺎد ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ اﷲ‪ .‬ﻫﻴﭽﻜﺲ از ﻃﺮف اﻳﺸﺎن ﻣﻮرد آزار و اذﻳـﺖ ﻗـﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ و از‬
‫رﻓﻴﻘﺶ اﻧﺘﻘﺎم ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛـﻪ از ﻣﺤـﺎرم اﻟﻬـﻲ ﭼﻴـﺰي ﻣـﻮرد ﺑـﻲﺣﺮﻣﺘـﻲ ﻗـﺮار‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺮاي ﺧﺪا اﻧﺘﻘﺎم ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ)‪.(1‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﺸﻢ ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺧﺸﻢ او ﺑﺮاي ﺧﺪا ﺑﻮد ﻧﻪ ﺑـﺮاي ﺧـﻮدش‪.‬‬
‫ﺣﺘﻲ ﻣﺎ ﺗﻔﺎوت دو ﺧﺸﻢ را درﻣﻲﻳﺎﺑﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻓﺮض ﻛﻨﻴﺪ ﻳﻚ ﭘﺴﺮ ﻛﻮﭼـﻚ ﻣـﻲآﻳـﺪ و ﻳـﻚ ﻳـﺎ دو رﻳـﺎل ﺟﻬـﺖ ﺧـﺮج ﻣﺪرﺳـﻪاش‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ و ﺷﻤﺎ ﻛﻴﻒ ﭘﻮﻟﺘﺎن را ﺑﺎز ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ در آن ﭘﻮل ﺧﻮرد ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﭘﺎﻧﺼﺪ‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬

‫‪202‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫رﻳﺎل)‪ (1‬در آن وﺟﻮد دارد‪ .‬از اﻳﻦ رو ﭘﺎﻧﺼﺪ رﻳﺎل را ﺑﻪ او ﻣـﻲدﻫﻴـﺪ و ﻣـﻲﮔﻮﻳﻴـﺪ‪ :‬اﻳـﻦﻫـﺎ‬
‫ﭘﺎﻧﺼﺪ رﻳﺎل ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬دو رﻳﺎل آن ﻣﺎل ﺗﻮ و ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه را ﭘﺲ ﺑﻴﺎور و اﻳﻦ ﺳـﺨﻦ را ﭼﻨـﺪﻳﻦ‬
‫ﺑﺎر ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ و ﺗﻜﺮار ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﭘﺴـﺮ ﺑﭽـﻪ ﺑﻌـﺪ از ﻇﻬـﺮ از ﻣﺪرﺳـﻪ ﺑﺮﻣـﻲﮔـﺮدد ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻣﻲﭘﺮﺳﻴﺪ ﭘﻮلﻫﺎ ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻲﺷﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ را ﺧﺮج ﻧﻤﻮده اﺳـﺖ! ﺷـﻤﺎ‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﭼﻜﺎر ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ و ﺧﺸﻢ ﺷﻤﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ؟ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ او را ﻛﺘـﻚ‬
‫ﺑﺰﻧﻴﺪ و ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﻮﻳﺪ و ﭼﻨﺪ روزي او را از ﭘﻮل ﻣﺪرﺳﻪاش ﻣﺤﺮوم ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬اﻣﺎ اﮔﺮ روزي‬
‫ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎزﮔﺮدﻳﺪ و ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑﺎزي ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻤﺎﺷﺎي‬
‫ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻧﻴﺎﻣﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ آﻳﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ اول ﺧﺸﻢ ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﺪ؟‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﻫﻤﮕﻲﻣﺎن اﺗﻔﺎق دارﻳﻢ ﻛﻪ ﺧﺸﻢ ﻣﺎ در ﺻﺤﻨﻪي اول ﺷﺪﻳﺪﺗﺮ و ﻃﻮﻻﻧﻲﺗـﺮ و‬
‫داراي ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮي از ﺧﺸﻢ دوﻣﻲﻣﺎن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺧﺸﻢ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﺮاي ﺧـﺪا ﺑـﻮد‪.‬‬
‫ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻘﺒﺎل آنﻫﺎ ﻗﺮار ﻧﻤﻲﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ اﻣـﻮر را ﺑـﺎ‬
‫آراﻣﻲ ﭘﻴﺶ ﻣﻲﺑﺮد‪ ،‬زﻳﺮا ﻫﺪاﻳﺖ دﺳﺖ ﺧﺪاﺳﺖ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ »ﺗﺒﻮك« ﻛﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺮزﻫﺎي ﺷﺎم ﻗـﺮار دارد رﻓـﺖ و ﺑـﻪ ﻣﻤﻠﻜـﺖ‬
‫روم ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪ‪» .‬دﺣﻴﻪي ﻛﻠﺒﻲ« را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻗﺎﺻﺪ و ﺳﻔﻴﺮ ﻧﺰد ﻫﺮﻗﻞ ﭘﺎدﺷـﺎه روم ﻓﺮﺳـﺘﺎد‪.‬‬
‫»دﺣﻴﻪ« ﺑﻪ درﺑﺎر ﻫﺮﻗﻞ رﺳﻴﺪ و ﻧﺰد او رﻓﺖ و ﻧﺎﻣـﻪي رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬را ﺑـﻪ او داد وﻗﺘـﻲ‬
‫ﻫﺮﻗﻞ ﻧﺎﻣﻪ را دﻳﺪ ﻋﻠﻤﺎء و وزﻳﺮان روم را ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪ و ﺳﭙﺲ در ﻛﺎخ را از داﺧﻞ ﺑﺮ ﺧﻮد و‬
‫آﻧﺎن ﺑﺴﺖ و ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻳﺪ اﻳﻦ ﻣﺮد آﻣﺪه اﺳﺖ و ﻗﺎﺻﺪي ﻧﺰد ﻣﻦ ﻓﺮﺳﺘﺎده و ﻣﺮا ﺑﻪ ﺳﻪ‬
‫ﻛﺎر ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪه اﺳﺖ‪:‬‬
‫‪ -1‬از آﻳﻴﻨﺶ ﭘﻴﺮوي ﻛﻨﻢ‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻳﺎ در ﻗﺒﺎل اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﻪ او ﺟﺰﻳﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻛﻨﻢ و ﺳﺮزﻣﻴﻦ از آن ﻣﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -3‬ﻳﺎ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﺒﺮد ﺑﺎ او آﻣﺎده ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫‪ -1‬در اﻳﻨﺠﺎ ﻣﻨﻈﻮر رﻳﺎل ﺳﻌﻮدي اﺳﺖ‪.‬‬

‫رأﻳﻲ دﻳﮕﺮ‬

‫‪203‬‬

‫آﻧﮕﺎه ﻫﺮﻗﻞ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﺷﻤﺎ در ﻛﺘﺐ ﻣﻲﺧﻮاﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺣﺘﻤﺎً آنﻫﺎ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻣﺎ‬
‫را ﺗﺼﺮف ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻴﺎﻳﺪ از دﻳﻦ و آﻳﻴﻨﺶ ﭘﻴﺮوي ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﻳـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ او ﺟﺰﻳـﻪ‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻛﺸﻴﺸـﺎن اﻳـﻦ ﺟﻤـﻼت او را ﺷـﻨﻴﺪﻧﺪ و دﻳﺪﻧـﺪ آنﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﺗـﺮك‬
‫دﻳﻦﺷﺎن ﻓﺮا ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺸﻢ درآﻣﺪﻧﺪ و ﻫﻤﮕـﻲ ﻫـﻢﺻـﺪا ﺷـﺮوع ﺑـﻪ ﺧﺮﻧـﺎسﻛﺸـﻴﺪن‬
‫ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ از ﺷﺪت ﺧﺸﻢ و ﻟﺮزش ﭼﺎدرﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﻪ زﻣﻴﻦ اﻓﺘﺎد! و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﻣـﺎ را‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﻓﺮا ﻣﻲﺧﻮاﻧﻲ ﺗﺎ آﻳﻴﻦ ﻧﺼﺮاﻧﻴﺖ را رﻫﺎ ﻛﻨﻴﻢ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺑﺮدﮔﻲ ﻳﻚ اﻋﺮاﺑﻲ ﺗﻦ دﻫﻴﻢ ﻛـﻪ از‬
‫ﺣﺠﺎز آﻣﺪه اﺳﺖ! ﻫﺮﻗﻞ در اﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮرد و ﺷﺮﻣﻨﺪه ﮔﺸﺖ و ﻳﻘﻴﻦ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﻋﺮﺿﻪﻧﻤﻮدن اﻳﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻫﺎ ﺧﻮد را در ﻣﻌﺮض ﻫﻼﻛﺖ اﻧﺪاﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫زﻳﺮا اﻳﻦ ﻛﺸﻴﺸﺎن در ﻧﺰد ﻣﺮدم داراي ﻗﺪرت و ﻃﺮﻓﺪاران ﻧﻴﺮوﻣﻨـﺪي ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬از اﻳـﻦ رو‬
‫ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ از ﻣﺠﻠﺲ او ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ‪ ،‬روم را ﺑﻪ ﺗﺒﺎﻫﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺸﻴﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺳﻌﻲ ﻧﻤـﻮد آنﻫـﺎ‬
‫را ﺑﻪ آراﻣﺶ دﻋﻮت ﻛﻨﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻢ ﭘﺎﻳﻤﺮدي و ﺻﻼﺑﺖ ﺷـﻤﺎ را‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﻦﺗﺎن آزﻣﺎﻳﺶ ﻛﻨﻢ‪ .‬ﻫﺮﻗﻞ ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛـﻪ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻫﻤـﺎن رﺳـﻮﻟﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻋﻴﺴﻲ‪ ‬ﺑﻪ او ﻣﮋده داده اﺳﺖ‪ .‬وﻟﻲ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻫﺮﻗـﻞ‬
‫ﻣﺮدي از ﻋﺮبﻫﺎ را از ﻗﺒﻴﻠﻪي »ﺗﺠﻴﺐ« ﻛﻪ از ﻧﺼـﺎراي ﻋـﺮب ﺑﻮدﻧـﺪ ﻓـﺮا ﺧﻮاﻧـﺪ‪ .‬و ﺑـﻪ او‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﺴﻲ را ﺑﺮاﻳﻢ ﭘﻴﺪا ﻛﻦ ﻛﻪ داراي ﺣﺎﻓﻈﻪاي ﻗﻮي و ﻋﺮب زﺑﺎن ﺑﺎﺷﺪ ﺗـﺎ ﻣـﻦ او را ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي اﻳﻦ ﻣﺮد ﻫﻤﺮاه ﺟﻮاب ﻧﺎﻣﻪاش ﺑﻔﺮﺳﺘﻢ‪ .‬آن ﻣﺮد ﺗﺠﻴﺒﻲ رﻓﺖ و ﻣﺮدي از ﻗﺒﻴﻠـﻪي ﺑﻨـﻲ‬
‫ﺗﻨﻮخ آورد ﺗﺎ آن را ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ و ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪام را ﻧﺰد اﻳﻦ ﻣﺮد ﺑﺒـﺮ‬
‫و ﻫﺮﭼﻪ از ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﺷﻨﻴﺪي ﺳﻪ ﻣﻮرد را ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻼﻗﺎت ﺑﺎ او ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮاﻳﻢ ﺣﻔـﻆ‬
‫ﻛﻦ‪:‬‬
‫‪ -1‬ﺑﺒﻴﻦ آﻳﺎ ﻧﺎﻣﻪاش را ﻛﻪ در آن ﭼﻴﺰي ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﻳﺎدآوري ﻣﻲﻛﻨﺪ؟‬
‫‪ -2‬ﺑﺒﻴﻦ ﻫﺮﮔﺎه ﻧﺎﻣﻪام را ﺧﻮاﻧﺪ آﻳﺎ ذﻛﺮي از ﺷﺐ ﺑﻪ ﻣﻴﺎن ﻣﻲآورد؟‬
‫‪ -3‬و ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﭘﺸﺘﺶ ﺑﻨﮕﺮ آﻳﺎ ﭼﻴﺰي ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺗﻮ را ﻣﺸﻜﻮك ﺳﺎزد؟‬

‫‪204‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺗﻨﻮﺧﻲ ﺷﺎم را ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺗﺒﻮك ﺗﺮك ﮔﻔﺖ و ﺑﻪ آﻧﺠﺎ رﺳﻴﺪ‪ .‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫در ﻣﻴﺎن اﺻﺤﺎﺑﺶ در ﻛﻨﺎر آب ﻧﺸﺴﺘﻪ و داﻣﻦ ﻟﺒﺎس را روي ﭘﺎ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺗﻨــﻮﺧﻲ در ﻛﻨــﺎر آنﻫــﺎ اﻳﺴــﺘﺎد و ﮔﻔــﺖ‪ :‬ﺻــﺎﺣﺐ ﺷــﻤﺎ ﻛﺠﺎﺳــﺖ؟ آنﻫــﺎ ﺑــﻪ ﺳــﻮي‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬اﺷﺎره ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻳﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻨﻮﺧﻲ ﺟﻠﻮ آﻣـﺪ و در ﺟﻠـﻮﻳﺶ ﻧﺸﺴـﺖ و‬
‫ﻧﺎﻣﻪي ﻫﺮﻗﻞ را ﺑﻪ او ﺗﻘـﺪﻳﻢ ﻧﻤـﻮد‪ .‬آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬آن را ﮔﺮﻓـﺖ و در داﻣـﻨﺶ ﮔﺬاﺷـﺖ و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ از ﻛﺪام ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻫﺴﺘﻲ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺮادر ﺗﻨﻮخ ﻫﺴـﺘﻢ‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬آﻳـﺎ‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ در دﻳﻦ ﺣﻨﻴﻒ اﺳﻼم آﻳﻴﻦ ﭘﺪرﺗﺎن اﺑﺮاﻫﻴﻢ ‪ ‬داﺧـﻞ ﺷـﻮي؟ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻋﻼﻗﻪ داﺷﺖ اﻳﻦ ﻣﺮد ﺑﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم ﺑﮕﺮود‪ .‬در واﻗﻊ ﻫﻴﭻ ﻣﺎﻧﻌﻲ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ ﻛـﻪ ﺗﻨـﻮﺧﻲ‬
‫ﺑﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم داﺧﻞ ﺷﻮد‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﺗﻌﺼﺐ آﻳﻴﻦ ﻗﻮﻣﺶ ﻣﺎﻧﻊ او ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬ﺗﻨـﻮﺧﻲ ﺑـﺎ ﺻـﺮاﺣﺖ‬
‫ﺗﻤﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻗﺎﺻﺪ ﻗﻮﻣﻲ ﻫﺴﺘﻢ و ﺑﺮ آﻳﻴﻦ ﻗﻮﻣﻢ ﻗﺮار دارم و ﺗﺎ ﻧﺰد آنﻫﺎ ﺑﺮﻧﮕﺮدم از آﻳﻴﻦ‬
‫ﺧﻮدم دﺳﺖ ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﻛﺸﻴﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳـﻦ ﺗﻌﺼـﺐ وي را ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻧﻤـﻮد‪ .‬ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺸﻢ ﻧﻴﺎﻣﺪ و ﻣﺸﻜﻠﻲ ﺑﺮاﻳﺶ ﻧﺘﺮاﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻘﻂ ﺧﻨﺪﻳﺪ و ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫﴿)‪š⎥⎪ωtFôγßϑø9$$Î/ ãΝn=÷ær& uθèδuρ 4 â™!$t±o„ ⎯tΒ “ωöκu‰ ©!$# £⎯Å3≈s9uρ |Mö6t7ômr& ô⎯tΒ “ωöκsE Ÿω y7¨ΡÎ‬‬

‫∪∉∈∩﴾‬

‫]اﻟﻘﺼﺺ‪.[56 :‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﺗﻮ اي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ! ﺗﻮ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻲ ﻛﺴﻲ را ﻛﻪ دوﺳﺖ داري ﻫﺪاﻳﺖ ﻛﻨﻲ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ را ﻛﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﺎ آراﻣﺶ ﻛﺎﻣﻞ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﺮادر ﺗﻨﻮخ! ﻣﻦ ﻧﺎﻣﻪي ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﺑﻪ ﻛﺴـﺮي ﻧﻮﺷـﺘﻢ و او‬
‫آن را ﭘﺎره ﻛﺮد و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﻮد او و ﺳﻠﻄﻨﺘﺶ را ﭘﺎره ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪.‬‬
‫ و ﻣﻦ ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ ﻧﺠﺎﺷﻲ)‪ (1‬ﻧﻮﺷـﺘﻢ و او آن را درﻳـﺪ و ﻋﻨﻘﺮﻳـﺐ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻣﻠﻜـﺶ را‬‫ﺧﻮاﻫﺪ درﻳﺪ‪.‬‬
‫‪ -1‬ﻧﺠﺎﺷﻲ‪ :‬ﻟﻘﺐ ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن ﺣﺒﺸﻪ‪ ،‬ﻧﺠﺎﺷﻲ ﻳﺎ ﻧﻴﺠﻮﺳﺘﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﭘﺎدﺷﺎه‪ .‬ﮔﻔﺘﻨﻲ اﺳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎدﺷـﺎه‬
‫ﺣﺒﺸﻪ ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﻧﺠﺎﺷﻲ ﻛﻪ ﻧﺎم وي اﺻﻤﺤﻪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﻲ ﻋﻄﻴﻪ اﺳﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪ و ﻗﺒﻞ از ﻏﺰوه ﺗﺒﻮك‬
‫وﻓﺎت ﻳﺎﻓﺖ و رﺳﻮل اﻛﺮمص ﺑﺮوي ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزهي ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬و اﻳﻦ ﺑﺎ ﻧﺠﺎﺷﻲ ﻛﻪ ﻧﺎﻣـﻪي رﺳـﻮل‬

‫رأﻳﻲ دﻳﮕﺮ‬

‫‪205‬‬

‫ و ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺗﻮ )ﻫﺮﻗﻞ( ﻧﻮﺷﺘﻢ و او آن را ﻧﮕﻪ داﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﻤـﻮاره ﻣـﺮدم از‬‫او ﺧﻮف و ﻫﺮاس ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در زﻧﺪﮔﻲاش ﺧﻴﺮي ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺗﻨـﻮﺧﻲ ﺗﻮﺻـﻴﻪ‬
‫ﻫﺮﻗﻞ را ﺑﻪ ﻳﺎد آورد و در دﻟﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﻳﻜﻲ از ﺳﻪ ﺗﻮﺻﻴﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺒﻢ ﻣـﺮا ﺑـﻪ آن‬
‫اﻣﺮ ﻧﻤﻮده ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ آن را ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺗﻴﺮي از ﺗﻴﺮداﻧﺶ ﻛﺸـﻴﺪ و آن را‬
‫در ﻛﻨﺎره ﺷﻤﺸﻴﺮش ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺎﻣﻪ را ﺑﻪ ﻣﺮدي ﻛﻪ دﺳﺖ ﭼﭙﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد داد‪ .‬ﺗﻨـﻮﺧﻲ ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪:‬‬
‫اﻳﻦ آﻗﺎﻳﺘﺎن ﻛﻪ ﻧﺎﻣﻪ را ﺑﺮاﻳﺘﺎن ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ ﻛﻴﺴﺖ؟ آنﻫـﺎ ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬ﻣﻌﺎوﻳـﻪ‪ .‬ﻣﻌﺎوﻳـﻪ ﺷـﺮوع ﺑـﻪ‬
‫ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﺎﻣﻪ ﻛﺮد‪ .‬در آن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﻗﻞ ﻧﺎﻣﻪاي ﺑـﺮاي رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻧﻮﺷـﺘﻪ و‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺗﻮ ﻣﺮا ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺘﻲ ﻓﺮا ﻣﻲﺧﻮاﻧﻲ ﻛﻪ ﭘﻬﻨﺎي آن ﺑﻪ اﻧﺪازهي آﺳـﻤﺎن و زﻣـﻴﻦ اﺳـﺖ و‬
‫آن ﺑﺮاي ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎران ﻣﻬﻴﺎ ﺷﺪه اﺳﺖ! ﭘﺲ دوزخ ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ آﻧﮕـﺎه رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﺳﺒﺤﺎن اﷲ! ﺷﺐ ﻛﺠﺎ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ وﻗﺘﻲ روز آﺷﻜﺎر ﺷﻮد‪ .‬ﺗﻨﻮﺧﻲ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ‬
‫دوﻣﻴﻦ ﺗﻮﺻﻴﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﻗﻞ ﺑﻪ او دﺳﺘﻮر داده ﺑﻮد ﺑﺎز ﺗﻴﺮي از ﺗﻴﺮداﻧﺶ ﻛﺸﻴﺪ و آن را ﺑـﺮ‬
‫ﻏﻼف ﺷﻤﺸﻴﺮش ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻣﻌﺎوﻳﻪ از ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﺎﻣﻪ ﻓﺎرغ ﺷﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﻮي ﺗﻨﻮﺧﻲ ﻛـﻪ ﻧﺼـﻴﺤﺖ را‬
‫ﻧﻤﻲﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و در دﻳﻦ اﺳﻼم داﺧﻞ ﻧﻤﻲﺷﺪ ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ و ﺑﺎ ﻧﺮﻣـﻲ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧـﺎ ﺗـﻮ ﺣﻘـﻲ‬
‫داري و ﺗﻮ ﻗﺎﺻﺪ ﻫﺴﺘﻲ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺗﻮ ﻧﺰدم ﺟﺎﻳﺰهاي ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗـﻮ ﺟـﺎﻳﺰهاي ﻣـﻲدﻫـﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺎ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻫﺪﻳﻪاي ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬اﻣﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻛﻪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻣﺎ ﻣﺴﺎﻓﺮﻳﻢ و ﺑﺮ اﻳﻦ‬
‫رﻳﮓﻫﺎ ﻧﺸﺴﺘﻪاﻳﻢ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤﺎن ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﻦ ﺑﻪ او ﺟﺎﻳﺰهاي‬
‫ﻣﻲدﻫﻢ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﺑﺎرﻫﺎ و اﺳﺒﺎﺑﺶ را ﮔﺸﻮد و ﻳﻚ زﻳﻮر و ﻳﻚ دﺳﺖ ﻟﺒـﺎس آورد و‬
‫در داﻣﺎن ﺗﻨﻮﺧﻲ ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬

‫اﻛﺮمص را ﭘﺎره ﻛﺮد ﻓﺮق ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺣﺪﻳﺚ در ﻣﻮرد ﻫﻤﺎن ﻧﺠﺎﺷـﻲ دوم اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻧﺎﻣـﻪي رﺳـﻮل‬
‫اﻛﺮمص را ﭘﺎره ﻧﻤﻮد‪ .‬واﷲ اﻋﻠﻢ )ﻣ‪‬ﺼﺤﺢ(‬

‫‪206‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺳﭙﺲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﺰرﮔﻮار ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ از ﺷﻤﺎ اﻳﻦ ﻣﺮد را ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ ﺟﻮاﻧﻲ از‬
‫اﻧﺼﺎر ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ‪ .‬اﻧﺼﺎري ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﺗﻨﻮﺧﻲ ﻫﻤﺮاه او رﻓﺖ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ذﻫـﻨﺶ ﻣﺸـﻐﻮل‬
‫ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺳﻮم ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﺮﻗﻞ دﺳﺘﻮر داده ﺑﻮد آن را ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻬﺮ ﻧﺒﻮت ﻛﻪ در ﻣﻴـﺎن‬
‫دو ﺷﺎﻧﻪي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻗﺮار دارد‪ .‬ﺗﻨﻮﺧﻲ ﭼﻨﺪ ﻗﺪﻣﻲ ﻧﺮﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد ﻛـﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﺎ‬
‫ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴـﺎ ﺑـﺮادر ﺗﻨـﻮخ! ﺗﻨـﻮﺧﻲ ﺑـﻪ ﺳـﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸـﺖ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ در ﺟﻠـﻮ‬
‫رﺳﻮلﺧﺪا‪ ‬ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪:‬‬
‫آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻟﺒﺎﺳﺶ را ﻛﻪ ﭘﺎﻫﺎﻳﺶ را ﺑﺎ آن ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﮔﺸﻮد و ﺳﭙﺲ ﭼﺎدرش را‬
‫از ﭘﺸﺘﺶ اﻧﺪاﺧﺖ و ﭘﺸﺘﺶ را ﺑﺮاي ﺗﻨﻮﺧﻲ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻛـﺮد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬اﻳﻨﺠﺎﺳـﺖ آﻧﭽـﻪ ﺑـﺪان‬
‫دﺳﺘﻮر داده ﺷﺪهاي‪ .‬ﺗﻨﻮﺧﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ در ﭘﺸﺖ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮدم ﻣﻬﺮ را دﻳﺪم ﻛﻪ در ﺧـﻼل‬
‫ﺷﺎﻧﻪﻫﺎﻳﺶ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮآﻣﺪﮔﻲ ﻛﻠﻔﺘﻲ ﻗﺮار داﺷﺖ)‪.(1‬‬

‫اﻧﺪﻳﺸﻪ‪...‬‬
‫»ﻫﺪف اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﺧﻮﻳﺶ ﭘﻲ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺷـﺮط اﻳـﻦ ﻧﻴﺴـﺖ ﻛـﻪ آن را‬
‫ﺳﺮﻳﻊﺗﺮ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﺸﻢ ﻧﮕﻴﺮ«‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻨﺪ اﺣﻤﺪ‪.‬‬

‫ﺟﻮاب ﺑﺪي را ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺪه‬
‫وﻗﺘﻲ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻏﺎﻟﺒﺎً آنﻫﺎ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺎ ﺷـﻤﺎ ﺑﺮﺧـﻮرد‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻧﻪ ﺑﻪ وﻓﻖ ﺧﻮاﺳﺘﻪﺗﺎن‪ .‬ﭘﺲ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺑﺎ ﺧﻮﺷـﺮوﻳﻲ و ﺑﺸﺎﺷـﺖ‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮدي او ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺜﻞ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﺧﻮﺷﺮوﻳﻲ و ﺑﺸﺎﺷـﺖ ﺑﺮﺧـﻮرد ﻛﻨـﺪ؛ زﻳـﺮا ﺑﺮﺧـﻲ‬
‫ﺧﺸﻢ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ و ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺑﺪﮔﻤﺎن ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻣﻲﭘﺮﺳﻨﺪ‪ :‬ﭼﺮا ﻣﻲﺧﻨﺪﻳﺪ؟! و اﻳﻨﻄـﻮر ﻧﻴﺴـﺖ‬
‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻫﺪﻳﻪاي دادﻳﺪ ﺣﺘﻤﺎً او در ﻋﻮض ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻫﺪﻳﻪ ﺑﺪﻫﺪ؛ زﻳﺮا ﺑﻌﻀﻲ ﭼﻨـﻴﻦاﻧـﺪ‬
‫ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﻫﺪﻳﻪ ﻣﻲدﻫﻴﺪ ﺷﻤﺎ را در ﻣﺠﺎﻟﺲ ﻏﻴﺒﺖ ﻧﻤﻮده ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻗﺖ و اﺳـﺮاف‬
‫ﻣﺘﻬﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎزﻫﻢ اﻳﻨﻄﻮر ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺴﻲ در ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن دﻫﻴﺪ ﻳـﺎ در‬
‫ﻣﻮرد ﭼﻴﺰي از او ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﺪ و در ﺳﺨﻨﺎنﺗﺎن ﻧﺮﻣﻲ و ﻟﻄﻒ ﻧﺸﺎن دﻫﻴﺪ‪ ،‬ﺣﺘﻤـﺎً او ﻧﻴـﺰ ﺑـﺎ‬
‫ﺷﻤﺎ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ رﻓﺘﺎر ﻛﻨﺪ؛ زﻳﺮا ﺧﺪاوﻧﺪ اﺧﻼق را ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮده اﺳـﺖ و روش رﺑـﺎﻧﻲ ﻋﺒـﺎرت‬
‫اﺳﺖ از‪:‬‬
‫﴿‪×οuρ≡y‰tã …çμuΖ÷t/uρ y7uΖ÷t/ “Ï%©!$# #sŒÎ*sù ß⎯|¡ômr& }‘Ïδ ©ÉL©9$$Î/ ôìsù÷Š$# 4 èπy∞ÍhŠ¡¡9$# Ÿωuρ èπoΨ|¡ptø:$# “ÈθtGó¡n@ Ÿωuρ‬‬

‫‪] ﴾∩⊂⊆∪ ÒΟŠÏϑym ;’Í<uρ …çμ¯Ρr(x.‬ﻓﺼﻠﺖ‪.[34 :‬‬
‫»و ﻧﻴﻜﻲ و ﺑﺪي ﺑﺎﻫﻢ ﻳﻜﺴﺎن ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﭘﺲ ﺑﺎ ﺷﻴﻮهاي ﻛﻪ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﺟـﻮاب ﺑـﺪه آﻧﮕـﺎه‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻛﺴﻲ را ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺗﻮ و او ﻋﺪاوت و دﺷﻤﻨﻲ وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﮔﻮﻳﺎ دوﺳﺖ ﺻﻤﻴﻤﻲ ﺷـﺪه‬
‫اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم اﺻﻼً راه ﺣﻠّﻲ ﺑﺎ آنﻫﺎ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﺻﻼح ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﮕﺮ اﻳـﻦ‬
‫ﻛﻪ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﻞ ﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ اﻓﺮاد ﺻﺒﺮ ﭘﻴﺸﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻳﺎ از آنﻫﺎ ﺟﺪا ﺷﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻜﺎﻳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﺷﻌﺐ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ از ﺗﺠﺎر ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮت رﻓﺖ و اﻳﻦ ﻣﺮد ﺗﻤـﺎم ﻛﺎرﻫـﺎ‬
‫را از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﺧﺪﻣﺘﮕﺰاري‪ ،‬ﭘـﺎﻳﻴﻦآوردن ﺑﺎرﻫـﺎ و آبدادن ﺣﻴﻮاﻧـﺎت را ﺧـﻮد ﺷﺨﺼـﺎً اﻧﺠـﺎم‬
‫ﻣﻲداد و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺧﺴﺘﻪ و رﻧﺠﻮر ﻣﻲﮔﺸﺖ‪ .‬در ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺮﮔﺸﺖﺷـﺎن ﺟـﺎﻳﻲ ﺑـﺮاي ﺻـﺮف‬
‫ﻧﻬﺎر ﺗﻮﻗﻒ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬از اﻳﻦ رو ﺷﺘﺮان ﺧﻮﻳﺶ را ﺧﻮاﺑﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫‪208‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﺷﻌﺐ ﺑﺮ روي زﻣﻴﻦ دراز ﻛﺸﻴﺪ و دوﺳﺘﺶ ﻓﺮﺷﻲ ﮔﺴـﺘﺮاﻧﻴﺪ و ﺑﺎرﻫـﺎ را ﭘـﺎﻳﻴﻦ آورد و‬
‫آﻧﮕﻬﻲ رو ﺑﻪ اﺷﻌﺐ ﻧﻤﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺮﺧﻴﺰ و ﻫﻴﺰم ﺟﻤﻊآوري ﻛﻦ و ﻣﻦ ﮔﻮﺷـﺖﻫـﺎ را ﺗﻜـﻪ‬
‫ﺗﻜﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬اﺷﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻣﻦ از ﺳﻮارﺷﺪن زﻳﺎد ﺑﺮ ﺳﻮاري ﺑﻪ ﺷـﺪت ﺧﺴـﺘﻪام‪ .‬آن‬
‫ﻣﺮد ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﻫﻴﺰم ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﻮد و ﺑﺎز ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺷﻌﺐ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ و آﺗـﺶ را ﺑﻴﻔـﺮوز‪ .‬ﺑـﺎز‬
‫اﺷﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﻦ ﻧﺰدﻳﻚ آﺗﺶ ﺑﺮوم‪ ،‬دود ﻧﻔﺲﺗﻨﮕﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎز آن ﻣﺮد ﺧﻮدش آﺗﺶ را روﺷﻦ ﻛﺮد و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺷﻌﺐ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ و ﺑﺎ ﻣـﻦ ﻛﻤـﻚ‬
‫ﻛﻦ ﺗﺎ ﮔﻮﺷﺖﻫﺎ را ﺗﻜﻪ ﺗﻜﻪ ﻛﻨﻴﻢ‪ .‬اﺷﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻲﺗﺮﺳﻢ ﻛﺎرد دﺳﺘﻢ را ﺑﺒـﺮد‪ .‬ﺑـﺎز آن ﻣـﺮد‬
‫ﺧﻮدش ﮔﻮﺷﺖﻫﺎ را ﺗﻜﻪ ﺗﻜﻪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺷﻌﺐ! ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ ﮔﻮﺷـﺖﻫـﺎ را در دﻳـﮓ‬
‫ﺑﮕﺬار و ﻏﺬا ﺑﭙﺰ‪ .‬اﺷﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﮕﺎهﻛﺮدن ﻏﺬا ﺗﺎ وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﭙﺰد ﻣﺮا ﺧﺴﺘﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎز آن ﻣﺮد ﺧﻮدش ﭘﺨﺖ و ﭘﺰ و دﻣﻴﺪن آﺗﺶ را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ ﻏـﺬا آﻣـﺎده‬
‫ﺷﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺮ زﻣﻴﻦ دراز ﻛﺸﻴﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺷﻌﺐ! ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ و ﺳـﻔﺮه را‬
‫ﭘﻬﻦ ﻛﻦ و ﻏﺬاﻫﺎ را در ﺳﻴﻨﻲ ﺑﮕﺬار‪ .‬ﺑﺎز اﺷﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺪﻧﻢ ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺳـﺖ و ﻣـﻦ ﺣﻮﺻـﻠﻪ‬
‫ﻧﺪارم‪ .‬آﻧﮕﺎه آن ﻣﺮد ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﻏﺬا را ﺑﺮ ﺳﻔﺮه ﮔﺬاﺷﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺷـﻌﺐ! ﺑﻴـﺎ ﻏـﺬا ﺑﺨـﻮر‪.‬‬
‫اﺷﻌﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! از اﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﻋﺬرﺧﻮاﻫﻲ ﺧﺠﺎﻟﺖ ﻣﻲﻛﺸـﻢ اﻳـﻦ ﺑـﺎر از ﻓﺮﻣﺎﻧـﺖ‬
‫اﻃﺎﻋﺖ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻏﺬاﺧﻮردن ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ اﻓﺮادي ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺷﻌﺐ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻧﺒﺎﺷـﻴﺪ و ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬
‫ﻛﻮه اﺳﺘﻮار ﺑﺎﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻌﻠﻢ اول ‪ ‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﺎ ﻋﻘﻠﺶ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﺮد ﻧﻪ ﺑﺎ ﻋﺎﻃﻔﻪاش‪ ،‬اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﻣﺮدم را ﺗﺤﻤـﻞ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﺎ آﻧﺎن ﻧﺮﻣﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲداد‪.‬‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﻌﺎﻣﻠﺶ ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ در ﻣﺠﻠـﺲ ﻣﺒـﺎرك ﻧﺸﺴـﺘﻪ ﺑـﻮد و اﺻـﺤﺎب در‬
‫ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧﺶ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ اﻋﺮاﺑﻲ آﻣﺪ و در دﻳﻪي ﻗﺘﻞ از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻛﻤـﻚ ﺧﻮاﺳـﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ اﻳـﻦ‬
‫اﻋﺮاﺑﻲ – ﺧﻮدش ﻳﺎ دﻳﮕﺮي – ﻣﺮدي را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪه ﺑﻮد و از آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺧﻮاﺳﺖ ﺗـﺎ‬
‫ﺑﻪ او ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ دﻳﻪي ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﻪ اوﻟﻴﺎي ﻣﻘﺘﻮل ﺑﭙﺮدازد‪.‬‬

‫ﺟﻮاب ﺑﺪي را ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺪه‬

‫‪209‬‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﭼﻴﺰي ﻛﻤﻚ ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺑﺮ ﺗـﻮ اﺣﺴـﺎن‬
‫ﻧﻤﻮدم؟ اﻋﺮاﺑﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ ﺗﻮ ﻫﻴﭻ اﺣﺴﺎن و ﻛﺎر ﺧﻮﺑﻲ اﻧﺠﺎم ﻧﺪادي‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ از اﺻﺤﺎب ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺸﻢ آﻣﺪﻧﺪ و ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻋﻠﻴﻪ او ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ آﻧﺎن اﺷﺎره ﻧﻤﻮد ﻛﻪ از او‬
‫دﺳﺖ ﺑﺮدارﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﺶ رﻓﺖ و اﻋﺮاﺑﻲ را ﺻﺪا زد و ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﻧﺰد ﻣﺎ آﻣﺪي و ﭼﻴﺰي از ﻣﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻲ و ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﻮ دادﻳـﻢ‬
‫و ﺑﺎز ﺗﻮ ﺑﻪ ﻣﺎ ﭼﻨﺎن ﮔﻔﺘﻲ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻘﺪاري ﻣﺎل ﻛﻪ در ﺧﺎﻧﻪاش ﻳﺎﻓﺖ ﺑﻪ او داد و ﺑﺎز ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺑﺮ ﺗـﻮ‬
‫اﺣﺴﺎن ﻧﻤﻮدم؟ اﻋﺮاﺑﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﺧﺪا ﺑﻪ اﻫﻞ و ﻗﺒﻴﻠﻪات ﺟﺰاي ﺧﻴـﺮ ﻋﻨﺎﻳـﺖ ﻛﻨـﺪ‪ .‬رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬از اﻳﻦ اﻋﻼم رﺿﺎﻳﺖ او ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﮕﺮان آن ﺑﻮد ﻛﻪ در دل اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺑﻐﺾ و‬
‫ﻛﻴﻨﻪاي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﺑﺎﺷﺪ و ﻛﺴﻲ او را در ﺑﺎزار ﻳﺎ راه ﺑﺒﻴﻨﺪ و ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ وي ﺣﺴـﺪورزي‬
‫ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺧﻮاﺳﺖ اﻳﻦ ﻛﻴﻨﻪ را از دلﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﺰداﻳﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻪ اﻋﺮاﺑﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﻧﺰد ﻣـﺎ آﻣـﺪي و‬
‫ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﻮ ﭼﻴﺰي ﻛﻤﻚ ﻧﻤﻮدﻳﻢ و ﺗﻮ آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻲ ﮔﻔﺘﻲ و اﻳﻦ در دل اﺻﺤﺎب ﻣـﻦ ﻧﺴـﺒﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺗﻮ ﺑﻐﺾ و ﺗﻨﻔﺮ ﺑﻪ وﺟﻮد آورده اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا وﻗﺘﻲ ﻧﺰد آنﻫﺎ آﻣﺪي آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﺣﺎل ﺑﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﮔﻔﺘﻲ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺑﮕﻮ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﺗﻨﻔﺮ و ﻛﻴﻨﻪ از ﺳﻴﻨﻪي آنﻫﺎ زدوده ﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا وﻗﺘـﻲ اﻋﺮاﺑـﻲ آﻣـﺪ‪،‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ دوﺳﺖ ﺷﻤﺎ ﻧﺰد ﻣﺎ آﻣﺪ و ﻛﻤﻚ ﺧﻮاﺳﺖ و ﻣﺎ ﺑـﻪ او دادﻳـﻢ و او‬
‫آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬و ﺑﺎز ﻣﺎ او را دﻋﻮت ﻧﻤﻮدﻳﻢ و دوﺑﺎره او را ﻣﺴﺎﻋﺪت ﻛﺮدﻳﻢ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﮔﻤﺎن ﻣﻲرود ﻛﻪ راﺿﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ او رو ﺑﻪ اﻋﺮاﺑﻲ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳـﺎ ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ؟ اﻋﺮاﺑﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﺧﺪا ﺑﻪ اﻫﻞ و ﻗﻮم ﺗﻮ ﺟﺰاي ﺧﻴﺮ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻔﺮﻣﺎﻳـﺪ‪ ،‬وﻗﺘـﻲ اﻋﺮاﺑـﻲ‬
‫ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺎزﮔﺮدد‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ اﺻﺤﺎﺑﺶ در ﻣﻮرد ﻛﺴﺐ دلﻫﺎي‬
‫ﻣﺮدم درﺳﻲ ﺑﺪﻫﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻪ آﻧﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﺜﺎل ﻣﻦ و اﻳﻦ اﻋﺮاﺑﻲ ﻣﺜـﺎل ﻣـﺮدي اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺷﺘﺮي دارد ﻛﻪ ﺑﺎ او ﺳﺮﻛﺸﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﺮدم آن را دﻧﺒﺎل ﻛﺮدهاﻧﺪ ﺗﺎ او را ﻧﮕﻪ دارﻧﺪ و ﺷـﺘﺮ‬
‫از ﺗﺮس آنﻫﺎ ﻓﺮار ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﺮدم ﺟﺰ ﻓﺮاريدادن او ﻛﺎري ﻧﻤـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﺻـﺎﺣﺐ ﺷـﺘﺮ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﮕﺬارﻳﺪ ﻣﻦ ﺧﻮدم ﺷﺘﺮم را ﺑﮕﻴﺮم؛ زﻳﺮا ﻣﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻣﻬﺮﺑﺎنﺗﺮ و داﻧـﺎﺗﺮم‪ .‬ﻟـﺬا‬

