‫ﺑﺤﺮان روﺷﻨﻔﮑﺮﯼ در‬

‫اﻳﺮان‬

‫ﻧﺎدرﻩ اﻓﺸﺎرﯼ‬

‫درﺁﻣﺪ‬
‫ﮐﻮﺷﻴﺪﻩ ام در اﻳﻦ ﮐﺘﺎب هﻤﻪ ﯼ ﺁﻧﭽﻪ را ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺎر ﭘﮋوهﺸﯽ ﻳ ﺎ ﻡﻘﺎﻟ ﻪ اﯼ‬
‫ﺕﺤﻘﻴﻘﯽ ﻳﺎ ﻧﻘﺪ و ﮐﺎرهﺎﻳﯽ از اﻳﻦ دﺳﺖ ﻧﻮﺷﺘﻪ ام – ﻡﻨﻬ ﺎﯼ داﺳ ﺘﺎﻧﻬﺎ و ﻃﻨﺰه ﺎم – ﮔ ﺮدﺁورﯼ‬
‫ﮐﻨﻢ‪ .‬ﻡﻴﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﻳﻦ ﮐﺎر ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﻡﺎﻧﻴﻔﺴﺖ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﻡﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ اﺕﻔ ﺎﻗﯽ اﻓﺘ ﺎد‪ ،‬ﻳ ﺎ ‪-‬‬
‫چﻪ ﻡﻴﺪاﻧﻢ ‪ -‬اﺟ ﻞ ﻡﻌﻠﻘ ﯽ ﺳﺮرﺳ ﻴﺪ‪ ،‬ﺑ ﺪون ﺁن ﮐ ﻪ ﺑ ﻪ ﭘﻴ ﺸﻮازش ﺑ ﺮوم‪ ،‬ﺟﻤ ﻊ ﺁورﻳ ﺸﺎن ﮐ ﺮدﻩ‬
‫ﺑﺎﺷ ﻢ‪ .‬چﻨ ﺪ ﻡﻘﺎﻟ ﻪ ﯼ دﻳﮕ ﺮ ه ﻢ اﻳ ﻦ ﺳ ﻮ و ﺁن ﺳ ﻮ دارم ﮐ ﻪ ﻡ ﺘﻦ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘ ﯽ ﺷ ﺎن را ﻧ ﺪارم و‬
‫ﻡﺘﻌﻠﻘﻨﺪ ﺑﻪ دوراﻧﯽ ﮐﻪ هﻨﻮز درﻋﺼﺮ ﺡﺠﺮ ﺕﮑﻨﻴﮏ زﻧ ﺪﮔﯽ و ﮐ ﺎر ﻡﻴﮑ ﺮدم‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ ﺑ ﺎ دﺳ ﺖ‬
‫ﻡﻴﻨﻮﺷﺘﻢ و ﺑﺎ ﻓﺎﮐﺲ و ﭘﺴﺖ ﺑﺮاﯼ ﻧﺸﺮﻳﺎت ارﺳﺎل ﻡﻴﮑﺮدم ﮐﻪ ﺑﺮﺧ ﯽ ﺷ ﺎن را دارم ﮐ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ‬
‫ﺕﺎﻳﭙﺸﺎن ﮐﻨﻢ و ﺑﻪ ﻡﺤﺾ ﺁﻡﺎدﻩ ﺷﺪن ﺁﻧﻬﺎ را ﻧﻴﺰ ﺑﻪ اﻳﻦ ﮐﺘﺎب اﺿﺎﻓﻪ ﺧﻮاهﻢ ﮐﺮد‪...‬‬
‫ﻓﺸﺮدﮔﯽ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺡﺠ ﻢ ﺁن اﺳ ﺖ‪ .‬در واﻗ ﻊ اﻳ ﻦ ﮐﺘ ﺎب را ﺑ ﺮاﯼ دوﺳ ﺘﺎﻧﯽ در‬
‫اﻳﺮان ﺕﻨﻈﻴﻢ ﮐﺮدﻩ ام ﮐﻪ ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎم دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ...‬هﻤﻴﻦ‬
‫ﻧﺎدرﻩ اﻓﺸﺎرﯼ‬
‫دوم دﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠٠٨‬ﻣﻴﻼدﯼ‬

‫‪٢‬‬

‫رﻧﺴﺎﻧﺲ واروﻧﻪ‬
‫ﻋﺰﻳﺰم‪،‬‬
‫ﺳ ﺎله ﺎ از ﺁن ﺳ ﺎله ﺎﻳﯽ ﮔﺬﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ هﻴﺠ ﺎنه ﺎﯼ آ ﺎذب آ ﻼم و ﺻ ﺪاﯼ “ﺷ ﻬﺪا”‬
‫ﺟ ﺎنهﺎﻡ ﺎن را ﻡ ﯽﻓ ﺸﺮد؛ ﺳ ﺎله ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ وﺻ ﻴﺖﻧﺎﻡ ﻪﯼ “اﺡﻤ ﺪ ﺧ ﺮمﺁﺑ ﺎدﯼ” ﻧ ﺸﺌﻪ ﻡ ﯽﺷ ﺪﻳﻢ و‬
‫ﺷﻤﺸﻴﺮهﺎﯼ چﻮﺑﯽﻡﺎن را ﺑﺮاﯼ ﺡﺴﺎﺑﺮﺳﯽ از ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﺮاﯼ اﻡﻨﻴﺖ و ﺁزادﯼهﺎﯼ ﻓ ﺮدﯼ و اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ‬
‫ﺧﻮدﺷﺎن و اﻟﺒﺘﻪ ﻡﺎ‪ ،‬ﭘﺸﺖ ﻗﺎﻧﻮن ﻡﯽاﻳ ﺴﺘﺎدﻧﺪ‪ ،‬از ﻧﻴ ﺎم زﻧ ﮓ زدﻩﯼ ﭘﻼﺳ ﺘﻜﯽﻡ ﺎن ﺑﻴ ﺮون ﻡ ﯽآ ﺸﻴﺪﻳﻢ‪.‬‬
‫دﻳ ﻮار آ ﺎهﮕﻠﯽاﯼ آ ﻪ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ و ﺟ ﻼل ﺁل اﺡﻤ ﺪ ﺑ ﺎ ﺧ ﺎك ﺕﻔﺘﻴ ﺪﻩﯼ ﺕﺮﺑ ﺖ آ ﺮﺑﻼ و آ ﺎﻩ‬
‫ﻡﺎرآﺴﻴ ﺴﻢ‪/‬اﺳﺘﺎﻟﻴﻨﻴ ﺴﻢ‪/‬ﻟﻨﻴﻨﻴ ﺴﻢ‪ /‬ﻡﺎﺉﻮﺉﻴ ﺴﻢ‪ /‬آﺎﺳﺘﺮﻳ ﺴﻢ‪ ،‬و ﻟﺠ ﻦ ﻧﺎﺁﮔ ﺎهﯽهﺎﻡ ﺎن ﺑ ﺮ ﺑ ﺎﻻ و ﭘ ﺎﺉﻴﻦ‪ ،‬ﺑ ﺮ‬
‫ﻋ ﺮض و ﻃ ﻮل و ارﺕﻔ ﺎع اﻳ ﻦ ﺕ ﺎرﻳﺦ و ﺟﻐﺮاﻓﻴ ﺎﯼ ﺟ ﺎنهﺎﻡ ﺎن ﺳ ﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬در ﺡ ﺎل ﻓ ﺮو رﻳﺨ ﺘﻦ‬
‫اﺳ ﺖ؛ ه ﺮ چﻨ ﺪ آ ﻪ ﺕ ﺎآﻨﻮن ﺳ ﻪ ده ﻪ دوام ﺁوردﻩ اﺳ ﺖ؛ دواﻡ ﯽ ﻡﺮﮔﺒ ﺎر‪ .‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ را هﻤ ﻴﻦ اﻧﺪﻳ ﺸﻪ‪،‬‬
‫هﻤ ﻴﻦ رﻓﺘﺎره ﺎ‪ ،‬ﻻﯼ درز و ﺟ ﺮز اﻳ ﻦ دﻳ ﻮار آ ﺎهﮕﻠﯽ ﮔﺬاﺷ ﺖ و ﺑ ﺎز ه ﻢ دﻳ ﻮار را ﺑ ﺎﻻﺕﺮ و ﺑ ﺎﻻﺕﺮ‬
‫آﺸﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ اﻳﻦ دﻳﻮار ﺑﺮ ﺳﺮ ﺧﻮ ِد هﻤﻴﻦهﺎ هﻢ ﺁوار ﺷﺪ؛ ﺁنهﺎﻳﯽ آﻪ “ﺕﻨﻬﺎ رﻩ ره ﺎﻳﯽ را ﺟﻨ ﮓ‬
‫ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ” ﻡﯽﭘﻨﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺁنهﺎﻳﯽ آﻪ ﻓﻬﻤﯽ از وﺿﻌﻴﺖ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺕ ﺸﻴﻊ در اﻳ ﺮان ﻡ ﺎ ﻧﺪاﺷ ﺘﻨﺪ و‬
‫ﻧﻤﻴﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ آﻪ اﻳﻦهﺎ ﻗﺮنهﺎﺳﺖ‪ ،‬درﺳﺖ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل اﺳﺖ آﻪ از هﻤ ﺎن دوران ﻋﻠ ﯽ ﺳ ﻠﻄﻨﺖ ﻃﻠﺒﻨ ﺪ؛‬
‫اﻡﺎ ﺳﻠﻄﻨﺖ را ﺕﻨﻬﺎ و ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺮاﯼ ﺧﻮدﺷﺎن ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ و چﻪ ﺧﻮنه ﺎ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ ﺳ ﻠﻄﻨﺖﻃﻠﺒ ﯽﺷ ﺎن‬
‫ﻧﺮﻳﺨﺘ ﻪاﻧ ﺪ! ﻗ ﺮنهﺎﺳ ﺖ ﺳ ﻠﻄﻨﺖ ﻃﻠﺒﻨ ﺪ؛ اﻡ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ داﺷ ﺘﻦ ﺳ ﻬﻤﯽ از ﻗ ﺪرت در رهﺒ ﺮﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ‪ ،‬ﺟﺎﯼ ﭘﺎﻳﯽ ﺑﻪ ﮔﻨﺪﮔﯽ ﺟﺎﯼ ﭘﺎﯼ اﺑﺮاهﻴﻢ ﺑﺖﺳﺎز ﺑﺎز آﺮدﻩاﻧﺪ و اﻳ ﻦ ﺟ ﺎﯼ ﭘ ﺎ را ه ﯽ ﮔ ﺸﺎد و‬
‫ﮔ ﺸﺎدﺕﺮ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ .‬و اﻳ ﻦ ﺳ ﺎله ﺎ در ﻧﻴﻤ ﻪﯼ ﭘﺎﻳ ﺎﻧﯽ ﺳ ﺪﻩﯼ ﺑﻴ ﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺧﻴ ﻞ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان دﻳﻨ ﯽ و “م‪ .‬ل‪”.‬‬
‫اﻳﺮاﻧﯽﻧﻤﺎﻡﺎن‪ ،‬اﺳﺒﺎب ﺳﻠﻄﻨﺘﺸﺎن را ﻓﺮاهﻢ ﻡﯽﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻪ‪ ،‬ﻓﺮاهﻢ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫دﻧﻴﺎﯼ ﻏﺮﻳﺒﯽ اﺳﺖ‪ .‬دﻧﻴﺎﯼ ﻏﺮﻳﺒﯽ‪ .‬ﻋﺸﻖ را ﺑﻪ ﻡﺬﺑﺢ ﺳﻼح ﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻧﺴﺎنهﺎ را ﺑﺎ ﺷ ﻌﺎر و‬
‫ﺷﻌﺎر ﺑﻪ ﻡﺴﻠﺦ هﻮار و ﻋﺮﺑﺪﻩ آﺸﺎﻧﺪﻧﺪ و ﺑﺮ ﺳﺮ ﻡﺎ ﺁوردﻧﺪ‪ ،‬ﺁﻧﭽﻪ را ﻡﯽﺑﻴﻨﯽ‪.‬‬
‫درﺳﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﻡﻦ ‪ ٢٠‬ﺳ ﺎﻟﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ ﺁنﺟ ﺎ ﻧﻴ ﺴﺘﻢ‪ ،‬آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ ه ﺴﺘﻢ‪ ٢٠ .‬ﺳ ﺎل ﺕﻤ ﺎم‪.‬‬
‫هﻴﭽﻜﺲ را ﻧﺪﻳﺪﻩام‪ ،‬ﻧﻪ ﭘﺪرﯼ را‪ ،‬ﻧﻪ ﻡﺎدرﯼ را و ﻧﻪ ﺡﺘﺎ ﺧﻮاهﺮ ﻳ ﺎ ﺑ ﺮادرﯼ را‪ .‬ﻧﻤ ﯽداﻧ ﻢ چ ﻪ ﺷ ﻜﻠﯽ‬
‫ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬چﻘﺪر ﺑﺰرگ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻪ‪ ،‬چﻘﺪر ﭘﻴﺮ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬ﻳﻜﯽﺷﺎن دﻳﮕﺮ ﮔﻮﺷﺶ ﻧﻤﯽﺷ ﻨﻮد و دوﺳ ﺖ دارد‬
‫ﻓﻘﻂ ﺻﺪاﯼ ﻡﺮا ﺑﺸﻨﻮد‪ .‬ه ﺮ چﻨ ﺪ آ ﻪ ﻧﻤ ﯽداﻧ ﺪ چ ﻪ ﻡ ﯽﮔ ﻮﻳﻢ‪ .‬ﺁن ﻳﻜ ﯽ ﻧﻮﺷ ﺘﻪه ﺎﯼ ﻡ ﺮا از روﯼ “وب‬
‫ﺳﺎﻳﺖ”هﺎ آﭙﯽ ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬ﺑﯽ ﺁن آﻪ ﺑﺪاﻧﺪ ﻡﻦ در اﻳﻦ ﺳ ﺎله ﺎ چﻨ ﺪ ﺑ ﺎر و چ ﻪ ﺳ ﺨﺖ ﭘﻮﺳ ﺖ اﻧﺪاﺧﺘ ﻪام و‬
‫ﻧﻤﯽداﻧﺪ آﻪ اﻳﻦ ﭘﻮﺳﺖ اﻧﺪاﺧﺘﻦ در اﻳﻦ هﻮاﯼ ﺷﺮﺟﯽ چﻪ ﺳﺨﺖ و چﻪ دردﻧﺎك ﺑﻮدﻩ اﺳ ﺖ و ﻧﻤ ﯽداﻧ ﺪ‬
‫چﻪ دﺷﻮار اﺳﺖ آﻪ ﻡﻦ‪ ،‬ﻡ ِﻦ ﺳ ﻴﺎهﯽ ﻟ ﺸﻜ ِﺮ اﻳ ﻦ ﻓﺮﻡﺎﻧ ﺪهﺎن آﺎﻓ ﻪ ﻧ ﺸﻴ ِﻦ ﻋﺮﺑ ﺪﻩﺟ ﻮ‪ ،‬آﻤ ﯽ از ﻡ ﺪﻧﻴﺖ‪،‬‬
‫آﻤﯽ از ﻓﺮهﻨﮓ ﭘﺮﺷﻮر و ﺷﺎدﺧﻮار اﻳﺮاﻧﯽ‪ ،‬ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺟﺮﻋﻪاﯼ و ﺕﻨﻬ ﺎ ﺟﺮﻋ ﻪاﯼ ﺑﻨﻮﺷ ﻢ و ﺕ ﺸﻨﻪﺕ ﺮ‬
‫ﺑﺮﺟﺎﯼ ﺑﻤﺎﻧﻢ؛ هﻤﺎن ﻓﺮهﻨﮕﯽ آﻪ ﭘﺪر ﺳﺎلهﺎ‪ ٢٥٠٠ ،‬ﺳﺎل ﺕﻤﺎم‪ ،‬در وﺟﻮدﻡﺎن ﻧﺸﺖ دادﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎورت ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎور آﺮدﻧﯽ هﻢ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﻧﻤ ﯽﺑﻴﻨ ﯽ چﻘ ﺪر از اﻳ ﻦه ﺎ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘ ﻪام‪ ،‬چ ﻪ‬
‫اﻧﺪازﻩ ﺑﺘ ﻮن ﻧﻔ ﺮت را آ ﻪ اﻳ ﻦه ﺎ ﺑ ﺎ ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ ﺕﻮﺧ ﺎﻟﯽﺷ ﺎن در ﺟ ﺎن و ﺟﻬ ﺎﻧﻢ آﺎﺷ ﺘﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﻤﺒﺎدﻩ‬
‫زدﻩام‪ ،‬ﺁﺧ ﺮ ﻡ ﻦ آ ﻪ از ﺟ ﻨﺲ ﺁنه ﺎ ﻧﻴ ﺴﺘﻢ‪ .‬ﻡ ﻦ از ﻋ ﺸﻘﻢ‪ .‬ﻡ ﻦ هﻤ ﻪﯼ ﺁنه ﺎ را آ ﻪ ﺑ ﺮ ﻋﻠﻴ ﻪ ﻡﻼﻳ ﺎن‬
‫ﻡﯽﺟﻨﮕﻴﺪﻧ ﺪ‪ ،‬دوﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻢ‪ ،‬و ﻧﻤ ﯽداﻧ ﺴﺘﻢ آ ﻪ اﻳ ﻦه ﺎ ﺧ ﻮد ﻡﻼﻳ ﺎﻧﯽ ﺑ ﯽﻋﻤﺎﻡ ﻪاﻧ ﺪ آ ﻪ ﻋﻤﺎﻡ ﻪهﺎﺷ ﺎن‪،‬‬
‫رﺳﺎﻟﻪهﺎ و ﺕﻮﺿ ﻴﺢاﻟﻤﺴﺎﺉﻠ ﺸﺎن را در درون آﻠ ﻪهﺎﺷ ﺎن ﺟﺎﺳ ﺎزﯼ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﻡﻮهﺎﺷ ﺎن را ﺁﻻﮔﺎرﺳ ﻨﯽ‬
‫ﻚ “ﺑﻮس” ﺑﻪ ﭘﻴﻜﺮ ﻧﺘﺮاﺷﻴﺪﻩ و ﻧﺨﺮاﺷﻴﺪﻩﺷﺎن ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﻧﺘﺮاﺷﻴﺪﮔﯽهﺎﺷﺎن‬
‫ﻡﯽچﻴﻨﻨﺪ‪ ،‬آﺖ و ﺷﻠﻮار ﺷﻴ ٍ‬

‫‪٣‬‬

‫را ﭘﻨﻬﺎن آﻨﻨﺪ؛ اﻡﺎ ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ آﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﺮاﺷﻴﺪﮔﯽهﺎ و ﻧﺨﺮاﺷﻴﺪﮔﯽهﺎ در دل و دﻡﺎﻏﺸﺎن اﺳ ﺖ و ﻧ ﻪ در‬
‫ﭘﻮزﻳﺴﻴﻮن ﺑﻴﺮوﻧﯽﺷﺎن‪ .‬ﺁﻩ… چﻘﺪر اﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪه ﺎ زﻳ ﺎد ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺡ ﺎﻻ دورﺑﻴ ﻨﻢ را روﯼ ﺁنه ﺎ “زوم”‬
‫ﻡﯽآﻨﻢ‪ ،‬ﻡﻮرچﻪهﺎﻳﯽ را ﻡ ﯽﺑﻴ ﻨﻢ آ ﻪ دارﻧ ﺪ از ﺳ ﺮ در ﺟﻬﻠ ﺸﺎن ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺑ ﺎﻻ و ﭘ ﺎﺉﻴﻦ ﻡ ﯽروﻧ ﺪ‪ ،‬ﺁﺧ ﺮ‬
‫“آ ﺮم” ﺿﺪاﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺘﯽﺷ ﺎن دوﺑ ﺎرﻩ ﺑ ﺎ ﺟﻨ ﮓه ﺎﯼ اﻡﺮﻳﻜ ﺎ در اﻓﻐﺎﻧ ﺴﺘﺎن و ﻋ ﺮاق‪ ،‬ﮔ ﻞ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫وﻳﺮوس ﺑﻴﻤﺎرﯼ اﺳﺘﺎﻟﻴﻨﯽ‪/‬ﺧﻤﻴﻨﻴﺴﺘﯽﺷﺎن هﻨﻮز هﻢ ﻡﺎﺕﺤﺘ ﺸﺎن را ﺁزار ﻡ ﯽده ﺪ‪ .‬ﺷ ﻜﻨﺠﻪﮔﺮاﻧ ﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ‬
‫آﻪ از ﺷﻜﻨﺠﻪهﺎﯼ دﻳﮕﺮان اﻳﺮاد ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺁﺧﺮ ﺷﻜﻨﺠﻪ آﺮدن آﻪ اﻡﺮﯼ ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﻧﻴ ﺴﺖ؛ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺕﻨﻬ ﺎ در‬
‫اﻧﺤ ﺼﺎر اﻳ ﻦه ﺎ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦه ﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺕﺌ ﻮرﯼاش را ﺑﺒﺎﻓﻨ ﺪ‪ .‬ﺑﺎﻳ ﺪ زنه ﺎ را ﺑ ﻪ ﭘ ﺸﺖ دﻳﻮاره ﺎﯼ‬
‫ﻡﺮدﺳﺎﻻرﯼﺷﺎن هﻞ ﺑﺪهﻨﺪ و اﮔﺮ ﻧﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﻡﺤﻤﺪ آﺘﻜ ﺸﺎن ﺑﺰﻧﻨ ﺪ و ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آﺘ ﻚ زدن ه ﻢ‬
‫ﺕﻘﺪس و ﺕﺸﺨﺺ ﺑﺘﺮاﺷﻨﺪ‪ .‬راﺳﺘﯽ آﻪ اﻳﻦ ﺑﻴﭽﺎرﻩهﺎ هﻢ آﻠﯽ آﺎر و ﮔﺮﻓﺘﺎرﯼ دارﻧﺪ!‬
‫اﻡﺎ وﻗﺘﯽ آﺴﺎﻧﯽ دﻳﮕﺮ از ﺟﻬﺎﻧﯽ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺎﺷﺎﻳﺴﺖ دﺳﺖ ﻡﯽﻳﺎزﻧﺪ‪ ،‬ﻳﺎدﺷﺎن ﻡﯽﺁﻳﺪ آ ﻪ‬
‫ﺁرﯼ اﻧﺴﺎنهﺎ دو دﺳﺘﻪ ه ﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻧ ﺴﺎنه ﺎﻳﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﺷ ﻜﻨﺠﻪ آﻨﻨ ﺪ و اﻧ ﺴﺎنه ﺎﻳﯽ آ ﻪ از ﺳ ﻮﯼ‬
‫اﻡﺎﻡ ﺎن و رهﺒﺮاﻧ ﺸﺎن ﺡﻜ ﻢ دارﻧ ﺪ ﺷ ﻜﻨﺠﻪ آﻨﻨ ﺪ؛ ﺁنه ﻢ ﺑ ﻪ ﻋﺮﻳ ﺎنﺕ ﺮﻳﻦ ﺷ ﻜﻞ ﻡﻤﻜ ﻦ؛ ﺳ ِﺮ اﻡﺮﻳﻜ ﺎﻳﯽ‬
‫“آ ﺎﻓﺮ” را در ﺕﻘ ﺎص ﻧﺎﺷﺎﻳ ﺴﺖ ﻏﺮﺑ ﯽاﯼ آ ﻪ دﻧﻴ ﺎ ﺑ ﺮ ﻋﻠ ﻴﻬﺶ ﺷ ﻮرﻳﺪ و دآ ﺎﻧﺶ را ﺕﺨﺘ ﻪ آ ﺮد‪ ،‬ﻡﺜ ﻞ‬
‫ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ]و اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﺑﺎر در ﺑﺮاﺑ ﺮ ﺕﻤ ﺎم اﺳ ﺒﺎبه ﺎﯼ ﺕﺠ ﺪد و ﺕﻤ ﺪن و ﺕﻜﻨﻴ ﻚ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺁن ﺕ ﺎ ﺑ ﻦ ﺟﺎﻧ ﺸﺎن‬
‫ﻡﺨﺎﻟﻔﻨﺪ[ ﮔﻮش ﺕﺎ ﮔﻮش ﻡﯽﺑﺮﻧﺪ!!‬
‫زنه ﺎ را ﺑ ﻪ “ﺟ ﺮم” زن ﺑ ﻮدن در ﺧﺎﻧ ﻪهﺎﺷ ﺎن آﺘ ﻚ ﻡ ﯽزﻧﻨ ﺪ‪ ،‬دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﻪ ﺟ ﺮم‬
‫“دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﯽ” ﻃﺮد ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎزﻩ ﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺘﺶ را هﻢ ﺑ ﻪ دوش و ﮔ ﻮش ﻧﻤ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ .‬ﺕ ِﺰ اﻡ ﺖ و اﻡ ﺎﻡﺘﯽ‬
‫اﻡﺜﺎل ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ و ﺁل اﺡﻤﺪ هﻤﻴﻦ ﺧﻮﺑﯽ را دارد؛ ﺑ ﯽﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺘﯽ‪ .‬هﻤ ﻪﯼ ﮔﻨﺎه ﺎن را ﺑ ﻪ ﮔ ﺮدن رهﺒ ﺮان‬
‫ﺧﺎﺉﻨﺸﺎن ﻡﯽاﻧﺪازﻧﺪ و ﺟﺎن ﻓﺮﻳﺒﻜﺎرﺷﺎن را آﻪ ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت‪ ،‬ﺑ ﻪ ه ﺮ ﺡﺸﻴ ﺸﯽ ﺁوﻳﺨﺘ ﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬از ﻡﻬﻠﻜﻪ ﻡﯽرهﺎﻧﻨﺪ‪ .‬چﻪ ﻓﻀﺎﺡﺘﯽ‪ .‬دﻟﻢ از اﻳﻦ هﻤﻪ ﭘﺪرﺳﻮﺧﺘﮕﯽ ﺑﻪ هﻢ ﻡﯽﺧﻮرد‪.‬‬
‫از ﺁزادﯼ ﺳﺨﻦ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ؛ اﻡﺎ ﻡﻨﻈﻮرﺷﺎن از اﻳﻦ واژﻩ آﻪ ﺡﺘﺎ ﻡﻌﻨﯽاش را ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ‬
‫ﺁزادﯼ ﺧﻮدﺷﺎن اﺳﺖ ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻗﺪرت‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ﺑﻪ زﻳﺮ ﻡﻬﻤﻴﺰ آﺸﻴﺪن ﻡﻠﺖ و ﺑﺮاﯼ ﭘﺨ ﺶ و‬
‫ﭘ ﻼ آ ﺮدن ﺁن هﻤ ﻪ ﺷ ﻌﺎرﯼ آ ﻪ ﺑ ﻼﯼ ﺁﺳ ﻤﺎﻧﯽ ﻡﻠﺘ ﯽ اﻳ ﻦ چﻨ ﻴﻦ رﻧﺠﻴ ﺪﻩ و رﻧﺠﺪﻳ ﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬از‬
‫دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ ﺡ ﺮف ﻡ ﯽزﻧﻨ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ را ﻓﻘ ﻂ ﺑ ﺮاﯼ راﯼ ﺁوردن ﺧﻮدﺷ ﺎن ﻡ ﯽﺧﻮاهﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ ﺑﺮاﯼ ﻗﺪرت ﻃﻠﺒﯽهﺎﺷﺎن ﺕﻮﺟﻴﻬﺎت ﻗﺮن ﺑﻴﺴﺘﻤﯽ و ﻗﺮن ﺑﻴ ﺴﺖ و ﻳﻜﻤ ﯽ ه ﻢ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﻠﺘﯽ را ﺑﺎ ﺷﻌﺎر ﺑﻪ ﻓﺮﻳﺐ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﻡﯽآﺸﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ آﻪ ‪ ٨‬ﺳﺎل دﻳﮕﺮ ﺑﺮ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻧﻨﮕﻴﻨ ﺸﺎن اﻓﺰودﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﻧﺎﻡﻪﯼ ‪ ٥٠‬ﺻﻔﺤﻪاﯼ ﻡﻨﺘﺸﺮ ﻡﯽآﻨﻨﺪ؛ ﻧﺎﻡﻪاﯼ آﻪ دﻳﮕﺮ آﺴﯽ ﺑﺮاش ﺕﺮﻩ هﻢ ﺧﺮد ﻧﻤﯽآﻨﺪ‪ .‬ﺟﻮانه ﺎ ﺑ ﺎ‬
‫ﺐ ﭘ ﺸﻢ و ﺷﻴ ﺸﻪﺷ ﺎن ﺕﻠﻮﻳﺰﻳ ﻮنه ﺎ را ﺧ ﺎﻡﻮش ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﺡ ﻖ دارﻧ ﺪ‪ .‬دﻳ ﻮار‬
‫دﻳﺪن چﻬ ﺮﻩﯼ ﭘ ﺮ از ﻓﺮﻳ ِ‬
‫ﮔﺎهﻜﻠﯽ ﺕﺮك ﺑﺮداﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺟﻮا ِن ﻡﺎ دﻳﮕﺮ ﻋﺮﺑﺪﻩ ﻧﻤﯽآﺸﺪ‪ ،‬دوﺳﺖ ﻡﯽدارد‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﺷ ﻌﺎر ﻧﻤ ﯽده ﺪ‪،‬‬
‫ﺁواز ﻡﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﻟﭽﻚ ﺑﻪ ﺳﺮش ﻧﻤﯽﭘﻴﭽﻴﺪ‪ ،‬ﻡﻮه ﺎﻳﺶ را ﺧ ﻮش ﺕﺮآﻴ ﺐ و ﺧ ﻮش رﻳﺨ ﺖ ﺁراﻳ ﺶ‬
‫ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬ﺳﺮ ﻗ ﺮار ﻡ ﯽرود‪ ،‬ﻡ ﯽﺑﻮﺳ ﺪ و ﺑﻮﺳ ﻴﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد و اﻳ ﻦ دﻳﻮارﻳ ﺎن از ﻻﯼ ﺟ ﺮز دﻳ ﻮار ﺕ ﺮك‬
‫ﺧﻮردﻩﺷﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ هﻤﻪ ﻋﺸﻖ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ هﻤﻪ دوﺳﺘﯽ آﻪ ﺁن را ﻡﺰﻩ هﻢ ﻧﻜﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬چﺸﻢ ﻡﯽدوزﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﻤﻴﻦ داﻧﺸﻮر آﻪ ﺑﻪ دﺳﺘﺒﻮس اﻡﺎﻡﺶ رﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ ،‬در ﺕﻨﻬ ﺎﻳﯽ‪ ،‬از ﺑ ﯽآ ﺴﯽ ﺑ ﺎ ﻳ ﺎد و ﺷ ﻌﺎر‬
‫هﻤﺴﺮ هﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻡﻌﻴﻮﺑﺶ ﻡﻨﺰوﯼ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ آﻪ زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻮس ﻧ ﻮزاﻳﯽ دﻳﻨ ﯽ ﻡ ﯽزد‪ ،‬از‬
‫ﭘﺪرش ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻡﯽﮔﻴﺮد‪ .‬ﺑﺮاﯼ او هﻢ ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﺁن زﻡﺎﻧﯽ آﻪ اﻳﺮاد ﻡﯽﮔﺮﻓﺖ چﺮا از “ﭘﻨ ﺪار ﻧﻴ ﻚ و‬
‫آﺮدار ﻧﻴﻚ و ﮔﻔﺘﺎر ﻧﻴﻚ” ﻧﻮﺷ ﺘﻪام‪ ،‬چ ﺮا از ﺷ ﺎدروان ﻓﺮﻳ ﺪون ﻓﺰﺧ ﺰاد ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﻳﺎد آﺮدﻩام‪ .‬ﺧﻴﻠﯽهﺎ دارﻧﺪ ﭘﻮﺳﺖ ﻡﯽاﻧﺪازﻧﺪ‪ .‬دﻳﻮار آﺎهﮕﻠﯽ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ و ﺟﻼل ﺁل اﺡﻤ ٍﺪ‬
‫ﺕ ﻮدﻩاﯼ‪/‬ﺷ ﻴﻌﯽ ﺕ ﺮك ﺑﺮداﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡ ﻦ ﺑ ﻪ ﺟ ﻮاﻧﯽه ﺎم ﺑ ﺎز ﻡ ﯽ ﮔ ﺮدم آ ﻪ ﺁن را در آ ﻒ ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﭘﻮﺳﺎﻧﺪم و دﺳ ﺘﻤﺎﻟﯽ ﺷ ﺪﻩﯼ اﻳ ﻦ ﺟ ﻮاﻧﯽ را ﺑ ﻪ داﻡ ﺎن ﻡ ﺴﻌﻮد رﺟ ﻮﯼ اﻧ ﺪاﺧﺘﻢ‪ .‬ﺡ ﺎﻻ ﻡ ﻦ از‬

‫‪٤‬‬

‫ﻧﻈﺮ ﺁنهﺎ “رﻓﺘﺎرﯼ ﻧﺎﻡﻨﺎﺳﺐ و ﻏﻴﺮاﺧﻼﻗ ﯽ” دارم‪ .‬چ ﻪ ﺧ ﻮب؛ اﺧﻼﻗ ﯽ آ ﻪ زن را ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻴﻦ ﺕﺨ ﺖ و‬
‫ﻡﻄﺒﺦ در ﺕﺮدد ﻡﯽﺧﻮاهﺪ‪ ،‬ﺕﻒ ﺑﻪ رﻳﺸﺶ و ﺑﻪ رﻳﺶ هﻤﻪﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎﻧﺶ!!‬
‫ﺑﺰرﮔﺘ ﺮﻳﻦ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ‪/‬ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽ “اﭘﻮزﻳ ﺴﻴﻮن” ﺑ ﺮاﯼ ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻦ آ ﺮدن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫دﻡﻮآﺮاﺕﻴﻚ اﺳﻼﻡﯽ ]![ در ﻡﺰﺑﻠﻪاﯼ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺧ ﻮدش ﺕﺮاﺷ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﮔ ﻢ و ﮔ ﻮر ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬رهﺒ ﺮ‬
‫ﺑﺮادر و ﺑﺮادر رهﺒﺮ هﺮ دو ﻡﺪتهﺎﺳﺖ ﮔﻢ و ﮔﻮر ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺳﺎزﻡﺎﻧﺸﺎن ه ﻢ ﮔ ﻢ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻳﻜ ﯽﺷ ﺎن‬
‫اﻳﻨﺠﺎ ﺟﺎدﻩهﺎﯼ اﺳﻔﺎﻟﺘﻪﯼ ﺑﻴﻦ دادﮔﺎﻩ و ﺧﺎﻧﻪﯼ ﺕﻴﻤﯽاش را وﺟﺐ ﻡﯽآﻨﺪ و ﺑﻪ ﺧﻴﺎﻟﺶ ﻳ ﻚ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺧﻠ ﻊ‬
‫ﺳﻼح ﺷﺪﻩ آﻪ ﺳﺎلهﺎﺳﺖ ﺑﺮاﯼ ﻡﻠﺖ ﻧﻴﺰ از ﺡﻴﺾ اﻧﺘﻔﺎع ﺳﺎﻗﻂ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ دوﺑﺎرﻩ ﺕﺎرﻳﺦ را‬
‫ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪ‪ .‬راﺳﺘﯽ آﻪ ﺳﺎلهﺎ از ﺁن ﺳﺎلهﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬دﻳﮕ ﺮ اﺳ ﺘﺎﻟﻴﻨﯽ در آ ﺎر ﻧﻴ ﺴﺖ ﺕ ﺎ‬
‫در ﻳﺪ ﻗﺪرت ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ ﻡﻌﺘﻘﺪاﻧﺶ‪ ،‬ﺁنهﺎ را ﺑﻪ ﺟﺎن ﺧﻠﻴﻞ ﻡﻠﻜﯽ اﻧﺸﻌﺎﺑﯽ ﺑﻴﺎﻧﺪازﻧﺪ‪ .‬دﻳﮕﺮ ﻋﺮﺑﺪﻩه ﺎﯼ‬
‫ﻧﻮراﻟ ﺪﻳﻦ آﻴ ﺎﻧﻮرﯼ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻧﻮﻳ ﺴﺎن ﺧﻮاﻧ ﺪﻧﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬آ ﺴﯽ دﻳﮕ ﺮ ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ اﻳ ﻦ ﺿ ﺪ‬
‫اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺖه ﺎﯼ ﺳﻮﺳ ﻴﺎل اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺖ را آ ﻪ در آ ﯽ‪ .‬ﺟ ﯽ‪ .‬ﺑ ﺐ‪ .‬اﺕﺤ ﺎد ﺟﻤ ﺎهﻴﺮ ﺷ ﻮروﯼ ﺡ ﻞ ﺷ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ رﻳﺶ ﻧﻤﯽﮔﻴﺮد‪ .‬اﻳﻦهﺎ ﺑﻪ ﺕﺎرﻳﺦ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬هﺮچﻨ ﺪ آ ﻪ ﺡ ﺎﻡﻼن دﻳ ﺪﮔﺎﻩهﺎﺷ ﺎن ﭘﻴﺮﻡ ﺮدان و‬
‫ﭘﻴﺮزﻧﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ آﻪ هﻤﭽﻨﺎن در ﺿﺪﻳﺖ ﺑﺎ هﻮﻳﺖ اﻳﺮاﻧﯽ ﻡﺎ‪ ،‬زﻳﺮ آﺮﺳﯽ ﺳ ﻴﺪ ﻋﻠ ﯽ ﺧﺎﻡﻨ ﻪاﯼ ﭘﻜ ﯽ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﺎﻓﻮر ﺳﺮﻃﻼﯼ ﻧﺎﺻﺮاﻟﺪﻳﻦﺷﺎهﯽ اﻳﻦ وﻟﯽ ﻓﻘﻴﻪ ﻡﯽزﻧﻨﺪ و ﺑﺮاش ﻡﺪﻳﺤﻪ ﻡﺮﺕﻜﺐ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺕﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﺖ را ﺧﺎﻡﻮش آﻦ‪ ٢٨ .‬ﺳﺎل ﺑﺮاﯼ ﺟﻦهﺎﻳﯽ آﻪ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ اﺡﻀﺎر آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ ،‬آ ﺎﻓﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺡﺎل ﻧﻮﺑﺖ ﻋﺎﺷﻘﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻧﻮﺑﺖ دوﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻦ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‪ ،‬ﻧﻮﺑ ﺖ ﺑﻮﺳ ﻴﺪن اﻧ ﺴﺎنهﺎﺳ ﺖ‪ .‬دوران‬
‫ﺟﻨﮓ و ﻧﻔﺮت و ﻋﺮﺑﺪﻩ و ﺧﺮاﺑﻜﺎرﯼ و ﺑﻴﮕﺎرﯼ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ در آ ﺸﻮر واﻡﺎﻧ ﺪﻩﯼ ﻋ ﺮاق‪،‬‬
‫ﻡﻘﻠﺪﻳﻦ ﻡﻘﺘﺪا ﺻﺪر ﻳﻚ ﻡﺸﺖ ﻋﻤﻠﻪ هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻡﻘﻠﺪان ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻴﺴﻮاد آﻪ ﻧﻪ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻠﺪ ﺑ ﻮد و‬
‫ﻧ ﻪ ﻓﺎرﺳ ﯽ‪ ،‬هﻤ ﻪﺷ ﺎن “روﺷ ﻨﻔﻜﺮ”ﻧ ﺪ‪ .‬آ ﺸﻮر واﻡﺎﻧ ﺪﻩ و اﺷ ﻐﺎل ﺷ ﺪﻩﯼ ﻋ ﺮاق و دﺳ ﺖ ﺳ ﺎﺧﺖ ﺻ ﺪام‬
‫ﺡﺴﻴﻦ آﺎﻓﺮ ﻋﻔﻠﻘﯽ‪ ٣٠ ،‬ﺳﺎل ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻡﺎ ﺟﻠﻮﺕﺮ اﺳﺖ‪ .‬روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﺡﺴﺎﺑ ﺸﺎن را از‬
‫اﻳﻦ ﺟﺎﻧﻮران ﺟﺪا آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻡﺎ ﺑﻮدﻳﻢ آﻪ ﺟﻨﮕﻴﺪﻳﻢ‪ ،‬آﺸﺘﻪ دادﻳﻢ‪ ،‬ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺷﺪﻳﻢ‪ ،‬ﺑﻪ زﻧﺪان رﻓﺘ ﻴﻢ‪ ،‬از‬
‫هﻤﻪﯼ ﻟﺬات زﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬از هﻤﻪﯼ زﻳﺒﺎﻳﯽهﺎﯼ ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽ ﻡﺤﺮوم ﺷﺪﻳﻢ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﺳﺪﯼ از آﺎﻩ و ﮔﻞ‪،‬‬
‫از آﺎهﮕﻞ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ در اﻳﺮاﻧﻤ ﺎن ﺑﻜ ﺸﻴﻢ و آ ﺸﻴﺪﻳﻢ‪ .‬ﻡ ﺎ ﺑ ﻮدﻳﻢ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎ ﻗﺒ ﺎﯼ‬
‫ﻡﺒﺎرز و ﻡﺠﺎهﺪ و ﻓﺪاﺉﯽ دوﺧﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻡﺎ ﺑﻮدﻳﻢ آﻪ از ﮔﻮردرﺁﻡ ﺪﮔﺎن و ﻡﺮدﮔ ﺎن ﻡﺮﺕﺠ ﻊ را ﺳ ﺮ دﺳ ﺖ ﺑ ﻪ‬
‫ب ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ‬
‫داﻧ ﺸﮕﺎﻩ ﺑ ﺮدﻳﻢ‪ ،‬ﻡ ﺎ ﺑ ﻮدﻳﻢ آ ﻪ دو دﺳ ﺘﯽ داﻧ ﺸﮕﺎﻩ را ﺕﺤﻮﻳ ﻞ ارﺕﺠ ﺎع دادﻳ ﻢ و ﺑ ﺮاﯼ اﻧﻘ ﻼ ِ‬
‫ب ﻓﺮهﻨﮕ ﯽاش هﻴ ﺰم ﺟﻤ ﻊ آ ﺮدﻳﻢ‪ .‬ﻡ ﺎ ﺑ ﻮدﻳﻢ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﻋ ﺪام زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‬
‫ف آﻤ ﺪﯼ اﻧﻘ ﻼ ِ‬
‫ﻓﻴﻠﺴﻮ ِ‬
‫ﻋﺮﺑﺪﻩﯼ ﺷﺎدﯼ آﺸﻴﺪﻳﻢ‪ ،‬هﻤﺎن زﻡﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﺜﻼ ﻋﻀﻮ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ ﺑ ﻮدﻳﻢ و ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺜﻼ ﺁزادﯼ‬
‫ﻳﻘﻪ ﻡﯽدراﻧﺪﻳﻢ‪ ،‬اﻡﺎ ﺁزادﯼ ﺕﺮورﻳﺴﺖهﺎ‪ ،‬ﺁزادﯼ رﺟﺎﻟﻪهﺎ را زﻡﻴﻨﻪ ﻡﯽﺳﺎﺧﺘﻴﻢ‪ .‬ﺑﺎور آ ﻦ ه ﻴﭻ چﻴ ﺰﯼ‬
‫ﻡﺮا از اﻳﻦ ﺷﺎدﺕﺮ ﻧﻜﺮدﻩ اﺳﺖ آﻪ ﺕﺮكهﺎﯼ ﻻﯼ اﻳﻦ دﻳﻮار آﺎهﮕﻠﯽ را ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺟﺮ ﺑﺪهﻢ‪.‬‬
‫ﺁرﯼ ﻡﻦ اﻳﻦ روزهﺎ ﺡﺴﺎﺑﯽ ﭘﻮﺳﺖ اﻧﺪاﺧﺘﻪام‪ .‬ﺡﺴﺎﺑﯽ از اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ اﺳ ﻼﻡﻴﻪ‪/‬آﻤﻮﻧﻴ ﺴﺘﻴﻪ‬
‫ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘ ﻪام‪ .‬دﻟ ﻢ ﺑ ﺮاﯼ ﺑﭽ ﻪهﺎﻡ ﺎن ﻡ ﯽﺳ ﻮزد‪ ،‬آ ﻪ در ﺁﺕ ﺸﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﻧﺘﺮاﺷ ﻴﺪﻩ و‬
‫ﻧﺨﺮاﺷﻴﺪﻩ ﺑﺮﭘﺎ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ٢٨ ،‬ﺳﺎل اﺳﺖ دارﻧﺪ ﻡﯽﺳﻮزﻧﺪ و ﺟﺰﻏﺎﻟﻪ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻡﺎ… ﺕﻨﻬﺎ اﻡﻴ ﺪ ﻡ ﻦ…‬
‫ﺕﻨﻬﺎ ﺷﺎدﯼ ﻡﻦ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ ﺁﺕﺶ ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽ‪ ،‬ﺁب ﭘﺎآﻴﺰﻩﯼ ﺁﮔﺎهﯽ ﺑﭙﺎﺷﻢ‪ .‬ﻧﺸﺎن ﺑ ﺪهﻢ آ ﻪ ﻡﻠ ﺖ ﻡ ﺎ‬
‫دارد ﺕﻘﺎص ﺧﻮدﻡﺤﻮرﯼ‪ ،‬ﺕﻮﺡﻴﺪ و دﮔﺮاﻧﺪﻳﺶ ﺳ ﺘﻴﺰﯼ و دروغﺑ ﺎﻓﯽ روﺷ ﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ را ﻡ ﯽده ﺪ آ ﻪ در‬
‫اﻡﺘﺤﺎن اﻧﺴﺎن دوﺳﺘﯽ و ﻡﻴﻬﻦ دوﺳﺘﯽﺷﺎن رﻓﻮزﻩ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ دآﺎنهﺎﯼ دﺟﺎلﮔﺮﯼﺷﺎن را ﺕﺨﺘﻪ آﻨﻨ ﺪ‬
‫و ﭘ ﯽ آﺎرﺷ ﺎن ﺑﺮوﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑﺎزﻧﺸ ﺴﺘﻪ ﺷ ﻮﻧﺪ و ﺑﮕﺬارﻧ ﺪ ﺕ ﺎ ﻡﻠ ﺖ ﻡ ﺎ‪ ،‬ﺟﻮاﻧ ﺎن ﻡ ﺎ و اﻳ ﺮان دوﺳ ﺘﺎن و‬
‫اﻧﺴﺎن دوﺳﺘﺎن ﻡﺎ‪ ،‬ﺁﻧﭽﻪ را آﻪ اﻳﻦهﺎ از دروغ و آﻴﻨﻪ و ﻧﻔﺮت و دﮔﺮﺳﺘﻴﺰﯼ آﺎﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬دوﺑ ﺎرﻩ ﺷ ﺨﻢ‬
‫ﺑﺰﻧﻨﺪ و ﺑﺬر ﺷﺎدﯼ و ﺷﺎدآﺎﻡﯽ و ﻋﺸﻖ و دوﺳﺘﯽ هﻤﻪﯼ اﻧﺴﺎنهﺎ را در اﻳﻦ ﺳﺮزﻡﻴﻦ ﺑﻜﺎرﻧﺪ‪.‬‬

‫‪٥‬‬

‫ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﻓﺮزاﻧ ﻪاﯼ‪ :‬چ ﻪ ﺳ ﻌﺎدﺕﻤﻨﺪﻳﻢ ﻡ ﺎ آ ﻪ ﭘ ﺪر‪ ،‬ﺁﻏ ﻮش ﺑ ﺎز ﻓﺮهﻨ ﮓ دﻳﺮﻳﻨ ﻪﯼ اﻳ ﺮان‪،‬‬
‫هﻤﭽﻨﺎن داﻧﺎ و ﺳﺨﺎوﺕﻤﻨﺪ در اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻡﺎﺳﺖ و ﻡﯽﮔ ﺬارد ﺕ ﺎ در ﺁن ﺳ ﻮﯼ دﻳﻮاره ﺎ‪ ،‬در ﻡﻴ ﺎن‬
‫اﺕﺎقهﺎﯼ ﺁﻓﺘ ﺎﺑﮕﻴﺮ و دل ﺑﺎزﻡ ﺎن‪ ،‬ﺁن ﺕ ﺎرﻳﺦ هﻤﮕ ﺎﻧﯽ را آ ﻪ ﺧ ﺼﻮﺻﯽ اﺳ ﺖ و ﻓﻘ ﻂ در ﺧﺎﻧ ﻪهﺎﺳ ﺖ‬
‫]و ﻓﻘﻂ در دلهﺎﺳﺖ و ﻧﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻧﻴﺰﻩهﺎ و ﺑﺮ ﺳﺮ ﻋﺮﺑﺪﻩهﺎ[ دوﺑﺎرﻩ از ﺳﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ‪.‬‬
‫‪ ١٤‬ﻡﺎﻩ ﻡﻪ ‪ ٢٠٠٦‬ﻡﻴﻼدﯼ‬

‫****‬

‫ﺑﺤﺮان روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ در اﻳﺮان‬
‫ﺳﺎل ‪ ١٣٥٤‬در داﻧﺸﻜﺪﻩﯼ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ‪ ،‬ﭘﺴﺮآﯽ آﻪ چﻨﺪان ﺧ ﻮشﺕﻴ ﭗ ه ﻢ ﻧﺒ ﻮد‪ ،‬دو ﻓﻘ ﺮﻩ از‬
‫آﺘﺎبهﺎﯼ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ را ﺕﺤﻮﻳﻠﻢ داد‪ .‬ﻳﻮاﺷ ﻜﯽ ه ﻢ داد‪ .‬ﺑﻬ ﺶ ﻧﻤ ﯽﺁﻡ ﺪ اه ﻞ آﺘ ﺎب و آﺘ ﺎب ﺧﻮاﻧ ﺪن‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻳ ﻚ داﻧ ﺸﺠﻮﯼ ﻡﻌﻤ ﻮﻟﯽ ﺑ ﻮد و ﻡﺜ ﻞ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺟ ﻮانه ﺎﯼ ﺁن دورﻩ ـ و دﻳﮕ ﺮ دورﻩه ﺎ ـ دﻧﺒ ﺎل ﭘﻴ ﺪا‬
‫آﺮدن دوﺳ ﺖ دﺧﺘ ﺮ‪ .‬ﺷ ﺎﻳﺪ اﻳ ﻦ ﺕ ﺼﻮر ﻡ ﻦ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺡﺪﺳ ﻢ اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ آﺘ ﺎبه ﺎ را از ﺳ ﺮش وا آ ﺮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺕﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎرﯼ ﺑﺮاش درﺳﺖ ﻧﻜﻨﻨﺪ‪ .‬ﻧﻤﯽداﻧ ﻢ چ ﺮا اﻳ ﻦ آ ﺎر را آ ﺮد و اﺻ ﻼ آﺘ ﺎبه ﺎ چﮕﻮﻧ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫دﺳﺘﺶ رﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ! ﻓﻀﺎﯼ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ را اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻡﯽدادﻧﺪ آ ﻪ ﻡ ﺜﻼ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫ﻡﻤﻨ ﻮع اﺳ ﺖ؛ هﺮچﻨ ﺪ آ ﻪ ﺟﻨ ﺎﺑﺶ چﻨ ﺪ ﺳ ﺎﻟﯽ ـ ﺑ ﺎ اﺟ ﺎزﻩﯼ رﺳ ﻤﯽ دوﻟ ﺖ وﻗ ﺖ ـ ﻧﻘ ﺸﯽ اﺳﺎﺳ ﯽ در‬
‫ﺡ ﺴﻴﻨﻴﻪﯼ ارﺷ ﺎد و ﺧﻴﻠ ﯽ ﻡﺤﺎﻓ ﻞ دﻳﮕ ﺮ ﺑ ﺎزﯼ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد؛ هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎ رﻓﻴ ﻖ ﻳ ﺎ ﻧ ﺎرﻓﻴﻖ ﻡﻌﻤﻤ ﺶ ﺷ ﻴﺦ‬
‫ﻡﺮﺕﻀﯽ ﻡﻄﻬﺮﯼ‪.‬‬
‫هﻨ ﻮز چﻨ ﺪ روز از اﻧﻘ ﻼب ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ٥٧‬ﻧﮕﺬﺷ ﺘﻪ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡﻄﻬ ﺮﯼ ﺑﻴﭽ ﺎرﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ چﻨ ﺪ‬
‫هﻮادار دﺑﺶ و دو ﻧﺒﺶ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ آﻪ او را ﺧﺎﺉﻦ ﺑﻪ ﺕﺌﻮرﯼهﺎ و راﻩ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﻡ ﯽداﻧ ﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺕ ﺮور ﺷ ﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻤﻴﻨﯽ آﻠﯽ ﺑﺮاﯼ ﺷﺎﮔﺮد ﻋﺰﻳﺰش اﺷﻚ رﻳﺨﺖ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ اﺳﻼم ﻋﺰﻳ ﺰش ه ﻢ اﺷ ﻚ رﻳﺨ ﺖ‪ .‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ‬
‫ﻡﻄﻬﺮﯼ ﺕﻨﻬﺎ ﺁﺧﻮﻧﺪﯼ ﻧﺒﻮد آﻪ در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﮔ ﺮوﻩ ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ “ﻓﺮﻗ ﺎن” ﺕ ﺮور ﺷ ﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺎﻳﺪ اوﻟﻴﻨﺶ ﺑﻮد‪ .‬ﻧﻤﯽداﻧﻢ‪ .‬ﺑﻪ هﺮ ﺡﺎل ﻡﻄﻬﺮﯼ هﻢ رﺧﺖ ﺑﻪ زﻳ ِﺮ زﻡﻴﻦ آ ﺸﻴﺪ و “ﺷ ﻬﻴﺪ” اﻋ ﻼم ﺷ ﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎدم هﺴﺖ ﻓﺮﻗﺎﻧﯽهﺎ ﻳﻚ ﺟﻤﻠﻪﯼ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ را ﺳ ﺮﻟﻮﺡﻪﯼ اﻗ ﺪاﻡﺎت ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽﺷ ﺎن ﻗ ﺮار دادﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ و‬
‫ﺑﺮ اﺳﺎس هﻤﻴﻦ ﺷﻌﺎر هﻢ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻗﻠﻊ و ﻗﻤﻊ ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ آﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ زﻡﺎن ﻓﺮﺻﺘ ﺸﺎن ﻧ ﺪاد‪ .‬چﻨ ﺪ ﻧﻔ ﺮ‬
‫را آﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺟﻮ ﺕﺮور را ﭘﺮاآﻨﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ ﻡﺸﺮوﻋﻴﺖ و ﺑﻪ ﺟﻦهﺎﻳﯽ آﻪ ﻋﻠﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺟ ﻼل ﺁل‬
‫اﺡﻤﺪ و دﻳﮕﺮ روﺷﻨﻔﻜﺮان دﻳﻨﯽ ﻳﺎ ﻡﻠﯽ‪/‬ﻡﺬهﺒﯽ اﺡﻀﺎرﺷﺎن آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬چﻬﺮﻩﯼ ﺷﻬﻴﺪ دادﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ‬
‫هﻤﮕﻴﺸﺎن دﺳﺘﮕﻴﺮ و ﺳﺮﺑﻪﻧﻴﺴﺖ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﻌﺎر ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ اﻳﻦ ﺑﻮد‪ :‬اﻗﺘﺼﺎد ﺑﺪون ﻧﻔﺖ‪ ،‬اﺳﻼم ﺑ ﺪون‬
‫ﺁﺧﻮﻧﺪ!‬
‫دﻳﻦ اﺳﺎﺳﺎ زاﺉﻴﺪﻩﯼ ﺕﺮس و ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽ اﻧﺴﺎنهﺎﺳﺖ‪ .‬اﻧﺴﺎنهﺎﯼ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ آﻪ هﻴﭻ ﺕﺼﻮرﯼ از‬
‫رواﺑﻂ ﻋﻠﺖ و ﻡﻌﻠﻮﻟﯽ اﺕﻔﺎﻗﺎت ﻃﺒﻴﻌﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ دور آﺮدن اﺡﺴﺎس ﺕﺮس از ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﻪ ﺟ ﺎدو‬
‫و ﺟﻨﺒ ﻞ روﯼ ﻡ ﯽﺁوردﻧ ﺪ‪ .‬ﺧﻴ ﺎل ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ ﺑ ﺎ ﺟ ﺎدو و ﻧ ﺬر و ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ دادن ﻡ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ ﺁﺕ ﺶ ﺧ ﺸﻢ‬
‫ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻗ ﺎهﺮ ﻃﺒﻴﻌ ﺖ را ﺧ ﺎﻡﻮش آﻨﻨ ﺪ‪ .‬زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺳ ﻴﻞ‪ ،‬زﻟﺰﻟ ﻪ‪ ،‬ﻃﻮﻓ ﺎن و ﻳ ﺎ ﻡ ﺮگ و ﻡﻴ ﺮ و‬
‫ﺑﻴﻤ ﺎرﯼاﯼ رخ ﻡ ﯽداد‪ ،‬چ ﻮن ﻋﻠ ﺘﺶ را ﻧﻤ ﯽداﻧ ﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺁن را ﺑ ﻪ ﺧ ﺸﻢ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﺑﺮﺕ ﺮ ﻃﺒﻴﻌ ﺖ ﻧ ﺴﺒﺖ‬
‫ﻡﯽدادﻧﺪ‪ .‬ﺧﻴﺎل ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ ﺧ ﺸﻢ اﻳ ﻦ ﻧﻴﺮوه ﺎ را ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘ ﻪاﻧ ﺪ و ﺑ ﺮاﯼ هﻤ ﻴﻦ ه ﻢ ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن را‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺡﻴﻮاﻧﺎﺕﺸﺎن را‪ ،‬ﻡﺎل و اﻡﻮاﻟﺸﺎن را ﺑﻪ ﭘﺎﯼ اﻳﻦ ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﻗﻬﺮ ﺳﺮﻡﯽﺑﺮﻳﺪﻧ ﺪ‪،‬‬

‫‪٦‬‬

‫ﺕﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺁﺕﺶ اﻳﻦ ﺧﺸﻢ را ﺧﺎﻡﻮش آﻨﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺕ ﺎ ﻡ ﯽﺁﻡﺪﻧ ﺪ ﺑﺠﻨﺒﻨ ﺪ‪ ،‬ﻡ ﺮگ‪ ،‬ﻃﻌﻤ ﻪ را ﺑ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬اﻡ ﺎ‬
‫ﺑﻴﻤﺎر ﻳﺎ ﺑﻴﻤﺎرﻳﺸﺎن ﻳﺎ ﺑﻬﺒﻮد ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد و ﻳﺎ اﻳﻦ آﻪ او را هﻢ ﻡﺮگ دررﺑﻮدﻩ ﺑﻮد‪ .‬اﺡﺘﻤﺎﻻ زﻡﻴﻦ هﻢ از‬
‫ﺕﻜ ﺎنه ﺎﯼ زﻡ ﻴﻦ ﻟ ﺮزﻩ و ﺁﺕﺸﻔ ﺸﺎن ﺁرام ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﻃﻮﻓ ﺎن ﺧﻮاﺑﻴ ﺪﻩ ﺑ ﻮد و ﺳ ﻴﻞ ه ﻢ از ﺁن هﻴﺠ ﺎن‬
‫اوﻟﻴﻪاش اﻓﺘﺎدﻩ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺕﺼﺎدفهﺎﻳﯽ آﻪ ﮔﺎﻩ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ دادن را ﻡﺼﺎدف ﻡﯽآﺮد ﺑﺎ ﺕﺨﻔﻴﻒ اﻳﻦ اﺕﻔﺎﻗ ﺎت ﻃﺒﻴﻌ ﯽ‪ ،‬اﻳ ﻦ‬
‫ﺕﺼﻮر را در اﻳﻦ اﻧﺴﺎنهﺎﯼ ﻧﺎﺁﮔﺎﻩ ﭘﺪﻳﺪ ﻡﯽﺁورد آﻪ ﺑﺎ دﻋﺎهﺎ‪ ،‬رﻗﺺهﺎ‪ ،‬ﺟﺎدوهﺎ‪ ،‬رﻳﺎﺿﺖ آ ﺸﻴﺪنه ﺎ‬
‫و ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ دادنهﺎﺷﺎن‪ ،‬در ﻡﻜﺎﻧﻴﺴﻢ ه ﺴﺘﯽ و ﻃﺒﻴﻌ ﺖ دﺳ ﺖ ﻡ ﯽﺑﺮﻧ ﺪ‪ .‬ﺧﻴ ﺎل ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ ﺑﺎﻋ ﺚ ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ‬
‫روﻧﺪ ﻃﺒﻴﻌﯽ ﻃﺒﻴﻌﺖ را ﺑﻪ ﺳﻮد ﺧﻮدﺷﺎن و ﻻﺑﺪ ﺑﻪ زﻳ ﺎن دﻳﮕ ﺮان دﺳ ﺘﻜﺎرﯼ آﻨﻨ ﺪ؛ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ در‬
‫اﻳﻦ ﻡﻴﺎن آﺴﺎﻧﯽ ﭘﻴﺪا ﺷﺪﻧﺪ آﻪ از هﻤ ﻴﻦ ﺕ ﺮسه ﺎ و ﻧﺎﺁﮔ ﺎهﯽه ﺎ و ﻧﮕﺮاﻧ ﯽه ﺎﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ دآ ﺎنه ﺎ ﺑ ﺎز‬
‫آﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ دآﺎنه ﺎ در ﺁﻏ ﺎز آﻮچ ﻚ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬ﻓﻘ ﻂ ﺑ ﻪ درد هﻤ ﺎن اﻳ ﻞ و ﻗﺒﻴﻠ ﻪ و ﺧ ﺎﻧﻮادﻩ ﻡ ﯽﺧﻮردﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪهﺎ آﻪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻡﺮدم اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪهﺎ آ ﻪ ﻡ ﺮدم ﺑ ﻪ آ ﺸﺎورزﯼ و ﮔﻠ ﻪدارﯼ ﭘﺮداﺧﺘﻨ ﺪ‪ ،‬دآ ﺎنه ﺎﯼ‬
‫آﻮچﻚ و ﺡﺼﻴﺮﯼ اﻳﻦ ﺟﺎدوﮔﺮان و ﺕﺎﺙﻴﺮ ﮔﺬارﻧﺪﮔﺎن در ﻗﺎﻧﻮن ﻃﺒﻴﻌﺖ ]![ هﻢ ﺑﺰرگﺕﺮ و ﺟ ﺎدارﺕﺮ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺕﺎزﻩ اﻳﻦ ﺟﺎدوﮔﺮان ﻡﻨﺸﯽ و ﺷﺮﻳﻚ هﻢ ﺑﺮاﯼ ﺧﻮدﺷﺎن ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺁﺧﺮ ﺕﻨﻬﺎﻳﯽ آﻪ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ‬
‫آ ﺎر هﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺮاﺟﻌﻴﻦ ﺑﺮﺳ ﻨﺪ! ﻡ ﺮدم ﻧﺎﺁﮔ ﺎﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬از ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌ ﺖ ﻡ ﯽﺕﺮﺳ ﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺁﻧﻘ ﺪر ﺕ ﻮان و‬
‫ﺷﻌﻮر هﻢ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ آﻪ ﺑﺮاﯼ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﯼ از اﻳﻦ ﻡﺼﻴﺒﺖهﺎ راﻩ چﺎرﻩاﯼ ﻡ ﺎدﯼ و ﻡﻠﻤ ﻮس اﺧﺘ ﺮاع آﻨﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺕﺮس و ﻧﮕﺮاﻧﯽ دﺳﺖ ﺑﻪ داﻡﻦ ﺟﺎدوﮔﺮان و ﺷﻴﺎدان ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ ﺕ ﺎ از اﻳ ﺸﺎن ﺡﻤﺎﻳ ﺖ آﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﺧﺮﺟ ﺸﺎن‬
‫را ﻡﯽدادﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﻳﺸﺎن هﺪﻳﻪ ﻡﯽﺑﺮدﻧﺪ و… ﺑﺴﻴﺎرﯼ آﺎرهﺎﯼ ﻏﻴﺮﻡﻨﻄﻘﯽ دﻳﮕﺮ‪ .‬آﺎر ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﻳﯽ رﺳ ﻴﺪﻩ‬
‫ﺑﻮد آﻪ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺧﻮد را راﺑﻂ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌﯽ و اﻧﺴﺎنهﺎ ﻡﯽﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪﻧﺪ و از اﻳﻦ ﺕﺮسهﺎ‬
‫و ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽهﺎ ﺑﺮاﯼ چﭙﺎول ﺙﺮوتهﺎﯼ اﻳﻦ ﻡﺮدم و ﺕﺤﺖ اﻧﻘﻴﺎد درﺁوردﻧﺸﺎن اﺳﺘﻔﺎدﻩهﺎ ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳ ﻦ روﻧ ﺪ در ﺕﻜﺎﻡ ﻞ ﺧ ﻮد ﺑ ﻪ اﺧﺘ ﺮاع ادﻳ ﺎن اﻧﺠﺎﻡﻴ ﺪ‪ .‬ادﻳ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﻓﺮوﻧ ﺸﺎﻧﺪن ﺧ ﺸﻢ‬
‫ﺧﺪاﻳﺎن‪ ،‬آﺎرهﺎﻳﯽ از اﻧﺴﺎن ﻡﯽﻃﻠﺒﻴﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ آﺎرهﺎ ﻧﻮﻋﯽ رﻳﺎﺿﺖ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ دادن و ﻧ ﺬر آ ﺮدن‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻡﺮدم را ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ “اﺧ ﻼق” ﻡﺤﻜ ﻮم آ ﺮدن؛ اﺧﻼﻗ ﯽ آ ﻪ هﺮچ ﻪ ﺑ ﻮد‪ ،‬در راﺳ ﺘﺎﯼ‬
‫ﻡﻨﺎﻓﻊ اﻳﻦ ﺟﺎدوﮔﺮان‪ ،‬ﺕﻐﻴﻴﺮ و ﺕﺤﻮل ﭘﻴﺪا ﻡﯽآﺮد‪ .‬از ﺳﻮﯼ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ آ ﻪ ﺑ ﺎرورﯼ و زاﻳ ﺶ‬
‫ﺡﻴﻄﻪﯼ اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ زﻧﺎن ﺕﺼﻮر ﻡﯽﺷﺪ‪ ،‬زﻧﺎن ﻧﻘ ﺸﯽ ﺑﺮﺕ ﺮ را در اﻳ ﻦ ﺟﻮاﻡ ﻊ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬دوراﻧ ﯽ‬
‫آﻪ ﺑﻪ ﺁن ﻡﺎدرﺳﺎﻻرﯼ‪ ،‬ﻳﺎ زنﺧﺪاﻳﯽ اﻃﻼق ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺪﻩهﺎ و هﺰارﻩهﺎ ﻡﯽﮔﺬﺷﺖ ﺕ ﺎ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‬
‫ﺑﻪ ﻋﻨﺼﺮ ﺑﺎرورﯼ ﻡﺮدان هﻢ ﺁﮔﺎﻩ ﻡﯽﺷ ﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘ ﺲ از اﻳ ﻦ ﺁﮔ ﺎهﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ وﺿ ﻌﻴﺖ ﺟ ﺴﻤﯽ‬
‫زﻧﺎن و ﺁﮔﺎهﯽ ﻡﺮدان ﺑﺮ “ﻧﺮﻳﻨﮕﯽ”ﺷﺎن‪ ،‬ﺕﻤﺎم ﻡﻨﺎﺳﺒﺎت اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ دﮔﺮﮔ ﻮن ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬زﻧ ﺎن از هﺌﻴ ﺖ‬
‫ﺧﺪاﻳﺎن و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن و ﻳﺎران ﺑﺎران و رﺡﻤ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺷ ﻴﻄﺎن و ﻋﻔﺮﻳﺘ ﻪ و ﭘﺘﻴ ﺎرﻩ و … ﺳ ﻘﻮط ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻨﮓ ﻡﻐﻠﻮﺑﻪ ﻡﯽﺷﻮد و ﻋﻨﺼﺮ ﻧﺮﻳﻨﮕﯽ‪ ،‬ﺑﺎرورﯼ را ﻧﻴﺰ در ﺕﻤﻠﻚ ﻡﯽﮔﻴﺮد و دوران ﺷﻜﺴﺖ و ﺕﻴﺮﻩ‬
‫روزﯼ زﻧﺎن ﺁﻏﺎز ﻡﯽﺷ ﻮد‪ .‬دوراﻧ ﯽ آ ﻪ ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ اﻡ ﺮوز ه ﻢ اداﻡ ﻪ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬هﻤ ﺎن ﺟ ﺎدوﮔﺮان و‬
‫هﻤﺎن رهﺒﺮان دﻳﻨﯽ ﻗﺒﻴﻠﻪاﯼ‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﺎر هﻴﺌﺖ رهﺒﺮان دﻳﻨﯽ و ﻓﺮﻗﻪاﯼ را ﺑﻪ ﺧﻮد ﻡﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺑﻪ ﻡﺎدﻳﻨﮕﯽ اﺟﺎزﻩﯼ اﻇﻬﺎر وﺟﻮد ﻧﻤﯽدهﻨﺪ‪ .‬ﻡﺎدﻳﻨﮕﯽ هﻤﭽﻮن آﺎﻻ اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬ﺕﺌﻮرﯼه ﺎﻳﯽ‬
‫ﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ آﻪ اﻧﺴﺎنهﺎ را هﻢ در ﺑﺮﻡﯽﮔﻴﺮد‪ ،‬اﺧﺘﺮاع ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ ﻻﻳﺰال ﺕﻠﻘﯽ آﺮدن اﻳﻦ ﻡﺎﻟﻜﻴ ٍ‬
‫هﺮ آﺪام هﻢ از روﯼ ﺕﺌﻮرﯼهﺎﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﻗﺒﻠﯽ‪ ،‬دﻳﻨﺶ را ﭘﺎﻳﻪ ﻡﯽﮔﺬارد‪ .‬هﺮ چﻪ زﻡﺎن ﻡﯽﮔﺬرد‪ ،‬اﻳ ﻦ‬
‫ﺡﻔﺎﻇ ﺖ از ﻡﻨ ﺎﻓﻊ ﺧ ﺼﻮﺻﯽ ﺳ ﺨﺖﺕ ﺮ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬هﻤﭽﻨ ﺎنآ ﻪ زﻧﺠﻴﺮه ﺎﯼ “اﺧ ﻼق”ﯼ اﻳ ﻦ ادﻳ ﺎن و‬
‫ﻡﺬاهﺐ آﻠﻔﺖﺕﺮ و درازﺕﺮ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ آﻪ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ ادﻳﺎن و ﺁﺉﻴﻦهﺎ زاﺉﻴﺪﻩﯼ ﺷﺮاﻳﻂ‬
‫ﻃﺒﻴﻌﯽ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ ﻡﺤﻴﻂ زﻧﺪﮔﯽ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎﻧﺸﺎن هﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻡﺎ رهﺒﺮان و ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ادﻳﺎﻧﯽ آﻪ ﺧﺸﻦﺕﺮ ه ﺴﺘﻨﺪ و‬
‫زاﺉﻴﺪﻩﯼ ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﯽاﯼ ﺧﺸﻦﺕﺮ و ﺧﺸﻚﺕﺮ‪ ،‬ﺑﺎ ﺕﻘ ﺪﻳﺲ ﺕﺌ ﻮرﯼ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﺑﻘﻴ ﻪﯼ ادﻳ ﺎن و ﺁﺉ ﻴﻦه ﺎﯼ‬
‫آﻤﯽ ﻡﻼﻳﻢﺕﺮ را ﻧﻴﺰ ﺑﻪ زﻳﺮ ﺳﻴﻄﺮﻩ ﻡﯽآﺸﻨﺪ‪ .‬اﺳﻼﻡﯽ آﻪ از ﺻﺤﺮاهﺎﯼ ﺧ ﺸﻚ و ﺳ ﻮزان ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن‬