‫‪210‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺻﺎﺣﺐ ﺷﺘﺮ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺷﺘﺮش رﻓﺘﻪ و ﻣﻘﺪاري ﻋﻠﻒ ﭘـﺲ ﻣﺎﻧـﺪه از زﻣـﻴﻦ ﺑﺮداﺷـﺘﻪ و آن را‬
‫ﺻﺪا زد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺘﺮ آﻣﺪ و ﺻﺪاي ﺻﺎﺣﺒﺶ را اﺟﺎﺑﺖ ﮔﻔﺖ و آن ﻣﺮد ﭘﺎﻻﻧﺶ را ﻣﺤﻜـﻢ‬
‫ﺑﺴﺖ و ﺑﺮ آن ﺳﻮار ﺷﺪ و اﮔﺮ ﻣﻦ در ﻣﻘﺎﺑﻞ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺖ‪ ،‬از ﺷﻤﺎ اﻃﺎﻋﺖ ﻣﻲﻛﺮدم‪ ،‬در دوزخ‬
‫داﺧﻞ ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ اﮔﺮ ﺷﻤﺎ او را ﻃﺮد ﻣﻲﻛﺮدﻳﺪ ﺷﺎﻳﺪ از دﻳـﻦ ﻣﺮﺗـﺪ ﻣـﻲﺷـﺪ و در دوزخ‬
‫داﺧﻞ ﻣﻲﺷﺪ)‪.(1‬‬
‫ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ در ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ آراﺳﺘﻪاش ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ و از ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي‬
‫دور ﻧﻤﻲﺷﻮد ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻌﻴﻮﺑﺶ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪:‬‬

‫﴿‪©ÉL©9$$Î/ ôìsù÷Š$# 4 èπy∞ÍhŠ¡¡9$# Ÿωuρ èπoΨ|¡ptø:$# “ÈθtGó¡n@ Ÿωuρ‬‬

‫‪.﴾∩⊂⊆∪ ÒΟŠÏϑym ;’Í<uρ …çμ¯Ρr(x. ×οuρ≡y‰tã …çμuΖ÷t/uρ y7uΖ÷t/ “Ï%©!$# #sŒÎ*sù ß⎯|¡ômr& }‘Ïδ‬‬
‫رواﻳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻜﻪ را ﻓﺘﺢ ﻧﻤﻮد و ﺷﺮوع ﺑـﻪ ﻃـﻮاف ﺧﺎﻧـﻪ‬
‫ﻛﻌﺒﻪ ﻛﺮد‪ .‬ﻓﻀﺎﻟﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﻴﺮ آﻣﺪ‪ ،‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺳﻼم ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ‬
‫ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻃﻮاف ﻧﻤﻮد و در اﻧﺘﻈﺎر ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑﻮد ﺗﺎ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻏﺎﻓﻞ ﺷـﻮد و او را ﺑـﻪ ﻗﺘـﻞ‬
‫ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ!‬
‫وﻗﺘﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺷﺪ‪ .‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻣﺘﻮﺟﻪ او ﺷﺪ‪ .‬ﻟﺬا رو ﺑﻪ او ﻛﺮد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻓﻀـﺎﻟﻪ!‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻓﻀﺎﻟﻪام! آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬دﻟﺖ ﺑﻪ ﺗﻮ ﭼﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻓﻀـﺎﻟﻪ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻴﭽﻲ‪ .‬ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ذﻛﺮ ﺧﺪا را ﻣﻲﻛﺮدم! آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﻨﺪﻳـﺪ و ﺳـﭙﺲ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫اﺳﺘﻐﻔﺮ اﷲ‪ .‬ﻓﻀﺎﻟﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬دﺳـﺘﺶ را ﺑـﺮ ﺳـﻴﻨﻪام ﮔﺬاﺷـﺖ و ﻗﻠـﺒﻢ آرام‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻫﻨﻮز رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬دﺳـﺘﺶ را از ﺳـﻴﻨﻪام ﺑﺮﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﮔﻮﻳـﺎ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺨﻠﻮﻗﻲ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ از او در ﻧﺰد ﻣﻦ ﻧﻴﺎﻓﺮﻳﺪه اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﮕـﺎه ﺑـﻪ ﺧﺎﻧـﻪاش رﻓـﺖ‪ .‬در‬
‫ﻣﺴﻴﺮ راه از ﻛﻨﺎر زﻧﻲ ﮔﺬﺷﺖ ﻛﻪ ﻓﻀﺎﻟﻪ ﺑﺎ او ﻣﻲﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﭼﻮن آن زن او را دﻳﺪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑﻴـﺎ‬
‫ﺑﺎﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﻓﻀﺎﻟﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻴﺮ و ﺳﭙﺲ اﻳﻦ اﺷﻌﺎر را ﺳﺮود‪:‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻨﺪ ﺑﺰاز و در ﺣﺪﻳﺚ ﻣﻘﺎل اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺟﻮاب ﺑﺪي را ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺪه‬

‫ﻗﺎﻟـــــــﺖ ﻫﻠـــــــﻢ إﱃ اﳊـــــــﺪﻳﺚ ﻓﻘﻠـــــــﺖ ﻻ‬

‫‪211‬‬
‫ﻳـــــــــــــﺄﺑﻰ ﻋﻠﻴـــــــــــــﻚ اﷲ و اﻹﺳـــــــــــــﻼم‬

‫ﻟــــــــﻮ ﻣــــــــﺎ رأﻳــــــــﺖ ﳏﻤــــــــﺪ ًا وﻗﺒﻴﻠــــــــﻪ‬

‫ﺑـــــــــﺎﻟﻔﺘﺢ ﻳـــــــــﻮم ﺗﻜﺴــــــــــﺮ اﻷﺻـــــــــﻨﺎم‬

‫ﻟﺮأﻳــــــــــﺖ دﻳــــــــــﻦ اﻟﻀــــــــــﺤﻰ ﺑﻴﻨــــــــــﺎ‬

‫واﻟﴩــــــــك ﻳﻐﺸــــــــﻰ وﺟﻬــــــــﻪ اﻹﻇــــــــﻼم‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬آن زن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﺎ ﺑﺎﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﻴﻢ ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺧﻴﺮ ﺧﺪا و اﺳﻼم ﺳﺨﻦﮔﻔـﺘﻦ ﺑـﺎ‬
‫ﺗﻮ را اﻧﻜﺎر ﻣﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬
‫»اﮔﺮ ﻣﻦ ﻣﺤﻤﺪ و اﺻﺤﺎﺑﺶ را در روز ﻓﺘﺢ ﻣﻜﻪ آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﺑﺖﻫﺎ را ﺷﻜﺴﺘﻨﺪ ﻧﻤﻲدﻳﺪم«‪.‬‬
‫»ﻗﻄﻌﺎً دﻳﺪم ﻛﻪ دﻳﻦ ﺧﺪا آﺷﻜﺎر ﮔﺸﺘﻪ و ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﭼﻬﺮهي ﺷﺮك را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﻓﻀﺎﻟﻪ از ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺻﺎﻟﺢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﺎ ﻋﻔـﻮ و‬
‫ﮔﺬﺷﺖ‪ ،‬ﻣﺎﻟﻚ دلﻫﺎي ﻣﺮدم ﻣﻲﺷﺪ و در روﻧﺪ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬاري ﺑـﺮ آﻧـﺎن و ﻛﺸـﺎﻧﺪن آنﻫـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي ﺧﻴﺮ‪ ،‬آزار و ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎ را ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ﺑﺴﻴﺎري از ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎي ﻗﺮﻳﺶ را از آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬دﻓﻊ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ اﺑﻮﻃﺎﻟـﺐ‬
‫وﻓﺎت ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻗﺮﻳﺶ در ﻣﻜﻪ ﻋﺮﺻﻪ را ﺑﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ ﺷـﺪت ﺗﻨـﮓ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و ﭼﻨـﺎن‬
‫ﻣﻮرد ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﻗﺮﻳﺶ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ در ﺣﻴﺎت اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎﻳﻲ ﻧﺪﻳـﺪه‬
‫ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در اﻧﺪﻳﺸﻪي ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ آﻧﺠﺎ ﭘﻨـﺎه ﺑﺒـﺮد و ﺑـﻪ ﻃـﺎﺋﻒ‬
‫رﻓﺖ و از ﻗﺒﻴﻠﻪ »ﺛﻘﻴﻒ« ﻛﻤﻚ و ﻳﺎري ﺧﻮاﺳﺖ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻃﺎﺋﻒ رﻓﺖ و ﺑﺎ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ از ﺳﺮداران و اﺷﺮاف ﺛﻘﻴﻒ ﻛﻪ ﺳﻪ ﺑـﺮادر ﺑـﻪ‬
‫ﻧﺎمﻫﺎي ﻋﺒﺪﻳﺎ ﻟﻴﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ ،‬ﻣﺴﻌﻮد و ﺣﺒﻴﺐ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد و آنﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﺳـﻮي اﷲ‬
‫دﻋﻮت ﻛﺮد‪ ،‬ﺑﺎ آﻧﺎن در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺻﺤﺒﺖ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ آﻣﺪه ﺗﺎ ﺑﺮاي دﻳﻦ اﺳﻼم او را ﻳﺎري ﻛﻨﻨﺪ‬
‫و ﺑﺮاي ﻳﺎري او در ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻮﻣﺶ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺧﻴﺰﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﭘﺎﺳﺦ آنﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر زﺷﺖ و ﻧﺎﺑﺨﺮداﻧﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻦ ﻏﻼف ﻛﻌﺒـﻪ را ﭘـﺎره ﻣـﻲﻛـﻨﻢ!‬
‫دوﻣﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻛﺴﻲ ﻏﻴﺮ از ﺗﻮ ﻧﻴﺎﻓﺖ ﺗﺎ او را ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮي ﻣﺒﻌﻮث ﮔﺮداﻧـﺪ؟! و اﻣـﺎ‬
‫ﺳﻮﻣﻲ ﺑﺎ ﺗﺼﻨﻊ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻋﺒﺎرﺗﻲ ﻣﻲﮔﺸﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ و ﻣﻲﻛﻮﺷـﻴﺪ ﺗـﺎ ﺟﻤـﻼت و‬
‫ﭘﺎﺳﺨﺶ ﺻﺤﻴﺢﺗﺮ و ﺑﻠﻴﻎﺗﺮ از آن دو ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻫﺮﮔﺰ ﺟـﻮاب‬

‫‪212‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻧﻤﻲدﻫﻢ‪ ،‬زﻳﺮا اﮔﺮ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا ﻫﺴﺘﻲ ﭘﺲ ﺧﻄﺮ ﺗﻮ ﺑﺰرﮔﺘﺮ از آن اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﻮ ﭘﺎﺳﺦ دﻫﻢ و اﮔﺮ ﺗﻮ ﺑﺮ ﺧﺪا دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ ﭘﺲ ﺗﻮ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪي آن ﻧﻴﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ‬
‫ﺗﻮ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻢ‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﺧﻴﺮ ﺛﻘﻴﻒ ﻧﻮﻣﻴﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد از ﻧﺰد آنﻫﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳـﺖ و‬
‫ﺑﻴﻢ آن داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﺒﺎدا ﻗﺮﻳﺶ از ﻋﺪم اﺳﺘﻘﺒﺎل و ﻋﺪم ﻗﺒﻮل اﺳﻼم آنﻫﺎ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﮔﺮدﻧـﺪ و آزار‬
‫و ﺷﻜﻨﺠﻪي ﺑﻴﺸﺘﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او اﻋﻤﺎل ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺛﻘﻴـﻒ ﻧـﻪ اﻳـﻦ ﻛـﻪ دﻋـﻮﺗﺶ را ﻟﺒﻴـﻚ‬
‫ﮔﻔﺘﻨﺪ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﻧﺎﺟﻮاﻧﻤﺮداﻧﻪ ﺑﺮدﮔﺎن ﺧﻮﻳﺶ را ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻛﺮدﻧﺪ و آنﻫﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل رﺳﻮل ﺧﺪا ‪‬‬
‫ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎدﻧﺪ و ﻧﺎﺳﺰاﻳﺶ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ و داد و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺎﺑﺨﺮدان ﺛﻘﻴﻒ از دو ﻃﺮف ﺻﻒ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑـﻪ ﺳـﺮﻋﺖ از ﻣﻴـﺎن آنﻫـﺎ‬
‫ﻣﻲﮔﺬﺷﺖ و ﻫﺮ ﮔﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﻣﻲداﺷﺖ آنﻫﺎ ﺳﻨﮕﻲ ﻧﺜـﺎرش ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ و رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻛﻮﺷﺶ ﻣﻲﻛﺮد ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﮔﺎم ﺑﺮدارد ﺗﺎ ﺧﻮدش را از ﭘﺮﺗﺎب ﺳﻨﮓﻫﺎي آﻧﺎن ﻧﺠـﺎت دﻫـﺪ‪.‬‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﭘﺎﻫﺎي ﻣﺒﺎرﻛﺶ ﺧﻮن ﺟﺎري ﺑﻮد و ﺳﻨﺶ ﺑﺎﻻ ﺑﻮد و از ﺳـﻦ ﭼﻬـﻞ ﺳـﺎﻟﮕﻲ‬
‫ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ از آنﻫﺎ دور ﺷﺪ و رﻓﺖ و رﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻳـﻚ ﺟـﺎي اﻣﻨـﻲ در‬
‫زﻳﺮ ﺳﺎﻳﻪي ﻧﺨﻠﻲ ﻧﺸﺴﺖ ﺗﺎ ﻣﻘﺪاري اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻛﻨﺪ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬
‫ﻗﺮﻳﺶ از او اﺳﺘﻘﺒﺎل ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد و ﭼﮕﻮﻧﻪ وارد ﻣﻜﻪ ﺷﻮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﭼﺸﻢﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻪ آﺳـﻤﺎن‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪:‬‬

‫ﱠﺎس‪ ,‬ﻳﺎ َأرﺣﻢ ِ ِ‬
‫ِ ِ ِ‬
‫»اﻟ ﱠﻠ ُﻬ ﱠﻢ إ َﻟ ْﻴ َﻚ َأ ْﺷﻜُﻮ َﺿ ْﻌ َ‬
‫ـﺖ َر ﱡب‬
‫ﲔ‪َ ,‬أ ْﻧـ َ‬
‫اﻟﺮاﲪ َ‬
‫ﻒ ُﻗ ﱠﻮ ِﰐ‪َ ,‬وﻗ ﱠﻠ َﺔ ﺣﻴ َﻠﺘﻲ‪َ ,‬و َﻫ َﻮ ِاﲏ َﻋ َﲆ اﻟﻨ ِ َ ْ َ َ ﱠ‬
‫ِ ٍ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ـﻦ‬
‫ﲔ‪َ ,‬و َأﻧ َ‬
‫ﻳﺘﺠ ﱠﻬﻤﻨــﻲ? َأ ْم َإﱃ َﻋــﺪُ ﱟو َﻣ ﱠﻠ ْﻜ َﺘـ ُﻪ َأ ْﻣـ ِـﺮي? ْ‬
‫اﳌُْ ْﺴﺘ َْﻀ َﻌﻔ َ‬
‫إن َﱂ ْ َﻳ ُﻜـ ْ‬
‫ْﺖ َر ﱢﰊ‪َ ,‬إﱃ َﻣ ْﻦ ﺗَﻜ ُﻠﻨﻲ? َإﱃ َﺑﻌﻴﺪ َ‬
‫ـﺎﱄ‪ ,‬و َﻟﻜِــﻦ ﻋﺎﻓِﻴ َﺘـ َ ِ‬
‫ـﻲ َأ ْو َﺳـ ُـﻊ ِﱄ‪َ ,‬أ ُﻋــﻮ ُذ ﺑِﻨُـ ِ‬
‫ـﻮر َو ْﺟ ِﻬـ َ ِ َ‬
‫ﺑِـ َ‬
‫ـﺖ َﻟـ ُﻪ‬
‫ـﲇ ﻏ َ‬
‫ﴍ َﻗـ ْ‬
‫َﻀـ ٌ‬
‫ـﻚ ﻫـ َ‬
‫ـﺐ َﻓـ َـﻼ ُأ َﺑـ ِ َ ﱠ َ َ‬
‫ـﻚ ﻋـ ﱠ‬
‫ـﻚ ا ﱠﻟــﺬي أ ْ َ‬
‫ِ ِ ِ‬
‫ِ‬
‫َﻀﺒ َ َ ِ‬
‫ﻋﲇ ُﺳﺨْ ُﻄﻚ‪َ ,‬ﻟ َ‬
‫ﻚ اﻟ ُﻌ ْﺘ َﺒﻰ‬
‫ُ‬
‫أﻣﺮ اﻟﺪﱡ ْﻧ َﻴﺎ َو ْاﻵﺧ َﺮة ﻣ ْﻦ َأ ْن ﺗُﻨﺰل ِﰊ ﻏ َ َ‬
‫اﻟﻈﻠﲈت‪َ ,‬و َﺻ ُﻠ َﺢ َﻋ َﻠ ْﻴﻪ ُ‬
‫ﻚ‪ ,‬أ ْو َﳛ ﱠﻞ ﱠ‬
‫ﺗﺮﴇ‪َ ,‬و َﻻ َ‬
‫َﺣﺘﱠﻰ َ‬
‫ﺣﻮل َو َﻻ ﻗﻮ َة ﱠإﻻ َﺑ َﻚ«‪.‬‬

‫»ﭘﺮوردﮔﺎرا! از ﺿﻌﻒ ﻧﻴﺮو و ﺑﻲﭼﺎرﮔﻲ و ﺑﻲارجﺷـﺪن در ﻣﻴـﺎن ﻣـﺮدم ﺑـﻪ ﺗـﻮ ﺷـﻜﻮه‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ .‬اي ﻣﻬﺮﺑﺎنﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﺎن! ﺗﻮﻳﻲ ﭘﺮوردﮔﺎر ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﺎن و ﺗﻮﻳﻲ ﭘﺮوردﮔﺎر ﻣﻦ – ﻣـﺮا‬

‫ﺟﻮاب ﺑﺪي را ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺪه‬

‫‪213‬‬

‫ﺑﻪ ﻛﻪ وا ﻣﻲﮔﺬاري؟ ﺑﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪاي ﻛﻪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﭼﻬﺮه درﻫﻢ ﻛﺸﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ دﺷﻤﻨﻲ ﻛﻪ ﺗـﻮ ﺧـﻮد‪ ،‬او‬
‫را ﺑﺮ ﻛﺎر ﻣﻦ ﻗﺪرت و ﺗﻮان ﺑﺨﺸﻴﺪهاي؟ ]ﭘﺮوردﮔﺎرا![ اﮔﺮ ﺗﻮ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻧﻴﺴﺘﻲ‪ ،‬ﺑﺎﻛﻲ‬
‫ﻧﺪارم اﻣﺎ ﻋﺎﻓﻴﺘﻲ ]ﻛﻪ ﺗﻮ ﻋﻄﺎ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ[ ﺑﺮاﻳﻢ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﻓﺮاﮔﻴﺮﺗﺮ اﺳﺖ‪ .‬از آن ﻛﻪ ﺧﺸﻢ ﺗﻮ ﺑﺮ‬
‫ﻣﻦ ﻓﺮودآﻳﺪ ﻳﺎ ﻧﺎﺑﺨﺸﻮدﻧﻲات ﺑﺮ ﻣﻦ ﻻزم آﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﻮر ذات ﺗﻮ ﻛﻪ ﺗـﺎرﻳﻜﻲﻫـﺎ ﺑـﺪان ﻧـﻮراﻧﻲ‬
‫ﮔﺮدﻧﺪ و ﻛﺎر دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت ﺑﺪان راﺳﺖ آﻳـﺪ‪ ،‬ﭘﻨـﺎه ﻣـﻲﺟـﻮﻳﻢ‪ ،‬از ﺗـﻮ ]ﺑـﻪ ﺣـﺪي[ ﭘـﻮزش‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﺗﺎ آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﺧﺸﻨﻮد ﮔﺮدي ﻛﻪ ﺟﺰ از ﺳﻮي ﺗﻮ ﺗﺎب و ﺗﻮاﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ«‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎل ﺑﻮد ﻛـﻪ ﻧﺎﮔﻬـﺎن اﺑـﺮي ﺳـﺎﻳﻪاش ﻛـﺮد ﻛـﻪ ﺟﺒﺮﺋﻴـﻞ در آن‬
‫ﺣﻀﻮر داﺷﺖ‪ ،‬ﻧﺪاﻳﺶ ﻛﺮد‪ :‬ﻳﺎ ﻣﺤﻤﺪ! ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﺨﻦ ﻗﻮم و آﻧﭽـﻪ ﺑـﻪ ﺗـﻮ ﭘﺎﺳـﺦ ﮔﻔﺘﻨـﺪ را‬
‫ﺷﻨﻴﺪ و ﻓﺮﺷﺘﻪي ﻛﻮهﻫﺎ را ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺖ ﻓﺮﺳﺘﺎده اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻲ ﻓﺮﻣـﺎﻧﺶ دﻫـﻲ‪.‬‬
‫ﭘﻴﺶ از آن ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻟﺐ ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﺸﺎﻳﺪ ﻓﺮﺷﺘﻪي ﻛﻮهﻫﺎ ﻧﺪاﻳﺶ ﻛﺮد‪ :‬اﻟﺴﻼم ﻋﻠﻴﻚ‬
‫ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ‪.‬‬
‫اي ﻣﺤﻤﺪ! ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺳـﺨﻦ ﻗﻮﻣـﺖ را ﺑـﺎ ﺗـﻮ ﺷـﻨﻴﺪ و ﻣـﻦ ﻓﺮﺷـﺘﻪي ﻛـﻮهﻫـﺎ ﻫﺴـﺘﻢ‪.‬‬
‫ﭘﺮوردﮔﺎرت ﻣﺮا ﺑﻪ ﺳﻮي ﺗﻮ ﻓﺮﺳﺘﺎده اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﻲ ﻓﺮﻣـﺎﻧﻢ دﻫـﻲ‪ .‬ﺳـﭙﺲ‬
‫ﻗﺒﻞ از آن ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﻳﺎ اﻣﺮي اﺧﺘﻴﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻓﺮﺷﺘﻪي ﻛﻮهﻫـﺎ ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎداﺗﻲ‬
‫ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻧﻤﻮده و ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻲ دو ﻛﻮه را ﻛﻪ از ﻛﻮهﻫـﺎي ﺑـﺰرگ ﻣﻜـﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ – ﺑـﺎ‬
‫ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺑﭽﺴﺒﺎﻧﻢ و ﻫﻤﻮاره ﻓﺮﺷﺘﻪي ﻛﻮهﻫﺎ در اﻧﺘﻈﺎر دﺳﺘﻮر ﺑﻮد ﻛـﻪ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﭘـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﮔﺮدن ﺧﻮاﺳﺘﻪي ﻧﻔﺲ و ﺷﻬﻮت و اﻧﺘﻘﺎم ﮔﺬاﺷﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺻـﺒﺮ و ﺣﻮﺻـﻠﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺮج ﻣﻲدﻫﻢ ﺷﺎﻳﺪ از ﻧﺴﻞ آنﻫﺎ ﻛﺴﻲ را ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻴﺮون ﺑﻴـﺎورد ﻛـﻪ ﺧـﺪا را ﺑﭙﺮﺳـﺘﺪ و‬
‫ﭼﻴﺰي ﺑﺎ او ﺷﺮﻳﻚ ﻧﮕﺮداﻧﺪ‪.‬‬

‫ﭘﻬﻠﻮان ﺑﺎش‪...‬‬

‫‪214‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫وإن اﻟــــــــﺬي ﺑﻴﻨــــــــﻲ وﺑــــــــﲔ ﺑﻨــــــــﻲ أﰊ‬

‫وﺑـــــــﲔ ﺑﻨـــــــﻲ ﻋﻤـــــــﻲ ﳌﺨﺘﻠـــــــﻒ ﺟـــــــﺪا‬

‫ﻓـــــﺈن أﻛﻠـــــﻮا ﳊﻤـــــﻲ وﻓـــــﺮت ﳊـــــﻮﻣﻬﻢ‬

‫وإن ﻫـــــﺪﻣﻮا ﳎـــــﺪي ﺑﻨﻴـــــﺖ ﳍـــــﻢ ﳎـــــﺪا‬

‫وﻟﻴﺴــــﻮا إﻟــــﯽ ﻧﺼـــــﺮي ﴎاﻋــــﺎ وإن ﻫــــﻢ‬
‫وﻻ أﲪــــــــﻞ اﳊﻘــــــــﺪ اﻟﻘــــــــﺪﻳﻢ ﻋﻠــــــــﻴﻬﻢ‬

‫دﻋـــــــــﻮﲏ إﱃ ﻧﴫـــــــــ أﺗﻴـــــــــﺘﻬﻢ ﺷـــــــــﺪ ًا‬

‫وﻟــــﻴﺲ رﺋــــﻴﺲ اﻟﻘــــﻮم ﻣــــﻦ ﳛﻤــــﻞ اﳊﻘــــﺪ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ آﻧﭽﻪ ﻣﻴﺎن ﻣﻦ و ﺑﺮادران و ﻋﻤﻮزادﮔﺎﻧﻢ وﺟﻮد دارد ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ«‬
‫»اﮔﺮ آنﻫﺎ ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺮا ﺑﺨﻮرﻧﺪ ﻣﻦ ﮔﻮﺷﺖﻫﺎﻳﺸﺎن را ﻓﺮﺑﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ و اﮔﺮ ﻣﺠﺪ و ﻋﻈﻤـﺖ‬
‫ﻣﺮا وﻳﺮان ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻣﻦ ﻛﺎخ ﺷﻜﻮه و ﻋﻈﻤﺖ آنﻫﺎ را ﺑﻨﺎ ﺧﻮاﻫﻢ ﻛﺮد«‬
‫»آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻳﺎري ﻣﻦ ﻧﻤﻲﺷﺘﺎﺑﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ اﮔﺮ ﻣﺮا ﺑﻪ ﻳﺎري ﺧـﻮﻳﺶ ﻓـﺮا ﺧﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﻪ ﺳـﺮﻋﺖ‬
‫ﺧﻮاﻫﻢ آﻣﺪ«‬
‫»ﻣﻦ ﻛﻴﻨﻪي دﻳﺮﻳﻨﻪ را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺣﻤﻞ ﻧﻤﻲﻛﻨﻢ و ﺳﺮدار ﻗﻮم ﺑـﺎ ﺧـﻮدش ﺑﻐـﺾ و ﻛﻴﻨـﻪ را‬
‫ﺣﻤﻞ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻛﺮد«‪.‬‬

‫او را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻦ ﺗﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﭙﺬﻳﺮد‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﺑﻪ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲﻫﺎ و ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ دﻳﮕﺮان ﻣﺸـﻐﻮل ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ ﺑـﻪ‬
‫ﺣﺪي ﻛﻪ آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﺴﺘﮕﻲ و ﺳﺘﻮه درﻣﻲآورﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ وﻳﮋه زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﻧﺪرزﻫﺎ و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲﻫﺎ‬
‫ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻧﻈﺮﻳﺎت و ﻣﺰاجﻫﺎي ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮدي ﻛﻪ ﺷﻤﺎ او را ﻣﻴﻬﻤﺎن ﻛـﺮدهاﻳـﺪ و‬
‫در آﻣﺎدهﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﻬﻤﺎﻧﻲ ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهيﺗﺎن را ﺧﺴﺘﻪ ﻛﺮده و ﻣﺎلﺗﺎن را ﺻﺮف ﻧﻤﻮدهاﻳﺪ‪،‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﺪﻋﻮﻳﻦ‪ ،‬ﭘﺲ از ﭘﺎﻳﺎن دﻋﻮﺗﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﺮادر ﻋﺰﻳﺰم!‬
‫اﻳﻦ دﻋﻮﺗﻲات ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮد و اﻳﻦ زﺣﻤﺖ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻫﺪر رﻓﺖ‪ .‬ﻣﻦ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮدم اﻳﻦ دﻋـﻮﺗﻲ‬
‫ﺷﻤﺎ در ﺳﻄﺢ ﺑﺴﻴﺎر ﻋﺎﻟﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد‪ .‬ﺑـﺎز ﺷـﻤﺎ ﻣـﻲﭘﺮﺳـﻴﺪ‪ :‬ﭼـﺮا؟ او ﻣـﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ :‬ﺑﻴﺸـﺘﺮ‬
‫ﮔﻮﺷﺖﻫﺎ ﻛﺒﺎب ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﻦ ﮔﻮﺷﺖ ﻛﻮﺑﻴﺪه را دوﺳﺖ دارم! و ﺳﺎﻻد ﺑﺮ اﺛـﺮ ﻟﻴﻤـﻮي زﻳـﺎد‬
‫ﺗﺮش ﺑﻮد و ﻣﻦ از اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺎﻻد ﺧﻮﺷﻢ ﻧﻤﻲآﻳﺪ و ﻧﻴﺰ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲﺟﺎت ﺑﺎ ﺧﺎﻣﻪ ﻣـﺰﻳﻦ ﺑﻮدﻧـﺪ‬
‫ﻛﻪ اﻳﻦ ﻃﻌﻢ و ﻣﺰه آنﻫﺎ را ﺟﺎﻟﺐ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﻨﮓ آﻣﺪﻧﺪ و از ﻧﻮﻋﻴﺖ ﻏﺬا ﺧﻮشﺷﺎن ﻧﻴﺎﻣـﺪ و‬
‫ﻓﻘﻂ از روي ﺗﻌﺎرف ﭼﻨﺪ ﻟﻘﻤﻪاي ﺧﻮردﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻮدﻧﺪ و ﭼﺎرهاي ﻧﺪاﺷـﺘﻨﺪ! ﻣﺴـﻠﻤﺎً‬
‫ﺷﻤﺎ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺎ دﻳﺪ اﻋﺮاض و ﺗﺤﻘﻴﺮ ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻧﺎﺻـﺢ ﻣـﻲﻧﮕﺮﻳـﺪ و ﻫﺮﮔـﺰ ﻧﺼـﻴﺤﺖ او را‬
‫ﻧﻤﻲﭘﺬﻳﺮﻳﺪ؛ زﻳﺮا ﻧﺼﻴﺤﺖﻫﺎي وي ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻧﻈﺮﻳﺎت و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺷﺨﺼﻲ اوﺳﺖ!‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻣﻮرد ﻛﺴﻲ ﻛـﻪ دﻳﮕـﺮي را ﻧﺼـﻴﺤﺖ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و در روش ﺗﻌﺎﻣـﻞ وي ﺑـﺎ‬
‫ﻓﺮزﻧﺪان‪ ،‬ﻳﺎ ﻫﻤﺴﺮش‪ ،‬ﻳﺎ ﻧﻮﻋﻴﺖ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﻨﺰل‪ ،‬ﻳﺎ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺳﻠﻴﻘﻪي ﺧﺎص ﺧـﻮﻳﺶ‬
‫اﻳﺮاد ﮔﺮﻓﺘﻪ و اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﻮاره ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ ﻧﺼﺎﻳﺢ و اﻧﺘﻘﺎدﻫﺎي ﺷﻤﺎ ﺻﺮﻓﺎ ﺑﻪ ﻣﺰاجﻫـﺎ و ﻃﺒـﺎﺋﻊ ﺷﺨﺼـﻲ‬
‫اﺳﺘﻮار ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬آري‪ ،‬اﮔﺮ از ﺷﻤﺎ ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻛﺮد‪ ،‬ﻧﻈﺮﺗﺎن را ﺑﺮاي او آﺷﻜﺎر ﻛـﺮده و ﺑـﺮ وي‬
‫ﻋﺮﺿﻪ دارﻳﺪ‪ .‬اﻣﺎ اﮔﺮ ﺑﺎ او ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴـﺪ و ﺑﺴـﺎن ﻳـﻚ ﻓـﺮد ﺧﻄﺎﻛﻨﻨـﺪه او را ﻧﺼـﻴﺤﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪» .‬ﭘﺲ ﺧﻴﺮ«‪ .‬اﺣﻴﺎﻧﺎً ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬ﻓﻜـﺮ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ در اﺷـﺘﺒﺎه‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺎﻳﺪ دﻟﻴﻞ و ﺣﺠﺖ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻗﻮي ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪216‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻳﻜﻲ اﻋﺮاﺑﻲ ﻻف زﻧﻲ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﻲ از ﺻﺎﻟﺤﻴﻦ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ آنﻫﺎ در ﻣﻮرد ﻧﻴﻜـﻲ ﻧﺴـﺒﺖ‬
‫ﺑﻪ واﻟﺪﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ و اﻋﺮاﺑﻲ ﮔﻮش ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬آﻧﮕـﺎه ﻳﻜـﻲ از آنﻫـﺎ رو ﺑـﻪ او ﻛـﺮد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ! ﺷﻤﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﻣﺎدرت ﻧﻴﻜﻲ و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ او در ﺟﻮاب ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣـﻦ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻧﻴﻚرﻓﺘﺎر و ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻢ‪ .‬آن ﺷﺨﺺ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﻧﻴﻚرﻓﺘﺎري ﺗـﻮ ﺑـﺎ او ﺗـﺎ ﭼـﻪ ﺣـﺪي‬
‫اﺳﺖ؟ اﻋﺮاﺑﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﻫﺮﮔﺰ او را ﺑـﺎ ﺷـﻼق ﻧـﺰدهام‪ .‬ﻳﻌﻨـﻲ اﮔـﺮ‬
‫ﻧﻴﺎزي ﺑﻪ ﺷﻼق و ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻣﻲداﺷﺖ او را ﺑﺎ دﺳﺖ ﻳﺎ ﻋﻤﺎﻣﻪاش ﻣﻲزد‪ .‬اﻣﺎ ﻫﺮﮔﺰ او را ﺑﺎ ﺷﻼق‬
‫ﻧﻤﻲزد‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻌﻴﺎر درﺳﺖ و ﻧﺎدرﺳﺖ ﻧﺰد اﻳﻦ ﻣﺴـﻜﻴﻦ ﻣﻌﻘـﻮل و ﻣﻨﻄﻘـﻲ ﻧﺒـﻮد‪ .‬ﭘـﺲ ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻣﻬﺮﺑﺎن و ﻟﻄﻴﻒ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﺗﺎ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮﺗﺎن ﻫﺴﺖ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﻗﺎﻧﻊ ﺷﻮد‪.‬‬
‫در زﻣﺎن رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬زﻧﻲ از ﻗﺒﻴﻠﻪي ﺑﻨﻲ ﻣﺨﺰوم ﺑﻮد ﻛﻪ ﻛﺎﻻﻫﺎي ﻣـﺮدم را ﺑـﻪ ﻗـﺮض‬
‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ و از ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪن آن ﻏﻔﻠﺖ ﻣﻲﻛﺮد و ﭼـﻮن از او ﻣـﻲﭘﺮﺳـﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬وي آن را اﻧﻜـﺎر‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و ﻣﻲﮔﻔﺖ ﻛﻪ آن را ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺮﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷـﻜﻨﺠﻪي وي در اﻧﻜـﺎر‬
‫و دزدي ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺖ و ﺷﻜﺎﻳﺖ او ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮده ﺷﺪ و آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﻣـﻮرد او‬
‫ﺣﻜﻢ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ دﺳﺘﺶ ﻗﻄﻊ ﮔﺮدد‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺮ ﻗﺮﻳﺶ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺗﻤـﺎم ﺷـﺪ ﻛـﻪ دﺳـﺘﺶ ﻗﻄـﻊ ﺷـﻮد؛ زﻳـﺮا او ﻋﻀـﻮ ﻳﻜـﻲ از‬
‫ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﻗﺮﻳﺶ ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﻨﺪ‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﺣﻜﻢ را ﺑﻪ ﺣﻜﻢ دﻳﮕﺮي ﺗﺨﻔﻴﻒ دﻫﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﻼق زده ﺷﻮد ﻳـﺎ ﺟﺮﻳﻤـﻪاي‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻳﺎ ﻏﻴﺮ‪ .‬ﻫﺮ ﺑﺎر ﻛﺴﻲ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑـﺮود و در اﻳـﻦ ﻣـﻮرد‬
‫ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ .‬ﻣﺘﺮدد ﺷﺪه و ﺑﺮﻣﻲﮔﺸﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎﻫﻢ ﻣﺸﻮرت ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺟﺰ اﺳـﺎﻣﻪ ﺑـﻦ‬
‫زﻳﺪ ﻛﺴﻲ ﺟﺮأت ﻧﺪارد ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ؛ زﻳﺮا او ﻣﺤﺒﻮب رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬و‬
‫ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﺤﺒﻮب اوﺳﺖ و او و ﭘﺪرش در ﺧﺎﻧﻪي آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺷﺪهاﻧﺪ ﺗﺎ ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪي ﭘﺴﺮش ﻗﺮار دارد‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳﺎﻣﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﺳﺎﻣﻪ ﻧﺰد ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬آﻣﺪ و آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬او را اﺳﺘﻘﺒﺎل‬
‫ﻧﻤﻮده و در ﻛﻨﺎر ﺧﻮدش او را ﻧﺸﺎﻧﻴﺪ‪ .‬اﺳﺎﻣﻪ ﻟﺐ ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﺸﻮد ﺗﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺣﻜﻤﺶ‬

‫او را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻦ ﺗﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﭙﺬﻳﺮد‬

‫‪217‬‬

‫را ﺗﺨﻔﻴﻒ دﻫﺪ و اﻇﻬﺎر ﻧﻤﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ زن از اﺷﺮاف و ﺑﺰرﮔﺰادﮔﺎن اﺳﺖ‪ .‬اﺳﺎﻣﻪ ﻣﻲﮔﻔـﺖ و‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻣﻲﺷﻨﻴﺪ و اﺳﺎﻣﻪ ﻛﻮﺷﺶ ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ او را ﺑﺎ رأي ﺧﻮدش ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ اﺳـﺎﻣﻪ ﻧﮕـﺎﻫﻲ اﻧـﺪاﺧﺖ‪ .‬دﻳـﺪ ﻛـﻪ او در ﺗـﻼش ﺑـﺮاي ﺗﻔﺴـﻴﺮ رأي و‬
‫ﻗﺎﻧﻊﻧﻤﻮدن اﻳﺸﺎن ﻣﻲاﻓﺰاﻳﺪ و ﻧﻤﻲداﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﻪ ﭼﻴـﺰ ﻧﺎﺟـﺎﻳﺰي را ﺧﻮاﺳـﺘﺎر اﺳـﺖ‪ .‬در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم ﭼﻬﺮه آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻋﻮض ﺷﺪ و ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪ و اوﻟﻴﻦ ﻛﻠﻤﻪاي ﻛﻪ ﮔﻔﺖ اﻳـﻦ ﺑـﻮد‬
‫ﻛﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ را روﺷﻦ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪» :‬اي اﺳﺎﻣﻪ! آﻳﺎ در ﻣـﻮرد ﻳﻜـﻲ از ﺣـﺪود اﷲ ﺷـﻔﺎﻋﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻲ؟« ﮔﻮﻳﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﺳﺒﺐ ﺧﺸﻢآﻣﺪﻧﺶ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺳﺎﻣﻪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻛﺮد و آن اﻳﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﺣﺪود اﻟﻬﻲ واﺟﺐ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺑﻨﺪﮔﺎن اﺟﺮا ﺷﻮﻧﺪ و ﺷﻔﺎﻋﺖ و ﺳﻔﺎرش درﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫اﺳﺎﻣﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﺮاﻳﻢ آﻣﺮزش ﺑﺨـﻮاه‪ .‬ﭼـﻮن ﺷـﺐ‬
‫ﻓﺮا رﺳﻴﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﺰاوار ﺳﺘﺎﻳﺶ ﺑﻮد او‬
‫را ﺣﻤﺪ و ﺳﭙﺎس ﮔﻔﺖ و ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ :‬ﻫﻤﻪ اﻣﺖﻫﺎي ﭘﻴﺶ از ﺷﻤﺎ ﺑـﻪ ﺳـﺒﺐ اﻳـﻦ‬
‫ﻧﺎﺑﻮد ﮔﺸﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺎه در ﻣﻴﺎن آنﻫﺎ اﻧﺴﺎن ﺷﺮﻳﻒ دزدي ﻣﻲﻛﺮد او را رﻫﺎ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و اﮔﺮ‬
‫اﻧﺴﺎن ﺿﻌﻴﻒ و درﻣﺎﻧﺪهاي دزدي ﻣﻲﻛﺮد ﺣﺪ ﺷﺮﻋﻲ را ﺑﺮ او ﺟﺎري ﻣﻲﺳـﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬و ﻫﻤﺎﻧـﺎ‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺎﻧﻢ در ﻗﺒﻀﻪي اوﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻓﺎﻃﻤﻪ دﺧﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪ دزدي ﻣﻲﻛﺮد دﺳـﺘﺶ‬
‫را ﻗﻄﻊ ﻣﻲﻛﺮدم‪ .‬ﺳﭙﺲ دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ دﺳﺖ آن زﻧﻲ ﻛﻪ دزدي ﻛﺮده اﺳﺖ ﻗﻄﻊ ﺷﻮد‪ .‬ﻋﺎﻳﺸﻪ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻌﺪ از آن ﺗﻮﺑﻪ ﻛﺮد و ازدواج ﻧﻤﻮد و ﺑﻌﺪ از آن ﮔﺎﻫﻲ ﻧﺰد ﻣﻦ ﻣﻲآﻣﺪ و ﻧﻴﺎزش را‬
‫از رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ)‪.(1‬‬
‫اﺳﺎﻣﻪ ﺑﻦ زﻳﺪ ‪ ‬ﻣﻮاﻗﻒ ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دارد ﻛـﻪ ﻫﻤﮕـﻲ آنﻫـﺎ ﺳﺮﺷـﺎر از‬
‫رﺣﻤﺖ و ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻋﺎﻟﻲ اﺳﺖ‪ .‬اﺳﺎﻣﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣـﺎ را ﺑـﻪ ﺳـﻮي »ﺣﺮﻗـﺎت« از‬
‫ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺟﻬﻴﻨﻪ ﻓﺮﺳﺘﺎد و ﻣﺎ آنﻫﺎ را ﺷﻜﺴﺖ دادﻳﻢ و آنﻫﺎ را دﻧﺒﺎل ﻧﻤﻮده و ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻛﺮدﻳﻢ‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻣﻦ و ﻣﺮدي از اﻧﺼﺎر ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ را ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻛـﺮدﻳﻢ و او ﺑـﻪ درﺧﺘـﻲ ﭘﻨـﺎه ﺑـﺮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻣﺎ ﺑﻪ او رﺳﻴﺪﻳﻢ و ﺷﻤﺸﻴﺮ را ﺑﺮ او ﺑﺎﻻ ﻛﺮدﻳﻢ‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻻ إﻟﻪ إﻻ اﷲ« اﻣﺎ رﻓﻴﻖ اﻧﺼﺎري‬
‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫‪218‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻣﻦ ﺷﻤﺸﻴﺮش را ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻧﻤﻮد‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﻦ ﭼﻮن ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛـﺮدم از ﺗـﺮس ﺷﻤﺸـﻴﺮ ﻛﻠﻤـﻪ آورده‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ او ﺿﺮﺑﻪاي وارد ﻛﺮدم و ﺑﻪ ﻗﺘﻠﺶ رﺳﺎﻧﺪم‪ .‬ﺑﺎز در ﻣﻮرد او ﻣﺮدد ﺷـﺪم ﻛـﻪ ﺷـﺎﻳﺪ‬
‫ﻛﺎر درﺳﺘﻲ ﻧﻜﺮدهام‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪم و او را از ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺘﻢ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﻻ إﻟﻪ إﻻ اﷲ ﮔﻔﺖ و ﺑﺎز ﺗﻮ او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪي؟! ﻣﻦ ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬او آن را از ﻃـﺮف‬
‫ﺧﻮدش ﻧﮕﻔﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ از ﺗﺮس ﺷﻤﺸﻴﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﺑﺎز دو ﻣﺮﺗﺒﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ »ﻻ‬
‫إﻟﻪ إﻻ اﷲ« ﮔﻔﺖ و ﺑﺎز ﺗﻮ او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪي‪ .‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻗﻠﺒﺶ را ﭘﺎره ﻧﻜﺮدي ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻲ ﻛﻪ‬
‫آن را از ﺗﺮس ﺷﻤﺸﻴﺮ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ؟! اﺳﺎﻣﻪ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ‪ ،‬زﻳﺮا او در آن ﻟﺤﻈﻪ ﻗﻠﺒﺶ را ﭘـﺎره‬
‫ﻧﻜﺮده ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ در ﻣﻴﺪان ﺟﻨﮓ ﺑﻮد و آن ﻣﺮد از ﻣﺤﺎرﺑﻴﻦ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺳﺆاﻟﺶ را‬
‫ﺗﻜﺮار ﻧﻤﻮد و از روي اﻧﻜﺎر ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻻ إﻟﻪ إﻻ اﷲ« ﮔﻔﺖ!! در روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑـﺎ »ﻻ إﻟـﻪ إﻻ اﷲ«‬
‫ﭼﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻦ آرزو ﻣـﻲﻛـﺮدم ﻛـﻪ ﻣـﻦ ﺗـﺎ آن روز‬
‫اﺳﻼم ﻧﻤﻲآوردم)‪.(1‬‬
‫ﭘﺲ ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ را ﺑﻪ او ﻣﻲﻓﻬﻤﺎﻧﺪ و ﻗﺎﻧﻌﺶ ﻣﻲﻛﺮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ‬
‫وﻋﻆ و ﻧﺼﻴﺤﺘﺶ ﻣﻲﭘﺮداﺧﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﻳﻦ ﻛـﻪ ﺷﺨﺼـﻲ ﻛـﻪ ﻧﺼـﻴﺤﺖ ﻣـﻲﺷـﻮد ﺑـﻪ‬
‫ﮔﻔﺘﻪﻫﺎﻳﺘﺎن ﻗﺎﻧﻊ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺎ اﻓﻜﺎر و ﻣﺒﺎدي او ﺗﺎ ﺣﺪ ﺗﻮان ﺑﺎ او ﻣﻨﺎﻗﺸﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬آري‪ ،‬از دﻳﺪﮔﺎه و‬
‫ﻧﻜﺘﻪ ﻧﻈﺮ او ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﻴﺪ‪.‬‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﺠﻠﺲ ﻣﺒﺎرﻛﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑـﻮد و اﺻـﺤﺎب ﭘـﺎك و ﻣﻄﻬـﺮ‬
‫ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧﺶ ﺣﻠﻘﻪ زده ﺑﻮدﻧﺪ؛ ﺟﻮاﻧﻲ وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪ و ﺑﻪ راﺳﺖ و ﭼﭗ ﻣﻲﻧﮕﺮﻳﺴﺖ‪ ،‬ﮔﻮﻳـﺎ‬
‫ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻓﺮدي ﻣﻲﮔﺸﺖ‪ .‬ﭼﺸﻤﺶ ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻓﺘﺎد ﺑﻪ ﺳﻮي او آﻣﺪ‪ .‬اﻧﺘﻈﺎر ﻣـﻲرﻓـﺖ‬
‫ﻛﻪ اﻳﻦ ﺟﻮان در آن ﺣﻠﻘﻪ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ و ﺑﻪ ذﻛﺮ ﺧﺪا ﮔﻮش دﻫﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻜﺮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺟﻮان ﺑـﻪ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﮕﺎه ﻛﺮد در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﺻﺤﺎب در ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫او را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻦ ﺗﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﺑﭙﺬﻳﺮد‬

‫‪219‬‬

‫ﺟﻮان ﺑﺎ ﻛﻤﺎل ﺟﺮأت ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﻪ ﻣﻦ اﺟﺎزه ﺑﺪه! ﺑﻪ ﻃﻠﺐ ﻋﻠﻢ؟! ﺧﻴـﺮ‪ .‬و اي‬
‫ﻛﺎش ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ! ﻣﺮا ﺑﻪ ﺟﻬﺎد اﺟﺎزه ﺑﺪه؟! ﺧﻴﺮ‪ .‬و اي ﻛﺎش ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ! آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻲ‬
‫ﭼﻪ ﮔﻔﺖ؟ ﺟﻮان ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﺮا ﺑﻪ زﻧﺎ اﺟﺎزه ﺑﺪه! ﺷﮕﻔﺘﺎ! اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺟﺮأت!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﻮي ﺟﻮان ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ او را ﺑﺎ آﻳﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ او ﺗﻼوت ﻛﻨـﺪ‬
‫و او را اﻧﺪرز ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﺨﺘﺼﺮي ﻛﻪ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪي آن اﻳﻤـﺎن در ﻗﻠـﺒﺶ‬
‫ﺗﻜﺎن ﻣﻮج زﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻮﻋﻈﻪاش ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻣﺎ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﺳﻠﻮب دﻳﮕﺮي ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ و آراﻣﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺑﺎ زﻧﺎي ﻣﺎدرت‬
‫راﺿﻲ ﻣﻲﺷﻮي؟ ﺟﻮان ﺗﻜﺎن ﺧﻮرد و در ذﻫﻨﺶ آﻣﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺎدرش زﻧﺎ ﻛﻨﺪ! ﻟﺬا ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻧـﻪ‪،‬‬
‫ﻧﻪ‪ .‬ﺑﺎ ﻣﺎدرم راﺿﻲ ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎز آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺎ آراﻣﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺮدم ﺑـﻪ زﻧـﺎي‬
‫ﻣﺎدرانﺷﺎن راﺿﻲ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑـﺎز دو ﻣﺮﺗﺒـﻪ از او ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪ :‬آﻳـﺎ ﺑـﺮاي ﺧـﻮاﻫﺮت راﺿـﻲ‬
‫ﻣﻲﺷﻮي؟ دو ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺟﻮان ﺗﻜﺎن ﺧﻮرد و در ﺧﻴﺎﻟﺶ آﻣﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﻮاﻫﺮ ﭘﺎﻛﺪاﻣﻨﺶ زﻧﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ!‬
‫ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻪ‪ ،‬ﻧﻪ‪ .‬ﺑﻪ زﻧﺎي ﺧـﻮاﻫﺮم راﺿـﻲ ﻧﻤـﻲﺷـﻮم! ﺑـﺎز رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺮدم ﺑﻪ زﻧﺎي ﺧﻮاﻫﺮان ﺧﻮﻳﺶ راﺿﻲ ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﭘﺮﺳﻴﺪ آﻳـﺎ‬
‫ﺑﺎ زﻧﺎي ﻋﻤﻪ و ﺧﺎﻟﻪات راﺿﻲ ﻣﻲﺷﻮي؟! و ﺟﻮان ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻪ ﻧﺨﻴﺮ! ﭘﺲ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬آﻧﭽﻪ را ﺑﺮاي ﺧﻮدت ﻣﻲﭘﺴـﻨﺪي ﺑـﺮاي دﻳﮕـﺮان ﺑﭙﺴـﻨﺪ و آﻧﭽـﻪ را ﺑـﺮاي ﺧـﻮدت‬
‫ﻧﻤﻲﭘﺴﻨﺪي ﺑﺮاي دﻳﮕﺮان ﻧﭙﺴﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻟﺤﻈﻪ ﺟﻮان ﻓﻬﻤﻴﺪ ﻛﻪ او در اﺷﺘﺒﺎه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬در ﻛﻤﺎل ﻓﺮوﺗﻨـﻲ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! از ﺧﺪا ﺑﺨﻮاه ﻛﻪ ﻗﻠﺒﻢ را ﭘﺎك ﻛﻨﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﺻﺪا ﻛﺮد و ﺟـﻮان‬
‫ﻧﺰدﻳﻚ و ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮ ﻣﻲﺷﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﺸﺴﺖ و ﺳـﭙﺲ دﺳـﺘﺶ را ﺑـﺮ‬
‫ﺳﻴﻨﻪاش ﮔﺬاﺷﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺪاﻳﺎ! ﻗﻠﺒﺶ را ﻫـﺪاﻳﺖ ده و ﮔﻨـﺎﻫﺶ را ﺑـﺒﺨﺶ و ﻓـﺮﺟﺶ را‬
‫ﺣﻔﻆ ﻓﺮﻣﺎ‪.‬‬

‫‪220‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺟﻮان در ﺣﺎﻟﻲ از ﻣﺤﻀﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻴﺮون رﻓﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺳـﻮﮔﻨﺪ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺪا در ﺣﺎﻟﻲ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬داﺧﻞ ﺷﺪم ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي از زﻧﺎ ﻧﺰدم ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﺗﺮ ﻧﺒـﻮد و‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ از ﻧﺰد او ﺑﻴﺮون ﺷﺪم ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي از زﻧﺎ در ﻧﺰدم ﻣﺒﻐﻮضﺗﺮ ﻧﺒﻮد‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻋﻮاﻃﻒ ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ او را ﺻﺪا ﻛﺮد و دﺳﺘﺶ را ﺑﺮ ﺳﻴﻨﻪاش ﮔﺬاﺷﺖ و‬
‫ﺑﺮاﻳﺶ دﻋﺎ ﻛﺮد‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻤﺎم اﺳﻠﻮبﻫﺎ را ﺑﺮاي ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮش ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻛـﺎر ﮔﺮﻓـﺖ‪.‬‬
‫ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻛﻪ او را ﺑﻪ زﺷﺘﻲ آن ﻛﺎر ﻗﺎﻧﻊ ﻛﺮد ﺗﺎ از روي ﻗﺎﻧﻊﺑﻮدن ﺧﻮدش آن را ﺗﺮك ﻛﻨﺪ‬
‫و ﻫﺮﮔﺰ آن را اﻧﺠﺎم ﻧﺪﻫﺪ ﻧﻪ در ﺟﻠﻮ او و ﻧﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮش‪.‬‬

‫راﻫﻜﺎر‪...‬‬
‫»وﻗﺘﻲ ﺷﺨﺺ اﺷﺘﺒﺎهﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ زﺷﺘﻲ اﺷـﺘﺒﺎﻫﺶ ﭘـﻲ ﺑﺒـﺮد ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨـﺪياش ﺑـﻪ‬
‫ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻗﺎﻧﻊ ﻣﻲﺷﻮد و ﭘﺬﻳﺮش آن ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﻗﺎﻧﻊﺑﻮدﻧﺶ ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﻣﻲﺷﻮد«‪.‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‬
‫ﺑﺮﺧﻲ وﻗﺘﻲ دﻳﮕﺮان را ﺑﻨـﺎﺑﺮ اﺷـﺘﺒﺎﻫﺎتﺷـﺎن ﻣـﻮرد ﻧﻜـﻮﻫﺶ ﻗـﺮار ﻣـﻲدﻫﻨـﺪ آن ﻫـﻢ‬
‫اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺰ ﺑﺎ ذرهﺑﻴﻦ ﻗﺎﺑﻞ روﻳﺖ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺧﻮد را ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺰدﻳﻚ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﺷﺨﺼﻴﺖ آنﻫﺎ ﺑﺪﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻗﻮيﺗﺮ ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬اﻣﺎ ﺣﻘﻴﻘﺘـﺎً زرﻧﮕـﻲ و زﻳﺮﻛـﻲ اﻳـﻦ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻗﺪرت ﻧﻜﻮﻫﺶ و ﺳﺮزﻧﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ زﻳﺮﻛﻲ آن اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺗـﺎ ﺣـﺪ‬
‫ﺗﻮان از آن اﺟﺘﻨﺎب ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و ﺑﺎ اﺳﻠﻮﺑﻲ ﺑﻪ اﺻﻼح اﻓﺮاد ﺗـﻼش ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ ﻛـﻪ ﺷﺨﺼـﻴﺖ او را‬
‫ﺟﺮﻳﺤﻪدار ﻧﺴﺎزﻳﺪ و در ﺗﻨﮕﻨﺎﻳﺶ ﻗﺮار ﻧﺪﻫﻴﺪ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﻧﻴﺎز ﭘﻴﺪا ﻣﻲﺷﻮد ﻛـﻪ ﺷـﻤﺎ در ﺑﺮﺧـﻲ‬
‫اﻣﻮر ﭼﺸﻤﺎنﺗﺎن را ﺑﺒﻨﺪﻳﺪ و اﻏﻤﺎض ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻮﻳﮋه در اﻣﻮر دﻧﻴﻮي و ﺣﻘﻮق ﺷﺨﺼﻲ ﺷﺎﻋﺮ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
‫ﻟــــــــــﻴﺲ اﻟﻐﺒــــــــــﻲ ﺑﺴــــــــــﻴﺪ ﰲ ﻗﻮﻣــــــــــﻪ‬

‫ﻟﻜـــــــــــﻦ ﺳـــــــــــﻴﺪ ﻗﻮﻣـــــــــــﻪ اﳌﺘﻐـــــــــــﺎﰊ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ »ﺷﺨﺺ اﺣﻤﻖ ﺳﺮدار ﻗﻮم ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺳﺮدار ﻗﻮم ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ )از ﺣﻤﺎﻗﺖﻫـﺎ‬
‫و ﻧﺎداﻧﻲﻫﺎي ﺑﻌﻀﻲ( اﻇﻬﺎر ﺑﻲاﻃﻼﻋﻲ ﺑﻜﻨﺪ«‪.‬‬
‫ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﺳﺮزﻧﺶ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬اﻳﻦ ﺳﺮزﻧﺶ را ﻳﻚ ﺗﻴﺮ ﺑﺮﻧﺪهاي ﺣﺴﺎب ﻣﻲﻛﻨـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻮي او ﺷﻠﻴﻚ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ زﻳﺮا ﻧﻘﺼﺶ را ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻳﻚ‪.‬‬
‫دوم‪ :‬ﺗﺎ ﺣﺪ ﺗﻮان از ﻧﺼﻴﺤﺖ در ﺟﻤﻊ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﻛﻦ‪ .‬ﺷﺎﻋﺮ ﻣﻲﺳﺮاﻳﺪ‪:‬‬
‫ﺗﻐﻤــــــــــﺪﲏ ﺑﻨﺼــــــــــﺤﻚ ﰲ اﻧﻔـــــــــــﺮادي‬

‫وﺟﻨﺒﻨــــــــــــﻲ اﻟﻨﺼــــــــــــﻴﺤﺔ ﰲ ﲨﺎﻋــــــــــــﺔ‬

‫ﻓـــــــﺈن اﻟﻨﺼـــــــﺢ ﺑـــــــﲔ اﻟﻨـــــــﺎس ﻧـــــــﻮع‬

‫ﻣــــــــــﻦ اﻟﺘــــــــــﻮﺑﻴﺦ ﻻ أرﴈ اﺳــــــــــﺘﲈﻋﻪ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﺮاي ﺗﻨﻬﺎﺑﻮدﻧﻢ ﻧﮕﻬﺪار و از ﻧﺼﻴﺤﺖ و اﻧﺪرز ﻣـﻦ در ﺟﻤـﻊ‬
‫اﺟﺘﻨﺎب ﻛﻦ«‬
‫»زﻳﺮا ﻧﺼﻴﺤﺖ در ﺟﻤﻊ ﻣﺮدم‪ ،‬ﻧﻮﻋﻲ از ﺗﻮﺑﻴﺦ و ﻧﻜﻮﻫﺶ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻣـﻦ از ﺷـﻨﻴﺪن آن‬
‫راﺿﻲ ﻧﻤﻲﺷﻮم«‪.‬‬

‫‪222‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﻳﻚ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻴﻦ ﻣﺮدم ﮔﺴﺘﺮش ﭘﻴـﺪا ﻛـﺮد و ﺷـﻤﺎ ﻧﺎﭼـﺎر ﺷـﺪﻳﺪ ﺗـﺎ در‬
‫ﻣﻸﻋﺎم ﺑﻪ ﻧﺼﻴﺤﺖ و اﻧﺪرز ﺑﭙﺮدازﻳﺪ ﭘﺲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻗﺎﻋﺪه ﻋﻤﻞ ﻛﻦ‪ :‬ﭼﺮا ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم ﭼﻨـﻴﻦ و‬
‫ﭼﻨﺎن ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺟﻠﻮﺗﺮ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻧﻜﻮﻫﺶ ﺷﻼﻗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻜﻮﻫﺶﻛﻨﻨﺪه آن را ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ او را ﻣﻼﻣـﺖ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻲﻛﻮﺑﺪ‪ .‬ﻳﺎ ﺑﻪ ﻛﺜﺮت ﻧﻜﻮﻫﺶ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎﺗﻲ ﻛﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ اﻧﺠﺎم دادهاﻧـﺪ‪ .‬ﺣـﺎل آن‬
‫ﻛﻪ ﺳﺮزﻧﺶ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي را ﺗﻘﺪﻳﻢ و ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ ﻣﺮدم را ﻣﺘﻨﻔﺮ ﻛـﺮده و از ﺧـﻮد ﻓـﺮاري‬
‫ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎد دارم ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﻓﻘﻴﺮي از ﺧﺎﻧﻮادهاش ﺟﺪا ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺷﻬﺮ دﻳﮕﺮي رﻓﺖ و در آﻧﺠﺎ‬
‫ﺑﻪ راﻧﻨﺪﮔﻲ ﺗﺮﻳﻠﻲ ﻣﺸﻐﻮل ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬در ﻳﻜﻲ از روزﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺴﺘﻪ و ﻛﻮﻓﺘـﻪ ﺑـﻮد‪ ،‬ﺳـﻮار‬
‫ﺗﺮﻳﻠﻲ ﺷﺪ و در ﻳﻚ ﻣﺴﻴﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻴﻦ دو ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ اﻓﺘﺎد‪.‬‬
‫در ﺣﻴﻦ راﻧﻨﺪﮔﻲ ﺧﻮاب ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﺮد و ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺧﻮاﺑﺶ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻟﺬا‬
‫ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﺮد‪ .‬و از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﻠﻮﻳﻲ ﺳﺒﻘﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺟـﻪ ﺷـﻮد‬
‫ﻛﻪ از ﺟﻠﻮ‪ ،‬ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦِ ﺳﻮاري ﻛﻪ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺳﺮﻧﺸﻴﻦ دارد ﻣﻲآﻳﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺷـﺨﺺ ﺗـﻼش ﻛـﺮد‬
‫آنﻫﺎ را ﻧﺠﺎت دﻫﺪ اﻣﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﺗﺮﻳﻠﻲ او ﺷﺎخ ﺑﻪ ﺷـﺎخ ﺑـﻪ ﺳـﻮاري ﺧـﻮرد و ﮔـﺮد و‬
‫ﺧﺎك ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﻣﺮدم از ﻫﺮ ﻃﺮف ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎيﺷـﺎن را ﭘـﺎرك ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و ﺑـﻪ ﻣﺤـﻞ ﺣﺎدﺛـﻪ‬
‫آﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫راﻧﻨﺪه ﺗﺮﻳﻠﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ و ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺳﻮاري ﻧﮕﺎه ﻛﺮد ﺗﺎ ﻫﺮﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺳﺮﻧﺸـﻴﻦ آن ﻣﺎﺷـﻴﻦ‬
‫ﺟﺎن ﺑﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ! ﻣﺮدم آنﻫﺎ را از ﻣﺎﺷﻴﻦﺷﺎن ﺑﻴﺮون آوردﻧـﺪ و ﺑـﻪ اورژاﻧـﺲ ﺗﻤـﺎس ﮔﺮﻓﺘﻨـﺪ‪.‬‬
‫راﻧﻨﺪه ﺗﺮﻳﻠﻲ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻪاي ﻧﺸﺴﺖ و ﻣﻨﺘﻈﺮ رﺳﻴﺪن اورژاﻧﺶ ﺷﺪ و در اﻳﻦ ﻓﻜﺮ ﻓﺮو رﻓﺖ ﻛﻪ‬
‫ﺳﺮاﻧﺠﺎﻣﺶ ﺑﻪ ﻛﺠﺎ ﺧﻮاﻫﺪ اﻧﺠﺎﻣﻴﺪ؟ ﺑﻪ زﻧﺪان ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ ﻳﺎ دﻳـﻪي ﺑـﺮ ﮔـﺮدﻧﺶ ﺧﻮاﻫـﺪ‬
‫اﻓﺘﺎد‪ ،‬و در ﻣﻮرد ﺑﭽﻪﻫﺎي ﻛﻮﭼﻚ و ﻫﻤﺴﺮ ﺑﻴﭽﺎرهاش ﻧﮕﺮان ﺑﻮد و از ﻫﺮ ﻃﺮف ﻛـﻮهﻫـﺎي‬
‫ﻏﻢ و اﻧﺪوه ﺑﺮ او ﻫﺠﻮم آوردﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‬

‫‪223‬‬

‫ﻣﺮدم از ﻛﻨﺎر او رد ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ و او را ﺑﻪ ﺑﺎد ﻣﻼﻣﺖ و ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﮕﻔﺘﺎ! آﻳﺎ اﻳﻦ‬
‫وﻗﺖ ﻧﻜﻮﻫﺶ و ﻣﻼﻣﺖ اﺳﺖ‪ .‬اﻣﻜﺎن ﻧﺪارد اﻧﺪﻛﻲ آن را ﺑﻪ ﺗﺄﺧﻴﺮ اﻧﺪازﻳﺪ؟ ﻳﻜﻲ ﻣﻲﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﭼﺮا ﺳﺮﻋﺖ رﻓﺘﻲ؟ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺳﺮﻋﺖ! دﻳﮕﺮي ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪» :‬ﻣﺴـﻠﻤﺎً ﺗـﻮ ﺧـﻮاب‬
‫ﺑﻮدي و ﺑﺎزﻫﻢ ﺑﻪ راﻧﻨﺪﮔﻲ اداﻣﻪ دادي‪ ،‬ﻣﺎﺷﻴﻨﺖ را ﭘﺎرك ﻣﻲﻛﺮدي و اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻣـﻲﻛـﺮدي«‬
‫ﺳﻮﻣﻲ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪» :‬ﺑﻪ اﻓﺮادي ﻣﺜﻞ ﺗﻮ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﮔﻮاﻫﻲ ﻧﺎﻣـﻪ داده ﺷـﻮد« ﻫﻤﮕـﻲ آنﻫـﺎ ﺟﻤـﻼت‬
‫ﺗﻨﺪي را ﻋﻠﻴﻪ او اﻋﻤﺎل ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻤﻠﻮ از ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﻓﺮﻳﺎد ﺑﻮد‪ ،‬ﻣـﺮد ﺑﻴﭽـﺎره اﻓﺴـﺮده و‬
‫ﭘﺮﻳﺸﺎن و ﺧﺎﻣﻮش ﺑﺮ ﺳﻨﮕﻲ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﺳﺮش را ﺑﺮ دﺳﺘﺶ ﺗﻜﻴﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد و ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺑـﻪ‬
‫ﭘﻬﻠﻮﻳﺶ اﻓﺘﺎد و ﻣ‪‬ﺮد! آنﻫﺎ او را ﺑﺎ ﻣﻼﻣﺖﻫﺎيﺷﺎن ﻛﺸﺘﻨﺪ و اﮔﺮ ﺻﺒﺮ ﻣﻲﻛﺮدﻧـﺪ ﺑـﺮاي او و‬
‫آنﻫﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﺧﻮدﺗﺎن را در ﻣﻮﺿﻊ اﺷﺘﺒﺎهﻛﻨﻨﺪهاي ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺮار دﻫﻴﺪ‬
‫و از دﻳﺪﮔﺎه او ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع وي ﺑﻴﻨﺪﻳﺶ! زﻳﺮا ﮔﺎﻫﻲ وﻗﺖ اﮔﺮ ﺷـﻤﺎ ﺑـﻪ ﺟـﺎي او ﺑﻮدﻳـﺪ در‬
‫اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺰرﮔﺘﺮي از اﺷﺘﺒﺎه او ﻗﺮار ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻴﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﻪي اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﻮارد را ﻣﺮاﻋﺎت ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ از ﺧﻴﺒﺮ ﺑﺮﮔﺸﺖ‪ ،‬ﻣﺴـﻴﺮ‬
‫راه ﭼﻨﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ و ﭼﻮن ﺷﺐ ﻓﺮا رﺳـﻴﺪ در ﺟـﺎﻳﻲ ﻣﻨـﺰل ﮔﺮﻓﺘﻨـﺪ ﺗـﺎ‬
‫اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻧﻤﻮده و ﺑﺨﻮاﺑﻨﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺷﺐ را ﭘﺎﺳـﺒﺎﻧﻲ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ ﺑﻪ ﺧﻮاب ﻧﺮوﻳﻢ‪ .‬ﺑﻼل ‪ ‬ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻋﻼﻗﻪ داﺷﺖ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣـﻦ‬
‫ﺷﺐ را از ﻃﺮف ﺷﻤﺎ ﭘﺎﺳﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪.‬‬
‫ﻟﺬا رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دراز ﻛﺸﻴﺪ و ﻣﺮدم از ﺳﻮاريﻫﺎيﺷﺎن ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪه و ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻼل ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﻪ ﻧﻤﺎز اﻳﺴﺘﺎد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﻗﺒﻼ از ﻃﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ‬
‫ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﻧﺸﺴﺖ و ﺟﻬﺖ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﺑﻪ ﺷﺘﺮش ﺗﻜﻴﻪ ﻧﻤﻮد و روﻳﺶ را ﺑﻪ ﺳـﻤﺖ‬
‫ﻓﺠﺮ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ آن ﻧﮕﺎه ﻛﻨﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺧﻮاب ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﻏﻠﺒﻪ ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺧﺴﺘﻪ و ﻛﻮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺧﻮاب ﺑﻼل و اﺻﺤﺎب ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷـﺪ و‬
‫ﺷﺐ ﮔﺬﺷﺖ و ﺻﺒﺢ ﻃﻠﻮع ﻛﺮد در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺧﻔﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺟـﺰ ﺗـﭙﺶ آﻓﺘـﺎب ﻛﺴـﻲ‬

‫‪224‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آنﻫﺎ را ﺑﻴﺪار ﻧﻜﺮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻴﺪار ﺷﺪ و ﻣﺮدم از ﺧﻮابﺷﺎن ﭘﺮﻳﺪﻧﺪ ﭼﻮن ﺧﻮرﺷـﻴﺪ‬
‫را دﻳﺪﻧﺪ آﺷﻔﺘﻪ ﮔﺸﺘﻨﺪ و ﺑﮕﻮﻣﮕﻮيﺷﺎن ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺖ و ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻪ ﺑﻼل ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رو ﺑﻪ ﺑﻼل ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻼل ﺗﻮ ﺑـﺎ ﻣـﺎ ﭼﻜـﺎر ﻛـﺮدي؟ ﺑـﻼل ﺑـﻪ ﻃـﻮر‬
‫ﻣﺨﺘﺼﺮ واﻗﻌﻴﺖ را ﺷﻔﺎف و ﺻﺮﻳﺢ ﺑﻴﺎن ﻛﺮد و ﭘﺎﺳﺦ داد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آن ﻛـﻪ ﺷـﻤﺎ را ﺑـﻪ‬
‫ﺧﻮاب ﺑﺮد‪ ،‬ﻣﺮا ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﻮاب ﺑﺮد‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ‪ :‬ﻣﻦ اﻧﺴﺎن ﺑﻮدم و ﻛﻮﺷﻴﺪم ﺑﺎ ﺧﻮاب ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻨﻢ‪،‬‬
‫اﻣﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻢ و ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺧﻮاب ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﺮ ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﺮد! آﻧﺤﻀﺮت‪‬‬
‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬راﺳﺖ ﮔﻔﺘﻲ و آﻧﮕﻬﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫آري‪ ،‬زﻳﺮا در اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻜﻮﻫﺶ ﭼﻪ ﻓﺎﻳﺪهاي دارد‪ .‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﺮدم آﺷﻔﺘﻪ‬
‫ﮔﺸﺘﻪاﻧﺪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻛﻮچ ﻛﻨﻴﺪ و آنﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻛﻮچ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬آنﻫـﺎ اﻧـﺪﻛﻲ راه را ﻃـﻲ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و در‬
‫ﺟﺎﻳﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮود آﻣﺪ و ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ ﻓﺮود آﻣﺪﻧﺪ و آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑـﻪ اﺗﻔـﺎق اﺻـﺤﺎب‬
‫وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻧﻤﺎز را اﻣﺎﻣﺖ ﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺳﻼم ﮔﻔـﺖ رو ﺑـﻪ ﻣـﺮدم ﻛـﺮد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺮﮔﺎه ﺷﻤﺎ ﻧﻤﺎز را ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﺮدﻳـﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ ﻫﺮﮔـﺎه ﻛـﻪ آن را ﺑـﻪ ﻳـﺎد آوردﻳـﺪ آن را‬
‫ﺑﺨﻮاﻧﻴﺪ‪ .‬آري‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﭼﻪﻗﺪر ﺧﺮدﻣﻨﺪ و ﺑﺎﺣﻜﻤـﺖ ﺑـﻮده و ﻣﺪرﺳـﻪاي‬
‫ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪه و رﻫﺒﺮ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻣﺎﻧﻨﺪ رؤﺳﺎي اﻣﺮوز ﻧﺒﻮد ﻛﻪ ﻟﺤﻈﻪاي ﻋﺼﺎي ﻧﻜﻮﻫﺶ و ﺗـﻮﺑﻴﺦ در دﺳـﺖﺷـﺎن ﻧﺒﺎﺷـﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮدش را ﺑﻪ ﺟﺎي زﻳﺮدﺳﺘﺎن ﺧﻮد ﻗﺮار ﻣﻲداد و ﺑﺎ ﻓﻜﺮ و اﻧﺪﻳﺸﻪي آﻧﺎن ﻣـﻲاﻧﺪﻳﺸـﻴﺪ‬
‫و ﻗﺒﻞ از ﺟﺎنﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﻠﺐﻫﺎ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬ﻣﻲداﻧﺴـﺖ ﻛـﻪ آنﻫـﺎ ﺑﺸـﺮﻧﺪ و دﺳـﺘﮕﺎه و ﭼﻴـﺰ‬
‫ﺑﻲﺟﺎن ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ!‬
‫ﺳﺎل ﻫﺸﺘﻢ ﻫﺠﺮي روم ﻟﺸﻜﺮي ﮔﺮد آورد و ﺟﻬﺖ ﻧﺒﺮد ﺑﺎ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ‪ ‬و اﺻـﺤﺎﺑﺶ آن را‬
‫رواﻧﻪ ﻧﻤﻮد‪ .‬در رواﻳﺘﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻟﺸﻜﺮي را ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آﻧﺎن ﻣﺠﻬﺰ ﻧﻤـﻮد‬
‫و ﻣﺮدم را ﺗﺸﻮﻳﻖ و ﺗﺮﻏﻴﺐ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺳﻪ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ را ﮔـﺮد آوردﻧـﺪ و آﻧـﺎن را ﺑـﻪ اﺳـﻠﺤﻪ و‬
‫اﻣﻜﺎﻧﺎﺗﻲ ﻛﻪ در ﺑﺴﺎط ﺑﻮد آﻣﺎده ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﻪ آﻧﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻣﻴﺮ ﺷﻤﺎ زﻳﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛـﻪ اﺳـﺖ و اﮔـﺮ‬
‫زﻳﺪ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ‪ ،‬اﻣﻴﺮ ﺷﻤﺎ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ اﺑﻲ ﻃﺎﻟﺐ اﺳﺖ و اﮔﺮ اﺗﻔﺎﻗﻲ ﺑﺮاي ﺟﻌﻔﺮ ﭘﻴﺶ آﻣﺪ‪ ،‬ﭘﺲ‬

‫‪225‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‬

‫ﺑﻌﺪ از او ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ رواﺣﻪ اﻣﻴﺮ ﺷﻤﺎﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬ﺟﻬﺖ ﺑﺪرﻗﻪي آنﻫﺎ ﺑﻴﺮون‬
‫آﻣﺪ و ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺮون ﺷﺪﻧﺪ و آنﻫﺎ را ﺑﺪرﻗﻪ ﻣﻲﻛﺮدﻧـﺪ و ﻣـﻲﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻫﻤﺮاﻫﺘـﺎن‬
‫ﺑﺎﺷﺪ و از ﺷﻤﺎ دﻓﺎع ﻛﻨﺪ و ﺷﻤﺎ را ﺻﺎﻟﺢ و ﻧﻴﻚ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺎ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﺪ‪ .‬ﻋﺒﺪاﷲ ﺑـﻦ رواﺣـﻪ‬
‫ﻛﻪ ﻣﺸﺘﺎق ﺷﻬﺎدت ﺑﻮد اﺷﻌﺎري ﺑﺪﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺳﺮود‪:‬‬
‫ﻟﻜﻨﻨـــــــــﻲ أﺳـــــــــﺄل اﻟـــــــــﺮﲪﻦ ﻣﻐﻔـــــــــﺮة‬

‫وﴐﺑـــــــﺔ ذات ﻓـــــــﺮغ ﺗﻘـــــــﺬف اﻟﺰﺑـــــــﺪا‬

‫أو ﻃﻌﻨـــــــــﺔ ﺑﻴـــــــــﺪي ﺣـــــــــﺮان ﳎﻬـــــــــﺰة‬

‫ﺑﻀـــــــــﺮﺑﺔ ﺗﻨﻔــــــــﺬ اﻷﺣﺸــــــــﺎء واﻟﻜﺒــــــــﺪا‬

‫ﺣﺘــــــﻰ ﻳﻘــــــﺎل إذا أﻣــــــﺮوا ﻋــــــﲆ ﺟــــــﺪﺛﻲ‬

‫ﻳـــــﺎ أرﺷـــــﺪ اﷲ ﻣـــــﻦ ﻏـــــﺎز وﻗـــــﺪ رﺷـــــﺪا?‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اﻣﺎ ﻣﻦ از ﺧﺪاوﻧﺪ رﺣﻤﺎن ﺑﺨﺸﺶ و ﺿﺮﺑﻪي ﺷﻜﺎﻓﻨﺪهاي ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﻛﻪ ﺧـﻮن از‬
‫ﺑﺪﻧﻢ ﻓﻮاره ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻳﺎ ﭼﻨﺎن ﻧﻴﺰهاي ﺑﻪ ﻣﻦ اﺻﺎﺑﺖ ﻛﻨﺪ ﻛـﻪ رودهﻫـﺎ و ﺟﮕـﺮم را ﭘـﺎره ﻛﻨـﺪ‪ .‬و‬
‫زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدم از ﻛﻨﺎر ﻗﺒﺮم ﺑﮕﺬرﻧﺪ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬اي ﺟﻨﮕﺠﻮ! ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮ را ﺳﺮاﻓﺮاز و ﻛﺎﻣﻴـﺎب‬
‫ﻛﻨﺪ واﻗﻌﺎً ﺗﻮ ﺳﺮاﻓﺮاز و ﻛﺎﻣﻴﺎب ﺑﻮدي«‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﻟﺸﻜﺮ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﻣﻮﺗﻪ« رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪي »ﻣﻌـﺎن«‬
‫در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺷﺎم ﻓﺮود آﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ آﻧﺎن ﺧﺒﺮ رﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﻗﻞ ﭘﺎدﺷﺎه روم در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﺑﻠﻘـﺎء ﺑـﺎ‬
‫ﺻﺪ ﻫﺰار ﺳﭙﺎﻫﻲ اردو زده اﺳﺖ و از ﻗﺒﺎﺋﻞ اﻃﺮاف ﻧﻴﺰ ﺻﺪ ﻫـﺰار ﻧﻴـﺮوي دﻳﮕـﺮ ﺑـﻪ آنﻫـﺎ‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻟﺸﻜﺮ روم ﻣﺘﺸﻜﻞ از دوﻳﺴﺖ ﻫﺰار ﺳﭙﺎﻫﻲ ﺑﻮد‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑـﻪ‬
‫اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن آﮔﺎﻫﻲ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬دو ﺷﺐ در ﻣﻨﻄﻘﻪي »ﻣﻌﺎن« ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ و اﻧﺪﻳﺸﻴﺪﻧﺪ ﻛـﻪ آﻳـﺎ ﺑـﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺰرگ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻛﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﺮاي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺎﻣﻪاي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴـﻴﻢ و‬
‫او را از ﺗﻌﺪاد ﻟﺸﻜﺮ دﺷﻤﻦ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ اﻓﺮادي را ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺎ ﻣﻲﻓﺮﺳﺘﺪ ﻳﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﻫﺮآﻧﭽﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ دﺳﺘﻮرﻣﺎن ﻣﻲدﻫﺪ و ﻣﺎ ﻓﺮﻣﺎن او را اﺟﺮا ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺳﺨﻨﺎن زﻳﺎدي را رد و ﺑﺪل ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ رواﺣﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ‬
‫و ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اي ﻣﺮدم! ﺷﻤﺎ از ﭼﻪ ﻣـﻲﺗﺮﺳـﻴﺪ؟ ﺷـﻤﺎ ﺑـﺮاي ﭼـﻪ ﻫـﺪﻓﻲ ﺑﻴـﺮون‬
‫آﻣﺪهاﻳﺪ؟ ﻣﻘﺼﻮد ﺷﻤﺎ ﺷﻬﺎدت در راه ﺧﺪاﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻓﺮار ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ ﻫﺮﮔﺰ ﻣـﺎ ﺑـﺎ ﻣـﺮدم‬
‫ﺑﺎﻗﻮت و ﻛﺜﺮت ﺟﻬﺎد ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﻣﺎ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ دﻳﻨﻲ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻣﻲﺟﻨﮕﻴﻢ ﻛﻪ اﷲ ﻣﺎ را ﺑﻪ وﺳـﻴﻠﻪي‬

‫‪226‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آن ﮔﺮاﻣﻲ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ راه ﺑﻴﻔﺘﻴﺪ از ﻣﻴﺎن دو ﻛﺎﻣﻴﺎﺑﻲ ﻳﻜﻲ ﺣﺘﻤﻲ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺷﻬﺎدت و ﻳﺎ‬
‫ﻓﺘﺢ و ﭘﻴﺮوزي‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ رواﺣﻪ ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻟﺸـﻜﺮ‬
‫روم ﺑﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﻣﻮﺗﻪ« رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻟﺸﻜﺮ دﺷﻤﻦ ﭼﻨﺎن ﺑﺰرگ ﺑﻮد ﻛـﻪ از ﺣـﺪ و‬
‫ﻣﺮز ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت اﺑﻮﻫﺮﻳﺮه ‪ ‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﻣﻦ در ﻏﺰوه ﻣﻮﺗﻪ ﺣﻀﻮر داﺷـﺘﻢ وﻗﺘـﻲ‬
‫ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺎ آﻣﺪﻧﺪ‪ ،‬دﻳﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻛﺜـﺮت ﺳـﭙﺎﻫﻲ‪ ،‬اﺳـﻠﺤﻪ‪ ،‬ﺣﻴﻮاﻧـﺎت‪ ،‬اﺑﺮﻳﺸـﻢ‬
‫درﺷﺖ و ﻧﺎزك و ﻃﻼ ﺟﻠﻮ و ﻋﻘﺐ آنﻫﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﭼﺸﻤﺎﻧﻢ ﺑﺮق زد‪ .‬ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ‬
‫ارﻗﻢ ﺑﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي اﺑﻮﻫﺮﻳﺮه! ﮔﻮﻳﺎ ﺗﻮ ﻟﺸﻜﺮﻫﺎي زﻳﺎدي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﻛﻨﻲ؟ ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺑﻠـﻪ‪.‬‬
‫او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ در ﻏﺰوه ﺑﺪر ﻫﻤﺮاه ﻣﺎ ﻧﺒﻮدي‪ .‬ﻣﺎ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻛﺜﺮت ﭘﻴﺮوز ﻧﻤـﻲﺷـﻮﻳﻢ‪ .‬ﺳـﭙﺲ دو‬
‫ﻟﺸﻜﺮ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻧﺒﺮد درﮔﺮﻓﺖ‪ .‬زﻳﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛﻪ ﺑـﺎ ﭘـﺮﭼﻢ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﺟﻬﺎد ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ از ﻫﺮ ﻃﺮف ﻧﻴﺰهﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي او ﺳﺮازﻳﺮ ﺷﺪﻧﺪ و او ﺑﻪ زﻣـﻴﻦ اﻓﺘـﺎد و‬
‫ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺟﻌﻔﺮ در ﻛﻤﺎل ﺷﺠﺎﻋﺖ ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﺎ اﺳﺒﻲ ﻛﻪ ﺷﻘﺮاء ﻧـﺎم‬
‫داﺷﺖ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ اﺷﻌﺎر را ﻣﻲﺳﺮود ﺑﻪ ﺳﭙﺎه دﺷﻤﻦ ﺣﻤﻠﻪور ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳـــــــــــﺎ ﺣﺒـــــــــــﺬا اﳉﻨـــــــــــﺔ واﻗﱰاﲠـــــــــــﺎ‬