‫‪٧‬‬

‫ﺁﻡﺪ و ﺑﻪ ﺳﺮزﻡﻴﻦ ﺡﺎﺻﻠﺨﻴﺰ اﻳﺮان رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ هﻤﺎن ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ذاﺕ ﯽ در ذه ﻦ و ﻋﻤ ﻞ ﺡ ﺎﻡﻼﻧﺶ‪،‬‬
‫ﻡﺮدم آﻢﺕﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ زدﻩﯼ آﺸﻮرهﺎﯼ هﻤﺠﻮار را هﻢ ﺑﻪ زﻳﺮ ﻡﻬﻤﻴﺰ آﺸﻴﺪ؛ ﺁن هﻢ ﺑ ﺎ چﻨ ﺎن ﺧ ﺸﻮﻧﺘﯽ‬
‫آﻪ ﺕﺎ ﺁن ﺕﺎرﻳﺦ در ﺕﺎرﻳﺦ ﺟﻬﺎن ﺑﯽﺳ ﺎﺑﻘﻪ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺕ ﺎآﻨﻮن ه ﻢ هﻤ ﻴﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﭘﻴ ﺸﻪﮔ ﺎن ﺑ ﺮ‬
‫ﻡ ﺮدم ﻡﻨ ﺎﻃﻖ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮن اﺳ ﻼمزدﻩ ﺡﻜ ﻢ راﻧ ﺪﻩاﻧ ﺪ و ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺑ ﺎ ﺳ ﻮء اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از ﻋﻨ ﺼﺮ ﻧﺎﺁﮔ ﺎهﯽ و‬
‫ﺕﺮﺳﺸﺎن‪ ،‬اﻳﻦ ﺳﻠﻄﻪ را ﺕﺪاوم ﺑﺨﺸﻴﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن دﻳﻦ ﭘﻴﺮوز‪ ،‬ﺑﺨﺸﯽ از ﻡﺮدم ﺕﺼﺮف ﺷﺪﻩﺷ ﺎن را ﺑ ﻪ ﺳ ﺮﺑﺎزان و ﺳ ﺮداران ﻟ ﺸﻜﺮ‬
‫و ﺳﭙﺎﻩ ﺧﺸﻮﻧﺘﺸﺎن ﻡﯽﮔﻤﺎرﻧﺪ‪ ،‬از ﺳﻬﻢ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎﻧﻪﺷﺎن ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻧﻴﺰ ﻡﯽﭘﺮدازﻧﺪ و اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ اﻳﻨ ﺎن را ﺑ ﻪ‬
‫ﺟﻴﺮﻩ ﺧﻮار و رﻳﺰﻩ ﺧﻮار اﺳﻼﻡ ﺸﺎن ﺑ ﺪل ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﺳ ﺎله ﺎ و ﻗ ﺮنه ﺎ زﻡ ﺎن ﻻزم ﺑ ﻮد ﺕ ﺎ زرﺕ ﺸﺘﻴﺎن‬
‫ﺑﺪﺑﺨﺘﯽ را آﻪ ﺑﻪ ﺿﺮب ﺷﻤ ﺸﻴﺮ و ﻳ ﺎ ﺟﺰﻳ ﻪ ]ﻡﺎﻟﻴ ﺎت ﻏﻴﺮﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ[ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن آ ﺮدﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ ـ ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن‬
‫ﻋﺎﻡﻞ ﺕﺮس و ﺧﺸﻮﻧﺖ ـ ﺑﻪ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺧﺸﻨﯽ ﺕﺒﺪﻳﻞ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺡ ﺎﻓﻆ ﻡﻨﺎﻓﻌ ﺸﺎن ﺑﺎﺷ ﻨﺪ؛ هﻤ ﺎن آ ﺴﺎﻧﯽ را‬
‫آﻪ ﺑﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﻓﺮﺳ ﻨﮓه ﺎ از ﺳ ﺮزﻡﻴﻦ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﺧﻴ ﺰ ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن و ﻓﻠ ﺴﻄﻴﻦ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ دارﻧ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ هﻤ ﺎن‬
‫رﻓﺘﺎرﯼ را ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ آﻪ ﺁن اﻋﺮاﺑﯽ ﺡﺎآﻢ ﺕﺎ آﻨﻮن ﻧﻴﺰ ﻡﺴﺘﻤﺮا داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻡﺮوز ﻧﻴﺰ هﻤﻴﻦ ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽهﺎ و ﺕ ﺮسه ﺎ را در ﻡﻴ ﺎن ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡ ﯽﺑﻴﻨ ﻴﻢ‪ .‬ﺕﺮﺳ ﯽ آ ﻪ ﺑﺎﻋ ﺚ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد اﻳﻨﺎن ﻧﮕﺎهﺸﺎن را از هﺮچﻪ ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ و زﻳﺒ ﺎﻳﯽ و ﻟ ﺬت اﻳ ﻦ ﺟﻬ ﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑﺮﮔﺮداﻧﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ‬
‫ﻟﺬتهﺎﯼ ﻡﻮهﻮم ﺁن ﺟﻬﺎﻧﯽ دل ﺧﻮش دارﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ هﻨﻮز ﻡﺮدﻩاﯼ زﻧﺪﻩ ﻧﺸﺪﻩ اﺳﺖ و از “ﺁن دﻧﻴﺎ”‬
‫ﺧﺒﺮﯼ ﺑﺮاﯼ اﻳﻦهﺎ ﻧﻴﺎوردﻩ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦهﺎ ﺳ ﺎله ﺎ و ﻗ ﺮنهﺎﺳ ﺖ آ ﻪ ﮔﺮﻓﺘ ﺎر هﻤ ﺎن ﻓ ﺎﻧﺘﺰﯼ رهﺒ ﺮان و‬
‫ﭘﻴﺎﻡﺒﺮاﻧﺸﺎن هﺴﺘﻨﺪ‪ .‬هﺮ ﻡﺘﻮﻟﯽ ﺟﺪﻳﺪﯼ هﻢ آﻪ در اﻳﻦ ﻡﺬهﺐ ﻡﺘﻮﻟﺪ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻏﻠﻈﺖ اﻳ ﻦ ﺑ ﺸﺎرته ﺎ و‬
‫اﻧﺬارهﺎ را ﺑﺎﻻﺕﺮ و ﺑﺎﻻﺕﺮ ﻡ ﯽﺑ ﺮد‪ .‬ﺑ ﻪ ه ﺮ ﺡ ﺎل هﺮچ ﻪ ه ﺴﺖ هﻨ ﻮز ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑ ﺮاﯼ دﺳ ﺘﻜﺎرﯼ در‬
‫ﻗﺎﻧﻮن ﻃﺒﻴﻌ ﺖ‪ ،‬ﻧ ﺬر و ﻧﻴ ﺎز ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﻔﺮﻩﯼ اﺑﻮاﻟﻔ ﻀﻞ ﭘﻬ ﻦ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﻗ ﺮﺁن ﺳ ﺮ ﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ ،‬دﺧﻴ ﻞ‬
‫ﻡﯽﺑﻨﺪﻧﺪ‪ ،‬دﺳﺖ ﺑﻪ دﻋﺎ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ و اﺳ ﺘﺨﺎرﻩ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ؛ هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ اﻋﻤ ﺎل ﺧﺮاﻓ ﺎﺕﯽ را ه ﻢ زﻳ ﺮ ﻟ ﻮاﯼ‬
‫اﻋﺘﻘﺎدات دﻳﻨﯽﺷﺎن اﻧﺠﺎم ﻡﯽدهﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺎﻩ رﻡﻀﺎن ﺳﺎل ‪١٣٦٦‬آﻪ ﻡﻦ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ در ﺷ ﻬﺮ آﻠ ﻦ ﺁﻟﻤ ﺎن رﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮدم‪،‬‬
‫ﺑﺠﺰ ﺑﻴﮕﺎرﯼهﺎﯼ روزﻡﺮﻩ‪ ،‬ﺁﺷﭙﺰﯼ ﺑﺮاﯼ ﺳﺤﺮﯼ هﻢ ﺑﻴﻦ “ﭘﺮﺳ ﻨﻞ” ﻧ ﻮﺑﺘﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺟ ﻮاﻧﻜﯽ ﺑ ﻮد ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم‬
‫“رﺿﺎ” آﻪ هﻨﻮز ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﭘﻨﺎهﻨﺪﮔﯽاش را ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬او را “ﻗﺮ” زدﻧﺪ و ﺑ ﺪون اﻳ ﻦ آ ﻪ وﺿ ﻌﻴﺖ‬
‫ﺡﻘﻮﻗﯽ ﭘﻨﺎهﻨﺪﮔﯽاش ﻡﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋ ﺮاﻗﺶ آ ﺸﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﻧﻤ ﯽداﻧ ﻢ چ ﻪ ﺑﻼﻳ ﯽ ﺑ ﺮ ﺳ ﺮش ﺁﻡ ﺪ‪ ،‬ﺟ ﻮان‬
‫ﺧ ﻮن ﮔ ﺮم و ﺑ ﺸﺎﺷﯽ ﺑ ﻮد؛ ﺑ ﺮﺧﻼف دﻳﮕ ﺮ ﺑﺮادره ﺎﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻳ ﻚ ﻡ ﻦ ﻋ ﺴﻞ ه ﻢ ﻧﻤ ﯽﺷ ﺪ‬
‫ﻧﮕﺎهﺸﺎن آﺮد!!‬
‫آﺴﺎن دﻳﮕﺮﯼ هﻢ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺑﺪون اﻳﻦ آﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﺡﻘﻮﻗﯽﺷ ﺎن ﻡ ﺸﺨﺺ‬
‫ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﮔﺬرﻧﺎﻡ ﻪه ﺎﯼ ﺟﻌﻠ ﯽ از آ ﺸﻮرﯼ آ ﻪ ﭘﻨ ﺎهﺠﻮﯼ ﺁن ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺧﺎرﺟ ﺸﺎن آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق‬
‫“اﻋﺰام”ﺷﺎن آﺮدﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺑﻌﺪهﺎ اﻳﻦ اﻓﺮاد اﻋﺘﺮاﺿﯽ ﻡﯽآﺮدﻧﺪ و ﻡﯽﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ از ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺟ ﺪا ﺷ ﻮﻧﺪ‪،‬‬
‫ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺁنه ﺎ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺟﺎﺳ ﻮس ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ آ ﻪ از ﻡ ﺮز ﺑ ﻴﻦ دو آ ﺸﻮر ﻋﺒ ﻮر‬
‫ﻏﻴﺮﻡﺠﺎز آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺤﻮﻳ ﻞ ﺳ ﺎزﻡﺎن اﻡﻨﻴ ﺖ ﻋ ﺮاق و ﺑﻌ ﺪهﺎ ﺕﺤﻮﻳ ﻞ زﻧ ﺪانه ﺎﯼ ﻡﺨ ﻮف ﻓ ﻀﻴﻠﻴﻪ و ﻳ ﺎ‬
‫ﺐ ﭘﺮزﻳ ﺪﻧﺖ ﺻ ﺪام ﺡ ﺴﻴﻦ ﻡ ﯽداد‪ .‬اﻳ ﻦ آ ﺎر و اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺳ ﻮء اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از اﻋﺘﻤ ﺎد ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‬
‫اﺑﻮﻏﺮﻳ ِ‬
‫ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﺳﺎزﻡﺎﻧﯽ آﺎر ﺕﺎزﻩاﯼ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ از ﻡﺮداد ‪ ١٣٣٢‬و ﺑﻪ ﻏﺮب ﺁﻡﺪن ﺕﻮدﻩاﯼهﺎﻳﯽ آ ﻪ دﻳﮕ ﺮ‬
‫از “اﻳﺮاﻧ ﺴﺘﺎن” آ ﺮدن اﻳ ﺮان ﻧﺎاﻡﻴ ﺪ ﺷ ﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ در ﻏ ﺮب ه ﻢ دﻓﺘ ﺮ و دﺳ ﺘﻚه ﺎﻳﯽ راﻩ‬
‫اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن آ ﻪ ﺧﻴﻠ ﯽهﺎﺷ ﺎن ﺕ ﻮدﻩاﯼ‪ ،‬ﺑﺮﺧ ﯽ ﺑﺮﻳ ﺪﻩ از ﺕ ﻮدﻩاﯼه ﺎ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﻋﻨ ﻮان “ﺳ ﺎزﻡﺎن‬
‫ﺟﻮاﻧﺎن اﻧﻘﻼﺑﯽ ﺡﺰب ﺕﻮدﻩﯼ اﻳﺮان” ﺑﻮدﻧﺪ ـ هﻨﻮز ﺑﻨﺪ ﻧﺎﻓﺸﺎن ﺑﻪ ﺡﺰب ﺕﻮدﻩ وﺻ ﻞ ﺑ ﻮد ـ ﺕ ﺸﻜﻞه ﺎﯼ‬
‫ﺿﺪ ﺷﺎهﯽاﯼ را در ﻏ ﺮب راﻩ اﻧﺪاﺧﺘﻨ ﺪ و ﺑﺮﻋﻠﻴ ﻪ ﻡﻨ ﺎﻓﻊ ﻋﺎﻟﻴ ﻪﯼ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان‪ ،‬هﻤﺪﺳ ﺖ و هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎ‬
‫ﺑﺪﺳﺎﺑﻘﻪﺕﺮﻳﻦ ﺟﻨﺎح رهﺒﺮﯼ ﻡﺬهﺒﯽ ﺷﻴﻌﻪ‪ ،‬اﻳﺮان را ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺷﻮم اﺳ ﻼﻡﯽ‪/‬ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ دچ ﺎر‬

‫‪٨‬‬

‫آﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ “ﻡﺒﺎرزان ﺧﺎرج آﺸﻮرﯼ” هﻢ هﻤﻴﻦ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎدﻩهﺎ را از اﻋﺘﻤﺎد هﻮاداراﻧﺸﺎن ﻡﯽآﺮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺎﺳﭙﻮرتهﺎﺷﺎن را ﻡ ﯽدزدﻳﺪﻧ ﺪ‪ ،‬ﭘ ﺎرﻩ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺁنه ﺎ را در ﺕﻈ ﺎهﺮات ﻋﻠﻨ ﯽ ﺑ ﻪ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﻡﻨﻴﺘ ﯽ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻟﻮ ﻡﯽدادﻧﺪ و … ﺕﺎ هﻤ ﻪﯼ راﻩه ﺎ را ﺑ ﺮاﯼ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ اﻳ ﻦ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﺑ ﻪ آ ﺸﻮرﺷﺎن ﺑ ﺴﺘﻪ‪ ،‬از‬
‫زﻧﺪﮔﯽ ﻃﺒﻴﻌﯽ در اﻳﺮان ﻡﺤﺮوﻡﺸﺎن آﻨﻨﺪ‪ .‬ﻡﺎﻓﻴﺎﻳﯽ ﻋﻤﻞ ﻡﯽآﺮدﻧﺪ ﺕﺎ ﺁنهﺎ را ﺑﺮاﯼ هﻤﻴﺸﻪ در چﻨﮓ‬
‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ .‬ﭘ ﺲ از ﻓ ﺎز “ﺳ ﺮخ ﺷ ﺪن”‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺑﻴﭽ ﺎرﻩه ﺎ چ ﺎرﻩﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ ﺟ ﺰ ﺧ ﺪﻡﺖ ﺑ ﻪ ﺁرﻡ ﺎنه ﺎﯼ‬
‫ﭘﻮﺷﺎﻟﯽ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫»واﻗﻌﻴﺖ اﻡﺮ اﻳﻦ ﺑﻮد؛ اﻓﺮادﯼ را آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺳ ﺎزﻡﺎن ]اﻧﻘﻼﺑ ﯽ ﺟﻮاﻧ ﺎن ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ اﻳ ﺮان[‬
‫ﺟﻠ ﺐ ﻡ ﯽﺷ ﺪﻧﺪ‪ ،‬در واﻗ ﻊ ﺁﻟ ﻮدﻩ ﻡ ﯽآ ﺮدﻳﻢ‪ .‬ﻓ ﻼن ﺟ ﻮان را از درس ﺧﻮاﻧ ﺪن ﺑﻴ ﺮون ﻡ ﯽآ ﺸﻴﺪﻳﻢ‪.‬‬
‫ﮔﺬرﻧﺎﻡﻪاش را در ﺟﻮﯼ ﺁب ﻡﯽاﻧﺪاﺧﺘﻴﻢ و ﺑﺮاﻳﺶ ﮔﺬرﻧﺎﻡﻪﯼ ﺟﻌﻠﯽ ﺻ ﺎدر ﻡ ﯽآ ﺮدﻳﻢ… ﻡ ﯽﺑﺎﻳ ﺴﺘﯽ‬
‫ﺕﻤﺎم ﭘﻞهﺎﯼ ﺑﺎزﮔﺸﺖ را ﭘ ﺸﺖ ﺳ ِﺮ اﻳ ﻦ ﺟﻮاﻧ ﺎن ﺧ ﺮاب آ ﺮد‪ ،‬و ﺁنه ﺎ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﺼﺮ ﺡﺮﻓ ﻪاﯼ ﺕﺒ ﺪﻳﻞ‬
‫آ ﺮد‪ .‬ﺑ ﺎ ﮔﻔ ﺘﻦ اﻳ ﻦ آ ﻪ “ﺕ ﻮ دﻳﮕ ﺮ ﻟ ﻮ رﻓﺘ ﻪاﯼ و ﻧﻤ ﯽﺕ ﻮاﻧﯽ ﺑ ﻪ اﻳ ﺮان ﺑ ﺎزﮔﺮدﯼ” درﺑ ﺴﺖ ﺑ ﻪ ﺁدم‬
‫‪١‬‬
‫ﻏﻴﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺕﺒﺪﻳﻞ ﻡﯽﺷﺪ…«‬
‫اﻳ ﻦ رﻓﺘ ﺎر در درون ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺷ ﺪﻳﺪﺕﺮ و وﺡ ﺸﺘﻨﺎكﺕ ﺮ راﻳ ﺞ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫ﺟﻮانهﺎﯼ ﻡﺮدم را آﻪ ﺑﺮاﯼ آﻤﯽ ﺁزادﯼ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﻮ ﺁﻡﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻡﯽﻓﺮﻳﻔﺘﻨﺪ‪ .‬دﺧﺘﺮهﺎﻳﯽ از اﻳﻦ دﺳ ﺖ‬
‫را ﻓ ﻮرا ﺑ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از “ﻏ ﻮلﺕ ﺸﻦ”ه ﺎﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎﻧﯽ ﺷ ﻮهﺮ ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ‪ ،‬ﭘﺎﺳ ﭙﻮرﺕﯽ اﮔ ﺮ داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬از اﻳ ﺸﺎن‬
‫ﻡﯽﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ﺑﺎ اﻳﻦ ﮔﺬرﻧﺎﻡﻪهﺎ رﻓﺖ و ﺁﻡﺪهﺎﯼ ﻗﺎچﺎق و ﺟﻌﻠﯽ ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﻗﺎچﺎﻗﺸﺎن را اﻧﺠﺎم ﻡﯽدادﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑ ﺎ هﻤ ﻴﻦ ﮔﺬرﻧﺎﻡ ﻪه ﺎﯼ ﻗﺎچ ﺎق‪ ،‬اﻳ ﻦ اﻓ ﺮاد را ﺑ ﻪ آ ﺸﻮر ﻋ ﺮاق ﻡ ﯽآ ﺸﺎﻧﺪﻧﺪ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ هﻤ ﺎن روال‬
‫هﻤﻴﺸﮕﯽ ﺑﺮاﯼ هﻤﻪﺷﺎن‪ .‬ﻳﺎدم هﺴﺖ دو ﺧ ﻮاهﺮ را آ ﻪ ه ﺮ دو دﺧﺘ ﺮان زﻳﺒ ﺎ و ﺧ ﻮش ﻟﺒﺎﺳ ﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻤﯽداﻧﻢ چﻪ وردﯼ در ﮔﻮش اﻳﻦهﺎ ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ آﻪ ﻓ ﻮرا ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق ﺑﺮدﻧﺪﺷ ﺎن‪ .‬ﺧ ﻮاهﺮ ﺑﺰرﮔﺘ ﺮ “ﻓﻠ ﻮرا”‬
‫را در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻡﻮﺳﻮم ﺑﻪ “ﻓﺮوغ ﺟﺎوﻳﺪان” ﺑﻪ آﺸﺘﻦ دادﻧﺪ‪ .‬ﻗﺒﻼ هﻢ ﺷﻮهﺮش دادﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺷ ﻮهﺮﺧﻮاهﺮ‬
‫ﺑﺪﺕﺮآﻴﺐ‪ ،‬ﺁﻧﻘﺪر روش زﻳﺎد ﺷﺪﻩ ﺑﻮد آ ﻪ ﭘ ﺲ از ﻧﻔﻠ ﻪ ﺷ ﺪن ﺧ ﻮاهﺮ ﺑ ﺰرگﺕ ﺮ‪ ،‬ﺧ ﻮاهﺮ آﻮچ ﻚﺕ ﺮ را‬
‫ﺧﻮاﺳ ﺘﮕﺎرﯼ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ اﻡ ﺮوز ه ﻢ از ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ اﻳ ﻦ ﺧ ﻮاهﺮك دوم ﺧﺒ ﺮﯼ ﻧ ﺪارم‪ .‬دو‬
‫ﭘﺴﺮﻋﻤﻮ هﻢ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺎمهﺎﯼ ﻡﺠﻴﺪ و اﻳﺮج آﻪ ﺁنهﺎ را هﻢ ﻧﮕﺬاﺷﺘﻨﺪ وﺿ ﻊ ﺡﻘ ﻮﻗﯽﺷ ﺎن روﺷ ﻦ ﺷ ﻮد‬
‫و هﺮ دو را ﺑﺎ ﮔﺬرﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ ﺟﻌﻠﯽ ﺑﻪ ﻋﺮاق آﺸﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬از ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ اﻳﻦ دو ﺕﻦ هﻢ هﻴﭻ ﺧﺒﺮﯼ ﻧ ﺪارم‪.‬‬
‫رﺿﺎ ﻧﻴﺰ آﻪ “ﺷﺐ ﻗﺪر” ﻡﺎﻩ رﻡﻀﺎن ﺳﺎل ‪“ ١٣٦٦‬ﭘﺎرﺕﻨﺮ” ﺁﺷﭙﺰﯼ ﻡﻦ ﺑ ﻮد‪ ،‬دچ ﺎر هﻤ ﻴﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬از ﭘﺎﻳﺎن آﺎر اﻳﻦ رﺿﺎﯼ ﺑﺎ ﻡﺤﺒﺖ هﻢ هﻴﭻ ﺧﺒﺮﯼ ﻧﺪارم‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﺮ ﺻﻮرت ﻡﺎ دوﺕﺎﻳﯽ چﻠﻮآﺒﺎب ﺳﺤﺮﯼ را ﺑﺮاﯼ ‪ ٣٠/٤٠‬ﻧﻔﺮ ﭘﺨﺘﻴﻢ و ﺳﺎﻻد و دوغ و‬
‫ﺑﻘﻴﻪﯼ ﻡﺨﻠﻔﺎت ﺳﺤﺮﯼ روزﻩ ﺑﮕﻴﺮان را هﻢ ﺁﻡﺎدﻩ آﺮدﻳﻢ‪ .‬ﻡ ﻦ آ ﻪ ﺷﺨ ﺼﺎ ه ﻴﭻ ﮔ ﺎﻩ در اﻳ ﻦ ﻡﻨﺎﺳ ﺒﺎت‬
‫روزﻩ ﻧﻤﯽﮔﺮﻓﺘﻢ‪ .‬ﻧﻤﺎز را هﻢ ﻓﻘﻂ وﻗﺘﯽ آﻪ ﺟﻤﻌﯽ و اﺟﺒﺎرﯼ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺑ ﺎ دﻳﮕ ﺮان دوﻻ‪/‬راﺳ ﺖ ﻡ ﯽﺷ ﺪم‪،‬‬
‫واﻻ آ ﻪ ﻧ ﻪ اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ داﺷ ﺘﻢ و ﻧ ﻪ ﻧﻴ ﺎزﯼ ﺑ ﻪ ﺁن ﺡ ﺲ ﻡ ﯽآ ﺮدم‪ ،‬و اﻳ ﻦ اﻟﺒﺘ ﻪ چﻴ ﺰﯼ ﻧﺒ ﻮد آ ﻪ از دﻳ ﺪ‬
‫ﻡﺴﺌﻮﻻن ﺳﺎزﻡﺎن ﭘﻨﻬﺎن ﻡﺎﻧﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ!‬
‫ﺳﺎﻋﺖ ‪ ١٠‬ﺷﺐ ﻡ ﺴﺌﻮل ﺁن زﻡ ﺎن ﺳ ﺎزﻡﺎن در ﺁﻟﻤ ﺎن اﻳ ﺮج ]ﻡﺤﻤ ﺪ رﺿ ﺎ ﺻ ﺒﺎﺡﯽ[ ﻡ ﺎ را‬
‫ﺻﺪا آﺮد آﻪ اﻡﺸﺐ ﺳﺎﻋﺖ ‪ ١٢‬ﻧﺸﺴﺖ دارﻳﻢ‪ ،‬در اﺕﺎق ﻋﻤﻮﻡﯽ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻳﺪ‪ .‬ﻓﻮرا آﺎرهﺎ را راﺳ ﺖ و‬
‫رﻳﺲ آﺮدﻳﻢ‪ ،‬ﺁﺑﯽ ﺑﻪ ﺳ ﺮ و ﺻ ﻮرﺕﻤﺎن زدﻳ ﻢ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﺮآﺖ در ﻧﺸ ﺴﺖ ﺁﻡ ﺎدﻩ ﺑﺎﺷ ﻴﻢ‪ .‬در اﻳ ﻦ ﺑ ﻴﻦ‬
‫ﻳﻜﯽ‪/‬دوﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﺻﻨﺪﻟﯽهﺎﯼ ﺕﺎﺷﻮﯼ اﺕﺎق ﻋﻤﻮﻡﯽ را ﭘﺸﺖ ﺳ ﺮ ه ﻢ ردﻳ ﻒ ﺑ ﻪ ردﻳ ﻒ چﻴﺪﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡﻴ ﺰﯼ‬
‫هﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻡﻨﺒﺮ ﻡﺴﺌﻮل ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ در ﺁن ﺑ ﺎﻻ ﮔﺬاﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺟﻌﺒ ﻪﯼ دﺳ ﺘﻤﺎﻟﯽ و ﺕﻨ ﮓ ﺁﺑ ﯽ و در ﺁن ﺳ ﻤﺖ‬
‫‪ ١‬ـ ﻧﮕﺎهﯽ از درون ﺑﻪ ﺟﻨﺒﺶ چﭗ اﻳﺮان‪ ،‬ﺧﺎﻧﺒﺎﺑﺎ ﺕﻬﺮاﻧﯽ‪ ،‬ص ‪ ٢٢٦‬چﺎپ ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺷﺮآﺖ ﺳﻬﺎﻡﯽ اﻧﺘﺸﺎر ﺑﻪ اهﺘﻤﺎم‬
‫ﺳﺮهﻨﮓ ﻏﻼﻡﺮﺿﺎ ﻧﺠﺎﺕﯽ‬

‫‪٩‬‬

‫اﺕﺎق هﻢ ﻡﻴﺰ چﺎﯼ و ﺧﻮراآﯽهﺎﯼ ﺷﺐهﺎﯼ ﻡﺎﻩ رﻡﻀﺎن را ردﻳﻒ آﺮدﻧﺪ ﺕ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺡ ﻀﺮت ﺑ ﺮادر‬
‫اﻳﺮج ﻇﺎهﺮ‪ ،‬و ﺳﻜﻮت ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪ‪ .‬اﻳﺮج اﺑﺘﺪا ﺷﺮوع آﺮد ﺑﻪ اﻧ ﺪر ﻓﻮاﻳ ﺪ “اﻧﺘﻘ ﺎد از ﺧ ﻮد آ ﺮدن” داد‬
‫ﺳﺨﻦ دادن آﻪ اﻋﻀﺎ و آﺎدرهﺎ ﺑﺎﻳﺪ از اﻳﻦ ﺷﺐهﺎﯼ ﻗﺪر آﻪ از “هﺰار ﻡﺎﻩ ﺑﺮﺕ ﺮ اﺳ ﺖ” اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ آﻨﻨ ﺪ‬
‫و از ﺧﻮدﺷﺎن اﻧﺘﻘﺎد آﻨﻨﺪ و هﺮ ﺟﺎ ﺑﻪ رهﺒﺮﯼ اﻳﺮاد ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺪاﻧﻨ ﺪ آ ﻪ اﺷ ﻜﺎل در ﺧﻮدﺷ ﺎن ﺑ ﻮدﻩ و‬
‫رهﺒﺮﯼ ﻡﻌﺼﻮم اﺳﺖ و ﭘﺎآﺒﺎز اﺳﺖ و ﺁن آﺴﯽ آﻪ اﻳﻦ اﺟﺎزﻩ را ﺑﻪ ﺧﻮدش ﻡﯽدهﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﻦ‬
‫و ﺑﻪ رهﺒﺮﯼ “ﻡﻘﺎوﻡﺖ ﻋﺎدﻻﻧﻪ” اﻳﺮادﯼ ﺑﮕﻴﺮد‪ ،‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺟﻴﺐ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻡﯽرﻳﺰد و… ﺳﺮﻳﺎﻟﯽ از‬
‫اﻳﻦ ﺷﻌﺎرهﺎﯼ ﻡﺴﻠﺴﻞ هﻤﻴﺸﮕﯽ‪ .‬چﺮاغهﺎ را هﻢ ﺧﺎﻡﻮش آﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺑﻪ هﺮ ﻧﻔ ﺮ ﻳ ﻚ ﺑﺮﮔ ﻪﯼ ﻓﺘ ﻮآﭙﯽ‬
‫ﺷﺪﻩ دادﻧﺪ و اﻋﻼم ﻗﺮﺁن ﺳﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ آﺮدﻧﺪ‪ .‬در واﻗ ﻊ ﻳ ﻚ ﺻ ﻔﺤﻪ از ﻗ ﺮﺁن را ﻓﺘ ﻮآﭙﯽ آﺮدﻧ ﺪ و روﯼ‬
‫ﺳﺮﺷﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ و ﺷﺮوع آﺮدﻧ ﺪ ﺑ ﻪ دﻋ ﺎ ﺧﻮاﻧ ﺪن و اﻟﺘﻤ ﺎس و ﺕﻤﻨ ﺎ آ ﺮدن از درﮔ ﺎﻩ رهﺒ ﺮﯼ آ ﻪ در‬
‫روز ﻗﻴﺎﻡﺖ ﺷﻔﻴﻌﺸﺎن ﺑﺸﻮد آﻪ ﺑﻌﺪ اﻡﺎم ﺡﺴﻴﻦ ﺷﻔﻴﻌﺸﺎن ﺑﺸﻮد ﺕﺎ ﻳﻜﯽ دﻳﮕ ﺮ و ﻳﻜ ﯽ دﻳﮕ ﺮ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ‬
‫ﻳﻘﻪﯼ “اﷲ” را ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ آ ﻪ از ﮔﻨﺎهﺎﻧ ﺸﺎن و ﻡﺨ ﺼﻮﺻﺎ ﻧﻘ ﺪهﺎ و اﻳﺮاده ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ رهﺒ ﺮﯼ ﮔﺮﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪،‬‬
‫درﮔﺬرد و دﻳﮕﺮ ﻗﻀﺎﻳﺎﯼ ﺕﻜﺮارﯼ و هﻤﻴﺸﮕﯽ ﻡﻨﺎﺳﺒﺎت دروﻧﯽ ﺳﺎزﻡﺎن ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ و ﺳ ﻜﺖ ﻡ ﺬهﺒﯽ‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ!‬
‫ﺑﺮﺧ ﯽ آ ﻪ ﻡﻌﺘﻘ ﺪﺕﺮ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﻻﺑ ﻪ و زارﯼ ه ﻢ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﻡ ﻦ آ ﻪ از ﺧ ﺴﺘﮕﯽ داﺷ ﺖ ﺟ ﺎﻧﻢ‬
‫درﻡﯽرﻓﺖ‪ ،‬هﻤﺎﻧﺠﺎ روﯼ اوﻟ ﻴﻦ ﺻ ﻨﺪﻟﯽ ﺕﺎﺷ ﻮﯼ ردﻳ ﻒ اول‪ ،‬ﺕ ﻮ ﺕ ﺎرﻳﻜﯽ ﺧ ﻮاﺑﻢ ﺑ ﺮد‪ .‬ﮔﻮﻳ ﺎ ﺧ ﺮوﭘﻔﻢ‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد آ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از اﻳ ﻦ دﺧﺘﺮﺑﭽ ﻪه ﺎﻳﯽ آ ﻪ او ه ﻢ ﭘﻨ ﺎهﺠﻮ ﺑ ﻮد و ﺷ ﻮهﺮش دادﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﺑ ﺪون‬
‫ﭘﺎﺳ ﭙﻮرت داﺷ ﺘﻨﺪ ﻡ ﯽﻓﺮﺳ ﺘﺎدﻧﺪش ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق‪ ،‬ﺕﻜ ﺎﻧﻢ داد آ ﻪ‪ :‬دارﯼ ﺧﺮوﭘ ﻒ ﻡ ﯽآﻨ ﯽ‪ ،‬ﭘﺎﺷ ﻮ ﺑ ﺮو ﺕ ﻮ‬
‫“واﺡﺪ ﺧﻮاهﺮهﺎ” ﺑﺨﻮاب!‬
‫ﻡﯽﺧﻮاهﻢ ﺑﮕ ﻮﻳﻢ اﻳ ﻦ ﻃﻴ ﻒ از ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﻴ ﺰ ﺑ ﻪ هﻤ ﺎن اﻧ ﺪازﻩﯼ ارﺕﺠ ﺎﻋﻴﻮن‪ ،‬ﺧﺮاﻓ ﺎﺕﯽ و‬
‫ﻗﻀﺎ‪/‬ﻗﺪرﯼ و دﻋﺎ و ﻧﻔﺮﻳﻨﯽ هﺴﺘﻨﺪ‪ .‬هﻨﻮز هﻢ هﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻓﻜﺮ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ اﻋﻤﺎل آﻤ ﺪﯼ‬
‫در ﻗ ﺎﻧﻮن ﻃﺒﻴﻌ ﺖ و روﯼ ﺡﻜ ﻢ دادﮔ ﺎهﯽ آ ﻪ ﻗ ﺮار اﺳ ﺖ “اﷲ” در ﻡﺤﻜﻤ ﻪﯼ روز ﻗﻴﺎﻡﺘ ﺸﺎن ﺻ ﺎدر‬
‫آﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎ رﺷﻮﻩ دادن و راﺑﻄﻪ ﺑﺮﻗﺮار آﺮدن و ﺕﻮﺻﻴﻪ آﺮدن و ﺷﻔﻴﻊ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺕﺎﺙﻴﺮ ﺑﮕﺬارﻧﺪ و ﺕ ﺮازوﯼ‬
‫ﻋﺪاﻟﺖ را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﻮدﺷﺎن “چﭙﻪ” آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﻡﯽﺕﻮان ﮔﻔﺖ آﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎورهﺎ ﺕﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻡﺪد هﻤﻴﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن رﺳ ﻤﯽ در آﻠ ﻪه ﺎ‬
‫ﺟﺎﻳﮕﻴﺮ و ﭘﺎﮔﻴﺮ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺑ ﺎ ﺕﻜﻴ ﻪ ﺑ ﺮ ﻗﺪاﺳ ﺘﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺧﻮدﺷ ﺎن ﺕﺮاﺷ ﻴﺪﻩ و ﺑ ﻪ‬
‫ﺧﻮرد ﻡﺮدم دادﻩاﻧﺪ ـ ﻡﺜﻞ ﺷﺨﺺ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻳﺎ ﻡﺴﻌﻮد رﺟﻮﯼ ـ ﺕﻮاﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ اﻧﺴﺎنه ﺎﻳﯽ ﻡ ﺬهﺒﯽ و دﻳﻨ ﺪار‬
‫را از ﺷﺮآﺖ در ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽ و ﻡﻄﺎﻟﺒﻪﯼ ﺧﻮاﺳﺖهﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌﯽ و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽﺷﺎن ﻡﺤﺮوم آﻨﻨﺪ؛ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ‬
‫ﺑﺪون چﻨﻴﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن رﺳﻤﯽاﯼ ﺕﻤﺎم ادﻳﺎن از آﺎرآﺮد ﻡﯽاﻓﺘﻨ ﺪ و ﻓﺮاﻡ ﻮش ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨ ﺎﺑﺮاﻳﻦ ه ﺮ دو‬
‫وﺟﻪ اﻳﻦ ﺷﻌﺎر ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ “اﻗﺘﺼﺎد ﺑﺪون ﻧﻔﺖ‪ ،‬اﺳﻼم ﺑﺪون ﺁﺧﻮﻧﺪ!” ﺕﻨﻬ ﺎ آ ﺎرآﺮد هﻤ ﺎن ﺷ ﻌﺎر را‬
‫دارد و ﺑﺲ؛ چﺮا آﻪ ﻧﻪ اِﻋﻤﺎل آﺮدﻧﯽ اﺳﺖ و ﻧ ﻪ ﺑﺮﺁوردﻧ ﯽ‪ .‬ﻧﻤ ﯽﺕ ﻮان اﺳ ﻼم را ﺟ ﺪاﯼ از رهﺒ ﺮﯼ‬
‫ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ ـ ﺑﺎ ﻋﻤﺎﻡﻪ و ﺑﯽﻋﻤﺎﻡﻪ ـ و ﺑﺪون واﺳﻄﮕﯽ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﺕ ﺼﻮر آ ﺮد؛ ﺑ ﺪون اﻳ ﻦ آ ﻪ اﻳ ﻦه ﺎ‬
‫ﻡﻴﺮاثﺧﻮار و ﺻﺎﺡﺐ ﻋﻠﻪﯼ هﻤﻪ چﻴ ِﺰ ﺁن ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬دﻧﻴﺎﯼ ﻏﺎرﺕﮕﺮان هﻢ اﺟﺎزﻩ ﻧﻤ ﯽده ﺪ ﺕ ﺎرﻳﺦ اﻳ ﺮان‬
‫ﻡ ﺎ و هﻤﻴﻨﻄ ﻮر ﺕ ﺎرﻳﺦ اﻳ ﻦ ﻡﻨﻄﻘ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﺪون واﺑ ﺴﺘﮕﯽ ﺕﻤ ﺎم ﺑ ﻪ ﻡﻮﺿ ﻮع ﻧﻔ ﺖ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺷ ﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ اﮔ ﺮ‬
‫دوﻟﺘﻤﺮدان اﻳﺮاﻧﯽ اﻳﻦ اﻡﻜﺎن را ﻡﯽﻳﺎﻓﺘﻨﺪ آﻪ ﻧﻔﺖ را ﺑ ﺮاﯼ ﺳ ﺮﻡﺎﻳﻪﮔ ﺰارﯼ در زﻳﺮﺳ ﺎﺧﺖ اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ‬
‫آﺸﻮرﻡﺎن اﺳﺘﻔﺎدﻩ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻴﻠﯽ هﻢ ﺧﻮب ﻡﯽﺷ ﺪ؛ آ ﺎرﯼ آ ﻪ ﭘﺎدﺷ ﺎﻩ ﻓﻘﻴ ﺪ اﻳ ﺮان آﻮﺷ ﻴﺪ و ﺕ ﺎ ﺡ ﺪﯼ ه ﻢ‬
‫ﻡﻮﻓﻖ ﺷﺪ؛ اﻡﺎ هﻤﻴﻦ ﻋﻠﻤﺎﯼ اﻋﻼم ـ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ دﺳﺘﻴﺎرﯼ ﻋﻠﻤﺎﯼ ﻏﻴﺮﻡﻘ ﺪس و ﻏﻴﺮﻋﻤﺎﻡ ﻪاﯼ ـ ﻧﮕﺬاﺷ ﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﺎﻩ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﺁرزوهﺎﯼ دﻳﺮ و دور اﻳﺮان دوﺳﺘﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﯽﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ آ ﺸﻮرﯼ ﭘﻴ ﺸﺮﻓﺘﻪ و‬
‫ﻡﺴﺘﻘﻞ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺟﺎﻡﻪﯼ ﻋﻤﻞ ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ‪ .‬ﻡﺤﻤ ﺪ رﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ ه ﻢ ﺑﻌ ﺪهﺎ‪ ،‬ه ﻢ ﺳ ﺮ و ه ﻢ ﺕ ﺎﺟﺶ را ﺑ ﺮ‬
‫ﺳﺮ اﻳﻦ “زﻳﺎدﻩ ﻃﻠﺒﯽه ﺎ” و ﻧ ﺎﭘﺮهﻴﺰﯼه ﺎ ﮔﺬاﺷ ﺖ‪ .‬ﺑ ﯽﺟﻬ ﺖ ﻧﺒ ﻮد آ ﻪ ﺑﻨﮕ ﺎﻩ ﺳ ﺨﻦ ﭘﺮاآﻨ ﯽ ﺑ ﯽ‪ .‬ﺑ ﯽ‪.‬‬

‫‪١٠‬‬

‫ﺳﯽ‪ .‬درﺳﺖ ‪ ٢‬ﻡﺎﻩ ﭘ ﻴﺶ از “ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳ ﺎﻧﻴﺪن ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ” هﻤ ﺎن زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺳ ﻴﺪ اﺧﻤ ﻮ‬
‫زﻳ ﺮ درﺧ ﺖ ﺳ ﻴﺒﯽ در “ﻧﻮﻓ ﻞ ﻟﻮﺷ ﺎﺕﻮ”ﯼ ﭘ ﺎرﻳﺲ ﺳ ِﺮ هﻤ ﻪﯼ “ﺑ ﺸﺮدوﺳﺘﺎن” ﻏﺮﺑ ﯽ را ﺑ ﺎ ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ‬
‫آﻤﺪﯼاش ﮔﺮم آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ ،‬در ‪ ١٧‬ﺁذرﻡﺎﻩ ﺳﺎل ‪ ١٣٥٧‬در ﺑﺮﻧﺎﻡﻪﯼ رادﻳﻮﻳﯽ “ﺟﺎم ﺟﻬ ﺎنﻧﻤ ﺎ” ﺳﻴﺎﺳ ﺖ‬
‫دوﻟﺖهﺎﯼ چﭙﺎوﻟﮕﺮ ﻏﺮب و ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ اﻧﮕﻠ ﺴﺘﺎن را ﺑ ﺮاﯼ “ﺕ ﻮدهﻨﯽ زدن” ﺑ ﻪ ﺷ ﺎهﯽ آ ﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاﺳ ﺖ‬
‫آﻤ ﯽ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺷ ﻌﺎر ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ ﻧﺰدﻳ ﻚ ﺷ ﻮد و دﺳ ﺖ آ ﻢ درﺁﻡ ﺪهﺎﯼ ﻧﻔﺘ ﯽ را زﻡﻴﻨ ﻪﯼ اﺳ ﺘﻘﻼل و‬
‫روﯼ ﭘﺎﯼ ﺧﻮد اﻳﺴﺘﺎدن اﻳﺮاﻧﻴﺎن آﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪ را ﺻﺎدر آﺮد‪:‬‬
‫»ﭘ ﺲ از ﻃ ﯽ دوراﻧ ﯽ از اﻓ ﺖ و ﺧﻴ ﺰ‪ ،‬ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ زﻡ ﺎم اﻡ ﻮر اﻳ ﺮان را در دﺳ ﺖ ﺧﻮاه ﺪ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ آﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻧﺎﺕﻮاﻧﯽ ﻡﺎﻟﯽ و ﻧﻈﺎﻡﯽ‪ ،‬دﻳﮕﺮ در ﺑﺮﻧﺎﻡﻪه ﺎﻳﺶ ﺟ ﺎﻳﯽ ﺑ ﺮاﯼ روﻳ ﺎﯼ ﺕﻤ ﺪن ﺑ ﺰرگ‬
‫وﺟﻮد ﻧﺨﻮاهﺪ داﺷﺖ و ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﺮاﻳﻂ ﺕﺎزﻩﯼ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ ﺟﻮ ﺳﻴﺎﺳﯽ و اﻗﺘﺼﺎدﯼ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻡﻤﻠﻜ ﺖ‪،‬‬
‫اﻳﻦ آﺸﻮر ﺕﻨﻬﺎ ﻡﻘﺎﻡﯽ هﻤﭙﺎﻳﻪﯼ آﺸﻮر هﻤﺠﻮار اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺧﻮاهﺪ ﻳﺎﻓﺖ‪ ،‬و ﺑﺮاﯼ هﻤﻴ ﺸﻪ اﻳ ﻦ روﻳ ﺎ را‬
‫‪٢‬‬
‫آﻪ ﭘﻨﺠﻤﻴﻦ ﻗﺪرت ﻧﻈﺎﻡﯽ و ﺳﻴﺎﺳﯽ و اﻗﺘﺼﺎدﯼ ﺟﻬﺎن ﺷﻮد‪ ،‬ﻓﺮاﻡﻮش ﺧﻮاهﺪ آﺮد!!«‬
‫ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ هﻤ ﺎن زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ در ﭘ ﺎرﻳﺲ و زﻳ ﺮ درﺧ ﺖ ﺳ ﻴﺐ ﻡﻌ ﺮوف دهﻜ ﺪﻩﯼ‬
‫ﻧﻮﻓﻞ ﻟﻮﺷﺎﺕﻮ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧﯽ ﺟﻦ ﻇﺎهﺮ ﻡﯽآ ﺮد‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺡ ﺮفه ﺎ را ه ﻢ زد آ ﻪ ﻡ ﺜﻼ‪…» :‬‬
‫در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻗﺪرت ﻡﻘﻨﻨ ﻪ و اﺧﺘﻴ ﺎر ﺕ ﺸﺮﻳﻊ در اﺳ ﻼم ﺑ ﻪ ﺧﺪاوﻧ ﺪ اﺧﺘ ﺼﺎص دارد… و ه ﻴﭻ‬
‫آﺴﯽ ﺡﻖ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕﺰارﯼ ﻧﺪارد‪ .‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪﯼ ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﻼﻡﯽ در ﻗ ﺮﺁن و ﺳ ﻨﺖ ﮔ ﺮدﺁورﯼ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ…‬
‫“ﺡﻜﺎم اﺻﻠﯽ” هﻤﺎن ﻓﻘﻬﺎ هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﻓﺮد ﻻﻳﻘﯽ آﻪ داراﯼ دو ﺧﺼﻠﺖ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮن و ﻋ ﺪاﻟﺖ ﺑﺎﺷ ﺪ‪،‬‬
‫ﺕﺸﻜﻴﻞ ﺡﻜﻮﻡﺖ داد‪ ،‬هﻤﺎن وﻻﻳﺘﯽ آﻪ ﺡﻀﺮت رﺳﻮل اآﺮم در اﻡﺮ ﺟﺎﻡﻌﻪ داﺷﺖ ]را[ دارا ﻡ ﯽﺑﺎﺷ ﺪ‬
‫‪٣‬‬
‫و ﺑﺮ هﻤﻪ ﻻزم اﺳﺖ آﻪ از او اﻃﺎﻋﺖ آﻨﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ ﺑﺴﻴﺎرﯼ از روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧﯽ ﺷﻴﻔﺘﻪﯼ اﻳﻦ ﺟﻨﺎب‪ ،‬دآﺘﺮاﯼ ﺡﻘﻮق از ﻏ ﺮب‬
‫داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻻﺑ ﺪ در آ ﻼسه ﺎﯼ درس ﻡ ﺪرن داﻧ ﺸﻜﺪﻩه ﺎﯼ ﺷ ﻴﻚ ﻏ ﺮب‪ ،‬ﺑ ﺎ ﻗ ﺎﻧﻮن‪ ،‬اﻡﻨﻴ ﺖ‪ ،‬ﻋ ﺪاﻟﺖ‬
‫اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪ ،‬ﺡﻜﺎم اﺻﻠﯽ‪ ،‬ﺕﻔﻜﻴﻚ ﺳ ﻪ ﻗ ﻮﻩ‪ ،‬دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ‪ ،‬ﺁزادﯼ و ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ ﺑﺤ ﺚه ﺎﯼ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ دﻳﮕ ﺮ در‬
‫زﻡﻴﻨﻪﯼ ﺡﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪان‪ ،‬زﻧﺎن و آﻮدآﺎن و… ﺁﺷﻨﺎ ﺑﻮدﻧ ﺪ و اﻳ ﻦ دروس ﭘﺎﻳ ﻪاﯼ را ﺑ ﺮاﯼ درﻳﺎﻓ ﺖ‬
‫دآﺘﺮاهﺎﯼ آﺬاﻳﯽﺷﺎن اﻡﺘﺤﺎن دادﻩ ﺑﻮدﻧﺪ!!‬
‫ﺑﮕﺬرﻳﻢ!‬
‫دو آﺘﺎﺑﯽ آﻪ ﺁن ﺟﻮاﻧﻚ داﻧﺸﺠﻮ ﺑﺮام ﺁورد‪“ ،‬چﻪ ﺑﺎﻳﺪ آﺮد” و “ﻗﺎﺳ ﻄﻴﻦ‪ ،‬ﻡ ﺎرﻗﻴﻦ‪ ،‬ﻧ ﺎآﺜﻴﻦ”‬
‫ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻡﻦ اﺻﻼ ﻧﻪ ﻧ ﺎﻡﯽ از اﻳ ﻦ ﭘ ﺴﺮك در ﻳ ﺎدم ﻡﺎﻧ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﻧ ﻪ ﺡﺘ ﺎ ﺳ ﺮاﻧﺠﺎﻡﯽ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪهﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﭙﺎﺳﮕﺰارش ﺷﺪم آﻪ ﺁنهﺎ را ﺁورد‪ .‬ﺕﺎ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﺕﺎرﻳﺦ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺕﺮﺟﻤ ﻪه ﺎﻳﯽ ﻏﺮﺑ ﯽ و‬
‫ﮔ ﺎﻩ ه ﻢ ﺷ ﺮﻗﯽ را ﻡ ﯽﺧﻮاﻧ ﺪم‪ :‬آﺎره ﺎﯼ ﺑﺮﺕﻮﻟ ﺖ ﺑﺮﺷ ﺖ‪ ،‬ﻧﻴﻜ ﻮس آ ﺎزاﻧﺘﺰاآﻴﺲ‪ ،‬ﻓ ﺮاﻧﺘﺲ ﻓ ﺎﻧﻮن‪،‬‬
‫ﻋﻤﺎراوزﮔﺎن‪ ،‬چﻨﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻧﻘﻼب اﻟﺠﺰاﻳﺮ‪ ،‬چﻨﺪ رﻡﺎن و چﻴﺰهﺎﯼ دﻳﮕﺮﯼ آﻪ ﺡﺎﻻ دﻳﮕﺮ‬
‫ﻳﺎدم هﻢ ﻧﻴﺴﺖ؛ آﺘﺎب “اﺳﺘﻌﻤﺎر ﻧﻮ” ﺡﺴﻦ ﺻﺪر را هﻢ ﺧﻮاﻧﺪﻩ ﺑﻮدم‪ ،‬ﺡﺘﺎ چﻨﺪ ﻗﺼﻪﯼ ﺟ ﻼل ﺁل اﺡﻤ ﺪ‬
‫را هﻢ ورق زدﻩ ﺑﻮدم‪ ،‬اﻡﺎ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ چﻴﺰ دﻳﮕﺮﯼ ﺑﻮد‪ .‬ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ را ﻧﻤ ﯽﺧﻮاﻧ ﺪم‪ ،‬ﻡ ﯽﻧﻮﺷ ﻴﺪم‪ ،‬ﺑ ﺎ ﺕﻤ ﺎم‬
‫وﺟﻮدم ﻡﯽﺑﻠﻌﻴﺪم؛ ﺑﺪون اﻳﻦ آﻪ ﺑﻔﻬﻤﻢ چﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬هﻤﻪﯼ ﺟﻤﻠﻪهﺎﯼ آﺬاﺉﻴﺶ را ﺡﻔﻆ ﻡ ﯽآ ﺮدم و‬
‫اﻳﻦ روال ﺕﺎ ﺑﻌﺪ از اﻧﻘﻼب ﻳﺎ هﻤﻴﻦ اﻓﺘﻀﺎح ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺑﻬﻤﻦ ‪ ٥٧‬هﻢ اداﻡﻪ داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺧﺮداد ‪ ١٣٥٦‬آﻪ ﺧﺒﺮ ﻡﺮگ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ را در روزﻧﺎﻡ ﻪﯼ آﻴﻬ ﺎن چ ﺎپ آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺎور‬
‫ﻧﻤﯽآﺮدم‪ .‬هﻴﭻ آﺲ ﺑﺎور ﻧﻤ ﯽآ ﺮد‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ هﻤ ﻴﻦ ه ﻢ در ﺕﻨﻬ ﺎﻳﯽ آﻠ ﯽ ﮔﺮﻳ ﻪ آ ﺮدم‪ .‬ﺕ ﺎ ﺁن زﻡ ﺎن ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﻧﻮارهﺎﯼ ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ اﻳﻦ ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻡﯽ را ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮدم‪ .‬ﺿﺒﻂ را ﺑﻐ ﻞ ﮔﻮﺷ ﻢ ﻡ ﯽﮔﺬاﺷ ﺘﻢ و‬
‫‪ ٢‬ـ ﺑﻨﮕﺎﻩ ﺳﺨﻦ ﭘﺮاآﻨﯽ ﺑﯽ ﺑﯽ ﺳﯽ‪ ١٧ ،‬ﺁذرﻡﺎﻩ ‪١٣٥٧‬ﺑﺨﺶ ﻓﺎرﺳﯽ‪ ،‬ﺑﺮﻧﺎﻡﻪﯼ ﺟﺎم ﺟﻬﺎنﻧﻤﺎ‬
‫‪ ٣‬ـ روزﻧﺎﻡﻪﯼ آﻴﻬﺎن ‪ ٩‬ﺑﻬﻤﻦ ﻡﺎﻩ ‪ ،١٣٥٧‬دو هﻔﺘﻪ ﭘﻴﺶ از اﻓﺘﻀﺎح ﺕﺎرﻳﺨﯽ ‪ ٢٢‬ﺑﻬﻤﻦ ‪ ،١٣٥٧‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻡﺠﻠﻪﯼ‬
‫ﻡﻬﺮﮔﺎن‪ ،‬ﺕﺎﺑﺴﺘﺎن‬

‫‪١١‬‬

‫هﯽ ﮔﻮش ﻡﯽآﺮدم و هﯽ و هﯽ… و ﺡﺎﻻ ﺳﺎلهﺎ از ﺁن ﺳﺎله ﺎ ﮔﺬﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﯼ ﺕﺌﻮرﻳ ﻚ‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﺮاﯼ ﻡﺎ ﺟﻮاﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺁن دوران ﺕﺸﻨﻪﯼ داﻧﺴﺘﻦ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬ﺁدرسهﺎﻳﯽ ﺕﻤﺎﻡﺎ ﻋﻮﺿﯽ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﻧﺒﻮد‪ .‬ﺧﻴﻠﯽهﺎﯼ دﻳﮕﺮ هﻢ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﻡﻌﺠ ﺰﻩﯼ ﺑ ﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ اﺡ ﺴﺎﺳﺎت ﻓﻘ ﻂ از او ﺑﺮﻡ ﯽﺁﻡ ﺪ‪.‬‬
‫ﻡ ﺜﻼ چ ﻪ چﻴ ﺰﯼ ﻡ ﯽﺷ ﺪ از اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ اﻧ ﺴﺎن ﺳ ﺘﻴﺰﯼ و دﮔﺮاﻧ ﺪﻳﺶ ﺳ ﺘﻴﺰﯼ آ ﻪ ﺕﺌ ﻮرﯼ “ﻧ ﺎﺑﻮد آ ﺮدن‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن” را رﻡ ﺎﻧﺘﻴﺰﻩ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬ﺁﻡﻮﺧ ﺖ؛ ه ﻴﭻ‪ ،‬ﺟ ﺰ اﻓﺘ ﺎدن در دام و داﻡ ﺎن هﻤ ﺎن اﻧﻘ ﻼب آ ﺬاﻳﯽ‬
‫ﺳﺎل ‪ ٥٧‬آﻪ ﺟﺰ ﺑﺮ ﻡﺤﻮر ﻧﻔﺮت و آﻴﻨﻪﺟ ﻮﻳﯽ ﻧﻤ ﯽچﺮﺧ ﺪ و ه ﺮ آ ﻪ را آ ﻪ ﻡﺎﻧﻨ ﺪ ﻡ ﺎ ﻧﻴ ﺴﺖ و ﺑ ﺎ ﻡ ﺎ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ و از ﻡﺎ ﻧﻴﺴﺖ و ﻡﺎﻧﻨﺪ ﻡﺎ ﻧﻤﯽاﻧﺪﻳﺸﺪ و رو ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪﯼ ﻡﺎ ﻧﻤﺎز ﻧﻤﯽﮔﺰارد و ﻳﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﺎ ﻓﺮهﻨ ﮓ‬
‫ﺑﺮدﻩﺳﺎز “ﺕﻮﺡﻴﺪ” اﺳﻼﻡﯽ “ﻡﺎ” ﻡﺨﺎﻟﻒ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧ ﺎﺑﻮد آ ﺮدن!! ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ از آﺘ ﺎب “ﻡ ﺬهﺐ‪ ،‬ﻋﻠﻴ ﻪ‬
‫ﻡﺬهﺐ” ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﮔﻮش آﻨﻴﻢ‪:‬‬
‫»اﻳﻦ دﻋﻮت آﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم دﻋﻮت ﺕﻮﺡﻴﺪ در ﺕﺎرﻳﺦ اﻋﻼم ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻳ ﻚ وﺟﻬ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﺟﻬ ﺎﻧﯽ و‬
‫ﻡﺎدﯼ هﻢ دارد و ﺁن اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ‪ :‬ﻡﺴﻠﻤﺎ وﻗﺘ ﯽ “ﮔﺮوه ﯽ” ﻡﻌﺘﻘ ﺪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ آ ﻪ هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﺁﻓ ﺮﻳﻨﺶ؛ چ ﻪ‬
‫اﻧﺴﺎﻧﯽ و چﻪ ﺡﻴﻮاﻧﯽ و چﻪ ﻧﺒﺎﺕﯽ و ﺡﺘﺎ ﺟﺎﻡﺪات‪“ ،‬ﻳﻚ ﻗﺪرت” ﺑﺮ ﺁنهﺎ “ﺡﻜﻮﻡ ﺖ” ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺟ ﺰ او‬
‫هﻴﭻ ﻡﻮﺙﺮﯼ وﺟﻮد ﻧﺪارد و هﻤﻪﯼ اﺷﻴﺎء و اﺷﺨﺎص و رﻧﮓهﺎ و ﺟﻨﺲهﺎ و ﺟﻮهﺮهﺎ‪ ،‬هﻤﻪ ﺳ ﺎﺧﺘﻪﯼ‬
‫ﻳﻚ ﺧﺎﻟﻖ اﺳﺖ‪“ ،‬ﺧﻮد ﺑﻪ ﺧﻮد” وﺡﺪت اﻟﻬﯽ ﻳﻌﻨﯽ ﺕﻮﺡﻴ ﺪ ﺧ ﺪا در ه ﺴﺘﯽ؛ ﻻزﻡ ﻪاش از ﻧﻈ ﺮ ﻡﻨﻄﻘ ﯽ‬
‫]ﻡﻨﻄ ﻖ ﺿ ﺪ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﯽ[ و ﻓﻜ ﺮﯼ‪ ،‬ﺕﻮﺡﻴ ﺪ ﺑ ﺸﺮﯼ در زﻡ ﻴﻦ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻳﻌﻨ ﯽ در هﻤ ﺎن ﺡ ﺎل آ ﻪ ﺕﻮﺡﻴ ﺪ‬
‫اﻋ ﻼم ﻡ ﯽآ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ هﻤ ﻪﯼ ﺁﻓ ﺮﻳﻨﺶ “ﻳ ﻚ اﻡﭙﺮاﻃ ﻮرﯼ اﺳ ﺖ” در دﺳ ﺖ “ﻳ ﻚ ﻗ ﺪرت” و هﻤ ﻪﯼ‬
‫اﻧﺴﺎنهﺎ از ﻳﻚ ﻡﻨﺒﻊ ﺳﺮ زدﻩاﻧﺪ و ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪﯼ ﻳﻚ ارادﻩ هﺪاﻳﺖ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺑ ﻪ ﻳ ﻚ ﺟﻬ ﺖ ﻡﺘﻮﺟ ﻪاﻧ ﺪ و‬
‫از ﻳﻚ ﺟﻨﺲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬و ﻳﻚ ﺧ ﺪا دارﻧ ﺪ و هﻤ ﻪﯼ ﻧﻴﺮوه ﺎ و ﺳ ﻤﺒﻞه ﺎ و ﻡﻈﻬﺮه ﺎ و ارزشه ﺎ و‬
‫‪٤‬‬
‫ﻋﻼﻡﺖهﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ او “ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺎﺑﻮد ﺷﻮﻧﺪ”…«‬
‫ﻳﺎدم ﻡﯽﺁﻳﺪ ﺑﺮﺧﯽ از ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ ﻡﺨﺎﻟﻔﺶ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬از چﻪ زاوﻳﻪاﯼ‪ ،‬ﻧﻤ ﯽداﻧ ﻢ!! ﻻﺑ ﺪ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ‬
‫آﻪ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ادﺑﻴﺎت ﺡﻮزﻩاﯼ را آﻤﯽ دﺳﺘﻜﺎرﯼ آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮم ﺡﺘﻤﺎ ﻧﻮﺷ ﺘﻪه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر و ﺑ ﺴﻴﺎر‬
‫ﭘﺮاآﻨ ﺪﻩاش را ﻧﻤ ﯽﺧﻮاﻧﺪﻧ ﺪ‪ ،‬ﻓﻘ ﻂ ﺧﻴ ﺎل ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ دآ ﺎن روﺿ ﻪ ﺧ ﻮاﻧﯽه ﺎﯼ ‪ ٥‬ﺕﻮﻡ ﺎﻧﯽﺷ ﺎن ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫“اﻓﺎﺿﺎت” ﺕﺨﺘﻪ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬چﺮا آﻪ اﮔﺮ آﻤﯽ ﺷﻢ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻧﮕ ﺮﯼ داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﻡ ﯽﻓﻬﻤﻴﺪﻧ ﺪ آ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ اﺳﺖ آﻪ ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ ﺑﺎ چﻨﻴﻦ ﺑﺎزﯼهﺎﻳﯽ ﺑﺎ آﻠﻤﺎت و اﺡﺴﺎﺳﺎت و ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽهﺎﯼ ﻧ ﺴﻞ ﺟ ﻮان‬
‫ﺁن روزﮔ ﺎر اﻳ ﺮان و ﺑ ﺎﻟﻄﺒﻊ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﺕ ﺸﻨﻪﯼ ﻗ ﺪرت هﻤﻄ ﺮاز ﺧ ﻮدش‪ ،‬زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﯼ “ﺳ ﻠﻄﻨﺖ‬
‫روﺡﺎﻧﻴ ﺖ” را ﻓ ﺮاهﻢ آﻨ ﺪ و از روﺿ ﻪ ﺧ ﻮانه ﺎﻳﯽ ﺁﻧﭽﻨ ﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ و ﻗ ﺪرت و ﺙﺮوﺕ ﯽ‬
‫ﺑﺮﺳﺎﻧﺪﺷﺎن‪ .‬اﻳﻦ ﻃﻴﻒ آﻪ چﻨﺪان زﻳﺎد هﻢ ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﮔﻮﻳﺎ ﻡﺨ ﺎﻟﻒ ﺳ ﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ه ﻢ ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﻻﺑ ﺪ‬
‫او را هﻢ رﻗﻴ ﺐ ﺧﻮدﺷ ﺎن ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ ه ﺮ ﺡ ﺎل ﻧﻤ ﯽداﻧ ﻢ درﺑ ﺎرﻩاش چ ﻪ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ و‬
‫چﮕﻮﻧﻪ او را ﺑﻪ ﺳﻴﺪ اﺧﻤﻮ وﺻﻞ آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﮔﻞ از ﮔﻠﺶ ﺷﻜﻔﺘﻪ و ﻋﻠﻨﺎ و رﺳﻤﺎ‪ ،‬ﮔﻔﺘ ﻪ‪ ،‬ﻧﻮﺷ ﺘﻪ و‬
‫اﻋﻼم آﺮدﻩ ﺑﻮد آﻪ‪» :‬ﻡﻦ اﮔﺮ چﻨﺪ ﻡﻴﻠﻴﻮن ﺕﻮﻡﺎن ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢهﺎﯼ ﺕﺒﻠﻴﻐﺎﺕﯽ ﭘ ﻮل ﻡ ﯽدادم‪ ،‬ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻨﺪ‬
‫‪٥‬‬
‫چﻨﻴﻦ ﺕﺒﻠﻴﻐﯽ در ﺡﻘﻢ ﺑﻜﻨﻨﺪ آﻪ‪ :‬ﻡﻦ ﻡﻘﻠﺪ ﺡﻀﺮت ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ هﺴﺘﻢ‪«.‬‬
‫ﺟﺎﻟ ﺐ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﻡ ﻦ ﺕ ﺎ اﻳ ﻦ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺡﺘ ﺎ اﺳ ﻢ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ را ه ﻢ ﻧ ﺸﻨﻴﺪﻩ ﺑ ﻮدم‪ .‬ه ﻴﭻ ﺕ ﺼﻮﻳﺮ و‬
‫ﺕﺼﻮرﯼ هﻢ ﻧﻪ از دوران ﻡﻠﯽ ﺷﺪن ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻔﺖ داﺷﺘﻢ و ﻧﻪ ﺡﺘ ﺎ از ﺑﻠ ﻮاﯼ ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪ .١٣٤٢‬ﺳ ﻨﻢ‬
‫ﻧﻤﯽرﺳﻴﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮادﻩاﯼ ﻡﺬهﺒﯽ هﻢ ﻧﺪاﺷﺘﻢ آﻪ اﻳﻦ چﻴﺰهﺎ را ﺑﻪ ﻡﺎ ﺑﻴﺎﻡﻮزاﻧ ﺪ ـ چ ﻪ ﺧ ﻮب ـ ﺑ ﺮاﯼ هﻤ ﻴﻦ‬
‫هﻢ اﺻﻼ ﻧﻪ دﺷﻤﻨﯽ ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ را ﺑﺎ ﻡﻠﯽ ﺷﺪن ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻔﺖ دﻳﺪﻩ ﺑﻮدم و ﻧﻪ ﻧﻘﻄ ﻪ ﻋﺰﻳﻤ ﺖ ﺡﺮآ ﺖه ﺎﯼ‬
‫ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ ﺳﺎزﻡﺎنهﺎﯼ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ و ﻓﺪاﺉﻴﺎن ﺧﻠﻖ را آﻪ هﻤﺎن ﺑﻠﻮاﯼ ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﺑ ﻮد‪ .‬ﺑ ﺎ‬
‫‪ ٤‬ـ ﻡﺬهﺐ ﻋﻠﻴﻪ ﻡﺬهﺐ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺑﻨﮕﺎﻩ ﻧﺸﺮ و ﭘﺨﺶ ﺳﻔﻴﺮ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ١١‬ﺕﺎ ‪١٢‬‬
‫‪ ٥‬ـ ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻡﻀﻤﻮن‬

‫‪١٢‬‬

‫اﻳﻦ هﻤﻪ در اﻳﻦ ﺳﺎله ﺎﯼ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﯽ ﺑ ﺖ اﻋﻈﻤ ﯽ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ چﻨ ﺎن ﺟ ﺎن و ﺟﻬ ﺎﻧﻢ را ﭘ ﺮ‬
‫آﺮدﻩ ﺑﻮد آﻪ ﺕﺎ ﺁﻡﺪم ﺑﺠﻨﺒﻢ‪ ،‬ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺁﻡ ﺪ و زد و ﺑ ﺮد‪ .‬ﻳ ﺎدم ه ﺴﺖ هﻤ ﺎن اواﻳ ﻞ ﺑ ﻪ ﺧ ﻮاهﺮم ﻡ ﯽﮔﻔ ﺘﻢ‪:‬‬
‫“اﻳﻦ ﺕﻘﺼﻴﺮ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﻮد آﻪ ﻡﺎ را ﺑﻪ داﻡﻦ ﺧﻤﻴﻨﯽ اﻧﺪاﺧﺖ‪ ”.‬ﺁن ﺑﻴﭽﺎرﻩ هﻢ آﻪ دﺧﺘﺮك داﻧﺶ ﺁﻡﻮزﯼ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻔﻬﻤﻴﺪ چﻪ ﻡﯽﮔﻮﻳﻢ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ ﺟﺬاﺑﻴﺖ ﻧﻮﺷﺘﻪهﺎﯼ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻳ ﻚ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮ” ﺕ ﺎ‬
‫ﺳﺎلهﺎ ﺑﺮاﯼ ﻡﻦ ﻡﺎﻧﺪ!!‬
‫اﮔ ﺮ روﺷ ﻨﻔﻜﺮﯼ را وﺳ ﻴﻠﻪاﯼ ﺑ ﺮاﯼ ره ﺎ ﺷ ﺪن اﻧ ﺴﺎن از دﮔ ﻢه ﺎﯼ ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽ‪/‬اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ‬
‫ﺕﻌﺮﻳﻒ آﻨﻴﻢ‪ ،‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺕ ﺎزﻩﺕ ﺮﻳﻦ و ـ ﺳ ﻮﮔﻤﻨﺪاﻧﻪ ـ ﻧﺎﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪﺕ ﺮﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان را در‬
‫آﺸﻮرﻡﺎن اﻳﺮان‪ ،‬در ‪ ١٥٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ و در ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺎب ﺧﻮاهﻴﻢ دﻳﺪ‪ .‬ﺟﻨﺒﺶ ﺑ ﺎب آ ﻪ از درون ﻡﺤﺎﻓ ﻞ‬
‫ﻡﺬهﺒﯽ ﺕﺸﻴﻊ و زاوﻳﻪﯼ آﻮچﻜﯽ آﻪ ﺑﻴﻦ دو ﻧﻮع درﻳﺎﻓﺖ از ﺕﺸﻴﻊ اﺻﻮﻟﯽ و ﺷ ﻴﺨﻴﻪ ﻡﺘﻮﻟ ﺪ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎﮔﺎﻩ ﻡﺎهﻴﺖ و ﻡﺸﺮوﻋﻴﺖ آﻠﻴﺖ دﻳﺪﮔﺎﻩ ﺷﻴﻌﯽ را در دﺳ ﺘﮕﺎﻩ رهﺒ ﺮﯼ ﺁن ﺑ ﻪ ﭘﺮﺳ ﺶ آ ﺸﻴﺪ‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ‬
‫اﻳﻦ آﻪ اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﻧﻴﻤﻪ آﺎرﻩ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻪ روﻧﺪ رﺷﺪ ﻧﻬ ﻀﺖ ﺑ ﺎب در دو ﺳ ﺪﻩﯼ ﮔﺬﺷ ﺘﻪ در‬
‫اﻳﻦ ﻡﻨﻄﻘﻪ ﻧﻴﺰ ﻧﮕﺎهﯽ ﺑﻴﺎﻧﺪازم؛ هﺮچﻨﺪ آﻪ در اﺳﺎس ﻡﯽﺧﻮاهﻢ ﺑ ﻪ “ﺑﺤ ﺮان روﺷ ﻨﻔﻜﺮﯼ” در دورﻩﯼ‬
‫ﻒ از‬
‫ﭘﻬﻠﻮﯼ دوم آﻪ ﺑﺎﻋ ﺚ ﻓﺮوﭘﺎﺷ ﯽ ﺁن ﻧﻈ ﺎم و ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳ ﻴﺪن وﺡ ﺸﯽﺕ ﺮﻳﻦ و ﺧ ﺸﻦﺕ ﺮﻳﻦ ﺕﻌﺮﻳ ٍ‬
‫اﻡﺎﻡﺖ و رهﺒﺮﯼ و ﭘﻴﺸﻮاﻳﯽ در ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﻡﺪﻧﯽ ﻡﺎ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﭙﺮدازم‪ .‬ﮔﻔﺖوﮔ ﻮ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺟﻨ ﺒﺶ ﺑ ﺎب‬
‫از اﻳﻦ زاوﻳﻪ اهﻤﻴﺖ دارد آ ﻪ ﺕﻮﺟ ﻪ آﻨ ﻴﻢ‪ :‬اﮔ ﺮ در اروﭘ ﺎﯼ اﻧﺘﻬ ﺎﯼ ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎ از درون اﻧﺪﻳ ﺸﻪﯼ‬
‫ﻡﺬهﺒﯽ آﺎﺕﻮﻟﻴﺴﻴﺴﻢ‪ ،‬ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻋﻨ ﻮان ﭘﺮوﺕﺴﺘﺎﻧﺘﻴ ﺴﻢ ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ ﻧ ﻀﺞ ﺑﮕﻴ ﺮد و زﻡﻴﻨ ﻪﯼ آﻮﺕ ﺎﻩ آ ﺮدن‬
‫دﺳ ﺖ دﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻴﺤﻴﺖ از ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ را ﻓ ﺮاهﻢ ﺁورد و در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ زﻡﻴﻨ ﻪ ﺳ ﺎز ﺕﻮﻟ ﺪ دوﻟ ﺖه ﺎﻳﯽ‬
‫ﻏﻴﺮﻡﺬهﺒﯽ ﺑﺸﻮد‪ ،‬در اﻳﺮان ﻡﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ دﻗﻴﻘﺎ چﻨﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ ﺑﺮاﯼ آﻮﺕ ﺎﻩ آ ﺮدن دﺳ ﺖ دﻳ ﻦ ﺳ ﺎﻻران‬
‫از ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﻧﻀﺞ ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬اﻡﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻳﻦ آﻪ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ـ ﻳﺎ ﻧﺨﻮاﺳﺖ ـ از اﻳﻦ ﺟﻨ ﺒﺶ‬
‫ﺡﻤﺎﻳﺖ آﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺮﺧﻼف اروﭘﺎﯼ ﺁن دوران و هﻢ چﻨﻴﻦ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺧﺸﻮﻧﺖ ذاﺕﯽ و ﺑﺴﻴﺎر ﻏﻴﺮﻡﻌﻘﻮل ﺡﺎآﻢ‬
‫ﺑﺮ ﺧﺸﻦﺕﺮﻳﻦ ﻗﺮاﺉﺖ از اﺳﻼم ﻳﻌﻨﯽ ﺕﺸﻴﻊ‪ ،‬روﻧﺪ رﻧﺴﺎﻧﺲ و روﺷﻨﮕﺮﯼ در اﻳﺮان ﻡﺎ ﺑﻪ ﻡﺤ ﺎق رﻓ ﺖ‬
‫ﻚ ﺧﻴﻤ ﻪ‬
‫و روﺷ ﻨﻔﻜﺮﯼ در ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ‪ ١٥٠‬ﺳ ﺎل ـ ﺧﻮاﺳ ﺘﻪ و ﻧﺎﺧﻮاﺳ ﺘﻪ ـ اﺑ ﺰار دﺳ ﺖ و ﻋﺮوﺳ ٍ‬
‫ﺷﺐﺑﺎزﯼ ﺡﻮزﻩ و روﺡﺎﻧﻴﺖ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ ﺁﻟ ﻮدﻩ و ﻏﻴﺮﭘ ﺎﻟﻮدﻩ از ﻗﺮاﺉ ﺖه ﺎﯼ ﺷ ﺒﺎن‪/‬رﻡﮕ ﯽ و‬
‫اﻳﻦ اﺕﺤﺎد ﻧﺎ“ﻡﻘﺪس” ﺟﺮﻳﺎنهﺎﯼ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺳﻴﺎﺳﯽ و روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ اﻳﺮاﻧﻴﺎن در درون و ﺑﻴ ﺮون آ ﺸﻮر‪،‬‬
‫ﻧﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ در زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﺟﺎﻡﻌﻪاﯼ ﻡﺪﻧﯽ و ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﻏﻴﺮدﻳﻨ ﯽ دﺳ ﺘﯽ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ‬
‫ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ از هﻤﺎن دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻋﻤﻴﻘﺎ ﻡﺬهﺒﯽ‪/‬ارﺕﺠﺎﻋﯽ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ ﻡﺪﻋﻴﺎﻧﺶ در اﻧﺘﻬﺎﯼ هﺰارﻩﯼ دوم و‬
‫ﺁﻏﺎز هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﺮﺁﻡﺪن ﻗﺪرﺕﯽ ﻡﺎدون ﻗﺮون وﺳﻄﺎﻳﯽ‪ ،‬ﺧﺸﻦ و ﻏﻴﺮﻡﺘﻌ ﺎرف ﻳ ﺎرﯼه ﺎ رﺳ ﺎﻧﺪ‬
‫و هﻤﭽﻨﺎن ﻧﻴﺰ در ﺕﺪاوم اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ‪ ،‬هﻤﭙ ﺎ و ﻳ ﺎر و هﻤ ﺮاﻩ اﻳ ﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬اﮔ ﺮ اروﭘ ﺎ‬
‫ﺕﻮاﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ از ﺁن دﺳ ﺘﮕﺎﻩ ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽ و ارزش ﺑﺨ ﺸﻴﺪن ﺑ ﻪ ﻓﻨ ﻮﻡﻦ اﻧ ﺴﺎن‪ ،‬زﻡﻴﻨ ﻪ‬
‫ﺳ ﺎز ﺕﻌﺮﻳ ﻒ ﻧ ﻮﻳﻨﯽ از ﺡﻘ ﻮق ﺷ ﻬﺮوﻧﺪﯼ ﺷ ﻮد آ ﻪ در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ دﺳ ﺘﺎورد درﺧ ﺸﺎن را در‬
‫ﺡﻴﻄﻪﯼ ﺡﻘﻮق اﻧﺴﺎنهﺎ‪ ،‬زﻧﺎن‪ ،‬آﻮدآﺎن‪ ،‬دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن‪ ،‬ﻓﺮهﻨﮓ و ادب و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ رﺷﺪ ﺕﻜﻨﻴ ﻚ و ره ﺎ‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻦ داﻧﺶ و ﭘﮋوهﺶ از رواﻳﺖ اﻧﺤﺼﺎرﯼ دﻳﻨﯽ‪/‬آﻠﻴﺴﺎﻳﯽ ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﻋﺮﺿﻪ آﻨﺪ‪ ،‬اﻳ ﺮان ﻡ ﺎ ﺕﻨﻬ ﺎ و‬
‫ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ اﻳ ﻦ ﺷﻜ ﺴﺖ و اﻳ ﻦ ﻡﻌ ﺪوم آ ﺮدن درﻳﺎﻓ ﺖ ﺕ ﺎزﻩ از ﻧﮕ ﺎﻩ ﺑ ﻪ اﻧ ﺴﺎن و ﺧﻮاﺳ ﺖه ﺎﯼ‬
‫ﺷ ﻬﺮوﻧﺪﯼاش‪ ،‬ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ ﺷ ﻮﻡﯽ دچ ﺎر ﺷ ﺪ‪ .‬ﺟﻨ ﺒﺶ ﻋﻈ ﻴﻢ ﻡﺮدﻡ ﯽاﯼ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻟﺸﻜﺮآ ﺸﯽ‬
‫وﺡ ﺸﻴﺎﻧﻪ و ﻋﺠﻴ ﺐ و ﻏﺮﻳ ﺐ رهﺒ ﺮﯼ ﺷ ﻴﻌﻪ و ﺑ ﺎ دﺳ ﺘﻴﺎرﯼ ﺑﺨ ﺸﯽ از ﺑﺎﺻ ﻄﻼح روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﺁن‬
‫دوران ]ﻧﻈﻴﺮ اﻡﻴﺮآﺒﻴﺮ[ و دﺳﺘﮕﺎﻩ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺳﻴﺎﺳﯽ آﻪ ﺧﻮد ﻧﻴﺰ ﺁﻟﻮدﻩ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻳ ﺪﮔﺎﻩ ﺷ ﺒﺎن‪/‬رﻡﮕ ﯽ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻓﺮاز ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖ و اﺿﻤﺤﻼل آﺸﺎﻧﺪﻩ ﺷﺪ و ﻡﺎ در اﻳﺮان اﻡﺮوزﻡﺎن هﻤﭽﻨﺎن ﺑﺎ ﭘﻴﺎﻡ ﺪهﺎﯼ ﺁن‬
‫ﺷﻜﺴﺖ ﻧﺎﻡﻨﺘﻈﺮ آﻪ ﻡﯽﺑﺎﻳﺪ در راﺳﺘﺎﯼ رهﺎﻳﯽ اﻳﺮاﻧﻴﺎن از ﺑﻨﺪ و زﻧﺠﻴﺮهﺎﯼ ارﺕﺠ ﺎع ﭘﻴ ﺮوز ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪،‬‬
‫هﺮ روز از ﺷﻜﺴﺘﯽ ﺑ ﻪ ﺷﻜ ﺴﺖ دﻳﮕ ﺮ ﻓ ﺮو ﻡ ﯽﻏﻠﻄ ﻴﻢ و ﻧﻤ ﯽﺕ ﻮاﻧﻴﻢ از اﻳ ﻦ روﻧ ﺪ اﺿ ﻤﺤﻼل آ ﺬاﻳﯽ‬

‫‪١٣‬‬

‫اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺷﻬﺮوﻧﺪ و ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﺧﺎرج ﺷﻮﻳﻢ‪ .‬ﺕﻼشهﺎﯼ ﻡﺠﺪاﻧﻪ و آﻮﺷﺶهﺎﯼ ﻋﻤﻴﻘ ﺎ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ ﺕﻼﺷ ﮕﺮاﻧﯽ‬
‫هﻢ آﻪ آﻮﺷﻴﺪﻧﺪ اﻳﺮان را ﺑﻪ زور ﺑﻪ ﺟﺎدﻩﯼ ﻡﺪﻧﻴﺖ و ﺕﻤﺪن ﺑﻜﺸﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ هﻤﺎن ﺷﻜﺴﺖ ﺑﻨﻴﺎدﯼ ﺁن‬
‫ﺟﻨﺒﺶ‪ ،‬اﺳﺎﺳﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﺙﻤﺮﻩﯼ ﻡﺜﺒﺘﯽ ﺑﻪ ﺑﺎر ﺁورد؛ چﺮا آﻪ ﺕﺎ دﻳﺪﮔﺎﻩ ﺡﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪﯼ در ﻡﻠﺘ ﯽ ﭘ ﺎﯼ‬
‫ﻧﮕﺮﻓﺘ ﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ه ﺮ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﻼﺷ ﯽ ﺑ ﺮاﯼ آ ﺸﺎﻧﺪﻧﺶ ﺑ ﻪ روﻧ ﺪ ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ ـ ﺑ ﺪون ﮔ ﺬار از ﻓﺮهﻨ ﮓ‬
‫ﺷﺒﺎن‪/‬رﻡﮕﯽ ـ ﻡﺤﻜﻮم ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖ و اﺿﻤﺤﻼل اﺳﺖ‪ .‬ﺕﻼشهﺎﯼ هﻤﺎن ﻡﻴﺮزا ﺕﻘﯽﺧﺎن اﻡﻴﺮآﺒﻴ ﺮ‪ ،‬ﻗ ﺎﺉﻢ‬
‫ﻡﻘﺎم ﻓﺮاهﺎﻧﯽ‪ ،‬روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻻﺉﻴ ﻚ ﺻ ﺪر ﻡ ﺸﺮوﻃﻪ‪ ،‬روﺷ ﻨﻔﻜﺮان دورﻩﯼ رﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ‪ ،‬ﺧ ﻮد رﺿﺎﺷ ﺎﻩ‪،‬‬
‫ع اﻳ ﻦ دورﻩه ﺎ ـ چﻨ ﺎن آ ﻪ ﺕ ﺎرﻳﺦ‬
‫ﻡﺤﻤﺪ رﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ و روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﻏﻴﺮﺁﻟ ﻮدﻩ ﻳ ﺎ آﻤﺘ ﺮ ﺁﻟ ﻮدﻩ ﺑ ﻪ ارﺕﺠ ﺎ ِ‬
‫ﻧﺸﺎن ﻡﯽدهﺪ ـ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﻡﺴﻴﺮ اﺿﻤﺤﻼل اﻳﺮان را ﺑﻪ ﺳﻮﯼ چﺎﻩ ارﺕﺠﺎع ﺳ ﺪ آﻨ ﺪ‪ ،‬و اﻳ ﺮان در ﭘﻴﺎﻡ ﺪ‬
‫هﻤﺎن ﺷﻜﺴﺖ در دوراﻧﯽ آﻪ هﻤﻪﯼ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن در دﺳﺘﻴﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻡﻈﺎهﺮ ﺕﻤﺪن و ﻡﺪﻧﻴﺖ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﭘﻴ ﺸﯽ‬
‫ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ و ﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ ،‬در ﮔ ﺮداب ارﺕﺠ ﺎع‪ ،‬ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ و ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﺿﺪاﻧ ﺴﺎﻧﯽ اﻳ ﻦ‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺘﻤﺪاران ﻓﺮوﻏﻠﻄﻴﺪ و ﺕﻤﺎم ﺁن آﻮﺷﺶهﺎ و ﺕ ﻼشه ﺎ ﻧﻴ ﺰ ﺑﺮﺑ ﺎد ﺷ ﺪ؛ چ ﺮا آ ﻪ در اﻳ ﺮان ﻡ ﺎ ـ ﺑ ﺮ‬
‫ﺧﻼف اروﭘﺎ ـ ﺳﻨﺖ ﺑﺮ ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ چﺮﺑﻴﺪ و اﻳﻦ روﻧﺪ آﻪ هﻤﺎن روﻧﺪ اﺿﻤﺤﻼل اﻳ ﺮان و اﻳﺮاﻧ ﯽ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫هﻤﭽﻨ ﺎن در ﺳﺮاﺷ ﻴﺐ ﺳ ﻘﻮط اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺑ ﺎ ﺳ ﺮﻋﺘﯽ ﺑ ﺎورﻧﻜﺮدﻧﯽ اﻳ ﺮان را از ﮔﺮدوﻧ ﻪﯼ زﻧ ﺪﮔﯽ در‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﺤﺮوم آﺮدﻩ اﺳﺖ؛ ﺳﺮاﺷﻴﺐ ﺳﻘﻮﻃﯽ آﻪ ﻡﺤﺼﻮل ﻳﻚ ﺧﻄﺎﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان‬
‫و دوﻟ ﺖه ﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ در ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ‪١٥٠‬ﺳ ﺎل ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ؛ ﻋ ﺪم درك درﺳ ﺖ از ﺷ ﺮاﻳﻂ ﻡ ﺸﺨﺺ‪،‬‬
‫ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻦ روﻧﺪ ﺕﺎرﻳﺦ و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ دوران ﮔﺬار اروﭘﺎ ﺑﻪ ﻡﺪارج ﻡﺪﻧﻴﺖ و رﺷﺪ و ﺕﺮﻗﯽ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﻡﻠﺖ ﻡﺎ و روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﻡ ﺎ در ﺁن ﻧﺒ ﺮد ﺑ ﻴﻦ رهﺒ ﺮﯼ ﺷ ﻴﻌﻪ و ﺟﻨ ﺒﺶ روﺷ ﻨﻔﻜﺮﯼ ﺑ ﺎب‬
‫ﭘﻴﺮوز ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ واﻗﻊ ﻡﺎ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ دﻳﮕﺮﯼ وراﯼ اﻳﻦ آﻪ اﻡﺮوز درﮔﻴﺮ ﺁن هﺴﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻡﯽداﺷﺘﻴﻢ‪.‬‬
‫دﻟﻢ ﻡﯽﺧﻮاه ﺪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎ ﻧ ﺸﺎن ﺑ ﺪهﻢ چ ﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﻋﻘ ﺐ اﻓﺘ ﺎدﻩاﯼ دارﻳ ﻢ‪ ،‬ﺑ ﺎ چ ﻪ‬
‫ادﻋﺎهﺎ و ﻋﻨﻮانه ﺎﯼ ﮔﺰاﻓ ﯽ‪ ،‬آ ﻪ چﮕﻮﻧ ﻪ ﺑ ﺎ ﻋﻮﺿ ﯽ ﻓﻬﻤﻴ ﺪنهﺎﺷ ﺎن ﻡﻤﻠﻜﺘ ﯽ را و در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﺕﻤ ﺎﻡﯽ‬
‫ﻡﻨﻄﻘﻪ و ﺟﻬ ﺎن را ﺑ ﻪ ﺁﺕ ﺶ آ ﺸﻴﺪﻩاﻧ ﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ ﻋ ﺼﺎﯼ دﺳ ﺖ ﺁﺧﻮﻧ ﺪهﺎ ﻧﻤ ﯽﺷ ﺪﻧﺪ و‬
‫ﻧﺴﺨﻪﯼ ﺁﺧﻮﻧﺪﺳﺎﻻرﯼ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﻤﯽ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺳﻮﺳ ﻴﺎل‪/‬اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺖ ﺷ ﻮروﯼ ﻡﺮﺡ ﻮم در‬
‫اﻳﻦ ﺳﻮﯼ ﺟﻬﺎن ﺕﻘﻮﻳﺖ ﻓﻜﺮﯼ‪ ،‬ﺟﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻡﺎﻟﯽ‪ ،‬اﻃﻼﻋﺎﺕﯽ و ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠ ﯽ ﻧﻤ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ ﻡﻨﻄﻘ ﻪﯼ‬
‫ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﻧﺒ ﻮد آ ﻪ اآﻨ ﻮن ه ﺴﺖ؛ ﺳ ﺎدﻩاﻧﺪﻳ ﺸﯽه ﺎﯼ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ آ ﻪ ﺑﻴ ﺸﺘﺮﺷﺎن‬
‫ﺕﺤ ﺼﻴﻼت داﻧ ﺸﮕﺎهﯽ داﺷ ﺘﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺧﻴﻠ ﯽهﺎﺷ ﺎن در ﻏ ﺮب ﻡﺘﻤ ﺪن ه ﻢ داﻧ ﺶ اﻧﺪوﺧﺘ ﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺁﻧﭽﻨ ﺎن‬
‫ﺟﺎﻧﮕﺪاز اﺳﺖ آﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ ﻡﺤﺼﻮل آﺸﻮر اﺳﻼم زدﻩاﯼ چﻮن اﻳﺮان ﻡﺎ ﺑﺎﺷ ﺪ؛ روﺷ ﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ آ ﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺁﻡﻮﺧﺘﻦ ﺡﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮﯼ ﺡﻘ ﻮق اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‪ ،‬اﺻ ﺎﻟﺖ اﻧ ﺴﺎن و ﻓﺮدﻳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﺮق‬
‫رهﺒﺮ زدﻩ و ﻡﺬهﺐ زدﻩﯼ ﻡﺎ آﻪ ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل اﺳ ﺖ ﻟ ﻮﻻﻳﺶ ﺑ ﺮ ﻡﺤ ﻮر اﻡ ﺎم و اﻡ ﺖ چﺮﺧﻴ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫ﺑ ﺎز ه ﻢ اﻡﺎﻡ ﺖ‪ ،‬ﺕ ﻮﺡﺶ‪ ،‬ﺑ ﺮدﻩدارﯼ‪ ،‬زن ﺳ ﺘﻴﺰﯼ و اﻧﻜﻴﺰﻳ ﺴﻴﻮنه ﺎﯼ ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎﻳﯽ و اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﯼ‬
‫ﺷﺒﺎن‪/‬رﻡﮕﯽ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺕﺮورﻳﺴﻢ را ﺑﻪ ارﻡﻐ ﺎن ﺁوردﻩاﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ هﻤﻪ ﺕﻼشهﺎﺷﺎن ﻧﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺁزادﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ را ﺑﺮاﯼ ﻡﺎ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﻴﻤ ﻪ ﻧﻜﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬آ ﻪ هﻤ ﺎن ﺁزادﯼه ﺎﯼ‬
‫ﻧﻴﻢ ﺑﻨﺪ ﻓﺮدﯼ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻡﻮﺟﻮد در دوران دو ﭘﻬﻠﻮﯼ اول و دوم ﻡ ﺎ را ﻧﻴ ﺰ ﺑ ﻪ ﺑ ﺎد دادﻧ ﺪ‪ .‬ﺁﻧﭽ ﻪ در‬
‫ﺟﻬﺎن اﻡﺮوز ﻡﯽﮔﺬرد و ﺁﻧﭽﻪ ﺑﻪ وﻳ ﮋﻩ در ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ در ﺟﺮﻳ ﺎن اﺳ ﺖ ـ و ﻧﻤ ﯽداﻧ ﻢ ﺕ ﺎ آﺠﺎه ﺎ ﭘ ﻴﺶ‬
‫ﺧﻮاهﺪ رﻓﺖ ـ ﺑﺎزﺕﺎب ﻋﻴﻨﯽ‪ ،‬ﻡ ﺎدﯼ و ﻡﻠﻤ ﻮس هﻤﺮاه ﯽه ﺎ‪ ،‬هﻤﻜ ﺎرﯼه ﺎ‪ ،‬هﻤﭙ ﺎﻳﯽه ﺎ و هﻤﻴ ﺎرﯼه ﺎﻳﯽ‬
‫اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﺳﻨﺦ روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧﯽ ﺑﺎ ﻓﺠﻴﻊﺕﺮﻳﻦ ﺑﺨ ﺶ ﻋﻘ ﺐ اﻓﺘ ﺎدﻩﯼ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ ﺷ ﻴﻌﻪ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ ﺑﺎﻧ ﺪ‬
‫ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻡﻨﺘﻈﺮﯼ‪ ،‬ﺧﻤﻴﻨﯽ و ﻡﻄﻬﺮﯼ و اﻡﺜﺎل اﻳﻦهﺎ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻧ ﺸﺎن دادﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬
‫اﻧﺴﺎنهﺎ را ﻧﻤﯽﺕﻮان ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺷﻌﺎر اﺳﻼﻡﯽ “ﻧﻴﺖ ﺧﻴﺮ” اﻧﺪازﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ ﭘﻴﺶ ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬هﺮ ﻧﻴﺘ ﯽ‬
‫هﻢ ﭘﺸﺖ ﺁن ﺑﻮدﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬هﻤﻴﻦ وﺿﻊ ﻓﺠﻴﻌﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺕﻤﺎم ﺟﻬ ﺎن را درﮔﻴ ﺮ ﺁن آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﮔ ﺮ اﻳ ﻦ‬
‫روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﺑ ﺎ ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﻋﻘ ﺐ اﻓﺘ ﺎدﻩﯼ ﺷ ﻴﻌﯽ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮانه ﺎﯼ اﺳ ﻼم راﺳ ﺘﻴﻦ‪ ،‬اﺳ ﻼم ﻡﺒ ﺎرز و‬

‫‪١٤‬‬

‫اﺳ ﻼم ﺿ ﺪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺖ چﻨ ﻴﻦ هﻤﺮاه ﯽه ﺎﻳﯽ ﻧﻤ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺪون ﺕﺮدﻳ ﺪ ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﻡﻨﻄﻘ ﻪﯼ‬
‫ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ و اﻟﺒﺘﻪ ﺟﻬﺎن ـ دﺳﺖ آﻢ در ﭘﻬﻨﻪﯼ اﻡﻨﻴﺖ ﺟﺎﻧﯽ ـ چﻨﻴﻦ ﻧﺒﻮد آﻪ اآﻨﻮن هﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧﯽ از هﻤﺎن دوران ﻡﺸﺮوﻃﻪ ﺧﻴﺎل ﻡﯽآﺮدﻧﺪ ﺑﺎ ﺕﺮآﻴﺐ و ﻡﻠﻘﻤ ﻪاﯼ‬
‫از دﺳﺘﺎوردهﺎﯼ ﻏﺮب و اﺳ ﻼم‪ ،‬ﺧﻮاهﻨ ﺪ ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ دآﺘ ﺮﻳﻦ ﺕ ﺎزﻩاﯼ ﺑ ﻪ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ اراﺉ ﻪ آﻨﻨ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑ ﺎور ﺧﻮدﺷ ﺎن‪ ،‬ﻧ ﻪ آﺎﺳ ﺘﯽه ﺎﯼ ﻡ ﺪﻧﻴﺖ ﻏﺮﺑ ﯽ را داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ و ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن و ﺷ ﻴﻌﻪ ﺑ ﻮدن‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن‪ ،‬ﺧﻴﻠﯽ هﻢ ﺑﻪ ﺳﻨﺖهﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ اﻳ ﻦ ﺳ ﻮﯼ ﺟﻬ ﺎن ﻟﻄﻤ ﻪ وارد ﻧ ﺴﺎزد! در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ واﻗﻌﻴ ﺖ‬
‫اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ دﺳﺘﺎوردهﺎﯼ ﻡﺪﻧﻴﺖ و رﻧﺴﺎﻧﺲ ﻏﺮﺑﯽ آﻪ ﭘﺎﻳﻪﯼ اﻳﻦ ﺟﻬﺶ ﺷﮕﺮف در هﻤﻪﯼ زﻡﻴﻨﻪه ﺎ‬
‫و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺡﻘﻮق اﻧﺴﺎن و اﺳﺎﺳﺎ ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬داراﯼ ﻳﻚ ﻓﻠﺴﻔﻪ و ﻳﻚ دﻳﺪﮔﺎﻩ ﺕ ﺎزﻩ ﺑ ﻪ اﻧ ﺴﺎن‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻧﻤﯽﺕﻮان اﻳﻦ ﻓﻠﺴﻔﻪ را ﺕﻜﻪﺕﻜﻪ آﺮد و ﺑﺎ ﺕﺌﻮرﯼ ﺷﺒﺎن‪/‬رﻡﮕ ﯽ و اﻡ ﺖ و اﻡ ﺎﻡﺘﯽ ﺷ ﺮﻗﯽ ﺕﺮآﻴ ﺐ‬
‫آﺮد آﻪ اﮔﺮ ﺕﺮآﻴﺐ آﻨﻴﻢ ـ آﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ آﺮدﻧ ﺪ ـ از درون اﻳ ﻦ ﺕﺮآﻴ ﺐ‪ ،‬هﻤ ﻴﻦ ﺧ ﺸﻦﺕ ﺮﻳﻦ‬
‫ﺕﺌﻮرﯼهﺎ وﻡﺎﻧﻴﻔﺴﺖهﺎﯼ ﺕﺮور و آﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن و ﻏﺮبﺳﺘﻴﺰﯼ درﻡﯽﺁﻳﺪ!‬
‫ﺁرواﻧ ﺪ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴ ﺎن در آﺘ ﺎﺑﯽ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان اﺳ ﻼم رادﻳﻜ ﺎل ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬ﻧ ﺴﻞ ﻗ ﺪﻳ ِﻢ‬
‫]اﭘﻮزﻳ ﺴﻴﻮن ﻡﺤﻤ ﺪ رﺿﺎﺷ ﺎﻩ[ آ ﻪ در ﺟﺮﻳ ﺎن ﻡﻠ ﯽ آ ﺮدن ﺻ ﻨﻌﺖ ﻧﻔ ﺖ ﻡ ﺸﺎرآﺖ داﺷ ﺖ و ﺧﻴﺎﻧ ﺖ‬
‫روﺡ ﺎﻧﻴﻮن ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ ]دآﺘ ﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ[ ﻡ ﺼﺪق را دﻳ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬هﻨ ﻮز ﺑ ﻪ ﻧﺤ ﻮﯼ ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ روﺡ ﺎﻧﻴﻮن‬
‫ﺑﯽاﻋﺘﻤﺎد ﻡﯽﻧﻤﻮد و ﺕﺮﺟﻴﺢ ﻡﯽداد در ﺕﻘﺎﺑﻞ ﻋﻠﻴﻪ رژﻳﻢ ]ﺷﺎﻩ[ ﺑﺎ ﻡﻠﯽﮔﺮاهﺎﯼ ﻻﺉﻴ ﻚ ﺑﺎﺷ ﺪ ﺕ ﺎ ﻃﺮﻓ ﺪار‬
‫ﺷﻌﺎر ﻡﺬهﺒﯽهﺎ؛ اﻡﺎ ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳ ٍﺪ ]اﭘﻮزﻳﺴﻴﻮن ﻡﺤﻤﺪ رﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ ﺑﻌ ﺪ از ﺧ ﺮداد ﻡ ﺎﻩ ‪ [١٣٤٢‬ﺕﺤ ﺖ ﺕ ﺎﺙﻴﺮ‬
‫]ﺳﻴﺪ روحاﷲ[ ﺧﻤﻴﻨﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻤﺒﻞهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ را اﺧﺬ آﺮدﻩ و ﻡﻮرد ﺡﻤﺎﻳﺖ ﻗ ﺮار ﻡ ﯽداد و در‬
‫وﺟﻮد هﺮ ﻡﻼﯼ ﺿﺪ رژﻳ ِﻢ ]ﺷﺎﻩ[ ﺕﺮﻗﯽﺧﻮاهﯽ و ﺁزادﻳﺨﻮاهﯽ ﻡﯽدﻳﺪ‪ .‬ﻧﺴﻞ ﻗﺪﻳﻢ ﺑ ﺎ ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ ﺳ ﺎﺑﻘﻪﯼ‬
‫ﻡﺒ ﺎرزﻩ ﺑ ﺮاﯼ ﻡﻠ ﯽ آ ﺮدن ﺻ ﻨﻌﺖ ﻧﻔ ﺖ‪ ،‬اﺳ ﺘﻌﻤﺎر اﻧﮕﻠ ﻴﺲ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻳ ﻚ ﺧﻄ ﺮ ﺟ ﺪﯼ ﺧ ﺎرﺟﯽ‬
‫ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽآﺮد‪ .‬اﻡﺎ ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪ… ﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﻈﺮ ﺑﻮد آﻪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﻢ اﻡﺮﻳﻜﺎ ﻳ ﻚ ﺕﻬﺪﻳ ﺪ ﺑ ﺰرگ ﺧ ﺎرﺟﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺴﻞ ﻗﺪﻳﻢ ﺑﺎ اﺕﻜﺎء ﺑﺮ ﺕﺠﺮﺑﻪﯼ ﮔﺴﺘﺮدﻩﯼ ﺧﻮد از ﺟﻨﺒﺶهﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ دهﻪﯼ ‪ ٤٠‬و اواﻳﻞ ده ﻪﯼ‬
‫‪] ٥٠‬ﻡ ﻴﻼدﯼ[ ﺑ ﻪ ﻡﺒ ﺎرزات ﻏﻴﺮﻗﻬﺮﺁﻡﻴ ﺰ ﺕﻤﺎﻳ ﻞ داﺷ ﺖ؛ ﻧﻈﻴ ﺮ ﺕ ﺸﻜﻴﻞ اﺡ ﺰاب ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‪ ،‬اﺕﺤﺎدﻳ ﻪه ﺎﯼ‬
‫آ ﺎرﮔﺮﯼ‪ ،‬اﻧﺠﻤ ﻦه ﺎﯼ ﺻ ﻨﻔﯽ‪ ،‬ﺕﻈ ﺎهﺮات ﺧﻴﺎﺑ ﺎﻧﯽ و ﮔﺮدهﻤ ﺂﻳﯽه ﺎﯼ ﻡﺮدﻡ ﯽ؛ اﻡ ﺎ ﻧ ﺴﻞ ﺟﺪﻳ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫روﻳﺪادهﺎﯼ ﻗﻴﺎم ‪ ١٥‬ﺧﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﺕﻜﺎن ﺧﻮردﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺑﻄ ﻮر ﻓﺰاﻳﻨ ﺪﻩاﯼ ﺑ ﻪ ﺳ ﻤﺖ ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ ﻗﻬﺮﺁﻡﻴ ﺰ‬
‫آﺸﻴﺪﻩ ﻡﯽﺷﺪ‪ :‬ﻧﻈﻴﺮ اﻳﺠﺎد هﺴﺘﻪه ﺎﯼ زﻳﺮزﻡﻴﻨ ﯽ‪ ،‬ﺷ ﻬﺎدت ﻗﻬﺮﻡﺎﻧﺎﻧ ﻪ‪ ،‬ﺕﺒﻠﻴ ﻎ ﺑ ﻪ وﺳ ﻴﻠﻪﯼ ﻋﻤ ﻞ و ﻧﻴ ﺰ‬
‫ﺟﻨﮓ چﺮﻳﻜﯽ و ﭘﺎرﺕﻴﺰاﻧﯽ‪ .‬ﺑ ﻪ ﻃ ﻮر ﺧﻼﺻ ﻪ ﻧ ﺴﻞ ﻗ ﺪﻳﻢ ﺳ ﻜﻮﻻر‪ ،‬رﻓﺮﻡﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﺿ ﺪاﻧﮕﻠﻴﺲ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺑ ﺎ‬
‫روشهﺎﯼ ﻏﻴﺮﺧﺸﻦ؛ ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪ اﻡﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻡﺬهﺒﯽ ﺑﻮد‪ ،‬رادﻳﻜﺎل‪ ،‬ﺿ ﺪ اﻡﺮﻳﻜ ﺎ و ﻡﻬ ﻢﺕ ﺮ از هﻤ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫‪٦‬‬
‫آﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت هﻮادار ﻡﺒﺎرزﻩﯼ ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ‪«.‬‬
‫ﺑ ﻪ ﻧﻈ ﺮ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴ ﺎن ﭘ ﺲ از ﺑﻠ ﻮاﯼ ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ﺳ ﺎل ‪» ١٣٤٢‬داﻧ ﺸﮕﺎﻩه ﺎﯼ اﻳ ﺮان رﺷ ﺪ و‬
‫ﮔﺴﺘﺮش ﺑﯽﺳﺎﺑﻘﻪاﯼ را ﺕﺠﺮﺑﻪ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ رﺷﺪ و ﺕﻮﺳﻌﻪ آﻪ اﻓﺰاﻳﺶ روزاﻓﺰون هﺰﻳﻨ ﻪﯼ ﺕﺤ ﺼﻴﻠﯽ‬
‫دوﻟﺘﯽ را ﺑﺮاﯼ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن در ﺑﺮﻡﯽﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ ﺑ ﺎر درب داﻧ ﺸﮕﺎﻩه ﺎ را ﺑ ﺮوﯼ ﻓﺮزﻧ ﺪان‬
‫ﻂ رو ﺑ ﻪ ﭘ ﺎﻳﻴﻦ ﻧﻴ ﺰ ﮔ ﺸﻮد‪ .‬داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن ﭘﻴ ﺸﻴﻦ داﻧ ﺸﮕﺎﻩه ﺎ ﻋﻤ ﺪﺕﺎ از ﺧ ﺎﻧﻮادﻩه ﺎﯼ‬
‫ﺧ ﺎﻧﻮادﻩه ﺎﯼ ﻡﺘﻮﺳ ٍ‬
‫زﻡﻴﻨﺪار ﺑﺰرگ‪ ،‬آﺎرﻡﻨﺪان ردﻩ ﺑﺎﻻﯼ دوﻟﺖ و ﻡﺸﺎﻏﻠﯽ ﺑﺎ درﺁﻡ ﺪ آ ﻼن ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ اآﻨ ﻮن دﺧﺘ ﺮان و‬
‫ﭘﺴﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺰاﻳﻨﺪﻩ ﺑﻪ اﻳﻦ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن اﻓ ﺰودﻩ ﻡ ﯽﺷ ﺪﻧﺪ آ ﻪ از ﺧ ﺎﻧﻮادﻩﯼ آﺎرﻡﻨ ﺪان دون ﭘﺎﻳ ﻪﯼ‬
‫دوﻟ ﺖ‪ ،‬ﺑﺎزرﮔﺎﻧ ﺎن آﻮچ ﻚ‪ ،‬روﺡ ﺎﻧﻴﻮن ردﻩ ﭘ ﺎﻳﻴﻦ‪ ،‬ﺕﺠ ﺎر و ﺑ ﺎزار و ﺻ ﺎﺡﺒﺎن ﻡ ﺸﺎﻏﻞ ﺁزاد ﺑ ﺸﻤﺎر‬
‫ﻡﯽرﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻜﺘﻪﯼ ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ ﺕﺸﻴﻊ‪ ،‬ﺑﺨﺶ ﺟﺪاﻳﯽ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻓﺮهﻨﮓ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺴﻴﺎرﯼ از اﻳﻦ ﺧ ﺎﻧﻮادﻩه ﺎ‬
‫‪ ٦‬ـ اﺳﻼم رادﻳﻜﺎل‪ ،‬ﺁرواﻧﺪ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴﺎن‪ ،‬ﺑﺨﺶ دوم‪ ،‬ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ زﻳﻨﻞ ﻧﻮروزﯼ‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﺑﻮﻟﺘﻦ‪ ،‬ﺁﺑﺎنﻡﺎﻩ ‪،١٣٧٨‬‬
‫اآﺘﺒﺮ ‪ ،١٩٩٩‬ﻟﻨﺪن‪ ،‬ﺻﺺ ‪١٠‬ﺕﺎ‪١١‬‬

‫‪١٥‬‬

‫را ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽداد‪ .‬اﻳﻦ ﺕﻐﻴﻴﺮات ﻃﺒﻘﺎﺕﯽ داﻧﺸﺠﻮﻳﯽ در داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم دو اﻡﺮ ﻳﺎرﯼ رﺳ ﺎﻧﺪ‪ :‬رﺷ ﺪ‬
‫‪٧‬‬
‫رادﻳﻜﺎﻟﻴﺴﻢ و اﺳﻼﻡﯽ آﺮدن ﻓﻀﺎﯼ داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ‪«.‬‬
‫ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ در ﺟﺰوﻩاﯼ ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان “‪ ١٥‬ﺧﺮداد‪ ،‬ﻧﻘﻄﻪﯼ ﻋﻄﻔﯽ‬
‫در ﻡﺒ ﺎرزات ﻗﻬﺮﻡﺎﻧﺎﻧ ﻪﯼ ﻡ ﺮدم اﻳ ﺮان” از ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﻳ ﻚ چﻬ ﺮﻩ و ﺳ ﻤﺒﻞ ﻡﻠ ﯽ ]![ ﺳ ﺎﺧﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻡﻮﺟ ﺐ‬
‫‪٨‬‬
‫ﺕﻜﻮﻳﻦ اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﯼ اﻧﻘﻼﺑﯽ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﻋﻮﺿ ﯽ ﻓﻬﻤﻴ ﺪنه ﺎ و از ﻡﺨ ﺎﻟﻔﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‪ ،‬ﻗﻬﺮﻡﺎﻧ ﺎﻧﯽ ﻡﺒ ﺎرز و‬
‫ﻓ ﺪاﻳﯽ ﭘ ﺮداﺧﺘﻦ‪ ،‬وﻳ ﮋﻩﯼ ﻧ ﺴﻞ ﺕ ﺎزﻩﯼ ﭘ ﺲ از ﺑﻠ ﻮاﯼ ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﻧﺒ ﻮد‪» ،‬ﺟﻨ ﺒﺶ ﺳﻮﺳ ﻴﺎل‬
‫دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ اﻳ ﺮان ﻧﻴ ﺰ از ﺁﻏ ﺎز ﭘﻴ ﺪاﻳﺶ ﺧ ﻮد )اﺟﺘﻤ ﺎﻋﻴﻮن‪/‬ﻋ ﺎﻡﻴﻮن ﺑ ﻪ ﺳ ﺎل ‪ ١٩٠٥‬ﻡ ﻴﻼدﯼ( در‬
‫ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ دﻳ ﻦ ـ ﻋﻤﻮﻡ ﺎ ـ و ﺑ ﺎ دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم ـ ﺧ ﺼﻮﺻﺎ ـ هﻴﭽﮕ ﺎﻩ ﺳﻴﺎﺳ ﺖ درﺳ ﺖ و ﻗ ﺎﻃﻌﯽ ﻧﺪاﺷ ﺘﻪ‬
‫اﺳ ﺖ‪ .‬در ﻡ ﺎدﻩﯼ ‪ ١١‬ﻧﻈﺎﻡﻨﺎﻡ ﻪﯼ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﻴﻮن‪/‬ﻋ ﺎﻡﻴﻮن ﺕ ﺼﺮﻳﺢ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡﺠﻤ ﻮع آ ﺎر و رﻓﺘ ﺎر‬
‫اﻋﻀﺎﯼ ﺡﺰب ﺑﺎﻳﺪ ﻡﺘﻮﺟﻪﯼ ﻳﻚ ﻧﻜﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ :‬ﻧﻴﻜﺮوزﯼ و ﺕﺮﻗﯽ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻪ ﻧﺤ ﻮﯼ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺷ ﺮف و ﻗ ﺪس‬
‫‪٩‬‬
‫ﻡﺬهﺐ ﺧﻠﻠﯽ وارد ﻧﻴﺎﻳﺪ…«‬
‫»ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ اﻳ ﺮان ﻧﻴ ﺰ در اواﻳ ﻞ ﻓﻌﺎﻟﻴ ﺖ ﺧ ﻮد ﻃ ﯽ اﻋﻼﻡﻴ ﻪاﯼ ﺑ ﻪ ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ ٢٥‬دﻳﻤ ﺎﻩ‬
‫‪ ١٣٢٥‬اﻋﻼم آﺮد‪ :‬ﺡﺰب ﺕﻮدﻩﯼ اﻳﺮان ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﻡﺨﺎﻟﻒ ﻡﺬهﺐ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻡ ﺬهﺐ ـ ﺑ ﻪ ﻃ ﻮر آﻠ ﯽ‬
‫و ﻡﺬهﺐ اﺳ ﻼم ـ ﺧ ﺼﻮﺻﺎ اﺡﺘ ﺮام ﻡ ﯽﮔ ﺬارد و روش ﺡﺰﺑ ﯽ ﺧ ﻮد را ﺑ ﺎ ﺕﻌﻠﻴﻤ ﺎت ﻋﺎﻟﻴ ﻪﯼ ﻡﺤﻤ ﺪﯼ‬
‫ﻡﻨﺎﻓﯽ ﻧﻤﯽداﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻡﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ آﻪ در راﻩ هﺪفهﺎﯼ ﻡﺬهﺐ اﺳﻼم ﻡ ﯽآﻮﺷ ﺪ‪ .‬ﺡ ﺰب ﻡ ﺎ ﻓ ﻮق اﻟﻌ ﺎدﻩ‬
‫ﺧﺮﺳﻨﺪ و ﻡﺴﺮور و ﻡﻔﺘﺨﺮ ﺧﻮاهﺪ ﺑﻮد آﻪ از ﻃ ﺮف روﺡ ﺎﻧﻴﻮن روﺷ ﻨﻔﻜﺮ و داﻧ ﺸﻤﻨﺪ ﻡ ﻮرد ﺡﻤﺎﻳ ﺖ‬
‫ﻗﺮار ﮔﻴﺮد و ﺁرزو دارد آﻪ ﺕﻤﺎم ﻡﺘﺪﻳﻨﻴﻦ ﺑﻪ دﻳﺎﻧﺖ اﺳﻼم ﻡﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ آﻪ ﺡﺰب ﺕﻮدﻩﯼ اﻳﺮان ﺡﺎﻡﯽ‬
‫ﺟ ﺪﯼ ﺕﻌ ﺎﻟﻴﻢ ﻡﻘ ﺪس اﺳ ﻼم ﺧﻮاه ﺪ ﺑ ﻮد و ﺑ ﺎ ﺁن ذرﻩاﯼ ﻡﻌﺎﻧ ﺪﻩ و ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ ﻧﺨﻮاه ﺪ داﺷ ﺖ و هﺮﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﻡﺨ ﺎﻟﻔﺘﯽ را ]ﺑ ﺎ اﺳ ﻼم[ اﺑﻠﻬﺎﻧ ﻪ ﺧﻮاه ﺪ ﭘﻨﺪاﺷ ﺖ و هﺮآ ﺴﯽ را آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ اﻳ ﺮان دم از‬
‫‪١٠‬‬
‫ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ دﻳﻦ ﺑﺰﻧﺪ‪ ،‬ﺁﻧﺎ و ﺷﺪﻳﺪا از ﺻﻔﻮف ﺧﻮد ﻃﺮد ﺧﻮاهﺪ آﺮد‪«.‬‬
‫»ﺡﺰب ﺕﻮدﻩ در ﺕﺎﺉﻴﺪ و ﺡﻤﺎﻳﺖ از ﺷﻮرش ارﺕﺠ ﺎﻋﯽ ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﻧﻴ ﺰ در ﻡﻘﺎﻟ ﻪاﯼ‬
‫ﺧﻄﺎب ﺑﻪ “ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن دﻳﻨﯽ و روﺡﺎﻧﯽ” ﻧﻮﺷﺖ‪ :‬ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻡ ﺴﺘﻐﻨﯽ از ﺕﻮﺻ ﻴﻒ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡ ﺮدم از‬
‫هﻤﻪﯼ روﺡﺎﻧﻴﻮن ـ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص از ﭘﻴ ﺸﻮاﻳﺎن ﻡﺒ ﺮز ﻡ ﺬهﺒﯽ اﻧﺘﻈ ﺎر دارﻧ ﺪ آ ﻪ ﻡﺎﻧﻨ ﺪ ﺁﻳ ﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‪،‬‬
‫ﺁﻳﺖاﷲ ﻡﻴﻼﻧﯽ‪ ،‬ﺁﻳﺖاﷲ ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ و ﺁﻳﺖاﷲ ﺷﺮﻳﻌﺘﻤﺪارﯼ و اﻡﺜﺎل ﺁنهﺎ در اﻳﻦ ﺟﻬ ﺎد ﻡﻘ ﺪس و ﻋﻤ ﻮﻡﯽ‬
‫ﺁزادﻳﺨﻮاهﺎﻧﻪ ]![ و اﺳﺘﻘﻼل ﻃﻠﺒﺎﻧﻪﯼ ]ﻳﻚ ﺟﺮﻳﺎن واﺑﺴﺘﻪ ﺷﻌﺎر اﺳﺘﻘﻼل ﻃﻠﺒﯽ ﻡ ﯽده ﺪ![ ﻡ ﺮدم اﻳ ﺮان‬
‫‪١١‬‬
‫ﺷﺮآﺖ آﻨﻨﺪ و ﻧﻴﺮوﯼ ﻡﻌﻨﻮﯼ ﺧﻮد را در راﻩ ﭘﻴﺮوزﯼ اﻳﻦ ﺟﻬﺎد ﺑﻪ آﺎر اﻧﺪازﻧﺪ‪«.‬‬

‫‪ ٧‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ ٨‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ص ‪١٣‬‬
‫‪ ٩‬ـ دﺳﺘﻮر ﻧﺎﻡﻪﯼ ﺡﺰب ﺳﻮﺳﻴﺎل دﻡﻮآﺮاتهﺎﯼ اﻳﺮان‪ ،‬اﺳﻨﺎد ﺟﻨﺒﺶ آﺎرﮔﺮﯼ‪ ،‬ﺳﻮﺳﻴﺎل دﻡﻮآﺮاﺳﯽ و آﻤﻮﻧﻴﺴﺘﯽ اﻳﺮان‪،‬‬
‫ﺟﻠﺪ ‪ ١‬ص ‪ ٤٣‬هﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﮕﺎﻩ آﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﺕﻌﻬﺪ ﻧﺎﻡﻪﯼ ﺟﻤﻌﻴﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻴﻮن‪/‬ﻋﺎﻡﻴﻮن‪ ،‬اﺳﻨﺎد ﺟﻨﺒﺶ آﺎرﮔﺮﯼ… ج‪ ٣‬ص‪ ،١٢‬ﻧﻘﻞ‬
‫از ﻡﻼﺡﻈﺎﺕﯽ در ﺕﺎرﻳﺦ اﻳﺮان‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻡﻴﺮﻓﻄﺮوس‪ ،‬چﺎپ ﺳﻮم‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٩٨٨‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ‪ ،‬ص‪٩٩‬‬
‫‪ ١٠‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ص ‪ ١٠١‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از روزﻧﺎﻡﻪﯼ ﻡﺮدم‪ ،‬ارﮔﺎن ﻡﺮآﺰﯼ ﺡﺰب ﺕﻮدﻩﯼ اﻳﺮان‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٦٣‬اول ﺕﻴﺮﻡﺎﻩ ‪١٣٤٢‬‬
‫‪ ١١‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از روزﻧﺎﻡﻪﯼ ﻡﺮدم‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١‬دورﻩﯼ ﭘﻨﺠﻢ‪ ١٥ ،‬ﺧﺮداد ‪ ،١٣٤٣‬هﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﮕﺎﻩ آﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﻡﻘﺎﻟﻪﯼ ب‪.‬‬
‫آﻴﺎ‪ :‬ﺡﺰب ﺕﻮدﻩﯼ اﻳﺮان و روﺡﺎﻧﻴﺖ ﻡﺒﺎرز‪ ،‬ﺑﻪ ﻡﻨﺎﺳﺒﺖ ﺳﺎﻟﮕﺸﺖ ﺟﻨﺒﺶ ‪ ١٥‬ﺧﺮداد ‪ ،١٣٤٢‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،١٣٥٩ ،٣‬ﺻﺺ‬
‫‪ ١١١‬ـ‪١٢٣‬‬

‫‪١٦‬‬

‫»اﺡﺴﺎن ﻃﺒﺮﯼ ـ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺑ ﺰرگﺕ ﺮﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳ ﻪ ﭘ ﺮداز ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ اﻳ ﺮان ـ در ﺕﻄﺒﻴ ﻖ‬
‫ﻡﺎرآﺴﻴ ﺴﻢ و اﺳ ﻼم و ﺷ ﺒﻬﻪ ﺁﻓﺮﻳﻨ ﯽ ﺑ ﻴﻦ ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴ ﺴﻢ و اﺳ ﻼم آﻮﺷ ﺶ ﺑ ﺴﻴﺎر آ ﺮد‪ .‬در اﻳ ﻦ ﻡ ﻮرد‬
‫‪١٢‬‬
‫ﻡﻘﺎﻟﻪﯼ وﯼ ﺑﻪ ﻧﺎم “ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴﺴﻢ و اﺳﻼم” داراﯼ اهﻤﻴﺖ ﻓﺮاوان اﺳﺖ«‬
‫»ﻡﺎرآﺴﻴﺴﺖ ﻡﻌﺮوﻓﯽ ﻡﺎﻧﻨﺪ ﻡﺼﻄﻔﯽ ﺷﻌﺎﻋﻴﺎن ـ ﮔﺎﻧﺪﯼ وار ـ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ ١٣٤٣‬در ﻡﻘﺎﻟﻪاﯼ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎم “ﺟﻬﺎد اﻡﺮوز ﻳﺎ ﺕﺰﯼ ﺑﺮاﯼ ﺕﺤﺮك” ﺕﺰ ﺕﺤﺮﻳﻢ ]ﻋﺪم ﺧﺮﻳﺪ روزﻧﺎﻡﻪ و ﺳﻴﮕﺎر‪ ،‬ﻋ ﺪم اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از‬
‫ﺑﺎﻧﻚهﺎ و…[ را ﺑﺮاﯼ ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ رژﻳﻢ ﺳﺮﻡﺎﻳﻪدارﯼ ﺷﺎﻩ اراﺉﻪ ﻡﯽدهﺪ‪ .‬او ﻧﻴﺰ ﺑ ﺎ ﺕﻜﻴ ﻪ ﺑ ﺮ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ‬
‫و ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺁﻧﺎن و ﺑﺎ ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ ﺷ ﺒﻜﻪﯼ ﮔ ﺴﺘﺮدﻩﯼ ﻡ ﺴﺎﺟﺪ در ﺷ ﻬﺮهﺎ و روﺳ ﺘﺎهﺎ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ اﺳ ﺖ‬
‫آﻪ‪“ :‬ﻡﺎ ﻓﻜﺮ ﻡﯽآﻨﻴﻢ آﻪ ﻓﺘﻮا دادن اﻳﻦ ﺟﺎﻡﻌﻪ ]روﺡﺎﻧﻴﺖ[ در ﺑﺎرﻩﯼ ﺑﺎﻧﻚه ﺎ و ﻏﻴ ﺮﻩ اﺷ ﻜﺎل ﻋﻤ ﺪﻩاﯼ‬
‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ… وﻇﻴﻔﻪﯼ دﻳﻨﯽ و وﺟﺪاﻧﯽ هﺮ ﻓﺮد ﺑﺎ ﺷﺮﻓﯽ اﺳﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡﺰاﻳ ﺎ ] ﻡﺰاﻳ ﺎﯼ ﺡﺎﺻ ﻠﻪ از‬
‫‪١٣‬‬
‫اﻳﻦ ﻡﻮﺳﺴﺎت[ را ـ ﺑﻪ ﺳﻬﻢ ﺧﻮد ﻗﻄﻊ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪«”.‬‬
‫ﺧﺴﺮو ﮔﻠﺴﺮﺧﯽ در دﻓﺎﻋﻴ ﺎﺕﺶ در دادﮔ ﺎﻩ چﻨ ﻴﻦ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪» :‬ﺳ ﺨﻨﻢ را ﺑ ﺎ ﮔﻔﺘ ﻪاﯼ از ﻡ ﻮﻻ‬
‫ﺡﺴﻴﻦ ﺷﻬﻴﺪ ﺑﺰرگ ﺧﻠﻖهﺎﯼ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ ﺁﻏﺎز ﻡﯽآﻨﻢ‪ .‬ﻡﻦ آﻪ ﻳﻚ ﻡﺎرآﺴﻴ ﺴﺖ‪/‬ﻟﻨﻴﻨﻴ ﺴﺖ ه ﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ ﺑ ﺎر ﻋ ﺪاﻟﺖ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ را در ﻡﻜﺘ ﺐ اﺳ ﻼم ﺟ ﺴﺘﻢ و ﺁﻧﮕ ﺎﻩ ﺑ ﻪ ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴ ﺴﻢ رﺳ ﻴﺪم… اﺳ ﻼم‬
‫ﺡﻘﻴﻘﯽ در اﻳﺮان هﻤﻮارﻩ دﻳﻦ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺟﻨﺒﺶهﺎﯼ رهﺎﻳﯽ ﺑﺨ ﺶ اﻳ ﺮان ﭘﺮداﺧﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺳ ﻴﺪ ﻋﺒ ﺪاﷲ‬
‫‪١٤‬‬
‫ﺑﻬﺒﻬﺎﻧﯽهﺎ‪ ،‬ﺷﻴﺦ ﻡﺤﻤﺪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﯽهﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺻﺎدق اﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶهﺎ هﺴﺘﻨﺪ…«‬
‫ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ه ﻢ در ﺳ ﺎل ‪ ١٣٤٩‬دو ﺕ ﻦ از ﻡﻬ ﻢﺕ ﺮﻳﻦ اﻋ ﻀﺎﻳﺶ را ﺑ ﻪ ﻧﺠ ﻒ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎد ﺕﺎ ﺑﺎ ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺕﻤﺎس ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫در ﺟﺰوﻩﯼ ﺻﻮرﺕﯽ رﻧﮕﯽ آﻪ ﺕﻮﺳﻂ ﭘﺮوﻳﺰ ﻳﻌﻘﻮﺑﯽ از اﻋ ﻀﺎﯼ اوﻟﻴ ﻪﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ‬
‫ﻖ ﭘﻴﺶ از اﻧﻘﻼب ﻡﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻡﻼﻗﺎت دو ﺕﻦ از اﻋﻀﺎﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺑ ﺎ‬
‫ﺧﻠ ِ‬
‫ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻡﻄﺎﻟﺒﯽ ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻨﻮان اﻳﻦ ﺟﺰوﻩ اﻳﻦ اﺳﺖ‪» :‬ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ‬
‫ﺧﻠﻖ اﻳﺮان‪ ،‬دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎ و اهﺪاف ﺁﻧﺎن« ﺕﻴﺘﺮ ﻓﺮﻋﯽ آﺘﺎب هﻢ اﻳﻦ اﺳﺖ‪» :‬چﺮا ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ‬
‫ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ و ﻧﮕﺬاﺷﺘﻨﺪ ﻧﻘﺶ اﺻﻠﯽاش را در اﻧﻘﻼب ‪ ١٣٥٧‬اﻳﻔﺎ آﻨﺪ؟!«‬
‫ﭘﺮوﻳ ﺰ ﻳﻌﻘ ﻮﺑﯽ ﺑﺎﺟﻨ ﺎق ﻡ ﺴﻌﻮد رﺟ ﻮﯼ اﺳ ﺖ‪ .‬هﻤ ﺴﺮ ﭘﻴ ﺸﻴﻦ ﻳﻌﻘ ﻮﺑﯽ ﻡﻴﻨ ﺎ رﺑﻴﻌ ﯽ ﺧ ﻮاهﺮ‬
‫اﺷﺮف رﺑﻴﻌ ﯽ اوﻟ ﻴﻦ هﻤ ﺴﺮ ﻡ ﺴﻌﻮد رﺟ ﻮﯼ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻳﻌﻘ ﻮﺑﯽ ﺕ ﺎ ﺳﺮﻓ ﺼﻞ اﻧﻘ ﻼب اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ ﺳ ﺎزﻡﺎن‬
‫ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ه ﻢ در زﻡ ﺴﺘﺎن ‪ ١٣٦٣‬از ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﻦ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺑ ﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ ﻓ ﺮد از زﻡ ﺴﺘﺎن ‪ ١٣٦٣‬از‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳ ِﻦ ﺕﺤﺖ رهﺒﺮﯼ ﻡﺴﻌﻮد رﺟﻮﯼ آﻨﺎرﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬او هﻨﻮز ﺧﻮدش را ﻋﻨﺼﺮ ﻡﻮﺡ ﺪ ﻡﺠﺎه ﺪ ﺧﻠ ﻖ‬
‫ﻡﯽداﻧﺪ و ﻡﺴﻌﻮد رﺟﻮﯼ را ﻡﻨﺤﺮف از ﺧﻂ ﺧﻮدش و ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﻌﺮﻓﯽ ﻡﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﻳﻌﻘ ﻮﺑﯽ‬
‫اﻳ ﻦ ﺟ ﺰوﻩ را در ﺑﻬﻤ ﻦ ﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٨٠‬ﻧﻮﺷ ﺘﻪ و ﺕﻜﺜﻴ ﺮ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬روﯼ ﺟﻠ ٍﺪ اﻳ ﻦ ﺟ ﺰوﻩ ﻋﺒ ﺎرت‬
‫»ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ اﻳﺮان‪/‬ﻓﺮاﻧﺴﻪ« ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»در ﺳ ﺎل ‪ ١٣٤٩‬ﺑﻨ ﺎ ﺑ ﻪ ﺕ ﺼﻤﻴﻢ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻳﻜ ﯽ از اﻋ ﻀﺎﯼ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﻡﻘ ﻴﻢ ﺧ ﺎرج ﻗ ﺮار‬
‫ﻡﯽﺷﻮد ﺿﻤﻦ ﺕﻤﺎس ﺑﺎ ﺧﻤﻴﻨﯽ از وﯼ ﺕﻘﺎﺿﺎ آﻨﺪ ﺕ ﺎ از دوﻟ ﺖ ﻋ ﺮاق ﺑﺨﻮاه ﺪ آ ﻪ “اﻓ ﺮاد ﺳ ﺎزﻡﺎن را‬
‫آﻪ هﻮاﭘﻴﻤﺎﻳﯽ رﺑ ﻮدﻩ و ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق ﺑ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺕﺤﻮﻳ ﻞ اﻳ ﺮان ﻧﺪه ﺪ… آ ﻪ وﯼ ﺑ ﺎ ﺑﻬﺎﻧ ﻪه ﺎ و ﺕﻮﺟﻴ ﻪه ﺎﯼ‬
‫ﺁﺧﻮﻧ ﺪﯼ ﻧﻈﻴ ﺮ اﻳ ﻦ آ ﻪ “اﮔ ﺮ اﻗ ﺪاﻡﯽ آﻨ ﺪ ﻡﻤﻜ ﻦ اﺳ ﺖ ﺑ ﺮاﯼ ﺁﻧﻬ ﺎ ]زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ آ ﻪ هﻮاﭘﻴﻤ ﺎﯼ‬
‫‪ ١٢‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻡﺎ و روﺡﺎﻧﻴﺖ ﻡﺘﺮﻗﯽ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺡﺰب ﺕﻮدﻩﯼ اﻳﺮان‪ ،١٣٥٨ ،‬ﻡﻘﺎﻟﻪﯼ ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴﺴﻢ و اﺳﻼم‪،‬‬
‫اﺡﺴﺎن ﻃﺒﺮﯼ‪ ،‬در دﻧﻴﺎ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٦‬و ‪ ٧‬ﻡﻬﺮﻡﺎﻩ ‪ ١٣٥٧‬ﻡﻘﺎﻳﺴﻪ آﻨﻴﺪ ﺑﺎ ﻡﻘﺎﻟﻪﯼ ﻧﻮراﻟﺪﻳﻦ آﻴﺎﻧﻮرﯼ در دﻧﻴﺎ ﺁذرﻡﺎﻩ ‪١٣٥٥‬‬
‫ﺻﺺ ‪ ٦‬ـ‪٧‬‬
‫‪ ١٣‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪ ١٠٢‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻡﺎرآﺴﻴﺴﻢ اﺳﻼﻡﯽ ﻳﺎ اﺳﻼم ﻡﺎرآﺴﻴﺴﺘﯽ‪ ،‬ﺑﻴﮋن ﺟﺰﻧﯽ‪ ،‬ﻡﻘﺪﻡﻪﯼ راﻩ ﻓﺪاﻳﯽ‪ ،‬ص ‪،٦‬‬
‫ﻡﻘﺎﻳﺴﻪ آﻨﻴﺪ ﺑﺎ ﻧﻈﺮات ﺟﻼل ﺁل اﺡﻤﺪ در اﻳﻦ ﺑﺎرﻩ‪ ،‬در ﺧﺪﻡﺖ و ﺧﻴﺎﻧﺖ روﺷﻨﻔﻜﺮان‪ ،‬ﺟﻠﺪ ‪ ،٢‬ﺻﺺ ‪ ٦٩‬ـ ‪٧٠‬‬
‫‪ ١٤‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬دﻓﺎﻋﻴﺎت ﺧﺴﺮو ﮔﻠﺴﺮﺧﯽ‪ ،‬ﺑﻬﻤﻦﻡﺎﻩ ‪١٣٥٢‬‬

‫‪١٧‬‬

‫اﻳﺮاﻧﯽ را رﺑﻮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ[ ﺑﺪﺕﺮ ﺷﻮد” ﻳﺎ “ ﻧﻤﯽﺧﻮاهﺪ از ﻋﺮاﻗﯽهﺎ ﺕﻘﺎﺿﺎﻳﯽ ﺑﻜﻨﺪ ﺕ ﺎ ﺕﻘﺎﺿ ﺎﻳﯽ از ﺳ ﻮﯼ‬
‫ﺁﻧﺎن ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ” از اﻧﺠﺎم اﻳﻦ درﺧﻮاﺳﺖ ﺧﻮددارﯼ ﻡﯽﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫»ﺕ ﺮاب ﺡ ﻖ ﺷ ﻨﺎس ]ﻳﻜ ﯽ از اﻋ ﻀﺎﯼ اوﻟﻴ ﻪﯼ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ آ ﻪ در ﺟﺮﻳ ﺎن اﻧ ﺸﻌﺎب ﺧ ﻮﻧﻴﻦ‬
‫ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ در ﺳﺎل ‪ ١٣٥٤‬ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻡﺎرآﺴﻴﺴﺖ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﭘﻴﻮﺳ ﺖ[ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻤ ﺎس ﺳ ﺎل‬
‫‪ ١٣٤٩‬ﺑﺎ ﺧﻤﻴﻨﯽ در ﻧﺸﺮﻳﻪﯼ “ﭘﻴﻜﺎر” ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،٧٧‬ﺑﻴﺴﺖ و هﺸﺘﻢ ﻡﻬﺮ ﻡﺎﻩ ‪ ١٣٥٩‬چﻨﻴﻦ ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫“ﻡﻘﺪﻡﺘﺎ اﺷﺎرﻩ آﻨﻢ آﻪ ﻗﺒﻞ از ﺷﻬﺮﻳﻮر ‪ …٥٠‬ﺑﺎ ﺑﺮﺧ ﯽ از روﺡ ﺎﻧﻴﻮن آ ﻪ ﺑ ﻪ “ﻃ ﻮر ﻧ ﺴﺒﯽ اﻧﺪﻳ ﺸﻪﯼ‬
‫ﻡﺒ ﺎرزاﺕﯽ داﺷ ﺘﻨﺪ و ﺑﺮداﺷ ﺖه ﺎﯼ ﻡﺘﺮﻗﻴﺎﻧ ﻪاﯼ ]![ را از اﺳ ﻼم اراﺉ ﻪ ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ”‪ ،‬ﺕﻤ ﺎس داﺷ ﺘﻴﻢ…‬
‫ﺳﺎزﻡﺎن ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ از اﺷﺨﺎﺻﯽ آ ﻪ در ﺁن زﻡ ﺎن… ﺑ ﺎ رژﻳ ﻢ ﺷ ﺎﻩ ﺕ ﻀﺎد و ﻡﺒ ﺎرزﻩاﯼ داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺕﻤ ﺎس‬
‫ﮔﺮﻓﺖ و ﺁﻧﻬﺎ آﻪ ﻡﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻡﺴﺘﻘﻴﻢ از اهﺪاف اﻧﻘﻼﺑﯽ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﻄﻠﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡﻨﺠﻤﻠ ﻪ اﻗ ﺪام ﺑ ﻪ‬
‫ارﺳﺎل ﻧﺎﻡﻪهﺎﻳﯽ ﺑﺮاﯼ ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ آﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫»ﻳﻚ ﻧﺎﻡﻪ را ﻡﻬﻨﺪس ﻋﺰتاﷲ ﺳﺤﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﺁﻳ ﺖاﷲ ]ﺧﻤﻴﻨ ﯽ[ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻧﺎﻡ ﻪاﯼ ﻡﻔ ﺼﻞ از‬
‫هﺎﺷﻤﯽ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﯽ ﺑﻮد آﻪ ﻧ ﺴﺨﻪاﯼ از ﺁﻧ ﺮا ﺧ ﻮدم ﺑ ﻪ ﻧﺠ ﻒ ﺑ ﺮدم‪ .‬در اﻳ ﻦ ﻧﺎﻡ ﻪ ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﻩ ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ از‬
‫ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ﺑﻠﻜ ﻪ از ﻓ ﺪاﻳﻴﺎن ﺧﻠ ﻖ ]ﺑﺨ ﺼﻮص رﻓﻴ ﻖ ﺷ ﻬﻴﺪ اﺡﻤ ﺪزادﻩ[ ﺑﺨ ﻮﺑﯽ ﻳ ﺎد آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺡﻤﺎﻳ ﺖ‬
‫ﺁﻳﺖاﷲ ]ﺧﻤﻴﻨﯽ[ را از ﻡﺒ ﺎرزﻳﻦ ﺧﻮاﺳ ﺘﺎر ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺁﻗ ﺎﯼ ﻡﻄﻬ ﺮﯼ ه ﻢ ﺳﻔﺎرﺷ ﯽ ﺷ ﻔﺎهﯽ ﺑ ﻪ ﺁﻳ ﺖاﷲ‬
‫]ﺧﻤﻴﻨﯽ[ آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺎﻡﻪاﯼ از ﺁﻳ ﺖاﷲ ﻡﻨﺘﻈ ﺮﯼ ﺑ ﻮد آ ﻪ در ﺁن ﺿ ﻤﻦ ﺕﺎﻳﻴ ﺪ از ﻡﺠﺎه ﺪﻳ ِﻦ زﻧ ﺪاﻧﯽ از‬
‫ﺁﻳﺖاﷲ ]ﺧﻤﻴﻨﯽ[ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ]ﺷﺪﻩ[ ﺑ ﻮد ﺑ ﻪ ﻧﻔ ﻊ ﺁﻧ ﺎن اﻗ ﺪام ﻧﻤﺎﻳ ﺪ و اﻟﺒﺘ ﻪ در ﺁﺧ ﺮ ه ﻢ ﺕ ﺼﻤﻴﻢ را ﺑ ﻪ ﺧ ﻮد‬
‫ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻡﺤﻮل ﻧﻤﻮدﻩ ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻧﺎﻡﻪ]هﺎ[ را ﺑ ﺎ ﺧ ﻮدم ﺑ ﻪ ﻧﺠ ﻒ ﺑ ﺮدم… ﻋﻠ ﺖ ﺕﻤ ﺎس ﺑ ﺎ ﺁﻳ ﺖاﷲ‬
‫ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﺎ ﺕﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻮاﺑﻖ ﺿﺪﻳﺖ او ﺑﺎ ﺷﺎﻩ‪ ،‬ﺟﻠ ﺐ ﻳ ﺎرﯼ و ﭘ ﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ او در ﻡﺒ ﺎرزﻩ ﻋﻠﻴ ﻪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﻢ‬
‫اﻡﺮﻳﻜﺎ در رژﻳﻢ ﺷﺎﻩ ﺑﻮد…ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺕﻀﺎدش ﺑﺎ ﺳﻠﻄﻨﺖ‪ ،‬ﻗﺸﺮ ﺧﺮدﻩ ﺑﻮرژوازﯼ ﻡﺮﻓ ﻪ‬
‫‪١٥‬‬
‫ﺳﻨﺘﯽ را ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﯽ ﻡﯽآﺮد…«‬
‫در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺿ ﺪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺖ ﺑ ﻮدن ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﻡﺘﺮﻗ ﯽ ]![ ﻡﻬ ﺪﯼ ﺑﺎزرﮔ ﺎن‪،‬‬
‫ﻧﺨ ﺴﺖ وزﻳ ﺮ دوﻟ ﺖ ﻡﻮﻗ ﺖ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در روزﻧﺎﻡ ﻪﯼ ﻡﻴ ﺰان‪ ،‬ارﮔ ﺎن ﻧﻬ ﻀﺖ ﺁزادﯼ در ‪ ٦‬ﺑﻬﻤ ﻦ ﻡ ﺎﻩ‬
‫‪ ١٣٥٩‬دوﺳ ﺎل ﭘ ﺲ از ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳ ﺎﻧﻴﺪن ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺿ ﺪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺖ ﻧﻮﺷ ﺖ‪» :‬رواﺑ ﻂ‬
‫دوﻟﺖ اﻡﺮﻳﻜﺎ ﺑﺎ اﻧﻘﻼب و دوﻟﺖ ﻡﻮﻗﺖ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻡﯽ و ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳﻼﻡﯽ اﻳ ﺮان ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺎ روﯼ آ ﺎر‬
‫ﺁﻡﺪن دوﻟﺖ ﻡﻮﻗﺖ ﺷﺮوع ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﻡﻮﺟﺐ اﻃﻼﻋﺎت و ﻡﺪارك واﺳﻨﺎد و ﺷﻮاهﺪ‪ ،‬از ﻡﺎﻩهﺎ ﻗﺒﻞ از‬
‫ﭘﻴ ﺮوزﯼ ﻧﻬ ﺎﻳﯽ اﻧﻘ ﻼب‪ ،‬ﺕﻤ ﺎسه ﺎﯼ ﻡﺘﻌ ﺪدﯼ ﻡﻴ ﺎن اﻋ ﻀﺎﯼ ﺷ ﻮراﯼ اﻧﻘ ﻼب در اﻳ ﺮان ﺑ ﺎ ﻡﻘﺎﻡ ﺎت‬
‫اﻡﺮﻳﻜ ﺎﻳﯽ ﺑﺮﻗ ﺮار و ﻡ ﺬاآﺮاﺕﯽ در ﺟﺮﻳ ﺎن ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻋ ﻼوﻩ ﺑ ﺮ ﺕﻤ ﺎس و ﻡ ﺬاآﺮات ﺑ ﺎ ﻡﻘﺎﻡ ﺎت‬
‫اﻡﺮﻳﻜﺎﻳﯽ‪ ،‬ارﺕﺒﺎط و ﮔﻔﺖوﮔﻮهﺎﻳﯽ ]هﻢ[ ﺑﺎ ﺳﺮان ارﺕﺶ و هﻤﭽﻨﻴﻦ ]ﺷﺎدوران دآﺘ ﺮ ﺷ ﺎهﭙﻮر[ ﺑﺨﺘﻴ ﺎر‬
‫‪١٦‬‬
‫]ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﺨﺴﺖ وزﻳﺮ ﺷﺎﻩ[ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ…«‬
‫ﺡﺴﻴﻦ روﺡﺎﻧﯽ ﻳﻜﯽ دﻳﮕﺮ از اﻋﻀﺎﯼ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ آﻪ در هﻤﻴﻦ ﺳﺎله ﺎ چﻨ ﺪ ﺑ ﺎر ﺑ ﻪ ﻡﻼﻗ ﺎت‬
‫ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در ﻧﺠ ﻒ ﺑ ﺮاﯼ ﺟﻠ ﺐ “ﻳ ﺎرﯼ و ﭘ ﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ” ﺁﻳ ﺖاﷲ رﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ ،‬در ﺳ ﺎل ‪ ١٣٦٧‬در ﻗﺘ ﻞ ﻋ ﺎم‬
‫زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺷﺨﺺ ﺧﻤﻴﻨﯽ اﻋﺪام ﺷﺪ‪ .‬روﺡﺎﻧﯽ ﻧﻴﺰ از ﻡﺠﺎهﺪﻳﻨﯽ ﺑ ﻮد آ ﻪ در اﻧ ﺸﻌﺎب‬
‫ﺧ ﻮﻧﻴﻦ ﺳ ﺎل ‪ ١٣٥٤‬ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ‪ ،‬ﻡﺎرآﺴﻴ ﺴﺖ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬روﺡ ﺎﻧﯽ ﻧﻴ ﺰ در ﻧ ﺸﺮﻳﻪﯼ ﭘﻴﻜ ﺎر‬
‫ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٧٩‬ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪» :‬ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دﺳﺘﮕﻴﺮﯼ … هﻤﺮزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪ ﻡﺎ در داﺧﻞ آﺸﻮر ﻃﯽ‬
‫ﻧﺎﻡﻪاﯼ ﺧﻮاﺳﺘﺎر ﺁن ﺷﺪﻧﺪ آﻪ در اﻳﻦ ﺑﺎرﻩ و ﺳﺎﻳﺮ ﻡﺴﺎﺉﻞ ﻡﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻨ ﺒﺶ اﻧﻘﻼﺑ ﯽ اﻳ ﺮان و اوﺿ ﺎع‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪ ﺑﺎ ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻡ ﺬاآﺮﻩ ﺷ ﻮد و ﺡﺘ ﯽاﻻﻡﻜ ﺎن آﻮﺷ ﺶ ﺷ ﻮد ﺕ ﺎ ﭘ ﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ ه ﺮ چﻨ ﺪ ﺿ ﻌﻴﻒ او‬
‫‪ ١٥‬ـ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ اﻳﺮان‪ ،‬دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎ و اهﺪاف ﺁﻧﺎن‪ ،‬ﭘﺮوﻳﺰ ﻳﻌﻘﻮﺑﯽ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ١٣٨٠‬ﻓﺮاﻧﺴﻪ‪ ،‬ص‪٢٤‬ﺕﺎ‬
‫ص‪٢٧‬‬
‫‪ ١٦‬ـ روزﻧﺎﻡﻪﯼ ﻡﻴﺰان‪ ٦ ،‬ﺑﻬﻤﻦ ‪١٣٥٩‬‬

‫‪١٨‬‬

‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ و ﺡﻤﺎﻳﺖ از ﺁنهﺎ و ﺟﻨﺒﺶ اﻧﻘﻼﺑﯽاﯼ آﻪ در اﻳﺮان ﺑﻪ ﺕﺎزﮔﯽ ﭘﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺟﻠﺐ‬
‫ﮔﺮدد و در ﺻﻮرت ﻡﻮاﻓﻘﺖ اﻋﻼﻡﻴ ﻪاﯼ در هﻤ ﻴﻦ زﻡﻴﻨ ﻪ از ﻃ ﺮف ﺁﻳ ﺖاﷲ ]ﺧﻤﻴﻨ ﯽ[ ﺻ ﺎدر ﺷ ﻮد و‬
‫اﻳ ﻦ در ﺷ ﺮاﻳﻄﯽ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻋﻨﺎﺻ ﺮ ﻡﺨﺘﻠﻔ ﯽ از “روﺡﺎﻧﻴ ﺖ ﻡﺘﺮﻗ ﯽ” در داﺧ ﻞ آ ﺸﻮر ]ﻡ ﺜﻼ ﻧﻈﻴ ﺮ‬
‫رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﯽ و ﻡﻨﺘﻈﺮﯼ[ ﻡﻮﺿﻊ ﺡﻤﺎﻳﺖ ﺁﻡﻴﺰﯼ از ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ داﺷﺘﻪ و ﺕﻨﻬﺎ ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻮد آﻪ ﺕ ﺎ ﺁن‬
‫‪١٧‬‬
‫روز ﺳﻜﻮت اﺧﺘﻴﺎر آﺮدﻩ ﺑﻮد‪«.‬‬
‫دارﻳﻮش ﻓﺮوهﺮ‪ ،‬رهﺒ ﺮ ﺡ ﺰب ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان آ ﻪ ﺑ ﺎ هﻤ ﺴﺮش در ﺁذر ﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٧٧‬هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎ‬
‫ﻋﺪﻩاﯼ دﻳﮕﺮ از روﺷﻨﻔﻜﺮان و ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن و ﭘﮋوهﺸﮕﺮان اﻳﺮاﻧﯽ‪ ،‬ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ دوﻟﺘ ﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ ـ ﻡﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﺳﺮﻳﺎل ﻗﺘﻞهﺎﯼ زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ ﻳﺎ آﺸﺘﺎر درﻡﺎﻧﯽ ـ ﺷﺪ‪ ،‬ﻳﻜ ﯽ‪/‬دو ﻡ ﺎﻩ ﭘ ﻴﺶ از ﺑﺮﭘ ﺎﻳﯽ‬
‫ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ ﺡ ﻀﻮر ﺧ ﻮد و ﺡ ﺰﺑﺶ‪ ،‬ه ﻢچﻨ ﻴﻦ ﻡﻠ ﯽﮔﺮاﻳ ﺎن در آﻨ ﺎر‬
‫ارﺕﺠ ﺎﻋﻴﻮن ﻡ ﺬهﺒﯽ‪ ،‬در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ اﺳ ﻼم را ﺑﺨ ﺶ اﺻ ﻠﯽ هﻮﻳ ﺖ اﻳﺮاﻧ ﯽ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﻡﻌﺮﻓ ﯽ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪،‬‬
‫ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
‫»ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ “ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ روﺡﺎﻧﻴﺖ” ﺑﺎ دراﻳ ﺖ و ه ﺪاﻳﺖ ﻡﺮاﺟ ﻊ ﻋﻈ ﺎم در ﺕﻼﺷ ﯽ ﭘ ﺮدوام‪،‬‬
‫ﺡﺮآﺖ اﺳ ﺘﻘﻼل را ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳ ﯽ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ و در ﭘﻴ ﺎﻡﯽ از ﺡ ﻀﺮت ﺁﻳ ﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﭘﻴ ﺸﻮاﯼ ﺑ ﺰرگ‬
‫ﺷﻴﻌﻴﺎن ﻡﯽﺧﻮاﻧﻴﻢ‪“ :‬اﻳﻦ ﺧﻮان ﻳﻐﻤﺎ آﻪ ﻡﺪتهﺎﺳﺖ ﻡﻮرد هﺠﻮم چﭙﯽ و راﺳﺘﯽ ﻗ ﺮار ﮔﺮﻓﺘ ﻪ و ﮔ ﺎهﯽ‬
‫ﺑﺎ ﺻﺮاﺡﺖ ﺕﻘﺴﻴﻢ ﮔﺮدﻳ ﺪﻩ‪ ،‬اآﻨ ﻮن ﺑ ﺎ ﻋﻨ ﺎوﻳﻦ دﻳﮕ ﺮ ﺑ ﺎ آﻤ ﺎل ﻋ ﻮام ﻓﺮﻳﺒ ﯽ ﻧﻘ ﺸﻪ آ ﺸﯽ ﺷ ﺪﻩ و ﻡ ﻮرد‬
‫ﺕﻘﺴﻴﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ”‪.‬‬
‫»در اﻳﻦ ﭘﻴﺎم ﺁﺷﻜﺎر ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﭘﻴﺸﻮاﯼ روﺡﺎﻧﯽ ﻡﻴﻬﻦ ﻡﺎ ﺑ ﻪ ﺧ ﻮﺑﯽ ﺟﻨ ﺎحه ﺎﯼ ﻡﻮازﻧ ﻪﯼ‬
‫ﻡﺜﺒﺖ را ﻡﯽﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و ﻡﯽداﻧﻨﺪ آﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺑﺮاﯼ ﻡﻠﺖ اﻳ ﺮان ﺑﻴﮕﺎﻧ ﻪ اﺳ ﺖ و ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﻓﺮﻳﻔﺘ ﻪﯼ هﻴﭽﻴ ﻚ از‬
‫ﺡﺮآﺖهﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺁنهﺎ ﺷﺪ آﻪ هﻤﻪ رﻧﮓ اﺳﺖ و ﻧﻴﺮﻧﮓ…‬
‫»ﺑﺪﻳﻦ اﻋﺘﺒﺎر “ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ روﺡﺎﻧﻴﺖ” آﻪ در ﻓﺮهﻨﮓ و ﺕﺎرﻳﺦ اﻳﺮان زﻡﻴﻦ‪ ،‬رﻳ ﺸﻪه ﺎﻳﯽ ﺑ ﺲ‬
‫اﺳﺘﻮار دارد‪ ،‬هﻢ اآﻨ ﻮن ﻧﻴ ﺰ در ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ ﺻ ﻒ ﺟﺒﻬ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ آ ﺴﺐ ﺁزادﯼ ]![ و اﺳ ﺘﻘﻼل ]![ ﻡﺒ ﺎرزﻩ‬
‫ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺑ ﯽﺟﻬ ﺖ ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ “روﺡﺎﻧﻴ ﺖ ﭘﺮاﻓﺘﺨ ﺎر ﺕ ﺸﻴﻊ” ﺑ ﻴﺶ از هﻤ ﻪﯼ ﮔ ﺮوﻩه ﺎ ﺁﻡ ﺎج ﺡﻤﻠ ﻪه ﺎﯼ‬
‫ﻡﺰدوران ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﯽﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ ﺷﻬﺮ ﻡﻘﺪس ﻗﻢ‪ ،‬اﻟﻬﺎم دهﻨﺪﻩﯼ ﭘﻴﻜﺎرهﺎﯼ رهﺎﻳﯽ ﺑﺨ ﺶ‬
‫ﻡﻠﺖ ﻡﺎ ﮔﺮدﻳﺪﻩ اﺳﺖ…«‬
‫ﻋﻠ ﯽ اﺻ ﻐﺮ ﺡ ﺎج ﺳ ﻴﺪﺟﻮادﯼ ﻳﻜ ﯽ دﻳﮕ ﺮ از هﻤ ﻴﻦ ﺳ ﻨﺦ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان چﻨ ﺪ روز ﭘ ﻴﺶ از‬
‫ﺳ ﻘﻮط ﺕﻬ ﺮان و ﻓﺮوﭘﺎﺷ ﯽ اﻳ ﺮان در ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ ٧‬ﺑﻬﻤ ﻦ ﻡ ﺎﻩ ‪١٣٥٧‬در ﻧ ﺸﺮﻳﻪﯼ »ﺟﻨ ﺒﺶ« ﻡﺘﻌﻠ ﻖ ﺑ ﻪ‬
‫ﺧﻮدش ﻧﻮﺷﺖ‪:‬‬
‫»اﻡﺎم ﻡﯽﺁﻳﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺻﺪاﯼ ﻧﻮح‪ ،‬ﺑﺎ ﻃﻴﻠ ﺴﺎن و ﺕﻴ ﺸﻪﯼ اﺑ ﺮاهﻴﻢ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﻋ ﺼﺎﯼ ﻡﻮﺳ ﯽ‪ ،‬ﺑ ﺎ هﻴﺌ ﺖ‬
‫ﺻﻤﻴﻤﯽ ﻋﻴﺴﯽ و ﺑﺎ آﺘﺎب ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬و دﺷﺖهﺎﯼ ﺳﺮخ ﺷﻘﺎﻳﻖ را ﻡﯽﭘﻴﻤﺎﻳﺪ و ﺧﻄﺒﻪﯼ ره ﺎﻳﯽ اﻧ ﺴﺎن را‬
‫ﻓﺮﻳﺎد ﻡﯽآﻨﺪ…‬
‫»وﻗﺘ ﯽ اﻡ ﺎم ﺑﻴﺎﻳ ﺪ‪ ،‬دﻳﮕ ﺮ آ ﺴﯽ دروغ ﻧﻤ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ ،‬دﻳﮕ ﺮ آ ﺴﯽ ﺑ ﻪ ﺧﺎﻧ ﻪﯼ ﺧ ﻮد ﻗﻔ ﻞ ه ﻢ‬
‫ﻧﻤﯽزﻧﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮ آﺴﯽ ﺑ ﻪ ﺑ ﺎﺟﮕﺰاران ﺑ ﺎﺟﯽ ﻧﻤ ﯽده ﺪ‪ ،‬ﻡ ﺮدم ﺑ ﺮادر ه ﻢ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ ]اﻟﺒﺘ ﻪ در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن‬
‫ﺟﺎﻳﯽ ﺑﺮاﯼ ﺧ ﺎﻧﻢه ﺎ در ﻧﻈ ﺮ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﻧ ﺸﺪﻩ اﺳ ﺖ[ و ﻧ ﺎن ﺷﺎدﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﺎ ﻳﻜ ﺪﻳﮕﺮ ﺑ ﻪ ﻋ ﺪل و ﺻ ﺪاﻗﺖ‬
‫ﺕﻘﺴﻴﻢ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﺻﻔﯽ وﺟﻮد ﻧﺨﻮاهﺪ داﺷﺖ‪ ،‬ﺻﻒهﺎﯼ ﻧﺎن و ﮔﻮﺷﺖ‪ ،‬ﺻﻒهﺎﯼ ﻧﻔﺖ و ﺑﻨ ﺰﻳﻦ‪،‬‬
‫ﺻﻒهﺎﯼ ﻡﺎﻟﻴﺎت‪ ،‬ﺻﻒهﺎﯼ ﻧﺎﻡﻨﻮﻳﺴﯽ ﺑﺮاﯼ اﺳﺘﻌﻤﺎر‪ ،‬و ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪارﯼ و ﺑﻬﺎر ﺁزادﯼ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﻡﯽزﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻳﺪ اﻡﺎم ﺑﻴﺎﻳﺪ ﺕﺎ ﺡﻖ ﺑﺠﺎﯼ ﺧﻮد ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺎﻃﻞ و ﺧﻴﺎﻧﺖ و ﻧﻔﺮت در روزﮔﺎر ﻧﻤﺎﻧﺪ…«‬
‫‪ ١٧‬ـ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ اﻳﺮان‪ ،‬دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎ و اهﺪاف ﺁﻧﺎن‪ ،‬ﭘﺮوﻳﺰ ﻳﻌﻘﻮﺑﯽ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ١٣٨٠‬ﻓﺮاﻧﺴﻪ‪ ،‬ص‪٢٤‬ﺕﺎ‬
‫ص‪٢٧‬‬