‫ﻃﻴﺒـــــــــــــــــﺔ وﺑـــــــــــــــــﺎرد ﴍاﲠـــــــــــــــــﺎ‬

‫واﻟـــــــــﺮوم روم ﻗـــــــــﺪ دﻧـــــــــﺎ ﻋـــــــــﺬاﲠﺎ‬

‫ﻛــــــــــــــــﺎﻓﺮة ﺑﻌﻴــــــــــــــــﺪة أﻧﺴــــــــــــــــﺎﲠﺎ‬

‫ﻋـــــــــــــــﲇ إن ﻻﻗﻴﺘﻬـــــــــــــــﺎ ﻗﺮاﲠـــــــــــــــﺎ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﻣﺮدم! ﭼﻪﻗﺪر ﺧﻮب اﺳﺖ ﺑﻬﺸﺖ و ﻧﺰدﻳﻚﺷﺪن ﺑﻪ آن و ﭼﻪﻗﺪر ﺧﻨﻚ اﺳﺖ‬
‫آب آن‪ .‬و روم اﺳﺖ و ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻋﺬاب آن ﻓﺮا رﺳﻴﺪه اﺳﺖ و ﻛﺎﻓﺮ اﺳﺖ و ﻧﺴﺐﻫﺎيﺷﺎن دور‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ ﻣﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪم آنﻫﺎ را ﺑﻜﺸﻢ«‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﺟﻌﻔﺮ ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ دﺳﺖ راﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ و ﻛﻔﺎر دﺳﺖ راﺳﺖ او را ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ او‬
‫ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﭼﭗ ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺑﺎز ﻛﻔﺎر اﻳﻦ دﺳﺖ او را ﻧﻴﺰ ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ‬
‫او ﺑﺎ ﻫﺮدو ﺑﺎزوش ﭘﺮﭼﻢ را ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺳﻲ و ﺳﻪ ﺳـﺎل ﻋﻤـﺮ‬
‫داﺷﺖ‪.‬‬

‫‪227‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‬

‫اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬در آن روز ﻣﻦ ﺑﺮ ﻧﻌﺶ ﺟﻌﻔﺮ اﺛﺮ ﭘﻨﺠﺎه ﺷﻤﺸﻴﺮ و ﺗﻴﺮ را ﺑـﺮ ﭘﻴﻜـﺮ او‬
‫ﺷﻤﺮدم ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﭘﺸﺘﺶ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻮد و ﺧﺪاوﻧـﺪ در ﻋـﻮض ﺑـﻪ او دو ﺑـﺎل ﭘـﺎداش داد ﻛـﻪ ﺑـﻪ‬
‫وﺳﻴﻠﻪي آن در ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪ ﻫﺮﺟﺎ ﻛﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﭘﺮواز ﻛﻨﺪ و ﺳﭙﺲ در ﻫﻤﺎن روز ﻳﻚ روﻣﻲ ﺑـﻪ‬
‫او ﺿﺮﺑﻪاي وارد ﻧﻤﻮد و او را ﺑﻪ دو ﻧﺼﻒ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﻛﺸﺘﻪﺷﺪن ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ رواﺣﻪ‬
‫ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ و ﺳﻮار ﺑﺮ اﺳﺐ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺳﻮي ﻟﺸﻜﺮ دﺷﻤﻦ ﺗﺎﺧﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﻔﺴـﺶ‬
‫ﺑﻪ او وﺳﻮﺳﻪ اﻧﺪاﺧﺖ و دﭼﺎر دو دﻟﻲ و ﺗﺮدﻳﺪ ﺑﻮد‪ .‬آﻧﮕﺎه اﻳﻦ اﺷﻌﺎر را ﺳﺮود‪:‬‬
‫أﻗﺴــــــــــﻤﺖ ﻳــــــــــﺎ ﻧﻔــــــــــﺲ ﻟﺘﻨﺰﻟﻨــــــــــﻪ‬

‫ﻟﺘﻨـــــــــــــــــــــــــﺰﻟﻦ أو ﻟﺘﻜﺮﻫﻨـــــــــــــــــــــــــﻪ‬

‫إن أﺟﻠــــــــﺐ اﻟﻨــــــــﺎس وﺷــــــــﺪوا اﻟﺮﻧــــــــﺔ‬

‫ﻣــــــــــــــﺎﱄ أراك ﺗﻜــــــــــــــﺮﻫﲔ اﳉﻨــــــــــــــﺔ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﻧﻔﺲ! ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﺟﻨﮓ داﺧﻞ ﺷـﻮي ﭼـﻪ ﺧـﻮش ﺑﺎﺷـﻲ ﻳـﺎ‬
‫ﻧﺎﺧﻮش‪ .‬ﻧﮕﺎه ﻛﻦ ﻛﻪ ﻛﺎﻓﺮان ﺳﺨﺖ ﺑﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺣﻤﻠﻪور ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻮ را ﭼﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺑﻬﺸﺖ را ﻧﻤﻲﭘﺴﻨﺪي«‪.‬‬
‫و ﺳﭙﺲ دو رﻓﻴﻘﺶ ﻳﻌﻨﻲ زﻳﺪ و ﺟﻌﻔﺮ را ﺑﻪ ﻳﺎد آورد و ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﻳـــــــــــﺎ ﻧﻔـــــــــــﺲ إﻻ ﺗﻘـــــــــــﺘﲇ ﲤـــــــــــﻮﰐ‬

‫ﻫـــــــﺬا ﲪـــــــﺎم اﳌـــــــﻮت ﻗـــــــﺪ ﺻـــــــﻠﻴﺖ‬

‫وﻣـــــــــــﺎ ﲤﻨﻴـــــــــــﺖ ﻓﻘـــــــــــﺪ أﻋﻄﻴـــــــــــﺖ‬

‫إن ﺗﻔﻌــــــــــــــﲇ ﻓﻌﻠﻬــــــــــــــﲈ ﻫــــــــــــــﺪﻳﺖ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اي ﻧﻔﺲ! اﮔﺮ اﻣﺮوز ﻛﺸﺘﻪ ﻧﺸﻮي ﺣﺘﻤﺎ روزي ﺧﻮاﻫﻲ ﻣﺮد و اﻳـﻦ ﺣﻤـﺎم ﻣـﺮگ‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ اﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬و ﻫﺮآﻧﭽﻪ را آرزو ﻛﻨﻲ داده ﻣﻲﺷﻮي و اﮔﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻜﻨﻲ ﺷﺎﻳﺪ‬
‫ﺑﻪ آن رﻫﻨﻤﻮن ﺷﻮي«‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ از اﺳﺒﺶ ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪ و وﻗﺘﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻫﺎﻳﺶ اﻳﺴﺘﺎد‪ ،‬ﻋﻤﻮزادهاش ﺗﻜﻪ ﮔﻮﺷـﺘﻲ آورد و‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﻤﺮت را ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﺤﻜﻢ ﻛﻦ؛ زﻳﺮا ﭼﻨﺪ روزي اﺳـﺖ ﻛـﻪ دﭼـﺎر ﺳـﺨﺘﻲ و ﮔﺮﺳـﻨﮕﻲ‬
‫ﺑﻮدي‪ .‬آﻧﮕﺎه آن را ﺑﺮداﺷﺖ و ﺗﻜﻪاي از آن ﺟﺪا ﻛﺮد و در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم در ﮔﻮﺷﻪاي ﺷﻜﺴـﺖ‬
‫ﻣﺮدم ﺑﻪ ﮔﻮﺷﺶ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺗﻜﻪ ﮔﻮﺷﺖ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﻫﻨﻮز در دﻧﻴﺎ ﻫﺴﺘﻲ! ﻟـﺬا آن‬
‫را از دﺳﺘﺶ اﻧﺪاﺧﺖ و ﺷﻤﺸﻴﺮش را ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻪ ﭘﻴﺶ رﻓﺖ و ﺑـﺎ ﻛﻔـﺎر ﺑـﻪ ﻧﺒـﺮد‬

‫‪228‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﭘﺮداﺧﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ و ﭘﺮﭼﻢ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ زﻳﺮ ﭘﺎﻫﺎي اﺳﺐﻫﺎ اﻓﺘﺎد ﻛـﻪ ﻏﺒـﺎر ﺑـﺎﻻي آن‬
‫ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﭘﻬﻠﻮان ﺷﺠﺎع ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ ارﻗﻢ ﺟﻠﻮ آﻣﺪ و ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺖ و ﻓﺮﻳـﺎد زد‪:‬‬
‫اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن! اﻳﻦ ﭘﺮﭼﻢ اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻛﺴﻲ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻣﻴـﺮ ﺑﺮﮔﺰﻳﻨﻴـﺪ‪ .‬ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﺻﺪاﻳﺶ را ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺗﻮﻳﻲ اﻣﻴﺮ ﺗﻮ‪ .‬او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﻛﺮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ‬
‫وﻟﻴﺪ اﺷﺎره ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﺧﺎﻟﺪ ﭘﺮﭼﻢ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﺑـﺎ ﺷـﺪت و ﻗـﻮت ﺗﻤـﺎم ﺟﻨﮕﻴـﺪ ﺗـﺎ ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬در ﻏﺰوه ﻣﻮﺗﻪ ﻧﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮ در دﺳﺘﻢ ﺷﻜﺴﺘﻪ و ﺗﻜﻪ ﺗﻜﻪ ﺷﺪ و ﺟﺰ ﻳـﻚ ﺷﻤﺸـﻴﺮك‬
‫ﻳﻤﻨﻲ ﭼﻴﺰي ﺑﺮاﻳﻢ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪ و آﻧﮕﺎه ﺧﺎﻟﺪ ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ آن ﺷﺐ ﺑـﻪ ﺳـﻮي ﻣﺪﻳﻨـﻪ ﺑـﺎزﮔﺮدد‪،‬‬
‫ﭼﻮن ﻣﺒﺎدا روﻣﻴﺎن ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺷﺒﻴﺨﻮن زﻧﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا وﻗﺘﻲ ﺻـﺒﺢ ﻛﺮدﻧـﺪ‪ .‬ﺧﺎﻟـﺪ ﻣﻮاﻗـﻊ ﻟﺸـﻜﺮ را‬
‫ﻋﻮض ﻧﻤﻮد و ﻣﻘﺪم ﻟﺸﻜﺮ را ﻣﺆﺧﺮ ﻧﻤﻮده و آﺧﺮ آن را ﻣﻘـﺪم ﻗـﺮار داد و ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ در‬
‫ﺳﻤﺖ راﺳﺖ ﻣﻲﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﭼﭗ ﺑﺮوﻧﺪ و آﻧﺎن ﻛﻪ در ﻗﺴـﻤﺖ ﭼـﭗ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﺴﻤﺖ راﺳﺖ اﻧﺘﻘﺎل داد‪.‬‬
‫ﭼﻮن ﻧﺒﺮد در ﮔﺮﻓﺖ و روﻣﻴﺎن ﺑﻪ ﻣﻴﺪان آﻣﺪﻧﺪ ﻫﺮ ﻟﺸﻜﺮي از آﻧﺎن ﭘﺮﭼﻢﻫـﺎي ﺟﺪﻳـﺪي‬
‫را ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﻛﺎرزار ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻟﺤﻈﻪ روﻣﻴﺎن ﺑﺮآﺷـﻔﺘﻨﺪ و ﺗـﺮس آنﻫـﺎ را ﻓـﺮا‬
‫ﮔﺮﻓﺖ و در ﻣﻴﺎن ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬دﻳﺸﺐ ﺑﺮاي آنﻫﺎ ﻧﻴﺮوي ﻛﻤﻜﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا وﺣﺸـﺖزده‬
‫ﺷﺪه و از ﻧﺒﺮد ﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻓﺮاد زﻳﺎدي را ﺑﻪ ﻗﺘـﻞ رﺳـﺎﻧﺪﻧﺪ و ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن ﻓﻘـﻂ‬
‫دوازده ﻧﻔﺮ ﻛﺸﺘﻪ دادﻧﺪ‪.‬‬
‫در ﭘﺎﻳﺎن روز ﺧﺎﻟﺪ ﻟﺸﻜﺮ را از ﻣﻴﺪان ﻛﺸﻴﺪه و راه ﻣﺪﻳﻨﻪ را در ﭘﻴﺶ ﮔﺮﻓـﺖ‪ .‬ﭼـﻮن ﺑـﻪ‬
‫ﻣﺪﻳﻨﻪ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ دوﻳﺪﻧﺪ و ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدﻧﺪ و زﻧﺎن ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﺟﻠـﻮ‬
‫آنﻫﺎ آﻣﺪﻧﺪ و ﺑﻪ ﻃﺮف ﻟﺸﻜﺮ ﺧﺎك ﻣﻲرﻳﺨﺘﻨﺪ و ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اي ﻓﺮارﻳـﺎن! در راه ﺧـﺪا ﻓـﺮار‬
‫ﻛﺮدﻳﺪ؟! وﻗﺘﻲ اﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮا ﺑﻪ ﮔﻮش ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‪ ‬رﺳﻴﺪ‪ .‬داﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﭼﺎرهاي ﺟﺰ ﻓـﺮار ﻧﺪاﺷـﺘﻨﺪ و‬
‫آنﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺗﻮان ﺗﻼش ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﻪ ﺧﺮج دادهاﻧﺪ‪.‬‬

‫‪229‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دﻓﺎع از آﻧﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬آنﻫﺎ ﻓﺮاري ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؛ ﺑﻠﻜـﻪ دوﺑـﺎره‬
‫ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ إن ﺷﺎء اﷲ ﻋﺰوﺟﻞ‪ .‬آري‪ ،‬ﻛﺎر ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ و اﻳﻦﻫﺎ ﭘﻬﻠﻮاﻧـﺎﻧﻲ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﻧﻜﺮدﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﻧﺴﺎن ﺑﻮدﻧﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﻮان آنﻫﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺑـﺮ‬
‫ﺟﻨﺎزه ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﺎز داده ﺷﻮد‪ .‬ﻫﺮ ﮔﺎﻫﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﺳﺮزﻧﺶ دردي را درﻣﺎن‬
‫ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺑﻮد ﻣﻨﻬﺞ ﻫﻤﻴﺸﮕﻲ آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬وﻗﺘﻲ ﻛﻔﺎر ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﻛـﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﻟﺸـﻜﺮي‬
‫ﺑﺴﻴﺞ ﻧﻤﻮده و ﺟﻬﺖ ﻓﺘﺢ ﻣﻜﻪ رﻫﺴﭙﺎر ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺮس و وﺣﺸﺖ آنﻫﺎ را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﻟﺬا‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ ﻗﺎﺻﺪي ﻓﺮﺳﺘﺎد ﺗﺎ ﺑﻪ آنﻫﺎ اﻋﻼم ﻛﻨﺪ‪:‬‬
‫‪ ‬ﻫﺮﻛﺴﻲ وارد ﺧﺎﻧﻪاش ﺷﻮد و درش را از داﺧﻞ ﺑﺒﻨﺪد در اﻣﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ ‬ﻫﺮﻛﺴﻲ داﺧﻞ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﺮود در اﻣﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ ‬و ﻫﺮﻛﺴﻲ وارد ﺧﺎﻧﻪي اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن ﺑﺮود در اﻣﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﻣﺮدم ﺷﺮوع ﻧﻤﻮده و از ﺟﻠﻮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮار ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺷﻬﺴـﻮاران ﻗـﺮﻳﺶ‬
‫ﮔﺮد ﻫﻢ آﻣﺪﻧﺪ و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ او ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ؛ اﻣﺎ ﻗﻮمﺷﺎن اﻳﻦ ﻋﻤـﻞ آنﻫـﺎ را‬
‫اﻧﻜﺎر ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺟﺰ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮي از آنﻫﺎ در ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﺧﻨﺪﻣﻪ« ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﺣﻤﺎس ﺑﻦ ﻗﻴﺲ اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد ﺑﻪ ﺻﻔﻮان و ﻋﻜﺮﻣﻪ ﻧﮕﺎه ﻛـﺮد دﻳـﺪ‬
‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﺎﻧﻪﻫﺎيﺷﺎن ﻓﺮار ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬او ﻧﻴﺰ ﭘﺎ ﺑـﻪ ﻓـﺮار ﮔﺬاﺷـﺖ و زود وارد‬
‫ﺧﺎﻧﻪاش ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺳﻮي زﻧﺶ داد ﻣﻲزد ﻛﻪ دروازه را ﺑﻪ روﻳﻢ ﺑﺒﻨﺪ؛ زﻳﺮا آنﻫـﺎ ﻣـﻲﮔﻮﻳﻨـﺪ‪:‬‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ وارد ﺧﺎﻧﻪاش ﺷﻮد و در را ﺑﻨﺪد در اﻣﺎن اﺳﺖ‪ .‬آﻧﮕﺎه زﻧﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﺲ ﻛﺠﺎﺳﺖ آن‬
‫ﭼﻪ ﻣﻲﮔﻔﺘﻲ ﻛﻪ آنﻫﺎ را ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻲدﻫﻲ و ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺑﺮﺧﻲ از آنﻫﺎ ﻣﺮا ﺧﺪﻣﺖ ﻣـﻲﻛﻨـﻲ!‬
‫ﺣﻤﺎس ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫إﻧـــــــﻚ ﻟـــــــﻮ ﺷـــــــﻬﺪت ﻳـــــــﻮم اﳋﻨﺪﻣـــــــﺔ‬

‫إذ ﻓــــــــــﺮ ﺻــــــــــﻔﻮان وﻓــــــــــﺮ ﻋﻜﺮﻣــــــــــﺔ‬

‫وأﺑـــــــــــﻮ ﻳﺰﻳـــــــــــﺪ ﻗـــــــــــﺎﺋﻢ ﻛﺎﳌﻮﲤـــــــــــﺔ‬

‫واﺳــــــــــﺘﻘﺒﻠﺘﻬﻢ ﺑﺎﻟﺴــــــــــﻴﻮف اﳌﺴــــــــــﻠﻤﺔ‬

‫ﻳﻘﻄﻌـــــــــــﻦ ﻛـــــــــــﻞ ﻋـــــــــــﺪو ﲨﺠـــــــــــﺔ‬

‫ﴐﺑـــــــــﺎ ﻓـــــــــﻼ ﻳﺴـــــــــﻤﻊ اﻷﻏﻤﻐﻤـــــــــﺔ‬

‫‪230‬‬
‫ﳍــــــــــﻢ ﳖﻴــــــــــﺖ ﺧﻠﻔﻨــــــــــﺎ وﳘﻬﻤــــــــــﺔ‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﱂ ﺗﻨﻄﻘـــــــــﻲ ﻓـــــــــﺎﻟﻠﻮم أدﻧـــــــــﻰ ﻛﻠﻤـــــــــﺔ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اﮔﺮ ﺗﻮ در ﻟﺤﻈﻪ ﺧﻨﺪﻣﻪ ﺣﻀﻮر ﻣﻲداﺷﺘﻲ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﺻﻔﻮان و ﻋﻜﺮﻣﻪ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓـﺮار‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬و اﺑﻮ ﻳﺰﻳـﺪ ﻫﻤﭽـﻮن ﺳـﺘﻮﻧﻲ اﺳـﺘﻮار ﺑـﻮد و ﺑـﺎ ﺷﻤﺸـﻴﺮﻫﺎي ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن روﺑـﺮو‬
‫ﻣﻲﺷﺪي‪ .‬آﻧﺎن ﻫﺮ ﺑﺎزو و ﺟﻤﺠﻪ را ﺑﺎ ﭼﻨـﺎن ﺿـﺮﺑﻪاي ﻗﻄـﻊ ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺟـﺰ ﺻـﺪاي‬
‫وﺣﺸﺘﻨﺎك ﭼﻴﺰي ﺷﻨﻴﺪه ﻧﻤﻲﺷﺪ‪ .‬آنﻫﺎ ﻣﺎ را ﭼﻮن ﺷﻴﺮ ﻏﺮان ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و )اﮔﺮ ﺗﻮ در‬
‫آﻧﺠﺎ ﻣﻲﺑﻮدي( ﺑﺎ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﺳﺨﻨﻲ ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻤﻲﻛﺮدي«‪.‬‬
‫درﺳﺖ اﺳﺖ اﮔﺮ زن او ﺷﺪت و ﺳﺨﺘﻲ ﻧﺒﺮد را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﻳﻚ ﻛﻠﻤﻪ ﻧﻜـﻮﻫﺶ را‬
‫ﺑﺮ زﺑﺎن ﻧﻤﻲآورد‪.‬‬
‫در ﻣﻮﺿﻊ دﻳﮕﺮي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻓﺘﺢ ﻣﻜﻪ وارد ﺷﺪ و ﻗﻄﻌﺎً ﻋﻈﻤﺖ ﺑﻠـﺪاﻟﺤﺮام‬
‫را ﻣﻲداﻧﺴﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻧﺒـﺮد ﻣﺨﺘﺼـﺮي ﺑـﺎ ﻛﻔـﺎر رخ داد و ﺳـﭙﺲ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺧﺪاوﻧـﺪ روزي ﻛـﻪ‬
‫آﺳﻤﺎنﻫﺎ و زﻣﻴﻦ را آﻓﺮﻳﺪه اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ را ﺣﺮام ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺑـﺮاﻳﻢ ﺳـﺎﻋﺘﻲ از‬
‫روز ﺣﻼل ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬اﺻﺤﺎب ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺷﻤﺎ از ﻛﺸﺘﺎر ﻧﻬﻲ ﻛﺮدﻳﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ‬
‫وﻟﻴﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻟﺸﻜﺮش ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺴﻲ از ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺒﺮد ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬آﻧﮕـﺎه رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از اﺻﺤﺎب ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ ﺑﺮﺧﻴﺰ و ﻧﺰد ﺧﺎﻟـﺪ ﺑـﻦ وﻟﻴـﺪ ﺑـﺮو و ﺑـﻪ او ﺑﮕـﻮ‪:‬‬
‫دﺳﺖ از ﻛﺸﺘﺎر ﺑﻜﺸﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺮد ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ آنﻫﺎ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻣﺸﻐﻮل ﻧﺒـﺮد ﻫﺴـﺘﻨﺪ و‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻗﺮﻳﺶ دﺳﺘﻮر داده اﺳﺖ ﺗﺎ در ﺧﺎﻧﻪﻫﺎيﺷﺎن ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﻛﺸﺘﻪ ﻧﺸـﻮﻧﺪ‬
‫و ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺧﺎرج از ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺎﺷﺪ ﺳﺰاوار ﻛﺸﺘﺎر اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﻓﺮد ﺳﺨﻦ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬را ﻛﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬دﺳﺘﺶ را از ﻛﺸﺘﺎر ﺑﻜﺸﺪ ﺑـﻪ ﺷـﻜﻠﻲ دﻳﮕـﺮ‬
‫ﻓﻬﻤﻴﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮﻛﺴﻲ را ﻛﻪ در ﺟﻠﻮ او ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﺑﻜﺸﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﻮد دﺳﺖ از ﺷﻤﺸـﻴﺮ‬
‫ﺑﻜﺸﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻛﺴﻲ را ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ او ﻧﺒﺮد ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا آن ﻣﺮد ﻧـﺰد ﺧﺎﻟـﺪ آﻣـﺪ و ﻓﺮﻳـﺎد زد‪:‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻗﺪرت ﻳﺎﻓﺘﻲ او را ﺑﻜﺶ! ﻟﺬا ﺧﺎﻟﺪ ﻫﻔﺘﺎد ﻧﻔـﺮ را ﺑـﻪ‬
‫ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻧﻜﻦ! ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‬

‫‪231‬‬

‫آﻧﮕﺎه ﻣﺮدي ﻧﺰد ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! اﻳﻦ ﺧﺎﻟﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺒـﺮد ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﺎﻟﺪ در ﺣﺎل ﻧﺒـﺮد اﺳـﺖ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ او را ﻧﻬـﻲ‬
‫ﻧﻤﻮدهآﻧﺪ؟! ﻟﺬا ﺷﺨﺼـﻲ را ﺑـﻪ ﺳـﻮي ﺧﺎﻟـﺪ ﻓﺮﺳـﺘﺎد ﺗـﺎ ﻧـﺰد او ﺑﻴﺎﻳـﺪ‪ .‬ﺧﺎﻟـﺪ ﺑـﻪ ﻣﺤﻀـﺮ‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬آﻣﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﮕﺮ ﻣﻦ ﺗﻮ را از ﻗﺘﻞ و ﻛﺸﺘﺎر ﻧﻬﻲ ﻧﻜـﺮدم؟ ﺧﺎﻟـﺪ‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻓﻼﻧﻲ ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣﺪ و ﺑﻪ ﻣﻦ دﺳﺘﻮر داد ﺑـﻪ ﻫﺮﻛﺴـﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﻗﺪرت ﻳﺎﻓﺘﻲ او را ﺑﻜﺶ‪ .‬ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺷﺨﺼﻲ را در ﻃﻠﺐ آن ﻣﺮد ﻓﺮﺳـﺘﺎد او آﻣـﺪ و‬
‫ﺧﺎﻟﺪ را دﻳﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻧﮕﻔﺘﻢ ﺑﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﮕﻮ‪ :‬دﺳﺖ از ﻧﺒـﺮد ﺑـﺪار؟ در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم آن ﺷﺨﺺ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﭘﻲ ﺑﺮد‪ ،‬اﻣﺎ ﻛﺎر ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ!‬
‫ﺷﻤﺎ ﻳﻚ اﻣﺮي ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻴﺪ و ﺧﺪاوﻧﺪ اﻣﺮ دﻳﮕﺮي ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ و اﻣﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎﻻي اﻣﺮ ﺷﻤﺎ‬
‫ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻣﻦ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻢ ﻣﮕﺮ آﻧﭽﻪ ﭘﻴﺶ آﻣﺪ‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺧـﺎﻣﻮش ﺷـﺪ و ﭼﻴـﺰي‬
‫ﻧﮕﻔﺖ‪.‬‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺑﻪ ﮔﺬرﮔﺎه زﻧﺪﮔﻲ ﺑﻨﮕﺮد اﻳﻦ اﻣﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت آﺷﻜﺎر ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﻛﻨـﺪ‪ .‬ﮔـﺎﻫﻲ‬
‫اوﻗﺎت اﻧﺴﺎن ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﭼﻴﺰي را ﻛﻪ در ﺗﻮاﻧﺶ ﺑﻮده اﺳﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﺑﺎ ﺟﻮاﻧﻲ ﺳﻮار ﻣﺎﺷﻴﻨﺶ ﺷﺪم‪ .‬دﻳﺪم ﻛﻪ راﻧﻨﺪﮔﻲاش ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮب اﺳﺖ و ﻣـﻦ ﺧﺒـﺮ‬
‫داﺷﺘﻢ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻫﻔﺘﻪ ﭘﻴﺶ او ﺗﺼﺎدف ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا از او ﭘﺮﺳﻴﺪم‪ :‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ راﻧﻨﺪﮔﻲ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮب اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﻳﻚ ﻫﻔﺘـﻪ ﭘـﻴﺶ ﺗﺼـﺎدف ﻛـﺮدي؟ او ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑﺎﻳـﺪ ﺗﺼـﺎدف‬
‫ﻣﻲﻛﺮدم! ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻋﺠﻴﺐ اﺳﺖ! او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ! ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺼﺎدف ﻣﻲﻛﺮدم ﻣـﻲداﻧـﻲ ﭼـﺮا؟ ﻣـﻦ‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪم‪ :‬ﭼﺮا؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻨﻢ ﺑﺎﻻي ﭘﻠﻲ ﻣﻲرﻓﺘﻢ و ﺳﺮﻋﺘﻢ زﻳﺎد ﺑﻮد وﻗﺘﻲ از ﭘﻞ ﭘﺎﻳﻴﻦ‬
‫آﻣﺪم دﻳﺪم در ﺟﻠﻮﻳﻢ ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎي زﻳﺎدي ﺗﻮﻗﻒ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و ﺑﻪ ﺻـﻒ اﻳﺴـﺘﺎدهاﻧـﺪ و ﺳـﺒﺐ‬
‫ﺗﻮﻗﻒ آنﻫﺎ را ﻧﻤﻲداﻧﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ آﻣـﺪه ﻳـﺎ اﻳﺴـﺖ ﺑﺎزرﺳـﻲ ﺑـﻮد‪ .‬ﺑـﻪ‬
‫ﻫﺮﺣﺎل ﻧﻤﻲداﻧﺴﺘﻢ‪.‬‬

‫‪232‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺧﻼﺻﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ ﺷﺪم در ﺟﻠﻮي ﻣﻦ ﭼﻬﺎر ﻣﺴـﻴﺮ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻫﻤﮕـﻲ از‬
‫ﻣﺎﺷﻴﻦ ﭘﺮ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﻦ اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻢ ﻛﻪ از ﻫﻤﮕﻲ اﻳﻦﻫﺎ ﺧﻮدم را ﻣﻨﺤـﺮف ﻧﻤـﻮده و از ﭘـﻞ‬
‫ﺧﻮدم را ﺑﻴﻨﺪازم ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﺮﻣﺰ را ﺗﺎ آﺧﺮ ﺑﮕﻴﺮم ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺟـﺎده ﺑـﺎزي‬
‫ﻣﻲﻛﺮد و راه ﺳﻮم و آﺳﺎنﺗﺮﻳﻦ آن اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ آن را ﺑﺮﮔﺰﻳﺪم‪.‬‬
‫ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬راه ﺳﻮم ﭼﻪ ﺑﻮد؟ او ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ از ﭼﻬﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮﻳﻢ ﻗﺮار‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺼﺎدف ﻛﻨﻢ‪ .‬ﻣﻦ ﺧﻨﺪﻳﺪم و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺧﺐ! ﺑﻌﺪش ﭼﻪ ﻛﺎر ﻛﺮدي؟ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣـﻦ‬
‫ﺗﺎ ﺣﺪ ﺗﻮان ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﻛﻢ ﻛﺮدم و ﻧﺎزلﺗﺮﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﻛﻪ در ﺟﻠـﻮﻳﻢ ﺑـﻮد اﻧﺘﺨـﺎب‬
‫ﻧﻤﻮدم و‪ ...‬ﺑﺎ او ﺗﺼﺎدف ﻛﺮدم! ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﻤﺎم ﻗﻮت ﺧﻨﺪﻳﺪ و ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﺧﻨﺪﻳﺪم‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻌـﺪ از آن‬
‫در ﮔﻔﺘﻪاش اﻧﺪﻳﺸﻴﺪم و ﻓﻬﻤﻴﺪم ﻛﻪ او زﻳـﺎد ﻣﺴـﺘﺤﻖ ﻧﻜـﻮﻫﺶ ﻧﻴﺴـﺖ‪ .‬ﺑـﺪﻳﻦ ﺟﻬـﺖ ﻛـﻪ‬
‫راهﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺟﻠﻮش ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺸﻜﻼت راه ﺣﻠﻲ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺨﺼﻲ ﭘﺪرش ﻋﺼﺒﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻤﺎم روشﻫﺎ او را ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻓﺎﻳﺪهاي در ﺑﺮ‬
‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻜﺎر ﺑﻜﻨﺪ؟‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‪...‬‬
‫»ﺧﻮدت را ﺑﻪ ﺟﺎي ﺷﺨﺺ ﻣﻼﻣﺖ ﺷﺪه ﻗﺮار ﺑﺪه و در دﻳﺪﮔﺎه و ﻧﻜﺘﻪ ﻧﻈﺮ او ﺑﻴﻨـﺪﻳﺶ‪،‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﺮ او ﺣﻜﻢ ﻛﻦ«‪.‬‬

‫ﻗﺒﻞ از ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﻃﺮف ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎش‬
‫ﻏﺮش ﺻﺪاﻳﺶ ﻛﺎﻣﻼً واﺿﺢ ﺑﻮد‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﺗﻤﺎس ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺪت ﺧﺸـﻤﮕﻴﻦ ﺑـﻮد‪،‬‬
‫اﻣﺎ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺗﻮان ﺧﺸﻢ ﺧﻮﻳﺶ را ﻛﺘﻤﺎن ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﺻﺪاي ﻫﻤﻴﺸﮕﻲ »ﻓﻬﺪ« ‪ -‬ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑـﻪ آن‬
‫ﻋﺎدت ﻛﺮده ﺑﻮدم – ﻧﺒﻮد‪ .‬اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮدم ﻛﻪ از ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﻧﺎراﺣﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ را آﻏﺎز‬
‫ﻧﻤﻮد و از ﻓﺘﻨﻪﻫﺎ و ﺗﻌﺮض ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺧﻮد ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺻﺪاﻳﺶ ﺗﻨﺪﺗﺮ ﺷﺪ و ﺑﺎر ﺑﺎر ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ دﻋﻮﺗﮕﺮ ﻫﺴـﺘﻲ واﻓﻌـﺎل و ﻋﻤﻠﻜـﺮدت‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺴﺎب ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺟﻨﺎب اﺑﻮﻋﺒﺪاﷲ! ﻛﺎش ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ وارد ﻣﻮﺿـﻮع‬
‫ﻣﻲﺷﺪي؟ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﻛﻪ در )‪ (...‬اﻳﺮاد ﻧﻤﻮدي و در آن ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮدي‪ ...‬و ﻣﻦ ﺗﻌﺠـﺐ‬
‫ﻛﺮدم و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﻛﻲ ﭼﻨﻴﻦ اﺗﻔﺎﻗﻲ اﻓﺘﺎده اﺳﺖ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﻪ ﻫﻔﺘﻪ ﭘﻴﺶ‪ .‬ﻣـﻦ ﮔﻔـﺘﻢ‪ :‬ﻣـﺪت ﻳـﻚ‬
‫ﺳﺎل اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﻪ آن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﺮﻓﺘﻪام‪ .‬او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﺮا ﺷﻤﺎ در آﻧﺠﺎ از ﻓﻼن ﻣﻮﺿﻮع ﺻﺤﺒﺖ‬
‫ﻛﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﺮاﻳﻢ روﺷﻦ ﮔﺮدﻳﺪ ﺷﺎﻳﻌﻪاي ﺑﻪ دوﺳﺘﻢ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ و ﻧﺼﻴﺤﺖ و ﻣﻮﺿﻊﮔﻴﺮي و‬
‫ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ را ﺑﺮاﺳﺎس آن ﺑﻨﺎ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬درﺳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣـﻦ ﭘﻴﻮﺳـﺘﻪ دوﺳـﺘﺶ دارم؛ اﻣـﺎ‬
‫دﻳﺪﮔﺎه ﻣﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻮن درﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛـﻪ او ﻋﺠـﻮل اﺳـﺖ و ﻣﺎﻧﻨـﺪ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪» :‬در ﻫﻴﺎﻫﻮ داد و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲﭘﺮد«‪.‬‬
‫ﭼﻪﻗﺪر اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻊﮔﻴﺮيﻫﺎ و ﻧﻈﺮات ﺧـﻮﻳﺶ را ﺑﺮاﺳـﺎس ﺷـﺎﻳﻌﺎت ﺑﻨـﺎ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﻴﻠﻲ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺧﻴﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﻣﻲآﻳﻨﺪ و ﺑﻌﺪﻫﺎ روﺷﻦ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ آنﻫﺎ‬
‫ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺷﺎﻳﻌﻪاي رﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﭼﻪﻗﺪر ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﻳﻌﻪ در ﻗﻠﺐﺷﺎن ﺟﺎي ﻣﻲﮔﻴـﺮد‬
‫و ﺗﺼﻮرﺷﺎن را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺮاﺳﺎس آن ﻣﻲﺳﺎزﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﻳﻌﻪ دروﻏﻲ ﺑـﻴﺶ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﺷﺎﻳﻌﻪ ﻣﻲﺷﺪ ﻛﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﭼﻨﻴﻦ و ﭼﻨﺎن ﻛـﺮد‪ .‬ﭘـﺲ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺷـﻤﺎ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺧﻮدﺗﺎن را ﻧﺰد او ﺣﻔﻆ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻗﺒﻞ از ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ در ﻣﻮرد او ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﻳﻌﻪ ﻛﺎﻣﻼً‬
‫ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎﺷﻴﺪ و ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﺷﻴﻮهي ﻧﺒﻮي‪.‬‬

‫‪234‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺷﺨﺼﻲ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ ،‬دﻳﺪ ﻛـﻪ ژﻧـﺪهﭘـﻮش و‬
‫آﺷﻔﺘﻪ ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻮﻫﺎﻳﺶ ﭘﺮ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ او ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﻨﺪ ﺗـﺎ وﺿـﻌﻴﺖ‬
‫ﻇﺎﻫﺮياش را اﺻﻼح ﻧﻤﻮده و ﺳﺎﻣﺎن دﻫﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ در اﺻﻞ ﻓﻘﻴﺮ و‬
‫ﻧﺎدار ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ دارﻳﺪ؟ آن ﻣﺮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠـﻪ‪ .‬آﻧﺤﻀـﺮت ‪‬‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬داراي ﭼﻪ ﻧﻮع ﻣﺎل ﻫﺴﺘﻲ؟ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎل دارم از ﻗﺒﻴﻞ‪ :‬ﺷﺘﺮ‪ ،‬ﺑﺮده‪ ،‬اﺳﺐ‬
‫و ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬وﻗﺘﻲ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﺎل داده اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎﻳﺪ اﺛـﺮ آن ﺑـﺮ‬
‫ﺗﻮ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﮔﺮدد‪ .‬ﺷﺘﺮان ﻗﻮﻣﺖ ﺑﭽﻪﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲزاﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﮔﻮشﻫﺎيﺷﺎن ﺳـﺎﻟﻢ اﺳـﺖ و ﺗـﻮ ﺑـﻪ‬
‫ﭼﺎﻗﻮ ﻗﺼﺪ ﻣﻲﻛﻨﻲ و ﮔﻮش آنﻫﺎ را ﻣﻲﺑﺮي و ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬اﻳﻦ ﺑﺤﻴﺮه اﺳﺖ و ﮔﻮﺷﺶ را ﭘﺎره‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻲ و ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ :‬اﻳﻦ ﺑﺮﻳﺪه اﺳﺖ و اﺳﺘﻔﺎدهي آن را ﺑﺮ ﺧﻮد و اﻫﻠﺖ ﺣﺮام ﻣـﻲﻛﻨـﻲ‪ .‬آن‬
‫ﻣﺮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻫﻤﺎﻧﺎ آﻧﭽﻪ ﺧﺪا ﺑﻪ ﺗﻮ داده اﺳﺖ ﺑﺮاﻳـﺖ ﺣـﻼل اﺳـﺖ‪ .‬ﺑﺮﻧـﺪه‬
‫ﺧﺪاي ﮔﺎﻧﻪ اﺳﺖ)‪.(1‬‬
‫در »ﻋﺎم اﻟﻮﻓﻮد« دﺳﺘﻪﻫﺎي زﻳﺎدي ﻣﻲآﻣﺪﻧﺪ و ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻣـﻲﺷـﺪﻧﺪ و ﺑـﺎ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﺑﻴﻌﺖ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻔﺮ آﻣﺪه و ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﻳﺎ ﻋﻬﺪ و ﭘﻴﻤﺎن ﻣﻲﻛﺮدﻧـﺪ‪.‬‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ »وﻓﺪ ﺻﺪف« آﻣﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﺎً ﺑـﻴﺶ از ده‬
‫ﻧﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺠﻠﺲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬آﻣﺪه و ﻧﺸﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺳـﻼم ﻧﮕﻔﺘﻨـﺪ‪ .‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻫﺴﺘﻴﺪ؟ آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭘﺲ ﭼﺮا ﺳﻼم ﻧﮕﻔﺘﻴﺪ‪ .‬ﻟـﺬا آنﻫـﺎ‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻟﺴﻼم ﻋﻠﻴﻜﻢ ورﺣﻤﺔ اﷲ وﺑﺮﻛﺎﺗﻪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬وﻋﻠﻴﻜﻢ اﻟﺴﻼم‪،‬‬
‫ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺎن ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ و از اوﻗﺎت ﻧﻤـﺎز ﭘﺮﺳـﻴﺪﻧﺪ‪ .‬و در زﻣـﺎن ﺣﻀـﺮت ﻋﻤـﺮ داﻳـﺮه ﻓﺘﻮﺣـﺎت‬
‫اﺳﻼﻣﻲ وﺳﻴﻊ ﮔﺸﺖ‪» .‬ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ«‪» ،‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ اﺑﻲ وﻗﺎص« را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻣﻴﺮ ﻛﻮﻓـﻪ ﻣﻘـﺮر‬
‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬در آن زﻣﺎن اﻫﻞ ﻛﻮﻓﻪ ﻋﻠﻴﻪ واﻟﻲ ﺧﻮﻳﺶ آﺷﻮب و ﻓﺘﻨﻪ ﺑﻪ ﭘﺎ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺗﻌـﺪادي‬
‫از آنﻫﺎ ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ ﺳﻮي ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎده و از »ﺳﻌﺪ« ﺷـﻜﺎﻳﺖ ﻛﺮدﻧـﺪ و ﻋﻴـﺐﻫـﺎي‬
‫‪ -1‬ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫ﻗﺒﻞ از ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﻃﺮف ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎش‬