‫‪١٩‬‬

‫آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﻡﺤ ﺼﻠﻴﻦ و داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن )اﺕﺤﺎدﻳ ﻪﯼ ﻡﻠ ﯽ( در آﻨﮕ ﺮﻩﯼ ﺳ ﻴﺰدهﻢ‬
‫آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن در ژاﻧﻮﻳﻪﯼ ‪ ١٩٧٢‬ارﺳﺎل ﭘﻴﺎم آﻮﺕﺎهﯽ را ﺑ ﻪ ﺳ ﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺑ ﻪ ﺕ ﺼﻮﻳﺐ رﺳ ﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺡﻤﻴ ﺪ ﺷ ﻮآﺖ ﻳﻜ ﯽ از هﻤ ﻴﻦ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮﻧﯽه ﺎ و ﻡﻮﻟ ﻒ آﺘ ﺎب دو ﺟﻠ ﺪﯼ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺑﻴ ﺴﺖ ﺳ ﺎﻟﻪﯼ‬
‫آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﺤﺼﻠﻴﻦ و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧﯽ )اﺕﺤﺎدﻳﻪﯼ ﻡﻠﯽ( ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﺻﻔﺤﻪﯼ ‪ ٤٢‬ﮔ ﺰارش‬
‫آﻨﮕﺮﻩﯼ ﺳﻴﺰدهﻢ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن‪ ،‬وﺟﻪ ﻡﺸﺨﺼﻪﯼ اﻳﻦ آﻨﮕﺮﻩ را ارﺳﺎل ﭘﻴﺎم آﻮﺕﺎهﯽ ﺑﺮاﯼ ﺳﻴﺪروحاﷲ‬
‫ﺧﻤﻴﻨﯽ ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﭘﻴﺎم ﺑﻪ ﺡﻀﺮت ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ رهﺒﺮ ﺷﻴﻌﻴﺎن ﺟﻬﺎن‪،‬‬
‫»ﺳﻴﺰدهﻤﻴﻦ آﻨﮕﺮﻩﯼ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﻨﻌﻘﺪﻩ در ﺷﻬﺮ ﻓﺮاﻧﻜﻔﻮرت ]ﺁﻟﻤﺎن[ ﺑ ﻪ ﺁن ﻡﻘ ﺎم‬
‫ﻡﺤﺘ ﺮم درود ﻓﺮﺳ ﺘﺎدﻩ و ﭘ ﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ آﺎﻡ ﻞ ]![ ﺧ ﻮد را از ﻡﺒ ﺎرزات ﻋﺎدﻻﻧ ﻪﯼ ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ‬
‫‪١٨‬‬
‫ﻡﺘﺮﻗﯽ ﻋﻠﻴﻪ اﺳﺘﻌﻤﺎر‪ ،‬ﺻﻬﻴﻮﻧﻴﺴﻢ و ارﺕﺠﺎع داﺧﻠﯽ اﻋﻼم ﻡﯽآﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺡﻤﻴﺪ ﺷﻮآﺖ در ارزﻳﺎﺑﯽ اﻳﻦ ﭘﻴﺎم در ﺻﻔﺤﻪﯼ ‪ ٣٠٧‬هﻤﺎن آﺘﺎب ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬اهﻤﻴ ﺖ اﻳ ﻦ‬
‫ﭘﻴﺎم ]ﭘﻴﺎم ﺑﻪ ﺳﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ[ از ﺁن ﺟﻬﺖ ﺑﻮد آ ﻪ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﭘ ﺲ از ﮔﺬﺷ ﺖ ﺳ ﺎله ﺎ ﺑ ﺎر دﻳﮕ ﺮ‬
‫]![ ﭘﻴﺎﻡﯽ را ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻪ ﺕﺼﻮﻳﺐ ﻡﯽرﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﭘﻴﺶ از ﺁن ﻳ ﻚ ﺑ ﺎر دﻳﮕ ﺮ در آﻨﮕ ﺮﻩﯼ‬
‫ﺳﻮم و ﺑ ﺎر دﻳﮕ ﺮ در چﻬ ﺎرﻡﻴﻦ آﻨﮕ ﺮﻩﯼ ﺁن ﺳ ﺎزﻡﺎن آ ﻪ در دﯼ ﻡ ﺎﻩ ‪) ١٣٤٣‬ژاﻧﻮﻳ ﻪﯼ ‪ (١٩٦٥‬در‬
‫ﺷ ﻬﺮ آﻠ ﻦ ﺁﻟﻤ ﺎن ﻏﺮﺑ ﯽ ﺑﺮﮔ ﺰار ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﭘﻴ ﺎﻡﯽ ﺧﻄ ﺎب ﺑ ﻪ ﺁﻳ ﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺑ ﻪ ﺕ ﺼﻮﻳﺐ رﺳ ﻴﺪﻩ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫آﻨﮕﺮﻩﯼ چﻬﺎرم آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن هﻤﺎن آﻨﮕﺮﻩاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﻃﯽ ﺁن اﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﺑﻨﯽﺻﺪر ﻏﻴﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻋ ﻀﻮﻳﺖ‬
‫در هﻴﺌ ﺖ دﺑﻴ ﺮان اﻧﺘﺨ ﺎب ﺷ ﺪ‪ .‬ﻡ ﺘﻦ ﭘﻴ ﺎم ﻧ ﺸﺎﻧﻪﯼ روﺡﻴ ﻪ و ﻓ ﻀﺎﯼ ﻏﺎﻟ ﺐ ﺑ ﺮ آﻨﮕ ﺮﻩ و ﺕﻠﻘ ﯽ‬
‫آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن از ﻧﻘﺶ ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ و ﻡﺒﺎرزﻩاﯼ ﺑﻮد آ ﻪ در ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﺑ ﻪ رهﺒ ﺮﯼ او اﻧﺠ ﺎم‬
‫‪١٩‬‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪«.‬‬
‫ﺡﻤﻴﺪ ﺷﻮآﺖ در اداﻡﻪﯼ اﻳﻦ آﺘﺎب در هﻤﺎن ﺻﻔﺤﻪ و ﺻ ﻔﺤﺎت ﺑﻌ ﺪ ﻡ ﺘﻦ »ﭘﻴ ﺎم چﻬ ﺎرﻡﻴﻦ‬
‫آﻨﮕ ﺮﻩﯼ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﺑ ﻪ ﺡ ﻀﺮت ﺁﻳ ﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ« را آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻋﺒ ﺎرت ﻏﻠ ﻂ »اﻧﻤ ﺎ اﻟﺠﺒ ﻮﻩ ﻋﻘﻴ ﺪﻩ و‬
‫ﺟﻬﺎد« در ﻋﻨ ﻮان ﭘﻴ ﺎم درج آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ اﺡﺘﻤ ﺎﻻ ﻡﻨﻈ ﻮرش »ان اﻟﺤﻴ ﺎت ﻋﻘﻴ ﺪﻩ و اﻟﺠﻬ ﺎد« ﺑ ﻮدﻩ‬
‫اﺳ ﺖ‪ .‬ﻋﻨ ﻮان ﻓﺮﻋ ﯽ ﭘﻴ ﺎم اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ‪» :‬ﭘﻴ ﺎم ﺑ ﻪ ﺕﺒﻌﻴ ﺪﮔﺎﻩ«‪ .‬ﺷ ﻮآﺖ در ﺻ ﻔﺤﻪﯼ ‪ ٣٠٨‬هﻤ ﺎن آﺘ ﺎب‬
‫ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬ﺡﻤﺎﻳ ﺖ و ﭘ ﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ از ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ روﺡ ﺎﻧﻴﻮن و ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ از هﻤ ﺎن ﺁﻏ ﺎ ِز ﺕ ﺸﻜﻴﻞ‬
‫‪٢٠‬‬
‫آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن در دﺳﺘﻮر آﺎر ﺁن ﺳﺎزﻡﺎن ﻗﺮار داﺷﺖ‪«.‬‬
‫ﺕﻮﺟﻪ ﺑﻜﻨﻴﻢ آﻪ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﺻ ﻠﯽ اﻳ ﻦ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن را ﺕ ﻮدﻩاﯼه ﺎ‪ ،‬ﺕ ﻮدﻩاﯼه ﺎﯼ ﺟ ﺪا ﺷ ﺪﻩ و‬
‫ﻡﺎﺉﻮﺉﻴ ﺴﺖ ﺷ ﺪﻩاﯼ زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان ﺳ ﺎزﻡﺎن اﻧﻘﻼﺑ ﯽ ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺟﺒﻬ ﻪﯼ ﻡﻠ ﯽ و ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ‬
‫ﻡ ﺬهﺒﯽاﯼ از ﻃﻴ ﻒ اﺑﻮاﻟﺤ ﺴﻦ ﺑﻨ ﯽﺻ ﺪر‪ ،‬ﺻ ﺎدق ﻗﻄ ﺐزادﻩ و اﺑ ﺮاهﻴﻢ ﻳ ﺰدﯼ و ﻡ ﺼﻄﻔﯽ چﻤ ﺮان‬
‫ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽدادﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻨﯽﺻﺪر ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻮد آﻪ ﺑﻌﺪهﺎ ﻡﻐﻀﻮب درﮔﺎﻩ او ﺷ ﺪ و در ﭘﻨ ﺎﻩ‬
‫ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ و ﻡﺴﻌﻮد رﺟﻮﯼ از اﻳﺮان ﮔﺮﻳﺨﺖ‪ .‬او در آﺘﺎب ﺧﻴﺎﻧﺖ ﺑ ﻪ اﻡﻴ ﺪش دروغه ﺎﻳﯽ را‬
‫آﻪ ﺧﻮد او ﺑﺮاﯼ ﻡﻄﺮح آﺮدن ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ در ﭘﺎرﻳﺲ ﻡﯽﮔﻔﺘﻪ‪ ،‬چﻨﻴﻦ اﻓﺸﺎ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»… ﻡﺎ ﻧﻪ از روز اول ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن دو ﺁﺕﺸﻪاﯼ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺑ ﻪ رهﺒ ﺮ ﻋﺎﻟﻴﻘ ﺪر اﻧﻘ ﻼب اﻋﺘﻘ ﺎد‬
‫زﻳﺎدﯼ داﺷﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻧ ﻪ در ﺟﺮﻳ ﺎن اﻧﻘ ﻼب از “ﻧ ﺎداﻧﯽه ﺎﯼ” او و از “ﺑ ﯽﻡﺤﺘ ﻮاﻳﯽ اﻧﺪﻳ ﺸﻪه ﺎﻳﺶ” ﺑ ﯽﺧﺒ ﺮ‬
‫ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬و ﻧﻪ ﺟﻨﺒﻪﯼ ارﺕﺠﺎﻋﯽ و ﺿﺪدﻡﻮآﺮاﺕﻴﻚ اﻳﻦ اﻧﺪﻳﺸﻪهﺎ ﺑﺮاﻳﻤﺎن ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻧ ﻪ از ﻡﺎهﻴ ﺖ‬
‫‪ ١٨‬ـ آﺘﺎب دو ﺟﻠﺪﯼ ﺕﺎرﻳﺦ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻟﻪﯼ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﺤﺼﻠﻴﻦ و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧﯽ )اﺕﺤﺎدﻳﻪﯼ ﻡﻠﯽ( ﻧﺸﺮ‬
‫ﺑﺎزﺕﺎب‪ ،‬چﺎپ اول‪ ،‬زﻡﺴﺘﺎن ‪ ،١٣٧٢‬ﺻﻔﺤﻪﯼ ‪ ٣٠٦‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﺻﻔﺤﻪﯼ ‪ ٤٢‬ﮔﺰارش آﻨﮕﺮﻩﯼ ﺳﻴﺰدهﻢ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن‬
‫‪ ١٩‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ص ‪٣٠٧‬‬
‫‪ ٢٠‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٢٠‬‬

‫دروﻏﻴﻦ ﺡﺮفهﺎ و ﻗﻮلهﺎﻳﺶ ﻧﺎﺁﮔﺎﻩ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬زﻳﺮا ﺑﻌ ﺪا ﺧ ﻮد ﻡ ﺎ اﻋﺘ ﺮاف آ ﺮدﻳﻢ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﮔﻔﺘ ﻪه ﺎ ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﻡ ﻨﻌﻜﺲ آﻨﻨ ﺪﻩﯼ ﻧﻈ ﺮات ﺧ ﻮد او ه ﻢ ﻧﺒ ﻮد‪ ،‬ﺡ ﺮفه ﺎﻳﯽ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡ ﺎ ﺑ ﺮاﻳﺶ ﻡ ﯽﻧﻮﺷ ﺘﻴﻢ و در هﻨﮕ ﺎم‬
‫ﻡﺼﺎﺡﺒﻪهﺎ در دهﺎﻧﺶ ﻡﯽﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻳﺎ اﺻﻮﻻ ﺳﺨﻨﺎن ﺑﯽ ﭘﺮ و ﭘﺎﯼ او را ﻧﻪ ﺁﻧﻄﻮر آﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪،‬‬
‫‪٢١‬‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﺁﻧﻄﻮر آﻪ ﻡﯽﺑﺎﻳﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎران ﺕﺮﺟﻤﻪ ﻡﯽآﺮدﻳﻢ!«‬
‫ﺻﺎدق ﻗﻄﺐ زادﻩ هﻢ ﻡﺪﺕﯽ وزﻳﺮ ﺧﺎرﺟﻪﯼ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻮد و ﺑﻌﺪهﺎ ﻡﻐﻀﻮب او و آﻤ ﯽ ﺑﻌ ﺪ‬
‫ﺕﻮﺳﻂ ﺳﻴﺪ اﺳﺪاﷲ ﻻﺟﻮردﯼ اﻋﺪام ﺷﺪ‪ .‬اﺑﺮاهﻴﻢ ﻳﺰدﯼ ﻧﻴﺰ ﻡﺪﺕﯽ وزﻳﺮ ﺧﺎرﺟﻪﯼ دوﻟ ﺖ ﻡﻮﻗ ﺖ ﻡﻬ ﺪﯼ‬
‫ﺑﺎزرﮔ ﺎن ﺑ ﻮد و ه ﻢ اآﻨ ﻮن ﻧﻴ ﺰ رهﺒ ﺮﯼ ﺟﺮﻳ ﺎن ﻡﻮﺳ ﻮم ﺑ ﻪ ﻧﻬ ﻀﺖ ﺁزادﯼ را در اﻳ ﺮان ﭘ ﺲ از‬
‫درﮔﺬﺷ ﺖ ﻡﻬ ﺪﯼ ﺑﺎزرﮔ ﺎن ﺑ ﺮ ﻋﻬ ﺪﻩ دارد‪ .‬ﻳ ﺰدﯼ در هﻨﮕ ﺎم اﺧ ﺮاج ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در ﭘ ﺎﺉﻴﺰ‬
‫‪ ١٣٥٧‬از آﺸﻮر ﻋﺮاق ]آﺎﻡﻼ ﺕ ﺼﺎدﻓﯽ[ از اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق ﻡ ﯽرود و از اﻳ ﻦ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺕ ﺎ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ‬
‫ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻪ اﻳﺮان در ﺑﻬﻤﻦﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٥٧‬ﺑ ﺎ اوﺳ ﺖ و ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺕﺮﺟﻤ ﻪه ﺎ و ﺳ ﺎزﻡﺎنده ﯽه ﺎﯼ “ﻡﺒ ﺎرزاﺕﯽ”‬
‫ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺑ ﺎ هﻤﺮاه ﯽ او‪ ،‬ﻗﻄ ﺐ زادﻩ و ﺑﻨ ﯽﺻ ﺪر اﻧﺠ ﺎم ﻡ ﯽﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻳ ﻚ ﺑ ﺎر آ ﻪ ﻡﻄﺒﻮﻋ ﺎت داﺧ ﻞ‬
‫آﺸﻮر از اﺑﺮاهﻴﻢ ﻳﺰدﯼ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﺶ در ﺑ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ رﺳ ﺎﻧﺪن ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺻ ﺤﺒﺘﯽ‬
‫ﺑﻜﻨﺪ و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺑﮕﻮﻳﺪ در چﻪ راﺑﻄﻪاﯼ در ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪ ١٣٥٧‬ﺁﻧﻘ ﺪر ﺳ ﺮﻳﻊ ﺧ ﻮدش را از اﻳ ﺎﻻت ﻡﺘﺤ ﺪﻩﯼ‬
‫اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق رﺳ ﺎﻧﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺑ ﺎ زرﻧﮕ ﯽ وﻳ ﮋﻩﯼ ﺧ ﻮدش ﻓﺮﻡ ﻮدﻩ ﺑ ﻮد‪» :‬ﻡ ﻦ هﻨ ﻮز ﺑﺎزﻧﺸ ﺴﺘﻪﯼ‬
‫‪٢٢‬‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽ ﻧﺸﺪﻩام آﻪ در اﻳﻦ زﻡﻴﻨﻪهﺎ ﺳﺨﻨﯽ ﺑﮕﻮﻳﻢ!!«‬
‫اﻡ ﺎ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﻡﺤ ﺼﻠﻴﻦ و داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ در اروﭘ ﺎ و اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ﺕ ﺎ ﺳﺮﻓ ﺼﻞ‬
‫اﻧﻘﻼب ﻧﻴﺰ راﺑﻄﻪﯼ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺡﻔﻆ آ ﺮد‪ .‬ﺁﺧ ﺮﻳﻦ اﻃﻼﻋﻴ ﻪه ﺎﯼ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن در‬
‫راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ اﺧ ﺮاج ﺧﻤﻴﻨ ﯽ از آ ﺸﻮر ﻋ ﺮاق‪ ،‬ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ دوﻟ ﺖ آﻮﻳ ﺖ ﺑ ﺎ اﻗﺎﻡ ﺖ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در آﻮﻳ ﺖ و‬
‫ﺑﺴﻴﺎرﯼ دﻳﮕﺮ از وﻗﺎﻳﻊ وﻳﮋﻩﯼ اﻳﻦ دوران در ﺡﻤﺎﻳﺖ ﻡ ﺸﺨﺺ از ﺷ ﺨﺺ ﺳ ﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺑ ﻮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪﯼ ﺡﻤﻴﺪ ﺷﻮآﺖ‪ ،‬اﻳﻦ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن آﻤ ﯽ ﭘ ﻴﺶ از اﻧﻘ ﻼب هﻤﭽ ﻮن ﺑﺮﻓ ﯽ ﺁب ﺷ ﺪ و‬
‫از ﺑﻴﻦ رﻓﺖ‪ .‬ﺁﻳﺎ ﻋﻠﺖ ﺁب ﺷﺪن و از ﺑﻴﻦ رﻓ ﺘﻦ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن اﻳ ﻦ ﻧﺒ ﻮد آ ﻪ وﻇﻴﻔ ﻪاش را آ ﻪ اﻧ ﺪاﺧﺘﻦ‬
‫ﻡﻠﺖ اﻳﺮان ﺑﻪ دام ارﺕﺠﺎع و ﺕﺮورﻳﺴﻢ دوﻟﺘﯽ ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ و از ﺁن راﻩ ﺑ ﻪ ﺁﺕ ﺶ آ ﺸﺎﻧﺪن ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﺟﻬﺎن ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮد؟!!!‬
‫»آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﻋﻠﻴ ﺮﻏﻢ هﻤ ﻪﯼ آﻮﺷ ﺶه ﺎﯼ ﺑ ﯽ ﭘﺎﻳ ﺎﻧﺶ در راﻩ ره ﺎﻳﯽ و ﻧﺠ ﺎت ﺟ ﺎن‬
‫زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳﯽ و ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ دﻳﻜﺘﺎﺕﻮرﯼ و اﺳ ﺘﺒﺪاد ]آ ﺬا[ رﻓﺘ ﻪ رﻓﺘ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ راﻩ چﻴﺮﮔ ﯽ ﺑ ﺮ ﻡﻌ ﻀﻼت‬
‫ﺑﻐﺮﻧﺞ و ﭘﻴﭽﻴﺪﻩﯼ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را در ﺕﻜﻴﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﺳﺦهﺎﯼ ﺻﺮﻳﺢ و ﺁﺳ ﺎن ]![ ﺟ ﺴﺘﺠﻮ آ ﺮد؛ ﮔﺮاﻳ ﺸﯽ آ ﻪ‬
‫ﺑﺎ ﺕﻜﻴﻪﯼ ﻳﻚ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﺑﺮ ﮔﺬار اﻧﻘﻼﺑﯽ‪ ،‬هﺮ ﺕﺤﻮل ﺕﺪرﻳﺠﯽ را ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﻡﺮدود ]ﻡﯽ[ﺷﻤﺮد و ﺑﻪ ﭘ ﺬﻳﺮش‬
‫‪٢٣‬‬
‫ﺕﺼﻮﻳﺮﯼ ﺳﺎدﻩاﻧﮕﺎراﻧﻪ از ﺧﻠﻖ و ﺿﺪ ﺧﻠﻖ و اﻧﻘﻼب و ﺿﺪ اﻧﻘﻼب روﯼ ﺁورد‪«.‬‬
‫و ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﺡﻤﻴ ﺪ ﺷ ﻮآﺖ‪» :‬ﺳ ﺎزﻡﺎﻧﯽ ]آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن[ آ ﻪ روزﯼ ﺷ ﻌﺎر اﺟ ﺮاﯼ‬
‫اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﺁزاد‪ ،‬رﻋﺎﻳﺖ ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ و ﺁزادﯼ زﻧﺎن را ﺑﺮ ﭘﺮچﻢ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬از ﺳﺘﻴﺰ ﺑ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫‪٢٤‬‬
‫ﺧﻮدآﺎﻡﻪﯼ ﺷﺎﻩ‪ ،‬ﺑﻪ “ﻧﻘﺪ دﻡﻮآﺮاﺳﯽ” رﺳﻴﺪ…«‬
‫ﺕﻤﺎم اﻳﻦ واﭘﺴﮕﺮاﻳﯽهﺎ ﺕﻨﻬﺎﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴ ﻞ ﺑ ﻮد آ ﻪ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن‪ ،‬ﺑ ﺮﺧﻼف ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ داغ و‬
‫ﻡﻨﺤﺮفآﻨﻨﺪﻩاش‪ ،‬در ﻋﻤﻞ از هﻤﺎن ﺁﻏﺎز ﺷﻜﻞﮔﻴﺮﯼ ﺑﺎ ﺳﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ در زد و ﺑﻨﺪ ﺑﻮد‪ .‬راﺳ ﺘﯽ‬
‫‪ ٢١‬ـ اﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﺑﻨﯽ ﺻﺪر‪ ،‬ﻧﻘﻞ از آﺘﺎب “ﺧﻴﺎﻧﺖ ﺑﻪ اﻡﻴﺪ”‪ ،‬چﺎپ ﭘﺎرﻳﺲ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٦١‬ﺻﺺ ‪ ٣٢٥‬ﺕﺎ ‪ ،٣٣٠‬هﻤﭽﻨﻴﻦ‬
‫ﻡﻬﺪﯼ ﺑﺎزرﮔﺎن “اﻧﻘﻼب اﻳﺮان در دو ﺡﺮآﺖ”‪ ،‬در ﻡﻮرد اﺑﺮاهﻴﻢ ﻳﺰدﯼ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از هﻔﺘﻪ ﻧﺎﻡﻪﯼ ﻧﻬﻀﺖ‪ ،‬چﺎپ ﭘﺎرﻳﺲ‪٦ ،‬‬
‫اﺳﻔﻨﺪﻡﺎﻩ ‪ ،١٣٦٣‬ﻧﻘﻞ از ﺟﻨﺎﻳﺖ و ﻡﻜﺎﻓﺎت‪ ،‬ﺷﺠﺎعاﻟﺪﻳﻦ ﺷﻔﺎء ﺻﺺ ‪٩٩‬ﺕﺎ ‪١٠٠‬‬
‫‪ ٢٢‬ـ ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻡﻀﻤﻮن‬
‫‪ ٢٣‬ـ آﺘﺎب دو ﺟﻠﺪﯼ ﺕﺎرﻳﺦ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻟﻪﯼ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﺤﺼﻠﻴﻦ و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧﯽ ص ‪٢٣‬‬
‫‪ ٢٤‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٢١‬‬

‫چ ﺮا؟ چ ﺮا ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ “اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت ﺁزاد‪ ،‬رﻋﺎﻳ ﺖ ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ و ﺁزادﯼ زﻧ ﺎن” آ ﻪ از “ﺁﻏ ﺎز ﺑ ﺮ ﭘ ﺮچﻢ‬
‫ﻡﺒ ﺎرزﻳﻦ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﺟﻬ ﺎﻧﯽ” ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪“ ،‬ﺑ ﺎ ﻧﻘ ﺪ دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ” و اﻟﺰاﻡ ﺎ ﺑ ﻪ ﻧﻔ ﯽ ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ‬
‫ﭘﻴﺸﻴﻦ‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﺁزاد‪ ،‬رﻋﺎﻳﺖ ﺡﻘﻮق ﺑ ﺸﺮ و ﺁزادﯼ زﻧ ﺎن اﻧﺠﺎﻡﻴ ﺪ و چﮕﻮﻧ ﻪ اﻳ ﻦ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن‬
‫ﭘﺮاﻓﺘﺨﺎر ]![ ﺑﻪ هﻤﺪﺳ ﺘﯽ و هﻤﻴ ﺎرﯼ و هﻤﭙ ﺎﻳﯽ و هﻤﻜ ﺎرﯼ ﺑ ﺮاﯼ ﺡ ﺎآﻢ آ ﺮدن ﻡﺮﺕﺠ ﻊﺕ ﺮﻳﻦ ﻡﺮﺕﺠ ﻊ‬
‫ﺕﺎرﻳﺦ ﻳﻌﻨﯽ ﺳﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺿﺪ دﻡﻮآﺮاﺳﯽ‪ ،‬ﺿﺪ ﺁزادﯼ زﻧ ﺎن و ﺿ ﺪ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن روﯼ ﺁورد و‬
‫چﺮا در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﺮﭘ ﺎ آﻨﻨ ﺪﻩﯼ ﻓﺠﻴ ﻊﺕ ﺮﻳﻦ دﻳﻜﺘ ﺎﺕﻮرﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺷ ﺪ!؟ چ ﻪ چﻴ ﺰ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ داﻧ ﺸﺠﻮ را آ ﻪ‬
‫دوﻟﺖهﺎﯼ وﻗﺖ ﺑﺎ ﭘﻮل و ارز ﻡﻠﺖ ﺑﻪ ﺧﺎرج ﻡ ﯽﻓﺮﺳ ﺘﺎدﻧﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ و ﮔ ﺬار ﺑ ﻪ ﻡ ﺪﻧﻴﺖ و‬
‫ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ‪ ،‬ﻡﺘﺨﺼﺺ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ هﻤﺮاهﯽهﺎ و هﻤﻴﺎرﯼهﺎ واﻡﯽداﺷﺖ؟ ﺷ ﻌﺎرهﺎ را ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑ ﺎور آ ﺮد‪،‬‬
‫ﻳ ﺎ دم ﺧ ﺮوس را؟! درﺳ ﺖ اﺳ ﺖ‪ ،‬آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﻡﺤ ﺼﻠﻴﻦ و داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ »ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ‬
‫‪٢٥‬‬
‫ﻡﺤﺘﻮم ﺧﻮد را در ﺑﻴﺮاهﻪﯼ دﻳﻜﺘﺎﺕﻮرﯼ ﺑﺎز ﻳﺎﻓﺖ« و »از ﻡﺪاﻓﻌﺎن اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻡﯽ ﺷﺪ‪«.‬‬
‫»دوﻡ ﻴﻦ ﻡﻼﻗ ﺎت ﻧﻤﺎﻳﻨ ﺪﮔﺎن آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن ﺑ ﺎ ﺁﻳ ﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در ﺷ ﻬﺮﻳﻮرﻡﺎﻩ ‪ ١٣٤٨‬اﻧﺠ ﺎم‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﻡﺤﻤ ﻮد رﻓﻴ ﻊ دﺑﻴ ﺮ ﻡ ﺎﻟﯽ و ﻡﺠﻴ ﺪ زرﺑﺨ ﺶ دﺑﻴ ﺮ ﺕ ﺸﻜﻴﻼت آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮن… در ﻧﺠ ﻒ ﺑ ﺎ ﺁﻳ ﺖاﷲ‬
‫‪٢٦‬‬
‫ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻡﻼﻗﺎت آﺮدﻧﺪ…«‬
‫از ﻋﻘﺐ ﻡﺎﻧﺪﮔﯽهﺎ و آﺞ ﻓﻬﻤﯽ اﻳﻦ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮﻧﯽهﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪهﺎﯼ ﺑﺴﻴﺎرﯼ در دﺳﺖ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از اﻳ ﻦ آ ﺞ ﻓﻬﻤ ﯽه ﺎ را ﻡ ﯽﺕ ﻮان از ﻧﻮﺷ ﺘﻪه ﺎ‪ ،‬ﺧ ﺎﻃﺮات و ﻡﻘ ﺎﻻت هﻤ ﻴﻦ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮﻧﯽه ﺎ‬
‫دﺳﺖ چﻴﻦ آﺮد‪.‬‬
‫ﻡﻬﺪﯼ ﺑﺎزرﮔﺎن اﺳﺘﺎد داﻧﺸﻜﺪﻩﯼ ﻓﻨﯽ داﻧ ﺸﮕﺎﻩ ﺕﻬ ﺮان‪ ،‬دآﺘ ﺮ ﻡﻬﻨ ﺪس ﺕﺮﻡﻮدﻳﻨﺎﻡﻴ ﻚ‪ ،‬رﺉ ﻴﺲ‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﻬﻨﺪﺳﻴﻦ‪ ،‬رﺉﻴﺲ اﻧﺠﻤﻦ “ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ” در اﻳﺮان‪ ،‬رﺉﻴﺲ “ﻧﻬﻀﺖ ﺁزادﯼ” در اﻳ ﺮان‬
‫و اﻟﺒﺘﻪ ﻧﺨﺴﺖ وزﻳﺮ ﻡﻮﻗﺖ دوﻟﺖ ﺑﺨﺖ ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ اﻋ ﺪام ﺑ ﺪون ﻡﺤﺎآﻤ ﻪﯼ زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽ اواﻳﻞ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ چﻨﻴﻦ ﺕﺌﻮرﯼاﯼ دارد‪:‬‬
‫»ﺑﻬﺎﻧﻪﯼ ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت ﻏﺮﺑﯽ اﻋﺪام دادﮔﺎﻩهﺎﯼ اﻧﻘﻼب اﺳ ﺖ و ﺁﻧﭽ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺎ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﻗﺎﺑ ﻞ‬
‫درك ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬اﻳﻦ اﺡﺴﺎﺳﺎت و ﻃﺮﻓﺪارﯼ اﺳﺖ آﻪ ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت ﻏﺮﺑ ﯽ ﺑ ﻪ ﺳ ﻮد “ﺧﺎﺉﻨ ﺎن و ﺧﻴﺎﻧﺘﻜ ﺎران”‬
‫آﺸﻮرﻡﺎن ﻧﺸﺎن ﻡﯽدهﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﺉﻨﺎن و ﺟﺎﻧﻴﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﺎ ﺟﺎﺑﺮاﻧﻪﺕﺮﻳﻦ و وﺡﺸﻴﺎﻧﻪﺕﺮﻳﻦ ﺻﻮرت ‪ ٢٥‬ﺳ ﺎل ﻳ ﺎ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮ اﻳﻦ آﺸﻮر ﺡﻜﻮﻡﺖ آﺮدﻧﺪ و در ﻋﻴﻦ ﺡﺎل اﮔﺮ ﺷﻤﺎ اﻋﺪامهﺎﯼ دادﮔﺎﻩهﺎﯼ اﻧﻘ ﻼب را آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫‪ ٦٠‬ﻧﻔﺮ هﻢ ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺕﻌﺪاد ﺑﻴﺶ از ﺻﺪهﺰار ﻧﻔ ﺮﯼ آ ﻪ ﻃ ﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺷ ﺎﻩ آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﻧﺪ و ﺷ ﻜﻨﺠﻪ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻡﻘﺎﻳﺴﻪ آﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺕﻮﺟﻴﻪ رﻓﺘﺎر ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت ﻏﺮﺑﯽ ﻡﺸﻜﻞﺕﺮ ﻡﻴﺸﻮد‪ .‬ﻡﻠﺘﯽ آﻪ آﺸﺘﻪ دادﻩ‪ ،‬زﺧﻤﯽ دادﻩ‬
‫و ﻏ ﺎرت ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﺡﺎﺿ ﺮ ﻧﻴ ﺴﺖ ﺑ ﻪ ﻡﺤ ﺾ رﻓ ﺘﻦ ﺷ ﺎﻩ و ﺳ ﺮﻧﮕﻮن ﺷ ﺪن رژﻳﻤ ﺶ ﺁرام ﮔﻴ ﺮد‪ .‬اﻳ ﻦ‬
‫روﺡﻴﻪﯼ ﻡﻠﯽ ﺕﻮﻗﻊ دارد هﺮ چﻪ زودﺕﺮ ﺑﻪ ﭘﺎآﺴﺎزﯼ ﻡﺤﻴﻂ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ ﺑﭙ ﺮدازد‪ ،‬ﺡ ﺎﻻ ﻡ ﯽﺧﻮاه ﺪ اﻳ ﻦ‬
‫‪٢٧‬‬
‫آﺎرﺳﺮﻳﻊ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد‪«.‬‬
‫دآﺘ ﺮ ﻡﻨ ﻮچﻬﺮ ﺙﺎﺑﺘﻴ ﺎن از ﻡﺒ ﺎرزﻳﻦ و ﻓﻌ ﺎﻟﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ ‪ ٢٥‬ﺳ ﺎﻟﻪﯼ ﭘ ﺲ از‬
‫آﻮدﺕﺎﯼ ‪ ٢٨‬ﻡﺮداد ‪ ١٣٣٢‬و از ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران ﺑﻨﺎم آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن ﺟﻬﺎﻧﯽ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ در اروﭘ ﺎ و‬
‫اﻡﺮﻳﻜﺎ در ﻧﻘﺪﯼ آﻪ ﺑﺮ آﺘﺎﺑﯽ در ﺑﺎرﻩﯼ ﺟﻨﺒﺶ چﭗ اﻳﺮان در اﻳﻦ ﺳﺎلهﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬از دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎﯼ‬
‫ﺧﻮدش و اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ روﺷﻨﻔﻜﺮان در ﺁن ﺳﺎلهﺎ رواﻳﺘﯽ دارد آﻪ هﻢ ﺧﻮاﻧﺪﻧﯽ اﺳﺖ و هﻢ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪﻧﯽ‪:‬‬
‫ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬ﻡﺜﻼ ﺧﻮب ﺑﻪ ﻳﺎد دارم در ﺳﺎل ‪] ١٩٦٨‬ﻡﻴﻼدﯼ[ دآﺘﺮ ﻡﻬﺪﯼ ﺑﻬﺎر ﺑﺮاﯼ چﻨ ﺪ‬
‫ﻡ ﺎهﯽ در ﻟﻨ ﺪن ﺑ ﻮد و ﮔ ﺎﻩ ﺕ ﺎ ﭘﺎﺳ ﯽ از ﻧﻴﻤ ﻪ ﺷ ﺐ در ﻡ ﺼﺎﺡﺒﺖ ﺁﻡﻮزﻧ ﺪﻩﯼ او ﻡ ﯽﻡﺎﻧ ﺪم‪ .‬وﯼ آ ﻪ‬
‫‪ ٢٥‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ ٢٦‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪ ٣٠٩‬ﺕﺎ ‪٣١٠‬‬
‫‪ ٢٧‬ـ آﻴﻬﺎن ﺕﻬﺮان‪ ،‬اردﻳﺒﻬﺸﺖ ‪ ،١٣٥٨‬در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎرﯼ آﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺎزرﮔﺎن را در ﺑﺎرﻩﯼ ﻡﻮﺿﻊ ﻏﻴﺮ دوﺳﺘﺎﻧﻪﯼ‬
‫ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت ﻏﺮﺑﯽ ﭘﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮد!‬

‫‪٢٢‬‬

‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩﯼ آﺘﺎب “ﻡﻴﺮاث ﺧﻮار اﺳﺘﻌﻤﺎر” اﺳ ﺖ‪ ،‬و ﺑ ﺎ ﻧﻮﺷ ﺘﻦ و چ ﺎپ ﺁن در اﻳ ﺮا ِن ﺁن زﻡ ﺎن ﺧ ﺪﻡﺖ‬
‫ﺑﺰرﮔ ﯽ در ﺑ ﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ و ﺷ ﻮراﻧﺪن ﻧ ﺴﻞ ﺟ ﻮان آ ﺮد‪ ،‬ﺑﺎره ﺎ ﺿ ﻤﻦ ﮔﻔ ﺖ و ﮔ ﻮ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻧﮕﺎرﻧ ﺪﻩ‬
‫ﻡﯽﮔﻔﺖ‪ :‬دآﺘﺮ ﻡﻮاﻇﺐ ﺑﺎش! اﻻن ﺑﺴﺎط ﻡﺬهﺐ و ﻡﺴﺠﺪ و ﻡﺤ ﺮاب دوﺑ ﺎرﻩ در اﻳ ﺮان روﻧ ﻖ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‪.‬‬
‫ﺧﻴﺎل ﻧﻜﻦ اﮔﺮ ﺷﺎﻩ ﺑﺮود دﻡﻮآﺮاتهﺎ و چﭙﯽهﺎﻳﯽ از ﻗﻤﺎش ﺷﻤﺎ ﺳﺮ آﺎر ﻡﯽﺁﻳﻨﺪ‪ .‬هﻴﭻ ﺑﻌﻴﺪ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ‬
‫اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﺖهﺎ و ﺑﺎﻻﺧﺺ اﻧﮕﻠﻴﺴﯽهﺎ‪ ،‬دوﺳﺘﺎن ﻗ ﺪﻳﻤﯽﺷ ﺎن در اﻳ ﺮان‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ ﺁﺧﻮﻧ ﺪهﺎ را دوﺑ ﺎرﻩ ﻋﻠ ﻢ‬
‫آﻨﻨﺪ!! اﮔﺮ اﻳﻦهﺎ دوﺑﺎرﻩ ﺑﺮ ﮔﺮدﻩﯼ ﻡﺮدم ﺳﻮار ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬دﻡﺎر از روزﮔﺎر ﺷﻤﺎ چﭙﯽهﺎ در ﻡﯽﺁورﻧ ﺪ و‬
‫هﺮ چﻪ از اﻧﻘﻼب ﻡﺸﺮوﻃﻪ رﺷﺘﻪاﻳﻢ‪ ،‬ﭘﻨﺒﻪ ﺧﻮاهﻨﺪ آﺮد‪.‬‬
‫»ﻡﻦ از اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن او در ﺷﮕﻔﺖ ﻡﯽﺷﺪم و ﻡﯽﮔﻔﺘﻢ‪ :‬دآﺘﺮ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺁﺧﻮﻧ ﺪ و ﻡﻼﻳ ﯽ آ ﻪ ﺷ ﻤﺎ‬
‫اﻳ ﻦ ﻗ ﺪر از ﺁنه ﺎ واهﻤ ﻪ دارﻳ ﺪ‪ ،‬آﺠ ﺎ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻡ ﺎ ﺁنه ﺎ را ﻧﻤ ﯽﺑﻴﻨ ﻴﻢ؟ ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﻡﻴﻜ ﺮب را ه ﻢ‬
‫ﻧﻤﯽﺷﻮد دﻳﺪ‪ .‬واﻧﮕﻬﯽ اﻳ ﻦه ﺎ در اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ آﻤ ﻚ هﻤ ﻴﻦ رژﻳ ﻢ اﻋﻠﻴﺤ ﻀﺮت آ ﻪ از چ ﭗ و دﻡ ﻮآﺮات‬
‫ﻡﯽﺕﺮﺳﺪ‪ ،‬هﺮ روز ﺑﺮ ﻡﺴﺠﺪ و ﻡﻨﺒﺮﺷﺎن اﻓﺰودﻩ ﻡﯽﺷﻮد و چﻨﺎن ﺷﺒﻜﻪﯼ ﺕﺒﻠﻴﻐ ﺎﺕﯽ و دﺳ ﺘﻚ و دﻧﺒﻜ ﯽ‬
‫‪٢٨‬‬
‫دارﻧﺪ آﻪ هﻴﭻ ﺡﺰب و ﮔﺮوهﯽ ﻧﺪارد‪ .‬ﺧﻮد ﺷﺎﻩ هﻢ ]چﻨﻴﻦ دﺳﺖ و دﻧﺒﻜﯽ ﺑﺮاﯼ ﺕﺒﻠﻴﻐﺎﺕﺶ[ ﻧﺪارد‪«.‬‬
‫ﺑﻌ ﺪ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬دآﺘ ﺮ ﺑﻬ ﺎر ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻡ ﯽآ ﺮد آ ﻪ ﺑﻴﺎﺉﻴ ﺪ ﺷ ﻤﺎ آﻨﻔﺪراﺳ ﻴﻮﻧﯽه ﺎ ﻧﺎﻡ ﻪاﯼ ﺑ ﺎ‬
‫ﺻﻼﺡﺪﻳﺪ ﻡﻦ ﺑﺮاﯼ ﺷﺎﻩ ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ و ﺑﮕﻮﻳﻴﺪ ﺑﺎ ﺁﻧﭽﻪ در رژﻳﻢ او ﺳ ﻴﻤﺎﯼ ﻡﺘﺮﻗ ﯽ دارد‪ ،‬ﻡﻮاﻓﻘﻴ ﺪ و ﺑ ﺮاﯼ‬
‫اﻳﻦ آﻪ آﺎرهﺎ ﻋﻤﻖ ﭘﻴﺪا آﻨﺪ و درﺳﺖ ﺟﺎ ﺑﻴﻔﺘ ﺪ‪ ،‬ﺡﺎﺿ ﺮﻳﺪ هﻤﻜ ﺎرﯼ آﻨﻴ ﺪ‪ .‬ﻡ ﺜﻼ در ﻡ ﻮرد اﺻ ﻼﺡﺎت‬
‫‪٢٩‬‬
‫ارﺿﯽ‪ ،‬ﺡﻘﻮق زﻧﺎن و ﺧﺎﻧﻮادﻩ‪ ،‬ﮔﺴﺘﺮش ﺳﻮاد ﺁﻡﻮزﯼ‪ ،‬ﺻﻨﻌﺘﯽ آﺮدن آﺸﻮر و ﻏﻴﺮﻩ‪«.‬‬
‫ﺙﺎﺑﺘﻴﺎن ﭘﺲ از رواﻳﺖ اﻳﻦ ﮔﻔﺖوﮔﻮهﺎ ﺑﺎ ﺕﺎﺳﻒ اداﻡﻪ ﻡﯽدهﺪ‪» :‬ﻡ ﻦ ﺑﺎﻳ ﺪ اﻗ ﺮار آ ﻨﻢ آ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫هﻤ ﻪﯼ ارادت و ﺑ ﺎورﯼ آ ﻪ ﺑ ﻪ دآﺘ ﺮ ﺑﻬ ﺎر داﺷ ﺘﻢ و ﻡ ﯽداﻧ ﺴﺘﻢ او ﺑ ﻪ رواﻳﺘ ﯽ ﻡﺪرﺳ ﻪﯼ آ ﺎدرﯼ‬
‫آﻤﻮﻧﻴﺴﺖهﺎ را در ﻓﺮاﻧﺴﻪ هﻤﺠﻮار ﻡﻮرﻳﺲ ﺕﻮرز دﻳﺪﻩ اﺳﺖ و ﮔﺰاﻓﻪ ﮔﻮ ﻧﻴﺴﺖ ]اﻡﺎ[ هﺮﮔﺰ ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد‬
‫او را ﺟﺪﯼ ﻧﮕﺮﻓﺘﻢ و ﺡﺘﺎ ﺑﺎ دﻳﮕﺮان هﻢ در ﻡﻴﺎن ﻧﮕﺬاﺷﺘﻢ؛ چ ﻮن ﻡ ﺎ ﺁن زﻡ ﺎن از رﻓ ﺮم ﻡﺜ ﻞ ﺟ ﻦ از‬
‫ﺑ ﺴﻢاﷲ ﻡ ﯽﺕﺮﺳ ﻴﺪﻳﻢ؛ ﺡﺘ ﺎ واژﻩﯼ رﻓﺮﻡﻴ ﺴﺖ را ﺑ ﺮاﯼ ﺕﺤﻘﻴ ﺮ ﻳ ﺎ ﺑﺮچ ﺴﺐ زدن ﺑ ﻪ ﺡﺮﻳﻔ ﺎن ﺑ ﻪ آ ﺎر‬
‫ﻡﯽﺑﺮدﻳﻢ و ﺟﻮ ﻃﻮرﯼ ﺑﻮد آ ﻪ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ آ ﺴﺎن ﻓﻜ ﺮ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ ﺕﻨﻬ ﺎ چ ﺎرﻩﯼ رﺳ ﺘﮕﺎرﯼ آ ﺸﻮر اﻧﻘ ﻼب‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﺕﺒﺎهﯽ و چﺮك را ﻡﯽزداﻳﺪ و ﻧﻴﻜﯽ و ﭘﺎآﯽ ﺑﻪ ارﻡﻐﺎن ﻡﯽ ﺁورد‪ .‬هﻤﮕﺎن ﻡﯽﮔﻔﺘﻨ ﺪ درﻡ ﺎن و‬
‫‪٣٠‬‬
‫چﺎرﻩ ﺳﺎزﯼ ﻗﺮنهﺎ ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﮔﯽ را ﺑﺎ چﻨﺪ رﻓﺮم دم و ﮔﻮش ﺑﺮﻳﺪﻩ ﻡﻌﺎﻡﻠﻪ ﻧﻤﯽآﻨﻴﻢ!!«‬
‫دآﺘﺮ ﻏﻼﻡﺤﺴﻴﻦ ﺳﺎﻋﺪﯼ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻡﻪ ﻧﻮﻳﺲ ﻓﻘﻴ ﺪ اﻳﺮاﻧ ﯽ داﺳ ﺘﺎن دﻳ ﺪارش ﺑ ﺎ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ را اﻳ ﻦ‬
‫ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎزﮔﻮ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»)وﻗﺘﯽ ﺁﻗﺎﯼ ﺧﻤﻴﻨﯽ وارد اﻳﺮان ﺷ ﺪ‪ ،‬آ ﺎﻧﻮن ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﮔﺎن اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ دﻳ ﺪن اﻳ ﺸﺎن رﻓ ﺖ آ ﻪ‬
‫راﺟﻊ ﺑﻪ ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت و اﻳﻦ ﻡﺴﺎﺉﻞ ﺻﺤﺒﺖ ﺑﻜﻨﻨﺪ‪ .‬ﻡﻦ هﻢ ﺟﺰو ﺁن هﻴﺌﺖ رﻓﺘﻢ( ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻡ ﻦ ﺧﻴﻠ ﯽ آ ﺎر‬
‫ﺧﻮﺑﯽ آﺮدﻳﻢ آﻪ رﻓﺘﻴﻢ‪ .‬ﻏﻮل را وﻗﺘﯽ آﻪ از چﺎﻩ در ﻡﯽﺁﻳﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﻧﺒﻴﻨﯽ و راﺟ ﻊ ﺑ ﻪ ﺁن ﺡ ﺮف ﺑﺰﻧ ﯽ‪،‬‬
‫ﻓﺎﻳﺪﻩ ﻧﺪارد… دﻳﺪن ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﺮاﯼ ﻡﻦ ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮد‪ .‬ﻗﻀﻴﻪ از اﻳﻦ ﻗﺮار ﺑﻮد آﻪ ﺳﺎﻧﺴﻮر و اﻳﻦهﺎ دوﺑ ﺎرﻩ‬
‫ﭘ ﺎ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد و آ ﺎﻧﻮن ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﮔﺎن ﺕ ﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓ ﺖ آ ﻪ اﻧ ﺪآﯽ ﺑ ﺮود و ﺑ ﻪ ﺧ ﻮد ﺡ ﻀﺮت ﺑﮕﻮﻳ ﺪ آ ﻪ‪:‬‬
‫“داﺉﯽ‪ ،‬ﻡﺎ هﺴﺘﻴﻢ هﺎ‪ ”.‬ﺁن وﻗﺖ ﻧﺸﺴﺘﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﻡﺘﻦ‪ .‬ﻳﻚ ﻋﺪﻩ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ و اﻳﻦهﺎ و ﻓ ﻼن‪ .‬ﮔﻔﺘ ﻴﻢ‬
‫ﻧﻪ‪ ،‬ﺑﺮوﻳﻢ و ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﻳﻴﻢ‪ ،‬اﻻن دﺳﺘﮕﺎﻩ دارد دﺳﺖ او ﻡﯽاﻓﺘﺪ‪ .‬ﻳﻚ ﻡﺘﻨﯽ ﺕﻬﻴﻪ ﺷﺪ آﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻡﻦ ﻡﺘﻦ‬
‫ﺧﻮﺑﯽ هﻢ ﺑﻮد… ﺑﻌﺪش ﺕﻠﻔﻦ زدﻧﺪ آﻪ ﺷﻤﺎ ﻡﯽﺕﻮاﻧﻴﺪ ﺑﻴﺎﻳﻴﺪ‪ ،‬ﺁﻗﺎ اﺻﻼ ﻡﻨﺘﻈﺮ ﺷﻤﺎﺳﺖ… ﻡ ﺜﻼ ﺳ ﻴﻤﻴﻦ‬
‫داﻧﺸﻮر ﺑﻮد‪ ،‬ﻡﻦ ﺑﻮدم‪ ،‬ﺳﻴﺎوش آﺴﺮاﻳﯽ ﺑﻮد‪ ،‬ﺟﻮاد ﻡﺠﺎﺑﯽ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺎﻗﺮ ﭘﺮهﺎم‪ ،‬ﺷﺎﻧﺰدﻩ‪/‬هﻔﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺑ ﻮدﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺟﻌﻔ ﺮ آ ﻮش ﺁﺑ ﺎدﯼ ﺑ ﻮد… ﻗ ﺮار ﺷ ﺪ ﻡ ﺘﻦ را ﺑ ﺎﻗﺮ ﭘﺮه ﺎم ﺑﺨﻮاﻧ ﺪ…ﺕﻨﻬ ﺎ زﻧ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻡ ﺎ ﺑ ﻮد ﺧ ﺎﻧﻢ‬
‫‪ ٢٨‬ـ ﺑﺎزهﻢ ﺡﺎﺷﻴﻪاﯼ ﺑﺮ “ﻧﮕﺎهﯽ از درون ﺑﻪ ﺟﻨﺒﺶ چﭗ اﻳﺮان” ﻓﺼﻞ آﺘﺎب‪ ،‬ﺑﻬﺎر ‪ ،١٣٦٩‬ﺑﺮگ ‪٦٦‬‬
‫‪ ٢٩‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ ٣٠‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٢٣‬‬

‫]ﺳﻴﻤﻴﻦ[ داﻧﺸﻮر ﺑﻮد‪ .‬اﻳﺸﺎن ﻳﻚ روﺳ ﺮﯼ داﺷ ﺘﻨﺪ و اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﺦ ه ﯽ ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ روﺳ ﺮﯼ را ﻳ ﻚ‬
‫آﻤﯽ ﺑﻜﺶ ﺑﺎﻻ ﻡ ﺜﻼ ﺻ ﻮرﺕﺘﺎن را ﺑﭙﻮﺷ ﺎﻧﺪ… اوﻟ ﻴﻦ ﺁدﻡ ﯽ آ ﻪ دوﻳ ﺪ و دو زاﻧ ﻮ ﻧﺴ ﺸﺖ ﺟﻠ ﻮ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‬
‫]ﺳﻴﺎوش[ آﺴﺮاﻳﯽ ﺑﻮد… ﺁﻗﺎ ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﺑ ﺴﻢاﷲ… ﻡ ﻦ ﻡﺘ ﺸﻜﺮم… اﻳ ﻦ اﻧﻘ ﻼب ﻓﺎﻳ ﺪﻩاش اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡ ﺎ‬
‫ﻃﻠﺒﻪهﺎ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن و اﻳﻦهﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪﻳﻢ… ﺁﺧﺮش هﻢ ﮔﻔﺖ آﻪ‪“ :‬و ﺷ ﻤﺎ ﻡﺠﺒﻮرﻳ ﺪ ﻓﻘ ﻂ راﺟ ﻊ‬
‫ﺑﻪ اﺳﻼم ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‪ .‬اﺳﻼم ﻡﻬﻢ اﺳﺖ‪ .‬ﺁن چﻴﺰﯼ آ ﻪ ﻡﻬ ﻢ اﺳ ﺖ اﺳ ﻼم اﺳ ﺖ‪ .‬از ﺡ ﺎﻻ ﺑ ﻪ ﺑﻌ ﺪ راﺟ ﻊ ﺑ ﻪ‬
‫اﺳﻼم…” ﻳﻌﻨﯽ ﻡﺎ را ﺳﻨﮓ روﯼ ﻳﺦ آﺮد‪ .‬ﺧﻴﻠﯽ راﺡﺖ‪ .‬ﻡﺎ رﻓﺘﻪ ﺑ ﻮدﻳﻢ ﺑﮕ ﻮﻳﻴﻢ آ ﻪ ﺳﺎﻧ ﺴﻮر ﻧﺒﺎﺷ ﺪ‪،‬‬
‫اﺻﻼ ﺑﺮاﯼ ﻡ ﺎ ﺕﻜﻠﻴ ﻒ روﺷ ﻦ آ ﺮد… ﺧ ﺎﻧﻢ ﺳ ﻴﻤﻴﻦ ]داﻧ ﺸﻮر[ ﺑ ﻪ ﺁﻳ ﺖاﷲ ﻳ ﻚ ﺟ ﻮر ﺷ ﻴﻔﺘﮕﯽ داﺷ ﺖ‪.‬‬
‫]ﺳﻴﻤﻴﻦ داﻧﺸﻮر هﻤﺴﺮ ﺟﻼل ﺁل اﺡﻤﺪ ﺑﻮد[ ﺑﻌ ﺪ ﮔﻔ ﺖ‪“ :‬ﺁﻗ ﺎ اﺟ ﺎزﻩ ﺑﺪهﻴ ﺪ دﺳ ﺘﺘﺎن را ﺑﺒﻮﺳ ﻢ‪ ”.‬ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‬
‫ﮔﻔﺖ‪“ :‬ﺡﺎﻻ چﻪ ﻓﺎﻳﺪﻩ دارد‪ ،‬ﻧﺒﻮﺳﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺮﻧﺪ‪ …”.‬ﺑﺮاﯼ ﻡ ﻦ ﺧﻴﻠ ﯽ ﺟﺎﻟ ﺐ ﺑ ﻮد ﺁن ﺡﺎﻟ ﺖ ﺷ ﻴﻔﺘﮕﯽ و اﻳ ﻦ‬
‫چﻴﺰهﺎ ]آﻪ[ در ﺑﻌﻀﯽهﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻡﻦ ﺧﻴﻠﯽ وﺡﺸﺘﻨﺎك ﻏﻤﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ از ﺁن آﻮچ ﻪاﯼ آ ﻪ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﻡﺎ را رد ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬روﯼ دﻳ ﻮار ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺑ ﻮد‪ “ :‬زﻳ ﺎرت ﻗﺒ ﻮل”‪ .‬آﺮوآﻮدﻳ ﻞ ﺁﻧﺠ ﺎ ﻧﺸ ﺴﺘﻪ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ‪“ :‬زﻳﺎرت ﻗﺒﻮل”‪ .‬ﻳﻚ چﻴﺰ ﻋﺠﻴﺐ و ﻏﺮﻳﺒﯽ ﺑﻮد آﻪ از ﺁن روز ﻡﻦ هﻴﭻ ﻳ ﺎدم ﻧﻤ ﯽرود‪ ،‬اﻳ ﻦ‬
‫اﺳ ﺖ آ ﻪ روﯼ دﻳ ﻮارﯼ آ ﻪ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺑ ﻮد و روﯼ ﻡﺎﺷ ﻴﻦه ﺎ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪“ :‬ﻗﻄﺒ ﯽ رﻓ ﺖ‪ ،‬ﻗﻄ ﺐ زادﻩ‬
‫‪٣١‬‬
‫ﺁﻡﺪ‪«…”.‬‬
‫ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ ﺟﺮﻳﺎنهﺎﯼ ازﺟﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﻓﺪاآﺎرﯼ ازﻃﻴﻒ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ و ﺳ ﺎزﻡﺎن‬
‫ﻓﺪاﺉﻴﺎن ﺧﻠﻖ‪ ،‬درﺳﺖ ﻡﺜﻞ “ﺧﺎﻟﻪزﻧﻚ”هﺎ ﻳﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﮕ ﻮﻳﻢ “ﻋﻤ ﻮﻡﺮدك”ه ﺎﯼ ﺑﻴ ﺴﻮادﯼ آ ﻪ در هﻤ ﻪ چﻴ ﺰ‬
‫چﺸﻢ و هﻤﭽﺸﻤﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬داﺳﺘﺎن “ﺙﺒﺎتﺷﻜﻨﯽ” و “اﻡﻨﻴ ﺖ ﺷ ﻜﻨﯽ” و ﺕﺮوره ﺎ و ﺑﻤ ﺐ ﮔ ﺰارﯼهﺎﺷ ﺎن‬
‫را ﺑﺮ اﺳﺎس “ﺡﺴﺎدت” ﺑﺮﻧﺎﻡﻪ رﻳﺰﯼ ﻡﯽآﺮدﻩاﻧﺪ!‬
‫»ﺑﻨﺎ ﺑﻮد ﻳﻚ اﻋﻼﻡﻴﻪﯼ ﻡﺸﺘﺮك از ﺟﺎﻧﺐ ﻓﺪاﻳﯽه ﺎ و ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﻡﻨﺘ ﺸﺮ ﺷ ﻮد‪ .‬ﻡ ﺎ ه ﻢ ﻟﻴ ﺴﺖ‬
‫اﻧﻔﺠﺎره ﺎ را ﻧﻮﺷ ﺘﻴﻢ‪ .‬ﻓ ﺪاﻳﯽه ﺎ دو ﺕ ﺎ از اﻧﻔﺠ ﺎرات ﻡ ﺎ را ﻧﻨﻮﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬اﻧﻔﺠ ﺎرات ﺧﻮدﺷ ﺎن را ه ﻢ ﺧﻴﻠ ﯽ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻏﺮاق آﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺧﻼﺻﻪ ﺧﻴﻠﯽ ﻡﺴﺎﻟﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﺎدم هﺴﺖ ﺳﻴﺪ ﻡﯽﮔﻔﺖ‪ :‬ﻡ ﺎ از اﻳ ﻦه ﺎ ]ﻓ ﺪاﻳﻴﺎن ﺧﻠ ﻖ[‬
‫‪٣٢‬‬
‫ﺧﻴﻠﯽ آﻠﻚ ﺧﻮردﻳﻢ…«‬
‫»ﺳﻴﺪ ]ﮔﻮﻳﺎ اﺳﻢ ﻡﺴﺘﻌﺎر ﺑﻬﺮام ﺁرام ﺳ ﻴﺪ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ[ از دﺳ ﺖ ﻡ ﺴﻌﻮد رﺟ ﻮﯼ ﺧﻴﻠ ﯽ ﮔﻠ ﻪ‬
‫داﺷ ﺖ و ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﻡ ﺎ در ﺑﻴ ﺮون رﺳ ﻴﺪﻳﻢ ﺑ ﻪ آ ﺎر اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ آ ﻪ ﺕ ﺎ ﻡ ﺪﺕﯽ ﻋﻤﻠﻴ ﺎت اﻧﺠ ﺎم ﻧ ﺪهﻴﻢ ﺕ ﺎ‬
‫ﻧﻴﺮوهﺎ ﺡﻔﻆ ﺑ ﺸﻮﻧﺪ و ﺟﻤ ﻊﺑﻨ ﺪﯼ آﻨ ﻴﻢ؛ اﻡ ﺎ او ]رﺟ ﻮﯼ[ از زﻧ ﺪان ﻧﺎﻡ ﻪاﯼ دادﻩ آ ﻪ‪ :‬چﻨ ﺪ ﺕ ﺎ ﻋﻤﻠﻴ ﺎت‬
‫‪٣٣‬‬
‫ﺑﻜﻨﻴﺪ آﻪ ﻡﻮﺿﻊ ﻡﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻡﺎرآﺴﻴﺴﺖهﺎ ﺑﺎﻻ ﺑﺮود!«‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ ﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻳﻚ ﻡﻠﺖ!!‬
‫ﺑﺎزهﻢ ﺑﺎزﮔﺮدﻳﻢ ﺑﻪ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ!‬
‫ﻋﻠﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ ﻧﻴ ﺰ در آﺘ ﺎب اﻡ ﺖ و اﻡ ﺎﻡﺘﺶ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬اﻡ ﺎم‪ ،‬در آﻨ ﺎر ﻗ ﺪرت اﺟﺮاﻳ ﯽ‬
‫ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ه ﻢﭘﻴﻤ ﺎن و ه ﻢﭘﻴﻮﻧ ﺪ ﺑ ﺎ دوﻟ ﺖ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﻧ ﻮﻋﯽ ه ﻢﺳ ﺎزﯼ ﺑ ﺎ ﺳﻴﺎﺳ ﺖ ﺡ ﺎآﻢ ﻧ ﺪارد‪ .‬او ـ ﺧ ﻮد ـ‬
‫ﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻡﺴﺘﻘﻴﻢ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺟﺎﻡﻌﻪ را داراﺳ ﺖ‪ .‬و رهﺒ ﺮﯼ ﻡ ﺴﺘﻘﻴ ِﻢ اﻗﺘ ﺼﺎد‪ ،‬ارﺕ ﺶ‪ ،‬ﻓﺮهﻨ ﮓ‪ ،‬ﺳﻴﺎﺳ ﺖ‬
‫ﺧﺎرﺟﯽ‪ ،‬و ادارﻩﯼ اﻡﻮر داﺧﻠﯽ ﺟﺎﻡﻌﻪ ﺑﺎ اوﺳ ﺖ؛ ﻳﻌﻨ ﯽ اﻡ ﺎم‪ ،‬ه ﻢ رﺉ ﻴﺲ دوﻟ ﺖ اﺳ ﺖ‪ ،‬و ه ﻢ رﺉ ﻴﺲ‬
‫‪٣٤‬‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ…«‬

‫‪ ٣١‬ـ ﻡﺠﻠﻪﯼ ﻡﻬﺮﮔﺎن‪ ،‬ﺳﺎل ﭘﻨﺠﻢ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١‬ﺑﻬﺎر ‪ ،١٣٧٥‬ص ‪ ٢٠٠‬ﺑﻪ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻧﻘﻞ از ﻧﺸﺮﻳﻪﯼ آﺎﻧﻮن ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن اﻳﺮان در‬
‫ﺕﺒﻌﻴﺪ‪ ،‬ﭘﺎرﻳﺲ‬
‫‪ ٣٢‬ـ ﺁﻧﻬﺎ آﻪ رﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺎﻃﺮات ﻟﻄﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤﯽ‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﺻﻤﺪﻳﻪ‪ ،‬ﺑﻬﺎر ‪ ،١٣٨٢‬ص ‪٣٥٢‬‬
‫‪ ٣٣‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪٣٩٣‬‬
‫‪ ٣٤‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ص‪ ،٥٩٢‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻡﻼﺡﻈﺎﺕﯽ در ﺕﺎرﻳﺦ اﻳﺮان‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻡﻴﺮﻓﻄﺮوس‪ ،‬ص ‪١٢٨‬‬

‫‪٢٤‬‬

‫ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ در ﺟﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬اﻓ ﺮاد ﻳ ﻚ اﻡ ﺖ ـ از ه ﺮ رﻧ ﮓ و ﺧ ﻮن و ﺧ ﺎك و‬
‫ﻧﮋاد ـ ﻳﻚﮔﻮﻧﻪ ﻡﯽاﻧﺪﻳﺸﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻤﺎﻧﯽ ﻳﻜﺴﺎن دارﻧﺪ‪ ،‬و در ﻋﻴﻦﺡ ﺎل‪ ،‬در )ﺑﺮاﺑ ﺮ( ﻳ ﻚ رهﺒ ﺮﯼ ﻡ ﺸﺘﺮك‬
‫اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺕﻌﻬ ﺪ دارﻧ ﺪ… رهﺒ ﺮﯼ اﻡ ﺖ )اﻡ ﺎم( ﻡﺘﻌﻬ ﺪ ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ ه ﻢچ ﻮن رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮر اﻡﺮﻳﻜ ﺎ‪ ،‬ﻳ ﺎ‬
‫ﻡﺴﺌﻮل ﺑﺮﻧﺎﻡﻪﯼ “ﺷﻤﺎ و رادﻳﻮ” ﻡﻄﺎﺑﻖ ذوق و ﭘﺴﻨﺪ و ﺳﻠﻴﻘﻪﯼ ﻡ ﺸﺘﺮﯼه ﺎ ﻋﻤ ﻞ آﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺕﻌﻬ ﺪ ﻧ ﺪارد‬
‫آﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺧﻮﺷﯽ و ﺷ ﺎدﯼ و “ﺑﺮﺧ ﻮردارﯼ”… ﺑ ﻪ اﻓ ﺮاد ﺟﺎﻡﻌ ﻪاش ﺑﺒﺨ ﺸﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاه ﺪ و ﻡﺘﻌﻬ ﺪ‬
‫اﺳﺖ آﻪ… ﺟﺎﻡﻌﻪ را ﺑﻪ ﺳ ﻮﯼ “ﺕﻜﺎﻡ ﻞ” رهﺒ ﺮﯼ آﻨ ﺪ؛ ﺡﺘ ﺎ اﮔ ﺮ اﻳ ﻦ ﺕﻜﺎﻡ ﻞ‪“ ،‬ﺑ ﻪ ﻗﻴﻤ ﺖ رﻧ ﺞ اﻓ ﺮاد”‬
‫‪٣٥‬‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪«.‬‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ هﻤﭽﻨﻴﻦ در آﺘﺎب “ﻡﺬهﺐ ﻋﻠﻴ ﻪ ﻡ ﺬهﺐ” ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬ﭘ ﺲ اﻳ ﻦ ﺷ ﺎﻳﻌﻪ از آﺠ ﺎ ﭘ ﺎ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ آﻪ ﻡﻦ‪ ،‬ﻡﺨﺎﻟﻒ ﻋﻠﻤﺎء و ﺡﻮزﻩﯼ ﻋﻠﻤﻴﻪ هﺴﺘﻢ؟!… ﻡﺴﺎﻟﻪﯼ دﻳﮕﺮﯼ آ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎر ﻡﻬ ﻢ اﺳ ﺖ اﻳ ﻦ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﻡﯽآﻮﺷﻨﺪ ﺕﺎ ﺑﻪ اﻧﻮاع ﺡﻴﻠﻪهﺎ‪ ،‬ﻡﺎ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺪﻩاﯼ ﻳﺎ ﻓ ﺮد و ﻳ ﺎ اﻓ ﺮادﯼ آ ﻪ ﺑ ﺎ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ‬
‫ـ ﺕﺎ ﺑﻪ‬
‫ﻡﺨﺎﻟﻔﻨﺪ‪ ،‬ﺟﻠﻮﻩ دهﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﻨﻮان ﺡﻤﻠﻪ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و هﺪﻓﺸﺎن اﻳﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﺎ را وادارﻧ ﺪ‬
‫ﻋﻨﻮان دﻓﺎع از ﺧﻮد ـ ﺑﻪ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ ﺡﻤﻠ ﻪ آﻨ ﻴﻢ‪ ،‬و اﻳ ﻦ ﺡﻤﻠ ﻪ در ﺟﺎﻡﻌ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺷ ﻜﻞ ﺕﺠﻠ ﯽ آﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﮔﺮوهﯽ ﻳﺎ ﻗﺸﺮﯼ ﻳﺎ ﻋﺪﻩاﯼ از روﺷﻨﻔﻜﺮا ِن ]ﻡﺬهﺒﯽ[ اﻳﻦ ﺟﺎﻡﻌﻪ ﺑﺎ روﺡﺎﻧﻴﺖ ﻡﺨﺎﻟﻔﻨﺪ… )ﻡﻤﻜﻦ اﺳﺖ‬
‫اﻳ ﻦ روﺷ ﻨﻔﻜﺮا ِن ﻡ ﺬهﺒﯽ( اﻧﺘﻘ ﺎداﺕﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ “ﺕﺒﻠﻴ ﻎ ﻡ ﺬهﺒﯽ” ﻳ ﺎ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ ﺕﺤﻠﻴ ﻞ ﺑﻌ ﻀﯽ از ﻡ ﺴﺎﺉﻞ‬
‫اﻋﺘﻘﺎدﯼ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻡﻤﻜ ﻦ اﺳ ﺖ ﺑ ﺎ روﺡ ﺎﻧﯽ ﻳ ﺎ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ ـ در ﺑﻌ ﻀﯽ از ﻡ ﺴﺎﺉﻞ ـ اﺧ ﺘﻼف ﺳ ﻠﻴﻘﻪ‬
‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻡﻤﻜﻦ اﺳ ﺖ )آ ﻪ( ﺑ ﺎ ﻓ ﻼن ﻋ ﺎﻟﻢ ﻡ ﺬهﺒﯽ ـ روﺡ ﺎﻧﯽاﯼ آ ﻪ ﻋ ﺎﻟﻢ ﺟ ﺪﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ اﺳ ﺖ و‬
‫روﺡﺎﻧﻴﺖ واﻗﻌﯽ دﻳﻨﯽ ـ اﺧﺘﻼف ﻓﺮاواﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ‪ ،‬و او ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﻪ ﻡﻦ ﺑﺘﺎزد‪ ،‬و ﻡﻦ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑ ﻪ‬
‫او ﺡﻤﻠﻪ آﻨﻢ؛ اﻡﺎ اﺧﺘﻼف ﻡﻦ ﺑﺎ او‪ ،‬اﺧﺘﻼف ﭘ ﺴﺮ و ﭘ ﺪرﯼ اﺳ ﺖ در داﺧ ﻞ ﺧ ﺎﻧﻮادﻩ‪ ،‬و وﻗﺘ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫‪٣٦‬‬
‫هﻤﺴﺎﻳﻪ و ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ )ﻡﺮدم و ﻏﻴﺮﺧﻮدﯼهﺎ( ﻡﯽرﺳﺪ‪ ،‬ﻡﺎ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻮادﻩ هﺴﺘﻴﻢ‪«.‬‬
‫هﻢ چﻨﻴﻦ ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ روﺡﺎﻧﻴ ﺖ ﺷ ﻴﻌﻪ‪ ،‬در ﮔﻔ ﺖوﮔ ﻮﻳﯽ ﺑ ﻪ ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪٢٣‬‬
‫ﺁذرﻡﺎﻩ ‪ ١٣٥٠‬در ﺡﺴﻴﻨﻴﻪﯼ ارﺷﺎد اﻳﻦ چﻨﻴﻦ ﺕﺒﻴﻴﻦ‪ ،‬ﺕﺸﺮﻳﺢ و ﺕﺎآﻴﺪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»… اﻡﺎ راﺟﻊ ﺑﻪ ﻋﻠﻤﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬اﻳ ﻦ را ﻡ ﯽﺧ ﻮاهﻢ ادﻋ ﺎ آ ﻨﻢ و دﻩه ﺎ ﻗﺮﻳﻨ ﻪ و ﻧﻤﻮﻧ ﻪﯼ‬
‫ﻋﻴﻨﯽ ﺑﺮ اﺙﺒﺎت ﺁن دارم آﻪ از ﻡﻴﺎن ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن و ﺳﺨﻨﺮاﻧﺎن و ﻓﻀﻼﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﻌﺎﺻﺮ‪ ،‬ه ﻴﭻ آ ﺲ ـ‬
‫اﻟﺒﺘﻪ در ﺡﺪ اﻡﻜﺎﻧﺎت و ﻧ ﻮع آ ﺎر و آ ﺎراآﺘﺮ ﺧ ﻮدش ـ ﺑ ﻪ اﻧ ﺪازﻩﯼ ﻡ ﻦ “اﻓﺘﺨ ﺎر دﻓ ﺎع ﺟ ﺪﯼ و ﻡ ﻮﺙﺮ‬
‫ﻋﻤﻠ ﯽ و ﻓﻜ ﺮﯼ” از اﻳ ﻦ ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ ﮔﺮاﻧﻘ ﺪرﯼ آ ﻪ اﻡﻴ ﺪ ﺑ ﺰرگ و ﺳ ﺮﻡﺎﻳﻪﯼ ﻋﺰﻳ ﺰ ﻡﺎﺳ ﺖ )ﻳﻌﻨ ﯽ‬
‫‪٣٧‬‬
‫ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ( را ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫هﻤﻮ در راﺑﻄﻪ ﺑ ﺎ ﺕﺌ ﻮرﯼ اﻡﺎﻡ ﺖ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬ﺳﻴﺎﺳ ﺖ از ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﻡﻔﻬ ﻮﻡﯽ دﻳﮕ ﺮ دارد؛‬
‫ﻋﻤ ﻞ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ )اﺳ ﻼﻡﯽ( در اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ ادارﻩ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﻧﮕ ﻪدارﯼ ﻡ ﺮدم ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ اﺡ ﺴﺎس ﺧﻮﺷ ﯽ و‬
‫راﺡﺘﯽ و ﺁزادﯼ ﻡﻄﻠﻖ ﻓ ﺮدﯼ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬هﻤﭽﻨ ﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳ ﺖ‪ ،‬ه ﺪﻓﺶ ﺕﺤﻘ ﻖ ﺕﻤ ﺎم “ﺡﻘ ﻮق ﻓ ﺮدﯼ در‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪ” ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ… ﺑﻪ ﻡﻌﻨﺎﯼ رﻧﺞ دادن و رﻧﺞ ﺑﺮدن‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺕ ﺼﻔﻴﻪ‪ ،‬ﺕﺰآﻴ ﻪ و “رام آ ﺮدن” و ﺁﻡ ﺎدﻩ‬
‫‪٣٨‬‬
‫آﺮدن ﻳﻚ “ﻡﻮﺟﻮد” اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ هﺪﻓﯽ…«‬
‫ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ را ﻡ ﯽﺕ ﻮان در دوران ﻡﻌﺎﺻ ﺮ “ﻧ ﻮك ﭘﻴﻜ ﺎن ﺕﻜﺎﻡ ﻞ” ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮاﻧﯽ داﻧ ﺴﺖ آ ﻪ‬
‫هﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﺠﺪد و ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ را از اﺳﺎس ﻧﻔﯽ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺕﺠﺪد را ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ ﻏﺮﺑﯽ ﻡﻌﺮﻓﯽ ﻡﯽآﻨ ﺪ‬
‫و در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻤﺎدهﺎﯼ ﺕﺠﺪد و ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ ـ ﻡﺜﻞ دﻡﻮآﺮاﺳﯽ‪ ،‬ﺁزادﯼ ﻋﻘﻴﺪﻩ و ﺑ ﺎور‪ ،‬ﺁزادﯼ زﻧ ﺎن‪ ،‬ﻓﺮدﻳ ﺖ‬
‫اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ و… ـ ﺑﻪ زﻋﻢ ﺧﻮدش ﺑﺪﻳﻞهﺎﯼ ﺷﻴﻌﯽ ﻳﺎ اﺳﻼﻡﯽ ﺁنه ﺎ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻡ ﺪل اراﺉ ﻪ‬
‫‪ ٣٥‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪ ﺁﺙﺎر ‪ ،٢٦‬ﺻﺺ ‪ ٤٠٢‬ﺕﺎ‪٤٠٣‬‬
‫‪ ٣٦‬ـ ﻡﺬهﺐ ﻋﻠﻴﻪ ﻡﺬهﺐ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٣١٨‬ﺕﺎ ‪٣٢٢‬‬
‫‪ ٣٧‬ـ ﻧﻘﻞ از آﺘﺎب ﭘﻮﺳﺘﻴﻦ واروﻧﻪ‪ ،‬دآﺘﺮ ﺡﺴﻴﻦ رزﻡﺠﻮ‪ ،‬ص ‪٣٩‬‬
‫‪ ٣٨‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪ ﺁﺙﺎر ‪ ،٢٦‬ﺻﺺ‪ ٤٠٣‬ﺕﺎ ‪٤٠٤‬‬