‫‪235‬‬

‫زﻳﺎدي از او ذﻛﺮ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬درﺳﺖ ﻧﻤﺎز ﻧﻤـﻲﺧﻮاﻧـﺪ! وﻗﺘـﻲ ﻋﻤـﺮ ﻧﺎﻣـﻪ را‬
‫ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﺗﺨﺎذ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﺗﺼﻤﻴﻤﻲ ﺷﺘﺎب ﻧﻨﻤﻮد و ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺼـﻴﺤﺖ او ﻧﻨﻮﺷـﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ »ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﻪ« را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﺮاي »ﺳـﻌﺪ« رواﻧـﻪي ﻛﻮﻓـﻪ ﺳـﺎﺧﺖ و ﺑـﻪ او‬
‫دﺳﺘﻮر داد ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه »ﺳﻌﺪ« در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﺑﺮود و در ﻣﻮرد او از آنﻫﺎ ﺳﺆال ﺑﻜﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﻪ« ﺑﻪ ﻛﻮﻓﻪ رﺳﻴﺪ و »ﺳﻌﺪ« را از ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳـﺎﺧﺖ‪ .‬ﺳـﭙﺲ ﻫﻤـﺮاه‬
‫»ﺳﻌﺪ« در ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ و از ﻣﺮدم در ﻣﻮرد »ﺳﻌﺪ« ﺳﺆال ﻣﻲﻛﺮد و ﻫﻴﭻ ﻣﺴﺠﺪي‬
‫را ﻧﮕﺬاﺷﺖ ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﻈﺮ آنﻫﺎ را در ﻣﻮرد »ﺳﻌﺪ« ﺟﻮﻳﺎ ﺷﺪ و آنﻫﺎ از »ﺳـﻌﺪ« ﺟـﺰ ﺑـﻪ‬
‫ﻧﻴﻜﻲ ﻳﺎد ﻧﻜﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ وارد ﻣﺴﺠﺪي از ﻗﺒﻴﻠﻪي »ﺑﻨﻲ ﻋﺒﺲ« ﺷﺪ‪» .‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑـﻦ ﻣﺴـﻠﻤﻪ«‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و از ﻣﺮدم در ﻣﻮرد اﻣﻴﺮﺷﺎن »ﺳﻌﺪ« ﭘﺮﺳﻴﺪ؟ و آنﻫﺎ از ﺳﻌﺪ ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ ﻳـﺎد ﻛﺮدﻧـﺪ‪.‬‬
‫»ﻣﺤﻤﺪ« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻣﻲدﻫﻢ‪ ،‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﺑﺮاي »ﺳـﻌﺪ« ﻏﻴـﺮ از اﻳـﻦ ﭼﻴـﺰي‬
‫ﻣﻲداﻧﻴﺪ؟ آنﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺧﻴﺮ ﻣﺎ ﺟﺰ ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺮاﻳﺶ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻲداﻧﻴﻢ‪» .‬ﻣﺤﻤﺪ« دو ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺳﺆال را‬
‫ﺗﻜﺮار ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺨﺼﻲ از آﺧﺮ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺣﺎل ﻛﻪ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﺧـﺪا ﺳـﻮﮔﻨﺪ‬
‫دادهاي‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺸﻨﻮ! ﺳﻌﺪ ﺑﺮاﺑﺮي را رﻋﺎﻳﺖ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ و در ﻗﻀﺎوتﻫﺎ ﻋﺪاﻟﺖ ﻧﻤﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺳﻌﺪ‬
‫از اﻳﻦ ﺳﺨﻦ او ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﻣﻦ اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪام؟ آن ﻣـﺮد ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑﻠـﻪ‪ .‬آﻧﮕـﺎه ﺳـﻌﺪ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺳﻪ دﻋﺎ ﻣﻲﻛﻨﻢ‪ :‬ﺧﺪاﻳﺎ! اﮔﺮ اﻳﻦ ﺑﻨﺪهي ﺗﻮ دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ و از روي رﻳﺎ و ﺗﻈـﺎﻫﺮ‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺪاﻳﺎ ﭘﺲ ﻋﻤﺮش را ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻛﻦ‪ .‬ﻓﻘﺮش را ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻛﻦ و او را در ﻣﻌﺮض‬
‫ﻓﺘﻨﻪﻫﺎ ﻗﺮار ﺑﺪه‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺳﻌﺪ از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻴﺮون ﺷﺪ و ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ رﻓﺖ و ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻲ ﻓﻮت‬
‫ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﻫﻤﻮاره دﻋﺎي ﺳﻌﺪ آن ﻣﺮد را دﻧﺒـﺎل ﻛـﺮده ﺑـﻮد ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻋﻤـﺮش زﻳـﺎد ﺷـﺪ و‬
‫اﺳﺘﺨﻮانﻫﺎﻳﺶ ﻧﺮم ﮔﺮدﻳﺪ و ﭘﺸﺘﺶ ﺧﻤﻴﺪه ﺷﺪ و ﻛﻤﺮش ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻛﻤﺎﻧﻲ ﻗﻮس ﺷﺪ و ﭼﻨﺎن‬
‫ﻋﻤﺮش ﻃﻮﻻﻧﻲ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ از زﻧﺪﮔﻲاش ﻣﻠﻮل و ﺧﺴﺘﻪ ﮔﺮدﻳﺪ و ﻓﻘـﺮ ﺷـﺪﻳﺪي داﻣﻨﮕﻴـﺮش‬
‫ﺷﺪ و ﻫﺮﮔﺎه زﻧﺎن از ﻛﻨﺎرش ﻣﻲﮔﺬﺷﺘﻨﺪ دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ ﺳﻮي آنﻫﺎ دراز ﻣﻲﻛﺮد ﺗـﺎ ﺑـﻪ آنﻫـﺎ‬

‫‪236‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﺷﺎره و ﺗﻌﺮض ﻧﻤﺎﻳﺪ! و ﻣﺮدم ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺑـﻪ او ﻓﺮﻳـﺎد زده و ﻧﺎﺳـﺰا ﻣـﻲﮔﻔﺘﻨـﺪ و او در‬
‫ﺟﻮاب ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﭼﻜﺎر ﻛﻨﻢ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﻦ ﭘﻴﺮﻣﺮد ﻛﻬﻦﺳـﺎل و در ﻓﺘﻨـﻪاﻓﺘـﺎدهاي ﻫﺴـﺘﻢ ﻛـﻪ‬
‫دﻋﺎي ﻣﺮد ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ »ﺳﻌﺪ ﺑﻦ اﺑﻲ وﻗﺎص« ﻣﺮا ﺑﻪ اﻳﻦ روز دراﻧﺪاﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺣﺪﻳﺚ‪...‬‬
‫»ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪﻧﺪ ﻣﺮداﻧﻲ ﻛﻪ ﺟﻤﻠﻪ‪» :‬ﭼﻨﻴﻦ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ« را ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺮﻛﺒـﻲ )ﺑـﺮاي رﺳـﻴﺪن ﺑـﻪ‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎ و ﻓﺮار از ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎ( ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ«‪.‬‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﮔﻨﺎه ﺑﺮاي اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮآﻧﭽﻪ ﺑﺸﻨﻮد آن را ﺑﺎزﮔﻮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻛﻦ؛ اﻣﺎ ﺗﻮأم ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ‬
‫از آﻧﭽﻪ ذﻛﺮ ﻛﺮدﻳﻢ‪ ،‬ﻫﺪف اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺻﻼً ﻧﻜﻮﻫﺶ اﻧﺠـﺎم ﻧﮕﻴـﺮد‪ .‬ﻫﺮﮔـﺰ؛ زﻳـﺮا در‬
‫ﻣﻮاﻗﻊ ﻣﺘﻌﺪدي ﻧﻴﺎز ﭘﻴﺪا ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ اﻓﺮاد را ﻣﻮرد ﻧﻜـﻮﻫﺶ ﻗـﺮار دﻫـﻲ و ﻓﺮزﻧـﺪ‪ ،‬ﻫﻤﺴـﺮ و‬
‫دوﺳﺖ ﺧﻮدت را ﺳﺮزﻧﺶ ﻧﻤﺎﻳﻲ‪.‬‬
‫اﻣﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻧﺪﻛﻲ آن را ﺑﻪ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﺑﻴﻨﺪازي ﻳﺎ اﺳﻠﻮبﻫﺎي ﺳﺒﻚﺗﺮي ﺑﻪ ﻛـﺎر ﮔﻴـﺮي‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺷﺨﺺ ﻧﻜﻮﻫﺶﺷﺪه را ﺑﮕﺬار ﺗﺎ آب ﺻﻮرﺗﺶ را ﺣﻔﻆ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻜﻪ را ﻓﺘﺢ ﻧﻤﻮد و ﻣﻨﺰﻟـﺖ و ﺷـﺄن وي در ﻣﻴـﺎن ﻋـﺮب‬
‫ﻗﻮي ﮔﺸﺖ و اﻓﺮاد زﻳﺎدي ﺑﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم ﮔﺮوﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻏﺰوه »ﺣﻨﻴﻦ«‬
‫رﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﺑﺎ ﺻﻒﻫﺎي ﺑﻬﺘﺮ و ﻣﻨﻈﻢﺗﺮي آﻣﺪه و ﺑﺎ اﺳﺐﻫﺎ ﺻـﻒآراﻳـﻲ ﻧﻤـﻮده و ﺳـﭙﺲ‬
‫رزﻣﻨﺪﮔﺎن و ﭘﺸﺖ ﺳﺮ آنﻫﺎ زﻧﺎن و ﺳﭙﺲ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪان و ﺑﻌﺪ ﭼﻬﺎرﭘﺎﻳﺎن ﺻﻒ ﺑﺴـﺘﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن در ﺣﺪود دوازده ﻫﺰار ﻧﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﺸـﺮﻛﻴﻦ در رﻓـﺘﻦ ﺑـﻪ »دره«‬
‫ﺣﻨﻴﻦ از ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺳﺒﻘﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺸﻜﺮﻫﺎﻳﻲ از آﻧﺎن در دو ﻃﺮف رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺸﺖ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓﻫﺎ ﻛﻤﻴﻦ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑـﻪ‬
‫ﻃﻮر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻧﺒﺮد در ﮔﺮﻓﺖ و دﺳﺘﻪﻫﺎي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن وارد رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ ﻛﻔـﺎر از‬
‫ﻫﺮﻃﺮف ﺑﺮ آﻧﺎن ﻳﻮرش ﺑﺮدﻧﺪ و از ﻫﺮ ﻃﺮف ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را ﻫـﺪف ﺳـﻨﮓﻫـﺎ و ﺗﻴﺮﻫـﺎ‬
‫ﻗﺮار دادﻧﺪ و ﻣﺮدم ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ و ﭘﺮﻳﺸﺎن ﺷﺪﻧﺪ و ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭘﺸﺖ ﻛﺮده و ﻋﻘـﺐﻧﺸـﻴﻨﻲ‬
‫ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫دﻳﺮ ﻧﭙﺎﻳﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺻﺤﻨﻪي ﻧﺒﺮد را ﺗﺮك ﻛﺮدﻧـﺪ و اﻋـﺮاب و ﺑﺎدﻳـﻪﻧﺸـﻴﻨﺎن اوﻟـﻴﻦ‬
‫ﻛﺴﺎﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻓﺮار ﻛﺮدﻧﺪ و ﻛﻔﺎر ﺗﺴﻠﻂ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده و ﻏﺎﻟﺐ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭼﻮن رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ دﺳﺘﻪﻫﺎ و ﻟﺸﻜﺮﻫﺎ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮار ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﺟﻮيﻫﺎي ﺧﻮن ﺟـﺎري اﺳـﺖ و‬
‫ﻟﺸﻜﺮ ﺷﻜﺴﺖﺧﻮرده اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪238‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎس دﺳﺘﻮر دادﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻬـﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼـﺎر را ﺻـﺪا زده و ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪ :‬اي‬
‫ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اي اﻧﺼﺎر! آﻧﮕﺎه آنﻫﺎ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻣﻴﺎن ﻫﺸﺘﺎد ﻳﺎ ﺻﺪ‬
‫ﻧﻔﺮ در ﻣﻴﺪان ﻧﺒﺮد ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪ و آﻧﮕﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را ﻳـﺎري ﻧﻤـﻮده و ﻧﺒـﺮد ﺑـﻪ ﭘﺎﻳـﺎن‬
‫رﺳﻴﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ اﻣﻮال ﻏﻨﻴﻤﺖ در ﻣﺤﻀﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺟﻤﻊآوري ﺷﺪﻧﺪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛـﻪ از ﺻـﺤﻨﻪ‬
‫ﻧﺒﺮد ﻓﺮار ﻛﺮده و از ﻧﻴﺰهﻫﺎ و ﺗﻴﺮﻫﺎ ﺗﺮﺳﻴﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬اوﻟﻴﻦ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﭘﻴﺮاﻣـﻮن وي‬
‫ﺟﻤﻊ و ﻏﻨﻴﻤﺖ ﻣـﻲﺧﻮاﻫﻨـﺪ! اﻋـﺮاب و ﺑﺎدﻳـﻪﻧﺸـﻴﻨﺎن دور آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬را ﻓـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ و‬
‫درﺧﻮاﺳﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺳﻬﻤﻴﻪي ﻏﻨﻴﻤﺖ ﻣﺎ را ﺟﺪا ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺳﻬﻤﻴﻪي ﻏﻨﻴﻤﺖ ﻣـﺎ را ﺟـﺪا ﻛﻨﻴـﺪ و‬
‫ﻏﻨﻴﻤﺖ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺠﺐ اﺳﺖ! ﺳﻬﻤﻴﻪي ﻏﻨﻴﻤﺖ ﺷﻤﺎ را ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻨﺪ؟! ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﻏﻨﻴﻤـﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺗﻌﻠﻖ ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻧﺠﻨﮕﻴﺪﻳﺪ؟ ﭼﮕﻮﻧـﻪ ﺧﻮاﺳـﺘﺎر ﻏﻨﻴﻤـﺖ ﻫﺴـﺘﻴﺪ‪ ،‬در‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻛﻪي ﻧﺒﺮد ﺑﺮﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺷﻤﺎ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﻧﺪادﻳﺪ؟!‬
‫اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﻮر ﻧﺎﭼﻴﺰ ﻓﻜﺮ ﻧﻤﻲﻛﺮد؛ زﻳﺮا دﻧﻴﺎ در ﻧﺰد او ارزﺷـﻲ ﻧﺪاﺷـﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬اﻋﺮاب دﻧﺒﺎﻟﺶ ﻛﺮده و ﺑﺎر ﺑﺎر ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺳﻬﻤﻴﻪي ﻏﻨﻴﻤﺖ ﻣﺎ را ﺟﺪا ﻛﻨﻴـﺪ ﺗـﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﻛﻪ ﻋﺮﺻﻪ را ﺑﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺗﻨﮓ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و او را ﻧﺎﭼﺎر ﺑﻪ ﭘﺎي درﺧﺘـﻲ ﻛﺸـﺎﻧﺪﻧﺪ و از ﺷـﺪت‬
‫ازدﺣﺎم و ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﻤﻌﻴﺖ‪ ،‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﻗﺪري ﺑﻪ درﺧﺖ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺷـﺪ ﻛـﻪ رداﻳـﺶ ﺑـﻪ‬
‫ﺷﺎﺧﻪﻫﺎي آن ﮔﻴﺮ ﻛﺮد و از ﺷﺎﻧﻪﻫﺎﻳﺶ اﻓﺘﺎد و ﺷﻜﻢ و ﭘﺸﺘﺶ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺑـﺎ ﺧﺸـﻢ‬
‫ﻧﻴﺎﻣﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ رو ﺑﻪ آنﻫﺎ ﻛﺮد و در ﻛﻤﺎل ﻧﺮﻣﻲ و آراﻣﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻣﺮدم! ﭼـﺎدرم را ﺑـﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﺑﺎزﮔﺮداﻧﻴﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ذاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺎﻧﻢ در ﻗﺒﻀﻪي اوﺳﺖ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد درﺧﺘـﺎن »ﺗﻬﺎﻣـﻪ«‬
‫ﭼﻬﺎر ﭘﺎي اﻫﻠﻲ ﻣﻲداﺷﺘﻢ آنﻫﺎ را در ﻣﻴﺎن ﺷﻤﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲﻛﺮدم و آﻧﮕـﺎه ﺷـﻤﺎ ﻣـﺮا ﺑﺨﻴـﻞ‪،‬‬
‫ﺑﺰدل و دروﻏﮕﻮ ﻧﻤﻲﻳﺎﻓﺘﻴﺪ‪ .‬آري! اﮔﺮ ﺑﺨﻴﻞ ﻣﻲﺑﻮد اﻣﻮال را ﺑﺮاي ﺧﻮدش ﻧﮕﻪ ﻣﻲداﺷـﺖ و‬
‫اﮔﺮ ﺑﺰدل ﻣﻲﺑﻮد ﻫﻤﺮاه ﻓﺮارﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮار ﻣﻲﮔﺬاﺷﺖ و اﮔﺮ دروﻏﮕـﻮ ﺑـﻮد ﭘﺮوردﮔـﺎر‬
‫ﻋﺎﻟﻤﻴﺎن او را ﻳﺎري ﻧﻤﻲﻛﺮد‪.‬‬
‫ﻣﻮاﺿﻊ زﻳﺒﺎﻳﺶ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺮا ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻛﻦ‪ ،‬اﻣﺎ ﺗﻮأم ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ‬

‫‪239‬‬

‫ﺑﺎ ﺗﻌﺪادي از اﺻﺤﺎﺑﺶ راه ﻣﻲرﻓﺘﻨﺪ و از ﻛﻨﺎر زﻧﻲ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ ﻛـﻪ در ﻛﻨـﺎر ﻗﺒـﺮ ﻛـﻮدﻛﺶ‬
‫ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬از ﺧﺪا ﺑﺘﺮس و ﺷﻜﻴﺒﺎ ﺑﺎش‪.‬‬
‫زن ﮔﺮﻳﺎن و ﻏﻤﺰده ﺑﻮد و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬را ﻧﺸﻨﺎﺧﺖ و ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬رﻫﺎﻳﻢ ﻛﻦ‬
‫ﺗﻮ ﭼﻪ ﭘﺮواﻳﻲ ﺑﺮاي ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻣﻦ داري؟!‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪﻧﺪ و او را رﻫﺎ ﻛﺮده و رﻓﺘﻨﺪ؛ ﭼﻮن وﻇﻴﻔﻪاش را اﻧﺠﺎم داده و‬
‫درﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ زن ﺣﺎﻻ در ﻳﻚ وﺿﻌﻴﺖ روﺣﻲ ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﻗﺮار دارد ﻛـﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﻧﻴﺴـﺖ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ از آﻧﭽﻪ ﺷﻨﻴﺪه ﻣﻮﻋﻈﻪ و اﻧﺪرز ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از ﺻﺤﺎﺑﻪ رو ﺑﻪ آن زن ﻛﺮده وﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻳﻦ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﺳﺖ!!‬
‫آن زن از ﮔﻔﺘﻪي ﺧﻮﻳﺶ ﭘﺸﻴﻤﺎن ﺷﺪ و ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﻛﻮﺷﺶ ﻛﺮد ﺧـﻮد را ﺑـﻪ آﻧﺤﻀـﺮت‬
‫‪ ‬ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬رﻓﺖ و درﺑﺎﻧﻲ دم ﺧﺎﻧـﻪ اﻳﺸـﺎن ﻧﻴﺎﻓـﺖ‪ ،‬آﻧﮕـﺎه ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان ﻣﻌﺬرتﺧﻮاﻫﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻣﻦ ﺗﻮ را ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻢ‪ ،‬ﺣﺎل ﺻﺒﺮ ﻣـﻲﻛـﻨﻢ‪ .‬رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺻﺒﺮ در آﻏﺎز ﻣﺼﻴﺒﺖ )داراي ارزش( اﺳﺖ)‪.(1‬‬

‫ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ ﺣﻴﻮان را ﺑﻜﺸﻴﺪ‪...‬‬
‫»ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﻫﺮﭼﻴﺰي اﺣﺴﺎن را ﻓﺮض ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻫﺮﮔﺎه ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﻛﺸﺘﻴﺪ ﭘﺲ‬
‫ﻛﺸﺘﻦ او را ﺑﺎ ﻣﻼﻳﻤﺖ ﺗﻮأم ﻛﻨﻴﺪ و ﻫﺮﮔـﺎه ذﺑـﺢ ﻧﻤﻮدﻳـﺪ ﭘـﺲ ذﺑـﺢ او را ﻧﻴﻜـﻮ ﻧﻤﺎﻳﻴـﺪ و‬
‫ﻛﺎردﺗﺎن را ﺗﻴﺰ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺣﻴﻮان ذﺑﺢﺷﻮﻧﺪه راﺣﺖ ﺑﺎﺷﺪ«‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫از ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮار ﻛﻦ!‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ اﮔﺮ ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴـﻞ و ﺗﺤﻘﻴﻘـﻲ در ﻳـﻚ ﺑﻴﻤﺎرﺳـﺘﺎن اﺑﺘـﺪاﻳﻲ اﻧﺠـﺎم ﺑﮕﻴـﺮد ﻫـﺮ‬
‫ﺷﺨﺼﻲ در ﺑﺪﻧﺶ ده ﻧﻮع ﺑﻴﻤﺎري را ﻛﺸﻒ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺳﺎدهﺗﺮﻳﻦ آنﻫﺎ ﻓﺸـﺎر ﺧـﻮن و‬
‫ﻣﺮض ﻗﻨﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد!‬
‫ﺑﻴﭽﺎره ﭼﻪﻗﺪر ﺧﻮدش را ﻣﻮرد ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻗﺮار ﻣﻲداد؛ زﻳﺮا از ﻣﺮدم ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻛﺎﻣﻞ و اﻳـﺪه‬
‫آل را ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﻮاره وي را ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ زﻧﺶ را در ﺗﻨﮕﻨﺎ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ‪ :‬ﺳﻴﻨﻲ ﺟﺪﻳﺪ را‬
‫ﺷﻜﺴﺘﻪاي؟ ﺟﺎروي ﻫﺎل را ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﺮدهاي؟ ﻟﺒﺎسﻫﺎي ﻧﻮ را ﺑﺎ اﺗﻮ ﺳﻮﺧﺘﻲ؟ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ‬
‫ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪش ﺧﺎﻟﺪ ﻫﻨﻮز ﺟﺪول ﺿﺮب را ﺣﻔﻆ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ و »ﺳﻌﺪ« ﺑﺎ اﻣﺘﻴﺎز ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﻗﺒـﻮل‬
‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و »ﺳﺎره«‪» ...‬ﻫﻨﺪ«‪. ...‬‬
‫اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ وي در ﺧﺎﻧﻪاش اﺳﺖ‪ .‬اﻣـﺎ در ﻣﻴـﺎن دوﺳـﺘﺎن ﺑـﻪ ﻳـﻚ وﺿـﻌﻴﺖ ﺑﺤﺮاﻧـﻲ‬
‫ﺑﺰرﮔﺘﺮي ﮔﺮﻓﺘﺎر اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﻈﻮر »اﺑﻮﻋﺒﺪاﷲ« از ذﻛﺮ داﺳﺘﺎن ﺑﺨﻴﻞ ﻣﻦ ﺑـﻮدهام‪ .‬و »اﺑـﻮ اﺣﻤـﺪ«‬
‫وﻗﺘﻲ دﻳﺮوز در ﻣﻮرد ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎي ﻓﺮﺳﻮده و از رده ﺧﺎرج ﺻﺤﺒﺖ ﻣـﻲﻛـﺮد ﻣﻨﻈـﻮرش ﻣـﻦ‬
‫ﺑﻮدم‪ .‬آري‪ ،‬ﻣﻨﻈﻮرش ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲﺑﻮد‪ .‬آري‪ ،‬او ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬اﻟﻲ آﺧﺮ ﻣﻮﺿﻊﮔﻴﺮﻳﻬـﺎ و‬
‫اﻓﻜﺎر اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻣﺴﻜﻴﻦ‪ .‬در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺿﺮب اﻟﻤﺜﻞ ﻣﺸﻬﻮري ﺑﻮده ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ :‬اﮔﺮ زﻣﺎﻧﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﺗﻮ ﻧﺴﺎﺧﺖ ﺗﻮ ﺑﺎ زﻣﺎﻧﻪ ﺑﺴﺎز‪.‬‬
‫ﻳﺎدم ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺻﺤﺮاﻧﺸﻴﻦ – ﻛـﻪ از دوﺳـﺘﺎﻧﻢ ﺑـﻮد – و ﭼـﻮن ﻣـﻦ ﺑـﺎ ﺑﺨﺸـﻲ از‬
‫ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺗﻢ در ﺟﻠﻮﻳﺶ ﻓﻠﺴﻔﻪﺑﺎﻓﻲ ﻣﻲﻛﺮدم‪ ،‬او ﺿﺮب اﻟﻤﺜﻠﻲ را ﻛﻪ از ﺟﺪش ﺣﻔﻆ ﻛﺮده ﺑﻮد‬
‫ﻳﻚ آه و ﻏﺮش درازي از ﺳﻴﻨﻪاش ﺑﻴﺮون ﻛﺮده و آن را ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺑﺎزﮔﻮ ﻣﻲﻛﺮد و ﻣﻲﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫اي ﺷﻴﺦ! دﺳﺘﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻲ آن را ﺑﭙﻴﭽﺎﻧﻲ ﺑﺎ آن ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻛﻦ!‬
‫وﻗﺘﻲ ﻣﻦ در اﻳﻦ ﻣﺜﺎﻟﺶ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪم ﻣﻌﻨﺎﻳﺶ را ﺻﺤﻴﺢ ﻳﺎﻓﺘﻢ؛ زﻳﺮا وﻗﺘﻲ ﻣﺎ ﺧﻮدﻣﺎن را ﺑـﻪ‬
‫ﺗﺴﺎﻣﺢ و ﺳﺎزﮔﺎري ﺑﺎ ﻛﺎرﻫﺎ ﻋﺎدت ﻧﺪﻫﻴﻢ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕـﺮ ﻻزم اﺳـﺖ در ﺑﺮﺧـﻲ اﻣـﻮر‬
‫اﻇﻬﺎر ﺑﻲاﻃﻼﻋﻲ ﻛﺮده و در ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﺣﺪس و ﮔﻤﺎن ﻏﻮﻃﻪور ﻧﺒﺎﺷﻴﻢ و ﮔﺮﻧـﻪ ﺑـﻪ‬
‫زودي ﺑﻪ ﺷﺪت ﺧﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺷﺎﻋﺮ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫‪241‬‬

‫از ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮار ﻛﻦ!‬

‫ﻟــــــــــﻴﺲ اﻟﻐﺒــــــــــﻲ ﺑﺴــــــــــﻴﺪ ﰲ ﻗﻮﻣــــــــــﻪ‬

‫ﻟﻜـــــــــﻦ ﺳـــــــــﻴﺪ ﻗﻮﻣـــــــــﻪ اﳌﺘﻐــــــــــﺎﰊ‪...‬‬

‫»ﺷﺨﺺ اﺣﻤﻖ ﺳﺮدار ﻗﻮﻣﺶ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺳﺮدار ﻗﻮم ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ از ﺣﻤﺎﻗـﺖﻫـﺎ و‬
‫ﻧﺎداﻧﻲﻫﺎي ﺑﻌﻀﻲ اﻓﺮاد اﻇﻬﺎر ﺑﻲاﻃﻼﻋﻲ و اﻏﻤﺎض ﻧﻤﺎﻳﺪ«‪.‬‬
‫ﻳﻚ ﺟﻮان ﺧﺮم و ﺗﺮ و ﺗﺎزهاي ﻧﺰد »ﺷﻴﺦ« اﺳﺘﺎدش رﻓﺖ و از او ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ در اﻧﺘﺨﺎب‬
‫ﻫﻤﺴﺮي ﻛﻪ رﻓﻴﻖ زﻧﺪﮔﻲاش ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺮگ او اﺳﺖ ﺑﻪ او ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ‪ .‬اﺳﺘﺎد ﮔﻔﺖ‪ :‬اوﺻـﺎف‬
‫و وﻳﮋﮔﻲﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاي ﻛﻪ ﻫﻤﺴﺮت داراي آن اوﺻﺎف ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ ﺟﻮان‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﻜﻞ و ﻗﻴﺎﻓﻪاش زﻳﺒﺎ ﺑﺎﺷﺪ و ﻗـﺪ و ﻗـﺎﻣﺘﻲ ﻛﺸـﻴﺪه داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻣﻮﻫـﺎﻳﺶ ﻧـﺮم و‬
‫اﺑﺮﻳﺸﻤﻲ و ﺑﻮﻳﺶ ﻋﻄﺮآﮔﻴﻦ‪ ،‬ﻏﺬاﻳﺶ ﻟﺬﻳـﺬ و ﺧﻮﺷـﻤﺰه و ﺳـﺨﻨﺎﻧﺶ ﺷـﻴﺮﻳﻦ و دلﻧﺸـﻴﻦ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪...‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﻨﻢ ﻣﺮا ﺷﺎد ﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬اﮔﺮ از او ﻏﺎﻳﺐ ﺑﺎﺷﻢ ]ﻣـﺎل و ﻧﺎﻣﻮﺳـﻢ[ را ﺣﻔـﻆ‬
‫ﻛﻨﺪ‪ ،‬از ﻓﺮﻣﺎﻧﻢ ﺳﺮﭘﻴﭽﻲ ﻧﻜﻨﺪ و از ﺷﺮو ﺑﺪياش ﺑﻴﻤﻨﺎك ﻧﺒﺎﺷﻢ دﻳﻨﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻛـﻪ او را‬
‫ﺑﺎﻻ ﺑﺒﺮد و داراي ﺣﻜﻤﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﺳﻮد ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻮاره اوﺻﺎف ﻛﻤﺎل را ﻛﻪ در ﻣﻴـﺎن‬
‫زﻧﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ وﺟﻮد داﺷﺘﻨﺪ ذﻛﺮ ﻧﻤﻮده و آنﻫﺎ را در ﻳﻚ زن ﺟﻤﻊ ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬وﻗﺘـﻲ اوﺻـﺎف‬
‫زﻳﺎدي ﺑﺮاي اﺳﺘﺎد ذﻛﺮ ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﺳﺘﺎد ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻓﺮزﻧـﺪم! اﻳـﻦ ﺧﻮاﺳـﺘﻪات در ﻧـﺰد ﻣـﻦ ﻳﺎﻓـﺖ‬
‫ﻧﻤﻲﺷﻮد! ﺟﻮان ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ اﺳﺘﺎد ﮔﻔـﺖ‪ :‬در ﺑﻬﺸـﺖ ﺑـﻪ اذن ﺧﺪاوﻧـﺪ‪ .‬اﻣـﺎ در دﻧﻴـﺎ‬
‫ﺧﻮدت را ﺑﻪ ﺗﺴﺎﻣﺢ ﻋﺎدت ﺑﺪه‪ .‬آري‪ ،‬ﺧﻮدت را در دﻧﻴﺎ ﺑﻪ ﺗﺴﺎﻣﺢ و ﭼﺸـﻢﭘﻮﺷـﻲ ﻋـﺎدت‬
‫ﺑﺪه‪ .‬ﺧﻮدت را در ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﺸﻜﻼت ﺧﺴﺘﻪ ﻧﻜﻦ ﺗﺎ آنﻫﺎ را ﺷـﺎﺧﺺ ﻛـﺮده و در ﻣـﻮرد‬
‫آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻗﺸﻪ ﺑﭙﺮدازي‪.‬‬
‫از اﻳﻦ رو روزي در ﺟﻠﻮي ﺷﺨﺼﻲ ﻓﺮﻳﺎد ﺑﺰﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻮ از اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﻣﻦ ﺑـﻮدهام؟‬
‫و روز دﻳﮕﺮي ﺑﻪ روي ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺖ داد ﺑﺰﻧﻲ ﺗﻮ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ ﺑﺎ ﺗﻨﺒﻠﻲات ﻣﺮا ﻏﻤﮕﻴﻦ ﺳﺎزي؟ و‬
‫روزي ﺻﺪاﻳﺖ را ﺑﺮ ﻫﻤﺴﺮت ﺑﻠﻨﺪ ﻛﻨﻲ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻋﻤﺪاً ﺑﻪ اﻣﻮر ﻣﻨﺰل ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻲﻛﻨﻲ؟‬
‫ﺣﺎل آن در اﻏﻠﺐ و ﻋﻤﻮم اوﻗﺎت ﻣﻨﻬﺞ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑـﺮ ﺗﺴـﺎﻣﺢ ﺑـﻮد و از زﻧـﺪﮔﻲاش‬
‫ﻟﺬت ﻣﻲﺑﺮد‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ وﻗﺖ ﻧﻴﻤﺮوز ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲآﻣﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﺑـﻮد‬

‫‪242‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫و از آنﻫﺎ ﻣﻲﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﻏﺬا ﻫﺴﺖ؟ آنﻫﺎ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺧﻴﺮ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﭘـﺲ ﻣـﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺑـﺪﻳﻦ‬
‫ﺟﻬﺖ ﻣﻦ روزهام و ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آن ﻣﺸﻜﻠﻲ اﻳﺠﺎد ﻧﻤـﻲﻛـﺮد‪ .‬ﻧﻤـﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﭼـﺮا ﻏـﺬا درﺳـﺖ‬
‫ﻧﻜﺮدهاﻳﺪ؟ ﭼﺮا ﻣﺮا ﺧﺒﺮ ﻧﻜﺮد ﺗﺎ ﻣﻦ ﭼﻴﺰي ﺧﺮﻳﺪ ﻛﻨﻢ؟ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻲﮔﻔـﺖ‪ :‬ﭘـﺲ ﻣـﻦ روزهام و‬
‫ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﻲﻳﺎﻓﺖ)‪.(1‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت در ﺗﻌﺎﻣﻠﺶ ﺑﺎ ﻣﺮدم در ﻛﻤﺎل ﺟﻮاﻧﻤﺮدي و ﺗﺴﺎﻣﺢ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫»ﻛﻠﺜﻮم ﺑﻦ ﺣﺼﻴﻦ« ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﻮد ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻏـﺰوه‬
‫ﺗﺒﻮك ﺑﻪ ﺟﻬﺎد رﻓﺘﻢ و ﺷﺒﻲ در درهي »اﻻﺧﻀﺮ« در رﻛﺎب او ﺑﻮدﻳﻢ‪ .‬ﻛﻠﺜﻮم داﺳﺘﺎﻧﻲ را ذﻛـﺮ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ آنﻫﺎ ﻣﺴﻴﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ را ﭘﻴﺎده ﻃﻲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺧﻮاب ﺑﺮ او ﻏﻠﺒﻪ ﻣﻲﻛﺮد و ﺷﺘﺮش ﺑﻪ‬
‫ﺷﺘﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪه و ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺑﻴﺪار ﻣﻲﺷﺪ و آﻧﮕﺎه آن را دور ﻣﻲﻛﺮد ﺗـﺎ ﻣﺒـﺎدا‬
‫رﺣﻞ ﺷﺘﺮش ﺑﻪ ﭘﺎي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬اﺻﺎﺑﺖ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ در ﻣﺴـﻴﺮ راه ﺧـﻮب ﺑـﺮ ﭼﺸـﻤﺎﻧﺶ‬
‫ﻃــﺎري ﮔﺸــﺖ و ﺳــﻮارياش ﺑــﻪ ﺳــﻮاري ﭘﻴــﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑﺮﺧــﻮرد ﻛــﺮده و رﺣﻠــﺶ ﺑــﻪ ﭘــﺎي‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬ﺧﻮرد و آن را ﺑﻪ درد آورد‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬از ﮔﺮﻣﻲ آﻧﭽﻪ ﺑﻪ او ﺧﻮرد ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫»ﺣﺼﻴﻦ« در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻛﻠﺜﻮم از ﺧﻮاب ﺑﻴﺪار ﺷﺪ و ﺳﺮاﺳﻴﻤﻪ ﮔﺸﺘﻪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ!‬
‫ﺑﺮاﻳﻢ دﻋﺎي ﻣﻐﻔﺮت ﻛﻦ‪ .‬اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﻛﻤﺎل ﺟﻮاﻧﻤﺮدي و ﺗﺴﺎﻣﺢ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﻪ راﻫـﺖ‬
‫اداﻣﻪ ﺑﺪه‪ ،‬ﺑﻪ راﻫﺖ اداﻣﻪ ﺑﺪه‪ .‬آري‪ ،‬اداﻣﻪ ﺑـﺪه و ﻗﻀـﻴﻪ و ﻣﺴـﺄﻟﻪاي ﺑـﻪ ﭘـﺎ ﻧﻜـﺮد و اﻇﻬـﺎر‬
‫ﻧﺪاﺷﺖ‪ :‬ﭼﺮا ﻣﺮا ﺑﻪ ﺗﻨﮓ درآوردي؟ راه وﺳـﻴﻊ اﺳـﺖ‪ ،‬ﭼـﺮا در ﻛﻨـﺎر ﻣـﻦ آﻣـﺪي؟! ﺧﻴـﺮ‪.‬‬
‫ﺧﻮدش را ﺧﺴﺘﻪ ﻧﻜﺮد‪ ،‬ﭘﺎﻳﺶ ﺿﺮﺑﻪ ﺧﻮرد و ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﻮاره ﺗﻌﺎﻣﻞ و اﺧﻼق وي اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫روزي در ﻣﻴﺎن اﺻﺤﺎب ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬زﻧﻲ ﺗﻜﻪ ﭘﺎرﭼﻪاي آورده و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل اﷲ!‬
‫ﻣﻦ اﻳﻦ را ﺑﺎ دﺳﺖﻫﺎي ﺧﻮدم ﺑﺎﻓﺘﻪام و ﺷﻤﺎ آن را ﺑﭙﻮﺷﻴﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬آن را ﮔﺮﻓـﺖ و‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺷﺪﻳﺪاً ﺑﻪ آن ﻧﻴﺎز داﺷﺖ‪ ،‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ رﻓﺖ و آن را ﭘﻮﺷﻴﺪ و ﺑـﺎز ﻧـﺰد‬
‫اﺻﺤﺎﺑﺶ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺨﺼﻲ از ﻣﻴﺎن اﺻﺤﺎب ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! اﻳﻦ ﭘﺎرﭼﻪ‬
‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬

‫از ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮار ﻛﻦ!‬

‫‪243‬‬

‫را ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﭙﻮﺷﺎن! رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻮب اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺎﻻﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧـﻪاش ﺑﺮﮔﺸـﺖ و‬
‫ﭘﺎرﭼﻪ را از ﺗﻨﺶ ﻛﺸﻴﺪ و آن را ﭘﻴﭽﻴﺪ و ازار ﻗﺒﻠـﻲاش را ﭘﻮﺷـﻴﺪ و ﺳـﭙﺲ آن را ﺑـﺮاي آن‬
‫ﺷﺨﺺ ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺮدم ﺑﻪ آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﻛﺎر ﺧﻮﺑﻲ ﻧﻜﺮدي اﻳﻦ ﭘﺎرﭼـﻪ را‬
‫از اﻳﺸﺎن ﺧﻮاﺳﺘﻲ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻲداﻧﺴﺘﻲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﻫﻴﭻ ﺳﺆالﻛﻨﻨﺪهاي را ﺑﺮﻧﻤﻲﮔﺮداﻧﺪ؟!‬
‫آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﻣﻦ آن را ﺳﻮال ﻧﻜﺮدم ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﻣـﺮﮔﻢ ﻛﻔـﻨﻢ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬وﻗﺘﻲ آن ﺷﺨﺺ ﻣ‪‬ﺮد ﺧﺎﻧﻮادهاش او را در آن ﭘﺎرﭼﻪ ﻛﻔﻦ ﻧﻤﻮدﻧﺪ)‪.(1‬‬
‫ﭘﺲ ﭼﻪﻗﺪر زﻳﺒﺎﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎﻳﻲ‪ .‬از ﻣﺮدم اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﺗﺎ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎ را ﺑﻪ ﻣﺮدم اﻣﺎﻣﺖ ﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ ﻧﺎﮔـﺎه دو ﻃﻔـﻞ ﻳﻌﻨـﻲ‬
‫ﺣﺴﻦ و ﺣﺴﻴﻦ‪ ،‬ﺑﭽﻪﻫﺎي ﻓﺎﻃﻤﻪ ل وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﻪ ﺳﻮي ﺟـﺪ ﺧـﻮﻳﺶ رﺳـﻮل‬
‫ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﺸﺎن ﻧﻤﺎز ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ و ﭼﻮن ﺑﻪ ﺳﺠﺪه رﻓﺖ ﺣﺴﻦ و ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﺑﻪ ﭘﺸﺖ وي ﻣﻲﭘﺮﻳﺪﻧﺪ و ﭼﻮن ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ ﺳﺮش را از ﺳﺠﺪه ﺑﻠﻨﺪ ﻛﻨﺪ ﺑـﺎ دو دﺳـﺘﺶ آن‬
‫دو را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻔﻘﺎﻧﻪ ﮔﺮﻓـﺖ و از ﭘﺸـﺖ ﺧـﻮﻳﺶ ﭘـﺎﻳﻴﻦ ﻣـﻲﻛـﺮد و آن دو ﺑـﻪ‬
‫ﮔﻮﻧﻪاي ﻣﻲﻧﺸﺴﺘﻨﺪ و ﺳﭙﺲ دوﺑﺎره ﺑﻪ ﺳﺠﺪه ﻣﻲرﻓﺖ و دوﺑﺎره ﺣﺴﻦ و ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ او‬
‫ﺳﻮار ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻧﻤﺎزش را ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬و آﻧﮕﺎه ﺑﺎ ﺷـﻔﻘﺖ ﺗﻤـﺎم‬
‫آنﻫﺎ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺮ زاﻧﻮﻫﺎﻳﺶ ﻣﻲﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬
‫اﺑﻮﻫﺮﻳﺮه ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! آﻳﺎ آنﻫـﺎ را ﻧـﺰد ﻣﺎدرﺷـﺎن ﺑـﺎزﻧﮕﺮداﻧﻢ؟ اﻣـﺎ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮاي ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن آن دو ﺷﺘﺎب ﻧﻜـﺮد‪ ،‬ﺳـﭙﺲ اﻧـﺪﻛﻲ درﻧـﮓ ﻧﻤـﻮد واﻧﮕـﻲ‬
‫آﺳﻤﺎن ﺑﺮق زد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ آنﻫﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﺰد ﻣﺎدرﺗﺎن ﺑﺮوﻳﺪ‪ ،‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم آن دو ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و ﻧـﺰد‬
‫ﻣﺎدرﺷﺎن رﻓﺘﻨﺪ)‪.(2‬‬
‫روزي دﻳﮕﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺟﻬﺖ اداي ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﻳﺎ ﻋﺼﺮ ﺑﻴﺮون ﺷـﺪﻧﺪ‪ ،‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﺣﺴﻦ ﻳﺎ ﺣﺴﻴﻦ را در ﺑﻐﻞ داﺷﺘﻨﺪ و ﺟﻬﺖ اﻣﺎﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﺼﻼﻳﺶ رﻓﺘﻪ و ﺑﭽـﻪ را ﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ و‬
‫‪ -1‬ﺑﺨﺎري‪.‬‬
‫‪ -2‬رواﻳﺖ از اﺣﻤﺪ و ﻫﻴﺜﻤﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬رواﺗﺶ ﺛﻘﻪاﻧﺪ‪.‬‬

‫‪244‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺳﭙﺲ ﺗﻜﺒﻴﺮ اﻣﺎﻣﺖ را ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬واﻧﮕﻬﻲ ﺑﻪ ﺳﺠﺪه رﻓﺖ و ﺳﺠﺪهاش را ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻛﺮد‪ .‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ‬
‫ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از اﺻﺤﺎب ﮔﻤﺎن ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﭼﻴﺰي رﺳﻴﺪه اﺳﺖ ]ﻳﻌﻨـﻲ ﻓـﻮت ﻛـﺮده‬
‫اﺳﺖ[ و ﺳﭙﺲ ﺳﺮش را از ﺳﺠﺪه ﺑﺮداﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ از ﭘﺎﻳﺎن ﻧﻤﺎز‪ ،‬اﺻﺤﺎب از اﻳﺸﺎن ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪:‬‬
‫ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺷﻤﺎ اﻣﺮوز ﭼﻨﺎن ﺳﺠﺪه ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻪ ﺟﺎ آوردﻳﺪ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺑـﻪ ﺣـﺎل ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬آﻳﺎ ﺑﻪ ﭼﻴﺰي دﺳﺘﻮر داده ﺷﺪهاﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ وﺣﻲ ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ؟!‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻫﻴﭽﻜﺪام از اﻳﻦ دو ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﭘﺴﺮم ﺑﺮ ﻣـﻦ ﺳـﻮار ﺷـﺪ و ﻣـﻦ‬
‫ﻧﺎﮔﻮار داﻧﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﺑﺮ او ﺷﺘﺎب ﻛﻨﻢ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ او ﺣﺎﺟﺘﺶ را ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ)‪.(1‬‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻣﻨﺰل ام ﻫﺎﻧﻲ دﺧﺘﺮ اﺑﻮﻃﺎﻟـﺐ رﻓـﺖ و‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬آﻳﺎ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﭼﻴﺰي )ﺑﺮاي ﺧﻮردن( ﻫﺴﺖ؟ ام ﻫﺎﻧﻲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﺰد ﻣﻦ ﺟﺰ ﻳﻚ ﺗﻜﻪ ﻧـﺎن‬
‫ﺧﺸﻚ ﭼﻴﺰي ﻧﻴﺴﺖ و ﻣﻦ ﺷﺮم ﻣﻲﻛﻨﻢ آن را ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻧﻤـﺎﻳﻢ‪ .‬آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪:‬‬
‫آن را ﺑﻴﺎور‪ .‬ام ﻫﺎﻧﻲ آن را آورد و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آن را در آب ﺗﻜﻪ ﺗﻜـﻪ ﻛـﺮد و ﺳـﭙﺲ ام‬
‫ﻫﺎﻧﻲ ﻧﻤﻚ آورد و ﺑﺮ آن ﭘﺎﺷﻴﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺧﻮردن اﻳﻦ ﻧﺎن آﻣﻴﺨﺘـﻪ ﺑـﺎ آب‬
‫ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رو ﺑﻪ ام ﻫﺎﻧﻲ ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻮرﺑﺎ ﻫﺴﺖ؟ ام ﻫـﺎﻧﻲ ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﻳـﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! در ﻧﺰد ﻣﻦ ﭼﻴﺰي ﺟﺰ ﺳﺮﻛﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓـﺮود‪ :‬آن را ﺑﻴـﺎور‪ ،‬آﻧﮕـﺎه ام‬
‫ﻫﺎﻧﻲ آن را آورد‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آن را در ﻏﺬاﻳﺶ رﻳﺨﺖ و از آن ﺧﻮرد و ﺳﭙﺲ ﺧﺪاوﻧـﺪ‬
‫ﻋﺰوﺟﻞ را ﺛﻨﺎ ﮔﻔﺘﻪ و آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﺳﺮﻛﻪ ﭼﻪ ﺷﻮرﺑﺎي ﺧﻮﺑﻲ اﺳﺖ)‪.(2‬‬
‫آري‪ ،‬زﻧﺪﮔﻲ وي اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﭙﺮي ﻣﻲﺷـﺪ و ﺑﺮﺣﺴـﺐ اﻣـﻮر و اوﺿـﺎع ﺑـﺎ آنﻫـﺎ ﺗﻌﺎﻣـﻞ‬
‫ﻣﻲﻛﺮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺳﻔﺮ ﺣﺞ ﺑـﺎ ﻳـﺎراﻧﺶ ﺑﻴـﺮون ﺷـﺪه و در ﺟـﺎﻳﻲ ﻣﻨـﺰل ﮔﺮﻓﺘﻨـﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﺮاي ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺘﺶ ﺑﻴﺮون ﺷﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑـﻪ ﺣﻮﺿـﭽﻪاي آﻣـﺪ و از آن وﺿـﻮ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﻧﻤﺎز اﻳﺴﺘﺎدﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﺘﺪرك ﺣﺎﻛﻢ )ﺣﺪﻳﺚ ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ(‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻃﺒﺮاﻧﻲ در ﻣﻌﺠﻢ اوﺳﻂ و اﺻﻞ آن در ﺻﺤﻴﺤﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪245‬‬

‫از ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮار ﻛﻦ!‬

‫ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ آﻣﺪ و در ﻗﺴﻤﺖ ﭼﭗ وي اﻳﺴﺘﺎد و ﺗﻜﺒﻴـﺮ ﮔﻔـﺖ و ﺑـﻪ او اﻗﺘـﺪا ﻛـﺮد‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬دﺳﺘﺶ را ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎ ﻧﺮﻣﻲ او را ﭼﺮﺧﺎﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛـﻪ او را ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖ‬
‫راﺳﺘﺶ آورد و ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺧﻮﻳﺶ اداﻣﻪ دادﻧﺪ ﺗﺎ ﺟـﺎﺑﺮ ﺑـﻦ ﺻـﺨﺮ ‪ ‬آﻣـﺪ و وﺿـﻮ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ و ﺳﭙﺲ آﻣﺪ و در ﻗﺴـﻤﺖ ﭼـﭗ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬اﻳﺴـﺘﺎد‪ .‬آﻧﮕـﺎه رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫دﺳﺖﻫﺎي آن دو را ﮔﺮﻓﺖ و در ﻛﻤﺎل ﻧﺮﻣﻲ ﺑﻪ ﻋﻘـﺐ ﻫـﻞ داد ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﭘﺸـﺖ ﺳـﺮ او‬
‫اﻳﺴﺘﺎدﻧﺪ‪.‬‬
‫روزي دﻳﮕﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ »ام ﻗﻴﺲ« دﺧﺘﺮ »ﻣﺤﺼﻦ«« ﺑﺎ ﭘﺴﺮش آﻣﺪ ﻛﻪ‬
‫ﺗﺎزه ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺗﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﺗﺤﻨﻴﻚ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮاﻳﺶ دﻋـﺎي ﺧﻴـﺮ ﻛﻨـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را ﮔﺮﻓﺖ و در داﻣﺎﻧﺶ ﻗﺮار داد‪ .‬ﻛﻮدك در داﻣﺎن آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬
‫ﻧﺎﮔﻬﺎن ادرار ﻛﺮد‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺗﻨﻬﺎ ﻛﺎري ﻛﻪ ﻛﺮد اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ آب ﺧﻮاﺳﺖ و ﺑـﻪ ﻣﻮﺿـﻊ‬
‫آن ﭘﺎﺷﻴﺪ)‪ (1‬و ﻗﻀﻴﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ و ﺧﺸﻢ ﻧﮕﺮﻓﺖ و ﭼﻬﺮهاش را درﻫﻢ ﻧﻜﺸـﻴﺪ‪ .‬ﭘـﺲ ﭼـﺮا ﻣـﺎ‬
‫ﺧﻮدﻣﺎن را ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ و از ﺣﺒ‪‬ﻪاي ﻗﺒ‪‬ﻪاي و از ﻛﺎه ﻛﻮه ﺑﺴﺎزﻳﻢ‪ .‬ﻻزم ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻫﺮآﻧﭽـﻪ‬
‫در ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﺷﻤﺎ رخ ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﺻﺪ در ﺻﺪ ﻣﻮاﻓﻖ ﻃﺒﻊ ﺷﻤﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫وأﻳــــــــﻦ ﲡــــــــﺪ ﻋﻴﺒــــــــﺎ ﻓﺴــــــــﺪ اﳋــــــــﻼ‬

‫ﺟــــــــﻞ ﻣــــــــﻦ ﻻ ﻋﻴــــــــﺐ ﻓﻴــــــــﻪ وﻋــــــــﻼ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ‪» :‬اﮔﺮ ﻋﻴﺒﻲ ﻳﺎﻓﺘﻲ آن را ﻣﺨﻔﻲ ﺑﺪار؛ زﻳﺮا ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ اﺳـﺖ ﻛﺴـﻲ ﻛـﻪ در او ﻋﻴﺒـﻲ‬
‫ﻧﺒﻮده و ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﺎﺷﺪ«‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم اﻋﺼﺎب ﺧﻮﻳﺶ را ﺧﺮاب ﻧﻤﻮده و ﻗﻀﻴﻪﻫﺎ و رﺧﺪادﻫﺎ را ﺑﺰرگ ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪،‬‬
‫ﺑﺮﺧﻲ از واﻟﺪﻳﻦ ﻧﻴﺰ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪاﻧﺪ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﺑﺮﺧﻲ از اﺳﺎﺗﻴﺪ و ﻣﻌﻠﻤﻴﻦ زن و ﻣﺮد ﻧﻴﺰ اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬

‫‪246‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﻣﺨﻔﻲ و ﻧﻬﻔﺘﻪ ﻣﺮدم ﻧﺒـﺎش و در ﭘـﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﻋـﺬرﻫﺎي دﻳﮕـﺮان‬
‫ﺟﻮاﻧﻤﺮد و آزاده ﺑﺎش‪ ،‬ﺑﻪ وﻳـﮋه از ﻛﺴـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ دوام دوﺳـﺘﻲ و رﻓﺎﻗـﺖ ﺑـﺎ ﺗـﻮ‬
‫ﻋﺬرﺧﻮاﻫﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺷﺨﺼﻲ‪.‬‬
‫أﻗﺒــــــﻞ ﻣﻌــــــﺎذﻳﺮ ﻣــــــﻦ ﻳﺄﺗﻴــــــﻚ ﻣﻌﺘــــــﺬرا‬
‫ﻓﻘـــــﺪ أﻃﺎﻋـــــﻚ ﻣـــــﻦ ﻳﺮﺿـــــﻴﻚ ﻇـــــﺎﻫﺮه‬

‫ــــــﺮ ﻋﻨـــــــﺪك ﻓـــــــﻴﲈ ﻗـــــــﺎل أو ﻓﺠـــــــﺮا‬
‫إن ﺑـ ّ‬

‫وﻗــــــﺪ أﺟﻠــــــﻚ ﻣــــــﻦ ﻳﻌﺼــــــﻴﻚ ﻣﺴــــــﺘﱰ ًا‬

‫»ﻋﺬرﻫﺎي ﻛﺴﺎﻧﻲ را ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻋﺬرﺧﻮاﻫﻲ ﻧﺰد ﺗﻮ ﻣﻲآﻳﻨﺪ ﺑﭙﺬﻳﺮ ﻫﺮﭼﻨـﺪ در ﻋـﺬرﺧﻮاﻫﻲ‬
‫ﺧﻮﻳﺶ ﺻﺎدق ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻛﺎذب«‬
‫»زﻳﺮا ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮش ﺗﻮ را راﺿﻲ ﺑﮕﺮداﻧﺪ از ﺗﻮ ﭘﻴﺮوي ﻛﺮده و ﻛﺴﻲ ﻛﻪ در ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ از‬
‫ﻓﺮﻣﺎن ﺗﻮ ﻋﺼﻴﺎن ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﻄﻌﺎً ﺗﻮ را ﮔﺮاﻣﻲ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ«‪.‬‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ روﻳﻜﺮد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻨﮕﺮ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ روزي ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮ رﻓﺖ و ﺑﺮاي ﻳﺎراﻧﺶ‬
‫ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧﺪ و ﺻﺪاﻳﺶ را ﭼﻨﺎن ﺑﺎﻻ ﺑﺮد ﻛﻪ زﻧﺎن آزاده و در ﭘﺮدهﻧﺸﻴﻦ در ﺧﺎﻧـﻪﻫـﺎيﺷـﺎن‬
‫ﺻﺪاﻳﺸﺎن را ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ! ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ ﭼﻪ ﮔﻔﺖ؟‬
‫ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬اي ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ زﺑﺎنﺗﺎن اﻳﻤﺎن آوردهاﻳﺪ و اﻳﻤﺎن در ﻗﻠﺐﺗﺎن داﺧﻞ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‬
‫از ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻏﻴﺒﺖ ﻧﻜﻨﻴﺪ و در ﭘﻲ ﻋـﻮرت آنﻫـﺎ ﻧﺒﺎﺷـﻴﺪ‪ ،‬زﻳـﺮا ﻫﺮﻛﺴـﻲ در ﭘـﻲ ﻋـﻮرت و‬
‫ﻧﺎﻣﻮس ﺑﺮادرش ﺑﺎﺷﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﭘﻲ ﻋﻮرت او ﻣﻲﺷﻮد و ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺧﺪا در ﭘﻲ ﻧـﺎﻣﻮس‬
‫او ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬او را رﺳﻮا ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ در داﺧﻞ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺎﺷﺪ)‪.(1‬‬
‫آري‪ ،‬در ﻛﻤﻴﻦ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﻣﺮدم ﻧﺒﺎش و ﻧﺎﻣﻮس ﻣـﺮدم را ﺟﺴـﺘﺠﻮ ﻧﻜـﻦ و ﺟﻮاﻧﻤﺮداﻧـﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺸﻜﻼت را ﺑﺮﻧﻴﻨﮕﻴﺰد‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺮﻳﺺ ﺑﻮد‪ .‬روزي در‬
‫ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪ آرام ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻳﺎراﻧﺶ دور او ﺻﻒ ﺑﺴﺘﻪ و ﻗﻠﺐﻫﺎ آرام ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﻳﺎراﻧﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬آﮔﺎه ﺑﺎﺷﻴﺪ! ﻫﻴﭽﻜﺲ از ﺷـﻤﺎ ﺣـﻖ ﻧـﺪارد ﭼﻴـﺰي در ﻣـﻮرد‬

‫‪ -1‬ﺗﺮﻣﺬي ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺻﺤﻴﺢ‪.‬‬

‫از ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮار ﻛﻦ!‬

‫‪247‬‬

‫اﺻﺤﺎب ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ؛ زﻳﺮا ﻣﻦ دوﺳﺖ دارم در ﺣﺎﻟﻲ ﻧﺰد ﺷﻤﺎ ﺑﻴﺎﻳﻢ ﻛﻪ ﺳﻴﻨﻪام ﭘـﺎك و‬
‫ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﺪ)‪.(1‬‬

‫ﺧﻮدت را ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻧﻜﻦ‪...‬‬
‫»زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻏﺒﺎر ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻧﺸﺴﺘﻪ اﺳﺖ آن را ﻋﻠﻴﻪ ﺧﻮدت ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﻧﻜﻦ و اﮔﺮ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘـﻪ‬
‫ﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻴﻨﻲات را ﺑﺎ آﺳﺘﻴﻨﺖ ﺑﮕﻴﺮ و از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ«‪.‬‬

‫‪ -1‬اﺑﻮداود و ﺗﺮﻣﺬي و در اﻳﻦ ﺣﺪﻳﺚ ﻣﻘﺎل اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺖ اﻋﺘﺮاف ﻛﻦ و ﺑﻪ آنﻫﺎ اﺻﺮار ﻧﻜﻦ‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺸﻜﻼت ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ دﺷﻤﻨﻲﻫﺎي ﭼﻨﺪﻳﻦﺳﺎﻟﻪ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺣـﻞّ آنﻫـﺎ ﻓﻘـﻂ‬
‫اﻳﻨﻘﺪر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻳﻜـﻲ ﺑـﻪ دﻳﮕـﺮي ﺑﮕﻮﻳـﺪ‪ :‬ﻣـﻦ اﺷـﺘﺒﺎه ﻛـﺮدم‪ ،‬ﻣـﻦ از ﺷـﻤﺎ ﭘـﻮزش‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ‪ ،‬اﮔﺮ وﻋﺪه ﺧﻼﻓﻲ ﻛﺮدي ﻳﺎ ﺷﻮﺧﻲ ﻧﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﻛﺮدي ﻳـﺎ ﻛﻠﻤـﻪي ﺗﻨـﺪي ﺑـﺮ زﺑـﺎن‬
‫آوري‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﺒﻞ از آن ﻛﻪ آﺗﺸﻲ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ آن ﺷﻌﻠﻪور ﮔﺮدد ﺑﻪ ﺧﺎﻣﻮشﻛـﺮدن ﺷـﺮارهﻫـﺎﻳﺶ‬
‫ﻋﺠﻠﻪ ﻛﻦ‪.‬‬
‫ﻣﺜﻼً ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ :‬آﻗﺎ ﻣﻦ ﻣﺘﺄﺳﻔﻢ‪ ،‬ﺷﻤﺎ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺣﻖ دارﻳﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎ ﺧﻮشدل و ﺷﺎدﻛﺎم ﺑﺎﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻪ زﻳﺒﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺗﻮاﺿﻊ و ﻓﺮوﺗﻨـﻲ ﻛﻨـﻴﻢ و اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ ﻋﺒـﺎرتﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﮔـﻮش ﻣـﺮدم‬
‫ﺑﺮﺳﺎﻧﻴﻢ‪ .‬در ﻣﻴﺎن ﺑﻼل و اﺑﻮذر ب ﺧﺼﻮﻣﺖ و دﺷـﻤﻨﻲ درﮔﺮﻓـﺖ‪ ،‬ﺣـﺎل آن ﻛـﻪ ﻫـﺮدو‬
‫ﺻﺤﺎﺑﻲ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﻧﺴﺎن ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﺑﻮذر ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﭘﺴﺮ زن ﺳﻴﺎهرﻧﮓ! ﺑـﻼل از‬
‫اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻛﺮد‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﺑﻮذر را ﻓﺮا ﺧﻮاﻧـﺪ و ﮔﻔـﺖ‪ :‬آﻳـﺎ‬
‫ﺗﻮ ﻓﻼﻧﻲ را ﻧﺎﺳﺰا ﮔﻔﺘﻲ؟ اﺑﻮذر ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ ،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬آﻳﺎ اﺳﻢ ﻣﺎدرش را ﺑﺮ زﺑﺎن آوردي؟ اﺑﻮذر‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدان را ﻧﺎﺳﺰا ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ ،‬ﺣﺘﻤﺎً ﭘﺪر و ﻣـﺎدرش را ﻳـﺎد ﻣـﻲﻛﻨـﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺗﻮ ﻣﺮدي ﻫﺴﺘﻲ ﻛﻪ آﺛﺎر ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ در وﺟﻮد ﺗﻮ ﻫﺴـﺖ‪ .‬رﻧـﮓ اﺑـﻮذر‬
‫ﻋﻮض ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ در وﺟﻮد ﻣﻦ ﻛﺒﺮ وﺟﻮد دارد؟ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬ﺑﻠـﻪ‪ .‬ﺳـﭙﺲ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او ﻳﻚ روش و ﻣﻨﻬﺠﻲ ﺗﻌﻠﻴﻢ داد ﻛﻪ ﻫﺮﮔـﺎه ﺑـﺎ زﻳﺮدﺳـﺘﺎن ﺧـﻮد ﺗﻌﺎﻣـﻞ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬ﻗﻄﻌﺎً اﻳﻦﻫﺎ ﺑﺮادران ﺷـﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺧﺪاوﻧـﺪ آنﻫـﺎ را زﻳﺮدﺳـﺖ ﺷـﻤﺎ ﻗـﺮار داده‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﺮادرش زﻳﺮدﺳﺖ او ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﻏﺬاﻳﺶ ﺑﻪ او ﻏﺬا ﺑﺪﻫﺪ و از ﭘﻮﺷﺎك‬
‫ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ او ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ و آﻧﭽﻪ در ﺗﻮاﻧﺶ ﻧﻴﺴﺖ او را ﻣﻜﻠﻒ ﻧﺴﺎزد و اﮔﺮ آﻧﭽـﻪ در ﺗـﻮاﻧﺶ‬
‫ﻧﺒﻮد او را ﻣﻜﻠﻒ ﺳﺎﺧﺖ در اﻧﺠﺎم آن ﻛﺎر ﺑﻪ او ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم اﺑﻮذر ﭼﻜﺎر ﻛﺮد‪ ،‬ﺑﻴﺮون ﺷﺪ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺑـﻼل ﻣﻼﻗـﺎت ﻛـﺮد و از او‬
‫ﻋﺬرﺧﻮاﻫﻲ ﻛﺮد و ﺳﭙﺲ در ﺟﻠﻮي ﺑﻼل ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻧﺸﺴﺖ و ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲﺷﺪ ﺗﺎ اﻳـﻦ‬
‫ﻛﻪ ﮔﻮﻧﻪاش را ﺑﻪ ﺧﺎك ﮔﺬاﺷﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺑﻼل! ﭘﺎﻳﺖ را ﺑﺮ ﮔﻮﻧﻪام ﺑﮕﺬار‪.‬‬

‫ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺖ اﻋﺘﺮاف ﻛﻦ و ﺑﻪ آنﻫﺎ اﺻﺮار ﻧﻜﻦ‬

‫‪249‬‬

‫آري‪ ،‬ﺻﺤﺎﺑﻪ ‪ ‬در ﺧﺎﻣﻮشﺳﺎﺧﺘﻦ آﺗﺶ دﺷـﻤﻨﻲ ﻗﺒـﻞ از ﺷـﻌﻠﻪورﺷـﺪن آن اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ‬
‫ﻣﺸﺘﺎق ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻴﻦ ﺣﻀﺮت »اﺑﻮﺑﻜﺮ« و ﺣﻀﺮت »ﻋﻤﺮ« ﺑﮕﻮﻣﮕﻮﻳﻲ رخ داد و اﺑﻮﺑﻜﺮ از ﻋﻤﺮ ﺧﺸـﻤﮕﻴﻦ‬
‫ﺷﺪ‪ ،‬ﻋﻤﺮ ﻧﻴﺰ از روي ﺧﺸﻢ از او ﻛﻨﺎره ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬وﻗﺘﻲ اﺑﻮﺑﻜﺮ اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ را دﻳـﺪ‪ ،‬ﭘﺸـﻴﻤﺎن‬
‫ﺷﺪ و ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ ﺑﻪ درازا ﻧﻜﺸﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻋﻤـﺮ راه اﻓﺘـﺎد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي ﻋﻤـﺮ!‬
‫ﺑﺮاي ﻣﻦ آﻣﺮزش ﺑﺨﻮاه و ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﻪ او ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻲﻛﺮد‪ .‬اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻋﺬرﺧﻮاﻫﻲ ﻣﻲﻛـﺮد و‬
‫ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او ﻣﻲرﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش رﺳﻴﺪ و در را ﺑﻪ روي اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺑﺴـﺖ‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬
‫اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻧﺰد رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﻓﺖ‪ ،‬وﻗﺘﻲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬او را از دور دﻳﺪ ﻛﻪ ﻣـﻲآﻳـﺪ و او را‬
‫در ﺣﺎﻟﺘﻲ رﻧﮓﭘﺮﻳﺪه و ﭘﺮﻳﺸﺎن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬دوﺳﺖ ﺷﻤﺎ را ﭼﻪ ﺷﺪه ﻛـﻪ ﭘﺮﻳﺸـﺎن‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ؟ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺧﺎﻣﻮش ﻧﺸﺴﺖ و ﻫﻨﻮز ﭼﻨﺪ ﻟﺤﻈﻪاي ﻧﮕﺬﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻋﻤـﺮ از‬
‫ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﻮد ﭘﺸﻴﻤﺎن ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻠﻲ ﻗﻠﺐﻫﺎي آﻧﺎن ﺳﻔﻴﺪ ﺑﻮد ﺧﺪا از آنﻫﺎ راﺿﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﻋﻤـﺮ ﺑـﻪ‬
‫ﻣﺠﻠﺲ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﻣﺪ و ﺳﻼم ﮔﻔﺖ و در ﻛﻨﺎر او ﻧﺸﺴﺖ و داﺳـﺘﺎن را ﺑـﺮاﻳﺶ ﺑـﺎزﮔﻮ‬
‫ﻧﻤﻮد و اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ از اﺑﻮﺑﻜﺮ رويﮔﺮدان ﻧﻤﻮده و ﻋـﺬرش را ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻲ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﺧﺸﻢ او را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳـﻮل‬
‫اﷲ! ﻗﻄﻌ‪ ًĤ‬ﻣﻦ ﺳﺘﻤﮕﺮ ﺑﻮدم‪ ،‬ﻣﻦ ﺳﺘﻢ ﻛﺮدم و ﻫﻤﻮاره از ﻋﻤﺮ دﻓﺎع ﻣـﻲﻛـﺮد و ﺑـﺮاﻳﺶ ﻋـﺬر‬
‫ﻣﻲآورد و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﺷﻤﺎ دوﺳﺖ ﻣﺮا رﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ آﻳﺎ ﺷﻤﺎ دوﺳـﺖ ﻣـﺮا‬
‫ﺑﺮاي ﻣﻦ رﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ ﺑﻪ ﻳﺎد روزي ﻛﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اي ﻣﺮدم! ﻣﻦ رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ ﺳـﻮي‬
‫ﺷﻤﺎ ﻫﺴﺘﻢ و ﺷﻤﺎ ﮔﻔﺘﻴﺪ‪ :‬دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ و اﺑﻮﺑﻜﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬راﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ)‪.(1‬‬
‫ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎش از ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻧﺒﺎﺷﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدم را اﺻﻼح ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺧﻮدﺷﺎن ﻓﺎﺳـﺪﻧﺪ و ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬
‫ﺧﺮ ﺑﻪ دور آﺳﻴﺎ ﻣﻲﭼﺮﺧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ اﮔﺮ ﺗﻮ در ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺗﻮﺟﻴﻪ و اﻗﺘﺪا ﻗﺮار داﺷﺘﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ اﺳـﺘﺎد و ﻣﻌﻠـﻢ در ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻃﻼب و داﻧﺶآﻣﻮزان‪ ،‬و ﭘﺪر و ﻳﺎ ﻣﺎدر ﺑﺎ ﻓﺮزﻧـﺪاﻧﺶ ﺑـﻮدي‪ ،‬ﭘـﺲ ﺑـﺪان ﻛـﻪ ﺗـﻮ در اﻳـﻦ‬
‫‪ -1‬ﺑﺨﺎري‪.‬‬

‫‪250‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﮕﺎه ﻣﺮدم ﻗﺮار داري و ﻫﻤﻪي ﺗﻮ را زﻳﺮ ﻧﻈﺮ دارﻧﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ ﺑﺎﻳـﺪ ﺗـﺎ ﺣـﺪ ﺗـﻮان‬
‫داراي ﻧﻈﻢ ﺑﻮده و اﺳﺘﻮار ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ زن و ﺷﻮﻫﺮ در ﻣﻴﺎن ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ‪ ‬در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﻲ را ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﻫﺮﻛـﺪام ﺗﻜـﻪ ﭘﺎرﭼـﻪاي‬
‫داد ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﺎ ازار ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ردا‪ ،‬ﻟﺬا روز ﺟﻤﻌﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﺧﻄﺒﻪاي اﻳﺮاد ﻧﻤـﻮد‪.‬‬
‫در آﻏﺎز ﺧﻄﺒﻪاش ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻓﺮض ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﻦ ﺑﺸـﻨﻮﻳﺪ و اﻃﺎﻋـﺖ‬
‫ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﮔﻔﺖ‪ :‬از ﺗﻮ ﻫـﻴﭻ ﺳـﻤﻊ و ﻃـﺎﻋﺘﻲ ﺑـﺮ ﻣـﺎ ﻧﻴﺴـﺖ‪،‬‬
‫ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﺮا؟ آن ﺷﺨﺺ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﻮ ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺪام از ﻣﺎ ﻳﻚ ﭘﺎرﭼﻪ داده و ﺧـﻮدت‬
‫دو ﭘﺎرﭼﻪي ﻧﻮ ﭘﻮﺷﻴﺪهاي‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ازار و رداي ﺷﻤﺎ ﻧﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻦ‬
‫وﻗﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻪ ﻧﻤﺎزﮔﺰاران ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ ،‬ﮔﻮﻳﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺷﺨﺼﻲ ﻣﻲﮔﺸﺖ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﺸﻤﺶ ﺑـﻪ‬
‫ﭘﺴﺮش ﻋﺒﺪاﷲ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻓﺘﺎد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﻋﺒﺪاﷲ! ﺑﺮﺧﻴﺰ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻤـﺮ ﮔﻔـﺖ‪:‬‬
‫ﻣﮕﺮ ﺗﻮ ﭘﺎرﭼﻪات را ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﺪادهاي ﺗﺎ ﺑﺎ آن ﺧﻄﺒﻪ اﻳﺮاد ﻧﻤﺎﻳﻢ؟ ﻋﺒﺪاﷲ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬آﻧﮕـﺎه آن‬
‫ﺷﺨﺺ ﻧﺸﺴﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺣﺎﻻ ﻣﻲﺷﻨﻮﻳﻢ و اﻃﺎﻋﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ و اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﺑـﻪ ﭘﺎﻳـﺎن رﺳـﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺰﻳﺰ ﻣﻦ! ﺑﺮ ﻣﻦ ﻋﺠﻠﻪ ﻧﻜﻦ‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﺗﻮ ﻣﻮاﻓﻘﻢ ﻛﻪ اﺳﻠﻮب آن ﺷﺨﺺ ﻛﻪ ﺑـﺎ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤـﺮ‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮد ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺗﻌﺠـﺐ از ﻗـﺪرت ﻋﻤـﺮ اﺳـﺖ در ﺑﺮﮔـﺮﻓﺘﻦ اﻳـﻦ ﻣﻮﺿـﻊ و‬
‫ﺧﺎﻣﻮشﺳﺎﺧﺘﻦ آﺗﺶ‪.‬‬
‫در ﭘﺎﻳﺎن اﮔﺮ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ ﻣﺮدم ﻣﻼﺣﻈﺎت و ﻧﺼﻴﺤﺖﻫﺎي ﺗـﻮ را ﺑﭙﺬﻳﺮﻧـﺪ‪ ،‬وﻟـﻮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻋﻢ از زن‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪ و ﺧﻮاﻫﺮ‪ ،‬اول ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮ ﺑـﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧـﻪ ﻛﺒـﺮ و ﻏـﺮور در‬
‫ﻣﻘﺎﺑﻞ آنﻫﺎ ﻧﺼﻴﺤﺖ آﻧﺎن را ﺑﭙﺬﻳﺮي‪.‬‬
‫ﭼﻪﻗﺪر ﺷﻮﻫﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮش ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪان ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻦ‪ ،‬ﻏﺬا را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﭙﺰ‪ ،‬ﺗﺎ ﻛﻲ‬
‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﺗﻮ ﺑﮕﻮﻳﻢ‪ :‬اﺗﺎق ﺧﻮاب ﻣﺮا ﻣﺮﺗﺐ ﻛﻦ‪ ،‬و ﻫﻤﻮاره زن ﺑﺎ ﻛﻤﺎل آراﻣﺶ و ﺑﺰرﮔﻮاري ﺑـﻪ‬
‫او ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬آﻗﺎ ﭼﺸﻢ‪ ،‬ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑـﺎش‪ ،‬اﻧﺸـﺎء اﷲ‪ ،‬ﺣـﻖ ﺑـﺎ ﺷﻤﺎﺳـﺖ‪ .‬روزي زن ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان‬
‫ﺧﻴﺮﺧﻮاﻫﻲ و ﻧﺼﻴﺤﺖ ﺑﻪ او ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻮﻗﻊ اﻣﺘﺤﺎن ﺑﭽﻪﻫﺎ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺣﻀﻮر ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺎز دارﻧـﺪ‪،‬‬
‫ﭘﺲ ﻫﺮﮔﺎه ﻧﺰد دوﺳﺘﺎﻧﺖ رﻓﺘﻲ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻧﻜﻦ‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ ﺷﻮﻫﺮ ﺣﻮﺻـﻠﻪي ﺷـﻨﻴﺪن اﻳـﻦ ﺳـﺨﻦ را‬

‫ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺖ اﻋﺘﺮاف ﻛﻦ و ﺑﻪ آنﻫﺎ اﺻﺮار ﻧﻜﻦ‬

‫‪251‬‬

‫ﻧﺪارد و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﺪ؛ ﻣﮕﺮ ﺗﻮ ﺑﺮاي آنﻫﺎ وﻗﺖ ﻧﺪاري؟ ﻣﻦ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﺑﻜﻨﻢ ﻳﺎ ﻧﻜﻨﻢ‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﻪ ﺗـﻮ‬
‫ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺗﻮ در ﻛﺎر ﻣﻦ دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻜﻦ!!‬
‫ﺗﻮ را ﺑﻪ ﺧﺪا ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﮕﻮ‪ :‬ﺑﻌﺪ از اﻳـﻦ ﻣـﺎﺟﺮا ﭼﮕﻮﻧـﻪ اﻳـﻦ ﺷـﺨﺺ ﻣـﻲﺧﻮاﻫـﺪ زﻧـﺶ‬
‫ﻧﺼﻴﺤﺖ وي را ﺑﭙﺬﻳﺮد؟‬
‫آري‪ ،‬ﻫﻮﺷﻴﺎر ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻜﺎفﻫﺎي دﻳﻮارش را ﻣﺴﺪود ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺮدم ﻧﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑـﻪ‬
‫داﺧﻞ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﻧﮕﺎه ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺠﺎﻟﻲ ﺑﺮاي ﺷﻚ و ﺗﺮدﻳﺪ ﻣﺮدم در ﺧﻮد ﺑﺎﻗﻲ ﻧﮕﺬار‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎدم ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﺟﻨﺒﺶﻫﺎي دﻋﻮي‪ ،‬از ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪاي از دﻋـﻮﺗﮕﺮان دﻋـﻮت ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻤﻞ آورد ﺗﺎ در آﻟﺒﺎﻧﻲ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ اﻳﺮاد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬رﺋﻴﺲ ﻣﺮاﻛﺰ دﻋﻮي آﻟﺒـﺎﻧﻲ در اﻳـﻦ اﺟﺘﻤـﺎع‬
‫ﺣﻀﻮر داﺷﺖ‪ .‬ﻣﺎ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮدﻳﻢ‪ ،‬دﻳﺪﻳﻢ در ﭼﻬﺮهاش ﻳﻚ ﺗﺎر رﻳﺶ وﺟﻮد ﻧـﺪارد‪ ،‬ﻣـﺎ از‬
‫روي ﺗﻌﺠﺐ ﺑﻪ او ﻧﮕﺎه ﻛﺮدﻳﻢ! زﻳﺮا ﻋﺎدت ﺑﺮ اﻳـﻦ ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺷـﺨﺺ دﻋـﻮﺗﮕﺮ ﺑـﻪ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺸﺎت ﻧﺒﻮي ﻣﺘﻤﺴﻚ ﺑﻮده و رﻳﺸﺶ را ﻧﮕﻪ ﻣﻲدارد‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻘﺪاري ﻛﻤﻲ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ‬
‫ﭼﻪ ﺑﺮﺳﺪ ﺑﻪ ﺣﺎل رﺋﻴﺲ دﻋﻮﺗﮕﺮان؟!‬
‫وﻗﺘﻲ ﺟﻠﺴﻪ آﻏﺎز ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬وي ﺑﺎ ﺧﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺮادران! ﻣﻦ ﺑﻲرﻳـﺶ ﻫﺴـﺘﻢ واﺻـﻼً‬
‫ﺑﺮاﻳﻢ رﻳﺶ ﺑﻴﺮون ﻧﻤﻲآﻳﺪ وﻗﺘﻲ ﺟﻠﺴﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﺪﻫﻴﺪ‪ .‬ﻣﺎ‬
‫ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻧﻤﻮده و از او ﺳﭙﺎﺳﮕﺰاري ﻛﺮدﻳﻢ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑـﺮو و ﺑـﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑﻨﮕـﺮ‪ ،‬در آن ﺣـﺎل ﻛـﻪ در ﻳﻜـﻲ از‬
‫ﺷﺐﻫﺎي رﻣﻀﺎن ﻣﻌﺘﻜﻒ اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻤﺴﺮش »ﺻﻔﻴﻪ« دﺧﺘﺮ »ﺣﻴﻲ« ﺑﻪ دﻳﺪﻧﺶ ﻣﻲآﻳﺪ و اﻧﺪﻛﻲ‬
‫ﻧﺰد او ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺮود‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﻤﻲﺧﻮاﻫﺪ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬
‫او در ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﺷﺐ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ او را ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﺮاه او در راه ﻣﻲرود و از ﻛﻨﺎر دو ﻧﻔﺮ از اﻧﺼﺎر ﻣﻲﮔـﺬرد »وﻗﺘـﻲ آنﻫـﺎ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬را‬
‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻨﺪ ﻛﻪ زﻧﻲ ﻫﻤﺮاه اوﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺧـﻮﻳﺶ ﻣـﻲاﻓﺰاﻳﻨـﺪ‪ ،‬رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺑـﻪ آن دو‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬آرام ﺑﺎﺷﻴﺪ اﻳﻦ ﺻﻔﻴﻪ دﺧﺘﺮ ﺣﻴﻲ اﺳﺖ‪ .‬آن دو ﻧﻔﺮ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺳﺒﺤﺎن اﷲ!‬

‫‪252‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﻳﻌﻨﻲ‪ :‬آﻳﺎ ﻣﻌﻘﻮل اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ در ﻣﻮرد ﺷﻤﺎ ﺷﻚ ﺑﻜﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه ﺷـﻤﺎ زن‬
‫ﺑﻴﮕﺎﻧﻪاي ﺑﺎﺷﺪ!‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺷﻴﻄﺎن در ﺑﺪن اﻧﺴﺎن ﻫﻤﭽﻮن ﺟﺮﻳﺎن ﺧﻮن ﮔﺮدش ﻣﻲﻛﻨـﺪ‬
‫و ﻣﻦ ﺗﺮﺳﻴﺪم ﻛﻪ در دل ﺷﻤﺎ ]اﻧﺪﻳﺸﻪي[ ﺑﺪي ﻧﻴﻨﺪازد‪ .‬ﻳﺎ ﭼﻴﺰ دﻳﮕﺮي ﮔﻔﺖ)‪.(1‬‬

‫ﺷﺠﺎﻋﺖ‪...‬‬
‫»ﺷﺠﺎﻋﺖ اﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ ﺑﺮ اﺷﺘﺒﺎﻫﺖ اﺻﺮار ﻛﻨﻲ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺷﺠﺎﻋﺖ آن اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ آن‬
‫اﻋﺘﺮاف ﻛﻨﻲ و دو ﻣﺮﺗﺒﻪ آن را ﺗﻜﺮار ﻧﻜﻨﻲ«‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪.‬‬