‫‪٢٥‬‬

‫ﻡ ﯽده ﺪ‪ .‬او ﺑ ﺮاﯼ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ ﺑ ﺎ ﻡﻮﺿ ﻮع دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ و ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﻧﺎﺷ ﯽ از راﯼ و ﺧﻮاﺳ ﺖ و ﺕﻤﺎﻳ ﻞ‬
‫ﻡﺮدم‪ ،‬ﻳ ﻚ ﺑ ﺪﻳﻞ ﺷ ﺮﻗﯽ ﻳ ﺎ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡﻄ ﺮح ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺑ ﺎ ﺑ ﺰرگﻧﻤ ﺎﻳﯽ اﻳﺮاده ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ‬
‫ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﮔﺮﻓ ﺖ ـ آ ﻪ ﺕ ﺎ ﺡ ﺪﯼ درﺳ ﺖ ه ﻢ ه ﺴﺖ ـ از اﺳ ﺎس ﻡ ﺪل ﺧﺮدﮔﺮاﻳﺎﻧ ﻪﯼ راﯼ و ﺕﻤﺎﻳ ﻞ و‬
‫ﺧﻮاﺳﺖ ﺕﻚ ﺕﻚ ﺷﻬﺮوﻧﺪان را ﻧﻔﯽ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫در واﻗﻊ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎ هﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎد ﺕﺠﺪد و ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ در هﺮ ﺷ ﻜﻠﺶ‬
‫ـ ﻡﺜﻞ ﺁزادﯼ ﻓﺮدﯼ‪ ،‬ﺁزادﯼ زﻧﺎن‪ ،‬ﺁزادﯼ راﯼ ﺷﻬﺮوﻧﺪان وﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺡﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ ﺕﻤﺎﻡﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان و‬
‫ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ ـ دﺷﻤﻨﯽ رﻳﺸﻪاﯼ دارد‪.‬‬
‫ﻡﻬﺪﯼ ﺑﺎزرﮔﺎن در ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪﯼ ﻡﻄﺒﻮﻋ ﺎﺕﯽ ‪ ٤‬ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ١٣٥٧‬ﺧ ﻮد ﺑ ﺎ ﺧﺒﺮﻧﮕ ﺎران داﺧﻠ ﯽ و‬
‫ﺧﺎرﺟﯽ اﻋﻼم آﺮدﻩ ﺑﻮد آﻪ‪» :‬اﻟﮕﻮﯼ ﻡﺎ ﺑﺮاﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬دوران رﺳ ﺎﻟﺖ و رهﺒ ﺮﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‬
‫‪ ١٠‬ﺳﺎﻟﻪﯼ ﻡﺤﻤﺪ در ﻡﺪﻳﻨﻪ و دوران ‪ ٥‬ﺳﺎﻟﻪﯼ اﻡﺎم ﻋﻠﯽ در آﻮﻓﻪ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫هﻤﺎن اﻟﮕﻮﯼ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽاﯼ آﻪ ﺧﻮد ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺳ ﺎله ﺎ و ده ﻪه ﺎ روﻳ ﺎﻳﺶ را در ﺳ ﺮ ﭘﺮوراﻧ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮد و ‪ ٢٦‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺑﺎ ﺧﻴﺎﻧﺖ روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧﯽ‪ ،‬ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﻋﻤﻞ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪ؛ روﻳﺎﯼ ﺑﺎزﮔﺮدادن آ ﺸﻮر‬
‫اﻳﺮان ﺑﻪ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘ ﻴﺶ و ﺡ ﺬف و ﻧﻔ ﯽ ﺕﻤ ﺎﻡﯽ دﺳ ﺘﺂوردهﺎﯼ ﺑ ﺸﺮﻳﺖ در ﺕﻤ ﺎم ﺕ ﺎرﻳﺦ و ﺑ ﻪ ﻗ ﻮﻟﯽ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ در ﻋﺼﺮ اﻻغ و ﺷﺘﺮ‪ ،‬ﺡﻜﻮﻡﺖ دﻟﺨﻮاﻩ ﺕﺎرﻳﻚ ﻓﻜﺮان روﺷﻨﻔﻜﺮﻧﻤﺎﯼ ﻡﺎ!!‬
‫اﻡﺎ اﻳﻦ آﻪ ﻡﺎ چﻪ ﺳﺮﻓﺼﻠﯽ را ﺁﻏﺎز ﻧﻄﻔﻪ ﺑﺴﺘﻦ واﻗﻌﻪﯼ ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ١٣٥٧‬ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﻨ ﻴﻢ‪،‬‬
‫ﻧﺸﺎن دهﻨﺪﻩﯼ زاوﻳﻪﯼ ﻧﮕﺮش ﻡﺎ ﺑﻪ دﻧﻴﺎﯼ ﻧﻮﻳﻦ‪ ،‬ﻡﻮﺿ ﻮع ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ‪ ،‬ﺕﻤ ﺪن‪ ،‬روﺷ ﻨﮕﺮﯼ و‬
‫آﺎﺳﺘﯽهﺎﯼ روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻡﺎ در ﺁﻡﺎدﻩﺳ ﺎزﯼ ﻓﺎﺟﻌ ﻪﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ١٣٥٧‬اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﺎﻗﺮ ﻡ ﻮﻡﻨﯽ روﯼ‬
‫ﺟﻠﺪ ﻳﻜﯽ از آﺘﺎبهﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﻧﺎم “از ﻡﻮج ﺕﺎ ﻃﻮﻓﺎن” اﻳﻦ ﺳﺮﻓﺼﻞ را »ﻡﻮج زﻻﻟ ﯽ آ ﻪ از ﺟﻨﮕ ﻞه ﺎﯼ‬
‫ﺳﺮﺳ ﺒﺰ و ﺑﻠﻨ ﺪ ﺷ ﻤﺎل ﺳ ﺮازﻳﺮ ﺷ ﺪ ]و[ ﺑ ﻪ ﺻ ﻮرت ﻃﻮﻓ ﺎﻧﯽ از ﻻﯼ و ﻟﺠ ﻦ‪ ،‬در ﺷ ﻮرﻩ زار ﭘ ﺴﺖ‬
‫آﻮﻳﺮﯼ ﻗﻢ ﻓﺮو رﻓﺖ« ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫دو ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﭘﺎﺉﻴﻦﺕ ﺮ از هﻤ ﻴﻦ دﻳ ﺪﮔﺎﻩ‪ ،‬روﯼ ﺟﻠ ﺪ هﻤ ﻴﻦ آﺘ ﺎب‪ ،‬ﻡ ﻮﻡﻨﯽ اﻧﻘ ﻼب ]اﺳ ﻼﻡﯽ[‬
‫اﻳ ﺮان ﻃ ﯽ ‪ ٨‬ﺳ ﺎل ﺕ ﺪارك ﺧ ﻮد از ‪ ١٩‬ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ١٣٤٩‬ﺕ ﺎ ‪ ٢٢‬ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ١٣٥٧‬را ﺑﺮرﺳ ﯽ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ؛‬
‫ﻡﻮﺟﯽ آﻪ ﺑﻪ ﺕﻌﺒﻴﺮ او ﺑﻪ ﻃﻮﻓﺎن ﺑﺪل ﺷﺪﻩ اﺳﺖ!‬
‫‪ ١٩‬ﺑﻬﻤﻦ ﻡﺎﻩ ﺳﺎل ‪١٣٤٩‬ﺧﻮرﺷﻴﺪﯼ‪ ،‬روزﯼ اﺳﺖ آﻪ چﻨﺪ ﺟﻮان داﻧ ﺸﺠﻮ ﺑ ﻪ ژاﻧ ﺪارﻡﺮﯼ‬
‫ﻗﺼﺒﻪﯼ ﺳﻴﺎهﻜﻞ در ﺷﻤﺎل اﻳﺮان ﺡﻤﻠﻪ آﺮدﻩ‪ ،‬اﻳﻦ ﺡﻤﻠﻪ را ﺁﻏﺎز ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ ﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪﯼ ﺧ ﻮد ﺑ ﺮ ﻋﻠﻴ ﻪ‬
‫ﭘﺎدﺷﺎهﯽ ﭘﻬﻠﻮﯼ دوم ﻗﻠﻤﺪاد ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎزﻡﺎﻧﺪﮔﺎن اﻳﻦ ﮔ ﺮوﻩ ﻧﻴ ﺰ ﺑﻌ ﺪهﺎ ﻧ ﺎم چﺮﻳ ﻚه ﺎﯼ ﻓ ﺪاﻳﯽ ﺧﻠ ﻖ را‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺧﻮد ﺑﺮﻡﯽﮔﺰﻳﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﺟ ﻮان ده ﻪﯼ ‪ ٥٠‬ﻳﻌﻨ ﯽ رگه ﺎﯼ ﺑﺮﺟ ﺴﺘﻪﯼ ﮔ ﺮدن‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ دﻧ ﺪانه ﺎﯼ ﺳ ﺎﺉﻴﺪﻩ از ﺧ ﺸﻢ‪،‬‬
‫ﻳﻌﻨﯽ ﺕﺒﻠﻮر ارادﻩﯼ اﻧﻘﻼﺑﯽ ﺧﻠﻖ ﻗﻬﺮﻡﺎن اﻳﺮان در ﺡﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﺳﮕﺎﻩ آﻮچ ﻚ و دوراﻓﺘ ﺎدﻩﯼ ﺳ ﻴﺎهﻜﻞ و‬
‫ﻳﻌﻨﯽ اﻋﺪام اﻧﻘﻼﺑﯽ ﻳﻚ ژاﻧﺪارم ﺑﻪ ﺟﺮﻡﯽ ﻧﺎﻡﻌﻠﻮم‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ ﺕﺼﺮف دﻻوراﻧﻪﯼ ﻳﻚ اﺕﻮﺑ ﻮس روﺳ ﺘﺎﻳﯽ‪،‬‬
‫ﺕﻮزﻳﻊ اﻋﻼﻡﻴﻪ ﻡﻴﺎن ﻡﺴﺎﻓﺮاﻧﯽ آﻪ ﺳﻮاد ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﺪارﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡ ﺴﺎﻓﺮاﻧﯽ آ ﻪ “ذآ ﺮ ﻗ ﻞ ه ﻮاﷲ” ﻡ ﯽﮔﻮﻳﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻮان دهﻪﯼ ‪ ٥٠‬ﻳﻌﻨﯽ هﻢ او آﻪ ‪ ١٠‬ﺳﺎل ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻗﻄﺎر ﻗﻄﺎر دوﺳﺘﺎن ﺳ ﺎﺑﻖ ﺧ ﻮد را ﺑ ﻪ ﮔﻠﻮﻟ ﻪ ﺑ ﺴﺖ و‬
‫اﻳﻦ ﮔﻮرﺳﺘﺎن ﺧﺎوران اﺳﺖ آﻪ از اﻋﺪام اﻧﻘﻼﺑﯽ ﻓﺮﻡﺎﻧﺪﻩﯼ ﭘﺎﺳﮕﺎﻩ ﺳﻴﺎهﻜﻞ و چﻨﺪ ﻡﺴﺘﺸﺎر اﻡﺮﻳﻜ ﺎﻳﯽ‬
‫‪٣٩‬‬
‫ﺷﺎﻏﻞ در ﻃﺮح ﺁﺑﻴﺎرﯼ روﺳﺘﺎهﺎﯼ آﻮﻳﺮﯼ ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﺎر ﻡﺎﻧﺪﻩ و چﻪ ﻳﺎدﮔﺎرﯼ ﺕﻠﺦ…«‬
‫ﻡ ﻮﻡﻨﯽ آﺘ ﺎب “از ﻡ ﻮج ﺕ ﺎ ﻃﻮﻓ ﺎن” ﺧ ﻮد را در ﺳ ﺎل ‪١٩٩٨‬ﻡ ﻴﻼدﯼ ﺕﻮﺳ ﻂ ﻧ ﺸﺮ ﻧﻴﻤ ﺎ ﺑ ﻪ‬
‫چﺎپ ﺳﭙﺮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬از ﻧﻮﺷﺘﻪهﺎﯼ ﺕﺎزﻩﯼ او چﻨﻴﻦ ﺑﺮﻡﯽﺁﻳﺪ آﻪ او هﻤﭽﻨ ﺎن ﻡﻮاﺿ ﻊ ﺳ ﺎل ‪ ١٩٩٨‬ﺧ ﻮد‬
‫را ﻗﺒﻮل دارد و از اﻳﻦ زاوﻳﻪ در دﻳﺪﮔﺎهﺶ ﺕﻐﻴﻴﺮ آﻴﻔﯽ ﺟﻬ ﺖ دارﯼ اﻳﺠ ﺎد ﻧ ﺸﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻧﻮﺷ ﺘﻪﯼ “از‬
‫‪ ٣٩‬ـ ﻡﺮگ ﺳﻴﻤﺮغ‪ ،‬ﻧﻴﻤﺎ راﺷﺪان‪ ٢١ ،‬اردﻳﺒﻬﺸﺖ ‪ ،١٣٨٣‬ﻧﻘﻞ از ﺳﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﯽ ﺧﺒﺮﻧﺎﻡﻪﯼ ﮔﻮﻳﺎ‬

‫‪٢٦‬‬

‫ﻡﻮج ﺕﺎ ﻃﻮﻓﺎن” اﻟﺒﺘﻪ ﺕﺎرﻳﺦ ‪٢١‬ﺑﻬﻤﻦ ﻡﺎﻩ ‪ ١٣٧٤‬ﺧﻮرﺷﻴﺪﯼ را دارد‪ .‬درﺳﺖ اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡ ﻮﻡﻨﯽ ﺑ ﺎ‬
‫ﮔﺬﺷﺖ اﻳﻦ هﻤﻪ ﺳﺎل و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺑﺎ ﭘﮋوهﺶهﺎﻳﯽ آ ﻪ در زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﻓﻨ ﻮﻡﻦ ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ‪ ،‬ﺕﺮوره ﺎﯼ ﺻ ﺪر‬
‫اﺳﻼم و ﺡﺎآﻤﻴﺖ در ﻗ ﺮﺁن داﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬دﻳ ﺪﮔﺎهﺶ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران اﻧﻘ ﻼب اﺳ ﻼﻡﯽ آﻤ ﯽ‬
‫ﺕﻐﻴﻴﺮ ﭘﻴﺪا ﻡﯽآﺮد‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ ﺑﺎ ﻓ ﺮض اﻳ ﻦ آ ﻪ او هﻤﭽﻨ ﺎن ﻡﻮاﺿ ﻊ ﺧ ﻮد را از ﺳ ﺎل ‪ ١٣٧٤‬ﺕﻐﻴﻴ ﺮ‬
‫ﻧﺪادﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﮕﺎهﯽ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻡﯽاﻧﺪازم‪.‬‬
‫ﻡﻮﻡﻨﯽ ﺳﺮﻓﺼﻞ ﺕﺪارك اﻧﻘﻼب ﺳﺎل ‪ ١٣٥٧‬را ﺡﻤﻠﻪﯼ چﺮﻳﻚه ﺎﯼ ﻓ ﺪاﺉﯽ ﺧﻠ ﻖ و ﻗ ﻀﻴﻪﯼ‬
‫ژاﻧﺪارﻡﺮﯼ ﺳﻴﺎهﻜﻞ ﻡﯽداﻧﺪ‪ .‬در ﻧﮕﺎﻩ او “اﻳﻦ ﺡﺮآﺖ ﻡﻮج زﻻﻟﯽ ﺑﻮد آﻪ از ﺟﻨﮕﻞه ﺎﯼ ﺷ ﻤﺎل ﺁﻏ ﺎز‬
‫ﺷﺪ و در ﻃﻮﻓﺎن ﺷﻨﺰار ﻗﻢ ﺑﻪ ﮔﻞ ﻧﺸﺴﺖ!” ﻡﻮﻡﻨﯽ اﺳﺎﺳﺎ هﻤﭽﻮن ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ﺁﻏ ﺎز آ ﺎر‬
‫ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪ و چﺮﻳﻜ ﯽ را در اﻳ ﺮا ِن ده ﻪﯼ چﻬ ﻞ و ﭘﻨﺠ ﺎﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ دﺳ ﺘﺎوﻳﺰ ﻳ ﻚ دورﻩ ﻓﺘ ﺮت و‬
‫ﻚ ﻡﺒ ﺎرزات ﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ و ﻏﻴﺮﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪﯼ اﭘﻮزﻳ ﺴﻴﻮن در اﻳ ﻦ دوران‬
‫رآ ﻮد ﻧ ﺴﺒﯽ ﺟﻨ ﺒﺶ دﻡﻮآﺮاﺕﻴ ٍ‬
‫ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ ﺑﻪ ﺑﺎور او »ﺑﺎ ﻏﺮﻳﻮ ﺳﻼح چﺮﻳﻚهﺎﯼ ﻓﺪاﻳﯽ ﺧﻠﻖ در ﺷﻤﺎل اﻳﺮان‪ ،‬ﺁﻏ ﺎز دوران‬
‫‪٤٠‬‬
‫ﺕﺎزﻩاﯼ را در ﻧﺒﺮد ﻡﻠﺖ و ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﭘﻴﺸﺘﺎز ﺟﺎﻡﻌﻪ‪ ،‬ﻋﻠﻴﻪ اﺳﺘﺒﺪاد ﺡﺎآﻢ اﻋﻼم آﺮد!«‬
‫در اداﻡﻪ ﻡﻮﻡﻨﯽ “ﺑﺮﺧﻮرد ﺳﻴﺎهﻜﻞ در ﻡﻘﺎﺑﻠﻪﯼ وﺳﻴﻊ و ﻗ ﺎﻃ ِﻊ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﻧﺘﻈ ﺎﻡﯽ دﺳ ﺘﮕﺎﻩ‬
‫اﺳﺘﺒﺪاد را ﺁﻏﺎزﯼ” ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ “ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪﯼ زﻡﺎﻧﯽ ﺑﺴﻴﺎر آﻮﺕﺎهﯽ از ﺁن‪ ،‬ﺳﻼحهﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ‬
‫را در ﻧﻘﺎط دﻳﮕﺮ آﺸﻮر و ﺑﺨﺼﻮص در ﺕﻬﺮان و در ﻗﻠﺐ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺑ ﻪ ﺻ ﺪا در ﻡ ﯽﺁورد و ﺟﻮاﻧ ﺎن‬
‫رزﻡﺠﻮﯼ دﻳﮕﺮﯼ‪ ،‬ﺑﯽ ﻧﺎم و ﮔﻤﻨﺎم و ﻳﺎ ﺑﺎ ﻧﺎمهﺎﯼ ﻡﺠﺎهﺪ و ﻓﺪاﺉﯽ و ﺁرﻡﺎن ﺧﻠﻖ و ﻧ ﺎمه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ در‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺘﺒﺪاد و واﺑﺴﺘﮕﯽ “ﭘﻬﻠﻮﯼ دوم” ﻗﺪ ﺑﺮﻡ ﯽاﻓﺮازﻧ ﺪ و از اﻳ ﻦ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺕ ﺎ ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ ١٣٥٧‬ﺷ ﺶﺻ ﺪ‬
‫]‪ [٦٠٠‬رزﻡﻨﺪﻩﯼ چﺮﻳﻚ ﺑﻪ ﺧﺎك ﻡﯽاﻓﺘﻨﺪ!” آﻪ ﺑﻪ ﺑﺎور ﻡﻮﻡﻨﯽ »ﺑﻪ ﺟﺎﯼ هﺮ از ﭘﺎ اﻓﺘﺎدﻩاﯼ‪ ،‬چﻨ ﺪ ﺕ ﻦ‬
‫‪٤١‬‬
‫ﻗﺪ ﺑﺮﻡﯽاﻓﺮازﻧﺪ و ‪ ٤٠٠‬ﺕﻦ از ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﺳﺮآﻮب را هﻢ ﺑﻪ ﺧﺎك و ﺧﻮن ﻡﯽآﺸﻨﺪ!«‬
‫واﻗﻌﻴﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ هﻴﭻ آﺪام از اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎنه ﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‪/‬ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ و ﻋﻘ ﺐ ﻡﺎﻧ ﺪﻩﯼ ﺁن‬
‫دوران‪ ،‬ه ﻴﭻ درك درﺳ ﺘﯽ از ﺁزادﯼ‪ ،‬از دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ‪ ،‬از ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ‪ ،‬از ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ و از ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪﯼ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﺎن ﻡﯽﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﻮل ﺧﻮدﺷﺎن ﺑ ﺎ ﺕﻠﻔﻴﻘ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﻴﻦ اﺳ ﻼم و ﺳ ﻨﺖ و وﻳﮋﮔﻴﻬ ﺎﯼ‬
‫ﻏﺮب ﻡﯽآﻨﻨ ﺪ‪“ ،‬اﻧﻘ ﻼب” ﺑﻜﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬ ﺎ ﻡ ﯽﺧﻮاﺳ ﺘﻨﺪ ﺑ ﺪون ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ دﺳ ﺘﺎوردهﺎﯼ وﻳ ﮋﻩﯼ ﺑ ﺸﺮﻳﺖ در‬
‫ﻃﻮل ﻗﺮنهﺎ‪ ،‬ﻳﻚ ﻧﺎآﺠﺎﺁﺑ ﺎد و ﻡﺪﻳﻨ ﻪﯼ ﻓﺎﺿ ﻠﻪاﯼ ﺑ ﺴﺎزﻧﺪ آ ﻪ ﺧﻮدﺷ ﺎن ه ﻢ ه ﻴﭻ ﺕ ﺼﻮر درﺳ ﺘﯽ ازﺁن‬
‫ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻪ اﺳﻼﻡﯽهﺎﺷﺎن ﻡﯽداﻧﺴﺘﻨﺪ واﻗﻌﺎ چ ﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاهﻨ ﺪ و ﻧ ﻪ آﻤﻮﻧﻴ ﺴﺖه ﺎ وچ ﭗهﺎﺷ ﺎن ﺕ ﺼﻮﻳﺮ‬
‫روﺷﻨﯽ از ﺁرﻡﺎن و ﺑﻬﺒ ﻮد زﻧ ﺪﮔﯽ ﻡ ﺮدم و ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﻳ ﺪﻩﺁﻟ ﺸﺎن داﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬ه ﺮ آ ﺪام ﺡﺮﻓ ﯽ ﻡ ﯽزدﻧ ﺪ و‬
‫ﺷ ﻌﺎرﯼ ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ در ﮔﺮوهﻬ ﺎﯼ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح ه ﻢ ﻋﻘﻴ ﺪﻩ ﻧﻴ ﺰ ﺕ ﺼﻮﻳﺮ روﺷ ﻦ وﻳﻜﺪﺳ ﺘﯽ از ﻳ ﻚ‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ اﻳﺪﻩﺁل وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎ هﺮ آﻪ ﺑﺎ ﺡﻜﻮﻡﺖ “ﻡﺒﺎرزﻩ” ﻡﯽآﺮد‪ ،‬هﻤﺮاﻩ‬
‫وهﻤﭙﺎ ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ آﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﻋﺰﻳﻤﺖ و دﻟﻴﻞ ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻳﺎ دﺷﻤﻨﯽ ﺁﻧﻬﺎ را ﺑ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺑﺪاﻧﻨ ﺪ و‬
‫ﻳﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﭙﺮﺳﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاﯼ ﺁﻧﻬﺎ اﺻﻞ‪ ،‬ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ و “ﻡﺒ ﺎرزﻩ” ﺑ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﻋﺮﻓ ﯽ ﭘﺎدﺷ ﺎهﯽ در اﻳ ﺮان ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫ﻟﻄﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤﯽ ﻳﻜﯽ از ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ اوﻟﻴﻪ آﻪ در ﺁﻏﺎز ]ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﯼ ﺧﻮدش[ ﻃﺮﻓ ﺪار دآﺘ ﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ ﻡ ﺼﺪق‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺑﺎ ﻧﻬﻀﺖ ﺁزادﯼ آﺎر آﺮد‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ ،‬هﻢ زﻡﺎن‪ ،‬هﻢ ﺑﺎ ﻡﺤﻤﺪﻋﻠﯽ رﺟﺎﻳﯽ آﻪ‬
‫او هﻢ ﻃﺮﻓﺪار ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪ داﺷﺖ و هﻢ ﺑﺎ ﺧﻤﻴﻨﯽ و ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ و ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ و هﻤﻪ ﻡﺨ ﺎﻟﻔﻴﻦ ﺷ ﺎﻩ‬
‫ﺑﺪون ﺕﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ “ﻡﺒﺎرزﻩ”ﯼ اﻳﻦهﺎ! ﻡﻴﺜﻤﯽ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ از ﻡﻴ ﺎن ﺑ ﺮدن اﻡﻨﻴ ﺖ ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان اﻳﺮاﻧ ﯽ‬
‫در ﻳﻜﯽ از آﺘﺎبهﺎﻳﺶ چﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬

‫‪ ٤٠‬ـ از ﻡﻮج ﺕﺎ ﻃﻮﻓﺎن‪ ،‬ﺑﺎﻗﺮ ﻡﻮﻡﻨﯽ‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ‪ ،‬ص‪٧‬‬
‫‪ ٤١‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٢٧‬‬

‫»ﻓ ﺎز ﺟﻨ ﮓ ﺷ ﻬﺮﯼ ﻳ ﻚ ﻡﺮﺡﻠ ﻪ از اﺳ ﺘﺮاﺕﮋﯼ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺑ ﻮد و ه ﺮ ﻡﻘ ﺪار ه ﻢ آ ﻪ زﻡ ﺎن‬
‫ﻡﯽﺑﺮد‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺁن را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻡﯽﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ‪ .‬ﻗﺮار ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﻮد آﻪ ﺑﭽﻪهﺎ ‪ ٢٠‬ﮔﺮوﻩ ﺧﻮدآﻔﺎ ﺕﺸﻜﻴﻞ ﺑﺪهﻨ ﺪ‬
‫و هﻢ زﻡﺎن ﺑﺎ ﺟﺸﻦه ﺎﯼ ‪ ٢٥٠٠‬ﺳ ﺎﻟﻪ‪ ،‬ﺑ ﺎ اﻧﻔﺠ ﺎر واﺷ ﺘﻐﺎل و هﻤﭽﻨ ﻴﻦ اﻋ ﺪام اﻓ ﺮاد واﺑ ﺴﺘﻪ و ﻡﻨﻔ ﻮر‬
‫رژﻳﻢ و ﺳﺎواآﯽهﺎ‪ ،‬ﺟﻮﯼ ﺑﻪ وﺟﻮد ﺑﻴﺎورﻧﺪ آﻪ ارﺕﺶ ﺑﻪ ﻡﻘﺎﺑﻠﻪﯼ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺁﻡﻴﺰ ﺑ ﺎ ﻡ ﺮدم وادار ﺷ ﻮد‪.‬‬
‫ﭘ ﺲ از ﻃ ﯽ ﻡﺮﺡﻠ ﻪﯼ “ﺙﺒ ﺎت ﺷ ﻜﻨﯽ” ﻡﺮﺡﻠ ﻪﯼ ﺑﻌ ﺪﯼ اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﭘﻴ ﺸﺘﺎز ﺑ ﻪ روﺳ ﺘﺎهﺎﯼ‬
‫آﺮدﺳﺘﺎن ﺑﺮوﻧﺪ و ﻡﺒﺎرزﻩﯼ هﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪاﯼ را ﺁﻏﺎز آﻨﻨﺪ‪ .‬هﻤﺰﻡﺎﻧﯽ ﺕﺎرﻳﺦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎ ﺁﻏ ﺎز ﺟ ﺸﻦه ﺎﯼ‬
‫‪ ٢٥٠٠‬ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﻮد آﻪ “اﻡﺎم” ﺟﺸﻦهﺎ را ﺕﺤﺮﻳﻢ آﺮدﻩ ﺑﻮد وﺑﭽﻪه ﺎ ﻡ ﯽﺧﻮاﺳ ﺘﻨﺪ اﻳ ﻦ ﺕﺤ ﺮﻳﻢ‬
‫‪٤٢‬‬
‫را ﺕﺤﻘﻖ ﺑﺨﺸﻨﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﺮﺕﻴﺐ روﺡﺎﻧﻴﺖ را “ﻧﻴﺰ” ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ﺑﻴﺎورﻧﺪ‪«.‬‬
‫هﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎنهﺎ هﻢ ﺑﺎ هﻢ ﻗﺮار ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ “اﻡﻨﻴﺖ ﺷﻜﻨﯽ” و “ﺙﺒﺎت ﺷ ﻜﻨﯽ” آﻨﻨ ﺪ‬
‫و ﺑﺎ اﻋﺪام و ﺕﺮور و ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺑﻪ ﻡﻴﺪان آﺸﺎﻧﺪن ارﺕﺶ ﺑﺮاﯼ اﺳﻠﺤﻪ آﺸﻴﺪن ﺑ ﻪ روﯼ “ﻡﻠ ﺖ” رژﻳ ﻢ‬
‫را ﺑﺮاﻧﺪازﻧﺪ‪.‬‬
‫»ازاﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺡﻖ ﺑﺎ ﺁﻗﺎﯼ ]ﻃﺎهﺮ[ اﺡﻤﺪ زادﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﻌﺎر آﻠﯽ ﻡﺎ ﺑﺮاﻧﺪازﯼ رژﻳ ﻢ ﺳ ﻠﻄﻨﺘﯽ‬
‫]ﺑﻪ هﺮ ﻗﻴﻤﺘﯽ[ ﺑﻮد‪ ،‬اﻡﺎ اﻳﻦ ﺷﻌﺎرﯼ ﻧﺒﻮد آﻪ ﻡﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻴﻢ در ﺑ ﺎزﺟﻮﻳﯽه ﺎ ﺁن را ﻡﻄ ﺮح آﻨ ﻴﻢ‪ .‬ﺑﻨ ﺎﺑﺮاﻳﻦ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎچﺎر در ﺑﺎرﻩﯼ ﻓﻘ ﺪان ﺁزادﯼ و ﺧﻔﻘ ﺎن و… ﺻ ﺤﺒﺖ ﻡ ﯽآ ﺮدﻳﻢ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺷ ﻌﺎر اﺙﺒ ﺎﺕﯽ ﻡﺸﺨ ﺼﯽ در‬
‫اﻳﻦ ﺳﻄﺢ ﻧﺪاﺷﺘﻴﻢ!!‬
‫»در ﺑ ﺎزﺟﻮﻳﯽه ﺎﯼ ﺳ ﺎل ‪ ١٣٥٣‬ﺑ ﺎزﺟﻮ آﻤ ﺎﻟﯽ از ﻡ ﻦ ﭘﺮﺳ ﻴﺪ آ ﻪ اﻟﮕ ﻮﯼ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﺷ ﻤﺎ‬
‫چﻴ ﺴﺖ؟ آ ﺪام آ ﺸﻮر را ﻗﺒ ﻮل دارﻳ ﺪ؟ اﻟﮕ ﻮﯼ ﻟﻴﺒ ﯽ را ﻡ ﯽﭘﺬﻳﺮﻳ ﺪ؟ اﻟﺠﺰاﻳ ﺮ را چﻄ ﻮر؟ ﻡ ﻦ در ﺁن‬
‫ﻟﺤﻈ ﺎت ﭘﺎﺳ ﺦ روﺷ ﻦ و ﻗﻄﻌ ﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﭘﺮﺳ ﺶه ﺎﯼ او ﻧﺪاﺷ ﺘﻢ‪ .‬ﻡ ﺜﻼ ﺟ ﻮاب ﻡ ﯽدادم ﻡ ﻮرد ﻟﻴﺒ ﯽ آ ﻪ‬
‫اﻧﻘﻼب ﻧﺒﻮد‪ ،‬آﻮدﺕﺎ ﺑﻮد‪ .‬اﻟﺠﺰاﻳﺮ هﻢ ﻧﻪ آﺎﻡﻼ آﻪ ﺕﺎ ﺡ ﺪودﯼ ﻗﺎﺑ ﻞ ﻗﺒ ﻮل اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ آﻤ ﺎﻟﯽ ﮔﻔ ﺘﻢ‪ :‬ﺷ ﺎﻳﺪ‬
‫اﻟﮕﻮﯼ ﻡﺎ چﻴﺰﯼ ﺷﺒﻴﻪ وﻳﺘﻨﺎم ﺑﺎﺷﺪ! اﻟﺒﺘﻪ در ﻡﻴ ﺎن ﺧﻮدﻡ ﺎن و در ﺟﻠ ﺴﻪه ﺎﯼ داﺧﻠ ﯽ ﻡ ﺸﻜﻠﯽ ﻧﺪاﺷ ﺘﻴﻢ‪،‬‬
‫زﻳﺮا ﻡﯽداﻧﺴﺘﻴﻢ آﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻡﺒﺎرزﻩاﯼ ﻃ ﻮﻻﻧﯽ را ﺑ ﺎ رژﻳ ﻢ اداﻡ ﻪ ﺑ ﺪهﻴﻢ ﺕ ﺎ ﺑﺘ ﻮاﻧﻴﻢ در اﻳ ﻦ ﺳ ﻴﺮ ]!![ ﺑ ﻪ‬
‫‪٤٣‬‬
‫اﻟﮕﻮﯼ ﻡﻜﺘﺒﯽ ﺧﻮدﻡﺎن دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻴﻢ!!«‬
‫ﺟﺎﻟ ﺐ اﻳ ﻦ آ ﻪ »ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ ﺑﻮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﭘ ﺲ از ﻗﻴ ﺎم ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪] ١٣٤٢‬آ ﻪ‬
‫روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﺮﻋﻠﻴ ﻪ ﺡ ﻖ راﯼ زﻧ ﺎن و اﺻ ﻼﺡﺎت ارﺿ ﯽ ﻓﺘ ﻮاﯼ ﺟﻬ ﺎد ﺑ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺳ ﻠﻄﻨﺘﯽ دادﻩ‬
‫ﺑﻮد[ ﻡﺮدم ﺧﻮدﺷﺎن ﺁﮔﺎﻩ هﺴﺘﻨﺪ و ﻡﯽداﻧﻨﺪ آﻪ رژﻳﻢ ﺳﻠﻄﻨﺘﯽ ﻓﺎﺳﺪ و ﻇﺎﻟﻢ اﺳﺖ ]ﻓﺎﺳ ﺪ اﺳ ﺖ چ ﻮن ﺑ ﻪ‬
‫زﻧﺎن ﺡ ﻖ راﯼ دادﻩ اﺳ ﺖ و ﻇ ﺎﻟﻢ اﺳ ﺖ چ ﻮن ﺧﻮاﺳ ﺘﻪ اﺳ ﺖ ﭘ ِﺮ ﻓﺌ ﻮداله ﺎ را ﺑ ﻪ ﻧﻔ ﻊ دهﻘﺎﻧ ﺎن آﻤ ﯽ‬
‫‪٤٤‬‬
‫ﻗﻴﭽﯽ آﻨﺪ[ و ﺁن را ﺑﺎ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻳﺰﻳﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻡﯽداﻧﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺟﺎﻟﺐﺕﺮ اﻳﻦ آﻪ در اﻳﻦ “اﺕﺤﺎد ﻋﻤﻞ اﺳﺘﺮاﺕﮋﻳﻜﯽ” ﺑﻪ ﻗ ﻮل ﻟﻄ ﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤ ﯽ‪» :‬ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران‬
‫]ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ[ چﻨ ﻴﻦ روﺡﻴ ﻪاﯼ ﻧﺪاﺷ ﺘﻨﺪ و ﺑ ﻪ ﺷ ﻌﺎر “وﺡ ﺪت در ﻡﻴ ﺪان ﻋﻤ ﻞ” ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﺎ‬
‫ﻡﺎرآﺴﻴﺴﺖهﺎ ﭘﺎﻳﺒﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ٤٥«.‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ وﻗﺘﯽ »ﺑﭽﻪهﺎﯼ ﺡﺰباﷲ ﭘﻴﺶ اﺡﻤﺪ رﺿ ﺎﻳﯽ ﺁﻡ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﺑﻪ ﺁنهﺎ ﺁﻡﻮزش ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ ﻳﺎد ﺑﺪهﺪ‪ ،‬اﺡﻤﺪ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮد‪ :‬ﺑﺎﻳﺪ اﺑﺘ ﺪا آﺎدرﺳ ﺎزﯼ ﺑ ﺸﻮﻳﺪ! ﻡ ﺜﻼ اﮔ ﺮ‬
‫ﻡﻮاد اﻧﻔﺠﺎرﯼ و اﻗﺪاﻡﺎت ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ ﻳﺎدﺕﺎن ﺑﺪهﻴﻢ‪ ،‬ﻡﯽروﻳﺪ ﻟﻮﻟﻪﯼ ﮔﺎز ﺷﻮروﯼ را ﻡ ﯽزﻧﻴ ﺪ‪ .‬در ﺡ ﺎﻟﯽ‬
‫آﻪ در اﻳ ﻦ ﺷ ﺮاﻳﻂ ﻡ ﺎ ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﺑ ﺎ ﺷ ﻮروﯼ آ ﺎرﯼ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻴﻢ‪ .‬ه ﺪف ﻡ ﺎ اﻡﺮﻳﻜ ﺎ‪ ،‬اﺳ ﺮاﺉﻴﻞ‪ ،‬اﻧﮕﻠ ﻴﺲ و‬
‫‪٤٦‬‬
‫درﺑﺎر اﺳﺖ!!«‬
‫‪ ٤٢‬ـ ﺁﻧﻬﺎ آﻪ رﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺎﻃﺮات ﻟﻄﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤﯽ‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﺻﻤﺪﻳﻪ‪ ،‬ﺑﻬﺎر ‪ ،١٣٨٢‬ﺻﺺ ‪١٨١‬و‪١٨٢‬‬
‫‪ ٤٣‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ١٨٤‬و ‪١٨٥‬‬
‫‪ ٤٤‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ص ‪١٩٠‬‬
‫‪ ٤٥‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪١٨٩‬‬
‫‪ ٤٦‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪٣٦١‬‬

‫‪٢٨‬‬

‫و ﺑﺎ هﻤﻴﻦ دﺳﺘﺎوﻳﺰ اﺳﺖ آﻪ ﻳﻜﯽ از ﻡﻬﻢﺕﺮﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ‬
‫در اﻳﻦ ﺳﺎلهﺎ و در دوران اﻋﻼم ﻡﻮﺟﻮدﻳﺘﺸﺎن‪ ،‬ﺑﻤ ﺐﮔ ﺬارﯼ در دﻓﺘ ﺮ هﻔﺘ ﻪﻧﺎﻡ ﻪﯼ “زن روز” اﺳ ﺖ‬
‫آ ﻪ دﺳ ﺖ اﻧ ﺪرآﺎران ﺁن در ﺕ ﻼش ﺑﻮدﻧ ﺪ آﻤ ﯽ از ﺡﻘ ﻮق زﻧ ﺎن را ﺑ ﻪ زﻧ ﺎن ﻡﺤ ﺮوم و ﻋﻤ ﺪﺕﺎ ﻧﺎﺁﮔ ﺎﻩ‬
‫اﻳﺮاﻧﯽ ﺁﻡﻮزش دهﻨﺪ!! از آﻮزﻩ هﻤﺎن ﺑﺮون ﺕﺮاود آﻪ در اوﺳﺖ!!‬
‫اﻡﺎ ﺑﺮاﯼ ﺕﺎآﻴﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮ اﻳﻦ آﻪ اﻳﻦ ﻡﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﻧﻈﺎم ﭘﻴﺸﻴﻦ‪ ،‬هﻴﭻ ﺕﺼﻮﻳﺮﯼ از ﺁﻳﻨ ﺪﻩ ﻧﺪاﺷ ﺘﻨﺪ‬
‫وﺧﻮدﺷﺎن ه ﻢ ﻧﻤ ﯽداﻧ ﺴﺘﻨﺪ چ ﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاهﻨ ﺪ‪ ،‬و ﻓﻘ ﻂ ﺡﺎﻡ ﻞ ﻳ ﻚ دﺷ ﻤﻨﯽ آ ﻮر و ﻧﺎﭘﺨﺘ ﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺷﻜ ﺴﺘﻦ وﺿ ﻌﻴﺖ ﺙﺒ ﺎت و اﻡﻨﻴ ﺖ آ ﺸﻮر ه ﻢ از ه ﻴﭻ ﺕﺮﻓﻨ ﺪ و ﺕﻼﺷ ﯽ آﻮﺕ ﺎﻩ ﻧﻤ ﯽﺁﻡﺪﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺪ ﻧﻴ ﺴﺖ‬
‫اﺧﺘﻼﻓﺎت دروﻧﯽﺷﺎن را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ آ ﻪ در هﻤ ﺎن ﻧﺸ ﺴﺖه ﺎ و ﺟﻠﺴﺎﺕ ﺸﺎن در اﻳ ﻦ‬
‫راﺑﻄﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻡﯽﺷﺪ‪ ،‬از زﺑﺎن ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺨﻮاﻧﻴﻢ‪:‬‬
‫»در ﻧﺸﺴﺖ آﺮج ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪﻳﻢ آ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﯼ دﻳﻨ ﯽ در ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ‬
‫ﻡﺘﻮﻗﻒ ﺷ ﻮد‪ .‬ﺟﺎﻟ ﺐ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ دﺳ ﺘﺎورد ]![ دﻟ ﺴﻮزاﻧﻪ ه ﻢ ﺑ ﻮد؛ اﻳﻨ ﺎن هﻤ ﻪ ﻡ ﻮﻡﻦ‪ ،‬ﻡ ﺬهﺒﯽ‪،‬‬
‫ﻡﺘﺪﻳﻦ و ﻧﻤﺎزﺧﻮان ﺑﻮدﻧﺪ و ﻡ ﯽﮔﻔﺘﻨ ﺪ آ ﻪ ﻗ ﺮﺁن ﻡﺤﻜ ﻢ و ﻡﺘ ﺸﺎﺑﻪ دارد‪ ،‬ﻧﺎﺳ ﺦ و ﻡﻨ ﺴﻮخ دارد‪ ،‬اﺡﻜ ﺎم‬
‫ﻧﻴﺰ ﭘﻴﭻ وﺧﻢهﺎﯼ زﻳﺎدﯼ دارد آﻪ ﺑﻪ راﺡﺘﯽ ﻧﻤﯽﺕﻮان ﺑﻪ ﻳﻚ دﺳﺘﺎورد ﻡﺸﺨﺼﯽ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﺁﻗ ﺎﯼ ﻻه ﻮﺕﯽ‬
‫ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﮔﻔﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ %٧٠ :‬ﺁﻳ ﺎت ﻗ ﺮﺁن ﻡﺘ ﺸﺎﺑﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡﺘ ﺸﺎﺑﻪ را ه ﻢ ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﻋﻼﻡ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ اﻳﻤ ﺎن داﺷ ﺘﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻪ ﺁن ﻋﻤﻞ ﻧﻜﻨﻴﻢ و‪ %٣٠‬ﻡﺤﻜﻢ ﻧﻴﺰ ﻃﺒﻖ ﺕﻔﺴﻴﺮ اﻟﻤﻴﺰان‪ ،‬هﻔﺪﻩ ﻧﻈﺮ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ ﮔﻔﺘ ﻪ ﺷ ﺪﻩ و‬
‫‪٤٧‬‬
‫اﻳﻦ ﻗﺪر اﺧﺘﻼف ﻓﻬﻢ و ﻗﺮاﺉﺖ در ﺑﺎرﻩﯼ ﺁﻳﻪﯼ هﻔﺘﻢ ﺳﻮرﻩﯼ ﺁل ﻋﻤﺮان هﺴﺖ آﻪ ﺡﺪ ﻧﺪارد‪«.‬‬
‫آ ﺴﯽ ﻧﻴ ﺴﺖ ﺑﭙﺮﺳ ﺪ آ ﻪ ﺁﻳ ﺎ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ـ هﻤ ﻪﺷ ﺎن ـ ﺡﺘ ﺎ ﻳ ﻚ ﻟﺤﻈ ﻪ ﻓﻜ ﺮ آﺮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺳ ﻴﺪ‬
‫روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ آﻪ هﻤﻪﺷﺎن از چﭗ و راﺳﺖ و ﻡﻠﯽ و ﻡﺬهﺒﯽ و ﻡﻠﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽ ﭘ ﺸﺖ ﺳ ﺮش اﻳ ﺴﺘﺎدﻧﺪ‪،‬‬
‫ﻓﻘﻂ ﻳﻜﯽ از اﻳﻦ هﻔﺪﻩ ﺕﻔﺴﻴﺮ از ﺁن ‪ %٣٠‬ﻡﺤﻜﻤﺎت اﺳﺖ؟!!!‬
‫اﻡ ﺎ در ﭘ ﺎراﮔﺮاف ﺁﺧ ﺮ ﺟﻠ ﺪ دوم ﺧ ﺎﻃﺮات ﻟﻄ ﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤ ﯽ‪ ،‬ﻳ ﻚ ﺕ ﺼﻮﻳﺮ ﺕﺌ ﺎﺕﺮﯼ از‬
‫ﺑ ﺎزﺟﻮﻳﯽ او ﭘ ﺲ از اﻧﻔﺠ ﺎر ﺑﻤ ﺐ در دﺳ ﺘﺶ و آ ﻮر ﺷ ﺪن ه ﺮ دو چ ﺸﻤﺶ دادﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ ﻋ ﺬاب‬
‫ﺧﻮاﻧﺪن ﺕﻤﺎم اﻳﻦ دو ﺟﻠﺪ آﺘﺎب ﺕﺎ آﻨﻮن ﻡﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪﻩ را ـ ﺑﻘﻴﻪ هﻨﻮز در راﻩ اﺳﺖ ـ آﻤﯽ آﻢ ﻡﯽآﻨ ﺪ و‬
‫ﺁن ﺕﺼﻮﻳﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ‪» :‬ﻳﻚ روز دﻳﮕﺮ رﺿﺎ ﻋﻄﺎﭘﻮر ـ ﺡﺴﻴﻦ زادﻩ ـ ﺳﺮﺑﺎزﺟﻮﯼ ﺳ ﺎواك ﺿ ﻤﻦ اﻳ ﻦ‬
‫آ ﻪ ﭘﺎﺳ ﭙﻮرته ﺎﻳﻢ را ورق ﻡ ﯽزد آ ﻪ ﺑ ﻪ چ ﻪ آ ﺸﻮرهﺎﻳﯽ ﺳ ﻔﺮ آ ﺮدﻩام‪ ،‬ﭘﺮﺳ ﻴﺪ‪ :‬چﻘ ﺪر ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﻡﯽﮔﺮﻓﺘﯽ؟ ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺡﻘﻮق ﻡﻦ در ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺷﺮآﺖ ﻡﻬﻨﺪﺳﯽ ﺟﻮان‪ ٩ ،‬هﺰار ﺕﻮﻡﺎن ﺑﻮد و اﮔﺮ ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻨ ﺎﻃﻖ ﺟﻨ ﻮب ﻡ ﯽرﻓ ﺘﻢ‪ ،‬دوﺑﺮاﺑ ﺮ ﻳ ﺎ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ه ﻢ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬از درﻳ ﺎﻓﺘﯽ ﻡ ﻦ در ﺷ ﺮآﺖ ﻧﻔ ﺖ ﻻوان ه ﻢ‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺁن روزهﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﭘﻴﻜﺎن ]ﻧﻮ[ هﻔﺪﻩ هﺰار ﺕﻮﻡﺎن ﺑﻮد‪ ،‬آﻤﯽ ﻡﻜﺚ آﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻩ‪ ،‬اﺻﻔﻬﻮﻧﯽ ﺑﻪ‬
‫اﻳﻦ ﺧﺮﯼ ﻡﻦ ﺕﺎ ﺑﻪ ﺡﺎل ﻧﺪﻳﺪﻩ ﺑﻮدم!!«‪ ٤٨‬ﺁﻳﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﻡﺎ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺑﻼه ﺖ ﺑ ﺎ ه ﻢ‬
‫ﺑﮕ ﻮﻳﻴﻢ‪ :‬ﻡ ﺎ داﻧ ﺸﺠﻮ و روﺷ ﻨﻔﻜﺮ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺧ ﺮﯼ در ﺕ ﺎرﻳﺦ ه ﻴﭻ ﻡﻠﺘ ﯽ ﻧﺪﻳ ﺪﻩ ﺑ ﻮدﻳﻢ‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ هﻤ ﻴﻦ ه ﻢ‬
‫وﺿﻊ ﻡﺎ هﻨﻮز هﻢ اﻳﻨﻘﺪر ﺧﺮ ﺕﻮ ﺧﺮ اﺳﺖ؟!!‬
‫ﺑﺮاﯼ ﻧﺸﺎن دادن ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﻴﺠﺎﯼ اﻳﻦ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮان ﺑﺮدﻩدارﯼ‪ ،‬اﺳ ﺎرت و ﺕﺌ ﻮرﯼ ﺷ ﺒﺎن‪/‬رﻡﮕ ﯽ‬
‫و دﺷ ﻤﻨﺎن ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ و در اﺳ ﺎس دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﯽ‪ ،‬ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺑﺰرﮔﻨﻤ ﺎﻳﯽه ﺎ‪ ،‬دروغﺳ ﺎزﯼه ﺎ و دروغ‬
‫ﺑﺎﻓﯽهﺎﯼ اﻳﻦ ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎ را ﺑ ﺮاﯼ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑ ﻞ ﭘ ﺬﻳﺮش ﻧﻤ ﺎﻳﺶ دادن روﻧ ﺪ ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ در اﻳ ﺮا ِن دورﻩﯼ دو‬
‫ﭘﻬﻠﻮﯼ اﻳﻦ چﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ آﻮﺕﺎﻩ را ﺁورد‪.‬‬
‫ﻳﻜﯽ از ﻓﺎآﺘﻮرهﺎﯼ ﻡﺸﺨﺼﯽ آﻪ ﭘﺎﻳﻪهﺎﯼ اﻳﻦ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﺮ روﯼ ﺁن ﺳ ﻮار ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳ ﺖ‪ ،‬دروغه ﺎﯼ ﻧﺠ ﻮﻡﯽاﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ دﺳ ﺖ اﻧ ﺪرآﺎران وﻳ ﺮان ﺳ ﺎﺧﺘﻦ اﻳ ﺮان در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻌ ﺪاد‬
‫‪ ٤٧‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪٣٨٥‬‬
‫‪ ٤٨‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪٤٤٥‬‬

‫‪٢٩‬‬

‫زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳﯽ‪ ،‬اﻋﺪاﻡﻴﺎن و ﺷﻜﻨﺠﻪﺷﺪﮔﺎن دو دورﻩﯼ ﭘﺎدﺷﺎهﯽ ﭘﻬﻠ ﻮﯼ اول و ﭘﻬﻠ ﻮﯼ دوم ﺳ ﺎﺧﺘﻪ و‬
‫ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪» .‬ﻡﺼﻄﻔﯽ ﻓﺎﺕﺢ آﻪ در ﺳﺎلهﺎﯼ ﺑﻌﺪ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﯽ دوم در ﻡﻘ ﺎم رﺉ ﻴﺲ ﺷ ﺮآﺖ ﻧﻔ ﺖ‪،‬‬
‫دوﺳ ﺖ و ﻋﺎﻡ ﻞ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ﻳ ﻚ اﻧﮕﻠ ﻴﺲه ﺎ در اﻳ ﺮان ﺑ ﻮد و ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ آﻤﻮﻧﻴ ﺴﺘﯽ ﻳﻮﻧﻴ ﻮن ﺟ ﻚ و‬
‫ﺳ ﺎﺧﺖ اﻧﮕﻠ ﺴﺘﺎن را در اﻳ ﺮان ﺕﻮﻟﻴ ﺪ آ ﺮد ]![ ﺕﻌ ﺪاد ﻗﺮﺑﺎﻧﻴ ﺎن ﺳﻴﺎﺳ ﯽ دوران ﻡﺤﻤ ﺪ رﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ را‬
‫‪) ١٨٠٠٠‬ه ﮋدﻩ ه ﺰار( ﻧﻔ ﺮ ﺑ ﺮﺁورد آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺧ ﻮد ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺕﻌ ﺪاد آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﮔﺎن ﺑ ﺮاﯼ ﭘﺮﭘ ﺎﻳﯽ‬
‫‪٤٩‬‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ را ‪] ٦٠٠٠٠‬ﺷﺼﺖ هﺰار[ ﻧﻔﺮ ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﺮاﺳﺎس ﮔﺰارش ﻋﻤﺎداﻟﺪﻳﻦ ﺑﺎﻗﯽ آﻪ در ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ ٣٠‬ژوﺉﻴ ﻪﯼ ﺳ ﺎل ‪ ٢٠٠٣‬در “وب ﺳ ﺎﻳﺖ‬
‫اﻳﺮان اﻡﺮوز” از روﯼ “وب ﺳﺎﻳﺖ اﻡﺮوز” واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﻨﺎح اﺻﻼح ﻃﻠﺐ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﺑ ﺎز چ ﺎپ ﺷ ﺪﻩ‪،‬‬
‫ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪» :‬ﻋﻼوﻩ ﺑﺮ اﻇﻬ ﺎرات رهﺒ ﺮﯼ اﻧﻘ ﻼب ]ﻡﺒﻨ ﯽ ﺑ ﺮ ‪) ٦٠٠٠٠‬ﺷ ﺼﺖ ه ﺰار( ﻧﻔ ﺮ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴ ﺎن‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ ﭘﻴ ﺸﻴﻦ اﻳ ﺮان[ در ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از اﺳ ﻨﺎد رﺳ ﻤﯽ آ ﺸﻮر ﻧﻴ ﺰ ﻡ ﺸﺎﺑﻪ هﻤ ﺎن رﻗ ﻢ ﺑﻴ ﺎن ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫ﺑﺮاﯼ ﻡﺜ ﺎل در ﻧﺎﻡ ﻪﯼ ﻡ ﺼﻮب آﻤﻴ ﺴﻴﻮن وﻳ ﮋﻩﯼ اوﻟ ﻴﻦ دورﻩﯼ ﻡﺠﻠ ﺲ ﺷ ﻮراﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ در ﺑ ﺎرﻩﯼ‬
‫ﮔﺮوﮔﺎنهﺎﯼ اﻡﺮﻳﻜﺎﻳﯽ ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان ﺑ ﺎ اﻧﻘ ﻼب آﺒﻴ ﺮ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺧ ﻮد ﺑ ﻪ رهﺒ ﺮﯼ اﻡ ﺎم ﻋﻈ ﻴﻢ اﻡ ﺖ ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ ﻧﻈ ﺎم‬
‫ﻃﺎﻏﻮﺕﯽ آﻬﻨﺴﺎل ﺷﺎهﻨﺸﺎهﯽ را ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ آ ﺮدن ﺡ ﺪود ‪] ٧٠٠٠٠‬هﻔﺘ ﺎد ه ﺰار[ ﺷ ﻬﻴﺪ و ﺑ ﻴﺶ‬
‫از ‪]١٠٠٠٠٠‬ﻳﻚ ﺻﺪ هﺰار[ ﻡﻌﻠﻮل و ﻡﺠﺮوح و ﺧﺴﺎرات ﻡﺎﻟﯽ ﺑﺴﻴﺎر رﻳﺸﻪ آﻦ آﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻗﯽ ﻡﯽ اﻓﺰاﻳﺪ‪» :‬اﺳﺪاﷲ ﺑﻴ ﺎت ﻳﻜ ﯽ دﻳﮕ ﺮ ازﻧﻤﺎﻳﻨ ﺪﮔﺎن ﻡﺠﻠ ﺲ اول ﺷ ﻮراﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻧﻴ ﺰ‬
‫در ﺳﺨﻨﺎن دﻳﮕﺮﯼ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻡ ﺎ ﻡﻠﺘ ﯽ ه ﺴﺘﻴﻢ آ ﻪ ‪ ٧٠٠٠٠‬ﺷ ﻬﻴﺪ دادﻩاﻳ ﻢ و ‪١٠٠٠٠٠‬ﻡﻌﻠ ﻮل دارﻳ ﻢ‬
‫ازاﻡﺮﻳﻜﺎ!«‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ ﻋﻤﺎداﻟ ﺪﻳﻦ ﺑ ﺎﻗﯽ در هﻤ ﻴﻦ ﮔ ﺰارش ﻧﻮﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪» :‬ﻡﻌﻤ ﻮﻻ در دورﻩﯼ ﺟﻨ ﺒﺶ‬
‫ﺁﻡﺎر و ارﻗﺎم اﻏﺮاق ﺁﻡﻴﺰﯼ در ﺑﺎرﻩﯼ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن اﻋﻼم ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬در دورﻩﯼ ﺟﻨ ﺒﺶ‪ ،‬ﺷ ﺎﻳﻌﻪ و ﻧﻴ ﺰ‬
‫ﺑﺰرﮔﻨﻤﺎﻳﯽ در ﺁﻡﺎر ﺧﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﻗﺘﻞ و ﺳﺮآﻮب‪ ،‬ﺑﺨﺸﯽ از ﻡﺒﺎرزﻩ در ﺑﺮاﺑﺮ دﺳﺘﮕﺎهﯽ اﺳﺖ آﻪ ﻡﺠﻬﺰ‬
‫ﺑﻪ اﻧﻮاع وﺳﺎﻳﻞ و اﺑ ﺰار ﺟﻨ ﮓ رواﻧ ﯽ و ﺳ ﺮآﻮب ﻡ ﯽﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬وﻟ ﯽ ﭘ ﺲ از ﭘﻴ ﺮوزﯼ ﺟﻨ ﺒﺶ اﻧﻘﻼﺑ ﯽ‪،‬‬
‫ﻡﺸﻜﻞ دﺳﺘﻴﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت آﺎﻡﻞ و دﻗﻴﻖ در ﺑﺎرﻩﯼ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن هﻤﭽﻨﺎن وﺟﻮد دارد و ﻡﻮﺟ ﺐ اراﻳ ﻪﯼ‬
‫ﺁﻡﺎر ﻧﺎدرﺳﺖ ﻡﯽﺷﻮد‪«.‬‬
‫ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﻋﻤﺎداﻟ ﺪﻳﻦ ﺑ ﺎﻗﯽ ﺑ ﺎ ﺷ ﺠﺎﻋﺘﯽ ﺑ ﯽﻡﺎﻧﻨ ﺪ ]![ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻧﻮﺷ ﺘﻪﯼ ﺧ ﻮدش‬
‫ﻡﯽداﻧﺪ آﻪ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ اﻳﻦ راز از ﭘﺮدﻩ ﺑﺮون ﺧﻮاهﺪ اﻓﺘﺎد‪ ،‬در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﺁﻡﺎر ﺟ ﺎﻟﺒﯽ اراﺉ ﻪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﺕﻤﺎﻡﺎ ﮔﻔﺘﻪهﺎﯼ ﭘﺎدﺷﺎﻩ ﻓﻘﻴﺪ اﻳﺮان و ﭘﮋوهﺸﮕﺮان »ﻡﺘﻬﻢ« ﺑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻃﻠﺒﯽ را ﺕﺎﻳﻴﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻗﯽ ﺕﻌﺪاد آﻞ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن ﻧﻈﺎم ﭘﻴﺸﻴﻦ را در ﻓﺎﺻﻠﻪﯼ ﺑﻠﻮاﯼ ﺧﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﺕ ﺎ ﺳﺮﻓ ﺼﻞ‬
‫اﻓﺘﻀﺎح ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺳﺎل ‪ ١٣٥٧‬را دﺳﺖ ﺑﺎﻻ ‪ ٣٤١‬ﺕﻦ‪ ،‬ﺑﺮ اﺳﺎس ﺁﻡﺎر ﺑﻨﻴﺎد ﺷﻬﻴﺪ آﻪ ﻡ ﺪﺕﯽ در ﺁن آ ﺎر‬
‫آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﺮﺁورد ﻡﯽآﻨﺪ؛ ﺑﺎ اﻳﻦ ﭘﺮاﻧﺘﺰ آﻪ ﺧﻮد او ﻡﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ‪ :‬چ ﻮن اﻳ ﻦ ﺁﻡ ﺎر ﺑ ﺎ اﻇﻬ ﺎرات اﻡ ﺎم اﻡ ﺖ‬
‫در ﺕﻨﺎﻗﺾ ﻡﯽاﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺕﺎ هﻤﻴﻦ اﻡﺴﺎل ]ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ[ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺴﺖ اﻧﺘﺸﺎر ﺑﻴﺮوﻧﯽ ﭘﻴﺪا آﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻡﺎ ﺁﻡﺎر اﻳﻦ ﻡﺘﻮﻟﯽ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺕﻌﺪاد ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن ﻧﻈﺎم ﭘﻴﺸﻴﻦ اﻳﺮان!‬
‫ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﺑﺎره ﺎ اﻋ ﻼم آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد آ ﻪ در ‪ ١٥‬ﺧ ﺮداد ‪ ،١٣٤٢‬ﭘ ﺎﻧﺰدﻩ ه ﺰار ﻧﻔ ﺮ‬
‫آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ آﻪ آﻞ ﺕﻌﺪاد آﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﮔﺎن اﻳ ﻦ ﺑﻠ ﻮا‪ ،‬ﻓﻘ ﻂ ‪ ٣٢‬ﺕ ﻦ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ در‬
‫‪ ١٩‬ﻧﻘﻄﻪﯼ ﻡﺨﺘﻠﻒ ﺕﻬﺮان آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ ٤٩‬ـ ﺟﻨﺎﻳﺖ و ﻡﻜﺎﻓﺎت‪ ،‬ﺷﺠﺎعاﻟﺪﻳﻦ ﺷﻔﺎء ص ‪ ،٢٥٩‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﭘﺮوﻳﺰ راﺟﯽ‪ ،‬آﺘﺎب “در ﺧﺪﻡﺖ ﺕﺨﺖ ﻃﺎووس” چﺎپ‬
‫ﻟﻨﺪن‪ ،١٩٨٣ ،‬ص ‪٢١‬‬

‫‪٣٠‬‬

‫دوﻡﻴﻦ “ﺟﻮﯼ ﺧﻮن” هﻢ در ﺟﻤﻌﻪﯼ ﺳﻴﺎﻩ‪ ،‬در ‪ ١٧‬ﺷﻬﺮﻳﻮر ﻡﺎﻩ ‪ ١٣٥٧‬راﻩ اﻓﺘﺎدﻩ اﺳﺖ آﻪ‬
‫ﺑﺎﻗﯽ ﺕﻌﺪاد آﻞ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن اﻳﻦ واﻗﻌﻪ را ﻓﻘﻂ ‪ ٦٤‬ﺕﻦ ﺑﺎ ﺕﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻞ ﺁﻡﺎر ﺑﻨﻴﺎد ﺷﻬﻴﺪ اﻋﻼم ﻡﯽآﻨﺪ و‬
‫ﺡﺘﺎ ﻡﯽاﻓﺰاﻳﺪ‪» :‬اﻳ ﻦ ارﻗ ﺎم ﻡﺮﺑ ﻮط ﺑ ﻪ آ ﺴﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﺑﻨﻴ ﺎد ﺷ ﻬﻴﺪ ﭘﺮوﻧ ﺪﻩ دارﻧ ﺪ و ﺑ ﺎ ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﺟﻐﺮاﻓﻴ ﺎﻳﯽ اﻳ ﻦ ﺑﻨﻴ ﺎد و ﻧﻴ ﺰ ﺑ ﺎ ﮔﺬﺷ ﺖ ﺑ ﻴﺶ از دو ده ﻪ از اﻧﻘ ﻼب ﻡﻤﻜ ﻦ اﺳ ﺖ ]ﻓﻘ ﻂ[ ﻧ ﺎم‬
‫ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﻡﻌﺪودﯼ ﺿﺒﻂ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻟﯽ اﻳﻦ ارﻗﺎم ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺕﻌﺪاد آﻞ ﺷﻬﺪاﺳﺖ‪ «.‬ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آ ﻪ‬
‫ﺑ ﺎﻗﯽ هﻤ ﺎن ﺷ ﺎﻳﻌﻪه ﺎ و دروغﭘ ﺮدازﯼه ﺎﯼ هﻤﺮاه ﺎن ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را چﻨ ﻴﻦ ﮔ ﺰارش‬
‫ﻡﯽآﻨﺪ‪» :‬ﺷﺎﻳﻌﺎت وﺳﻴﻊ در هﻤﺎن روزهﺎ ﺡﺎآﯽ از رﻗ ﻢ ﺑ ﻴﺶ از ﺳ ﻪ ه ﺰار ﺷ ﻬﻴﺪ ﺑ ﻮد و ﺡﺘ ﺎ ﺑﺮﺧ ﯽ‬
‫رﻗﻢ ﺑﻴﺶ از ‪] ٤٠٠٠‬چﻬﺎر هﺰار[ و ﻳﺎ ‪] ١٠٠٠٠‬دﻩ هﺰار[ ﺷ ﻬﻴﺪ را ه ﻢ ذآ ﺮ آ ﺮدﻩ و ﮔﻔﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪ :‬ﻓﻘ ﻂ‬
‫‪] ١٠٠‬ﻳﻜﺼﺪ[ آﻮدك آﻤﺘﺮ از ‪ ٢‬ﺳﺎل آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ!‬
‫ﺑﺎﻗﯽ ﺿﻤﻦ اﻳﻦ آﻪ آﻞ ﺕﻌ ﺪاد آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﮔﺎن ‪ ١٧‬ﺷ ﻬﺮﻳﻮر ‪ ١٣٥٧‬در ﻡﻴ ﺪان ژاﻟ ﻪﯼ ﺕﻬ ﺮان‬
‫)ﻡﻴ ﺪان ﺷ ﻬﺪا( را ﺕﻨﻬ ﺎ ‪٦٤‬ﺕ ﻦ اﻋ ﻼم ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ را ه ﻢ ﻡ ﯽاﻓﺰاﻳ ﺪ آ ﻪ در اﻳ ﻦ روز ﺟﻤﻌ ﺎ در ‪١٥‬‬
‫ﻧﻘﻄﻪﯼ دﻳﮕﺮ ﺕﻬﺮان ]ﺑﺠﺰ ﻡﻴﺪان ژاﻟﻪ[ ‪ ٢٤‬ﺕﻦ دﻳﮕﺮ هﻢ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ ﺑﻪ ﮔﻔﺘ ﻪﯼ ﺑ ﺎﻗﯽ‪:‬‬
‫»ﺑﺮ اﺳﺎس ﺁﻡﺎ ِر دوﻟﺖ وﻗﺖ اﻳﺮان در اﻳﻦ روز ﺕﻨﻬﺎ ‪ ٨٦‬ﺕﻦ آﺸﺘﻪ و ‪ ٢٠٥‬ﺕﻦ زﺧﻤﯽ ﺷﺪﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ آﻪ ﺁﻡﺎر ﺑﻨﻴﺎد ﺷﻬﻴﺪ ﺑﺎ ﺁﻡﺎر دوﻟﺖ وﻗﺖ اﻳﺮان ﻡﻄﺎﺑﻘﺖ دارد‪ ،‬وﻟﯽ هﻴﭽﻜﺲ ﺁﻡ ﺎر آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﮔﺎن را‬
‫از زﺑﺎن ﺡﻜﻮﻡﺖ ]ﭘﻴﺸﻴﻦ اﻳﺮان[ ﺑﺎور ﻧﻜﺮد‪«.‬‬
‫ﺧﻮد ﻡﺤﻤﺪ رﺿﺎ ﺷﺎﻩ در آﺘﺎب “ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺕﺎرﻳﺦ” چﺎپ ﭘﺎرﻳﺲ‪ ،‬ﻡ ﺘﻦ ﻓﺎرﺳ ﯽ‪ ،‬در ﺻ ﻔﺤﻪﯼ‬
‫‪ ٢٥٩‬در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪» :‬درﺳﺖ در هﻤﺎن هﻨﮕﺎﻡﻴﻜﻪ ﻡﻄﺒﻮﻋ ﺎت ﻏﺮﺑ ﯽ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽ اﻳﺮان را چﻨﺪ هﺰار ﻧﻔﺮ اﻋﻼم ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ اﻳ ﻦ زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن ﻡﺸﺨ ﺼﺎ از ‪) ٣٠٠‬ﺳﻴ ﺼﺪ(‬
‫ﻧﻔ ﺮ ﺕﺠ ﺎوز ﻧﻤ ﯽآ ﺮد‪ .‬ﺑ ﻪ ﻡ ﻮازات ﺷ ﺎﻳﻌﻪ ﭘﺮاآﻨ ﯽه ﺎﯼ ﺡ ﺎآﯽ از اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺕﻌ ﺪاد زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳ ﯽ در‬
‫اﻳ ﺮان در ﺳ ﺎله ﺎﯼ ﮔﺬﺷ ﺘﻪ‪) ٢٥٠٠٠ ،‬ﺑﻴ ﺴﺖ و ﭘ ﻨﺞ ه ﺰار( ﻧﻔ ﺮ ﺕ ﺎ ‪)١٠٠٠٠٠‬ﻳﻜ ﺼﺪ ه ﺰار( ﺑ ﻮدﻩ‬
‫اﺳ ﺖ‪ ،‬ﮔ ﺰارش ﻡﺤﺮﻡﺎﻧ ﻪاﯼ آ ﻪ ﺕﻮﺳ ﻂ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺎن رژﻳ ﻢ ﺕﻬﻴ ﻪ ﺷ ﺪﻩ و ﻋﻠﻴ ﻪ ﺳ ﺎواك ﻡ ﻮرد اﺳ ﺘﻨﺎد ﻗ ﺮار‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺕﺼﺮﻳﺢ داﺷ ﺖ آ ﻪ ﻃ ﯽ ‪ ٩‬ﺳ ﺎل ﻳﻌﻨ ﯽ از ﺳ ﺎل ‪ ١٩٦٨‬ﺕ ﺎ ﺳ ﺎل ‪ ١٩٧٧‬ﻡ ﻴﻼدﯼ ﺕﻌ ﺪاد آﻠﻴ ﻪﯼ‬
‫آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻻﻳ ﻞ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﺕﻮﺳ ﻂ اﻳ ﻦ ﺳ ﺎزﻡﺎن ]ﺳ ﺎزﻡﺎن اﻃﻼﻋ ﺎت و اﻡﻨﻴ ﺖ آ ﺸﻮر دوران ﺷ ﺎﻩ[‬
‫ﺑﺎزداﺷﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬دﻗﻴﻘﺎ ‪ ٣١٦٤‬ﻧﻔﺮ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ و ﺑﺎﻳ ﺪ ﺻ ﺮاﺡﺘﺎ ﺑﮕ ﻮﻳﻢ آ ﻪ ﺑ ﺎ زﻧ ﺪاﻧﻴﺎﻧﯽ آ ﻪ واﻗﻌ ﺎ‬
‫ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﻧ ﻪ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖ و ﺧﺮاﺑﻜ ﺎر‪ ،‬هﺮﮔ ﺰ ﺑ ﺪرﻓﺘﺎرﯼ ﻧ ﺸﺪ‪ .‬ه ﻴﭽﻜﺲ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﻧ ﺎم ﻳ ﻚ ﻓ ﺮد‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽ را ذآﺮ آﻨﺪ آﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺳﺎواك ﻧﺎﺑﻮد ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪«.‬‬
‫در آﺘﺎب ﺟﻨﺎﻳﺖ و ﻡﻜﺎﻓﺎت‪ ،‬ﻧﻮﺷﺘﻪﯼ ﺷﺠﺎعاﻟﺪﻳﻦ ﺷ ﻔﺎء‪ ،‬چ ﺎپ ﭘ ﺎرﻳﺲ‪ ،‬ﺧ ﺮداد ﻡ ﺎﻩ ‪١٣٦٥‬‬
‫ﺧﻮرﺷ ﻴﺪﯼ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧﻘ ﻞ از آﺘ ﺎب ﺁﻧ ﺎﺕﻮﻡﯽ ﻳ ﻚ اﻧﻘ ﻼب ﻧﻮﺷ ﺘﻪﯼ هﻮﺷ ﻨﮓ ﻧﻬﺎوﻧ ﺪﯼ‪ ،‬چ ﺎپ ﭘ ﺎرﻳﺲ‪ ،‬ﺳ ﺎل‬
‫‪١٩٨٣‬ﻡﻴﻼدﯼ ﺁﻡﺪﻩ اﺳ ﺖ‪» :‬ﭘ ﺲ از روﯼ آ ﺎر ﺁﻡ ﺪن ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﻳ ﻚ آﻤﻴ ﺴﻴﻮن رﺳ ﻤﯽ ﺑ ﻪ رﻳﺎﺳ ﺖ اﺡﻤ ﺪ‬
‫ﺑﻨ ﯽاﺡﻤ ﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨ ﺪﻩﯼ ﻡﺠﻠ ﺲ ]ﺷ ﻮراﯼ ﻡﻠ ﯽ در ﺁﺧ ﺮﻳﻦ ﻡ ﺎﻩه ﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﻡﺤﻤ ﺪ رﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ[ آ ﻪ در ﺁن‬
‫زﻡﺎن از ﻃﺮﻓﺪاران ﭘﺮ و ﭘﺎ ﻗﺮص ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻡﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ اﺧﺘﻨﺎق ﺳﻴﺎﺳﯽ ‪ ١٥‬ﺳﺎﻟﻪﯼ ﮔﺬﺷﺘﻪ‬
‫در اﻳ ﺮان ]از ﺑﻠ ﻮاﯼ ﺧ ﺮداد ‪ ١٣٤٢‬ﺕ ﺎ ﺑﻬﻤ ﻦ ‪ [١٣٥٧‬و ﺕﻬﻴ ﻪﯼ ﻓﻬﺮﺳ ﺖ ﺟ ﺎﻡﻌﯽ از ﻗﺮﺑﺎﻧﻴ ﺎن ﺁن‬
‫]ﺡﻜﻮﻡ ﺖ[ ﺕ ﺸﻜﻴﻞ ﺷ ﺪ‪ .‬در ‪ ٢٩‬اﺳ ﻔﻨﺪ ﻡ ﺎﻩ ‪] ١٣٥٨‬ﺡ ﺪودا ‪ ١٣‬ﻡ ﺎﻩ ﭘ ﺲ از اﻧﻘ ﻼب[ ﺑ ﺮ ﻡﺒﻨ ﺎﯼ اﻳ ﻦ‬
‫ﺑﺮرﺳﯽهﺎ ﮔﺰارﺷﯽ رﺳﻤﯽ در روزﻧﺎﻡﻪﯼ اﻃﻼﻋﺎت ]ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ[ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان ﺕ ﺎرﻳﺦ و ﻡﺤ ﻞ‬
‫دﻓﻦ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن رژﻳﻢ ﺷﺎﻩ ﺑﻪ چﺎپ رﺳﻴﺪ آﻪ ﺷﺎﻡﻞ اﺳﺎﻡﯽ ‪ ٢٣٤‬ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ذآﺮ ﺕﺎرﻳﺦ و ﻡﺤ ﻞ دﻓ ﻦ ه ﺮ ﻳ ﻚ‬
‫از ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮد‪ .‬در اﻳﻦ ﮔﺰارش ﺕ ﺼﺮﻳﺢ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺑﺮﺧ ﯽ از اﻳ ﻦ اﺷ ﺨﺎص در ﻧﺒﺮده ﺎﯼ ﺧﻴﺎﺑ ﺎﻧﯽ ﺑ ﺎ‬
‫ﻧﻴﺮوهﺎﯼ اﻡﻨﻴﺘﯽ ]ﺡﻜﻮﻡﺖ ﭘﻴﺸﻴﻦ اﻳﺮان[ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ و ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻴﺰ در اﺟﺮاﯼ اﺡﻜﺎم دادﮔ ﺎﻩه ﺎ اﻋ ﺪام‬
‫ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻌﻀﯽ دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﺑﻜﻠﯽ ﻧﺎﺷﻨﺎس ﺑﻮدﻧﺪ و هﻴﭻ دﻟﻴﻠﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷ ﺖ آ ﻪ اﻳﻨ ﺎن ﺑ ﻪ‬

‫‪٣١‬‬

‫ﺻﻮرت ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﺳﻴﺎﺳﯽ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺡﺘﺎ ﻳﻜﯽ از ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺎم ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﻧﺪاﺷﺖ و ﻓﻘ ﻂ ﻧ ﺎم آﻮچ ﻚ‬
‫او ذآﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺷ ﺠﺎعاﻟ ﺪﻳﻦ ﺷ ﻔﺎء در ﺻ ﻔﺤﻪﯼ ‪ ٢٦١‬آﺘ ﺎب “ﺟﻨﺎﻳ ﺖ و ﻡﻜﺎﻓ ﺎت” ﻧﻮﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪» :‬ﺑﺮرﺳ ﯽ‬
‫ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪاﯼ آﻪ اﻧﺪآﯽ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﯽ ﻳﻚ اﺳﺘﺎد داﻧﺸﮕﺎﻩ اﻡﺮﻳﻜﺎﻳﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻳﺮواﻧﺪ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴﺎن )آ ﻪ ﻳ ﻚ‬
‫دﺳﺖ چﭙﯽ ﺷﺪﻳﺪا ﻡﺨﺎﻟﻒ ﺷﺎﻩ ﺑﻮد( ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ و ﻇﺎهﺮا اﺳﻨﺎد ﻡﻮرد ﻡﺮاﺟﻌﻪﯼ او ﺕﻮﺳﻂ ﻡﻘﺎﻡﺎت‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ و ﻧﻬ ﻀﺖه ﺎﯼ دﺳ ﺖ چﭙ ﯽ اﻳ ﺮان در اﺧﺘﻴ ﺎرش ﮔﺬاﺷ ﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺑ ﻪ ارﻗ ﺎﻡﯽ در‬
‫هﻤﻴﻦ ﺡﺪود ﻡﻨﺠﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻡﻮﺟﺐ اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن آﻠﻴ ﻪﯼ ﻧﻬ ﻀﺖه ﺎﯼ ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ ﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪ ﻋﻠﻴ ﻪ‬
‫ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﻡﻨﻴﺘ ﯽ ﺷ ﺎﻩ و در ﻡ ﺪت ‪ ١٥‬ﺳ ﺎل ﺟﻤﻌ ﺎ ‪ ٣٤١‬ﺑ ﻮد آ ﻪ از اﻳ ﻦ ﻋ ﺪﻩ ‪ ١٧٧‬ﺕ ﻦ ﻃ ﯽ زد و‬
‫ﺧﻮردهﺎﯼ ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻗﻮاﯼ دوﻟﺘﯽ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ و ‪١٦٤‬ﺕﻦ اﻋﺪام ﺷﺪﻩ ﻳﺎ ﺧﻮدآ ﺸﯽ آ ﺮدﻩ و ﻳ ﺎ در‬
‫زﻧﺪان ﻡﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﺳﺘﺎد داﻧﺸﮕﺎﻩ هﻤﻴﻦ ﺁﻡﺎر را در آﺘﺎب اﻳﺮان ﺑﻴﻦ دو اﻧﻘﻼﺑﺶ ﻧﻴﺰ ﺕﺎﺉﻴﺪ آﺮد‪.‬‬
‫ﺁرواﻧﺪ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴﺎن در ﺕﺎﻟﻴﻒ ﺕﺎزﻩاش ﺑﻪ ﻧ ﺎم اﺳ ﻼم رادﻳﻜ ﺎل در ﺑﺨ ﺶ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ‪ ،‬آ ﻞ‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ]آﻤﻮﻧﻴﺴﺖ ﺷﺪﻩ و ﻳﺎ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻡﺎﻧ ﺪﻩﯼ[ آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ در رژﻳ ﻢ ﭘﻴ ﺸﻴﻦ اﻳ ﺮان را ﻓﻘ ﻂ ‪ ١٣٠‬ﺕ ﻦ‬
‫ﺑﺮﺁورد آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎدﺁورﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴ ﺎن ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ در ﭘﻮزﻳ ﺴﻴﻮن ﻳ ﻚ ﭘﮋوه ﺸﮕﺮ‬
‫آ ﺎر ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬وﻟ ﯽ چ ﻮن هﻤﭽﻨ ﺎن ﺑ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﭘﻴ ﺸﻴﻦ اﻳ ﺮان ﺳ ﺮ ﺳ ﺘﻴﺰ دارد‪ ،‬آ ﺸﺘﻪﺷ ﺪﮔﺎن ﻋﻤﻠﻴ ﺎن‬
‫ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ ﻋﻠﻴ ﻪ ﺳ ﺮدﻡﺪاران ﺁن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ و ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان ﺧ ﺎرﺟﯽ در اﻳ ﺮان ﺁن زﻡ ﺎن را هﻤﭽﻨ ﺎن‬
‫“ﺷﻬﻴﺪ” ارزﺑﺎﺑﯽ ﻡﯽآﻨﺪ!‬
‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﺁﻡﺎر ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴﺎن در ﻓﺎﺻﻠﻪﯼ ﺳﺎله ﺎﯼ ‪ ٥٠‬ﺕ ﺎ ‪ ٥٧‬ﺕﻨﻬ ﺎ ‪]١٣٠‬ﻳﻜ ﺼﺪ و ﺳ ﯽ[ ﺕ ﻦ‬
‫ﻡﺠﺎهﺪ ]از هﺮ دو ﻓﺮﻗﻪ[ ﺟﺎن ﺧﻮد را از دﺳﺖ دادﻩاﻧﺪ آﻪ از اﻳﻦ ﺕﻌﺪاد‪ ٤٢ ،‬ﺕﻦ از ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎن‬
‫ﺑﻮدﻩاﻧﺪ و در ﻓﺎﺻﻠﻪﯼ ﺳﺎله ﺎﯼ ‪ ٥٤‬ﺕ ﺎ ‪ ٥٧‬ﺟﺎﻧ ﺸﺎن را از دﺳ ﺖ دادﻩاﻧ ﺪ و ‪ ٤٧‬ﺕ ﻦ ﻧﻴ ﺰ از ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ‬
‫‪٥٠‬‬
‫ﻡﺎرآﺴﻴﺴﺖ ﺷﺪﻩ هﺴﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴﺎن ﻡﯽاﻓﺰاﻳﺪ آﻪ ﺑﻘﻴﻪﯼ اﻳﻦ ﺕﻌ ﺪاد ﻳﻌﻨ ﯽ ‪ ٤١‬ﺕ ﻦ دﻳﮕ ﺮ هﻤﮕ ﯽ در ﺳ ﺎله ﺎﯼ ‪ ٥٠‬ﺕ ﺎ‬
‫‪ ٥٤‬ﻳﻌﻨﯽ ﺕﺎ زﻡﺎن اﻧﺸﻌﺎب در اﻳﻦ ﺳﺎزﻡﺎن از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮد ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ﻧﻴ ﺰ ﺑ ﺮ اﻳ ﻦ‬
‫ﺁﻡﺎر ﺻﺤﻪ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫و اﻡﺎ ﺁﻡﺎر ﻋﻤﺎداﻟﺪﻳﻦ ﺑﺎﻗﯽ‪:‬‬
‫در ﻓﺎﺻﻠﻪﯼ ﺑﻬﻤﻦ ‪ ١٣٤٩‬و ﺳﺮﻓﺼﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ هﺴﺘﻪﯼ اوﻟﻴﻪﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﻓ ﺪاﺉﻴﺎن‬
‫ﺧﻠﻖ در روﺳﺘﺎﯼ ﺳﻴﺎهﻜﻞ در ﺷﻤﺎل اﻳﺮان ﺕﺎ ﻡﻬﺮﻡﺎﻩ ‪ ١٣٥٦‬آﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ ﺳﺎزﻡﺎنه ﺎﻳﯽ از‬
‫ﻃﻴ ﻒ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ و ﻓ ﺪاﻳﻨﺎن ﺧﻠ ﻖ ﻓ ﺮوآﺶ آ ﺮد ]و ﺑ ﻪ ﮔﻔﺘ ﻪﯼ ﭘﺎدﺷ ﺎﻩ ﻓﻘﻴ ﺪ اﻳ ﺮان ﺕﻮﻃﺌ ﻪﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ از‬
‫ﺳﻮﯼ ﻡﺤﺎﻓﻞ ﻧﻔﺘﯽ و دوﻟﺖهﺎﯼ ﻡﺘﺒﻮﻋﺸﺎن‪ ،‬در هﻤﺮاهﯽ ﺑ ﺎ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳ ﺮان ﺁﻏ ﺎز ﺷ ﺪ[‬
‫ﺟﻤﻌﺎ ‪ ٣٤١‬ﺕﻦ آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ آ ﻪ ‪ ١٧٧‬ﺕ ﻦ از اﻳ ﺸﺎن در درﮔﻴ ﺮﯼ ﺑ ﺎ ﻡ ﺎﻡﻮران اﻡﻨﻴﺘ ﯽ آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪،‬‬
‫‪ ٩١‬ﺕﻦ‪ ،‬ﺑﺮﺧﯽ ﺑﺪون ﻡﺤﺎآﻤﻪ و ﺑﺮﺧﯽ ﭘﺲ از ﻡﺤﺎآﻤﻪﯼ ﭘﻨﻬﺎﻧﯽ در دادﮔﺎﻩهﺎﯼ ﻧﻈﺎﻡﯽ اﻋﺪام ﺷﺪﻩاﻧ ﺪ‪.‬‬
‫]ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ ﺁﻗﺎﯼ ﺑﺎﻗﯽ ﺁن هﻤﻪ دادﮔﺎﻩهﺎﯼ ﻋﻠﻨﯽ اﻳﻦ دوران را ﺑﻜﻠﯽ ﻓﺮاﻡﻮش آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ[ ‪ ٤٢‬ﺕ ﻦ‬
‫در زﻳﺮ ﺷﻜﺠﻪ ﺟﺎن ﺑﺎﺧﺘ ﻪاﻧ ﺪ و ‪ ١٥‬ﺕ ﻦ ه ﻢ دﺳ ﺘﮕﻴﺮ ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬اﻡ ﺎ هﺮﮔ ﺰ دﻳ ﺪﻩ ﻧ ﺸﺪﻩاﻧ ﺪ و ‪ ٧‬ﺕ ﻦ ﻧﻴ ﺰ در‬
‫زﻧﺪان ﺧﻮدآﺸﯽ آﺮدﻩاﻧﺪ و ‪ ٩‬ﺕﻦ ﻧﻴﺰ هﻨﮕﺎم ﻓﺮار از زﻧﺪان آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑ ﺎﻗﯽ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺁﻡ ﺎر‪ ،‬آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪن ﻳ ﻚ ﺕ ﻦ دﻳﮕ ﺮ را ﻧﻴ ﺰ در ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ ١٦‬ﺧ ﺮداد ‪ ١٣٤٢‬در‬
‫ﻡﻨﻄﻘﻪﯼ ﭘﺎﻡﻨﺎر ﺕﻬﺮان ﻡﯽاﻓﺰاﻳﺪ‪ ،‬و اﺿﺎﻓﻪ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ در ‪ ١١‬ﺁﺑﺎنﻡﺎﻩ هﻤﻴﻦ ﺳﺎل ﻓﺮدﯼ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم ﻡﺤﻤ ﺪ‬
‫اﺳ ﻤﺎﻋﻴﻞ رﺿ ﺎﻳﯽ ﻧﻴ ﺰ در زﻧ ﺪان آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﻡﺤﻤ ﺪ رﺿ ﺎ ﻃﻴ ﺐ ﻧﻴ ﺰ در ﭘﺎدﮔ ﺎن ﺡ ﺸﻤﺘﻴﻪ‬
‫ﺕﻴﺮﺑ ﺎران ﺷ ﺪ و ﻏﻼﻡﺮﺿ ﺎ ﺕﺨﺘ ﯽ ﻧﻴ ﺰ در ‪ ١٦‬ﻓ ﺮوردﻳﻦ ‪ ١٣٤٦‬ﺑ ﻪ ﻗﺘ ﻞ رﺳ ﻴﺪ ]در ﺻ ﻮرﺕﯽ آ ﻪ‬
‫‪ ٥٠‬ـ ص ‪١٠٣‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ آﺘﺎب‬

‫‪٣٢‬‬

‫ﺷﺎدوران ﺕﺨﺘﯽ ﺧﻮدآﺸﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ[ ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ اﮔﺮ ﺳ ﻜﺘﻪﯼ ﻗﻠﺒ ﯽ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ در ﻏ ﺮب را ﻧﻴ ﺰ‬
‫ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎب ﺳ ﺎواك ﺑﻨﻮﻳ ﺴﻴﻢ و ﻡ ﺮگ ﺳ ﻴﺪ ﻡ ﺼﻄﻔﯽ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ را ﻧﻴ ﺰ آ ﻪ از ﭘﺮﺧ ﻮرﯼ ﻡ ﺮد‪ ،‬ﺷ ﺎهﻜﺎر‬
‫ﺳﺎواك ﻗﻠﻤﺪاد آﻨﻴﻢ‪ ،‬ﺑﺎز هﻢ اﻳﻦ رﻗﻢ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﺑﻪ ‪ ٣٤٥‬ﺕﻦ ﺑﺎﻟﻎ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬و اﻟﺒﺘﻪ ﻡﯽﺕ ﻮان ﺑ ﺎ ﻡﻘﺎﻳ ﺴﻪﯼ‬
‫اﻳﻦ ﺁﻡﺎر آﻪ از چﻨﺪ ﺳﻮﯼ ﻧﺎﻡﺘﺠﺎﻧﺲ ﺕﺎﺉﻴﺪ ﺷﺪﻩ‪ ،‬درﻳﺎﻓﺖ آﻪ چﮕﻮﻧ ﻪ ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﻳﯽ ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﻋﻤﺎداﻟ ﺪﻳﻦ‬
‫ﺑ ﺎﻗﯽ “ﺑ ﺎ ﺑﺰرﮔﻨﻤ ﺎﻳﯽ‪ ،‬اﻏ ﺮاق و ﺷ ﺎﻳﻌﻪﭘﺮاآﻨ ﯽ” ﺑ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ دﺳ ﺖ ﻳﺎﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ و ول آ ﻦ ﻡﻌﺎﻡﻠ ﻪ ه ﻢ‬
‫ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ!!‬
‫ﺡﺘﺎ ﻡﯽﺕ ﻮان ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﮔﻔﺘ ﻪﯼ ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‪ ،‬ﻗﺘ ﻞ ﭘ ﺪ ِر او اﺡﻤ ﺪ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ را آ ﻪ در‬
‫دﻋﻮاﯼ ارﺿﯽاﯼ در ﺧﻤﻴﻦ در ﺳﺎلهﺎﻳﯽ آﻪ رﺿﺎ ﺷ ﺎﻩ هﻨ ﻮز ﺳ ﺮﺑﺎز ﮔﻤﻨ ﺎﻡﯽ ﺑ ﻴﺶ ﻧﺒ ﻮد‪ ،‬ﻧﻴ ﺰ ﺟ ﺰو‬
‫ﺟﻨﺎﻳﺎت ﭘﻬﻠﻮﯼ اول ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮد‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ اﻳﻦ روزهﺎ آﻪ ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﺁﮔ ﺎهﯽ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان‪ ،‬اﺑﺮه ﺎﯼ‬
‫ﺕﻴﺮﻩﯼ دروغ و ﻓﺮﻳﺐ و ﺷﺎﻳﻌﻪ و ﺑﺰرﮔﻨﻤﺎﻳﯽ ﺑﻪ آﻨﺎر ﻡﯽرود و ﭘﺎﻳﻪهﺎﯼ واﻗﻌﯽ اﻳﻦ ﺟﻤﻬﻮرﯼ دروغ‬
‫ﻡﺸﺨﺺﺕﺮ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ ﺷﻬﺮوﻧﺪان اﻳﺮاﻧﯽ از هﺮ دو ﭘﺎدﺷﺎﻩ ﻓﻘﻴﺪ اﻳﺮان اﻋﺎدﻩﯼ ﺡﻴﺜﻴﺖ آﻨﻨﺪ!‬
‫در هﻤﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﺑ ﺪ ﻧﻴ ﺴﺖ ﺑ ﻪ ﻳ ﻚ ﻓﺎﺟﻌ ﻪﯼ دﻳﮕ ﺮ ﺑﺤ ﺮان روﺷ ﻨﻔﻜﺮﯼ در اﻳ ﺮان اﺷ ﺎرﻩاﯼ‬
‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ و ﺁن آﺸﺘﺎرهﺎﯼ درون ﮔﺮوهﯽ‪/‬ﺳﺎزﻡﺎﻧﯽ‪/‬ﺡﺰﺑﯽ در ﺟﺮﻳﺎنهﺎﯼ ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ و واﺑ ﺴﺘﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ در دوران ﭘﻬﻠ ﻮﯼ دوم اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﻋ ﻴﻦ ﺡ ﺬف رﻗﺒ ﺎﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎﻧﯽ و ﻋ ﺸﻘﯽﺷ ﺎن ]![ در درون‬
‫ﺳﺎزﻡﺎنهﺎﺷ ﺎن در درون و ﺑﻴﺮوﻧﻤ ﺮز‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺟﻨﺎﻳ ﺎت ﻓﺠﻴ ﻊ را ﺑ ﻪ ﺷ ﺎﻩ و ﺳ ﺎواك ﻧ ﺴﺒﺖ ﻡ ﯽدادﻩاﻧ ﺪ و‬
‫ﺑﺴﻴﺎرﯼ از اﻳﺸﺎن هﻢچﻨﺎن ﺑﺮ اﻳﻦ ﺟﻌﻠﻴﺎت ﺕﺎرﻳﺨﯽ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎنهﺎ ﭘﺎﯼ ﻡﯽﻓﺸﺎرﻧﺪ‪:‬‬
‫»‪ ١‬ـ ﻳﻜﯽ از اﻋﻀﺎﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﻓﺪاﺉﻴﺎن را ﻡﯽآﺸﻨﺪ و در اﻋﻼﻡﻴ ﻪه ﺎﯼ رﺳ ﻤﯽ‪ ،‬ﻗﺘ ﻞ را ﺑ ﻪ‬
‫ﺳﺎواك ﻧﺴﺒﺖ ﻡﯽدهﻨ ﺪ‪ .‬چﻨ ﺪ ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ در آﺘ ﺎب “ﺷﻮرﺷ ﻴﺎن ﺁرﻡ ﺎنﺧ ﻮاﻩ” ﺑ ﺎ ﺡﻴ ﺮت ﻡ ﯽﺧ ﻮاﻧﻴﻢ آ ﻪ‬
‫“رﻓﻴ ﻖ ﺷ ﻬﻴﺪ ﭘﻨﺠ ﻪ ﺷ ﺎهﯽ” ﻧ ﻪ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﺳ ﺎواك آ ﻪ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ هﻤﺮزﻡ ﺎن ﺧ ﻮد ﺑ ﻪ ﻗﺘ ﻞ رﺳ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫ﻡﺠﻠ ﻪﯼ ﺁرش ]چ ﺎپ ﭘ ﺎرﻳﺲ[ آ ﻪ ﺑ ﻪ ارﮔ ﺎن چ ﭗ ﺳ ﻨﺘﯽ ﺑ ﺪل ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ روال ﻡﻌﻤ ﻮل ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺑﯽاﻋﺘﺒﺎر آ ﺮدن آﺘ ﺎب‪ ،‬چ ﺎپ ﺁن را در اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ وزارت اﻃﻼﻋ ﺎت ﻧ ﺴﺒﺖ ﻡ ﯽده ﺪ‪ .‬ﺻ ﺎﺡﺐ ﻡﺠﻠ ﻪ‬
‫]ﭘﺮوﻳﺰ ﻗﻠﻴﭻﺧﺎﻧﯽ[ ﺑﺎ اﻋﻀﺎﯼ ﻗﺪﻳﻤﯽ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ؛ اﻡ ﺎ ﺁﻧ ﺎن اﺕﻬ ﺎم ﻡﻨ ﺪرج در آﺘ ﺎب را‬
‫ﺕﺎﺉﻴﺪ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و اﻧﮕﻴ ﺰﻩﯼ ﻗﺘ ﻞ را ﻧ ﻪ اﺧﺘﻼﻓ ﺎت ﺳﻴﺎﺳ ﯽ آ ﻪ راﺑﻄ ﻪﯼ ﻋ ﺎﻃﻔﯽ و اﺡﺘﻤ ﺎﻻ ﺳﻜ ﺴﯽ ﭘﻨﺠ ﻪ‬
‫ﺷ ﺎهﯽ ﺑ ﺎ هﻤ ﺮزم دﺧﺘ ﺮ دﻳﮕ ﺮﯼ ﻋﻨ ﻮان ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪ آﻨﻨ ﺪﻩ ]ﻗﻠ ﻴﭻ ﺧ ﺎﻧﯽ[ ﺑ ﺮﺧﻼف ﺳ ﺎدﻩﺕ ﺮﻳﻦ‬
‫ﻡﺒﺎﻧﯽ روزﻧﺎﻡﻪ ﻧﻮﻳﺴﯽ از رﻓﻘﺎﯼ ﺧﻮد ﻧﻤﯽﭘﺮﺳﺪ آﻪ ﻗﺘﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ را ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪﯼ داﺷﺘﻦ رواﺑﻂ ﻋﺎﺷ ﻘﺎﻧﻪ‬
‫ـ ﺡﺘﺎ ﺟﻨﺴﯽ ـ ﺑﺎ آﺪام ﻡﻨﻄﻖ ﺕﻮﺟﻴﻪ ﻡﯽآﺮدﻩاﻧﺪ؟!! چﺮا در ﺁن زﻡﺎن اﻋﺘﺮاض ﻧﻜﺮدﻩاﻧﺪ؟ چﺮا ﺕ ﺎ ﭘ ﻴﺶ‬
‫از چﺎپ آﺘﺎب “ﺷﻮرﺷﻴﺎن ﺁرﻡﺎﻧﺨﻮاﻩ” در اﻳﻦ ﺑﺎرﻩ ﺑ ﻪ ﺕ ﺎرﻳﺦ و ﺑ ﻪ ﻡ ﺮدم اﻳ ﺮان دروغ ﮔﻔﺘ ﻪاﻧ ﺪ؟ چﻨ ﺪ‬
‫ﻗﺘ ﻞ دﻳﮕ ﺮ از اﻳ ﻦ دﺳ ﺖ رخ دادﻩ اﺳ ﺖ؟ ﺁﻳ ﺎ ﻗﺘ ﻞ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ و ﺳ ﻜﻮت در ﺑ ﺎرﻩﯼ ﻗﺘ ﻞ‪ ،‬ﻗﺎﺑ ﻞ ﺕﻌﻘﻴ ﺐ‬
‫ﻗﻀﺎﻳﯽ ﻧﻴﺴﺖ؟‬
‫»‪ ٢‬ـ ﺑﻪ ﺟﻮاﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ ﺷﻮق ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑ ﺎ ﺷ ﺎﻩ ﻗ ﺼﺪ ﭘﻴﻮﺳ ﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ را دارد‪،‬‬
‫ﻡ ﺸﻜﻮك ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ‪ .‬اﻋ ﻀﺎﯼ ﺧ ﺎرج از آ ﺸﻮرﯼ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ او را ﺷ ﻜﻨﺠﻪ دادﻩ و زﻳ ﺮ ﺷ ﻜﻨﺠﻪ ﺑ ﻪ ﻗﺘ ﻞ‬
‫ﻡﯽرﺳﺎﻧﻨﺪ‪ .‬چﻨﺪ ﺳﺎل ﭘﻴﺶ آﺘﺎب “ﺑﺮ ﻓﺮاز ﺧﻠﻴﺞ” واﻗﻌﻴﺖ را اﻓﺸﺎء ﻡﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺻ ﺎﺡﺐ ﻡﺠﻠ ﻪﯼ ﺁرش ﺑ ﺎ‬
‫ﺁﻗﺎﯼ ﺕﺮاب ﺡﻖ ﺷﻨﺎس از رهﺒ ﺮان ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺁﻗ ﺎﯼ ﺡ ﻖ ﺷ ﻨﺎس ﻡﻨ ﺪرﺟﺎت آﺘ ﺎب را‬
‫ﺕﺎﺉﻴﺪ ﻡﯽآﻨﺪ و ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪“ :‬ﻡﺘﺎﺳ ﻔﺎﻧﻪ رﻓﻴ ﻖ از دﺳ ﺖ رﻓ ﺖ!” اﻧﮕ ﺎر رﻓﻴ ﻖ ﺧ ﻮد ﺑ ﺎل درﺁورد و ﭘﺮﻳ ﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻗﺎﯼ ﺡﻖ ﺷﻨﺎس اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را آﻪ در ﺁن ﻓﺎﻋﻞ )ﻗﺎﺕﻞ ﻳﺎ ﻗﺎﺕﻠﻴﻦ( ﻡﺠﻬﻮل اﺳﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ ﺟﻤﻠ ﻪﯼ “او را‬
‫زﻳﺮ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪﻧﺪ” ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻡﺼﺎﺡﺒﻪ آﻨﻨﺪﻩ از اﻳ ﺸﺎن ﻧﭙﺮﺳ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ]اﻳ ﺸﺎن[ چ ﺮا‬
‫ﺕﺎآﻨﻮن در اﻳﻦ ﺑﺎرﻩ ﺳﻜﻮت آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ؟!!‬
‫»‪ ٣‬ـ ﺁﻗﺎﯼ ﻓﺮخ ﻧﮕﻬ ﺪار از رهﺒ ﺮان داﺉﻤ ﯽ ﻓ ﺪاﺉﻴﺎن اآﺜﺮﻳ ﺖ ﺑ ﻪ هﻨﮕ ﺎم ﺕﺒﻌﻴ ﺪ در ﺷ ﻮروﯼ‬
‫ﺳﺎﺑﻖ از ﺑﺎزار آﻬﻨﻪ ﻓﺮوﺷﺎن‪ ،‬ﻡ ﺪاله ﺎﻳﯽ ﻡ ﯽﺧ ﺮد و ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان “ﻡ ﺪاله ﺎﯼ اﻓﺘﺨ ﺎر” اه ﺪاﻳﯽ ﺡ ﺰب‬

‫‪٣٣‬‬

‫آﻤﻮﻧﻴﺴﺖ ﺷﻮروﯼ ﺑﺮاﯼ دﻳﮕﺮ رهﺒﺮان ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﯽﻓﺮﺳ ﺘﺪ‪ .‬رهﺒ ﺮان آ ﻪ در اﻳ ﺮان ﻡ ﺪاﻓﻌﺎن ﭘﺮﺷ ﻮر‬
‫ﺳﻴﺎﺳﺖ دﻓﺎع و هﻤﻜﺎرﯼ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﮔﺮاﻳﺎن ﻡﺬهﺒﯽ ﺑﻮدﻧﺪ و ﭘﺲ از ﺷﻜﺴﺖ ﺳﻴﺎﺳﯽ و ﺳﺮآﻮب ﺳﺎزﻡﺎن ﺑ ﻪ‬
‫ﻳﻜﯽ از آﺸﻮرهﺎﯼ ﺁﺳﻴﺎﯼ ﻡﺮآﺰﯼ ﺷﻮروﯼ ﺳﺎﺑﻖ ﮔﺮﻳﺨﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺻﻒ ﻡ ﯽآ ﺸﻨﺪ و در ﻡﺮاﺳ ﻤﯽ رﺳ ﻤﯽ‬
‫ﻡﺪالهﺎﯼ اﻓﺘﺨﺎر را ﺑﻪ ﺳﻴﻨﻪ ﻡﯽزﻧﻨﺪ و از ﺧﻮد ﻧﻤﯽﭘﺮﺳﻨﺪ آﻪ اﻓﺘﺨﺎرﯼ چﻨﻴﻦ را ﺑ ﺮاﯼ ﻓ ﺘﺢ آ ﺪام ﻗﻠ ﻪ‬
‫]![ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺁوردﻩاﻧﺪ! ﺷﺎهﺪﯼ در آﺘﺎب “ﺧﺎﻧ ﻪﯼ داﻳ ﯽ ﻳﻮﺳ ﻒ” واﻗﻌﻴ ﺖ آﻤ ﺪﯼ ﻡ ﺪاله ﺎﯼ اﻓﺘﺨ ﺎر را‬
‫اﻓﺸﺎء ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬ﺻﺎﺡﺐ ﻡﺠﻠﻪﯼ ﺁرش در ﻡﺼﺎﺡﺒﻪ ﺑﺎ ﺁﻗﺎﯼ ﻧﮕﻬﺪار از واﻗﻌﻴ ﺖ ﻡ ﺎﺟﺮا ﻡ ﯽﭘﺮﺳ ﺪ‪ .‬ﺁﻗ ﺎﯼ‬
‫ﻧﮕﻬﺪار ﺑﻪ ﻧﺎچﺎر ـ اﻡﺎ ﺑﺎ ﺕﻮﺟﻴﻬﺎت ﻏﻴﺮ ﻡﻨﻄﻘﯽ ـ ﻧﻮﺷﺘﻪﯼ آﺘ ﺎب را ﺕﺎﺉﻴ ﺪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ؛ اﻡ ﺎ ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﻩ را ﺑ ﺎ‬
‫اﻧﻮاع و اﻗﺴﺎم اﺕﻬﺎﻡﺎت ﺑﻤﺒﺎران ﻡﯽآﻨﺪ!‬
‫»‪ ٤‬ـ ﺧ ﺎﻧﻢ اﺷ ﺮف دهﻘ ﺎﻧﯽ در ﺟ ﺰوﻩاﯼ در ﺑ ﺎرﻩﯼ ﺻ ﻤﺪ ]ﺑﻬﺮﻧﮕ ﯽ[ اﺻ ﺮار ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﺻﻤﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺳﺎواك ﻳﺎ “ﺳﺎزﻡﺎن ﭘﻴﻜﺎر ﺑﺎ ﺑﻴﺴﻮادﯼ” آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬اﻳ ﺸﺎن اﻓ ﺸﺎﯼ دروﻏ ﻴﻦ ﺑ ﻮدن‬
‫ﻗﺘﻞ ﺻﻤﺪ را در “ﺁدﻳﻨﻪ” ﺟﺰﻳﯽ از ﺕﻮﻃﺌﻪﯼ ﺁﻗﺎﯼ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﯽ ﻋﻠ ﯽ ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ ﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪ ﻡ ﯽداﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﮔﻤﺎن اﻳﺸﺎن در ﺳﺎل ‪ ١٣٧٠‬در داﺧﻞ اﻳﺮان در ﺡﺎل رﺷﺪ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ…‬
‫»ﺑﺮادر ﺻﻤﺪ‪ ،‬اﺳﺪ ﺑﻬﺮﻧﮕﯽ و ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔ ﯽ از چ ﭗ ﺳ ﻨﺘﯽ آ ﺎر ﻡ ﺎ ]اﻓ ﺸﺎﯼ ﺟﻌﻠ ﯽ ﺑ ﻮدن‬
‫ﻗﺘ ﻞ ﺻ ﻤﺪ[ را ﻧﺎﻡ ﺴﺌﻮﻻﻧﻪ‪ ،‬هﻤﺮاه ﯽ ﺑ ﺎ ﻧﻘ ﺸﻪﯼ ﭘﻠ ﻴﺲ اﻡﻨﻴﺘ ﯽ‪ ،‬ﺿ ﺮﺑﻪ زدن ﺑ ﻪ چ ﭗ و ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ‬
‫ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ‪ ،‬اﻓﺸﺎﮔﺮﯼ ﺑﯽ ﻡﻮﻗﻊ و… ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﮔﺮوه ﯽ از رهﺒ ﺮان چ ﭗ ﺳ ﻨﺘﯽ آ ﻪ ﺡﻘﻴﻘ ﺖ را‬
‫ﻡﯽداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺳ ﻜﻮت آﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧ ﯽ دﻳﮕ ﺮ و از ﺟﻤﻠ ﻪ ﺁﻗ ﺎﯼ ]ﻡ ﺴﻌﻮد[ ﻧﻘ ﺮﻩ آ ﺎر در ﻡﻘﺎﻟ ﻪاﯼ‪ ،‬ﺧ ﻮد ﺑﻴ ﺎن‬
‫ﺡﻘﻴﻘﺖ را ﻡﺜﺒﺖ دﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺎ ﺷﻜﺴﺘﻦ اﺳﻄﻮرﻩﯼ ﺻﻤﺪ‪ ،‬ﻧﻔ ﯽ داﺳ ﺘﺎن دروﻏﻴﻨ ﯽ آ ﻪ ﺳ ﺎله ﺎ ﺑ ﻪ ﺁن ﺑ ﺎور‬
‫داﺷﺘﻨﺪ را ﺑﺮ ﻡﺎ ]ﻓﺮج ﺳﺮآﻮهﯽ‪ ،‬ﻡﺠﻠﻪﯼ ﺁدﻳﻨﻪ و ﺡﻤﺰﻩﯼ ﻓﻼﺡﺘ ﯽ از اﻋ ﻀﺎﯼ ﻓ ﺪاﺉﻴﺎن آ ﻪ در هﻨﮕ ﺎم‬
‫ﻏﺮق ﺷﺪن ﺑﻬﺮﻧﮕﯽ در رود ارس ﺕﻨﻬﺎ هﻤﺮاﻩ او ﺑﻮد و ﺑﻪ ﻗﺘﻞ او ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺳﺎواك ﻡ ﺘﻬﻢ ﺷ ﺪ و ﺧ ﻮد‬
‫ﺑﻪ دﻻﻳﻞ اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ دهﻪهﺎ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻗﺘﻞ ﺳﺎﺧﺘﮕﯽ و ﺟﻌﻠﯽ ﺻﻤﺪ ﺑﻬﺮﻧﮕﯽ ﺳﻜﻮت و ﭘﻨﻬ ﺎنآ ﺎرﯼ‬
‫آﺮد[ ﻧﺒﺨﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﻜ ﺴﺘﻪ ﺷ ﺪن اﺳ ﻄﻮرﻩه ﺎﯼ دروﻏ ﻴﻦ و ذوب ﺷ ﺪن ﺑﺎوره ﺎﯼ آ ﺎذب‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﺁﻧ ﺎن آ ﻪ‬
‫ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ ﺑ ﻪ ﺟﻌ ﻞه ﺎ و اﻓ ﺴﺎﻧﻪه ﺎ ﺑ ﺎور داﺷ ﺘﻨﺪ… ﺁﺳ ﺎن ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﻧﻘ ﺪ ﺧ ﻮد و ﭘ ﺬﻳﺮش ﺳ ﻘﻮط ﺑﺎوره ﺎﯼ‬
‫‪٥١‬‬
‫ﻗﺪﻳﻤﯽ دﺷﻮارﺕﺮﻳﻦ ﺁزﻡﻮنهﺎﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﺮﮔﺮدﻳﻢ ﺑﻪ ﻡﻦ و ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ!‬
‫ﺳﺎل ‪ ١٣٦٠‬آﻪ ﻡﻦ اﺟﺒﺎرا ﺑﻪ ﺟﺮﮔﻪﯼ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺳﺮازﻳﺮ ﺷﺪم ـ هﻨﻮز ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ زدﻩ ﺑ ﻮدم ـ‬
‫ﻳﺎدم هﺴﺖ ﺟﻮاﻧﻚ آﺎرﮔﺮﯼ از ﺷﺮق ﺕﻬﺮان ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪﯼ ﻡﺜﻼ ﺕﻴﻤﯽ ﻡﺎ رﻓ ﺖ و ﺁﻡ ﺪ داﺷ ﺖ آ ﻪ ﺡﺘ ﺎ چﻨ ﺪ‬
‫آﻼس اﺑﺘﺪاﻳﯽ هﻢ ﺳﻮاد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﮔﺰارشهﺎﯼ ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽاش را ﻡﻦ ﺑﺮاش ﻡﯽﻧﻮﺷﺘﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﻮاﻧﻚ آﻪ ﺁن‬
‫روزه ﺎ در ﺷ ﻮق ﻳﻜ ﯽ‪ /‬دوﺕ ﺎ ﺕﺮﻗ ﻪ درآ ﺮدن ﻡ ﯽﺳ ﻮﺧﺖ‪ ،‬دو ﺕ ﺎ ﻗ ﺮص ﺳ ﻴﺎﻧﻮرش را ﻡ ﯽﮔﺬاﺷ ﺖ ﺕ ﻮ‬
‫ﻗﻮﻃﯽ آﺒﺮﻳﺘﺶ و ﻡﯽﻧﺸﺴﺖ ﺑﻪ ﺳﻴﮕﺎر دود آﺮدن و از ﻡﻦ ﻡﯽﺧﻮاﺳﺖ چﻴﺰﯼ ﺑﺮاش ﺑﺨﻮاﻧﻢ‪ .‬ﺟﻮاﻧ ﻚ‬
‫ﺑﻴﭽﺎرﻩ ﺑﺮاﯼ هﻤﻴﻦ اﺳﺒﺎب ﺑﺎزﯼهﺎ ﺑﻌﺪهﺎ ﺧﻮراك ﺧﻮﺷﻤﺰﻩاﯼ ﺑﺮاﯼ ﻡﻴﺰ ﭘﺬﻳﺮاﻳﯽ اﺳﺪاﷲ ﻻﺟ ﻮردﯼ و‬
‫ﻟﻴ ﺴﺖ ﺷ ﻬﺪاﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ﺷ ﺪ‪ .‬ﺁن روزه ﺎ ﻡ ﻦ دوﺕ ﺎ ﺑﭽ ﻪ داﺷ ﺘﻢ‪ .‬ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ه ﻢ در ﻧﻘ ﺶ‬
‫ﻡﻴﻬﻤﺎﻧ ﺪار اﻳ ﻦ ﺑﭽ ﻪه ﺎﯼ ﺁوارﻩﯼ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﻇ ﺎهﺮ ﻡ ﯽﺷ ﺪم‪ ،‬ه ﺮ چﻨ ﺪ آ ﻪ اﺟﺒ ﺎرا ﺑ ﻪ رﻓ ﺖ و ﺁﻡ ﺪهﺎﯼ‬
‫ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽ ه ﻢ ﺁﻟ ﻮدﻩ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮدم‪ ،‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ وﻗﺘ ﯽ اﻳ ﻦ ﺟﻮاﻧ ﻚ ﺳ ﺎدﻩ ﻟ ﻮح ـ ﻻﺑ ﺪ ﺑﻌ ﺪ از ﻗﺮاره ﺎﯼ‬
‫ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽ ﻳﺎ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪاش ـ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺁﻟﻮﻧﻚ ﭘﻨﺎﻩ ﻡﯽﺁورد‪ ،‬ﻡﯽﻧﺸﺴﺘﻢ و آﺘﺎب آﻮﻳﺮ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫را ﺑﺮاش ﻡﯽﺧﻮاﻧﺪم‪ .‬ﻳﺎدم هﺴﺖ ﺡﺘﺎ ﻳﻚ ﺟﻠﺪ از اﻳﻦ آﺘﺎب را ﺑﻪ او هﺪﻳﻪ آﺮدم آﻪ ﻧﻤﯽداﻧﻢ آﺠﺎ ﮔ ﻢ و‬
‫ﮔﻮرش آﺮد‪ .‬آﺘﺎﺑﯽ آﻪ ﺳﺎلهﺎ ﺡﺘﺎ در ﻗﺮارﮔﺎﻩ اﺷﺮف ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ هﻢ آﺘﺎب ﺑﺎﻟﻴﻨﯽ ﻡﻦ ﺑﻮد‪.‬‬
‫‪ ٥١‬ـ ﺻﻤﺪ و ﺳﺎﻋﺖ ﺡﻘﻴﻘﺖ ﺑﺮاﯼ چﭗ ﺳﻨﺘﯽ اﻳﺮان‪ ،‬ﻓﺮج ﺳﺮآﻮهﯽ‪ ،‬ﻧﻘﻞ از وب ﺳﺎﻳﺖ ﻧﮕﺎﻩ ﻧﻮ‪ ٢١ ،‬اآﺘﺒﺮ ‪٢٠٠٤‬‬
‫ﻡﻴﻼدﯼ‬

‫‪٣٤‬‬

‫ﺑﻪ هﺮ ﺡﺎل ﻡﻦ ﺳﺎلهﺎ وﻗﺖ ﻻزم داﺷﺘﻢ ﺕﺎ ﺑﻔﻬﻤﻢ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ چﻪ ﻡﯽﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﻴﻠﯽهﺎ آﻤﻜﻢ‬
‫آﺮدﻧ ﺪ‪ .‬اوﻟﻴ ﻨﺶ ﻡﻴﺮﻓﻄ ﺮوس ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺧ ﻮد را واﻡ ﺪار او ﻡ ﯽداﻧ ﻢ‪ .‬از او ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻳ ﺎد ﮔ ﺮﻓﺘﻢ دﺳ ﺘﮕﺎﻩ‬
‫ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ اﺳﻼم و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺕﺸﻴﻊ چﮕﻮﻧﻪ دﺳﺘﮕﺎهﯽ اﺳﺖ و ﻋﻠﺖ اﻟﻌﻠ ﻞ ﺑ ﺪﺑﺨﺘﯽه ﺎ و ﻧﺎﻓﺮﺟ ﺎﻡﯽه ﺎﯼ ﻡ ﺎ‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن چﻴﺴﺖ!؟ از او ﺧﻴﻠﯽ ﺁﻡﻮﺧﺘﻢ؛ ﺧﻴﻠﯽ چﻴﺰهﺎ هﻢ از ﺧﻴﻠﯽهﺎﯼ دﻳﮕﺮ ﺁﻡﻮﺧﺘﻢ‪ .‬درﺳﺖ ﻡﺎﻧﻨ ﺪ ﺁن‬
‫ﺷﺎهﯽ ﺷﺪﻩ ﺑﻮدم آﻪ روﯼ درﻳﺎﯼ ﻧﻔﺖ ﺧﻮاﺑﻴﺪﻩ اﺳﺖ و ﺡﻖ ﻧﺪارد ﺑﻪ ﺁن دﺳﺖ ﺑﺰﻧﺪ و ادﻋ ﺎﯼ ﻡ ﺎﻟﻜﻴﺘﯽ‬
‫ﺑﺮ ﺁن ﺑﻜﻨﺪ‪ .‬چﻨﻴﻦ آﺮد و ﺑﻨﻴ ﺎدش را ﺑﺮﺑ ﺎد دادﻧ ﺪ‪ .‬ﻡ ﻦ ه ﻢ روﯼ درﻳ ﺎﯼ اﻃﻼﻋ ﺎﺕﯽ ﺧﻮاﺑﻴ ﺪﻩ ﺑ ﻮدم آ ﻪ‬
‫ﺳﺎلهﺎ در آﻮچﻪ ﭘﺲ آﻮچﻪهﺎﯼ ﻡﻐﺰم ﺕﻞاﻧﺒﺎر آﺮدﻩ ﺑﻮدم‪ .‬اﻡﺎ ﺕﺎ ﻡﯽﺧﻮاﺳﺘﻢ از ﺁن اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ آ ﻨﻢ ـ ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﺧﻴﻠ ﯽ ﻧﺎﺷ ﻴﺎﻧﻪ ـ در هﻤ ﺎن دﺳ ﺘﮕﺎﻩ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﻡ ﺘﻬﻢ ﻡ ﯽﺷ ﺪم آ ﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮم‪ ،‬ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ زدﻩام‪،‬‬
‫ﺧﺮدﻩ ﺑﻮرژوا هﺴﺘﻢ‪ ،‬ﮔﺮاﻳﺶ ﺑﻮرژواﻳﯽ دارم و…‬
‫ﺕﺎزﻩ از اﻳﺮان ﺁﻡﺪﻩ ﺑﻮدم آﻪ ﺑﻪ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ وﺻﻞ ﺷﺪم‪ .‬در واﻗﻊ ﺁنهﺎ دﻧﺒﺎﻟﻢ ﺁﻡﺪﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ دﻧﺒ ﺎل‬
‫هﻤﻪ ﻡﯽرﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻡﻦ هﻢ ﻳﻜﻴﺶ‪ .‬ﻧﻮروز ‪“ ١٣٦٦‬ﻋﻴ ﺎل” ﺁن زﻡ ﺎﻧﻢ ﺕﺮﺕﻴ ﺐ ﻳ ﻚ ﺑﺮﻧﺎﻡ ﻪﯼ ﻧ ﻮروزﯼ را ﺑ ﺎ‬
‫چﻨﺪ اﻳﺮاﻧﯽ دﻳﮕﺮ دادﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺁن روزهﺎ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﻡﺜ ﻞ ﺷ ﻜﺎرچﯽ دﻧﺒ ﺎل اﻳﺮاﻧﻴ ﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺷﻜﺎرﺷ ﺎن‬
‫آﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﻋ ﺮاق ﺑﻜ ﺸﺎﻧﻨﺪﺷﺎن‪ .‬ﻡ ﺎ ه ﻢ از هﻤ ﻴﻦ اﻳﺮاﻧ ﯽه ﺎ ﺑ ﻮدﻳﻢ‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻈ ﺎهﺮات‪ ،‬ﻧﺸ ﺴﺖ‪ ،‬و ﺧﻴﻠ ﯽ‬
‫آﺎرهﺎﯼ دﻳﮕﺮ ﺳﺮاغ ﻡ ﺎ را ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬ﺳ ﺮاغ ﺧﻴﻠ ﯽه ﺎ را ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬ﺧﻴﻠ ﯽه ﺎ آ ﻪ ﻋﺎﻗ ﻞﺕ ﺮ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺟﻮاب رد ﻡﯽدادﻧﺪ‪ .‬ﻡ ﻦ آ ﻪ ﻓﻘ ﻂ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮ” ﺑ ﻮدم‪ ،‬ﺟ ﻮاب رد ﻧﻤ ﯽدادم‪ .‬ﺳ ﺮاغ ﻋﻴ ﺎل را ه ﻢ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺧﻴﻠﯽ هﻢ آﺎر آﺮدﻧﺪ آﻪ هﻢ ﻡﺎ را از هﻢ ﺟﺪا آﻨﻨﺪ و هﻢ ه ﺮ دوﻡ ﺎن را ﺑ ﻪ ﻋ ﺮاق و ﺑ ﻪ رواﺑ ﻂ‬
‫ﺑﻜﺸﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﻋﻴﺎل چﻬﺎر‪/‬ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﯽ ﺑﻮد در ﻓﺮﻧﮓ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ دم ﺑﻪ ﺕﻠﻪ ﻧﻤ ﯽداد‪ .‬ﻡ ﻦ آ ﻪ ﻏﻴ ﺮ‬
‫از ﺁن دو ﺕ ﺎ ﺟﻮﺟ ﻪﯼ ﻗﺒﻠ ﯽ‪ ،‬ﻳﻜ ﯽ دﻳﮕ ﺮ را ه ﻢ در ﺷ ﻜﻢ داﺷ ﺘﻢ‪ ،‬و ﺕ ﺎزﻩ ه ﻢ از اﻳ ﺮان ﮔﺮﻳﺨﺘ ﻪ ﺑ ﻮدم‪،‬‬
‫دﻧﺒﺎﻟﺸﺎن راﻩ اﻓﺘﺎدم‪ .‬ﺑﻪ ﻡﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻋﺘﻤﺎد ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ و ﺑ ﻪ ﭘﺎﻳﮕ ﺎﻩهﺎﺷ ﺎن راه ﻢ ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ‪ .‬ﻋﻴ ﺎل را راﻩ‬
‫ﻧﻤﯽدادﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ از او ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﯽ هﻤﺴﺎﻳﻪهﺎﻡﺎن را آ ﻪ چﻨ ﺪ اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺑﺪزدد و ﺑﻪ ﺁنهﺎ ﺕﺤﻮﻳﻞ دهﺪ‪ .‬ﻡﻦ از اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﺧﺒﺮ ﻧﺪاﺷﺘﻢ‪ .‬ﻋﻴﺎل ه ﻢ ﮔﻮﻳ ﺎ ﻳﻜ ﯽ‪/‬دوﺑ ﺎر ﺑ ﻪ ﺻ ﻨﺪوق‬
‫ﭘﺴﺘﯽ هﻤﺴﺎﻳﻪهﺎ ﺷﺒﻴﺨﻮن زدﻩ‪ ،‬و ﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ ﻡﺮدم را ﺑﻪ ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺕﺤﻮﻳ ﻞ دادﻩ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪهﺎ اﻟﺒﺘﻪ از اﻳﻦ ﻧﻮع ﺟﺎﺳﻮﺳﯽ ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽ ﭘﺸﻴﻤﺎن ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺁﺧ ﺮ ﺁن ﺑﻴﭽ ﺎرﻩ ه ﻢ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮ” ﺑ ﻮد و‬
‫ﺷﻴﻔﺘﻪﯼ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ!‬
‫ﺟﻤ ﺎﻋﺘﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻋﻴ ﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃ ﻪ در ﺑ ﺮاﻩ اﻧ ﺪاﺧﺘﻦ ﻡﺮاﺳ ﻢ ﻧ ﻮروزﯼ ﺳ ﺎل ‪ ١٣٦٦‬هﻤ ﺮاﻩ و‬
‫هﻤﻜﺎر ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻡﺮا هﻢ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﺮاﺳﻢ دﻋﻮت آﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻡﺎ ﺕﺎآﻴﺪ آﺮدﻧﺪ آﻪ ﺕﻮ دﻋﻮﺕﯽ؛ اﻡ ﺎ ﻧ ﻪ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان‬
‫ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ‪ .‬ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان هﻤ ﺴﺮ ﻋﻴ ﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃ ﻪ‪ .‬ﻡ ﻦ اﻟﺒﺘ ﻪ ﻧ ﺮﻓﺘﻢ‪ .‬ﺧﻴ ﺎل ﻡ ﯽآ ﺮدم ﺷ ﺮآﺖ در ﻡﺮاﺳ ﻢ‬
‫ﻧﻮروزﯼ ﺁدمهﺎﯼ ﻋﺎدﯼاﯼ آﻪ ﺳﺎلهﺎ ﭘﻴﺶ هﻮادار ﺳﺎزﻡﺎن ﺑ ﻮدﻩ و ﻡ ﺪﺕﯽ اﺳ ﺖ آﻨ ﺎر آ ﺸﻴﺪﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬آﻔ ﺮ‬
‫ﻻﻳﻐﻔﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺮﻓﺘﻢ و ﺕﻮﯼ ﺧﺎﻧﻪام ﺕﻤﺮﮔﻴﺪم و ﺑﺮﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ ﺕﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﯽ اﻳﻨﺠﺎ را ﺕﻤﺎﺷﺎ آﺮدم‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ ﻋﻴ ﺎل‬
‫ﻡﺮﺑﻮﻃﻪ در اﻳﻦ ﻡﺮاﺳﻢ ﻡﻘﺎﻟﻪاﯼ از آﺘ ﺎب آ ﻮﻳﺮ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ را ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم “ﻧ ﻮروز” روﺧ ﻮاﻧﯽ آ ﺮدﻩ‬
‫ﺑ ﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ در ﺁن ﺟﻠ ﺴﻪ ﻳ ﻚ ﺑ ﺎﻧﻮﯼ ﻡﻌﻈ ﻢ ﺟﺎﺳ ﻮس ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ه ﻢ ﺡ ﻀﻮر داﺷ ﺖ و ﺕﻤ ﺎم اﺧﺒ ﺎر و‬
‫اﻃﻼﻋﺎت ﻡﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳ ﻦ ﻡﺮاﺳ ﻢ را در اﺧﺘﻴ ﺎر ﻡ ﺴﺌﻮل ﭘﺎﻳﮕ ﺎﻩ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ در ﺷ ﻬﺮ ﻓﺮاﻧﻜﻔ ﻮرت ﺁﻟﻤ ﺎن‬
‫ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬ﺁﺧﺮ هﻔﺘﻪ آﻪ ﺑﺎز هﻢ ﻡﻦ ﺑﺎ دو ﺕﺎ ﺟﻮﺟﻪام و ﺁن ﻳﻜﯽ آﻪ در ﺷﻜﻢ داﺷﺘﻢ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﭘﺎﻳﮕ ﺎﻩ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ‬
‫رﻓﺘﻢ‪ ،‬ﺻﺎدق )ﻡﺠﻴﺪ ﺳﺎچﻤﻪاﯼ( ﻡﺴﺌﻮل ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ ﻡ ﺮا ﺑ ﻪ دﻓﺘ ﺮش اﺡ ﻀﺎر آ ﺮد و ﮔ ﺰارش ﺟﻠ ﺴﻪ را ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻦ داد‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺑﺎ ﺕﻠﺨﯽ ﭘﺮﺳﻴﺪ آ ﻪ چ ﺮا ﻋﻴ ﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃ ﻪ ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ ﻡﻘﺎﻟ ﻪﯼ “ﻧ ﻮروز” ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﭘﻴ ﺎم‬
‫ﻧﻮروزﯼ ﺑﺮادر ﻳﺎ ﺧﻮاهﺮ را ﻧﺨﻮاﻧﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮادر اﺻﻄﻼﺡﯽ ﺑﻮد آﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺴﻌﻮد رﺟ ﻮﯼ ﺑ ﻪ آ ﺎر‬
‫ﻡﯽرﻓﺖ و ﺧﻮاهﺮ هﻢ اﻟﺰاﻡﺎ ﺑﺮاﯼ ﻋﻴﺎل و هﻤﺮدﻳﻒ اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ اﻳﻦ ﺟﻨﺎب‪ ،‬ﺳ ﺮآﺎر ﻋﻠﻴ ﻪ ﺑ ﺎﻧﻮ ﻡ ﺮﻳﻢ‬
‫ﻗﺠﺮﻋﻀﺪاﻧﻠﻮ ﻡﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﻡ ﺮﻳﻢ رﺟ ﻮﯼ‪ .‬راﺳ ﺘﺶ ﻡ ﻦ ﺡﺘ ﺎ از اﻳ ﻦ ﺟ ﺎﯼ آ ﺎر ه ﻢ ﺧﺒ ﺮ ﻧﺪاﺷ ﺘﻢ‪ .‬ﺷ ﻜﺎف‬
‫ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ ﺑﻴﻦ ﻡﻦ و ﻋﻴﺎل ﺑﻪ ﺟﺎهﺎﯼ ﺑﺎرﻳﻜﯽ آﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮد و ﺑﻌﺪهﺎ ﺕﺤﺖ زﻋﺎﻡﺖ هﻤﻴﻦ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ‬

‫‪٣٥‬‬

‫ﺑ ﻪ ﺟ ﺪاﻳﯽ آ ﺸﻴﺪ‪ .‬ﻓﻘ ﻂ ﺑ ﻪ ﺻ ﺎدق ﮔﻔ ﺘﻢ آ ﻪ در اﻳ ﻦ ﻡﺮاﺳ ﻢ ﺷ ﺮآﺖ ﻧﻜ ﺮدﻩام‪ ،‬از چﻨ ﻴﻦ “ﺟﻨ ﺎﻳﺘﯽ” ه ﻢ‬
‫ﺑﯽﺧﺒﺮم؛ وﻟﯽ چﺮا ﺑﺮاﯼ آﺎرﯼ آﻪ آ ﺲ دﻳﮕ ﺮﯼ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻡ ﺮا ﻡﺤﺎآﻤ ﻪ ﻡ ﯽآﻨﻴ ﺪ!؟ ﮔﻔ ﺘﻢ آ ﻪ اﮔ ﺮ‬
‫ﺧﻮﺷﻢ ﻡﯽﺁﻡﺪ‪ ،‬ﺡﺘﻤﺎ در اﻳﻦ ﻡﺮاﺳﻢ ﺷﺮآﺖ ﻡﯽآ ﺮدم‪ .‬ﻻﺑ ﺪ ﻡ ﻦ ه ﻢ از ﺷ ﺮآﺖ در اﻳ ﻦ ﺟﻠ ﺴﻪ راﺿ ﯽ‬
‫ﻧﺒﻮدم‪ .‬ﻡﯽداﻧﺴﺘﻢ ﺟﺎﺳﻮس ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ در اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ زﻧﯽ اﺳﺖ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم ﺷ ﻬﻴﻦ آ ﻪ ﺕﻤ ﺎم رﻓ ﺖ و‬
‫ﺁﻡﺪهﺎﯼ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺷﻬﺮ دارﻡﺸﺘﺎت را ﮔ ﺰارش ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺁنه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺳ ﺎزﻡﺎن را ﻡ ﯽﺷ ﻨﺎﺧﺘﻨﺪ و ﺑ ﺮاش‬
‫اهﻤﻴﺘﯽ ﻗﺎﺉﻞ ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﺎﺳﻮﺳﯽه ﺎ و ﺟﺎﺳﻮﺳ ﯽه ﺎﯼ ﺟﺎﺳﻮﺳ ﺎن هﻤﺠ ﻮار ]ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ[‬
‫هﻢ چﻨﺪان ﺑﺮاﺷﺎن ﻡﻬﻢ ﻧﺒﻮد‪ .‬ﺑﻪ آﺎر ﺧﻮدﺷ ﺎن ﻡ ﺸﻐﻮل ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﺕ ﺮﻩ ه ﻢ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ دو ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﺧ ﺮد‬
‫ﻧﻤ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬وﻟ ﯽ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎﻧﯽ آ ﻪ آ ﺴﯽ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻡﺠﺎه ﺪ در زﻧ ﺪان ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ‬
‫آ ﺴﯽﺷ ﺎن ﻃﻌﻤ ﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺷ ﺪﻩ و آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬دﻟ ﺸﺎن ﻧﻤ ﯽﺁﻡ ﺪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ راﺡﺘ ﯽه ﺎ از‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ؛ هﺮچﻨﺪ آ ﻪ ﺧﻴﻠ ﯽهﺎﺷ ﺎن ﺑﺪﺷ ﺎن ﻧﻤ ﯽﺁﻡ ﺪ زﻧ ﺪﮔﯽ ﺑ ﯽ ﺳ ﺮ و ﺻ ﺪا و ﺳ ﺎﻟﻢ و‬
‫ﻏﻴﺮﺳﻴﺎﺳ ﯽاﯼ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺑﻴﭽ ﺎرﻩه ﺎ هﻤﻴ ﺸﻪ ﻡﻮﺿ ﻮع ﮔﺰارﺷ ﺎت ﺷ ﻬﻴﻦ ﺧ ﺎﻧﻢ ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﺡﺘﻤ ﺎ‬
‫اﻋﺼﺎﺑ ﺸﺎن ه ﻢ از اﻳ ﻦ ﻧ ﻮع ﺧﺒﺮچﻴﻨ ﯽه ﺎﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎﻧﯽ‪/‬ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺧ ﺮدﻩ ﺟﺎﺳﻮﺳ ﺎن ﺳ ﺎزﻡﺎن‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﺮد ﺑ ﻮد‪ .‬ﻡﺠﻴ ﺪ ﺳ ﺎچﻤﻪاﯼ )ﺻ ﺎدق( ﻳ ﻚ ﺳ ﺎل ﺑﻌ ﺪ از اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن‪ ،‬در ﻟﺸﻜﺮآ ﺸﯽ ﻧ ﺎﻡﻮﻓﻖ‬
‫ﻡﺴﻌﻮد رﺟﻮﯼ و ﺑﺎﻧﻮ ﺑﻪ اﻳﺮان‪ ،‬در ﻋﻤﻠﻴﺎﺕﯽ ﻡﻮﺳﻮم ﺑ ﻪ ﻓ ﺮوغ ﺟﺎوﻳ ﺪان‪ ،‬در ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ ٣‬ﻡ ﺮداد ‪١٣٦٧‬‬
‫ﻧﻔﻠﻪ و ﺡﺮام ﺷﺪ‪ .‬ﺟﻮاﻧﻚ ﺳﺎدﻩ ﻟﻮح ﺧﻮﺑﯽ ﺑﻮد‪ .‬ﻳﺎدش ﺑﺨﻴﺮ!‬
‫ﺑﻌﺪهﺎ ﺷﻨﻴﺪم آﻪ ﻡﺤﻞ ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽهﺎﯼ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﺡ ﺴﻴﻨﻴﻪﯼ ارﺷ ﺎد ـ ﺁن دو ﺳ ﻪ‬
‫ﺳﺎﻟﯽ آﻪ ﺑﻪ راﻩ ﺑﻮد ـ ﻡﺤﻠﯽ اﺳﺎﺳﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﻳ ﺎرﮔﻴﺮﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ﺁن‬
‫زﻡ ﺎن ﺳ ﺎزﻡﺎن‪ ،‬ﺧﻴﻠ ﯽه ﺎ را از هﻤﺎﻧﺠ ﺎ و از هﻤ ﺎن زﻳ ﺮزﻡﻴﻦ ﺡ ﺴﻴﻨﻴﻪﯼ ارﺷ ﺎد “ﻗ ﺮ” زدﻧ ﺪ و ﺑ ﻪ‬
‫ﺳﺎزﻡﺎن آﺸﺎﻧﺪﻧﺪ و ﺑﻌﺪهﺎ هﻢ ﺑﻪ آﺸﺘﻨﺸﺎن دادﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ از هﻤ ﺎن ﺁﻏ ﺎز ﻡ ﻮرد ﻏ ﻀﺐ‬
‫ﺷﺨﺺ رهﺒﺮﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﺑﻮد‪ .‬ﺡﺘﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ آ ﻪ آﻠ ﯽ از هﻤ ﺎن ﻓﺮﻗ ﺎﻧﯽه ﺎ و ﺁرﻡ ﺎن ﻡﺴﺘ ﻀﻌﻔﻴﻨﯽه ﺎ و…‬
‫دﻳﮕﺮ ﻡﺪﻋﻴﺎن راﻩ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﺮاﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﻧﻴﺮوﯼ زﻧﺪﻩ و ﻡﺮدﻩ و زﻧﺪاﻧﯽ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺎ ﺡ ﺎج ﺁﻗ ﺎ رﺟ ﻮﯼ‬
‫اﺻ ﻼ از اﻳ ﻦ رﻗﻴ ﺐ ﻡ ﺮدﻩ ﺧﻮﺷ ﺶ ﻧﻤ ﯽﺁﻡ ﺪ و ﺳ ﺎله ﺎ ﺑ ﻮد آ ﻪ در درون ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﺶ ﺑ ﻪ »ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫زداﻳ ﯽ« ﻡ ﺸﻐﻮل ﺑ ﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ چﻨ ﺪان ﺁش ده ﻦ ﺳ ﻮزﯼ ﻧﺒ ﻮد‪ .‬چ ﺮا‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﻳ ﻚ دﺧﺘ ﺮك‬
‫هﺠﺪﻩ‪/‬ﻧﻮزدﻩ ﺳﺎﻟﻪ ﺷﺎﻳﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﺮاﯼ ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ هﻴﻮﻻﻳﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﻤﻴﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻜﺮ ﻧﻤﯽآﻨﻢ‪.‬‬
‫ﺁرواﻧﺪ ﺁﺑﺮاهﺎﻡﻴﺎن ﻡﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ آﻪ اﺧﺘﻼف ﻧﻈﺮ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﺎ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ اﻳﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫ﺑﻪ ﺕﺌﻮرﯼ “ﺟﻨﮓ ﻡﺴﻠﺤﺎﻧﻪ‪ ،‬هﻢ اﺳﺘﺮاﺕﮋﯼ‪ ،‬هﻢ ﺕﺎآﺘﻴﻚ” آﻪ ﺳﺮﻟﻮﺡﻪﯼ ﺕﻤﺎم رﻓﺘﺎرهﺎﯼ ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ اﻳﻦ‬
‫ﺳ ﺎزﻡﺎن در دو دورﻩﯼ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻡﻌﺎﺻ ﺮ اﻳ ﺮان ـ ﺷ ﺎﻩ و ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ـ ﺑ ﻮد‪ ،‬اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ ﻧﺪاﺷ ﺖ‪ .‬ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫ﺐ ﺟﻨﺒﺶ ﺿﺪ ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآ ﺮد‪ .‬ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ را اﻡﺎم ﺡﺴﻴﻦ و ﺧﻮدش را زﻳﻨ ِ‬
‫اﺳﺎﺳﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﺼﺮ “روﺷﻨﻔﻜﺮ ﻡﺘﻌﻬﺪ ﻡﺴﺌﻮل” ﺕﻜﻴﻪ داﺷﺖ و اﮔ ﺮ اﺷ ﺘﺒﺎﻩ ﻧﻜ ﻨﻢ در ﺁﺧ ﺮﻳﻦ آﺘ ﺎﺑﺶ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم‬
‫“ﺕﺨﺼﺺ” ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد آﻪ اﻧﻘﻼب ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﺮان زود اﺳ ﺖ و اﮔ ﺮ ﺡ ﺎﻻ ]ﺳ ﺎله ﺎﯼ ‪١٣٥٥‬و ‪ ١٣٥٦‬ﺕ ﺎ‬
‫زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺧ ﻮدش زﻧ ﺪﻩ ﺑ ﻮد[ اﻧﻘﻼﺑ ﯽ رخ ده ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ارﺕﺠ ﺎع ﻡ ﯽاﻧﺠﺎﻡ ﺪ آ ﻪ اﻧﺠﺎﻡﻴ ﺪ؛ ارﺕﺠ ﺎﻋﯽ آ ﻪ‬
‫ﺧﻮدش ﺁنهﺎ را ﺑﻪ ﻡﻴﺪان آﺸﻴﺪ و دﻳﮕﺮ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺴﺖ ﺟﻤﻌﺸﺎن آﻨﺪ‪ .‬ﺟ ﻦه ﺎﻳﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺑ ﺎزﯼه ﺎﯼ‬
‫ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﺎ آﻠﻤﺎت‪ ،‬ﺑﺎ ﻗﺮﺁن و ﺑﺎ ﺕﺎرﻳﺦ‪ ،‬از ﭘﺸﺖ دﻳﻮارهﺎﯼ ﺡﻮزﻩهﺎ ﻳﻜﺒﺎرﻩ ﺑﻪ ﻡﻴﺪان رﻳﺨﺘﻨ ﺪ و زدﻧ ﺪ‬
‫و ﺑﺮدﻧﺪ و ﺧﻮردﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ هﻴﭻ آﺲ هﻢ رﺡﻢ ﻧﻜﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﻜﯽ از ﺟﺪا ﺷﺪﮔﺎن از ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ روزﯼ ﻡﯽﮔﻔﺖ زﻡﺎﻧﯽ آﻪ در ﺷﻬﺮ ﺑﻮﺧﻮم ﺁﻟﻤﺎن‬
‫درس ﻡﯽﺧﻮاﻧﺪ و هﻤﺎن زﻡﺎن هﻢ ﺑ ﻪ ﻋ ﻀﻮﻳﺖ اﻧﺠﻤ ﻦه ﺎﯼ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺁﻟﻤ ﺎن ]واﺡ ﺪ ﺧ ﺎرج‬
‫آ ﺸﻮرﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ[ درﺁﻡ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﻧ ﻮﻋﯽ “اﻧﺒ ﺮ” ﺕﻬﻴ ﻪ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺑﻴﺮون آﺸﻴﺪن ﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ اﻳﺮاﻧﯽهﺎ‪ ،‬ﺑﻪ وﻳ ﮋﻩ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺳ ﺎآﻦ ﺧﻮاﺑﮕ ﺎﻩه ﺎﯼ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﯽ ﺷ ﻬﺮ‬
‫ﺑﻮﺧﻮم‪ ،‬از ﺻﻨﺪوقهﺎﯼ ﭘ ﺴﺘﯽﺷ ﺎن ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ‪» :‬ﻧﻴﻤ ﻪه ﺎﯼ ﺷ ﺐ ﺕ ﻴﻢ ﺳ ﻪ ﻧﻔ ﺮﻩاﯼ ﺕ ﺸﻜﻴﻞ ﻡ ﯽدادﻳ ﻢ‪ ،‬دو‬

‫‪٣٦‬‬

‫ﻧﻔﺮﻡﺎن آﺸﻴﻚ ﻡﯽدادﻧﺪ و ﻧﻔﺮ اﺻﻠﯽ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻡﯽرﻓﺖ ﺳﺮاغ ﺻﻨﺪوقهﺎﯼ ﭘﺴﺘﯽ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن و ﺑ ﺎ ﻳ ﻚ‬
‫ﻓﻘﺮﻩ “اﻧﺒﺮ” ﺳﺎزﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺻﻨﺪوقهﺎﯼ ﭘﺴﺘﯽ ﻡﺮدم را ﺧﺎﻟﯽ ﻡﯽآﺮد‪«.‬‬
‫راﺑﻄﯽ آﻪ ﺑﻪ ﻋﻴﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃﻪﯼ ﺁن زﻡﺎن ﻡﻦ دﺳﺘﻮر ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽ دادﻩ ﺑﻮد آﻪ ﺑﻪ ﺻﻨﺪوقه ﺎﯼ‬
‫ﭘﺴﺘﯽ اﻳﺮاﻧﻴﺎن هﻤﺴﺎﻳﻪ دﺳﺘﺒﺮد ﺑﺰﻧﺪ‪“ ،‬ﺑﺮادر”ﯼ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻧﺎم ﻡﻬﺮداد آ ﻪ در اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ آﺎره ﺎﯼ ﺧ ﻼف‬
‫ﻗ ﺎﻧﻮن و ﻋ ﺮف در ﻓﺮﻧ ﮓ ـ ﺷ ﺎﻳﺪ ه ﻢ در زﻧ ﺪﮔﯽ ﻡ ﺮدم ﻋ ﺎدﯼ اﻳ ﺮان ـ ﻳ ﺪﯼ ﻃ ﻮﻻ داﺷ ﺖ‪ .‬ﺳ ﺎزﻡﺎن‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ آﻠﯽ از اﻳ ﻦ ﺟﻨ ﺎب ﺧ ﻼفآ ﺎرﯼ ﻳ ﺎد ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺑﻴﺨ ﻮد ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ ﺟﻨ ﺎﺑﺶ ﺳ ﺎله ﺎ ﭘ ﺲ از‬
‫ﺑﺮﻳﺪن از ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ و ﺑﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﻋﺎدﯼ ﻡﺸﻐﻮل ﺷ ﺪن‪ ،‬هﻤﭽﻨ ﺎن ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ ﺡ ﻀﺮات ﻳﻘ ﻪ ﻡ ﯽدراﻧ ﺪ و‬
‫ﻧﺨﻮد و ﻟﻮﺑﻴﺎ ﭘﺎك ﻡﯽآﻨﺪ!!‬
‫ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﻳﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻳﺎ ﻓﺮد ﺳﻴﺎﺳﯽ ]و ﺡﺘﺎ ﻏﻴ ﺮ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ[ را ﺑ ﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪ ،‬ﺑﻬﺘ ﺮﻳﻦ راﻩ ﺑ ﺮ‬
‫اﺳﺎس ﺁن ﺿ ﺮب اﻟﻤﺜ ﻞ ﻗ ﺪﻳﻤﯽﻡ ﺎن‪ ،‬اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻳ ﺎ ﺑ ﺎ ﺁن هﻤ ﺴﻔﺮ ﺷ ﻮﻳﻢ و ﻳ ﺎ هﻤ ﺴﻔﺮﻩ‪ .‬از ﭘﺰه ﺎ و‬
‫ﺷﻌﺎرهﺎ و اداهﺎﯼ ﺑﻴﺮوﻧﯽ هﻴﭽﻜﺲ و هﻴﭻ ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ ﻧﻤﯽﺕﻮان ﺁن را ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ را ﺑ ﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان ﻡﺸﺘﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺧﺮوار را‪ ،‬ﻧﻪ در ﺷﻌﺮ و ﺷﻌﺎرهﺎ و ﺧﻄﺎﺑﻪهﺎﯼ ﺁﺕ ﺸﻴﻦ رهﺒ ﺮش و ﻧ ﻪ ﺡﺘ ﺎ در‬
‫ﻧﺸﺮﻳﻪهﺎ و ادﻋﺎه ﺎش‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ از درون و از زﺑ ﺎن و ﺑﻴ ﺎن آ ﺴﺎﻧﯽ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن را در‬
‫دروﻧﯽﺕﺮﻳﻦ زواﻳﺎ و ﻡﻨﺎﺳﺒﺎت ﺁن‪ ،‬ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺖ و ﮔﻮﺷﺘﺸﺎن ﺕﺠﺮﺑﻪ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن را ﺑﺎﻳﺪ از زﺑ ﺎن‬
‫و ﺑﻴ ﺎن آ ﺴﺎﻧﯽ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ آ ﻪ زﻧ ﺪاﻧﯽ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺑ ﻮدﻩاﻧ ﺪ؛ چﻨﺎﻧﭽ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را ه ﻢ ﻧ ﻪ در‬
‫ﻟﺒﺨﻨﺪهﺎﯼ “ژوآﻮﻧﺪ” ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﺪ ﺧﺎﺕﻤﯽ‪ ،‬ﻳﺎ ﺷﻌﺎرهﺎ و ﺧﻄﺎﺑﻪهﺎﯼ ﻋﺒﺪاﻟﻜﺮﻳﻢ ﺳ ﺮوش و ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‬
‫و ﻡﻬ ﺪﯼ ﺑﺎزرﮔ ﺎن و ﺡﺘ ﺎ ﺑﻴ ﺎن ده ﺎﺕﯽ ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ آ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ در درون ﺧﺎﻧ ﻪه ﺎ‪ ،‬رواﺑ ﻂ‬
‫ﺧﺼﻮﺻﯽ‪ ،‬رﻓﺘﺎرهﺎﯼ ﻡﺨﻔﯽ و زﻳﺮزﻡﻴﻨﯽ‪/‬اﻃﻼﻋﺎﺕﯽاش ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را ﺑﺎﻳ ﺪ از زﺑ ﺎن‬
‫و ﺑﻴﺎن زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳ ﯽ و ﺡﺘ ﺎ ﻏﻴﺮﺳﻴﺎﺳ ﯽاش ﺷ ﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﻧ ﻮع راﺑﻄ ﻪاﯼ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‬
‫ﺡﺎآﻢ و ﻏﻴﺮﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺎ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺎن و زﻧﺪاﻧﻴﺎﻧ ﺸﺎن دارﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑﻬﺘ ﺮﻳﻦ وﺳ ﻴﻠﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ ﺁﻧﻬﺎﺳ ﺖ‪ .‬ﻡ ﺴﻌﻮد‬
‫رﺟ ﻮﯼ ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ ﻃ ﻼقه ﺎﯼ اﺟﺒ ﺎرﯼ ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽ‪/‬اﺟﺒ ﺎرﯼ درون ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺕﻤ ﺎم‬
‫اﻋ ﻀﺎ و آﺎدره ﺎﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن از ﺳ ﺎل ‪ ١٣٦٨‬ﺧﻮرﺷ ﻴﺪﯼ ﺕﺤﻤﻴ ﻞ ﺷ ﺪ‪ ،‬ﺕﺌ ﻮرﯼ ﺟ ﺎﻟﺒﯽ دارد‪ .‬ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪:‬‬
‫ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑﺒﻴﻨﻴ ﺪ چ ﻪ ﻧﮕ ﺎهﯽ ﺑ ﻪ ﻡﻮﺿ ﻮع زن دارﻳ ﺪ‪ ،‬ﻧﮕ ﺎهﯽ ﺑ ﻪ دروﻧ ﯽﺕ ﺮﻳﻦ رواﺑﻄﺘ ﺎن ﺑ ﺎ‬
‫هﻤﺴﺮاﻧﺘﺎن ﺑﻴﺎﻧﺪازﻳﺪ و ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ چﻪ ﻡﻌﺎﻡﻠﻪاﯼ ﺑ ﺎ هﻤ ﺴﺮﺕﺎن دارﻳ ﺪ! ﻡ ﻦ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﺷ ﻌﺎر ﻡ ﻮاﻓﻘﻢ‪ .‬روﺷ ﻨﻔﻜﺮ‬
‫اﻳﺮاﻧ ﯽ را در درون و ﺧ ﺼﻮﺻﯽﺕ ﺮﻳﻦ راﺑﻄ ﻪاش ﺑ ﺎ اﻧ ﺴﺎنه ﺎﯼ ﭘﻴﺮاﻡ ﻮﻧﺶ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ ﻡﻮﺿ ﻮع ﻗ ﺪرت‬
‫ﺑﻬﺘﺮ ﻡﯽﺕﻮان ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺕﺎ در ﺷﻌﺎر و آﺘﺎب و ﺧﻄﺎﺑﻪاش‪ .‬روﺷ ﻨﻔﻜﺮ اﻳﺮاﻧ ﯽ آﺘ ﺎﺑﺶ را آ ﻪ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪،‬‬
‫ﺷﻌﺎرش را آﻪ ﻡﯽدهﺪ‪ ،‬ﺷﻌﺮش را آﻪ ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬ﻳ ﻚ دﻡ ﻮآﺮات‪ ،‬ﻳ ﻚ اوﻡﺎﻧﻴ ﺴﺖ و ﻳ ﻚ ﻋﻨ ﺼﺮ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺑﺸﺮﯼ رادﻳﻜﺎل اﺳﺖ‪ ،‬اﻡﺎ ﺑﻪ ﻗﻮل دآﺘﺮ ﻡﻬﺮداد ﺑﻬ ﺎر در ﺧﺎﻧ ﻪ‪ ،‬زﻧ ﺶ آﻠﻔ ﺖ اوﺳ ﺖ‪ .‬در ﺧﺎﻧ ﻪاش ﻳ ﻚ‬
‫ارﺑﺎب اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻚ ﺑﺮدﻩ دار اﺳﺖ‪ ،‬چﻪ در ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎدﻩﯼ ﺟﻨﺴﯽاﯼ آ ﻪ از هﻤ ﺴﺮش ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و چ ﻪ در‬
‫ﺑﻴﮕﺎرﯼاﯼ آﻪ ﺑﻪ هﻤﺴﺮش ﺕﺤﻤﻴﻞ ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ آ ﻪ چ ﺮا ﻡ ﺎ ﻧﻤ ﯽﺕ ﻮاﻧﻴﻢ از رواﺑ ﻂ ﻗﺒﻴﻠ ﻪاﯼ‪/‬ﺑ ﺮدﻩدارﯼ‬
‫ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ ﻡﻨﺎﺳﺒﺎﺕﻤﺎن ﻋﺒﻮر آﻨﻴﻢ و راﺑﻄﻪاﯼ اﻧﺴﺎﻧﯽ و ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ اﻧ ﺴﺎنه ﺎﯼ ﭘﻴﺮاﻡﻮﻧﻤ ﺎن ﺑﺮﻗ ﺮار آﻨ ﻴﻢ‪،‬‬
‫ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﺎ ﻡ ﺪﻧﻴﺖ را ﺕﻨﻬ ﺎ در ﻓ ﺮم و ﺑ ﯽﻡﺤﺘ ﻮا ﭘﺬﻳﺮﻓﺘ ﻪاﻳ ﻢ؛ ﺑ ﺎﻻﺕﺮ ﺑ ﺮوم‪ ،‬ﺁن را ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻪاﻳﻢ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ چﻮن اﻳﻦ ﻡﻔﺎهﻴﻢ ﭘﺲ از ﺕﺠﺮﺑﻪﯼ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ “ﻡﺪ” ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺁﻧﻬ ﺎ را‬
‫ﺡﻔ ﻆ ﻡ ﯽآﻨ ﻴﻢ و و ﺑﺠ ﺎ و ﻧﺎﺑﺠ ﺎ ﺑﻠﻐﻮرﺷ ﺎن ﻡ ﯽآﻨ ﻴﻢ‪ .‬ﺁﻧﭽ ﻪ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ‬
‫آﻤﺪﯼ اﺳﺖ و ﻧﺸﺎن دهﻨﺪﻩﯼ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ رهﺒﺮﯼ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن اﺳﺎﺳ ﺎ ه ﻴﭻ درآ ﯽ از ﻡﻮﺿ ﻮع ﺡﻘ ﻮق‬
‫اﻧﺴﺎنهﺎ ﻧﺪارد‪ ،‬اﻳﻦ اﺳﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ رهﺒ ﺮﯼ ﺑ ﺮاﯼ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح ﺟﻠ ﻮﮔﻴﺮﯼ از ﺳ ﺘﻢ ﺟﻨ ﺴﯽ ﺑ ﺮ زﻧ ﺎن ]آ ﻪ‬
‫ﻧﺎﺷﯽ از ﺁﻡﻮزشهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ اﺳﻼم در ﺑﻴﻦ اﻳﺮاﻧﻴﺎن اﺳﺖ[ آﻮﺷ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ در اﻳ ﻦ ‪ ١٥‬ﺳ ﺎل ـ از ﺳ ﺎل‬
‫‪ ١٣٦٨‬ﺕﺎ آﻨﻮن ـ اﺳﺎﺳﺎ راﺑﻄﻪﯼ ﺟﻨﺴﯽ را در ﺑﻴﻦ ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﻧﻔﯽ آﻨﺪ‪ .‬از اﻳ ﻦ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﻮﻩ‬
‫در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧ ﻮﻋﯽ دﺳ ﺘﻮر ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽ و وﺳ ﻴﻠﻪاﯼ ﺑ ﺮاﯼ “آﻨﺘ ﺮل ﻧﻴ ﺮو” اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺳ ﺨﻨﯽ ﻧﻤ ﯽﮔ ﻮﻳﻢ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ‬