‫ﻛﻠﻴﺪﻫﺎي اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت‬
‫ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﻳﻚ ﻓﻨﻲ اﺳـﺖ و ﻫـﺮ دروازهاي ﻛﻠﻴـﺪي دارد و دلﻫـﺎ دروازهﻫـﺎﻳﻲ‬
‫دارﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﻣﺮﺗﻜﺐ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺰرﮔﻲ ﺷﺪ و ﺧﺒﺮ آن در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓﺖ و ﻣﺮدم‬
‫ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻮ ﭼﻪ ﻋﻜﺲ اﻟﻌﻤﻠﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻲ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻮ آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﭼﻴﺰي ﻣﺸـﻐﻮل دار‬
‫ﺗﺎ ﻓﺮﺻﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺟﺮﻳﺎن و ﻣﻮﺿﻮع داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻲ و ﻧﻴﺰ ﺟﺮأت ﺑـﻪ اﻧﺠـﺎم ﭼﻨـﻴﻦ‬
‫ﻛﺎري ﭘﻴﺪا ﻧﻜﻨﺪ ﻳﺎ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭼﻨﻴﻦ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﻋﺎدت ﻧﻜﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻫﻤﺮاه ﻳﺎراﻧﺶ ﺑﻪ ﻏﺰوه »ﺑﻨﻲ ﻣﺼﻄﻠﻖ« رﻓـﺖ‪ .‬ﻫﻨﮕـﺎم ﺑﺮﮔﺸـﺖ از ﺟﻬـﺎد‬
‫ﺑﺮاي اﺳﺘﺮاﺣﺖ در ﻣﻜﺎﻧﻲ اﻳﺴﺘﺎدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ ﻏﻼﻣﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﺟﻬﺠﺎه ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد« ﻓﺮﺳـﺘﺎدﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺑﺮاﻳﺸﺎن از ﭼﺎه آب ﺑﻴﺎورد و اﻧﺼﺎر ﻧﻴﺰ ﻏﻼﻣﻲ را ﺑﻪ ﻧﺎم »ﺣﺴﺎن ﺑﻦ وﺑﺮ ﺟﻬﻨﻲ« ﻓﺮﺳـﺘﺎدﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺑﺮاﻳﺸﺎن آب ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ دو ﺧﺪﻣﺘﮕﺰار ﺑﺎﻫﻢ درﮔﻴﺮ ﺷـﺪه و ﺑـﻪ ﻫﻤـﺪﻳﮕﺮ ﻟﮕـﺪ زدﻧـﺪ‪.‬‬
‫»ﺟﻬﻨﻲ« ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬اي ﺟﻤﺎﻋﺖ اﻧﺼﺎر! و ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ‪.‬‬
‫ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر ﺑﺮآﺷﻔﺘﻨﺪ و اﺧـﺘﻼف ﺷـﺪت ﮔﺮﻓـﺖ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ آنﻫـﺎ از ﺟﻨـﮓ‬
‫ﺑﺮﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﺴﻠﺢ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ آنﻫﺎ را آرام ﻧﻤﻮدﻧﺪ اﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮا ﺑﻪ رگ ﻏﻴـﺮت آنﻫـﺎ‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد و »ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ اﺑﻲ ﺑﻦ ﺳﻠﻮل« ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪه و ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد در ﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺟﻤﻌـﻲ از‬
‫ﻗﻮﻣﺶ از اﻧﺼﺎر در ﭘﻴﺮاﻣﻮن او ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﭼﻨـﻴﻦ ﻛﺮدﻧـﺪ! اﻳـﻦﻫـﺎ در دﻳﺎرﻣـﺎن ﺑـﺎ ﻣـﺎ‬
‫ﻣﻲﺳﺘﻴﺰﻧﺪ و ﺑﺮﺗﺮي ﻣﻲﺟﻮﻳﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻣ‪‬ﺜَﻞ ﻣﺎ و ﮔﻠﻴﻢ ﭘﻮﺷﺎن اﻳﻦ ﻗـﺮﻳﺶ ﻫﻤـﺎن ﻣﺜـﺎﻟﻲ‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪» :‬ﺳﮓ ﺧﻮد را ﭘﺮورش ﺑﺪه ﺗﺎ ﺗﻮ را ﺑﻪ درد و آن را ﮔﺮﺳﻨﻪ ﻧﮕﻪ دار ﺗـﺎ از‬
‫ﺗﻮ ﭘﻴﺮوي ﻛﻨﺪ« ﺳﭙﺲ اﻳﻦ ﺧﺒﻴﺚ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! ﭼﻮن ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ رﺳـﻴﻢ ﻋﺰﻳـﺰان‪ ،‬اﻓـﺮاد‬
‫ﺧﻮار را از آن ﺑﻴﺮون ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد‪ .‬آﻧﮕﺎه رو ﺑﻪ اﻓﺮاد ﺣﺎﺿﺮ در آﻧﺠﺎ ﻛﺮد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬ﺧﻮدﺗـﺎن‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮد ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺮدﻳﺪ‪ .‬آنﻫﺎ را در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺧﻮد ﺟﺎي دادﻳﺪ و اﻣﻮالﺗﺎن را ﺑﻴﻦ آنﻫـﺎ‬
‫ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮدﻳﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ! اﮔﺮ از ﻳﺎري آنﻫﺎ دﺳﺖ ﺑﺮدارﻳـﺪ ﺑـﻪ ﺳـﺮزﻣﻴﻦﻫـﺎي دﻳﮕـﺮ‬

‫‪254‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻣﻲروﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻮاره اﻳﻦ ﺧﺒﻴﺚ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﻲﻛﺮد و زﻫﺮه ﭼﺸﻢ ﻧﺸﺎن ﻣﻲداد و ﻣﻨﺎﻓﻘﻴﻨﻲ را ﻛـﻪ در‬
‫ﭘﻴﺮاﻣﻮن او ﺑﻮدﻧﺪ او را ﺗﺸﻮﻳﻖ و ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫در ﻣﻴﺎن اﻫﻞ ﻣﺠﻠﺲ ﭘﺴﺮﺑﭽﻪاي ﺑﻪ ﻧﺎم »زﻳﺪ ﺑﻦ ارﻗﻢ« ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧـﺰد رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫رﻓﺖ و او را از ﺳﺨﻨﺎن ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ در ﻛﻨﺎر رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻧﺸﺴـﺘﻪ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺮآﺷﻔﺖ‪ .‬ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻓﻖ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﻠﻮب زﺷﺘﻲ ﺑﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬ﺟـﺮأت ﻛـﺮده‬
‫اﺳﺖ؟ ﻋﻤﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﻛﺸﺘﻦ اﻓﻌﻲ ﺑﻬﺘﺮ از ﻗﻄﻊﻛﺮدن دﻣﺶ اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﻜﺮ ﻛﺮد ﻛـﻪ‬
‫ﻛﺸﺘﻦ اﺑﻦ ﺳﻠﻮل اﻳﻦ ﻓﺘﻨﻪ را از ﻧﻄﻔﻪاش ﺧﻔﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ ،‬اﻣﺎ اﮔﺮ ﻛﺴﻲ از ﻣﻴﺎن اﻧﺼـﺎر ﻛـﻪ‬
‫ﻗﻮم او ﻫﺴﺘﻨﺪ او را ﺑﻜﺸﺪ ﺑﻬﺘﺮ و ﻣﺴﺎﻟﻤﺖآﻣﻴﺰﺗﺮ از اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﻬـﺎﺟﺮﻳﻦ ﻛﺴـﻲ او را‬
‫ﺑﻜﺸﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺬا ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑﻪ »ﻋﺒﺎد ﺑﻦ ﺑﺸﺮ اﻧﺼﺎري« دﺳـﺘﻮر ﺑـﻮده ﺗـﺎ او را‬
‫ﺑﻜﺸﺪ‪ .‬اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬داراي ﺣﻜﻤﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﻮد؛ زﻳﺮا آنﻫﺎ از ﻧﺒـﺮد ﺑﺮﮔﺸـﺘﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ و‬
‫ﻫﻨﻮز ﻣﺮدم ﻣﺴﻠﺢ ﺑﻮدﻧﺪ و دلﻫﺎﻳﺸﺎن ﭘﺮ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮد ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬اي ﻋﻤﺮ! ﻣﺒﺎدا ﻣﺮدم ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻳﺎران ﺧﻮدش را ﻣﻲﻛﺸﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻪ اي ﻋﻤﺮ! ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺮدم دﺳﺘﻮر ﺑﺪه ﺗﺎ از اﻳﻨﺠﺎ ﻛﻮچ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﺗﺎزه ﻓﺮود آﻣﺪه و ﺳﺎﻳﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻄﻮر آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬در ﺷـﺪت ﮔﺮﻣـﺎ و‬
‫ﺗﭙﺶ ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺑﻪ آنﻫﺎ دﺳﺘﻮر ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﻋﺎدت اﻳﺸﺎن ﻧﺒﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ در‬
‫ﺷﺪت ﮔﺮﻣﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﻛﻮچ ﻛﺮدﻧﺪ و ﺑﻪ »ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﺳﻠﻮل« ﺧﺒﺮ رﺳﻴﺪ ﻛﻪ »زﻳﺪ ﺑـﻦ ارﻗـﻢ« ﺳـﺨﻨﺎن او را‬
‫ﺷﻨﻴﺪه و ﺑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬رﺳﺎﻧﻴﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﻧﺰد آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬آﻣـﺪ و ﺑـﻪ ﺧـﺪا ﻗﺴـﻢ ﻳـﺎد‬
‫ﻣﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﻣﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﮕﻔﺘﻢ و ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺨﻨﻲ ﺑﺮ زﺑﺎن ﻧﻴﺎوردم‪ ،‬اﻳﻦ ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺑﺮ ﻣﻦ دروغ ﺑﺴﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬اﺑﻦ ﺳﻠﻮل رﺋﻴﺲ ﻃﺎﺋﻔﻪاش ﺑﻮد و از وﺟﺎﻫﺖ و ﺷﺮاﻓﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻛﻠﻴﺪﻫﺎي اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت‬

‫‪255‬‬

‫اﻧﺼﺎر ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ در ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ دﭼﺎر وﻫﻢ و اﺷـﺘﺒﺎه‬
‫ﮔﺮدﻳﺪه و آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺮد ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و ﻫﻤـﻮاره از اﺑـﻦ ﺳـﻠﻮل دﻓـﺎع‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺳﻮار ﺑـﺮ ﺣﻴـﻮاﻧﺶ در ﺣﺮﻛـﺖ ﺑـﻮد و ﺑـﻪ ﻫﻴﭽﻜـﺪام از آﻧـﺎن ﺗﻮﺟـﻪ‬
‫ﻧﻤﻲﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻳﻜﻲ از ﺳﺮداران اﻧﺼﺎر ﺑﻪ ﻧﺎم »أﺳﻴﺪ ﺑﻦ ﺣﻀﻴﺮ« آﻣﺪ و ﺑﺎ ﻧﺒـﻮت ﺑـﻪ‬
‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻪ و ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺷـﻤﺎ در وﻗـﺖ ﺑـﺪي ﺣﺮﻛـﺖ ﻛﺮدﻳـﺪ ﻛـﻪ در‬
‫ﮔﺬﺷﺘﻪ در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻲﻛﺮدﻳﺪ‪.‬‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ او روي ﻛﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﮕﺮ ﻧﺸﻨﻴﺪهاي ﻛﻪ دوﺳﺖ ﺷﻤﺎ ﭼﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳـﺖ؟‬
‫أﺳﻴﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﺪام دوﺳﺖ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ أﺑﻲ‪.‬‬
‫»أﺳﻴﺪ« ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﭼﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ؟ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺑﻦ اﺑﻲ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﭼـﻮن ﺑـﻪ‬
‫ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺎزﮔﺮدد و ﻋﺰﻳﺰان‪ ،‬اﻓﺮاد ﺧﻮار و زﺑﻮن را از ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﻴﺮون ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻟﺤﻈـﻪ‬
‫أﺳﻴﺪ ﺑﺮآﺷﻔﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴـﺪ ﻣـﻲﺗﻮاﻧﻴـﺪ اﺑـﻦ اﺑـﻲ را از‬
‫ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﻴﺮون ﻛﻨﻴﺪ و ﺑﻪ ﺧﺪا او ذﻟﻴﻞ و ﺧﻮار‪ ،‬و ﺷﻤﺎ ﻋﺰﻳﺰ و ﮔﺮاﻣﻲ ﻫﺴﺘﻲ‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه اﺳﻴﺪ ﺧﻮاﺳﺖ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬را آرام ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﷲ! ﺑـﺎ ﻋﺒـﺪاﷲ ﺑـﻦ‬
‫اﺑﻲ ﻣﺪارا ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺷﻤﺎ را ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺑﻴﺎورد‪ ،‬ﻗﻮﻣﺶ ﺟﻮاﻫﺮات را ﺑﻪ‬
‫رﺷﺘﻪ ﻣﻲﻛﺸﻴﺪﻧﺪ ﺗﺎ او را ﺗﺎﺟﮕﺰاري ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و او ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺷـﺎﻫﻲاش را ﺳـﻠﺐ‬
‫ﻧﻤﻮدهاﻳﺪ‪ .‬در اﻳﻦ وﻗﺖ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺎ ﺳﻮاري ﺑﻪ راﻫﺶ اداﻣﻪ دادﻧﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮدم اﺳﺒﺎبﺷﺎن را ﺟﻤﻊ ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻋﺪهاي ﺑـﻪ ﺳـﻮاري ﺧـﻮﻳﺶ‬
‫ﺳﻮار ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﻛﻢ ﻛﻢ داﺷﺖ در ﻣﻴﺎن ﻟﺸﻜﺮ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲﺷﺪ و ﻣﻮﺿـﻮع ﺑﺤـﺚ‬
‫ﻣﺮدم ﻗﺮار ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﭼﺮا ﻣﺎ در اﻳﻦ وﻗﺖ ﻛﻮچ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ؟ اﺑﻦ اﺑﻲ ﭼﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ؟ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ او ﺗﻌﺎﻣـﻞ ﻛﻨـﻴﻢ؟‬
‫اﺑﻦ اﺑﻲ راﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻪ ﻧﻪ او دروغ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﻮاره ﺷﺎﻳﻌﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣـﻲﺷـﺪ و در‬
‫ﺳﺨﻨﺎن ﻛﻢ و زﻳﺎد ﻣﻲﺷﺪ و ﻟﺸﻜﺮ دﭼﺎر اﺿﻄﺮاب و ﺳﺮاﺳﻴﻤﮕﻲ ﺷـﺪه ﺑـﻮد‪ .‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬

‫‪256‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آنﻫﺎ در ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺮﮔﺸﺖ از ﻧﺒﺮد ﺑﻮدﻧﺪ و از ﻛﻨﺎر ﻗﺒﺎﻳﻞ دﺷﻤﻦ ﻛﻪ در ﻛﻤﻴﻦ آنﻫـﺎ ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬رد‬
‫ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮد ﻧﺰدﻳﻚ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻟﺸﻜﺮ از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪه ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪،‬‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ آنﻫﺎ را از اﻳﻦ ﻣﺸـﻜﻞ و از ﻣﻨﺎﻗﺸـﻪ و ﻓـﺮورﻓﺘﻦ در اﻳـﻦ ﻣﻮﺿـﻮع ﺑـﻪ ﻛـﺎر‬
‫دﻳﮕﺮي ﻣﺼﺮوف ﻧﻤﺎﻳﺪ؛ ﭼﻮن ﺑـﻪ ﮔﺮﻣـﺎ و ﺗـﭙﺶ آن ﻣـﻲاﻓﺰاﻳﻨـﺪ و آﺗـﺶ ﻓﺘﻨـﻪ را در ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ و اﻧﺼﺎر ﺷﻌﻠﻪور ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮدم ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ در ﭼﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر ﻫـﻢ ﮔـﺮد آﻳﻨـﺪ و‬
‫در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ آﻓﺘﺎب ﺑﺎﻻي ﺳﺮ آنﻫﺎ ﺑﻮد‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در آن روز ﻣﺮدم را ﺣﺮﻛـﺖ داد‬
‫و ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﻏﺮوب ﻛـﺮد و ﻣـﺮدم ﻓﻜـﺮ ﻣـﻲﻛﺮدﻧـﺪ در‬
‫ﺟﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ ﻧﻤﺎز و اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﺗﻮﻗﻒ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺟﺰ ﭼﻨﺪ دﻗﻴﻘﻪاي ﻛـﻪ ﻧﻤـﺎز‬
‫ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ ﻓﺮود ﻧﻴﺎﻣﺪ و ﺑﻌﺪ از آن دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪ و ﺗﻤـﺎم اﻳـﻦ ﺷـﺐ در ﺣﺮﻛـﺖ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺻﺒﺢ ﻛﺮدﻧﺪ و آﻧﮕﺎه ﺟﻬﺖ ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ ﻓﺮود آﻣﺪ و ﺑﺎز دﺳﺘﻮر داد ﺗـﺎ ﻛـﻮچ‬
‫ﻛﻨﻨﺪ و اﺻﺤﺎب ﺻﺒﺢ آن روز ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻮد اداﻣﻪ دادﻧـﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺧﺴـﺘﻪ ﺷـﺪﻧﺪ و‬
‫ﺧﻮرﺷﻴﺪ آزارﺷﺎن ﻣﻲداد‪ .‬وﻗﺘﻲ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬اﺣﺴﺎس ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻓﺸﺎر و ﺧﺴﺘﮕﻲ آنﻫﺎ‬
‫را ﺑﻪ ﺳﺘﻮه درآورده و ﺗﻮان ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬دﺳـﺘﻮر داد در ﺟـﺎﻳﻲ ﻓـﺮود آﻳﻨـﺪ‪ .‬در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﺪنﺷﺎن ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺘﻨﺪ و رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻓﻘﻂ ﺑـﺪﻳﻦ‬
‫ﻋﻠﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺎري ﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺮدم را از ﮔﻔﺘﮕﻮ و ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎزدارﻧـﺪ‪ .‬ﺳـﭙﺲ‬
‫آنﻫﺎ را ﺑﻴﺪار ﻧﻤﻮد و ﺑﺎز ﻛﻮچ ﻛﺮدﻧﺪ و ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ در ﺣﺮﻛـﺖ ﺑﻮدﻧـﺪ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻣﺪﻳﻨـﻪ‬
‫رﺳﻴﺪﻧﺪ و ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﺎﻧﻪ و اﻫﻞﺷﺎن ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫و در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﻮره ﻣﻨﺎﻓﻘﻴﻦ را ﻓﺮود آورد‪:‬‬
‫﴿‪ß⎦É⎩!#t“yz ¬!uρ 3 (#θ‘ÒxΖtƒ 4_®Lym «!$# ÉΑθß™u‘ y‰ΨÏã ô⎯tΒ 4’n?tã (#θà)ÏΖè? Ÿω tβθä9θà)tƒ t⎦⎪Ï%©!$# ãΝèδ‬‬
‫‪ÏπoΨƒÏ‰yϑø9$# ’n<Î) !$oΨ÷èy_§‘ ⎦È⌡s9 tβθä9θà)tƒ ∩∠∪ tβθßγs)øtƒ Ÿω t⎦⎫É)Ï≈uΖãΚø9$# £⎯Å3≈s9uρ ÇÚö‘F{$#uρ ÏN≡uθ≈yϑ¡¡9$#‬‬

‫ﻛﻠﻴﺪﻫﺎي اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت‬

‫‪257‬‬

‫‪Ÿω š⎥⎫É)Ï≈oΨßϑø9$# £⎯Å3≈s9uρ š⎥⎫ÏΖÏΒ÷σßϑù=Ï9uρ ⎯Ï&Î!θß™tÏ9uρ ä﨓Ïèø9$# ¬!uρ 4 ¤ΑsŒF{$# $pκ÷]ÏΒ –“tãF{$#  ∅y_Ì÷‚ã‹s9‬‬

‫‪] ﴾∩∇∪ tβθßϑn=ôètƒ‬اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﻮن‪.[8 – 7 :‬‬
‫»آﻧﺎن ﻫﻤﺎن ﺑﺪﻛﺎراﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﺑﺮ ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻦ اﻧﻔﺎق ﻧﻜﻨﻴﺪ ﺗﺎ از اﻃﺮاف ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ‬
‫ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺮاث آﺳﻤﺎنﻫـﺎ و زﻣـﻴﻦ )ﻛﻠﻴـﺪ رزق و روزيﺧـﻮران( از آن‬
‫ﺧﺪاﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﻨﺎﻓﻘﺎن ﺣﻜﻤﺖ و ﺗﻘﺪﻳﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻧﻤﻲداﻧﻨﺪ‪ .‬ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬اﮔـﺮ )از اﻳـﻦ ﻏـﺰوه‬
‫ﺑﻨﻲ ﻣﺼﻄﻠﻖ( ﺑﺮﮔﺮدﻳﻢ و ﺑﻪ ﺷﻬﺮ و دﻳﺎر ﺧﻮد ﺑﺮﺳﻴﻢ‪ ،‬ﻋﺰﻳﺰان‪ ،‬ذﻟﻴﻼن را ﺑﻴﺮون ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد!‬
‫و اﻗﺘﺪار و ﻋﺰت ﺗﻨﻬﺎ از آن ﺧﺪا و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬و ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﻨﺎﻓﻘﺎن از ﺑﺲ ﻛﻪ ﻧـﺎدان و‬
‫ﻣﻐﺮورﻧﺪ ﻧﻤﻲﻓﻬﻤﻨﺪ«‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬اﻳﻦ آﻳﺎت را ﺗﻼوت ﻛﺮد و ﺳـﭙﺲ ﮔـﻮش آن ﭘﺴـﺮﺑﭽﻪ »زﻳـﺪ ﺑـﻦ‬
‫ارﻗﻢ« را ﮔﺮﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫اﻳﻦ ﻛﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﭽﻪ ﮔﻮﺷﺶ ﺷﻨﻴﺪه ﺑﻮد ﺧﺪاوﻧﺪ آن را ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻧﻤـﻮد‪ .‬آﻧﮕـﺎه ﻣـﺮدم‬
‫ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﺎﺳﺰاﮔﻮﻳﻲ و ﺳﺮزﻧﺶ ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﺳﻠﻮل ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬رو‬
‫ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﻧﻤﻮده و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺒﻴﻦ اي ﻋﻤﺮ! اﮔﺮ آن روزي ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻲ او را ﺑﻜـﺶ‪ ،‬ﻣـﻦ او‬
‫را ﻣﻲﻛﺸﺘﻢ‪ ،‬ﻣﻤﻜﻦ ﺑﻮد اﻓﺮادي واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن داده و رﻧﺠﻴﺪهﺧﺎﻃﺮ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﮔـﺮ اﻳﻨـﻚ‬
‫اﮔﺮ ﻫﻤﺎﻧـﺎن را ﺑـﻪ ﻛﺸـﺘﻨﺶ دﺳـﺘﻮر دﻫـﻢ ﺑـﻲﭼـﻮن و ﭼـﺮا او را ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﻛﺸـﺖ‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬
‫آﻧﺤﻀﺮت‪ ‬ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻋﻜﺲ اﻟﻌﻤﻠﻲ ﻧﺸﺎن ﻧﺪاد‪.‬‬
‫و ﮔﺎﻫﻲ اﺷﺘﺒﺎه و ﺧﻄﺎﻳﻲ در ﺟﻠﻮ ﻣﺮدم رخ ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز ﻫﺴﺖ ﺷﻤﺎ آن را ﺑﺎ ﺷـﻴﻮهي‬
‫ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ اﻧﻜﺎر ﻧﻤﺎﻳﻲ اﮔﺮﭼﻪ در ﺟﻠﻮ ﻣﺮدم ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﺎ اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و در اﻳﻦ اﻳﺎم ﻣﺮدم ﺑـﻪ ﻗﺤﻄـﻲ و ﻛﻤﺒـﻮد‬
‫ﺑﺎران و زراﻋﺖ و ﻛﺸﺎورزي ﻣﻮاﺟﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻳﻚ اﻋﺮاﺑﻲ آﻣﺪ و ﻋﺮض ﻛﺮد‪ :‬ﻳـﺎ‬
‫رﺳﻮل اﷲ! اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﻨﮓ آﻣﺪه و اﻫﻞ و ﻋﻴﺎﻟﺸﺎن ﺗﺒﺎه ﮔﺸﺘﻨﺪ و اﻣﻮالﺷﺎن از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻨـﺪ و‬
‫ﭼﻬﺎرﭘﺎﻳﺎن ﻫﻼك ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬از ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي ﻣﺎ ﻃﻠﺐ ﺑـﺎران ﻛـﻦ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧـﺎ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ ﺗـﻮ از اﷲ‬
‫ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ و ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﷲ از ﺗﻮ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﻲﺟﻮﻳﻴﻢ‪.‬‬

‫‪258‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫وﻗﺘﻲ رﺳﻮل اﷲ ‪ ‬اﻳﻦ ﺳﺨﻦ وي را ﺷﻨﻴﺪ ﭼﻬﺮه ﻣﺒﺎرﻛﺶ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺷﺪ‪.‬‬
‫زﻳﺮا ﺷﻔﺎﻋﺖ و واﺳﻄﻪ از ادﻧﻲ ﺑﻪ اﻋﻠﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد‪ :‬ﺧﺪاوﻧـﺪ‬
‫در ﻧﺰد ﻣﺨﻠﻮﻗﺶ ﺷﻔﺎﻋﺖ و ﺳﻔﺎرش ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ آنﻫﺎ را دﺳﺘﻮر ﻣﻲدﻫﺪ؛ زﻳـﺮا او‬
‫ﺑﺮﺗﺮ و ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪﺗﺮ از اﻳﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ آﻧﺤﻀﺮت ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺗﻘﺪﻳﺲ و ﺑﻴﺎن ﺷﻜﻮه و ﻋﻈﻤﺖ‬
‫اﷲ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎر ﺑﺎر ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺳﺒﺤﺎن اﷲ‪ ...‬ﺳﺒﺤﺎن اﷲ‪...‬‬
‫ﻫﻤﻮاره ﺗﺴﺒﻴﺢ اﷲ را ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻛﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ آن در ﺳﻴﻤﺎي اﺻﺤﺎﺑﺶ آﺷﻜﺎر ﮔﺮدﻳﺪ‪،‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﮔﻔﺖ‪ :‬واي ﺑﺮ ﺗﻮ! ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﷲ ﻧﺰد ﻛﺴﻲ از ﻣﺨﻠﻮﻗﺶ ﺳﻔﺎرش ﻛﺮده ﻧﻤﻲﺷـﻮد؛‬
‫زﻳﺮا ﺷﺄن و ﻣﺮﺗﺒﻪ اﷲ ﺑﺰرﮔﺘﺮ از آن اﺳﺖ‪ .‬واي ﺑﺮ ﺗﻮ! آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻲ ﺧﺪا ﻛﻴﺴﺖ؟! ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻋﺮش‬
‫او ﺑﺮ آﺳﻤﺎنﻫﺎﻳﺶ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﻜﻞ اﺳﺖ‪ .‬و آﻧﮕﺎه ﺑﻪ اﻧﮕﺸﺘﺎﻧﺶ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺒﻪاي ﻛـﻪ ﺑـﺮ آن اﺳـﺖ‬
‫اﺷﺎره ﻧﻤﻮد‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻋﺮش ﺑﺮ اﺛﺮ ﺷﻜﻮه و ﻋﻈﻤﺖ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺑﺴﺎن ﻛﺠﺎوه ﺷﺘﺮ ﺑﺮ ﺳﻮار‬
‫ﺻﺪا ﻣﻲدﻫﺪ)‪.(1‬‬
‫اﻣﺎ اﮔﺮ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ از ﻳﻚ ﻧﻔﺮ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ او ﺑﻪ ﭼﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎﺷﺪ؟‬
‫روزي رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧـﻪ ﻋﺎﻳﺸـﻪ ل آﻣـﺪ‪ ،‬ﻛﻔـﺶﻫـﺎ را از ﭘﺎﻫـﺎ ]ي ﻣﺒـﺎرﻛﺶ[‬
‫درآورد و رداﻳﺶ را ﮔﺬاﺷﺖ و ﺑﻪ رﺧﺘﺨﻮاﺑﺶ دراز ﻛﺸﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻮد ﺗﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ‬
‫ﮔﻤﺎن ﺑﺮد ﻋﺎﻳﺸﻪ ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ردا و ﻛﻔﺶﻫﺎﻳﺶ را آﻫﺴـﺘﻪ آﻫﺴـﺘﻪ‬
‫ﭘﻮﺷﻴﺪ و ﺑﻲﺻﺪا در را ﺑﺎز ﻛﺮد و ﺑﻴﺮون ﺷﺪ و در را ﺑﺴﺖ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻋﺎﻳﺸﻪ اﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ را دﻳﺪ‪،‬‬
‫ﻏﻴﺮت زﻧﺎﻧﮕﻲ داﻣﻨﮕﻴﺮ او ﺷﺪ و ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺒﺎدا ﻧﺰد دﻳﮕـﺮ زﻧـﺎن و ﻫﻤﺴـﺮاﻧﺶ ﻧـﺮود‪ ،‬ﻟـﺬا‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﻋﺒﺎ و ﭼﺎدرش را ﭘﻮﺷﻴﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎﻟﺶ راه اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛـﻪ رﺳـﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ او ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬در ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﺷﺐ راه ﻣﻲرﻓﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن ﺑﻘﻴﻊ آﻣﺪ‬
‫و در آﻧﺠﺎ اﻳﺴﺘﺎد و ﺑﻪ ﻗﺒﻮر اﺻﺤﺎﺑﺶ ﻧﮕﺎه ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬آﻧﺎن ﻛﻪ زﻧﺪﮔﻲﺷﺎن را ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت ﺳﭙﺮي‬
‫ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﺎﻫﺪ از دﻧﻴﺎ رﻓﺘﻨﺪ و در زﻳﺮ ﺧﺎك ﮔﺮد آﻣﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ ذاﺗـﻲ ﻛـﻪ از ﻧﻬـﺎن و‬
‫آﺷﻜﺎر ﺧﺒﺮ دارد‪ ،‬از آﻧﺎن ﺧﺸﻨﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -1‬اﺑﻮداود‪.‬‬

‫ﻛﻠﻴﺪﻫﺎي اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت‬

‫‪259‬‬

‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻗﺒﻮر آنﻫﺎ ﻣﻲﻧﮕﺮﻳﺴﺖ و اﺣـﻮال آﻧـﺎن را ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﻣـﻲآورد واﻧﮕﻬـﻲ‬
‫ﺑﺮاﻳﺸﺎن دﺳﺖ دﻋﺎ ﺑﺮداﺷﺖ‪ .‬ﺑﺎز ﺑﻪ ﻗﺒﺮﻫﺎﻳﺸﺎن ﻧﮕﺎه ﻛﺮد و ﺳﭙﺲ دﺳﺖﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮد و‬
‫ﺑﺮاﻳﺸﺎن دﻋﺎ ﻧﻤﻮد ﺑﺎز اﻧﺪﻛﻲ درﻧﮓ ﻧﻤﻮد و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺳﻮم دﺳﺖﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮد و ﺑﺮاﻳﺸـﺎن‬
‫آﻣﺮزش ﻃﻠﺒﻴﺪ و ﺗﺎ ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﻲ اﻳﺴﺘﺎد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ از دور ﻧﻈـﺎرهﮔـﺮ ﺑـﻮد‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬روﻳﺶ را ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪ و ﺑﻪ ﻃﺮف ﺧﺎﻧﻪ رواﻧﻪ ﺷﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻲ ﻋﺎﻳﺸﻪ اﻳـﻦ ﺻـﺤﻨﻪ را‬
‫دﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻋﻘﺐ ﺑﺮﮔﺸﺖ از ﺗﺮس اﻳﻦ ﻛﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﻣﺘﻮﺟﻪ او ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﺤﻀـﺮت ‪‬‬
‫ﺳﺮﻋﺘﺶ را ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﺮد و ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺧﻮد اﻓﺰود و ﺑﺎز رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪ ‬دوان دوان‬
‫ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد و ﻋﺎﻳﺸﻪ ﻧﻴﺰ دوﻳﺪ ﺑﺎز آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺧﻮد ﺷـﺪت ﺑﺨﺸـﻴﺪ و ﻋﺎﻳﺸـﻪ‬
‫ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻋﺎﻳﺸﻪ زودﺗﺮ وارد ﺧﺎﻧﻪ ﺷﺪ و ﻋﺒﺎ و ﭼﺎدرش را ﻛﺸـﻴﺪ و ﺑـﻪ رﺧﺘﺨـﻮاب ﺑـﻪ‬
‫ﺷﻜﻞ ﺷﺨﺺ در ﺧﻮاب دراز ﻛﺸﻴﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺿﺮﺑﺎن ﻗﻠﺒﺶ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻮد‪ ،‬رﺳﻮل ﺧـﺪا ‪‬‬
‫وارد ﺧﺎﻧﻪ ﺷﺪ و ﺻﺪاي ﻧﻔﺲﻫﺎي ﻋﺎﻳﺸﻪ را ﺷﻨﻴﺪ‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﺷﺪهاي ﻋﺎﻳﺸﻪ‪...‬؟ ﻧﻔـﺲﺗﻨـﮓ‬
‫ﺷﺪهاي؟ ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻴﺰي ﻧﺸﺪه!‬
‫آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ ﻣﺮا از ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎﺧﺒﺮ ﻛﻦ ﻳﺎ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻟﻄﻴـﻒ و ﺧﺒﻴـﺮ ﻣـﺮا ﺑـﺎﺧﺒﺮ‬
‫ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻋﺎﻳﺸﻪ اﻳﺸﺎن را ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﻛﻪ او ﺑﺮ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻏﻴﺮت ﻛـﺮده و ﺑـﻪ‬
‫دﻧﺒﺎﻟﺶ راه اﻓﺘﺎده ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﺠﺎ ﻣﻲرود‪ .‬آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﭘﺮﺳـﻴﺪ‪ :‬ﺗـﻮ ﺑـﻮدي ﻛـﻪ ﻣـﻦ او را در‬
‫ﺟﻠﻮي ﺧﻮدم دﻳﺪم‪ ،‬ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ آﻧﮕﺎه او را ﺑﻪ ﺳـﻴﻨﻪاش ﻫـﻞ داد و ﮔﻔـﺖ‪ :‬آﻳـﺎ ﮔﻤـﺎن‬
‫ﺑﺮدي ﻛﻪ ﺧﺪا و رﺳﻮﻟﺶ ﺑﺮ ﺗﻮ ﺑﻲﻋﺪاﻟﺘﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ؟ آﻧﮕﺎه ﻋﺎﻳﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺮﭼﻨﺪ اﻧﺴﺎن ﭼﻴﺰي‬
‫را ﻣﺨﻔﻲ ﻛﻨﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺰوﺟﻞ آن را ﻣـﻲداﻧـﺪ؟ آﻧﺤﻀـﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬ﺑﻠـﻪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﻋﻠـﺖ‬
‫ﺑﻴﺮونآﻣﺪن را ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮده و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ در ﺧﻮاب دﻳﺪم ﻛﻪ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﻧﺰد ﻣﻦ آﻣـﺪ و او در آن‬
‫ﺣﺎل ﻛﻪ ﺗﻮ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺖ را ﻛﺸﻴﺪه ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬در ﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮ وارد ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻟﺬا ﻣﺮا ﺻﺪا زد‪ ،‬ﭘﺲ از‬
‫ﺗﻮ ﺻﺪاﻳﺶ را ﻣﺨﻔﻲ ﻧﻤﻮد و ﻣﻦ او را ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺘﻢ و آن را از ﺗـﻮ ﻣﺨﻔـﻲ ﻧﻤـﻮدم و ﮔﻤـﺎن‬
‫ﺑﺮدم ﻛﻪ ﺗﻮ ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺘﻪاي‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻧﺎﮔﻮار داﻧﺴﺘﻢ ﺗﻮ را ﺑﻴـﺪار ﻛـﻨﻢ و ﻧﺨﻮاﺳـﺘﻢ ﺗـﻮ را‬

‫‪260‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫وﺣﺸﺖزده و ﭘﺮﻳﺸﺎن ﻛﻨﻢ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻪ ﻣﻦ دﺳﺘﻮر داد ﺗـﺎ ﻧـﺰد اﻫـﻞ ﺑﻘﻴـﻊ ﺑـﺮوم و ﺑـﺮاي آنﻫـﺎ‬
‫آﻣﺮزش ﺑﺨﻮاﻫﻢ)‪.(1‬‬
‫آري‪ ،‬رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬آﺳﺎنﮔﻴﺮ ﺑﻮد و اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت را ﺑﺰرگ ﻧﻤﻲﻛـﺮد‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ آن را از ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻣﺮدم دور ﻣﻲﻛﺮد و آﻧﭽﻨﺎن ﻛﻪ ﺻﺤﻴﺢ ﻣﺴﻠﻢ رواﻳﺖ ﻛـﺮده اﺳـﺖ‪ ،‬ﻣـﻲﻓﺮﻣـﻮد‪» :‬ﻫـﻴﭻ ﻣـﺮد‬
‫ﻣﺆﻣﻨﻲ‪ ،‬از زن ﻣﺆﻣﻨﻲ ﺑﺪش ﻧﻤﻲآﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﻳﻚ ﻋﺎدﺗﺶ او را ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ آﻳﺪ ﻋﺎدت دﻳﮕـﺮش‬
‫او را ﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪ ﻣﻲﺳﺎزد‪.‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﺧﻼق ﻳﺎ ﻃﺒﻴﻌﺘﻲ ﻛﻪ دارد ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ از او ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪ ﻧﻤﻲﮔﺮدد؛ ﺑﻠﻜـﻪ‬
‫ﺑﺪيﻫﺎﻳﺶ را ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻴﻜﻲﻫﺎﻳﺶ ﻣﻲﭘﻮﺷﺎﻧﺪ‪ .‬ﻟـﺬا ﻫﺮﮔـﺎه از او اﺷـﺘﺒﺎﻫﻲ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻧﻤـﻮد‬
‫ﻛﺎرﻫﺎي ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه و ﺧﻮب او را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻣﻲآورد و ﻫﺮﮔﺎه ﺑﺪياش را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد ﻧﻴﻜـﻲاش‬
‫را ﻳﺎدآور ﻣﻲﮔﺮدد‪ ،‬آن ﺳﺮﺷﺘﻲ ﻛﻪ از آن ﻧﺎﺧﻮش ﻣﻲﺷﻮد و از آن ﺑﺮﺧﻮردي ﻛﻪ از آن ﺑﺪش‬
‫ﻣﻲآﻳﺪ‪ ،‬ﭼﺸﻢ ﻣﻲﭘﻮﺷﺪ‪.‬‬

‫روﺷﻨﮕﺮي‪...‬‬
‫»ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻧﺼﻴﺤﺖ را ﻧﻤﻲﭘﺬﻳﺮد ﻣﻮرد ﻧﻜﻮﻫﺶ و ﺳﺮزﻧﺶ ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜـﻪ ﻛﺴـﻲ ﻣـﻮرد‬
‫ﻧﻜﻮﻫﺶ اﺳﺖ ﻛﻪ آن را ﺑﻪ ﺷﻴﻮه ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ اراﻳﻪ ﻣﻲدﻫﺪ«‪.‬‬