‫‪٣٧‬‬

‫ﻡﯽﺧﻮاهﻢ ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﻢ آﻪ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن اﮔﺮ ‪ ١٥‬ﺳﺎل اﺳﺖ رﻳﺎﺿﺖ ﺟﻨﺴﯽ را ﺑﺮ اﻓ ﺮادش ﺕﺤﻤﻴ ﻞ آ ﺮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ آﻪ اﺳﺎﺳﺎ هﻴﭻ درآ ﯽ از ﻡﻮﺿ ﻮع اﻧ ﺴﺎن و ﺡﻘ ﻮق و ﺧﻮاﺳ ﺖه ﺎ و ﺕﻤ ﺎﻳﻼت‬
‫اﻧﺴﺎنهﺎ ﻧﺪارد‪ .‬راﻩ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﯼ از ﺳﺘﻢ ﺟﻨﺴﯽ‪ ،‬آﻮر آﺮدن راﺑﻄﻪهﺎﯼ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬راﺑﻄ ﻪﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ‬
‫ﻳﻚ راﺑﻄﻪﯼ ﻇﺮﻳﻒ‪ ،‬ﻃﺒﻴﻌﯽ و ﺧﻮاﺳ ﺘﻨﯽ ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻴﻦ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‪ ،‬آ ﻪ ﻡﻴ ﺎن ﺕﻤ ﺎﻡﯽ ﻡﻮﺟ ﻮدات ﺟﺎﻧ ﺪار‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻴﻌ ﺖ‪ ،‬زاﻳ ﺶ و ﭘﻮﻳ ﺎﻳﯽاش را از راﺑﻄ ﻪﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ آ ﺴﺐ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺕﻮﻟ ﺪ و ﻧ ﻮ ﺷ ﺪن‪ ،‬ﻡﻴ ﻮﻩﯼ‬
‫ﺑﻼﻓ ﺼﻞ راﺑﻄ ﻪه ﺎﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻳ ﻚ راﺑﻄ ﻪﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ ﺳ ﺎﻟﻢ و ﻋﺎﺷ ﻘﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡ ﺎﻧﻌﯽ در راﻩ‬
‫“ﻡﺒﺎرزﻩﯼ ﺳﺎزﻡﺎﻧﯽ” و ﺑﺮاﯼ ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ هﻴﭻ ﻏﻮﻟﯽ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ اﻧﮕﻴ ﺰﻩ ه ﻢ ﺑ ﻪ ﻧﻴ ﺮو ﺑﺪه ﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﭽﻪ آﻪ اﻳﻦ ﺳﺎزﻡﺎن ـ ﻧﺎﺷﻴﺎﻧﻪ و اﺡﻤﻘﺎﻧﻪ ـ اﻧﺠﺎم دادﻩ اﺳﺖ و ﻡﯽدهﺪ‪ ،‬ﻧﻔﯽ و ﺡﺬف اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﺑ ﻮد و‬
‫ﻧﻪ ﻧﺸﺎن دادن اﻳﻦ آﻪ اﻳﻦ راﺑﻄﻪ چﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و چﮕﻮﻧﻪ راﺑﻄﻪاﯼ ﻏﻴ ﺮ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ و ﻧﺎﺷ ﯽ از ﺳ ﺘﻢ‬
‫ﺟﻨﺴﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺁﻡﻮزش ﻡﺮدان ـ و اﻟﺒﺘﻪ زﻧﺎن ـ ﺑﺮاﯼ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ از راﺑﻄﻪﯼ ارﺑﺎب‪/‬رﻋﻴﺘﯽ‬
‫ﻡﻮﺟﻮد در ﺑﻴﻦ ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ‪/‬ﺳﻨﺘﯽ اﻳﺮاﻧﯽ آﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎﯼ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ را ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽدهﻨﺪ‪،‬‬
‫راﻩ اﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ اﻧﺴﺎنهﺎ را از ﻃﺒﻴﻌﯽﺕﺮﻳﻦ راﺑﻄﻪهﺎﺷﺎن ﻡﻤﻨﻮع آﻨﻨﺪ‪ ،‬راﻩ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﺸﺎن‬
‫ﺁﻡﻮزش دادﻩ ﺷﻮد هﻤﻪﯼ اﻧﺴﺎنهﺎ را ـ ﺡﺘﺎ هﻤﺴﺮاﻧﺸﺎن را ـ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺧﻮد ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ و اﮔ ﺮ ﺑ ﺮ‬
‫اﺳ ﺎس اﺧ ﻼق اﺳ ﻼﻡﯽ‪ /‬ﺕﺒﻌ ﻴﺾ ﺁﻡﻴ ﺰ ﺟﻨ ﺴﯽﺷ ﺎن ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ زﻧ ﺎن‪ ،‬اﻳ ﺸﺎن را اﺳ ﺘﺜﻤﺎر آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬و‬
‫ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬رﻳﺸﻪهﺎﯼ اﻳﻦ اﺳﺘﺜﻤﺎر و ﺕﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﯽ را ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ و ﺑﺎ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ ﺁن از ﺳ ﺘﻢ ﺟﻨ ﺴﯽ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ‬
‫ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ؛ ﻧﻪ اﻳﻦ آﻪ اﺳﺎﺳﺎ راﺑﻄﻪﯼ اﻧﺴﺎﻧﯽ و ﻃﺒﻴﻌﯽ و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﻴﻦ اﻧﺴﺎنهﺎ را ﺡ ﺬف آﻨﻨ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋﻤ ﻞ‬
‫هﻤﺎﻧﻘﺪر اﺡﻤﻘﺎﻧﻪ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺮاﯼ از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن دزدﯼ‪ ،‬دﺳﺖ دزد را ﻗﻄﻊ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاﯼ از ﺑ ﻴﻦ ﺑ ﺮدن‬
‫دزدﯼ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﯼ اﻧﺴﺎنهﺎﻳﯽ آﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺧﻼف ﻧﺎچﺎر ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬آﺎر و رﻓﺎﻩ اﻳﺠ ﺎد آ ﺮد‪ .‬ﺟﺎﻡﻌ ﻪاﯼ آ ﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺷﻨﺎﺧﺖ و از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﻋﻠﺖهﺎ‪ ،‬ﻡﻌﻠﻮلهﺎ را ﻧ ﺎﺑﻮد ﻡ ﯽآﻨ ﺪ ـ ﺁﻧﻬ ﻢ در آﻤ ﺪﯼ ﺕ ﺮﻳﻦ وﺟﻬ ﺶ ـ‬
‫ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ درد ﺟﺎﻡﻌ ﻪ را درﻡ ﺎن ﻧﻤ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ درده ﺎ و ﺑﻴﻤ ﺎرﯼه ﺎ و ﻧﺎﺳ ﺎزوارﯼه ﺎﯼ ﺟﺎﻡﻌ ﻪ و‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان را ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﮔﺴﺘﺮش ﻡﯽدهﺪ‪ .‬ﺑﺮاﯼ ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ ﻓﺤﺸﺎ در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﺮﺧ ﻮرد‬
‫ﺧﺸﻦ ﺑﺎ ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ زﻧﺎن‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻧﻤﺎدﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺧﻴ ﺎل ﻡ ﯽآﻨ ﺪ “ﻋﻠ ﺖ”‬
‫ﻓﺤﺸﺎﺳﺖ‪ .‬در ﻳﻚ ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﺳﺎﻟﻢ ﻳﺎ آﻤﺘﺮ ﺑﻴﻤﺎر‪ ،‬اﮔﺮ ﺡﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﺴﺎنهﺎ ﺑ ﻪ رﺳ ﻤﻴﺖ ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﻮد‪،‬‬
‫اﮔﺮ آﺎر و اﻡﻨﻴﺖ و ﺁﺳﺎﻳﺶ و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ اﻡﻨﻴﺖ ﺡﻘﻮﻗﯽ و ﻗﻀﺎﻳﯽ آﻪ ﺑﻴﺎن ﺳﺎدﻩاش اﻡﻨﻴﺖ ﺟﺎﻧﯽ و ﻡﺎﻟﯽ‬
‫و ﺷﻐﻠﯽ و ﺳﻴﺎﺳﯽ و ﻓﺮهﻨﮕﯽ اﻧﺴﺎنهﺎﺳﺖ‪ ،‬ﺕﺎﻡﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺕﺎ ﺡﺪودﯼ ﺕ ﺎﻡﻴﻦ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﻧﻴ ﺎزﯼ ﺑ ﻪ اﻋﻤ ﺎل‬
‫ﺧ ﺸﻮﻧﺖ در ﺑﺮﺧ ﻮرد ﺑ ﺎ ﻡﻌﻠ ﻮله ﺎ ـ ﺑ ﻪ زﻋ ﻢ اﺳ ﻼﻡﻴﻮن ـ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬زﻧ ﺪﮔﯽ ﻓ ﺮدﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﺡﻴﻄ ﻪاﯼ‬
‫ﻡﻤﻨﻮﻋﻪ اﺳﺖ آﻪ هﻴﭽﻜﺲ‪ ،‬هﻴﭻ ﺧ ﺪا و دﻳ ﻦ و ﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ ﺡ ﻖ ﻧ ﺪارد ﺑ ﻪ ﺁن ﺳ ﺮك ﺑﻜ ﺸﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ وﻇﻴﻔ ﻪاﯼ‬
‫ﺑﺮاﯼ ﻳﻚ ﺡﻜﻮﻡﺖ و ﻳﻚ دوﻟﺖ ﺳﻴﺎﺳﯽ وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﺁﻡﻮزش دادن اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ‬
‫از ﺕ ﻀﻴﻴﻖ ﺡﻘ ﻮق دﻳﮕ ﺮ ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان اﺳ ﺖ‪ .‬ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﻧ ﺸﺎﻧﻪﯼ ﺑ ﺎرز ﺕ ﻀﻴﻴﻖ ﺡﻘ ﻮق ﺷ ﻬﺮوﻧﺪﯼ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫ﻧﺸﺎﻧﻪﯼ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺡﻜﻮﻡﺖهﺎ و ﻳﺎ ﺡﺘﺎ اﭘﻮزﻳﺴﻴﻮنهﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﻡﻔﻬﻮم ﺁﻡﻮزش و ﭘﺮورش را‬
‫ﻧﻤﯽﻓﻬﻤﻨﺪ و درك و ﺕﺼﻮرﯼ هﻢ از ﺁن ﻧﺪارﻧﺪ و ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻡﯽآﻮﺷ ﻨﺪ ﺑ ﺎ اﻋﻤ ﺎل ﺧ ﺸﻮﻧﺖ و اﻟﺒﺘ ﻪ‬
‫ﺑﻪ وﺡﺸﻴﺎﻧﻪﺕﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻡﻤﻜﻦ‪ ،‬ﺳﺮاﻧﮕﺸﺖ ﻡﻌﻠﻮلهﺎ را ﻗﻄﻊ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺧﻴ ﺎل اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻡ ﺸﻜﻞ ﻡﺒ ﺎرزﻩ‬
‫آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﺕﺤﻘﻴ ﺮ‪ ،‬ﺡ ﺬف ﻓﻴﺰﻳﻜ ﯽ و ﺡﺘ ﺎ ﺷﺨ ﺼﻴﺘﯽ‪ ،‬دﺧﺎﻟ ﺖ آ ﺮدن در زﻧ ﺪﮔﯽ ﺧ ﺼﻮﺻﯽ‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪﯼ “اﻡﺮ ﺑﻪ ﻡﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ ازﻡﻨﻜﺮ” دﺧﺎﻟﺖ در ﭘﻮﺷﺶ و آﻮﺷﺶ اﻧﺴﺎنهﺎ در ه ﺮ‬
‫زﻡﻴﻨﻪاﯼ‪ ،‬ﻡﻌﻴﻮب ﺑ ﻮدن دﺳ ﺘﮕﺎﻩ ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽاﯼ را ﺑ ﻪ ﻧﻤ ﺎﻳﺶ ﻡ ﯽﮔ ﺬارد آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ و ﻡﺒ ﺎرزﻩ ﺑ ﺎ‬
‫ﺑﻴﻤﺎرﯼ‪ ،‬ﺑﻴﻤﺎر را ﺑﻪ ﺻﻼﺑﻪ ﻡﯽآﺸﺪ‪ .‬ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ و ﺷﺨﺺ ﻡﺴﻌﻮد رﺟﻮﯼ هﻢ ﺑﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﻪ ـ‬
‫اﻟﺒﺘﻪ ﺑ ﻪ زﻋ ﻢ ﺧﻮدﺷ ﺎن ـ ﺑ ﺎ اﺳ ﺘﺜﻤﺎر زﻧ ﺎن ﻡﻘﺎﺑﻠ ﻪ آ ﺮدﻩ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺕﺤ ﺮﻳﻢ راﺑﻄ ﻪه ﺎﯼ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ دﺳ ﺖ‬
‫ﻡﯽﻳﺎزﻧ ﺪ‪ .‬دﺳ ﺘﺎورد ‪ ١٥‬ﺳ ﺎل چﻨ ﻴﻦ ﺕﺤ ﺮﻳﻢه ﺎﻳﯽ‪ ،‬ﻳ ﻚ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ اﺳ ﺖ و ﻳ ﻚ ﻡ ﺸﺖ ﻋ ﻀﻮ‬
‫ﻡﻌﻴﻮب و دچﺎر ﺑﺤﺮان و ﺑﻴﻤﺎرﯼ ﺟﻨﺴﯽ آﻪ ﺡﺴﺮتهﺎ و ﻧﺎآ ﺎﻡﯽه ﺎﯼ ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽﺷ ﺎن را در ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‬

‫‪٣٨‬‬

‫و ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﺑ ﺎزهﻢ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺑ ﻪ ﻧﻤ ﺎﻳﺶ ﻡ ﯽﮔﺬارﻧ ﺪ‪ .‬ﺧﻮدﺳ ﻮزﯼه ﺎﯼ ﺕﺎﺑ ﺴﺘﺎن ‪ ١٣٨٢‬اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن در‬
‫اروﭘ ﺎﯼ ﻡﺮآ ﺰﯼ‪ ،‬ﻧﻤ ﺎدﯼ از هﻤ ﻴﻦ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﻧﻬﻔﺘ ﻪ در اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﯼ و ﻋﻤﻠﻜﺮده ﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن اﺳ ﺖ؛ اﻳ ﻦ‬
‫رﻓﺘﺎره ﺎ چ ﻪ در ﻧ ﻮع راﺑﻄ ﻪه ﺎﯼ ﻡﻄﺒﻮﻋ ﺎﺕﯽاﯼ آ ﻪ ﺑ ﺎ “رﻗﺒ ﺎ” ﺑﺮﻗ ﺮار ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ و چ ﻪ در درون‬
‫ﻡﻨﺎﺳﺒﺎﺕﺸﺎن و چﻪ ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﺎ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح دﺷﻤﻨﺎﻧ ﺸﺎن‪ ،‬ﺑ ﻪ روﺷ ﻨﯽ ﻧ ﺸﺎن دادﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﺕﺤ ﺮﻳﻢ ازدواج از‬
‫ﺳﻮﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺳﺎدﻩﺕﺮﻳﻦ دﻟﻴﻠﺶ آﻨﺘﺮل ﻧﻴﺮوﺳ ﺖ و در اﺧﺘﻴ ﺎر ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﺕﻤ ﺎم زواﻳ ﺎﯼ روح و‬
‫ﺟﺴﻢ ﻳﻚ ﻧﻴﺮو ﺑﺮاﯼ ﺷﺴﺖ و ﺷﻮﯼ ﻡﻐﺰﯼ او و ﺕﺒﺪﻳﻠﺶ ﺑﻪ ﻳﻚ آﻤﺮﺑﻨﺪ اﻧﺘﺨ ﺎرﯼ اﻧﻔﺠ ﺎرﯼ‪ .‬ﺕﻈ ﺎهﺮات‬
‫ﻋﻔﺖﮔﺮاﻳﺎﻧﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ هﻢ ﺑﺮاﯼ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﯼ از ﺑﺎﺻﻄﻼح ﻓ ﺴﺎد در اﻳ ﺮان اﺷ ﻐﺎل ﺷ ﺪﻩﯼ ﻡ ﺎ‪،‬‬
‫ﺁﻧﻬﻢ ﺑﺎ چﻨﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﻗﺼﺎوﺕﯽ‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ آﺸﺘﻦ ﺑﻴﻤﺎر اﺳﺖ ﺑﺮاﯼ ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ ﺑﻴﻤﺎرﯼ و اﻳ ﻦ ﻳ ﻚ راﻩ ﺡ ﻞ‬
‫آﺎﻡﻼ ﻗ ﺪﻳﻤﯽ اﺳ ﺖ و از ﻡﻐ ﺰ ﺟ ﺎدوﮔﺮان ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ ﺻ ﺤﺮاهﺎﯼ ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن و چﻨ ﺪهﺰار ﺳ ﺎل‬
‫ﭘﻴﺶﺕﺮ هﻤﻴﻦ ﻡﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬هﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﺕﺌﻮرﯼهﺎ را در آﺘﺎبهﺎﯼ ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ ادﻳﺎن ﺳﺎﻡﯽ ﺕﺤ ﺖ‬
‫ﻋﻨﻮان ﺕﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﯽ و ﺳﻨﮕﺴﺎر و آﺸﺘﺎر و ﺕ ﺮور و ﻡﺤ ﺪودﻳﺖه ﺎﻳﯽ دﻳﻨ ﯽ و دﺧﺎﻟ ﺖه ﺎﯼ دﻳﻨ ﯽ در‬
‫اﻡﻮر ﺷﺨﺼﯽ اﻓﺮاد ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﻡﯽﺕﻮان دﻳﺪ و ﺕﺎﺳ ﻒ ﺧ ﻮرد‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ رﺳ ﻴﺪن ﺑ ﻪ ﺟﺎﻡﻌ ﻪاﯼ ﻡ ﺪﻧﯽ‪ ،‬در‬
‫ﮔﺎم ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺎﻳ ﺪ از ﺕﻮﺡ ﺸﯽ آ ﻪ در رﻓﺘﺎره ﺎﯼ ﺧ ﺸﻦ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﻧﻔ ﯽ و ﻃ ﺮد دﻳﮕ ﺮان ﻧﻤ ﺎد ﭘﻴ ﺪا‬
‫ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻡﻠﻐﻤﻪاﯼ از ﺳﻨﺖ و ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ‪ ،‬ﻧﺘﻴﺠ ﻪاش هﻤ ﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽاﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫در اﻳﺮان ﻓﻌﻠﯽ ﺡﺎآﻢ اﺳﺖ‪ .‬ازﺕﻤﺎم اﺳﺒﺎب ﻓﻴﺰﻳﻜﯽ ﺕﻤﺪن و ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ ﺕﻜﻨﻴ ﻚ اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ‬
‫ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎﻳﯽﺷ ﺎن را ﺑ ﻪ زور و اﺟﺒ ﺎر ﺑ ﻪ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان ﺕﺤﻤﻴ ﻞ آﻨﻨ ﺪ‪ .‬روﺷ ﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ ه ﻢ آ ﻪ‬
‫ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﻨﺪ از ﺳﻨﺖ ﻋﺒﻮر آﻨﻨﺪ و ﺷﻮرﺑﺨﺘﺎﻧﻪ در ﺕﻤﺎم اﻳﻦ ‪ ١٠٠‬ﺳﺎل ﮔﺬﺷ ﺘﻪ ﺧﻮاه ﺎن ﺕﻠﻔﻴﻘ ﯽ از ﺳ ﻨﺖ‬
‫و ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ در اﻳ ﺮان ﺑ ﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺧ ﻮد ﺳ ﻨﺖﮔﺮاﻳ ﺎن و ﻓﻮﻧﺪاﻡﻨﺘﺎﻟﻴ ﺴﺖه ﺎﻳﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ در درون‬
‫ﻡﻐﺰهﺎﺷﺎن‪ ،‬هﻤﺎن رواﺑﻂ ﻏﻴﺮ اﻧﺴﺎﻧﯽ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ و ﭘﻴﺶﺕ ﺮ را رﺳ ﻮب دادﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ رﺳ ﻴﺪن‬
‫ﺑﻪ ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺎﻳﺪ از ﺳﻨﺖ‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ از ﻗﻮاﻧﻴﻦ وﺡﺸﻴﺎﻧﻪﯼ ﻗﺮون وﺳﻄﺎﻳﯽ اﺳﻼﻡﯽ ﻋﺒﻮر آ ﺮد‪ .‬ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان دوﮔﺎﻧ ﻪﯼ اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺕ ﺼﻮر دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺟﺎﻡﻌ ﻪاﯼ ﻡ ﺪرن و ﻡ ﺪﻧﯽ ﻏﻴ ﺮﻡﻤﻜﻦ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬آﺎﻇﻢ ﻋﻠﻤﺪارﯼ در آﺘﺎب ﭘﺮ از ﺳﻨﺪش ﺑﺎ ﻋﻨﻮان “چ ﺮا ﻏ ﺮب ﺟﻠ ﻮ رﻓ ﺖ و اﻳ ﺮان ﻋﻘ ﺐ ﻡﺎﻧ ﺪ”‬
‫ﺁﻧﺠﺎ آﻪ ﺑﻪ ﺕﺎرﻳﺦ ﺑﺮﻡﯽﮔﺮدد‪ ،‬دﻻﻳﻞ ﻡﻨﻄﻘﯽ ]![ ﭘﻴﺸﺮوﯼ ﻏﺮب را ﺑﺮﻡﯽﺷﻤﺎرد‪ ،‬اﻡﺎ ﺧﻮد‪ ،‬ﺷﺨﺼﺎ از‬
‫دوﻟﺖ اﺻﻼﺡﺎت ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﺪ ﺧﺎﺕﻤﯽ دﻓﺎع ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬ﺷ ﻴﺮﻳﻦ ﻋﺒ ﺎدﯼ ﺑﺮﻧ ﺪﻩﯼ ﺟ ﺎﻳﺰﻩﯼ ﺻ ﻠﺢ ﻧﻮﺑ ﻞ‪ ،‬ﺁﻧﺠ ﺎ‬
‫آ ﻪ از ﻧﻘ ﺾ ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ ﺳ ﺨﻦ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ ،‬اﻡﺮﻳﻜ ﺎ را ﻡﺤﻜ ﻮم ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺁﻧﺠ ﺎ آ ﻪ از ﺑﻬﺒ ﻮد وﺿ ﻊ‬
‫دﻡﻮآﺮاﺳﯽ ﺳﺨﻨﯽ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﺮان ﺕﺤﺖ ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ را ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻡﯽﺁورد‪.‬‬
‫»ﺷ ﻴﺮﻳﻦ ﻋﺒ ﺎدﯼ… در ﮔﻔ ﺖ و ﮔ ﻮ ﺑ ﺎ روزﻧﺎﻡ ﻪﯼ دﯼ وﻟ ﺖ چ ﺎپ ﺁﻟﻤ ﺎن از ﻧﻘ ﺾ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺑﺸﺮ ﺕﻮﺳﻂ اﻡﺮﻳﻜﺎ اﻧﺘﻘ ﺎد و اﻇﻬ ﺎر اﻡﻴ ﺪوارﯼ آ ﺮد آ ﻪ اﻳ ﻦ آ ﺸﻮر ﺑ ﺮاﯼ اﺳ ﺘﺎﻧﺪاردهﺎﯼ ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ‬
‫ارزش ﻗﺎﺉ ﻞ ﺷ ﻮد‪ .‬ﻋﺒ ﺎدﯼ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺷ ﺪت از ﻧﻘ ﺾ ﺡﻘ ﻮق زﻧ ﺪاﻧﻴﺎن در زﻧ ﺪان اﺑﻮﻏﺮﻳ ﺐ ﻋ ﺮاق و‬
‫اﻋﻀﺎﯼ ﻃﺎﻟﺒ ﺎن در زﻧ ﺪان ﮔﻮاﻧﺘﺎﻧ ﺎﻡﻮ ﻧﮕ ﺮان اﺳ ﺖ… ﮔﻔ ﺖ‪ …:‬در اﻳ ﺮان در زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ‬
‫ﭘﻴﺸﺮﻓﺖهﺎﻳﯽ داﺷﺘﻪاﻳﻢ و ﻡﻮﻓﻖ ﺑﻮدﻩ اﻳ ﻢ و ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪاﻳ ﻢ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ ﻡ ﺴﺘﻘﻞ از دوﻟ ﺖ ﺕ ﺸﻜﻴﻞ‬
‫دهﻴﻢ… ﻋﺒﺎدﯼ اﻓﺰود‪ :‬ﺡﻤﺎﻳﺖ از دادﮔﺎﻩهﺎﯼ ﺑ ﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠ ﯽ اﻗ ﺪام ﻡﻬ ﻢ دﻳﮕ ﺮﯼ در اﻳ ﻦ زﻡﻴﻨ ﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫هﻤﻪﯼ دوﻟﺖهﺎ از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﺮان و اﻡﺮﻳﻜﺎ ]دو ﻧﺎﻗﺾ ﺡﻘﻮق ﺑ ﺸﺮ[ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ از اﻳ ﻦ راﻩ ﺑﺎﻋ ﺚ ﺕﻘﻮﻳ ﺖ‬
‫اﻳﻦ ﺳﺎزﻡﺎن ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻋﺒﺎدﯼ ﺑﺎ ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻡﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﺡﺠﺎب در آﺸﻮر ﻓﺮاﻧ ﺴﻪ ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﺑ ﺪون ﻓﻬ ﻢ‬
‫از ﻓﺮهﻨ ﮓ دﻳﮕ ﺮ آ ﺸﻮرهﺎ و ﺑ ﺪون “ﺻ ﺒﺮ و ﺷ ﻜﻴﺒﺎﻳﯽ” در ﻡﻘﺎﺑ ﻞ ﺁﻧﻬ ﺎ ﺑ ﻪ ﺻ ﻠﺢ در ﺟﻬ ﺎن‬
‫‪٥٢‬‬
‫ﻧﻤﯽرﺳﻴﻢ…«‬

‫‪ ٥٢‬ـ ﻧﻘﻞ از آﻴﻬﺎن چﺎپ ﻟﻨﺪن‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩ ‪ ١٠٠٧‬ـ ‪ ٧‬ﺕﺎ ‪١٣‬ﺧﺮدادﻡﺎﻩ ‪ ،١٣٨٣‬ص ‪٤‬‬

‫‪٣٩‬‬

‫ﻡﻦ در هﻤﻴﻦ آﺘﺎب ﺑﺨﺶ آﻮﺕﺎهﯽ از آﺘﺎب ﺧﺎﻧﻢ ﺁﻟﻴﺲ ﺷﻮوارﺕﺰر‪ ،‬ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان “ﺷ ﻜﻴﺒﺎﻳﯽ‬
‫ﺑﻴﺠ ﺎ در ﺑﺮاﺑ ﺮ ﺳ ﺮﺑﺎزان اﷲ” را در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻧﻤﻮﻧ ﻪ ﺁوردﻩام‪ .‬ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ‬
‫ﺧﺎﺕﻤﯽ در ﺳﻔﺮﯼ آﻪ چﻨﺪﯼ ﭘﻴﺶ ﺑﻪ آﺸﻮر ﺳﻮﺉﻴﺲ داﺷﺖ‪ ،‬ﺁﻧﺠﺎ آ ﻪ از ﻋﻠ ﻞ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﻏﺮﺑ ﯽه ﺎ‬
‫از ﻡ ﺬهﺐ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﺳ ﺨﻦ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻠﻜ ﺮد وﺡ ﺸﻴﺎﻧﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﭘ ﺎپه ﺎ را در ه ﺰار و اﻧ ﺪﯼ ﺳ ﺎل‬
‫ﻗﺮون وﺳﻄﺎ ﻡﺜﻞ ﻡﯽﺁورد و ﺑﻌﺪ آﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﭘﺮﺳ ﺶ روﺑ ﺮو ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ در اﻳ ﺮان ه ﻢ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ دﻳﻨ ﯽ‬
‫ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ و ﻧﻘﺾ ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ و… ﺑﺎ اداﯼ ﻡﺨﺼﻮﺻﯽ ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ آ ﻪ‪ :‬اﻟﺒﺘ ﻪ در اﻳ ﺮان اﺷ ﻜﺎﻻﺕﯽ‬
‫وﺟﻮد دارد‪ ،‬وﻟﯽ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان ﺑﻪ اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ـ ﻻﺑﺪ ﺑ ﺎ ﺁﮔ ﺎهﯽ از ﺕﻤ ﺎم ﻋﻤﻠﻜﺮده ﺎﯼ ‪ ٢٥‬ﺳ ﺎل‬
‫ﺑﻌﺪ ﺁن ـ راﯼ دادﻩ اﺳﺖ و ﺑﻪ هﻴﭻ ﻋﻨﻮان ﺡﺎﺿ ﺮ ﻧﻴ ﺴﺖ ﺁن را آﻨ ﺎر ﺑﮕ ﺬارد‪ .‬او دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ را ﻓﻘ ﻂ‬
‫در راﯼ ﮔﻴ ﺮﯼ ﺧﻼﺻ ﻪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺻ ﻨﺪوقه ﺎﯼ راﯼ ﺳ ﺮﮔﺬرﮔﺎﻩه ﺎﯼ اﻳ ﺮان را ﺑ ﺮاﯼ ﺕﺤﻜ ﻴﻢ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﺡﺎآﻤﺎن اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺑﺎرز دﻡﻮآﺮاﺳﯽ و ﺧﻮاﺳﺖ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽآﻨﺪ!!‬
‫ﺑﺮﮔﺮدﻳﻢ ﺑﻪ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ!‬
‫ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ در ﺑﺴﻴﺎرﯼ از ﻧﻮﺷ ﺘﻪ و ﺳ ﺨﻨﺮاﻧﯽه ﺎﻳﺶ اﻧ ﺴﺎن را ﭘﺪﻳ ﺪﻩاﯼ دوﮔﺎﻧ ﻪ ﻡﻌﺮﻓ ﯽ‬
‫ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ از دو ﺑﺨ ﺶ آ ﺎﻡﻼ ﻧﺎﻡﺘﺠ ﺎﻧﺲ و ﻡﺘ ﻀﺎد ﺳ ﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬در دﻳ ﺪﮔﺎﻩ ﻓﻠ ﺴﻔﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪،‬‬
‫ﺑﺨﺸﯽ از ﺷﺨﺼﻴﺖ اﻧﺴﺎن از ﻟﺠﻦ‪ ،‬ﮔﻞ ﺑ ﺪﺑﻮ و ﺡﻤ ﺎء ﻡ ﺴﻨﻮن ﺳ ﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑﺨ ﺶ ﺷ ﻴﻄﺎﻧﯽ‪،‬‬
‫دﻧﯽ‪ ،‬اﻳﻦ دﻧﻴﺎﻳﯽ‪ ،‬ﺡﻘﻴﺮ‪ ،‬آﺜﻴﻒ‪ ،‬ﻟﺠﻦ‪ ،‬ﺡﻴﻮاﻧﯽ و دچ ﺎر روزﻡﺮﮔ ﯽ اوﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ ﻧﻈ ﺮ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ هﻤ ﻪﯼ‬
‫رﻓﺘﺎرهﺎﯼ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻡﺮدان و زﻧﺎﻧﯽ آ ﻪ آﺸ ﺸﯽ ﺑ ﻪ ﺳ ﻮﯼ ﺷ ﺎدﯼ‪ ،‬ﻟ ﺬت‪ ،‬ﺧﻮﺷ ﯽ‪ ،‬ﺳ ﺎﺧﺘﻦ و اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از‬
‫ﻡﻮاهﺐ زﻧﺪﮔﯽ دارد‪ ،‬ﻳﻜﺴﺮﻩ ﻡﺬﻡﻮم اﺳﺖ و “اﻧﺴﺎ ِن ﺕﻤﺎم” آﺴﯽ اﺳﺖ آﻪ هﺮ چﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻟ ﺬته ﺎ و‬
‫ﺧﻮﺷﯽهﺎﯼ زﻧﺪﮔﯽ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﻴﺮد و دور ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺨﺶ دﻳﮕﺮ ﺷﺨ ﺼﻴﺖ اﻧ ﺴﺎن ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺎن ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﺨ ﺶ اﻟﻬ ﯽ‪ ،‬ﻋﻠﻴ ﺎﻳﯽ‪ ،‬روﺡ ﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺧ ﺪاﻳﯽ و‬
‫ﮔﺮﻳﺰان از ﻟﺬتهﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌﯽ زﻧﺪﮔﯽ اوﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﺕﻌﺮﻳﻒ ﻧﻴﺎزهﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌ ﯽ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﻡ ﺜﻼ راﺑﻄ ﻪﯼ‬
‫ﺟﻨﺴﯽ ﺡﺘﺎ ﺷﺮﻋﯽ‪ ،‬آﺜﻴﻒ‪ ،‬ﭘﻠﻴﺪ‪ ،‬ﻓﺮوآﺸﻨﺪﻩ‪ ،‬ﭘﺎﺉﻴﻦ ﺁورﻧﺪﻩ و ﻡﺒﺘ ﺬل ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﺑ ﺮ ﭘﺎﻳ ﻪﯼ اﻳ ﻦ‬
‫دﻳ ﺪﮔﺎﻩ اﺳﺎﺳ ﺎ ﺷ ﺎدﯼ‪ ،‬ﺷ ﺎدﺧﻮارﯼ‪ ،‬ﻟ ﺬت ﺑ ﺮدن از زﻧ ﺪﮔﯽ‪ ،‬هﻤﭽﻨ ﻴﻦ ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬آ ﺎر و ﺕ ﻼش ﺑ ﺮاﯼ‬
‫زﻧﺪﮔﯽ ﺑﻬﺘﺮ و ﻡﺮﻓﻪﺕﺮ ﻧﻔ ﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد و هﻤﮕ ﺎن ﺑ ﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ رﻳﺎﺿ ﺖ ﻋﺎرﻓﺎﻧ ﻪ و زﻧ ﺪﮔﯽ ﮔﺮﻳ ﺰﯼ و ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﻌﺒﻴﺮ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ “ﺕﻜﺎﻡﻞ” دﻋﻮت ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»رهﺒﺮﯼ اﻡﺖ )اﻡﺎم( ﻡﺘﻌﻬﺪ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ هﻢچﻮن رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ﻳ ﺎ ﻡ ﺴﺌﻮل ﺑﺮﻧﺎﻡ ﻪﯼ‬
‫ﺷﻤﺎ و رادﻳﻮ ﻡﻄﺎﺑﻖ ذوق و ﭘﺴﻨﺪ و ﺳ ﻠﻴﻘﻪﯼ ﻡ ﺸﺘﺮﯼه ﺎ ﻋﻤ ﻞ آﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺕﻌﻬ ﺪ ﻧ ﺪارد آ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺧﻮﺷ ﯽ و‬
‫ﺷﺎدﯼ و ﺑﺮﺧ ﻮردارﯼ ﺑ ﻪ اﻓ ﺮاد ﺟﺎﻡﻌ ﻪاش ﺑﺒﺨ ﺸﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاه ﺪ و ﻡﺘﻌﻬ ﺪ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺟﺎﻡﻌ ﻪ را ﺑ ﻪ‬
‫‪٥٣‬‬
‫ﺳﻮﯼ ﺕﻜﺎﻡﻞ رهﺒﺮﯼ آﻨﺪ؛ ﺡﺘﺎ اﮔﺮ اﻳﻦ ﺕﻜﺎﻡﻞ‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ رﻧﺞ اﻓﺮاد ﺑﺎﺷﺪ‪«.‬‬
‫در دﺳﺘﮕﺎﻩ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽاﯼ آﻪ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ آﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ه ﻴﭻ ﺡ ﻖ و ﺡﺘ ﺎ ﺕ ﻀﻤﻴﻨﯽ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺑﺮﺁوردﻩ ﺷﺪن ﻧﻴﺎزه ﺎ‪ ،‬ﺕﻤ ﺎﻳﻼت‪ ،‬ﺧﻮاﺳ ﺖه ﺎ و رﻓ ﺎﻩ ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان در ﻧﻈ ﺮ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬در چﻨ ﻴﻦ‬
‫دﺳ ﺘﮕﺎهﯽ‪ ،‬اﻡ ﺎم‪ ،‬رهﺒ ﺮ و ﺡ ﺎآ ِﻢ در ﻗ ﺪرت‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ در ﺧ ﺪﻡﺖ ﻡ ﺮدم ﻧﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ اﺳﺎﺳ ﺎ ه ﺪف و‬
‫وﻇﻴﻔﻪاش اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ “ﺡﺘﺎ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ رﻧﺞ” ﺷﻬﺮوﻧﺪان هﻢ آﻪ ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان را ﺑ ﻪ ﺳ ﻮﯼ “ﺕﻜﺎﻡ ﻞ”‬
‫هﺪاﻳﺖ آﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﺕﻌﺮﻳﻒ هﺮﮔﻮﻧﻪ رﻓﺎﻩ‪ ،‬ﺷﺎدﯼ‪ ،‬زﻧﺪﮔﯽ ﺳﺎﻟﻢ و ﻃﺒﻴﻌﯽ از ﻡﺮدم ﺳﻠﺐ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ‬
‫دﻳﺪﮔﺎﻩ در آﺎر اﻳﺠ ﺎد اﺡ ﺴﺎس ﮔﻨ ﺎﻩ در ذه ﻦ ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺎن ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ “اﻡ ﺖ” اﺳ ﺖ‪ .‬راﺑﻄ ﻪﯼ‬
‫ﻃﺒﻴﻌ ﯽ ﺑ ﻴﻦ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‪ ،‬ﻡﻨﻔ ﻮر و آﺜﻴ ﻒ و ﻟﺠ ﻦ ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد؛ ﺡﺘ ﺎ راﺑﻄ ﻪﯼ ﻃﺒﻴﻌ ﯽ و اﻧ ﺴﺎﻧﯽ‬
‫زﻧﺎﺷﻮﻳﯽ ﺑﻴﻦ اﻧﺴﺎنهﺎ ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ ﺷﻮم و ﻡﻬﻮع اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﭘﺲ از ارﺕﻜ ﺎب اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﺮم ]![ آﻪ ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ از ﺁﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻡﺠﺒﻮرﻧﺪ ﺧﻮدﺷﺎن را ﺑﺸﻮﻳﻨﺪ و ﭘ ﺎآﻴﺰﻩ آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬چ ﺮا آ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑﻼﻓﺎﺻ ﻠﻪ از‬
‫‪ ٥٣‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪ ﺁﺙﺎر ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،٢٦‬ﺻﺺ ‪ ٤٠٢‬ﺕﺎ ‪٤٠٣‬‬

‫‪٤٠‬‬

‫اﻳﻦ ﺡﺎﻟﺖ ﺡﻴﻮاﻧﯽ ]![ و زﻡﻴﻨﯽ و اﻳﻦ دﻧﻴﺎﻳﯽ ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﻳﺠﺎد اﺡﺴﺎس ﮔﻨﺎﻩ در اﻧﺴﺎنه ﺎ‬
‫و راﺑﻄﻪهﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌﯽ را ﺑﺪﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻡﺒﺘﺬل و ﭘ ﺴﺖ ﺟﻠ ﻮﻩ دادن‪ ،‬آ ﻪ ﻋﻤﻮﻡ ﺎ ﺁﺑ ﺸﺨﻮر ﻡ ﺬهﺒﯽ دارد‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺟﺎﻟﺒﯽ راﻩ ﻡﯽﺑﺮد‪ .‬وﻳﻠﻬﻢ راﻳﺶ در آﺘﺎب “رواﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﺕ ﻮدﻩاﯼ ﻓﺎﺷﻴ ﺴﻢ” اﺷ ﺎرﻩاﯼ ﺧﻮاﻧ ﺪﻧﯽ ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﻌﺮﻳﻒ از اﻧﺴﺎن و ﺁﻡﻮزش و ﺕﺮﺑﻴﺖ دارد‪:‬‬
‫»ﺑﺮاﯼ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ از ﻟﺤﺎظ ﻡﻴﻞ ﺟﻨﺴﯽ ارﺿﺎء ﻧﻤﯽﺷ ﻮﻧﺪ و دچ ﺎر ﭘﺮﺧﺎﺷ ﮕﺮﯼ و اﺡ ﺴﺎس‬
‫ﺡﻘﺎرت هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﻡﻌﻀﻼت در دراز ﻡﺪت ﺕﻨﻬﺎ وﻗﺘﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺕﺤﻤﻞ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﺧ ﺸﻢ ﻓﺮوﺧ ﻮردﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫ﺧﺎرج هﺪاﻳﺖ ﺷﺪﻩ و ﻋﻠﺖ ﺡﻘﺎرت ﺷ ﺨﺺ ﺑ ﻪ دﻳﮕ ﺮان ﻡﻨﺘﻘ ﻞ و ﻧ ﺴﺒﺖ دادﻩ ﺷ ﻮد‪ .‬ﻧﺘﻴﺠ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﻋﻤ ﻞ‬
‫]ﻡﺤﺮوﻡﻴﺖ ﺟﻨﺴﯽ و اﺡﺴﺎس ﮔﻨﺎﻩ و ﺡﻘﺎرت در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ[ در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻇﻬﻮر ﺷﺨﺼﻴﺖهﺎﯼ ﻡﻄﻴﻌ ﯽ‬
‫اﺳ ﺖ آ ﻪ هﻮﻳ ﺖ ﺧ ﻮد را ﺑ ﺎ ﻡ ﺮد ﺑ ﺰرگ ]ﻳ ﺎ رهﺒ ﺮ و اﻡ ﺎم از دﻳ ﺪﮔﺎﻩ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ و ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ و دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺟﺮﻳﺎنهﺎﯼ ﺷﺒﺎن‪/‬رﻡﮕﯽ[ ﺕﻄﺎﺑﻖ ﻡﯽدهﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺧﻮد را ﺑﺰرگ اﺡﺴﺎس آﻨﻨﺪ و ﻋﻘﺪﻩﯼ ]ﺳﺮآﻮب ﺷ ﺪﻩ و‬
‫ﻟﺠﻦ ﻡﺎﻟﯽ ﺷﺪﻩﯼ[ ﺧﻮد را ﺑﺮ ﺳﺮ ﻡﻘﺼﺮﻳﻦ ﻡﺸﺨ ﺼﯽ )اﻗﻠﻴ ﺖه ﺎﯼ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ و دﺷ ﻤﻨﺎن ﺧ ﺎرﺟﯽ( ]و‬
‫‪٥٤‬‬
‫ﺑﻪ وﻳﮋﻩ زﻧﺎن[ ﺧﺎﻟﯽ آﻨﻨﺪ‪«.‬‬
‫اﻳ ﻦ دﻳ ﺪﮔﺎﻩ را ﻡ ﻦ چ ﻪ در زﻧ ﺪﮔﯽ ﺷﺨ ﺼﯽام‪ ،‬ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن ﻋﻴ ﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃ ﻪﯼ اوﻟ ﯽ‪ ،‬چ ﻪ در‬
‫ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ و چ ﻪ در زﻧ ﺪﮔﯽ در اﻳ ﺮان ﭘ ﺲ از ﺳ ﺎل ‪ ١٣٥٧‬ﺕﺠﺮﺑ ﻪ آ ﺮدﻩام‪ .‬ﻋﻴ ﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃ ﻪ‬
‫اﺻﺮار ﻋﺠﻴﺒﯽ داﺷﺖ آﻪ روﺳﺮﯼ ﺳﺮم آﻨﻢ‪ .‬ﻧﻤ ﺎز ﺑﺨ ﻮاﻧﻢ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﻡ ﺮدان ﺡ ﺮف ﻧ ﺰﻧﻢ‪ ،‬ﻧﺨﻨ ﺪم‪ ،‬ﺑ ﺎ آ ﺴﯽ‬
‫ﺷﻮﺧﯽ ﻧﻜﻨﻢ‪ ،‬ﺕﻠﻔﻨﯽ ﺑﺎ آﺴﯽ ﮔﭗ ﻧﺰﻧﻢ‪ .‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮم را در ﺧﻴﺎﺑﺎن ﻧﮕﺎﻩ ﻧﻜﻨﻢ و…‬
‫ﻡ ﻦ اﺳﺎﺳ ﺎ ﻳ ﺎدم ﻧﻤ ﯽﺁﻳ ﺪ در روﺿ ﻪاﯼ ﻳ ﺎ ﺳ ﻔﺮﻩاﯼ ﺷ ﺮآﺖ آ ﺮدﻩ ﺑﺎﺷ ﻢ‪ .‬ﺕﻨﻬ ﺎ ﻳ ﻚ ﺑ ﺎر ﺑ ﻪ‬
‫ﺳﻔﺮﻩاﯼ رﻓﺘﻢ‪ .‬ﺁنهﻢ ﻧﻪ اﻳﻦ آﻪ دﻋﻮت ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷ ﻢ‪ .‬زن داﺉ ﯽ ﺁﻻﻡ ﺪ و زﻳﺒ ﺎﻳﯽ داﺷ ﺘﻢ ]اﻟﺒﺘ ﻪ ﺡ ﺎﻻ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ![ آﻪ در ﻡﺮاﺳﻢ ازدواج ﻡﻦ ﺑﺎ ﻟﺒﺎس دآﻠﺘﻪ و ﭘﺸﺖ ﺑﺎز ﺷ ﺮآﺖ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ زن‬
‫داﺉ ﯽ ﻧ ﺎزﻧﻴﻦ ﺳ ﻔﺮﻩاﯼ اﻧﺪاﺧﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻡ ﻦ آ ﻪ ﮔ ﺎﻩ ﻇﻬﺮه ﺎ ﺳ ﺮ راه ﻢ ﺳ ﺮﯼ ﺑ ﻪ ﺧﺎﻧ ﻪﯼ ﺁنه ﺎ ﻡ ﯽزدم‪،‬‬
‫روزﯼ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻡﺮاﺳﻢ ﻡﻮاﺟﻪ ﺷﺪم‪ .‬ﺁن روز در ﺧﺎﻧﻪﯼ ﺁنهﺎ ﺳﻔﺮﻩاﯼ ﺑﺮﻗﺮار ﺑ ﻮد‪ .‬ﻇﻬ ﺮ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻡ ﻦ آ ﻪ‬
‫ﺑﺎ ﺑﻠ ﻮز و ﺷ ﻠﻮار و آﻔ ﺶ ﺳ ﺒﻜﯽ رﻓ ﺖ و ﺁﻡ ﺪ ﻡ ﯽآ ﺮدم‪ ،‬اﺻ ﻼ ﺑ ﻪ ﺕﻴ ﭗ ﺧ ﺎﻧﻢه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺳ ﻔﺮﻩ‬
‫دﻋﻮت ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﯽﺧﻮردم‪ .‬ﺑﻪ ﺕﻴﭗ زن داﺉﯽام هﻢ ﻧﻤﯽﺧﻮردم‪ .‬ﻟﺒﺎسه ﺎﯼ ﺷ ﻴﻚ و ﮔﺮاﻧﻘﻴﻤ ﺖ اﻳ ﻦ‬
‫ﺧﺎﻧﻢهﺎ و ﺁن ﺟﻮاﻧﻚ ژﻳﮕﻮﻟﻮﯼ ﺁﺧﻮﻧﺪﯼ را آﻪ درﺳﺖ ﻡﺜﻞ ﻳﻮﺳﻒ ﮔﻤﮕﺸﺘﻪ وﺳ ﻂ اﻧﺪاﺧﺘ ﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ و ﺁن‬
‫ﺑﻴﭽﺎرﻩ ـ ﺑﻪ ﺕﻌﺒﻴﺮ ﺁن زﻡﺎن ﻡﻦ ـ وﺳﻂ اﻳﻦ هﻤ ﻪ ﺧ ﺎﻧﻢ ﺁﻻﻡ ﺪ ﮔﻴ ﺮ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد و ﺑ ﻪ ﺳ ﻮاﻻت اﻳ ﺸﺎن در‬
‫راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺡ ﻴﺾ و ﻧﻔ ﺎس ﭘﺎﺳ ﺦ ﻡ ﯽداد؛ اﻧﮕ ﺎر زنه ﺎ ﻋﻤ ﺪا ﻡ ﯽﺧﻮاﺳ ﺘﻨﺪ ﺟﻮاﻧ ﻚ را ﺕﺤﺮﻳ ﻚ آﻨﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻮالهﺎﯼ زﻧﻨﺪﻩاﯼ از او ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬او ه ﻢ ﺳ ﺮخ ﻡ ﯽﺷ ﺪ و ﺟ ﻮاب ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ‪ .‬ﺧ ﺎﻧﻢه ﺎ ﻡ ﺪﺕﯽ ه ﻢ زﻳ ﺮ‬
‫چﺎدرهﺎﯼ ﮔﻠﺪار و رﻧﮕﺎرﻧﮕﺸﺎن ﺁﺑﻐﻮرﻩ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬و ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺨ ﻮر ﺑﺨﻮرﺷ ﺎن ﺷ ﺮوع ﺷ ﺪ‪ .‬ﻡ ﻦ در اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻴﻬﻤﺎﻧﯽ درﺳﺖ ﺡﺎل ﭘﺮﻧﺪﻩاﯼ را داﺷﺘﻢ آﻪ از آﺮﻩاﯼ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ اﻳﻦ ﺳﻔﺮﻩ ﭘﺮﺕﺎب ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺪون‬
‫هﻴﭻ ﭘﻮﺷﺶ اﺳﻼﻡﯽاﯼ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﺌﺎﺕﺮ ﻧﮕﺎﻩ ﻡﯽآﺮدم‪ .‬ﺳﻮادم ﺁﻧﻘﺪر ﻧﺒ ﻮد آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﺡ ﺴﺎﺳﯽ آ ﻪ داﺷ ﺘﻢ‪،‬‬
‫ﻡﺒﻨﺎﯼ ﺕﺌﻮرﻳﻚ ﺑﺘﺮاﺷﻢ‪ ،‬اﻡﺎ اﺻﻼ از اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﺧﻮﺷﻢ ﻧﻴﺎﻡﺪ‪ .‬اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ و ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺳ ﻔﺮﻩاﯼ ﺑ ﻮد آ ﻪ در‬
‫ﺁن ﺷﺮآﺖ آﺮدم‪ .‬ﺡﺘﺎ ﺟﺮات ﻧﻜﺮدم داﺳﺘﺎﻧﺶ را ﺑﺮاﯼ ﭘﺪرم ﺕﻌﺮﻳﻒ آﻨﻢ‪ .‬اﺡ ﺴﺎس ﮔﻨ ﺎﻩ ﻡ ﯽآ ﺮدم‪ .‬ﺑ ﻪ‬
‫ﺟﺎﻳﯽ رﻓﺘﻪ ﺑﻮدم آﻪ ﺕﺎ ﺁن زﻡﺎن از ﺷﺮآﺖ در ﺁن ﻡﻨﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮدم‪ .‬ﭘﺪرم اﺻﻼ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﻴﭗ زنه ﺎ و ﺁن‬
‫ﺕﻴﭗ ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ اﻋﺘﻤﺎدﯼ ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬
‫از وﻗﺘ ﯽ ﻡﺠﺒ ﻮر ﺷ ﺪم ﺑ ﺮاﯼ ﺟﻠ ﻮﮔﻴﺮﯼ از “ﺕﺤﺮﻳ ﻚ ﻡ ﺮدان” و ﺑ ﺎ ﻓ ﺸﺎرهﺎﯼ ﻗﻠﺪرﻡﺂﺑﺎﻧ ﻪﯼ‬
‫ﻋﻴ ﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃ ﻪﯼ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮ دﻳﻨ ﯽ”ام ﻟﭽ ﻚ ﺑ ﻪ ﺳ ﺮم ﺑﭙ ﻴﭽﻢ‪ ،‬ﭘ ﺪرم ﺑ ﺎ ﻡ ﻦ دراﻓﺘ ﺎد‪ .‬ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ دﺧﺘ ﺮ‬

‫‪ ٥٤‬ـ ﻧﻘﻞ از آﺘﺎب ردﭘﺎﯼ ﺳﻨﺘﻬﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ در ﺕﻌﻠﻴﻢ و ﺕﺮﺑﻴﺖ و رﻓﺘﺎر ﺟﻨﺴﯽ در اﻳﺮان‪ ،‬دآﺘﺮ اآﺒﺮ ﻡﺤﻤﻮدﯼ‪ ،‬ص ‪٧٣‬‬

‫‪٤١‬‬

‫داﻧﺸﺠﻮﻳﺶ ﻡﺜ ﻞ آﻠﻔ ﺖه ﺎ ﻟﺒ ﺎس ﻡ ﯽﭘﻮﺷ ﺪ‪ .‬او هﻴﭽﮕ ﺎﻩ ﺡﺎﺿ ﺮ ﻧ ﺸﺪ ﺡﺘ ﺎ ﻳﻜﺒ ﺎر ﺑ ﺎ ﻡ ﻦ در ﺧﻴﺎﺑ ﺎن راﻩ‬
‫ﺑﺮود‪ .‬از ﻡﻦ ﺷﺮﻡﺶ ﻡﯽﺷﺪ؛ هﻢ از ﻗﻴﺎﻓﻪام و هﻢ از ﻟﺒﺎس ﭘﻮﺷﻴﺪﻧﻢ‪.‬‬
‫ﻋﻴﺎل ﻡﺮﺑﻮﻃﻪ ﻡﻠﻐﻤﻪﯼ ﻋﺠﻴﺐ و ﻏﺮﻳﺒﯽ از ﺳﻨﺖ و ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ ﺑﻮد آ ﻪ درﺻ ﺪش ﮔ ﺎﻩ ﺑ ﺎﻻ و‬
‫ﮔﺎﻩ ﭘﺎﺉﻴﻦ ﻡﯽرﻓﺖ؛ اﻟﺒﺘﻪ ﻓﻘﻂ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺧﻮدش! وﻟﯽ ﺑ ﻪ ه ﺮ ﺻ ﻮرت ﻓ ﺮﺁوردﻩ و ﻡﺤ ﺼﻮل هﻤ ﺎن‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﻡﺬهﺐ زدﻩﯼ ﻡﺎ ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻡﺮد ﺕﺎﺙﻴﺮ ﺧﻴﻠ ﯽ ﺑ ﺪﯼ در زﻧ ﺪﮔﯽام ﮔﺬاﺷ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋﻴ ﺎ ِل ﺁن دوران‬
‫ﭘﺲ از ﺟﺪاﻳﯽ از ﻡﻦ‪ ،‬ﻳﻚ زن ﭘﺴﺘﯽ از اﻳﺮان ﺕﺤﻮﻳ ﻞ ﮔﺮﻓ ﺖ‪ ،‬دو ﺕ ﺎ ﺑﭽ ﻪ ه ﻢ در داﻡ ﻨﺶ ﮔﺬاﺷ ﺖ‪ ،‬ﺕ ﺎ‬
‫ﺑﺎﻧﻮ ﺑﻪ ﺡﻴﻄﻪﯼ روﺷﻨﻔﻜﺮﯼِ ﻡﺬهﺒﯽاش ]![ ﺳﺮآﯽ ﻧﻜﺸﺪ‪ .‬ﺷﻨﻴﺪﻩام ﮔﺎﻩ ﻧ ﺼﻴﺤﺘﺶ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ راﻧﻨ ﺪﮔﯽ ﻳ ﺎد‬
‫ﺑﮕﻴﺮد‪ ،‬روزﻧﺎﻡﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و چﻴﺰه ﺎﯼ ﺑ ﯽﺧﺎﺻ ﻴﺘﯽ از اﻳ ﻦ ﺳ ﻨﺦ‪ .‬و اﻳ ﻦ ﺑ ﺎﻧﻮ‪ ،‬روزﻧﺎﻡ ﻪ را ﻓﻘ ﻂ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﯽ وﺿﻊ هﻮا ﻡ ﯽﺧﻮاﻧ ﺪ ﺕ ﺎ ﺑﺒﻴﻨ ﺪ چ ﻪ ﻟﺒﺎﺳ ﯽ ﺑ ﻪ ﺑﭽ ﻪه ﺎش ﺑﭙﻮﺷ ﺎﻧﺪ‪ .‬ﻳ ﻚ زن ﺑ ﯽدردﺳ ﺮ‪ ،‬ﻧﻤ ﺎز‬
‫ﺧﻮان‪ ،‬ﺳﻔﺮﻩﯼ اﺑﻮاﻟﻔﻀﻞ ﭘﻬﻦ آﻦ‪ ،‬و اﻟﺒﺘﻪ در اروﭘﺎ “ﺑﯽﺡﺠﺎب”! ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤ ﻪ ﻧﻤﻮﻧ ﻪﯼ ﻳ ﻚ هﻤ ﺴﺮ ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﻤﺎم ﻡﻌﻨﺎ ﺧﺎﻧﻪدار ]![ اﺻﻼ آﺎرﯼ ﺑﻪ ﺡﻴﻄ ﻪﯼ آﺎره ﺎﯼ ﻡﺮداﻧ ﻪاﯼ ﻡﺜ ﻞ ﺳﻴﺎﺳ ﺖ و ﺑﺤ ﺚ و ﻓﺤ ﺺ و‬
‫روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ دﻳﻨﯽ و اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ چﻴﺰهﺎ ﻧﺪارد‪ .‬ﺡﻮﺻﻠﻪاش را ﻧﺪارد‪ .‬ﻋﻘﻠﺶ هﻢ ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪ .‬درﺳﺖ هﻤ ﺎﻧﯽ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﺧﻴﻠﯽ از ﻡﺮدان اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺁرزوﻳ ﺶ را دارﻧ ﺪ‪ .‬ﻳ ﻚ ﺁﺷ ﭙﺰﺧﺎﻧﻪﯼ ﭘ ﺮ از چﺮﺑ ﯽ‪ ،‬ﻳ ﻚ رﺧﺘﺨ ﻮاب‬
‫آﻨﺠﻜﺎوﯼ اﻳﻦ آﻪ در ﺑﻴ ﺮو ِن‬
‫ِ‬
‫ﮔﺮم و ﻧﺮم و ﻳﻚ داﻡﻦ ﭘﺮ از ﺑﭽﻪ… ﺑﺪون ﺕﻼﺷﯽ ﺑﺮاﯼ ﺳﺮآﺸﯽ ﻳﺎ ﺡﺘﺎ‬
‫اﻳ ﻦ داﻳ ﺮﻩﯼ ﺑ ﺴﺘﻪ ه ﻢ دﻧﻴ ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ در ﺟﺮﻳ ﺎن اﺳ ﺖ‪ .‬و چ ﻪ زن ﺧ ﻮﺑﯽ‪ .‬زﻧ ﺪﮔﯽﺷ ﺎن ـ ﺑ ﺎ ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﺕﻀﺎدهﺎﻳﺶ ـ هﻴﭻ ﮔﺎﻩ از هﻢ ﻧﺨﻮاهﺪ ﭘﺎﺷﻴﺪ‪ .‬ﺕﺠﺮﺑﻪﯼ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺎ ﻳ ﻚ زن ﺕﺤ ﺼﻴﻠﻜﺮدﻩ‪ ،‬ﻡ ﺪﻋﯽ و آﺘ ﺎب‬
‫ﺧﻮان ﺑﺮاﯼ هﻔﺖ ﭘﺸﺖ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻡﺮدهﺎ آ ﺎﻓﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺕ ﺎ دﻳﮕ ﺮ ﻧﺨﻮاهﻨ ﺪ زﻧ ﯽ از اﻳ ﻦ ﺳ ﻨﺦ را “ﭘ ﺮو”‬
‫آﻨﻨﺪ و چﻨﺪ ﺑﭽﻪ را ـ اﺡﺘﻤﺎﻻ ـ ﺑﯽﭘﺪر!!‬
‫ﺑﻪ ﻗﻮل ﻋﻠﯽ ﻓﺮدوﺳﯽ‪» :‬هﻴﭻ آﺠﺎ اﻳ ﻦ ﻧﺒ ﺮد از ﻧﺒ ﺮد ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﺕ ﻦ زن‪ ،‬ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﺟ ﺴﻤﺎﻧﻴﺖ‬
‫زﻧﺎﻧﻪ ﺳﻬﻤﮕﻴﻦﺕﺮ ﻧﻴﺴﺖ… زﻧﺎن‪ ،‬ﺕﻦ و ﺟﻨﺴﺎﻧﻴﺖ ]ﺳﻜﺴﻮﺁﻟﻴﺘﻪ ﯼ[ ﺁﻧﺎن‪ ،‬ﺧ ﻮد ﺻ ﺤﻨﻪﯼ ﺳ ﻬﻤﮕﻴﻦﺕ ﺮﻳﻦ‬
‫ﻧﺒﺮدهﺎﺳ ﺖ؛ ﻧﺒ ﺮدﯼ آ ﻪ در ﺁن زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺧ ﻮد ه ﻢ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻡﺘﺨﺎﺻ ﻢاﻧ ﺪ و ه ﻢ ﺁﻧﭽ ﻪ ﻧﺒ ﺮد ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﺁن‬
‫‪٥٥‬‬
‫اﺳﺖ‪«.‬‬
‫در دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬درﺳﺖ هﻤﺎﻧﺠﺎﻳﯽ آﻪ اﻧ ﺴﺎن ﻧ ﺼﻒ ﺷ ﺪﻩ و در دو وﺟ ﻪ ﻡﺘﻨ ﺎﻗﺾ‬
‫و ﻡﺘ ﻀﺎد ﺑ ﺎ ه ﻢ ﺕﻌﺮﻳ ﻒ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻧﺒ ﺮد ﺧ ﻮﻧﻴﻦ ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﺳﻜ ﺴﻮﺁﻟﻴﺘﻪﯼ زن در ﻡ ﯽﮔﻴ ﺮد‪ .‬ﻧﺒ ﺮد‬
‫ﺳﻬﻤﮕﻴﻨﯽ آﻪ ﻧﻪ ﺕﻨﻬﺎ در دﻳﺪﮔﺎﻩ اﻳﻦ روﺷﻨﻔﻜﺮ دﻳﻨﯽ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ در دﻳ ﺪﮔﺎﻩ ﺕﻘﺮﻳﺒ ﺎ ﺕﻤ ﺎم روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ‬
‫ﭘﺎﻳﮕﻴﺮ و ﺟ ﺎﻳﮕﻴﺮ ﺷ ﺪﻩ و رﺳ ﻮب آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ دﻳ ﺪﮔﺎﻩ‪ ،‬ﺧ ﻮد ﻧﺎﺷ ﯽ از ﻧﮕ ﺮش وﻳ ﮋﻩ و ﺧﻄﺮﻧ ﺎك‬
‫ادﻳﺎن ﺳﺎﻡﯽ و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ اﺳﻼم ﺑﻪ ﺳﻜﺴﻮﺁﻟﻴﺘﻪﯼ زﻧﺎن اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﻡﻜﺎﺕﺐ و ﻡﺬاهﺐ ﻗﺪﻳﻤﯽﺕﺮ هﻢ اﻳ ﻦ‬
‫ﻧﺒﺮد ﺳﻬﻤﮕﻴﻦ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺟﻨﺴﺎﻧﻴﺖ زن در ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬اﻡﺎ ﺟﻨﮓ ﺑﻴﻦ اﺳﻼم و ﺁزادﯼ‪ ،‬ﺑ ﻴﻦ اﺳ ﻼم‬
‫و ﺡﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ هﻤﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ اﻡ ﺮوز ه ﻢ ﺟﺮﻳ ﺎن دارد‪ .‬ﺑ ﻪ ﻃ ﺮز ﺳ ﻬﻤﮕﻴﻦ و ﺧ ﻮﻧﻴﻨﯽ ه ﻢ‬
‫ﺟﺮﻳﺎن دارد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ اوﻟﻴﻦ ﺳﺮﯼ اﻳﺮاﻧﻴﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ ﻏﺮب ﺁﻡﺪﻧﺪ‪ ،‬چﻪ ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ در ﺷﻴﻔﺘﮕﯽ ﻧ ﺴﺒﺖ‬
‫ﺑﻪ ﻏﺮب‪ ،‬هﻤﻪﯼ زﻳﺒﺎﻳﯽهﺎ و ﻧﻴﻜﻮﻳﯽهﺎ را ﻧﺎﺷﯽ از ﺕﻤﺪن ﻏﺮب ﺑﻪ ﺡﺴﺎب ﺁوردﻧﺪ‪ ،‬و چﻪ ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺑ ﺎ‬
‫اﻧﻌﻜﺎس ﺕﺼﻮﻳﺮ ﻏﺮب ﺑﺮ ﺷﺮق ﻡﺴﻠﻤﺎن و ﺑﻴﻤﺎر‪ ،‬ﭘﺎﻳﻪهﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ‪ ،‬ﺻ ﺪارت و ﻗﺪرﺕ ﺸﺎن را ﻟ ﺮزان‬
‫و ﺳ ﺴﺖ ارزﻳ ﺎﺑﯽ آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬هﻤ ﻪ و هﻤ ﻪ از ﭘﻴﻜ ﺮ زﻧ ﺎن در ﻏ ﺮب‪ ،‬ﻧ ﻮع ﭘﻮﺷ ﺶ اﻳ ﺸﺎن و ﺁزادﯼه ﺎﯼ‬
‫اﻳﺸﺎن ﺕﺼﻮﻳﺮهﺎﯼ ﻋﺠﻴﺐ و ﻏﺮﻳﺒﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺤﻤﺪ ﺕﻮآﻠﯽ ﻃﺮﻗﯽ اﺳﺘﺎد ﺕﺎرﻳﺦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺕﺎرﻳﺦ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ در اﻳﺎﻟ ﺖ اﻳﻠ ﯽ ﺟ ﻮﻧﺰ اﻳ ﺎﻻت‬
‫ﻡﺘﺤﺪﻩ ﭘﮋوهﺸﯽ دارد ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم “ﻧﮕ ﺮش ﺷ ﻬﻮت ﺑ ﺎر اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﺑ ﻪ زﻧ ﺎن ﻓﺮﻧ ﮓ” آ ﻪ چﻨ ﺪ ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ در‬
‫‪ ٥٥‬ـ هﻮس ﺧﺎم‪ ،‬ﺡﺪﻳﺚ اﻧﻘﻼب در ﺑﺎﻡﺪاد ﺧﻤﺎر‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻓﺮدوﺳﯽ‪ ،‬اﻳﺮان ﻧﺎﻡﻪ‪ ،‬ﺳﺎل ﺷﺎﻧﺰدهﻢ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٤‬ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪١٣٧٧‬‬