‫‪ -1‬ﺳﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺳﻨﺪ ﺟﻴﺪ‪.‬‬

‫ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﺎز ﻛﻦ‬
‫اﮔﺮ اﺷﺘﺒﺎه از ﻃﺮف ﮔﺮوﻫﻲ ﺻﺎدر ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﺎﻋﺪه و اﺻﻮل اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛـﻪ آنﻫـﺎ‬
‫را در ﺣﺎﻟﻲ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﻦ ﻛﻪ ﻫﻤﮕﻲ ﺟﻤﻊ ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ اﻣﺎ ﮔﺎﻫﻲ ﻧﻴﺎز ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﺎز ﻛﻨﻲ‪.‬‬
‫ﻣﻨﻈﻮرم اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺪام ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮده و او را ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻧﻤﺎﻳﻲ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل روزي وارد ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺨﺎﻧﻪ ﻣﻨﺰلﺗﺎن ﻣﻲﺷـﻮي و ﻣـﻲﺷـﻨﻮي ﻛـﻪ ﺑـﺮادرت ﺑـﺎ‬
‫دوﺳﺘﺎﻧﺶ ﻛﻪ ﻣﻴﻬﻤﺎن او ﻫﺴﺘﻨﺪ – ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ و ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻧﻘﺸﻪ ﺳﻔﺮ را ﺑﻪ ﻳﻚ ﻛﺸـﻮر‬
‫ﻃﺮحرﻳﺰي ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و در واﻗﻊ اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﭼﻨﺎن ﺟﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺑﻪ آﻧﺠﺎ ﺑﺮود‪ ،‬ﻏﺎﻟﺒـﺎً‬
‫در ﻣﻌﺮض ﻣﺤﺮﻣﺎت و ﮔﻨﺎﻫﺎن ﻛﺒﻴﺮه ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬ﺗﻮ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻲ آنﻫﺎ را ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﻨﻲ‪ ،‬اﻣﺎ‬
‫ﭼﮕﻮﻧﻪ؟! ﻳﻜﻲ از روشﻫﺎ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻧﺰد آنﻫﺎ ﺑﺮوي و ﺑﺎ دو ﺟﻤﻠﻪ آنﻫﺎ را ﻧﺼـﻴﺤﺖ‬
‫ﻛﺮده و ﺑﻴﺮون ﺷﻮي‪ ،‬اﻣﺎ اﻏﻠﺐ ﭼﻨﻴﻦ ﻋﻤﻠﻲ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺨﺶ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻧﻈـﺮ ﺷـﻤﺎ‬
‫ﭼﻴﺴﺖ اﮔﺮ ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﺎز ﻛﻨﻲ و ﻫﺮ ﭼﻮب آن را ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﺸﻜﻨﻲ‪ .‬اﻳﻦ روش ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟!‬
‫از اﻳﻦ رو وﻗﺘﻲ آنﻫﺎ ﻣﺘﻔﺮق ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﺗـﻮ از ﻫﻤـﻪ ﺧﺮدﻣﻨـﺪﺗﺮ اﺳـﺖ‬
‫ﺑﻨﺸﻴﻦ و ﺑﻪ او ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻓﻼﻧﻲ! ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺒﺮ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻣﻲروﻳﺪ و ﺷـﻤﺎ از‬
‫ﻫﻤﻪ ﺧﺮدﻣﻨﺪﺗﺮ و ﻋﺎﻗﻞﺗﺮ ﻫﺴﺘﻴﺪ و ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺸﻮر از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺸـﻮرﻫﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺴﺎﻓﺮان آن از ﺑﻼﻫﺎ و ﻓﺘﻨﻪﻫﺎ در اﻣﺎن ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﭼﻪ ﺑﺴـﺎ ﺷـﺨﺺ ﺳـﻔﺮ ﻛـﺮده ﺑـﻪ آﻧﺠـﺎ در‬
‫ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻴﻤﺎري و ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻣﺮض ﺑﺮﮔﺮدد‪.‬‬
‫ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ ﭼﻴﺴﺖ ﻛﻪ اﺟﺮا و ﭘﺎداش آنﻫﺎ را ﻛﺴﺐ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و ﺑﻪ آنﻫـﺎ ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎد ﺳـﻔﺮ ﺑـﻪ‬
‫ﻛﺸﻮر دﻳﮕﺮي ﺑﺪﻫﻴـﺪ ﺗـﺎ در آﻧﺠـﺎ‪ ،‬ﺑـﺪون اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻣﺮﺗﻜـﺐ ﮔﻨـﺎه و ﻣﻌﺼـﻴﺘﻲ ﺑﺎﺷـﻴﺪ‪ ،‬از‬
‫رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و درﻳﺎﻫﺎ‪ ،‬و اﻧﻮاع ﺳﺮﮔﺮﻣﻲﻫﺎ و ﻣﺮﻛﺰ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و دوﺳﺖداﺷـﺘﻨﻲﻫـﺎي آن ﻟـﺬت‬
‫ﺑﺒﺮﻳﺪ‪ .‬ﺷﻜﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ او اﻳﻦ ﺳﺨﻦ را از ﺷﻤﺎ ﺑﺸـﻨﻮد ﺷـﻮر و اﺷـﺘﻴﺎق او ﺗـﺎ ﻧﺼـﻒ‬
‫ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﻧﺰد دوﻣﻲ ﺑﺮوﻳﺪ و دﻗﻴﻘﺎً اﻳﻦ ﺟﻤﻼت را ﺑﺎ او ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺷﺨﺺ ﺳـﻮم ﻧﻴـﺰ‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺪام از آنﻫﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﺷﻤﺎ ﺑﺎ رﻓﻴـﻖﺗـﺎن ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬آﻧﮕـﺎه‬

‫‪262‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ آﻧﺎن ﮔﺮد ﻫﻢ ﻣﻲآﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﺷـﺪه و ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺳـﻔﺮ را ﺑـﻪ‬
‫ﻛﺸﻮر دﻳﮕﺮي ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و دﻳﮕـﺮي او را ﻫﻤﻴـﺎري ﻣـﻲﻛﻨـﺪ و ﺷـﻤﺎ ﺑـﺎ ﻳـﻚ روش‬
‫ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﻜﺮ ﭘﺎﻳﺎن ﻣﻲدﻫﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ روزي ﻛﺸﻒ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻓﺮزﻧﺪانﺗـﺎن در اﺗـﺎق ﻳﻜـﻲ ﺟﻤـﻊ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﺗﻤﺎﺷﺎي ﻳﻚ ﻧﻮار وﻳﺪﺋﻮ ﻣﺒﺘﺬل ﻳﺎ ﺑﻪ ﺑﻠﻮﺗﻮث ﻛﻪ ﺣﺎوي ﻋﻜﺲﻫﺎي ﻣﺒﺘـﺬل ﻳـﺎ ﻏﻴـﺮه اﺳـﺖ‬
‫ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺪام را ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﻟﺠﺎﺟﺖ و ﺗﻌﺼﺐ‪،‬‬
‫او را ﺑﻪ ﮔﻨﺎه ﻧﻜﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫آﻳﺎ در ﺳﻴﺮه ﻧﺒﻮي ﺑﺮاي ﭼﻨﻴﻦ اﻣﺮي ﺷﻮاﻫﺪي وﺟـﻮد دارد؟‪ ،‬آري‪ ،‬وﻗﺘـﻲ اﺧـﺘﻼف ﺑـﻴﻦ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬و ﻗﺮﻳﺶ ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺖ و ﺻﺤﻴﻔﻪاي ﻣﻜﺘﻮب ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷـﻢ ﺧﺮﻳـﺪ‬
‫و ﻓﺮوش و ﻋﻘﺪ و ازدواج ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬و اﺻﺤﺎﺑﺶ در ﻳﻚ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺧﺸـﻚ و‬
‫ﻟﻢ ﻳﺰرع ﻣﺤﺒﻮس ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﻼ و آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﺮ اﺻﺤﺎب ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‪ ‬ﺑـﻪ ﺣـﺪي رﺳـﻴﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺮگ‬
‫درﺧﺘﺎن را ﻣﻲﺧﻮردﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ ﺟﻬﺖ ادرار ﺑﺮآﻣﺪ و ﺻـﺪاﻳﻲ زﻳـﺮ ﭘـﺎﻳﺶ‬
‫ﺷﻨﻴﺪ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ ،‬دﻳﺪ ﻛﻪ ﺗﻜﻪاي از ﭘﻮﺳﺖ ﺷﺘﺮ اﺳـﺖ‪ ،‬آن را ﺑﺮداﺷـﺘﻪ و ﺷُﺴـﺖ و ﺑـﺎ آﺗـﺶ‬
‫ﻛﺒﺎب ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ آن را ﺗﻜﻪ ﺗﻜﻪ ﻛﺮده و ﺑﺎ آب ﻣﺨﻠﻮط ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ ﻣـﺪت ﺳـﻪ ﺷـﺒﺎﻧﻪ‬
‫روز‪ ،‬ﺧﻮراك و آذوﻗﻪاش را از آن ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺗﻨﺪ ﻣﺰاﺟﻲ و ﻋﺼﺒﻴﺖ ﻣﺎهﻫﺎ ﺑﺮ ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷﻢ و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اداﻣﻪ داﺷﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ روزي‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا ‪ ‬ﺑﻪ ﻋﻤﻮﻳﺶ اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ – ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه او در آن دره ﻣﺤﺎﺻﺮه ﺑﻮد – ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﻋﻤﻮﺟﺎن! ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻮرﻳﺎﻧﻪ را ﺑﺮ ﺻﺤﻴﻔﻪ ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷﻢ ﻣﺴﻠﻂ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ و ﻓﻘﻂ ﻧـﺎم اﷲ را‬
‫ﺑﺎﻗﻲ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻇﻠﻢ‪ ،‬ﻗﻄﻊ رﺣﻢ و ﺑﻬﺘﺎن را از ﺑﻴﻦ ﺑﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺮﻣﻚ ﭼﻮﺑﺨﻮار ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻗﺮﻳﺶ را ﺧﻮرده و ﺟﺰ ﻋﺒﺎرت »ﺑﺎﺳﻤﻚ اﻟﻠﻬـﻢ« ﭼﻴـﺰي‬
‫ﺑﺎﻗﻲ ﻧﮕﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ!‬
‫اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ از اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺑﻪ ﺷﮕﻔﺖ درآﻣﺪه و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳـﺎ ﭘﺮوردﮔـﺎرت ﺗـﻮ را از اﻳـﻦ اﻣـﺮ‬
‫ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ؟ آﻧﺤﻀﺮت ‪ ‬ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬آري‪.‬‬

‫ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﺎز ﻛﻦ‬

‫‪263‬‬

‫اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ! ﻛﺴﻲ ﻧﺰد ﺗﻮ وارد ﻧﺸﻮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣـﻦ اﻳـﻦ ﺧﺒـﺮ را ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻤﻊ ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺮﺳﺎﻧﻢ‪ .‬آﻧﮕﺎه اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ﻧﺰد ﻗﺮﻳﺶ رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺮدﻳﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اي ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺶ!‬
‫ﺑﺮادرزادهام ﺑﻪ ﻣﻦ ﭼﻨﻴﻦ و ﭼﻨﺎن ﺧﺒﺮ داده اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻴﺎورﻳﺪ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪيﺗﺎن را‪ ،‬اﮔﺮ آﻧﮕﻮﻧـﻪ ﻛـﻪ‬
‫او ﺧﺒﺮ داده اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ از ﻗﻄﻊ راﺑﻄﻪ و ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪي ﻣﺎ دﺳﺖ ﺑﻜﺸﻴﺪ و از آن ﺑﺎزآﻳﻴﺪ و اﮔﺮ‬
‫در ﮔﻔﺘﻪاش دروغ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻦ ﺑـﺮادرزادهام را در اﺧﺘﻴـﺎر ﺷـﻤﺎ ﻣـﻲﮔـﺬارم و ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺑﺎ او اﻧﺠﺎم دﻫﻴﺪ‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻗﺮﻳﺶ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﻣﺎ اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺖ را ﻣﻲﭘـﺬﻳﺮﻳﻢ و ﺑـﺮ اﻳـﻦ اﻣـﺮ ﺗﻮاﻓـﻖ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎه ﻛﺮدﻧﺪ و دﻳﺪﻧﺪ آﻧﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ رﺳﻮل اﷲ ‪ ‬ﮔﻔﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ ،‬وﻟـﻲ ﺑـﺎزﻫﻢ ﺑـﺮ‬
‫ﺷﺮارت و ﺗﻌﺼﺐ آنﻫﺎ اﻓﺰوده ﮔﺸﺖ و ﻫﻤﻮاره ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷﻢ و ﺑﻨﻲ ﻋﺒـﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ در آن وادي‬
‫ﻣﺤﺼﻮر ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻫﻼﻛﺖ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﻣﻴﺎن ﻛﻔﺎر ﻗﺮﻳﺶ اﻓﺮادي ﻣﻬﺮﺑﺎن و رﺣـﻴﻢدل وﺟـﻮد داﺷـﺖ‪ ،‬از ﺟﻤﻠـﻪ آنﻫـﺎ ﻳﻜـﻲ‬
‫»ﻫﺸﺎم« ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﻗﻮﻣﺶ از ﺷـﺮاﻓﺖ و اﺣﺘـﺮام ﺧﺎﺻـﻲ ﺑﺮﺧـﻮردار ﺑـﻮد و ﺷـﺒﺎﻧﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﺷﺘﺮش در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ آن ﻏﺬا و آذوﻗﻪ ﺣﻤﻞ ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬ﻧﺰد ﺑﻨـﻲ ﻫﺎﺷـﻢ و ﺑﻨـﻲ ﻋﺒـﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ‬
‫ﻣﻲآﻣﺪ و ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻫﻨﻪ وادي ﻣﻲرﺳﻴﺪ اﻓﺴﺎر ﺷﺘﺮ را رﻫﺎ ﻣﻲﻛﺮد و ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﺷﺘﺮ ﻣﻲزد‪،‬‬
‫ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺘﺮ ﺑﻪ داﺧﻞ وادي ﻧﺰد آنﻫﺎ ﻣﻲرﺳﻴﺪ‪ .‬روزﻫﺎ ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻮال ﺳﭙﺮي ﻣـﻲﺷـﺪ ﺗـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻛﻪ »ﻫﺸﺎم« اﺣﺴﺎس ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺮ ﺷﺐ ﺑﺮاي آنﻫﺎ ﻏـﺬا و آذوﻗـﻪ ﺑﺒـﺮد ﭼـﻮن‬
‫ﺗﻌﺪاد آنﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓـﺖ ﺗـﺎ اﻳـﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣـﻪ ﺟﺎﺋﺮاﻧـﻪ را ﻧﻘـﺾ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﻗﺮﻳﺶ ﺑﺮ آن اﺟﻤﺎع ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ؟ در اﻳﻦ ﻫﻨﮕـﺎم‬
‫از روش ﺑﺎزﻧﻤﻮدن ﺑﺴﺘﻪ ﭘﻴﺮوي ﻧﻤﻮد‪ .‬او ﭼﻜﺎر ﻛﺮد؟‬
‫ﻧﺨﺴﺖ ﻧﺰد »زﻫﻴﺮ ﺑﻦ اﺑﻲ اﻣﻴﻪ« رﻓﺖ‪ ،‬ﻣﺎدر »زﻫﻴﺮ«‪» ،‬ﻋﺎﺗﻜـﻪ« دﺧﺘـﺮ ﻋﺒـﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ ﺑـﻮد‪،‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اي زﻫﻴﺮ! ﺗﻮ راﺿﻲ ﻫﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻏﺬا ﺑﺨﻮري و ﻟﺒﺎس ﺑﭙﻮﺷﻲ و ﺑﺎ زﻧـﺎن ازدواج ﻧﻤـﺎﻳﻲ‬
‫ﺣﺎل آن ﻛﻪ آﻳﺎ از ﺣﺎل داﻳﻲﻫﺎﻳﺖ ﺧﺒﺮ داري؟ ﺑﺎ آنﻫﺎ ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش ﻧﻤﻲﺷـﻮد و ﻋﻘـﺪ و‬
‫ازدواج ﺻﻮرت ﻧﻤﻲﮔﻴﺮد؟! ﻣﻦ ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻳﺎد ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻛﻪ اﮔﺮ آنﻫﺎ‪ ،‬از داﻳﻲﻫـﺎي »اﺑـﻲ‬

‫‪264‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫اﻟﺤﻜﻢ ﺑﻦ ﻫﺸﺎم« ﻳﻌﻨﻲ »اﺑﻮﺟﻬﻞ« ﻛﻪ از ﺳﺮﺳﺨﺖﺗﺮﻳﻦ دﺷـﻤﻨﺎن و ﻣﺘﻌﺼـﺐﺗـﺮﻳﻦ آﻧـﺎن از‬
‫ﺣﻴﺚ ﻗﻄﻊ ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪي ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﻣﻲﺑﻮدﻧﺪ ﻫﺮﮔﺰ آنﻫﺎ را ﺑﺮ اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﻲﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬
‫زﻫﻴﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬واي ﺑﺮ ﺗﻮ اي ﻫﺸﺎم! از دﺳﺖ ﻣﻦ ﭼﻪ ﺑﺮﻣﻲآﻳﺪ؟ ﻗﻄﻌﺎً ﻣﻦ ﻳﻚ ﻧﻔـﺮ ﻫﺴـﺘﻢ‪،‬‬
‫اﮔﺮ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﻣﻦ ﻫﻢﺻﺪا ﻣﻲﺷﺪ‪ ،‬ﺣﺘﻤﺎً در ﻧﻘﺾ آن ﺗﻼش ﻣﻲﻛﺮدم‪.‬‬
‫ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﺗﻮ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﻴﺴﺖ؟ ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ‪.‬‬
‫زﻫﻴﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﺨﺺ ﺳﻮﻣﻲ ﺑﺮاﻳﻤﺎن ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﻦ‪.‬‬
‫ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﺧﺒﺮﻣﺎن را ﭘﻨﻬﺎن ﺑﺪار‪.‬‬
‫آﻧﮕﺎه ﻫﺸﺎم ﻧﺰد »ﻣﻄﻌﻢ ﺑﻦ ﻋﺪي« ﻛﻪ ﻓﺮدي ﻋﺎﻗـﻞ و ﺧﺮدﻣﻨـﺪ ﺑـﻮد رﻓـﺖ و ﮔﻔـﺖ‪ :‬اي‬
‫»ﻣﻄﻌﻢ«! آﻳﺎ ﺗﻮ راﺿﻲ ﻫﺴﺘﻲ ﻛﻪ دو ﻧﺴـﻞ از ﻓﺮزﻧـﺪان »ﻋﺒـﺪﻣﻨﺎف« ﻫـﻼك ﺷـﺪه و از ﺑـﻴﻦ‬
‫ﺑﺮوﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آن ﻛﻪ ﺗﻮ ﻧﺎﻇﺮ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻫﺴﺘﻲ و در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎ ﻗﺮﻳﺶ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮدي؟!‬
‫آﻧﮕﺎه ﻣﻄﻌﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬واي ﺑﺮﺗﻮ! از دﺳﺖ ﻣﻦ ﭼﻪ ﻣﻲﺷﻮد؟ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﻦ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬ﻫﺸﺎم‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﻚ ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺗﻮ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﻴﺴﺖ؟ ﻣﻦ‪ .‬ﻣﻄﻌﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﻚ ﻧﻔـﺮ دﻳﮕـﺮ را‬
‫ﻧﻴﺰ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﻦ؟ ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺮدهام‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﻴﺴﺖ؟ ﻫﺸﺎم ﮔﻔـﺖ‪» :‬زﻫﻴـﺮ ﺑـﻦ اﺑـﻲ‬
‫اﻣﻴﻪ«‪.‬‬
‫ﻣﻄﻌﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﻔﺮ ﭼﻬﺎرم را ﻧﻴﺰ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﻦ‪ .‬ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ ﺳﺨﻦ را ﻣﺨﻔﻲ ﺑﺪار‪.‬‬
‫ﺑﺎز ﻧﺰد »اﺑﻮاﻟﺒﺨﺘﺮي ﺑﻦ ﻫﺸﺎم« رﻓﺖ و آﻧﭽﻪ را ﻛـﻪ ﺑـﻪ آن دو ﻧﻔـﺮ ﮔﻔﺘـﻪ ﺑـﻮد‪ ،‬در ﻣﻴـﺎن‬
‫ﮔﺬاﺷﺖ‪» .‬اﺑﻮاﻟﺒﺨﺘﺮي« در اﻳﻦ ﻣﻮرد اﻋﻼم ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﻮده و ﮔﻔﺖ‪ :‬آﻳﺎ ﻛﺴﻲ ﻫﺴﺖ ﻛـﻪ در‬
‫اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻫﻤﻜﺎري ﻧﻤﺎﻳﺪ؟ ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻛﻴﺴﺖ؟ ﻫﺸﺎم ﮔﻔﺖ‪» :‬زﻫﻴﺮ ﺑﻦ اﺑﻲ اﻣﻴﻪ«‬
‫و »ﻣﻄﻌﻢ ﺑﻦ ﻋﺪي« و ﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺷﻤﺎﻳﻢ‪.‬‬
‫»اﺑﻮاﻟﺒﺨﺘﺮي« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﺨﺺ ﭘﻨﺠﻤﻲ را ﺑﺮاﻳﻤﺎن ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﻦ‪.‬‬

‫ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﺎز ﻛﻦ‬

‫‪265‬‬

‫آﻧﮕﺎه ﻫﺸﺎم ﻧﺰد »زﻣﻌﻪ ﺑﻦ اﺳﻮد« رﻓﺖ و ﺑﺎ او ﺻـﺤﺒﺖ ﻛـﺮد و ﺧﻮﻳﺸـﺎوﻧﺪي و ﺣﻘـﻮق‬
‫آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﻳﺎد آورد‪» .‬زﻣﻌﻪ ﺑﻦ اﺳﻮد ﮔﻔﺖ‪ «:‬آﻳﺎ ﻛﺴﻲ ﻫﺴﺖ ﻛﻪ در اﻳـﻦ ﻣـﻮرد ﻫﻤﻜـﺎري و‬
‫ﺗﻌﺎون ﻧﻤﺎﻳﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﻪ! ﻓﻼﻧﻲ و ﻓﻼﻧﻲ‪...‬‬
‫در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺮ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺑﺎﻻي ﻣﻜﻪ ﻧﺰد »ﺣﻄﻢ اﻟﺤﺠـﻮن«‬
‫وﻋﺪه ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ و در آﻧﺠﺎ ﮔﺮد ﻫﻢ آﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﺾ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗـﺎ آن را‬
‫ﭘﺎره ﻛﻨﻨﺪ‪» .‬زﻫﻴﺮ« ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ ﻣﻦ از ﻫﻤﻪ ﺷﻤﺎ ﺷﺮوع ﻧﻤﻮده و ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔـﻮﻳﻢ و ﺳـﭙﺲ‬
‫ﺷﻤﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ .‬ﺻﺒﺢ روز ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻟﺲ آنﻫﺎ و در ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻛﻌﺒـﻪ ﺟﺎﻫـﺎﻳﻲ‬
‫ﻛﻪ ﻣﺮدم ﮔﺮد آﻣﺪه و ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ رواﻧﻪ ﺷـﺪﻧﺪ‪ ،‬زﻫﻴـﺮ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺟﺒـﻪاي‬
‫ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻔﺖ ﺷﻮط ﺑﻪ دور ﻛﻌﺒﻪ ﻃﻮاف ﻧﻤﻮد و ﺳﭙﺲ رو ﺑﻪ ﻣـﺮدم ﻛـﺮد و ﺑـﺎ ﺻـﺪاي‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬اي اﻫﻞ ﻣﻜﻪ! آﻳﺎ ﻣﺎ ﺑﺨﻮرﻳﻢ و ﺑﭙﻮﺷﻴﻢ و ﺑﻨﻲ ﻫﺎﺷﻢ ﻫـﻼك ﺷـﻮﻧﺪ! ﺑـﺎ آنﻫـﺎ‬
‫ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش ﻧﺸﻮد!‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا! ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﺟﺎﺋﺮاﻧﻪ و ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﭘـﺎره ﻧﺸـﻮد از ﭘـﺎ ﻧﺨـﻮاﻫﻢ‬
‫اﻳﺴﺘﺎد‪.‬‬
‫اﺑﻮﺟﻬﻞ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﻣﺠﻠـﺲ ﻳـﺎراﻧﺶ ﻧﺸﺴـﺘﻪ ﺑـﻮد‪ ،‬ﺑـﺎ ﺻـﺪاي ﺑﻠﻨـﺪ ﮔﻔـﺖ‪ :‬دروغ‬
‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎره ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه »زﻣﻌﻪ ﺑﻦ اﺳﻮد« ﺻﺪاﻳﺶ‬
‫را ﺑﺎﻻ آورد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ! دروﻏﮕﻮ ﺗﻮ ﻫﺴﺘﻲ وﻗﺘﻲ ﺗﻮ آن را ﻧﻮﺷﺘﻲ ﻣﺎ ﺑـﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻦ‬
‫آن راﺿﻲ ﻧﺒﻮدﻳﻢ‪ .‬اﺑﻮﺟﻬﻞ ﺑﻪ ﺳﻮي او ﻧﮕﺎه ﻛﺮد ﺗﺎ ﺑﻪ او ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎن »اﺑﻮاﻟﺒﺨﺘﺮي«‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ‪» :‬زﻣﻌﻪ« راﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ .‬ﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﻔﺎد اﻳﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ راﺿـﻲ ﻧﻴﺴـﺘﻴﻢ و آن را‬
‫ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﻢ! ﺑﺎز اﺑﻮﺟﻬﻞ رو ﺑﻪ اﺑﻮاﻟﺒﺨﺘﺮي ﻧﻤﻮد ﺗﺎ او را ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ ﻛﻪ از آن ﺳﻮ »ﻣﻄﻌﻢ‬
‫ﺑﻦ ﻋﺪي« ﻓﺮﻳﺎد زد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷﻤﺎ دو ﻧﻔﺮ راﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ و ﻫﺮ ﻛﺴـﻲ ﻏﻴـﺮ از اﻳـﻦ ﭼﻴـﺰي‬
‫ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ :‬دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎز »ﻫﺸﺎم« ﻧﻴﺰ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺳﺨﻨﺎن ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﻋـﺮض ﻧﻤـﻮد! در اﻳـﻦ‬
‫ﻫﻨﮕﺎم اﺑﻮﺟﻬﻞ ﻣﺘﺤﻴﺮ ﺷﺪه و اﻧﺪﻛﻲ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﺪ و ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳـﻦ ﻗﻀـﻴﻪاي اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺷﺒﺎﻧﻪ در ﻣﻮرد آن ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪266‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫آﻧﮕﺎه »ﻣﻄﻌﻢ ﺑﻦ ﻋﺪي ﺑﻪ ﺳﻮي ﻛﻌﺒﻪ رﻓﺖ و ﺧﻮاﺳﺖ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ را ﭘﺎره ﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ ﻣﺘﻮﺟـﻪ‬
‫ﺷﺪ‪ ،‬ﻛﺮﻣﻚ ﭼﻮﺑﺨﻮار ﺑﻪ ﺟﺰ ﺟﻤﻠﻪ »ﺑﺎﺳﻤﻚ اﻟﻠﻬﻢ« ﻫﻤﻪ آن را ﺧﻮرده اﺳﺖ‪.‬‬

‫زﻳﺮك ﺑﺎش‪...‬‬
‫»ﭘﺰﺷﻚ ﻣﺎﻫﺮ ﻗﺒﻞ از ﺧﺎﻟﻜﻮﺑﻲ ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺘﺎﻧﺶ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻧﻤﻮده و ﻣﻮﺿـﻮع ﻣﻨﺎﺳـﺐ‬
‫را اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲﻛﻨﺪ«‪.‬‬

‫ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻧﻔﺲ‬
‫ﻳﻜﻲ از ﺧﺎﻃﺮاﺗﻢ اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻳﻚ ﺑﺎر ﺟﻬﺖ ﺗﻔﺮﻳﺢ )ﭘﻴﻚ ﻧﻴﻚ( ﺑﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎن رﻓﺘـﻴﻢ‪ ،‬ﻳﻜـﻲ‬
‫از دوﺳﺘﺎﻧﻤﺎن ﺑﻪ ﻧﺎم »اﺑﻮﺧﺎﻟﺪ« ﻛﻪ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻤﺮاه ﻣﺎ ﺑـﻮد‪ ،‬ﻫﻤﮕـﻲ ﻣـﺎ ﺑـﻪ او‬
‫ﺧﺪﻣﺖ ﻣﻲﻛﺮدﻳﻢ و آب‪ ،‬ﺧﺮﻣﺎ و ﻗﻬﻮه در ﺟﻠﻮش ﻣﻲﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ‪ ،‬اﻣﺎ او اﺻﺮار داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣـﻦ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻢ‪ ،‬ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﺎﺷﻢ ﻳﻚ ﻛﺎري ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﻣـﻦ ﺑﮕﺬارﻳـﺪ و‬
‫ﻣﺎ او را از ﻛﺎرﻛﺮدن ﻣﻨﻊ ﻛﺮده ﺑﻮدﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻻﺧﺮه ﮔﻮﺳﻔﻨﺪي ذﺑﺢ ﻧﻤﻮدﻳﻢ و آن را ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﻧﻤﻮده و در دﻳﮓ ﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ ﺗﺎ ﭘﺨﺘـﻪ‬
‫ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺎ ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ ﻛﻪ آﺗﺶ را روﺷﻦ ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺼﺐ ﺧﻴﻤﻪ و ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻣﻮر دﻳﮕﺮ ﭘـﺮداﺧﺘﻴﻢ‬
‫ﻛﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎن ﻏﻴﺮت »اﺑﻮﺧﺎﻟﺪ« ﺗﺤﺮﻳﻚ ﺷﺪ – و اي ﻛﺎش ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻤﻲﻛﺮد – ﻟﺬا ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺑـﻪ‬
‫ﺳﻮي دﻳﮓ رﻓﺖ‪ ،‬ﮔﻮﺷﺖﻫﺎ را دﻳﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در داﺧﻞ دﻳﮓ آب رﻳﺨﺘﻪ‬
‫ﺷﻮد‪.‬‬
‫از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ رﻓﺖ و اﺳﺒﺎب داﺧﻞ آن را ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣـﻲﻛـﺮد ﻛـﻪ در آن‬
‫ﻣﻮﻟﺪ ﺑﺮق‪ ،‬ﺳـﻴﻢﻫـﺎ‪ ،‬ﻻﻣـﭗﻫـﺎ‪ ،‬ﭼﻬﺎرﮔـﺎﻟﻦ آب و ﺑﻨـﺰﻳﻦ و وﺳـﺎﻳﻞ دﻳﮕـﺮ ﺑـﻮد‪ .‬اﺑﻮﺧﺎﻟـﺪ‬
‫ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮﻳﻦ ﮔﺎﻟﻦ را ﺑﺮداﺷﺖ و ﺳﺮﻳﻊ و ﺷﺎدﻣﺎن ﺑﻪ ﺳﻮي دﻳﮓ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮده و ﻧﺼـﻒ آن‬
‫را در داﺧﻞ دﻳﮓ رﻳﺨﺖ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از دوﺳﺘﺎن او را دﻳﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎد زد‪ :‬ﻧـﻪ‪...‬‬
‫ﻧﻪ‪ ...‬اﺑﻮﺧﺎﻟﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻜﻦ! و اﺑﻮﺧﺎﻟﺪ ﻫﻤﻮاره ﻣﻲﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﮕﺬارﻳﺪ‪ ،‬ﺑﮕﺬارﻳﺪ ﺗﺎ ﻣﻦ ﻫﻢ ﺑـﺎ ﺷـﻤﺎ‬
‫ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻢ و ﻓﻮراً ﮔﺎﻟﻦ را از دﺳﺖ او ﮔﺮﻓﺘﻴﻢ و ﻫﻤﮕﻲﻣﺎن ﻏﺮق در ﺧﻨﺪه ﺷﺪﻳﻢ‪ ،‬در ﺣـﺎﻟﻲ‬
‫ﻛﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﺑﺮ او ﻋﺎرض ﺷﺪه ﺑﻮد؛ زﻳﺮا ﻣﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﻮدﻳﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ ﮔﺎﻟﻦ ﺑﻨﺰﻳﻦ اﺳﺖ و ﮔﺎﻟﻦ آب‬
‫ﻧﻴﺴﺖ! و در آن روز ﻣﺎ ﻧﻬﺎرﻣﺎن را ﺑﺎ آب و ﭼﺎي ﺧﻮردﻳﻢ و ﻧﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺳـﻔﺮﻣﺎن ﺑـﻲﻣـﺰه و‬
‫ﻓﺎﺳﺪ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ از ﻟﺬﺗﺒﺨﺶﺗﺮﻳﻦ و زﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ ﺳﻔﺮﻫﺎ ﺑﻮد و ﭼﺮا ﺧﻮدﻣﺎن را ﺑـﻪ ﻛـﺎري ﻛـﻪ‬
‫ﺗﻤﺎم ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ﺷﻜﻨﺠﻪ داده و ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻳﺎدم ﻫﺴﺖ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻦ در دوره راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ درس ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪم ﺑﻪ اﺗﻔـﺎق ﺑﺮﺧـﻲ از‬
‫دوﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻔﺮي رﻓﺘﻴﻢ‪ .‬ﺑﺎﻃﺮي ﻳﻜﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎ ﺧـﺮاب ﺷـﺪ‪ ،‬ﻣﺎﺷـﻴﻦ دﻳﮕـﺮي را در‬

‫‪268‬‬

‫از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮ‬

‫ﺟﻠﻮش آوردﻳﻢ ﺗﺎ ﺑﺎﻃﺮي آن را ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺷﺎرژ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪ .‬از آن ﻃﺮف »ﻃـﺎرق« آﻣـﺪ و در‬
‫وﺳﻂ دو ﻣﺎﺷﻴﻦ اﻳﺴﺘﺎد و ﺳﻴﻢﻫﺎي دو ﺑﺎﻃﺮي را ﺑﻪ ﻫﻢ وﺻـﻞ ﻧﻤـﻮد و ﺳـﭙﺲ ﺑـﻪ ﻳﻜـﻲ از‬
‫ﺟﻮاﻧﺎن اﺷﺎره ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ را روﺷﻦ ﻛﻨﺪ‪ .‬دوﺳﺘﻤﺎن ﺳﻮار ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻗﻴﺮﻛﺶ‬
‫درﺟﻪﻳﻚ ﺑﻮد ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ اﺳﺘﺎرت ﻣﺎﺷﻴﻦ را زد‪ ،‬ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺑـﻪ ﺟﻠـﻮ ﭘﺮﻳـﺪ ﻛـﻪ دو زاﻧـﻮي‬
‫»ﻃﺎرق« در ﻣﻴﺎن ﺳﭙﺮ دو ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻪ ﺷﺪت درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺖ و ﺑﻪ زﻣـﻴﻦ اﻓﺘـﺎد‪ .‬و‬
‫دوﺳﺖﻣﺎن در ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺻﺪا ﻣﻲزﻧﺪ ﻛﻪ دوﺑﺎره اﺳﺘﺎرت ﺑﺰﻧﻢ؟!‬
‫ﻣﺎ دو ﻣﺎﺷﻴﻦ را از ﻫﻢ دور ﻛﺮدﻳﻢ و ﻃﺎرق را در راهرﻓﺘﻦ ﻛﻤﻚ ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﻟﻨﮕﺎن ﻟﻨﮕـﺎن‬
‫راه ﻣﻲرﻓﺖ و از ﺟﻬﺖ زاﻧﻮﻫﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﺷﺪت دﭼﺎر درد و زﺣﻤﺖ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬اﻣـﺎ ﭼﻴـﺰي ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺎﻳﻪ ﺷﮕﻔﺘﻲ ﻣﻦ ﺑﻮد اﻳﻦ ﻛﻪ درد ﺷﺪﻳﺪ‪ ،‬او را ﻫﺮﮔـﺰ وادار ﺑـﻪ داد و ﻓﺮﻳـﺎد و ﻳـﺎ ﻓﺤـﺶ و‬
‫ﺑﺪﮔﻮﻳﻲ و ﺗﻮﺑﻴﺦ ﻧﻨﻤﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻣﻲزد و اﻇﻬﺎر ﺧﺸﻨﻮدي ﻣـﻲﻛـﺮد‪ .‬ﺣـﺎل آن ﻛـﻪ داد و‬
‫ﺑﻴﺪاد ﭼﻪ ﺳﻮدي داﺷﺖ ﭼﻮن ﻗﻀﻴﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪه و دوﺳﺘﻤﺎن ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﭘﻲ ﺑﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﺧﻮاﺳﺘﻲ از زﻧﺪﮔﻲات ﻟﺬت ﺑﺒﺮي‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻪ اﻳﻦ راﻫﻜﺎر ﻋﻤﻞ ﻛﻦ‪ :‬ﺑـﺮاي ﻛﺎرﻫـﺎي‬
‫ﻛﻮﭼﻚ اﻫﻤﻴﺖ ﻗﺎﻳﻞ ﻧﺒﺎش‪.‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ ﻣﺎ ﺧﻮدﻣﺎن را ﺷﻜﻨﺠﻪ داده و ﺑﻪ ﺗﻌﺬﻳﺐ ﺧﻮﻳﺶ ﻣـﻲﭘـﺮدازﻳﻢ‪ .‬ﺧﻮدﻣـﺎن را ﺗﻨـﮓ‬
‫ﻧﻤﻮده و دردﻣﻨﺪ ﻣﻲﺷﻮﻳﻢ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ آن ﻛﻪ درد و ﻓﺸﺎر ﺑﺮ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﺸﻜﻠﻲ را ﺣﻞ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮض ﻛﻦ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻋﺮوﺳﻲ رﻓﺘﻪاﻳﺪ و ﻟﺒﺎسﻫﺎي زﻳﺒﺎﻳﻲ ﭘﻮﺷـﻴﺪه و ﺑـﺮ ﺳـﺮت ﻳـﻚ‬
‫دﺳﺘﻤﺎل و »ﻋﻘﺎل« ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻳﺪ‪ ،‬ﻃﻮري ﻛﻪ ﻳﻚ داﻣﺎد ﺧﻮدش را ﭼﮕﻮﻧﻪ آراﻳـﺶ ﻣـﻲدﻫـﺪ! و‬
‫ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻣﺮدم ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎن از ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺑﭽﻪاي آﻣﺪ و ﮔﻮﺷـﻪي دﺳـﺘﻤﺎﻟﺖ را‬
‫ﻛﺸﻴﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ دﺳﺘﻤﺎل و ﻋﻘﺎل و ﻋﺮﻗﭽﻴﻦ ﺷﻤﺎ اﻓﺘﺎد و ﺷﻜﻞ و ﻗﻴﺎﻓﻪي ﺷـﻤﺎ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت‬
‫ﺧﻨﺪهآور ﻣﻲﺷﻮد! ﺷﻤﺎ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﭼﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺎ در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮاﻗﻊ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺸﻜﻠﻲ ﺑﺎ روﺷﻲ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ راه ﺣﻞ آن‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺑﭽﻪ ﻣﻲاﻓﺘﻴﻢ و داد و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﻴﻢ و او را ﻧﺎﺳﺰا و ﻧﻔﺮﻳﻦ ﻣـﻲﻛﻨـﻴﻢ‪.‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪي آن‪ ،‬ﻗﻄﻌﺎً ﭼﻴﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﭽﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺗﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺮدم را ﺟﻠﺐ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺳﺮ و ﺻـﺪا‬

‫ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻧﻔﺲ‬

‫‪269‬‬

‫و ﺷﻠﻮﻏﻲ ﺑﻪ راه اﻧﺪازد و ﻣﺮدم را ﺑﻪ ﺧﻨﺪه درآورد‪ .‬ﭼﻪ ﺑﺴﺎ اﻓﺮادي از اﻳـﻦ ﺻـﺤﻨﻪ ﺗﺼـﻮﻳﺮ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ دوﺳﺘﺎن ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻠﻮﺗﻮث ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ و در واﻗـﻊ ﺷـﻤﺎ در اﻳﻨﺠـﺎ ﺑﭽـﻪ را ﺷـﻜﻨﺠﻪ‬
‫ﻧﻤﻲدﻫﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮدﺗﺎن را ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎ ﻓﺮض ﻛﻨﻴﺪ ﺷﻤﺎ ﻟﺒﺎس ﺟﺪﻳﺪ ﭘﻮﺷﻴﺪهاﻳﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺑﺴـﺎ ﻛـﻪ ﻫﻨـﻮز ﻗﻴﻤـﺖ آن را ﭘﺮداﺧـﺖ‬
‫ﻧﻜﺮدهاﻳﺪ و ﺑﺮاي ﻛـﺎري ﺑـﻪ ﻳـﻚ ﺷـﺮﻛﺖ رﻓﺘﻴـﺪ از ﻛﻨـﺎر ﻳﻜـﻲ از دروازهﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﺗـﺎزه‬
‫رﻧﮓﻛﺎري ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬رد ﺷﺪﻳﺪ ﻛﻪ در آﻧﺠﺎ ﺗﺎﺑﻠﻮي ﻫﺸﺪاردﻫﻨﺪهاي ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﺗـﻮ‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ آن ﻧﺸﺪي‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﺷﻤﺎ ﻧﺼﻒ رﻧﮓﻫﺎ را ﺑﺎ ﻟﺒﺎسﻫﺎﻳﺖ ﭘﺎك ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻲ و رﻧـﮓﻛـﺎر‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪه و ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲزﻧﺪ و ﺑﻪ ﺧﺸﻢ درآﻣﺪه و ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻓﺤﺶ و ﻧﺎﺳﺰا ﻣﻲﮔﻮﻳـﺪ‪ .‬ﺷـﻤﺎ ﺑـﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ ﻣﺎ در ﺑﺴﻴﺎري از ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮارد اﺳﻠﻮﺑﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‬
‫ﻛﻪ ﺣﻞ آن ﻣﺸﻜﻞ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﺸـﻢ درآﻣـﺪه و ﺑـﻪ ﻓﺤـﺶ و ﻧﺎﺳـﺰاﮔﻮﻳﻲ رﻧـﮓﻛـﺎر‬
‫ﻣﻲﭘﺮدازﻳﻢ؛ ﭼﺮا ﺗﺎﺑﻠﻮي واﺿﺢ ﺗﺮي ﻧﺼﺐ ﻧﻨﻤﻮدي و او ﻧﻴـﺰ ﺟـﻮاب ﺷـﻤﺎ را ﺑـﺎ ﺧﺸـﻢ و‬
‫ﻏﻀﺐ ﺧﻮاﻫﺪ داد‪.‬‬
‫ﮔﺎﻫﻲ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از آﻧﭽﻪ ﺑﺎ رﻧﮓﻫﺎ آﻏﺸﺘﻪﺷﺪهاي ﺑﺎ ﺧـﺎك و زﻣـﻴﻦ‬
‫آﻏﺸﺘﻪ ﺷﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﻴﺪ! آﻳﺎ ﻣﻲداﻧﻴﺪ ﺷﻤﺎ در اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺗﺼﺮﻓﺎت و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﻮﻳﺶ ﺧﻮدﺗﺎن را‬
‫ﻣﻮرد ﺷﻜﻨﺠﻪ و اﻳﺬا ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻣﺜﺎل دﻳﮕﺮي ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪:‬‬
‫ﺧﻮدت را آراﺳﺘﻪ و ﭘﻴﺮاﺳﺘﻪ ﻛﺮدي و ﺟﻬﺖ ﺧﻮاﺳﺘﮕﺎر