‫‪٤٢‬‬

‫ﻡﺠﻠﻪﯼ ﻡﻬﺮﮔﺎن ﺑﻪ چﺎپ رﺳﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺕ ﻮآﻠﯽ اوﻟ ﻴﻦ ﻡ ﺴﺎﻓﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ ﻏ ﺮب را در دو ﺳ ﺪﻩﯼ اﺧﻴ ﺮ‬
‫در دو ﮔﺮوﻩ ﻡﺘﻔﺎوت “ﻓﺮﻧﮓ ﺳﺘﺎﻳﺎن” و “ﻓﺮﻧﮓ ﺳﺘﻴﺰان” دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﯼ آﺮدﻩ و در اﻳﻦ ﻡﻴﺎن ﻧﮕﺎﻩ وﻳﮋﻩ‬
‫و ﺷﻬﻮتﺑﺎر اﻳﻦ ﻡﺴﺎﻓﺮان ﺑﻪ زﻧﺎن ﻏﺮﺑﯽ را اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ زﻳﺮ ذرﻩﺑﻴﻦ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»دو ﺳﺪﻩاﯼ اﺳﺖ آﻪ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﻧﮕﺮان ﻓﺮﻧﮓ ﺑﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ دل ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ از ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ ﻧﮕ ﺮش‬
‫ﺑﻪ زﻧﺎن ﺁﻏﺎز و ﺕﺎ آﻨﻮن ]ﻧﻴﺰ[ اداﻡ ﻪ دارد‪ .‬در اﻳ ﻦ روﻳ ﺎروﻳﯽ ﻡ ﺴﺎﻓﺮان و ﻡﺤﺎﺿ ﺮان ﺑ ﻪ ﺟ ﺴﺘﺠﻮﯼ‬
‫ﺷﺒﺎهﺖهﺎ و ﺕﻔﺎوتهﺎﯼ ﺧﻮﻳﺶ و دﮔ ِﺮ ﻓﺮﻧﮕﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﺑﺎ ﺕﻘﻠﻴﺪ و ﺕﻤ ﺴﺨ ِﺮ ﻓﺮﻧﮕ ﺎن‪ ،‬دورﻩﯼ ﺟﺪﻳ ﺪﯼ‬
‫از ﺕﺎرﻳﺦ اﻳﺮان را ﭘﯽ رﻳﺨﺘﻨ ﺪ‪ .‬ه ﺮ دو روﻳ ﻪﯼ ﺕﻘﻠﻴ ﺪ و ﺕﻤ ﺴﺨﺮ ﻓﺮﻧ ﮓ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺑ ﺎزﻧﮕﺮﯼ و ﺑ ﺎزﭘﺮدازﯼ‬
‫ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ و ﺧﻮﻳ ﺸﻴﻨﻴﺎن اﻧﺠﺎﻡﻴ ﺪ و ﻓﺮهﻨ ﮓ و هﻮﻳ ﺖ اﻳﺮاﻧ ﯽ را از ﻡ ﺪارﯼ ﻡ ﺴﺘﻌﺮﺑﺎﻧﻪ ﺑ ﻪ ﻡ ﺪارﯼ‬
‫ﻡ ﺴﺘﻔﺮﻧﮕﺎﻧﻪ ﮔ ﺴﻴﻞ داد‪ .‬اﻳ ﻦ دﮔﺮﮔ ﻮﻧﯽ ﺁﻏ ﺎز دورﻩﯼ ﺕﺠ ﺪد و ﭘﻴ ﺪاﻳﺶ دو روش ﻡﺘﻘﺎﺑ ﻞ هﻤ ﺴﺎزﯼ و‬
‫‪٥٦‬‬
‫دﮔﺮﺳﺎزﯼ ﺧﻮﻳﺶ در روﻳﺎروﻳﯽ ﺑﺎ ﻓﺮﻧﮓ ﺑﻮد‪«.‬‬
‫ﺑ ﻪ ﻧﻈ ﺮ ﺕ ﻮآﻠﯽ »ﻓﺮﻧ ﮓ ﺳ ﺘﺎﻳﯽ و ﻓﺮﻧ ﮓ ﺳ ﺘﻴﺰﯼ‪ ،‬دو ﺟﻠ ﻮﻩﯼ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮن ﺑ ﺎزﻧﮕﺮﯼ‬
‫ﻡ ﺴﺘﻔﺮﻧﮕﺎﻧﻪﯼ دورﻩﯼ ﺕﺠ ﺪد ﺑ ﻪ ﻓﺮهﻨ ﮓ ﺧ ﻮدﯼ اﺳ ﺖ‪ .‬در ﺑﺮﺧ ﻮرد ﺑ ﺎ ﻓﺮﻧﮕﻴ ﺎن‪ ،‬ﻓﺮﻧ ﮓ ﺳ ﺘﺎﻳﺎن و‬
‫ﻓﺮﻧﮓ ﺳﺘﻴﺰان ـ هﺮ دو ـ زﻧﺎن ﻓﺮﻧ ﮓ را ﺑ ﯽﭘ ﺮدﻩ دﻳﺪﻧ ﺪ و در اﻳ ﻦ ﻧﮕ ﺮش‪ ،‬ﭘ ﺮدﻩ و ﺡﺠ ﺎب‪ ،‬ﻧﻘ ﺸﯽ‬
‫ﻡﺮآ ﺰﯼ در ﺧﻴ ﺎل و ﮔ ﻮﻳﺶ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ اﻳ ﺮان ﻳﺎﻓ ﺖ‪ .‬ﻓﺮﻧ ﮓ ﺳ ﺘﺎﻳﺎن “آ ﺸﻒ ﺡﺠ ﺎب” ـ هﻤﭽ ﻮن زﻧ ﺎن‬
‫ﻓﺮﻧ ﮓ ـ را زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﺕﺮﻗ ﯽ‪ ،‬آﻤ ﺎل‪ ،‬اﺳ ﺘﻘﻼل و ﺁزادﯼ اﻳ ﺮان ﭘﻨﺪاﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﺮﻧ ﮓ ﺳ ﺘﻴﺰان “ﺑ ﯽﺡﺠ ﺎﺑﯽ”‬
‫زﻧﺎن هﻤﭽﻮن ﻓﺮﻧﮕﺎن را ﺑﯽﭘﺮدﮔﯽ‪ ،‬ﺑﯽﻋﻔﺘﯽ‪ ،‬ﺑﯽﻋﺼﻤﺘﯽ‪ ،‬ﺑﯽﻧﺎﻡﻮﺳ ﯽ و ﺁﻏ ﺎزﻩﯼ ﻧ ﺴﺦ دﻳ ﻦ و ﺁﺉ ﻴﻦ‬
‫و “ﺁزادﯼ و ﺑﯽ ﺑﻨﺪ و ﺑﺎرﯼ” اﻧﮕﺎﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﻴﺸﺎهﻨﮕﺎن هﺮ دو روش هﻤﺴﺎز و دﮔﺮﺳﺎز ﺑﺎ رواﻳ ﺖ ﺁزادﯼ‬
‫زﻧﺎن ﻓﺮﻧﮓ ﺑﻪ ﺑﺎزاﻧﺪﻳﺸﯽ ﻡﻔﺎهﻴﻢ ﺧﻮﻳﺶ و دﮔﺮ‪ ،‬اﻧﺪرون و ﺑﻴﺮون‪ ،‬ﻧﺮﻳﻨﮕ ﯽ و ﻡ ﺎدﻳﻨﮕﯽ‪ ،‬زﻧ ﺎﻧﮕﯽ و‬
‫ﻡﺮداﻧﮕ ﯽ و اﻳ ﺮان و اﺳ ﻼم ﭘﺮداﺧﺘﻨ ﺪ‪ .‬در ه ﺮ دو ﺳ ﻴﺎق “ﻡ ﺴﺎﻟﻪﯼ ﺡﺠ ﺎب” زاﺉﻴ ﺪﻩﯼ ﻧﮕ ﺮش‬
‫‪٥٧‬‬
‫ﻡﺴﺘﻔﺮﻧﮕﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺁزﻡﻨﺪ و ﺷﻬﻮﺕﺒﺎر ]ﻡﺴﺎﻓﺮان ﻡﺮد ﻡﺴﻠﻤﺎن[ ﺑﻪ زﻧﺎن ﻓﺮﻧﮓ ﺑﻮد‪«.‬‬
‫اﻳﻦ ﭘﮋوهﺶ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﺟﺎﻧﺪارﯼ در ﻡﺘﻦ اوﻟﻴﻦ ﺳﻔﺮﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﻪ ﻓﺮﻧﮓ آﻪ ﺕ ﻮآﻠﯽ‬
‫ﺁنهﺎ را “ﻏﻨﯽﺕﺮﻳﻦ ﻡﻨﺎﺑﻊ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﯽ چﮕﻮﻧﮕﯽ روﻳﺎروﻳﯽ ]اﻳﺮاﻧﻴﺎن[ ﺑ ﺎ ﻓﺮﻧ ﮓ و ﻓﺮﻧﮕ ﺎن” ﻡ ﯽﺷﻨﺎﺳ ﺪ‪،‬‬
‫اداﻡﻪ ﻡﯽﻳﺎﺑﺪ‪:‬‬
‫»در اﻳﻦ ﮔﺰارشهﺎ ﭘﻴﻜﺮ زن ﻓﺮﻧﮓ ﮔﺴﺘﺮﻩﯼ ﺧﻴﺎﻟﭙﺮدازﯼ ﺑﻴﻨﻨﺪﮔﺎﻧﯽ ﺷﺪ آﻪ ﺡﻀﻮر زﻧ ﺎن‬
‫ﺑﯽﺡﺠﺎب در ﻡﺤﻴﻄﯽ هﻤﮕﺎﻧﯽ را ﻋﺠﻴﺐ و ﺷﮕﻔﺖﺁور ﻡﯽداﻧﺴﺘﻨﺪ… ﺳﻴﺎﺡﺎن چﮕﻮﻧﮕﯽ ﺑﺮﺧ ﻮرد زن‬
‫و ﻡﺮد ﻓﺮﻧﮕﯽ در ﻓﻀﺎﯼ هﻤﮕﺎﻧﯽ را چﺸﻤﮕﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﺕﻔ ﻀﻴﻞ ﺑ ﻪ ﺷ ﺮح و ﮔ ﺰارش ﺁن ﭘﺮداﺧﺘﻨ ﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﮔﺰارشهﺎ ﺕﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﻪ هﻤﮕﺎﻡﯽ و هﻢﺳﺨﻨﯽ زﻧﺎن و ﻡﺮدان در ﺑﺎﻏﺴﺘﺎنهﺎ و ﮔﻠﺴﺘﺎنهﺎﯼ‬
‫‪٥٨‬‬
‫ﻋﻤﻮﻡﯽ داﺷﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﻧﺎﮔﻔﺘﻪ ﭘﻴﺪاﺳﺖ ﺑﺮاﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ آﻪ زﻧ ﺎن را ﺕﻨﻬ ﺎ در زﻳ ﺮ ﭘﻴﭽ ﻪ و چ ﺎدر و چ ﺎﻗﭽﻮر و در‬
‫اﻧ ﺪروﻧﯽه ﺎ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﻋﻨ ﻮانه ﺎﻳﯽ از ﺳ ﻨﺦ ﺿ ﻌﻴﻔﻪ و ﻡ ﺴﺘﻮرﻩ و ﻡﻨ ﺰل و آﻠﻔ ﺖ و واﻟ ﺪﻩﯼ ﺁﻗ ﺎ ﻡ ﺼﻄﻔﯽ و‬
‫ﺑﯽادﺑﯽ و ادﺑﻴﺎﺕﯽ از اﻳﻦ دﺳﺖ ﻡﯽﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ و اﻳﺸﺎن را ﺕﻨﻬ ﺎ ﺡﻴﻮاﻧ ﺎﺕﯽ ﺑ ﺮاﯼ رﻓ ﻊ ﻧﻴﺎزه ﺎﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ و‬
‫ﺧ ﺪﻡﺎﺕﯽ ﺧ ﻮد ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬چﻨ ﻴﻦ ﭘﺪﻳ ﺪﻩاﯼ چﻘ ﺪر دور از ذه ﻦ و ﻧﺎﺑﺎوراﻧ ﻪ ﺑ ﻮد‪ .‬دﻳ ﺪن زﻧ ﺎن‬
‫ﺁزادﯼ آﻪ ﺁن ﮔﻮﻧﻪ آﻪ ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ ﻟﺒﺎس ﻡﯽﭘﻮﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎ هﺮ آﻪ ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ ﻧﺸﺴﺖ و ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪،‬‬
‫و ﺑ ﺎ ه ﺮ آ ﻪ ﻡ ﯽﭘ ﺴﻨﺪﻧﺪ ﺑ ﻪ ﺷ ﺎدﯼ و ﺷ ﺎدﻡﺎﻧﯽ ﻡ ﯽﭘﺮدازﻧ ﺪ؛ ﺑﺨ ﺼﻮص در ﻡ ﻼء ﻋ ﺎم و ﻡﻜ ﺎنه ﺎﯼ‬
‫ﻋﻤ ﻮﻡﯽ ﺕ ﺎ چ ﻪ اﻧ ﺪازﻩ ﺡﻴ ﺮت اﻧﮕﻴ ﺰ و ﮔ ﻴﺞ آﻨﻨ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ِﻞ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺳ ﺎدﻩ آ ﻪ »در وﻃ ِﻦ‬
‫ﻡﺴﺎﻓﺮان‪ ،‬هﻤﺂﻡﻴﺰﯼ زن و ﻡﺮد در ﻡﺤﻴﻄﯽ هﻤﮕﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺁن هﻢ ﺑﺪون ﺡﺎﻳﻠﯽ چ ﻮن ﺡﺠ ﺎب اﻡﻜ ﺎن ﻧﺎﭘ ﺬﻳﺮ‬
‫‪ ٥٦‬ـ ﻡﻬﺮﮔﺎن‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩهﺎﯼ ‪ ٣‬و ‪ ،٤‬ﭘﺎﺉﻴﺰ و زﻡﺴﺘﺎن ‪ ،١٣٧٥‬ص ‪١٢٤‬‬
‫‪ ٥٧‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٤٣‬‬

‫ﺑ ﻮد‪ .‬در ﻋ ﺮف اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ‪ ،‬زن‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ در ﺻ ﻮرت ﻡﺤ ﺮم ﺑ ﻮدن ﺑ ﻪ ﻡ ﺮدﯼ ﺁن ه ﻢ در ﺡ ﺮﻳﻢ اﻧ ﺪرون‪،‬‬
‫ﺟﺎﻳﺰ ﺑﻪ “رﻓﻊ ﻧﻘﺎب و آﺸﻒ ﺡﺠﺎب” ﻡﯽﺑﻮد‪ .‬ﺁﻡﻴ ﺰش زن ﺑ ﯽﺡﺠ ﺎب در “ﺑﻴ ﺮون” ﺑ ﺎ ﻡ ﺮدﯼ ﻧ ﺎﻡﺤﺮم‬
‫ﻧ ﺸﺎن “ﺑ ﺪآﺎرﻩ” ﺑ ﻮدن زن‪ ،‬رواج ﺑ ﯽﺑﻨ ﺪ و ﺑ ﺎرﯼ و ﻋﺎﻡ ﻞ ﻓﺮوﭘﺎﺷ ﯽ ﻧﻈ ﺎم اﺧﻼﻗ ﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﭘﻨﺪاﺷ ﺘﻪ‬
‫‪٥٨‬‬
‫ﻡﯽﺷﺪ‪«.‬‬
‫ﺕﻔﺎﺳ ﻴﺮﯼ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺳ ﻴﺎﺡﺎن از زﻧ ﺎن ﻓﺮﻧ ﮓ و ﻡﻨﺎﺳ ﺒﺎت اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﺎ ﻡ ﺮدان داﺷ ﺘﻨﺪ ﺑ ﻪ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ‬
‫ﺕﻮآﻠﯽ هﻤﺎن ﺑﻬﺸﺖ ﮔﻤﺸﺪﻩ و ﺁرزو ﺷﺪﻩاﯼ ﺑﻮد آﻪ اﻳﻦ ﻡﺮدان ﻡﺴﻠﻤﺎن ـ ﻧﺴﻞ اﻧﺪر ﻧﺴﻞ ـ در ﺷ ﻴﺮﻳﻨﯽ‬
‫و ﺷﺎدﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺁن‪ ،‬روﻳﺎه ﺎ دﻳ ﺪﻩ و ﺁرزوه ﺎ ﭘ ﺮوردﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬در ﻡﻐ ﺰ ﮔﻨﺠ ﺸﮕﯽ اﻳ ﻦ ﻡ ﺮدان‬
‫ﻧﻤﯽﮔﻨﺠﻴﺪ آﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻡﻮﻋﻮدﺷﺎن ﺑﺎ زﻧﺎن زﻳﺒﺎ و ﺕﺮﮔﻞ و ورﮔﻠﺶ‪ ،‬در اﻳﻦ ﺟﻬﺎن و روﯼ هﻤﻴﻦ زﻡ ﻴﻦ‬
‫ﺧﺎآﯽ هﻢ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و ﺡﺎﻻ در ﻏﺮب ﻡﯽدﻳﺪﻧﺪ هﻤﺎن ﺑﻬﺸﺘﯽ را آ ﻪ دﺳ ﺖ آ ﻢ ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل‬
‫ﺑﻮد در ﺁرزو و ﺡﺴﺮﺕﺶ ﺧﻮابهﺎ ﻡﯽدﻳﺪﻧﺪ و ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺁن ﺑ ﻪ ه ﺮ اﻡ ﺎمزادﻩاﯼ در ه ﺮ دﻩ‬
‫آﻮرﻩاﯼ دﺧﻴﻞهﺎ ﻡﯽﺑﺴﺘﻨﺪ؛ اﻡﺎ اﻳﻦ ﺑﻬﺸﺖ ﻓﻘ ﻂ ﻡﺘﻌﻠ ﻖ ﺑ ﻪ ﻡﺮداﻧ ﯽ ﻧﺒ ﻮد آ ﻪ در زﻳ ﺮ ﺳ ﺎﻳﻪﯼ درﺧﺘ ﺎن‬
‫ﺧﻮش ﺳﺎﻳﻪاش‪ ،‬ﻟﺸﻜﺮ زﻧﺎﻧﯽ را در ﺳ ﻤﺖ ﻡﻌ ﺸﻮﻗﮕﺎن ﺧ ﻮﻳﺶ ﺑ ﻪ ﺑ ﺎزﯼ ﺑ ﺎ رﻳ ﺶ ﻡﻮﻡﻨﺎﻧ ﻪﺷ ﺎن وادار‬
‫آﻨﻨ ﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ “ﺑﻬ ﺸﺘﯽ” ﺑ ﻮد ﺑﺮاﺑ ﺮ ﺑ ﺮاﯼ هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﻓ ﺎرغ از ﺟﻨ ﺴﻴﺖ و ﺑ ﺎور و دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺕﻔﺮﻗﻪچﻴﻨﯽهﺎﯼ ﻧﺎﻡﺮﺑﻮط و آﻤﺪﯼ در دﻳﺪﮔﺎﻩ دﻳﻦ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺎت‪.‬‬
‫»رﺿﺎ ﻗﻠﯽ ﻡﻴﺮزا ﻗﺎﺟﺎر آﻪ هﻤﺮاﻩ ﺑﺮادراﻧﺶ ﺕﻴﻤ ﻮر ﻡﻴ ﺮزا و ﻧﺠ ﻒ ﻗﻠ ﯽ ﻡﻴ ﺮزا در ﺳ ﺎل‬
‫‪ ١٨٣٦‬ﺑﻪ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺳﻔﺮ آﺮد« ﻏﺮب را “ﺑﺎﻏﯽ چﻮن ﺑﻬﺸﺖ ﺁراﺳﺘﻪ” آﻪ در ﺁﻧﺠ ﺎ “ﺁﺕ ﺶ ﺑ ﺎزﯼه ﺎ و‬
‫چﺮاﻏﺎنهﺎ” ﺑﻮدﻩ و “دﺧﺘﺮان ﻡﺎﻩ ﺳﻴﻤﺎﯼ ﺡﻮر ﻟﻘﺎ” ﮔﺮد ﺁﻡﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺼﻮﻳﺮ آﺮد‪.‬‬
‫ﺕﻮآﻠﯽ ﭘﺲ از چﻨﺪ ﺻﻔﺤﻪ ﮔﺰارش از ﺑﺮﺧﯽ ﺳﻔﺮﻧﺎﻡﻪهﺎﯼ اﻳﺮاﻧﻴﺎن و ﺧﻴﺎﻻت و ﺕﺼﻮرات‬
‫اﻳ ﺸﺎن در ﺑ ﺎرﻩﯼ زﻧ ﺎن ﻓﺮﻧ ﮓ و ﻡﻨﺎﺳ ﺒﺎت اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ اﻳ ﺸﺎن‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر از زواﻳ ﻪﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ اﻳ ﻦ‬
‫ﺳﻔﺮﻧﺎﻡﻪهﺎ را ﺑﻪ ﺕﺼﻮﻳﺮ ﻡﯽآﺸﺪ آﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮاﻧﺪﻧﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ »ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮش رﻓﺖ و ﺁﻡ ﺪ ﺑ ﻪ ﻓﺮﻧ ﮓ‬
‫در ﻗﺮن ﻧﻮزدهﻢ‪ ،‬چﻬﺮﻩﯼ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪﻩﯼ زﻧﺎن ﻓﺮﻧﮓ ﺑﻪ ﺕ ﺪرﻳﺞ ﺑ ﻪ ﻓﺎﺡ ﺸﮕﺎن و ﻋﻔﺮﻳﺘ ﺎﻧﯽ ﺑ ﯽﻋ ﺼﻤﺖ و‬
‫ﺷﻬﻮت ﭘﺮﺳﺖ ﺕﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ… اﻳﻦ ﺕﺼﻮﻳﺮ ﺷﻬﻮت اﻧﮕﻴ ِﺰ زن ﻓﺮﻧﮓ هﻤﭽﻮن ﻡﺘﺮﺳﻜﯽ ﺑ ﺮاﯼ هﺮاﺳ ﺎﻧﺪن‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﻪ آﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن و ﭘﺮداﺧﺘﮕﺮان اﻳﻦ ﻧﻘﺶ ﺑﻪ ﺷﻜﻠﯽ ﺷ ﻬﻮت اﻧﮕﻴ ﺰ ﺑ ﻪ ﻡﺒ ﺎرزﻩ ﺑ ﺎ‬
‫زﻧﺎن ﺷﻬﻮﺕﺮان ﻓﺮﻧﮓ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﻧﻮﺷﺘﻪهﺎ زﻧﺎ ِن ﻓﺮﻧﮓ ﺑ ﯽﻋﻔ ﺖ و ﺑ ﯽﻋ ﺼﻤﺖ و ه ﺮزﻩ‬
‫ﺟﻠﻮﻩ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ… ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻧﻘﺶ ﺷﻬﻮت اﻧﮕﻴﺰﯼ آﻪ از ﻓﺮﻧﮓ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﻡﺴﺎﻓﺮت زﻧﺎن ﺑﻪ ﻓﺮﻧ ﮓ‬
‫‪٥٩‬‬
‫ﻗﺒﻴﺢ و ﻧﺎﭘﺴﻨﺪﻳﺪﻩ اﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﻡﯽﺷﺪ و اﻳﻦ ﻧﮕﺮش هﻤﭽﻨﺎن ﺑﺎﻗﯽ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫و اﻳﻦ ﺑﺰﻧﮕﺎﻩ درﺳﺖ هﻤﺎن ﺑﺰﻧﮕﺎهﯽ اﺳﺖ آﻪ ﮔ ﺮﻩﯼ آ ﻮر ﻓﺎﺟﻌ ﻪﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ‪ ١١‬ﺳ ﭙﺘﺎﻡﺒﺮ‬
‫‪ ٢٠٠١‬اﺳﺖ و آﺴﯽ ﺟﺮات ﻧﻤ ﯽآﻨ ﺪ از ﺁن ﺳ ﺨﻨﯽ ﺑ ﻪ ﻡﻴ ﺎن ﺁورد‪ .‬اﮔ ﺮ ﺑﭙ ﺬﻳﺮﻳﻢ آ ﻪ اﻳ ﺮا ِن دو ﺳ ﺪﻩﯼ‬
‫ﭘﻴﺸﻴﻦ‪ ،‬ﺕﻔﺎوت چﻨﺪاﻧﯽ ﺑﺎ آﺸﻮرهﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ از ﺳﻨﺦ ﻋﺮاق و ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن و ﻡﺼﺮ و اﻟﺠﺰاﻳﺮ و ﻡ ﺮاآﺶ‬
‫و… ﻧﺪاﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻡ ﯽﺕ ﻮاﻧﻴﻢ در ﺷ ﺮاﻳﻂ ﺑﺮاﺑ ﺮ و ﺑ ﺎ زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ و دﻳﻨ ﯽ هﻤﺎﻧﻨ ﺪ‪ ،‬در ادﺑﻴ ﺎت‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽ اﻋﺮاب هﻢ ﺑﻪ چﻨﻴﻦ ﺡﻴﺮتﻧﺎﻡﻪهﺎ و ﻓﺮﻧﮓ ﺳﺘﺎﻳﯽهﺎ و ﻓﺮﻧﮓ ﺳﺘﻴﺰﯼهﺎﻳﯽ ﺑﺮﺧﻮرد آﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫واﻗﻌﻴ ﺖ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ در هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ آ ﺸﻮرهﺎﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن‪ ،‬زﻧ ﺎن ﻧﻘ ﺸﯽ آﻠﻴ ﺪﯼ در‬
‫ﻋﻤﻠﻜﺮدهﺎﯼ اﺳﻼﻡﻴﺴﺖهﺎ و ﺟﺮﻳﺎنه ﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ اﻳﻔ ﺎ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﻡ ﺮدان ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ آ ﻪ ﮔ ﺎﻩ ﺡﺘ ﺎ ﻡ ﺪﻋﯽ‬
‫ﮔﺮاﻳﺶ ﺑﻪ ﺕﻤﺪن و ﻡ ﺪﻧﻴﺖاﻧ ﺪ و دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ را دﺳ ﺘﺂورد ارزﻧ ﺪﻩﯼ دوران رﻧ ﺴﺎﻧﺲ ﻡ ﯽﺷﻨﺎﺳ ﻨﺪ‪ ،‬در‬
‫ﺷ ﺮق ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻡ ﺎ‪ ،‬ﺁﻧﮕ ﺎﻩ آ ﻪ ﭘ ﺎﯼ زﻧ ﺎن ﺑ ﻪ ﻡﻴ ﺎن ﻡ ﯽﺁﻳ ﺪ‪ ،‬ﻳ ﻚ ﺳ ﺮﻩ هﻴﺌ ﺖ اﺳﻼﻡﻴ ﺴﺖه ﺎ را ﺑ ﻪ ﺧ ﻮد‬

‫‪ ٥٨‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ ٥٩‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٤٤‬‬

‫ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ و ﺑﺮاﯼ زﻧﺎن هﻤﺎن وﻇﺎﻳﻔﯽ را ﻗﺎﺉﻞ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ آﻪ در ﺕﺎرﻳﺦ ادﻳﺎن ﺳﺎﻡﯽ ـ ﺑﻪ وﻳ ﮋﻩ اﺳ ﻼم و‬
‫ﻳﻬﻮدﻳﺖ ـ ﺑﺮاﯼ زﻧﺎن ﻡﻘﺮر ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻧﮕﺎﻩ اﻳﻦ ﻡﺮدان ﺑﻪ زن و ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ زﻧﺎن در اﺟﺘﻤﺎع‪ ،‬ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﻋﺼﻤﺖ و ﻋﻔﺖ و ﺡﺠﺐ‬
‫و ﺡﻴﺎ و ﻧﮕﺮاﻧﯽهﺎﺷﺎن ﺑﺮاﯼ “ﺡﻔﺎﻇﺖ” از “ﻧﺎﻡﻮس” اﻳﺸﺎن آ ﻪ ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ ﺕﺤ ﺖاﻟﻠﻔﻈ ﯽ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ ﺧ ﻮد‬
‫اﻳ ﺸﺎن اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺕﺌ ﻮرﯼه ﺎﻳﯽ را از چﻨﺘ ﻪﯼ دﻳﺪﮔﺎه ﺸﺎن ﺑﻴ ﺮون ﻡ ﯽآ ﺸﺪ آ ﻪ ﻧﻤ ﻮد ﺑﻴﺮوﻧ ﯽاش‪ ،‬زﻧ ﺪاﻧﯽ‬
‫آﺮدن زﻧ ﺎن در ﺡﺠ ﺎب اﺟﺒ ﺎرﯼ و ﺑﻴﮕ ﺎرﯼ آ ﺸﻴﺪن از زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان وﻇ ﺎﻳﻒ زﻧ ﺎن در هﻴﺌ ﺖ‬
‫ﻡﺎدر و هﻤﺴﺮ و دﺧﺘ ﺮ‪ ،‬هﻤﭽﻨ ﻴﻦ داﻳ ﺮﻩاﯼ ﺑ ﺮاﯼ آﻨﺘ ﺮل ﺟﻨ ﺴﯽ اﻳ ﺸﺎن اﺳ ﺖ آ ﻪ ه ﺮ ﺕ ﻮﺟﻴﻬﯽ داﺷ ﺘﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻡﻌﻴﺎرهﺎﯼ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩﯼ ﺡﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ ﺕﻤﺎم اﻧﺴﺎنهﺎ در ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺟﺎﻡﻌﻪهﺎﯼ ﻡﺘﻤ ﺪن‪ ،‬زاوﻳ ﻪاﯼ‬
‫‪ ١٨٠‬درﺟ ﻪ دارد‪ .‬ﻧﮕ ﺎهﯽ ﺑ ﻪ وﺿ ﻌﻴﺖ زﻧ ﺎن در ه ﺰارﻩﯼ ﺳ ﻮم در آ ﺸﻮرهﺎﻳﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن‬
‫ﺳﻌﻮدﯼ‪ ،‬ﻗﻄﺮ و ﺧﻴﻠﯽ دﻳﮕﺮ از اﻳﻦ آﺸﻮرهﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻡﺴﻠﻤﺎن‪ ،‬اﻳﻦ ﺕﺼﻮﻳﺮ را ﺕﻜﻤﻴﻞﺕﺮ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫اهﻤﻴﺘﯽ آﻪ اﻳﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ در ﭘﺮدﻩ ﻧﮕﻪداﺷﺘﻦ زﻧﺎن ﻡﯽدهﻨﺪ‪ ،‬در ﻳﻚ ﺕﺼﻮﻳﺮ‪ ،‬هﺮاس اﻳﻦ‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از ﺡﻀﻮر زﻧﺎن در ﺟﺎﻡﻌﻪ و ﻡﻄﺎﻟﺒﻪﯼ ﺡﻖ و ﺡﻘﻮﻗﺸﺎن اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ زﻧ ﺎن در ﺧﺎﻧ ﻪه ﺎ و در‬
‫اﻧ ﺪروﻧﯽه ﺎ ﻡﺤﺒ ﻮس ﺑﻤﺎﻧﻨ ﺪ و ﻧﺘﻮاﻧﻨ ﺪ ﺡ ﻖ ﺡ ﻀﻮر در ﻡ ﺘﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮده ﺎﯼ‬
‫اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪/‬ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬ﻓﺮهﻨﮕﯽ‪/‬ﻋﻠﻤﯽ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺁنﮔﺎﻩ ﺟﺎﻡﻌﻪاﯼ ﺧﻮاهﻴﻢ داﺷ ﺖ ﺕﺤ ﺖ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ ﺻ ﺪ‬
‫در ﺻﺪ ﻡﺮدان‪ ،‬و ﺕﻨﻬﺎ اﻳﻦ ﻡﻮﻡﻨﺎن هﺴﺘﻨﺪ آﻪ ﺑﻪ آﺎرهﺎﯼ ﻡﺮداﻧﻪﯼ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽﺷﺎن ﻡﯽﭘﺮدازﻧﺪ و هﻤﻴﻦ‬
‫ﻡﻮﻡﻨ ﺎن در ﺧﺎﻧ ﻪهﺎﺷ ﺎن ﻧﻴ ﺰ زن ﻳ ﺎ زﻧ ﺎﻧﯽ را در آﻨ ﺎر دارﻧ ﺪ آ ﻪ ﻏﺒ ﺎر ﺧ ﺴﺘﮕﯽ را از چﻬ ﺮﻩﯼ‬
‫ﺳ ﻠﻄﻪﮔﺮاﻧ ﻪ و ﻗﺪرﺕﻤﺪاراﻧ ﻪﺷ ﺎن ﺑﺮﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ ،‬ﺕ ﺮ و ﺧﺸﻜ ﺸﺎن ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑﭽ ﻪهﺎﺷ ﺎن را ﻡ ﯽﭘﺎﻳﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﺴﺎﺉﻞ ﻡﺮداﻧﻪ و ﺟﻨﺴﯽﺷﺎن ﺳﺮ و ﺳﺎﻡﺎن ﻡﯽدهﻨﺪ و ﺧﻼﺻﻪ در ﺕﻘﺴﻴﻢ آﺎرﯼ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ‪ ،‬ه ﻢ زﻧ ﺎن از‬
‫ﺡﻀﻮر در ﺟﺎﻡﻌﻪ ﻡﺤﺮوم ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ و هﻢ ﻡﺮدان ﻡﺴﻠﻤﺎن ﻡ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ ﻋﻈﻴﻤ ﺸﺎن را آ ﻪ هﻤﺎﻧ ﺎ‬
‫اﻡﻜ ﺎن اﻧﺘﺨ ﺎب راﺑﻄ ﻪه ﺎﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ و ﺷ ﻐﻠﯽ و ﻓﻌﺎﻟﻴ ﺖه ﺎﯼ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ زﻧ ﺎن اﺳ ﺖ‪ ،‬درز ﺑﮕﻴﺮﻧ ﺪ و‬
‫ﺡﻴﻄﻪﯼ اﻧﺘﺨﺎب را ﻧﻴﺰ ﺑﻪ داﻳﺮﻩاﯼ “ﺳﻜﺴﻴﺴﺘﯽ” و اﻟﺒﺘﻪ آﺎﻡﻼ ﻡﺮداﻧﻪ ﻡﺤﺪود آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫هﻔﺘ ﻪ ﻧﺎﻡ ﻪﯼ “زﻧ ﺎن اﻳ ﺮان” در ﺳ ﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘ ﯽ ﺧ ﻮد در هﻔﺘ ﻪﯼ دوم ﺕﻴﺮﻡ ﺎ ِﻩ ﺳ ﺎل ‪٢٠٠٣‬‬
‫ﺑﺤﺜﯽ را ﭘﻴﺮاﻡﻮن ﺕﻔﺎوت ﻡﻴﺰان ﺑﻴﻜﺎرﯼ زﻧﺎن ﺑ ﺎ ﻡ ﺮدان‪ ،‬زﻧ ﺎن ﺕﺤ ﺼﻴﻠﻜﺮدﻩ در ﺑ ﺎزار آ ﺎر اﻳ ﺮان و‬
‫اﻳﻦ آﻪ چﻪ درﺻﺪﯼ از زﻧﺎن‪ ،‬ﺳﻨﺖهﺎ را “ﻡ ﺎﻧﻊ اﺻ ﻠﯽ” ﭘﻴ ﺸﺮﻓﺖ ﺧ ﻮد ﻡ ﯽداﻧﻨ ﺪ‪ ،‬ﺁﻏ ﺎز آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫اﻳ ﻦ ﻧ ﺸﺮﻳﻪ آﻮﺷ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬در هﻤ ﺎن اﻡﻜ ﺎن آﻤ ﯽ آ ﻪ در اﻳ ﺮان ﻓﻌﻠ ﯽ وﺟ ﻮد دارد‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻓﺎﺟﻌ ﻪﯼ‬
‫اﺳﺎﺳ ﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ ﺑ ﺎزار آ ﺎر اﻳ ﺮان ﻧ ﻮآﯽ ﺑﺰﻧ ﺪ؛ ﻓﺎﺟﻌ ﻪاﯼ آ ﻪ ﻡ ﺸﻜﻞ اﺳﺎﺳ ﯽ و ﻡﺤ ﻮرﯼ ﻧﻴﻤ ﯽ از‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان اﻳﺮاﻧﯽ در ﺕﻤﺎم اﻳﻦ ﺳﺎلهﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﻴﺎن ﺑﺮ اﻳﺮان ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﮔﺰارﺷﯽ آﻪ زﻳﺮ ﻋﻨﻮان “زﻧﺎن ﺕﺤ ﺼﻴﻠﻜﺮدﻩﯼ ﺑ ﺎزار آ ﺎر اﻳ ﺮان” ﺑﺮﺟ ﺴﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ آﻪ ﺑﻪ ﻃﺮح چﻨ ﺪ ﭘﺮﺳ ﺶ ﺳ ﺎدﻩ و اﺳﺎﺳ ﯽ ﭘﺮداﺧﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺕﻤ ﺎم ﻓﺎﺟﻌ ﻪ را در ‪ ٤‬ﻡﻴ ﺎن ﭘ ﺮدﻩﯼ‬
‫ﻧﻤﺎﻳ ﺸﯽ از ﺑﻴﻤﺎرﺳ ﺘﺎن و زاﻳﻤ ﺎن و ﺳ ﺰارﻳﻦ و ﮔﺮاﻧ ﯽ ﺑﻴﻤ ﻪ و ﺷ ﻴﺮ ﻡ ﺎدر و ﺿ ﺮب اﻟﻤﺜ ﻞ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫“ﺑﻬﺸﺖ زﻳﺮ ﭘﺎﯼ ﻡﺎدران اﺳﺖ” ﺧﻼﺻﻪ آﺮدﻩ اﺳﺖ؛ ﺑﺪون اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﭘﺮﺳ ﺶه ﺎﯼ ﺑﺮﺟ ﺴﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ در‬
‫ش ﮔﺰارﺷﮕﺮ ]ﺧﺎﻧﻢ ﺁﻳﻨﺎ ﻗﻄﺒﯽ ﻳﻌﻘﻮﺑﯽ[ ﭘﺎﺳﺨﯽ دادﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻻﯼ ﮔﺰار ِ‬
‫و اﻡﺎ ﭘﺮﺳﺶهﺎ‪ :‬چﻨ ﺪ در ﺻ ﺪ از زﻧ ﺎن ﺑ ﺎ اﻡﻴ ﺪ داﺷ ﺘﻦ ﺷ ﻐﻞ و ورود ﺑ ﻪ ﻋﺮﺻ ﻪﯼ آ ﺎر و‬
‫ﺕﻮﻟﻴﺪ‪ ،‬ﺳﺎلهﺎﯼ ﺕﺤﺼﻴﻼت ﻋﺎﻟﯽ ﺧﻮد را ﻡﯽﮔﺬراﻧﻨﺪ؟!‬
‫چﻪ ﺕﻌﺪادﯼ از زﻧﺎن و دﺧﺘﺮان‪ ،‬ﭘﺲ از ﭘﺎﻳ ﺎن ﺕﺤ ﺼﻴﻼت ﺑ ﻪ ﺑ ﺎزار آ ﺎر وارد ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ و‬
‫چﻨﺪ درﺻﺪ از اﻳﺸﺎن‪ ،‬ﺕﻤﺎم داﻧﺶ ﺳﺎلهﺎﯼ ﺁﻡﻮزش را ﭘﺸ ٍ‬
‫ﺖ در ﺧﺎﻧﻪه ﺎ ﮔﺬاﺷ ﺘﻪ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳﻔ ﺎﯼ ﻧﻘ ﺶه ﺎﯼ‬
‫ﺧﺎﻧﮕﯽ ﻡﺸﻐﻮل ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ؟!‬
‫در ﺧﺒﺮﯼ از اﻳﺴﻨﺎ ]‪ ٣١‬ﺧﺮداد ‪ [١٣٨٢‬آ ﻪ در هﻤ ﻴﻦ وب ﺳ ﺎﻳﺖ “زﻧ ﺎن اﻳ ﺮان” ﻧﻘ ﻞ ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻳ ﻚ ﻋ ﻀﻮ هﻴﺌ ﺖ ﻋﻠﻤ ﯽ داﻧ ﺸﻜﺪﻩﯼ ﻋﻠ ﻮم اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ داﻧ ﺸﮕﺎﻩ ﺕﻬ ﺮان‪ ،‬ﻡﻴ ﺰان ﺑﻴﻜ ﺎرﯼ در ﻡﻴ ﺎن‬

‫‪٤٥‬‬

‫زﻧﺎن را ‪ %١٩/٦‬ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﻡﻴﺰان دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻡﻴ ﺰان ﺑﻴﻜ ﺎرﯼ ﻡ ﺮدان ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬در ﺧﺒﺮ دﻳﮕﺮﯼ از اﻳﺴﻨﺎ ]‪ ٣‬ﺕﻴﺮ ‪ [٨٢‬در ﻳﻚ ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺠﯽ ﻡﺮآﺰ اﻡﻮر ﻡ ﺸﺎرآﺖ زﻧ ﺎن‪%٤١ ،‬‬
‫زﻧﺎن‪ ،‬ﺳﻨﺖهﺎ را ﻡﺎﻧﻊ اﺻ ﻠﯽ رﺷ ﺪ ﺷ ﻐﻠﯽ و ارﺕﻘ ﺎﯼ ﻡﻮﻗﻌﻴ ﺖ ﺧﻮدﺷ ﺎن داﻧ ﺴﺘﻪاﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺠﯽ ‪ %٥١‬زﻧﺎن هﻢ از ﺁﻳﻨﺪﻩﯼ ﺷﻐﻠﯽ و آ ﺎرﯼﺷ ﺎن اﻇﻬ ﺎر ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬از ﻡ ﻮاﻧﻌﯽ آ ﻪ‬
‫اﻳﻦ زﻧﺎن ﺑﺮ ﺳﺮ راﻩ ﻡﻮﻓﻘﻴﺖهﺎﯼ ﺷ ﻐﻠﯽﺷ ﺎن ﻧ ﺎم ﺑ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑﻴ ﺸﺘﺮﻳﻦ ﻡﻴ ﺰان‪ ،‬ﭘ ﺲ از ﺳ ﻨﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ آﻤ ﯽ‬
‫درﺁﻡﺪ هﻤﻴﻦ ﺕﺤﺼﻴﻞ آﺮدﮔﺎن ﻡﻮﻧﺚ اﺧﺘﺼﺎص دادﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ؛ ﭘﺎﺉﻴﻦ ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ درﺁﻡ ﺪﯼ آ ﻪ ﻧﺎﺷ ﯽ‬
‫از ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯼهﺎﯼ ﺡﻘﻮﻗﯽ ﻡﻮﺟﻮد ﻡﻴﺎن زﻧ ﺎن و ﻡ ﺮدان ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺑﺎﻓ ﺖ ﺕﺒﻌ ﻴﺾﮔﺮاﻳﺎﻧ ﻪ ﺕﻘ ﺴﻴﻢ اﻡﻜﺎﻧ ﺎت‬
‫ﺕﻮﻟﻴﺪﯼ‪ ،‬ﺙﺮوت و ﻗﺪرت در ﺑﺎزار آﺎر اﻳﺮان اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﺕﻮﺟﻪ آﻨﻴﻢ آﻪ ﺑﻴﺶ از ‪ %٦٥‬داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﻡﺪارس ﻋﺎﻟﯽ و داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎﯼ اﻳﺮان را زﻧ ﺎن‬
‫و دﺧﺘﺮان ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽدهﻨﺪ‪ ،‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﻡﯽﺕﻮاﻧﻴﻢ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻓﺎﺟﻌﻪﯼ ﺁﻡﺎرﯼ ﻧﻮع دﻳﮕﺮﯼ ﺑﺮﺧﻮرد آﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫زﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﭘﻴﺶ از ﭘﺎﯼ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺕﺤﺼﻴﻼت ﻋﺎﻟﻴﻪﺷ ﺎن را در ﻏ ﺮب ﻳ ﺎ در‬
‫داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎﯼ ﻋﺮﻓﯽ ﻧﻈﺎم ﭘﻴﺸﻴﻦ اﻳﺮان ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺮدﻩ و ﻳﺎ در ﺡﺎل ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺮدن ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼﺷ ﺎن‬
‫از هﻤﺎن ﺁﻏﺎز ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﭘﺎآ ﺴﺎزﯼ‪ ،‬ﺑﺎزﻧﺸ ﺴﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎزﺧﺮﻳ ﺪ و اﺧ ﺮاج ﺷ ﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از هﻤ ﻴﻦ‬
‫زﻧ ﺎن ﻡﺘﺨ ﺼﺺ و ﻡﺤﻘ ﻖ از آ ﺸﻮر ﮔﺮﻳﺨﺘﻨ ﺪ و ﺁزادﯼﺷ ﺎن را در ﻏ ﺮب ﺟ ﺴﺘﺠﻮ آﺮدﻧ ﺪ‪“ .‬اﺕﻬ ﺎم”‬
‫ﭘﺎآﺴﺎزﯼ ﺷﺪﮔﺎن هﻢ ﺑ ﺪون اﺳ ﺘﺜﻨﺎء ﻋ ﺪم اﺳ ﺘﻔﺎدﻩﯼ درﺳ ﺖ اﻳ ﺸﺎن از ﺷ ﻴﻮﻩﯼ ﺕ ﺎزﻩﯼ اﺟﺒ ﺎرﯼ ﭘﻮﺷ ﺶ‬
‫ﺑﺮاﯼ زﻧﺎن ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺧ ﺎﻧﻢ دآﺘ ﺮ هﺎﻳ ﺪﻩﯼ ﻡﻐﻴﺜ ﯽ در ﭘﮋوه ﺸﯽ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان ﺡﻘ ﻮق زن و ﺑ ﻦﺑ ﺴﺖه ﺎﯼ‬
‫ﻓﺮهﻨﮕﯽ‪/‬اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻡﻨﺪرج در ﻓﺼﻞ ﻧﺎﻡﻪﯼ چﺸﻢاﻧﺪاز ]ﺑﻬﺎر ‪ [٧٣‬ﻧﻮﺷﺖ‪» :‬ﺑﺎ اﻳ ﻦ‬
‫آﻪ زﻧﺎن ﻡﯽﺕﻮاﻧﻨﺪ در ﻡﺴﺎﺑﻘﻪ ﺳﻮارآﺎرﯼ ﺷﺮآﺖ آﻨﻨﺪ و در هﻴﺌﺖ “زوروﯼ ﻡﻮﻧ ﺚ” در ﺑﺮاﺑ ﺮ چ ﺸﻢ‬
‫ﺕﻤﺎﺷ ﺎﮔﺮان اﺳ ﺐ ﺑﺘﺎزﻧ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ در ﺷ ﻬﺮ ﻗ ﻢ زﻧ ﺎن داﻧ ﺸﺠﻮﯼ داﻧ ﺸﮕﺎﻩ اﻡ ﺎم ﺻ ﺎدق ﺡ ﻖ ورود ﺑ ﻪ‬
‫آﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﯼ داﻧﺸﮕﺎﻩ را ﻧﺪارﻧﺪ…«‬
‫در اﻳﻦ ‪ ٢٥‬ﺳﺎل زﻧ ﺎن ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻡﺤ ﺪودﻳﺖ ﺑ ﺮاﯼ ورود ﺳ ﺮﻳﻊ ﺑ ﻪ ﺑ ﺎزار آ ﺎر‪ ،‬و ﺳﻜﺴﻴ ﺴﻢ‬
‫ﺟﺎرﯼ در ﻡﺘﻦ ﺑﺎزار آﺎر اﻳﺮان‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ اﻡﻴﺪ آﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﺕﺤﺼﻴﻼت ﻋﺎﻟﻴﻪ‪ ،‬از اﻳﻦ ﺳﺪ ﺷ ﻐﻠﯽ‬
‫ﺁﺳﺎنﺕﺮ ﻋﺒﻮر آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ و ﻡﺪارس ﻋﺎﻟﯽ روﯼ ﺁوردﻩاﻧ ﺪ‪ .‬اﻡ ﺎ هﻤ ﻴﻦ زﻧ ﺎن در داﻧ ﺸﮕﺎﻩه ﺎ و‬
‫ﻡﺪارس ﻋﺎﻟﯽ ﻡﻮﺟﻮد در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ اﺟ ﺎزﻩ ﻧﺪارﻧ ﺪ هﻤﺎﻧﻨ ﺪ ه ﻢ دورﻩه ﺎﯼ ﻡﺮدﺷ ﺎن از ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ‬
‫اﻡﻜﺎﻧﺎت ﺁﻡﻮزﺷﯽ ﺑﻬﺮﻩﻡﻨﺪ ﺷﻮﻧﺪ؛ ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ هﺮ ﺳﺎل آﻪ از ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺡﺎآﻤﺎن اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡ ﯽﮔ ﺬرد‪ ،‬در‬
‫هﻤ ﻪ ﭘﻬﻨ ﻪه ﺎ و ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﺁﻡﻮزﺷ ﯽ و ﻓﺮاﮔﻴ ﺮﯼ‪ ،‬اﻳ ﻦ زﻧ ﺎن ﺑ ﻪ دﺳ ﺘﺎوردهﺎﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ دﺳ ﺖ‬
‫ﻡﯽﻳﺎﺑﻨﺪ؛ ﺕﺎ ﺟﺎﻳﯽ آﻪ ﺑﺮﺧﯽ از زﻧﺎن ﻡﺠﻠﺲ اﺳﻼﻡﯽ و ﺷﺎﻏﻞ در ﺳﻄﻮح ﻡﺪﻳﺮﻳﺖ درﺟﻪ چﻨﺪم دوﻟﺘ ﯽ‬
‫آﻪ ﺳﺨﻨﮕﻮﻳﺎن ﻡﻮﻧﺚ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﺮﺕﺮﯼ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻡﻴﺰان داﻧﺸﮕﺎﻩ دﻳﺪﮔﺎن زن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬
‫ﻡﺮدان را ﻳﻚ ﻓﺎﺟﻌﻪ در روﻧﺪ ﺕﻀﻌﻴﻒ »ﺳﻨﺖ« در ﺟﺎﻡﻌﻪ اﻳﺮان ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ!‬
‫اﻳﻦ زﻧﺎن ﺕﺤﺼﻴﻞ آﺮدﻩ آﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻼﺷ ﯽ ﭘﻴﮕﻴ ﺮ ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪاﻧ ﺪ ﺑ ﻪ اﺧ ﺬ ﻡ ﺪارج داﻧ ﺸﮕﺎهﯽ دﺳ ﺖ‬
‫ﻳﺎﺑﻨﺪ‪ ،‬در ﺑﺎزار آﺎر اﻳﺮان ﺑﺎ ﺑﻦ ﺑﺴﺖهﺎﯼ ﭘﯽ در ﭘﯽاﯼ روﺑﺮو ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬راﻩ ورود ﺑﻪ ﻡ ﺪﻳﺮﻳﺖه ﺎﯼ‬
‫درﺟ ﻪ ﻳ ﻚ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﺴﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از ﻡ ﺸﺎﻏﻞ اﺳﺎﺳ ﺎ ﻡﺮداﻧ ﻪاﻧ ﺪ و زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﺎ ه ﺮ ﻡﻴ ﺰان‬
‫ﺕﺨﺼﺺ راهﯽ در اﻳﻦ ﺑﺎزار آﺎر ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻧﻢ ﻡﻐﻴﺜﯽ در ﺑﺨﺶ دﻳﮕﺮﯼ از هﻤﻴﻦ ﭘﮋوهﺶ‪ ،‬ﺑﺮﺧﯽ ﻡﺤﺪودﻳﺖهﺎﯼ ﺷ ﻐﻠﯽ زﻧ ﺎن را در‬
‫اﻳ ﻦ دوران چﻨ ﻴﻦ ﺑﺮﻡ ﯽﺷ ﻤﺎرد‪» :‬زﻧ ﺎن ﺑﺎﺳﺘﺎﻧ ﺸﻨﺎس از ﺷ ﺮآﺖ در ﻋﻤﻠﻴ ﺎت ﺡﻔ ﺎرﯼ ﺑ ﻪ ﻃ ﻮر آﻠ ﯽ‬
‫ﻡﺤﺮوﻡﻨﺪ و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﯼ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧ ﺸﻨﺎس ﺡﺘ ﺎ در داﻧ ﺸﮕﺎﻩ ﻧﻴ ﺰ واﺡ ﺪ ﻡﺮﺑ ﻮط ﺑ ﻪ ﺡﻔ ﺎرﯼ را ﺑ ﺮاﯼ‬
‫دﺧﺘ ﺮان داﻧ ﺸﺠﻮ ﺡ ﺬف آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺧ ﺎﻧﻢه ﺎﯼ ﮔﻴ ﺎﻩ ﺷ ﻨﺎس ﺡ ﻖ ﻡ ﺴﺎﻓﺮته ﺎﯼ ﺕﺤﻘﻴﻘ ﯽ را ﻧﺪارﻧ ﺪ و‬
‫ﻡﺠﺒﻮرﻧﺪ روﯼ ﮔﻴﺎهﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺕﻮﺳ ﻂ ﻡ ﺮدان ﮔﻴ ﺎﻩ ﺷ ﻨﺎس ﺟﻤ ﻊ ﺁورﯼ ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬آ ﺎر آﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ ﮔﻔﺘ ﻪﯼ ﺧ ﺎﻧﻢ‬

‫‪٤٦‬‬

‫ﻡﺤﻘﻖ دﻳﮕﺮﯼ آﺎر ﻋﻤﻠﯽ ﺕﺤﻘﻴﻘﺎﺕﯽ ﺡﺘﺎ در ﭘ ﺮوژﻩه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﻡ ﺸﻜﻼت ﻡ ﻮرد ﺕﺤﻘﻴ ﻖ ﻡﺮﺑ ﻮط ﺑ ﻪ زﻧ ﺎن‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻡﺮدان ﺳﭙﺮدﻩ ﻡﯽﺷﻮد و دﻳﮕﺮﯼ آ ﻪ ﻋ ﻀﻮ هﻴﺌ ﺖ ﻋﻠﻤ ﯽ داﻧ ﺸﮕﺎﻩ ﻧﻴ ﺰ ه ﺴﺖ‪ ،‬از ﺕﺠﺮﺑ ﻪﯼ‬
‫ﻧﺎﻡﻮﻓﻖ ﺧﻮد ﺳﺨﻦ ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ آﻪ ﺑﺎ ﺁن آﻪ چﻨﺪ ﺑﺎر از ﺳ ﺪ ﮔ ﺰﻳﻨﺶ ﻋﺒ ﻮر آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﭘ ﺲ از ﺷ ﺶ ﻡ ﺎﻩ آ ﺎر‬
‫در ﻳﻜﯽ از ﺑﻨﻴﺎده ﺎ ﺑ ﻪ ﻋﻠ ﺖ ﻓ ﺸﺎرهﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺑﻴ ﺮون آ ﺮدن او اﻋﻤ ﺎل ﻡ ﯽﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﻡﺠﺒ ﻮر ﺑ ﻪ ره ﺎ‬
‫آﺮدن ﭘﺴﺖ ﺧﻮد ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬از ﺧﺮوج ﺧﺎﻧﻢ دﻳﮕﺮﯼ آﻪ ﺑﻪ رﻳﺎﺳﺖ ﻳﻚ ﺷﻌﺒﻪﯼ ﺑ ﺎﻧﻜﯽ ﺧ ﺎرج از آ ﺸﻮر‬
‫ﻡﻨﺼﻮب ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬از آﺸﻮر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﯼ ﻡﯽﺷﻮد… و از ورود ﺧﺎﻧﻢ ﻡﺤﻘﻖ دﻳﮕﺮﯼ آﻪ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﻳ ﻚ‬
‫هﻴﺌﺖ ﺕﺤﻘﻴﻘﺎﺕﯽ اﻋﺰاﻡﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ هﺘﻞ ﺷﻬﺮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﯼ ﻡﯽﺷﻮد و ﭘﺲ از ﺁن آﻪ ﺳ ﺮاﻧﺠﺎم‬
‫]اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻢ ﻡﺤﻘﻖ[ ﻡﻮﻓﻖ ﻡﯽﺷﻮد اﺕﺎﻗﯽ در هﺘﻞ ﺑﮕﻴﺮد‪ ،‬در ﺕﻤﺎم ﻡﺪت اﻗﺎﻡﺖ ﻡﺠﺒﻮر ﺑﻮدﻩ از در ﻋﻘ ﺐ‬
‫هﺘﻞ رﻓﺖ و ﺁﻡﺪ آﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ آﺴﯽ ﻡﺘﻮﺟﻪ اﻗﺎﻡﺖ او در هﺘﻞ ﻧﺸﻮد…«‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺕﻜﻤﻴﻞ اﻳﻦ ﮔﺰارش ﻡﯽﺕ ﻮان از ﻡ ﻮاﻧﻌﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ راﻩ اﻋ ﺰام دﺧﺘ ﺮان داﻧ ﺸﺠﻮ ﺑ ﻪ‬
‫ﺧﺎرج از آ ﺸﻮر از ﺳ ﻮﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ اﻳﺠ ﺎد ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬ﻧﻴ ﺰ ﻳ ﺎد آ ﺮد آ ﻪ ﺳ ﺎلهﺎﺳ ﺖ ﻡﻮﺿ ﻮع‬
‫ﻡﺤﻮرﯼ ﺑﺤﺚهﺎﯼ ﻡﻄﺒﻮﻋﺎﺕﯽ در درون اﻳﺮان را ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫هﻤﺎﻧﮕﻮﻧ ﻪ آ ﻪ ﺑﺮرﺳ ﯽ ﺁﻡ ﺎرﯼ ﻡﺮآ ﺰ ﻧﻈ ﺮ ﺳ ﻨﺠﯽ ﻡﺮآ ﺰ اﻡ ﻮر ﻡ ﺸﺎرآﺖ زﻧ ﺎن ﻧ ﺸﺎن‬
‫ﻡﯽدهﺪ‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎرﯼ از زﻧﺎن “ﺳﻨﺖه ﺎ” را ﻡ ﺎﻧﻊ اﺳﺎﺳ ﯽ ﻡﻮﻓﻘﻴ ﺖه ﺎﯼ ﺷ ﻐﻠﯽﺷ ﺎن ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎب ﻡ ﯽﺁورﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﺑﺘﻮان از ﻡﻴ ﺰان ﻧ ﺎﺑﺮاﺑﺮﯼه ﺎﯼ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ در ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ اﻳ ﺮان آ ﻪ ﻳ ﻚ ﺑﺨ ﺶ ﺁن در ﺑ ﺎزار‬
‫آﺎر ﻧﻤﻮد ﭘﻴﺪا ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬آﺎﺳﺖ‪ ،‬ﺑﯽ ﺕﺮدﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺳﻨﺖه ﺎﻳﯽ را آ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﺟ ﺎن ﺳ ﺨﺘﯽاﯼ در ﺑﺮاﺑ ﺮ روﻧ ﺪ‬
‫ﺕﻮﺳﻌﻪ ﻧﺸﺎن ﻡﯽدهﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﺪ آﺸﻴﺪ و ﺁنهﺎ را از ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ ﻗﺪرت ﺡﺬف آﺮد؛ ﺳﻨﺖهﺎﯼ ﺟﺎن ﺳ ﺨﺘﯽ آ ﻪ‬
‫در ﺕﻔﺴﻴﺮهﺎﯼ ﺡﻘﻮﻗﯽ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ‪ ،‬ﻡﻨﺸﺎﻳﯽ ﺕﻘﺪﻳﺲ ﺷﺪﻩ دارﻧﺪ و ﻗﺪرﺕﻤﺪاران اﺳﻼﻡﯽ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺡﺎآﻢ ﺑﻮدن‬
‫اﻳ ﻦ ﺳ ﻨﺖه ﺎ در دﻳﺪﮔﺎه ﺸﺎن‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻡ ﺎﻧﻊ اﺳﺎﺳ ﯽ ﭘﻴﻮﺳ ﺘﻦ اﻳ ﻦ ﺟﻮاﻡ ﻊ ﺑ ﻪ آ ﺎروان ﺕﻤ ﺪن ﻋﻤ ﻞ‬
‫ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻧﻢ اﻟﻴﺲ ﺷﻮوارﺕﺰر ‪ Alice-Schwarzer‬از ﻓﻤﻴﻨﻴﺴﺖهﺎﯼ اﺳﺘﺨﻮان دار ﺁﻟﻤ ﺎﻧﯽ و از‬
‫ﭘﻴ ﺸﮕﺎﻡﺎن ﺟﻨ ﺒﺶ ﻓﻤﻴﻨﻴ ﺴﺘﯽ‪ ،‬ژورﻧﺎﻟﻴ ﺴﺖ و ﺻ ﺎﺡﺐ اﻡﺘﻴ ﺎز ﻡﺠﻠ ﻪﯼ ﭘ ﺮﺁوازﻩﯼ ‪ Emma‬در آﺘ ﺎب‬
‫ﺕﺎزﻩاش ﺑﻪ ﻧﺎم “ﺷﻜﻴﺒﺎﻳﯽ ﺑﻴﺠﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ اﷲ” ﺕﺌﻮرﯼ ﺕﺎزﻩاﯼ دارد آﻪ ﺧﻮاﻧ ﺪن و ﺑﺮرﺳ ﯽ ﺁن‬
‫ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ اﻳﻦ آﻴﻨﻪ و ﻧﻔﺮت ﻋﻈﻴﻢ و ﻋﺠﻴﺐ ﺷ ﺮق ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺑ ﻪ ﻏ ﺮب راﺳ ﻴﻮﻧﺎل را ﺕ ﺎ ﺡ ﺪﯼ از ﺳ ﺎﻳﻪ‬
‫درﺁورد‪ .‬ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﻨﺼﺮ ﻡﺮداﻧﮕﯽ و ﻧﺮﻳﻨﮕ ﯽ و ﺕﺤ ﺖ ﻟ ﻮاﯼ ﺁن؛ آﻨﺘ ﺮل ﺟﻨ ﺴﯽ زﻧ ﺎن‬
‫ﺷﺮق آﻪ آﻤﯽ از اﻳﻦ ﺑﻮﯼ ﺑﻬﺸﺘﯽ ﺁزادﯼ را در ﻡﺸﺎم ﺧﻴﺎﻟﺸﺎن ﻡﺰﻡﺰﻩ آﺮدﻩاﻧﺪ‪:‬‬
‫»در ﺑﺮرﺳﯽهﺎﯼ ﭘﮋوهﺸﯽ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﭘﺴﻴﻜﻮﻟﻮژﻳﻚ و ﻧﻘﺶ اﻧﮕﻴﺰﻩﯼ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎﯼ ﻋﺎﻡ ﻞ‬
‫ﻓﺎﺟﻌﻪﯼ ‪ ١١‬ﺳﭙﺘﺎﻡﺒﺮ‪ ،‬هﻤﻪ چﻴ ﺰ ﺑ ﺮ زﺑ ﺎن ﺁوردﻩ ﺷ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ از ﻳ ﻚ چﻴ ﺰ ـ آ ﻪ روﺷ ﻦﺕ ﺮﻳﻦ ﺁنهﺎﺳ ﺖ ـ‬
‫ﺳﺨﻨﯽ ﺑﺮ زﺑﺎن ﻧﻴﺎﻡﺪ‪ .‬و ﺁن ﻋﺎﻡﻞ “ﻡﺮداﻧﮕﯽ” اﺳﺖ‪ .‬و اﻳﻦ ﻡﺮداﻧﮕﯽاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﻩ اﻗﺘﺪار ﺧﻮد‬
‫‪٦٠‬‬
‫ﺑﺮ زن را در ﻡﺨﺎﻃﺮﻩ ﻡﯽﺑﻴﻨﺪ!«‬
‫اﻳﻦ ﺑﺎﻧﻮﯼ روﺷﻨﮕﺮ آﻪ اﺕﻔﺎﻗﺎ در ‪ ٢٧‬اﺳﻔﻨﺪ ﻡﺎﻩ ‪ ١٨] ١٣٥٧‬ﻡ ﺎرس ‪ [١٩٧٩‬ﻳﻌﻨ ﯽ ‪ ٤‬هﻔﺘ ﻪ‬
‫ﭘﺲ از اﻓﺘﻀﺎح ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺑﻬﻤﻦ ‪ ٥٧‬ﺑﻪ ﺕﻬﺮان ﺳ ﻔﺮ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻡﻜﺎﻧﻴ ﺴﻢ را ﺑ ﻪ ﺧ ﻮﺑﯽ درﻳﺎﻓﺘ ﻪ و‬
‫ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺷﻮوارﺕﺰر در ﮔﻔﺖ و ﮔﻮﻳﯽ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻡﺎهﺒﺎز از اﺳﺘﺮاﺕﮋﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ اﺳﻼﻡﻴﺴﺖه ﺎ‬
‫ﺑﺮاﯼ ﻡﺒﺎرزﻩﯼ ﮔ ﺴﺘﺮدﻩ ﺑ ﺎ ﻏ ﺮب ﮔﺮاﻳ ﯽ آ ﻪ ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ ﺷ ﺴﺘﻪ‪/‬رﻓﺘ ﻪﯼ ﺁن وارد ﺷ ﺪن ﺧﻠ ﻞ ﺑ ﻪ ارآ ﺎن‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻡﺮدﺳﺎﻻران اﺳﻼﻡﯽ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ زﻧﺎن اﺳﺖ ـ چﻨﺎﻧﻜﻪ در ﻳﻚ ﮔﺰارش آﻮﺕﺎﻩ ژورﻧﺎﻟﻴﺴﺘﯽ ﺑﺘ ﻮان‬
‫‪٦١‬‬
‫ﺑﻪ ﺁن ﭘﺮداﺧﺖ ـ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ ٦٠‬ـ ﻡﺠﻠﻪﯼ ﺕﻼش‪ ،‬ﺳﺎل دوم‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،٨‬ﺧﺮداد‪/‬ﺕﻴﺮ ‪ ،١٣٨١‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ دآﺘﺮ ﺡﺴﻦ آﻴﺎﻧﺰاد‬
‫‪ ٦١‬ـ ﻡﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪﻩ در ﺳﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﯽ اﻳﺮان اﻡﺮوز در ﺕﺎرﻳﺦ ‪ ١٤‬ﻡﺎﻩ ژوﺉﻦ ‪٢٠٠٢‬‬

‫‪٤٧‬‬

‫واﻗﻌﻴﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ﻧﻤﯽﺕﻮان ﭘﺪﻳﺪﻩﯼ ﻧﻔﺮت و آﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻏﺮب را ﺑﺪون ﺷﻨﺎﺧﺖ اﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ‬
‫ﻧﺮﻳﻨﮕﯽ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮد‪ .‬اﻳﻦ راﺑﻄﻪﯼ ﺳ ﻠﻄﻪ آ ﻪ ﻡ ﺎ هﻤﭽﻨ ﺎن در ﺷ ﺮق اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﺎ ﻧﻤﺎده ﺎﯼ‬
‫ﻓﺎﺟﻌﻪ اﻧﮕﻴﺰش ﻡﻮاﺟﻪ هﺴﺘﻴﻢ‪ ،‬هﻤﺎن ﺕﺌﻮرﯼاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺕﻮﺳﻂ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰار اﺳﻼم در ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ‬
‫ﺟﺎﻡﻪﯼ ﺕﻘﺪس ﭘﻮﺷﻴﺪ و در ﺟﺎن و ﺕﻦ و ﺑﺎور ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺟﻬﺎن‪ ،‬و در ﻧﺎﺧﻮدﺁﮔﺎﻩ هﺮ ﻡ ﺮد ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ در‬
‫اﻧﺘﻈﺎر ﻓﺮﺻﺘﯽ ﺑﺮاﯼ ﺷﻜﺎر و راﻩ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺧﻮدﺁﮔﺎﻩ و ﻡﻴﺪان ﻋﻤ ﻞ‪ ،‬ﺑ ﻪ آﻤ ﻴﻦ ﻧﺸ ﺴﺖ‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﻪ‬
‫اﻳ ﻦ ﻧﻔ ﺮت ﻏﻴﺮﻡﻨﻄﻘ ﯽ‪ ،‬و رﻳ ﺸﻪه ﺎﯼ اﻳ ﻦ ﻏ ﺮب ﺳ ﺘﻴﺰﯼ را ﺑ ﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪ ،‬چ ﺎرﻩاﯼ ﻧ ﺪارﻳﻢ ﺟ ﺰ اﻳ ﻦ آ ﻪ‬
‫ﻡﻜ ﺎﻧﻴﺰم اﻳ ﻦ راﺑﻄ ﻪﯼ ﺳ ﻠﻄﻪ را ﺑ ﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪ .‬ﺕ ﺎ ﻧ ﺪاﻧﻴﻢ چ ﺮا اﺳﻼﻡﻴ ﺴﺖه ﺎ در ﺑﻬ ﺮﻩ ﺑ ﺮدارﯼ آ ﺮدن از‬
‫دﺳﺘﺎوردهﺎﯼ ﻓﻨﯽ و ﺕﻜﻨﻴﻜﯽ ﻏﺮب‪ ،‬ﺕﺮدﻳﺪﯼ ﺑ ﻪ ﺧ ﻮد راﻩ ﻧﻤ ﯽدهﻨ ﺪ؛ اﻡ ﺎ ﺑ ﻪ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﺑﺮاﺑ ﺮﯼ ﺡﻘ ﻮق‬
‫هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ و ﺁﮔ ﺎهﯽ ﻡ ﺮدم ﺑ ﻪ ﺡﻘﻮﻗ ﺸﺎن و ﺑﺨ ﺼﻮص ﺡﻘ ﻮق زﻧ ﺎن‪ ،‬آﻮدآ ﺎن‪ ،‬دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪،‬‬
‫دﮔ ﺮﺟﻨﺲ ﮔﺮاﻳ ﺎن آ ﻪ ﻡ ﯽرﺳ ﻨﺪ‪ ،‬ﺷﻤ ﺸﻴﺮ را از ﻧﻴ ﺎم ﺑﺮﻡ ﯽآ ﺸﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻤ ﯽﺕ ﻮاﻧﻴﻢ ﺑ ﺴﺘﺮ اﻳ ﻦ رﻓﺘﺎره ﺎ را‬
‫ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪.‬‬
‫ﺑ ﻪ ﻧﻈ ﺮ ﻡ ﻦ ﺑﻨﻴ ﺎد ﮔﺮاﻳ ﯽ دو ﭘﺎﻳ ﻪﯼ ﻡﺤﻜ ﻢ دارد؛ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ و ﻧ ﺎﺑﺮاﺑﺮﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ‪ .‬ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﯼ‬
‫ﺟﻨﺒﯽ دﻳﮕﺮﯼ ه ﻢ اﻳ ﻦ ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎ را ﻡﺤﻜ ﻢﺕ ﺮ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ اﺳ ﺎس‪ ،‬هﻤ ﻴﻦ دو ﭘﺎﻳ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑﻨﻴ ﺎدﮔﺮاﻳﯽ در‬
‫درﺧﺸﺶ راﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴﺴﻢ و ﻋﻘﻞ ﮔﺮاﻳﯽ و ﺑﺎ رﺷﺪ ﺁﮔﺎهﯽ ﻡ ﺮدم ﺕﺤ ﺖ ﺳ ﻠﻄﻪاش‪ ،‬ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﻳﺶ را ﺳ ﺴﺖ و‬
‫ﺷ ﻜﻨﻨﺪﻩ ﻡ ﯽﺑﻴﻨ ﺪ‪ .‬اﺳ ﻼم ه ﻢ آ ﻪ اﺳﺎﺳ ﺎ ﺑ ﺮ ﭘﺎﻳ ﻪﯼ اﻧ ﻮاع ﻧ ﺎﺑﺮاﺑﺮﯼه ﺎ ﺷ ﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ و ﺑ ﺪون اﻳ ﻦ‬
‫ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯼهﺎ اﻡﻜﺎن ﺕﺠﻠﯽاش را از دﺳﺖ ﻡﯽده ﺪ‪ ،‬ﻧﺎچ ﺎر اﺳ ﺖ چﻨ ﻴﻦ ﻧﻔﺮﺕ ﯽ را اﻋﻤ ﺎل و اﻋ ﻼم آﻨ ﺪ؛‬
‫چﺮا آﻪ اﮔﺮ در ﻏﺮب اﻳﻦ ﺧﺒﺮهﺎ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮد و اﮔﺮ ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ و ﻋﻘﻞﮔﺮاﻳﯽ ـ ﺑﺎ هﻤ ﻪﯼ ﻡﺒ ﺎرزات ]![‬
‫ﻋﻠﻤ ﺎﯼ اﻋ ﻼم اﺳ ﻼﻡﯽ ـ ﺑ ﻪ ﺷ ﺮق ﻡ ﺴﻠﻤﺎن راﻩ ﻧﻴﺎﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ ،‬اﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﺎ ﻏ ﺮب آ ﺎرﯼ ﻧﺒ ﻮد‪ .‬زﻧ ﺎن‬
‫هﻤﭽﻨ ﺎن در اﻧ ﺪروﻧﯽه ﺎ و در ﺡﺮﻡ ﺴﺮاهﺎ ﺑ ﻪ ﺡ ﺒﺲ داﺉ ﻢ در ﺡﺠ ﺎب و ﺑﻴﮕ ﺎرﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ و ﺟ ﺴﻤﯽ‬
‫ﻡﺤﻜﻮم ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬هﻴﭻ ﺧﻠﻠﯽ هﻢ ﺑﺮ راﺑﻄ ﻪﯼ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ ﺁﻗﺎﻳ ﺎن وارد ﻧﻤ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ ﻏ ﺮب از ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎ‬
‫ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﻧﻤ ﯽﮔﺮﻓ ﺖ و وارد ﺕﻔ ﺴﻴﺮﯼ ﺟﺪﻳ ﺪ از اﻧ ﺴﺎن‪ ،‬ﻓﺮدﻳ ﺖ‪ ،‬و ﺡﻘ ﻮق اﻧ ﺴﺎنه ﺎ و وﺟ ﺪان اﻳ ﺸﺎن‬
‫ﻧﻤﯽﺷﺪ‪ ،‬ﺷﺮق را ﺑﺎ ﻏﺮب آﺎرﯼ ﻧﺒﻮد و ﻡﻦ هﻤﻴﻦ ﺟ ﺎ ادﻋ ﺎ ﻡ ﯽآ ﻨﻢ آ ﻪ ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ اﺳ ﻼﻡﯽاﯼ ه ﻢ در‬
‫آﺎر ﻧﺒﻮد‪ .‬اﻡﺎ ﻏﺮب‪ ،‬زﻧﺎن را از اﻧ ﺪروﻧﯽه ﺎ ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺮون از ﺧﺎﻧ ﻪه ﺎ و ﺑ ﻪ ﻡﺠ ﺎﻡﻊ ﺑ ﺎز و ﺁزاد آ ﺸﺎﻧﺪ‪،‬‬
‫اﻧﺴﺎنهﺎ را ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﺕﺠﺎوز و زورﮔﻮﻳﯽ ﺑﻪ اﻧﻮاع اﻧﺴﺎنهﺎ را زﻳﺮ ذرﻩ ﺑﻴﻦ ﺑﺮد‪.‬‬
‫ﻏ ﺮب ﺑ ﺎ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ از ﻗﺮاﺉ ﺖ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ از آﺎﺕﻮﻟﻴﺴﻴ ﺴﻢ‪“ ،‬آﻨﻴ ﺰان و ﺿ ﻌﻴﻔﻪه ﺎ و‬
‫ﺻﻴﻐﻪهﺎ و آﻠﻔﺖهﺎ و واﻟﺪﻩهﺎﯼ ﺁﻗﺎ ﻡﺼﻄﻔﯽ و ﻡﻨﺰلهﺎ و ﺑﯽادﺑﯽه ﺎ” را در ﺟﺎﻳﮕ ﺎﻩ ﺑﺮاﺑ ﺮ ﺑ ﺎ ﻡ ﺮدان‬
‫و ﺑﺮﮔﺰﻳﺪﮔﺎن اﷲ ﻧﺸﺎﻧﺪ‪ .‬و اﻳﻦ درﺳﺖ هﻤﺎن ﻧﻘﻄﻪﯼ ﺁﻏﺎزﻳﻦ ﻓﺎﺟﻌﻪ ﺑﺮاﯼ ﺷ ﺮق ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺑ ﻮد‪ .‬ﻓﺎﺟﻌ ﻪ‬
‫از هﻤﻴﻦ ﺟﺎ ﺁﻏﺎز ﺷﺪ‪ .‬ﻡﺮز ﺑﻴﻦ آﺸﻮرهﺎ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬رﻓﺖ و ﺁﻡﺪ ﺑ ﻴﻦ ﺷ ﺮق و ﻏ ﺮب ﻋﻤ ﻮﻡﯽ ﺷ ﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺪرﺳﻪهﺎ و داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ زﻧﺎن را ﺑﻪ ﺧﻮد ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬و از هﻤﻪ ﻡﻬ ﻢﺕ ﺮ ﭘ ﺎﯼ زﻧ ﺎن ﺑ ﻪ ﺡﻴﻄ ﻪﯼ ﻓﺮهﻨ ﮓ‪،‬‬
‫هﻨﺮ‪ ،‬داﻧﺶ‪ ،‬ﺁﮔﺎهﯽ و ﻏﺮب ﺑﺎز ﺷﺪ‪ .‬و اﻳﻦ هﻤﺎن ﻧﻘﻄ ﻪﯼ ﺷ ﻨﻴﺪن ﻧ ﺎﻗﻮس ﺧﻄ ﺮ ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﺮق ﻡ ﺴﻠﻤﺎن‬
‫ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ زﻧﮓ ﺧﻄﺮ ﺟﺪﯼ ﺑﺮاﯼ ﺷﺮق ﺑﻴﻤ ﺎر‪ ،‬اﺳﺎﺳ ﺎ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺴﻴﺎر ﺧﻄﺮﻧ ﺎكﺕ ﺮ و وﺡ ﺸﺖﻧ ﺎكﺕ ﺮ از‬
‫هﺮﮔﻮﻧﻪ ﺷﻜﺴﺖ و واﻡﺎﻧﺪﮔﯽ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺑﻮد‪ .‬چﺮا آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻧﻤﻮﻧ ﻪ در ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ دو ﺳ ﺎل‬
‫ﭘﻴﺶ ه ﻴﭻ زﻧ ﯽ ﺷﻨﺎﺳ ﻨﺎﻡﻪ ﻧﺪاﺷ ﺖ و ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم ﭘ ﺪر و ﺷ ﻮهﺮ و ﺑ ﺮادرش ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬و در ﻗﻄ ﺮ و‬
‫ﺧﻴﻠ ﯽ از دﻳﮕ ﺮ آ ﺸﻮرهﺎﯼ ﻋﺮﺑ ﯽ‪ ،‬زﻧ ﯽ را در ورزﺷ ﮕﺎﻩه ﺎ ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺕﻤﺎﺷ ﺎچﯽ و ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن‬
‫ﺕﺼﻮﻳﺮ اﺳﻼﻡﯽ ـ ﻡﺎﻧﺘﻮ و روﺳﺮﯼ و چﺎدر و ﻡﻘﻨﻌﻪ و ﭘﻴﭽ ﻪ و ﻧﻘ ﺎب و… ـ ﻧﻤ ﯽﺕ ﻮان دﻳ ﺪ‪ .‬ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ‬
‫چﻨﺪﯼ ﭘﻴﺶ هﻢ در اﻳﺮان هﻤﻴﻦ ﺕﻔﺮﻳﺢ ﺡﺪاﻗﻞ ـ ﺕﻤﺎﺷﺎﯼ ﻡﺴﺎﺑﻘﺎت ورزﺷﯽ ـ ﺑﺮاﯼ ﻧﻴﻤﯽ از ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان‬
‫اﻳﺮاﻧﯽ ﻡﻤﻨﻮع ﺑﻮد!!‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ راﺑﻄﻪهﺎ‪ ،‬ﻡﻬﻢﺕﺮﻳﻦ و اﺳﺎﺳﯽﺕﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ اﻳﻦ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯼ‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯼ ﺑﻴﻦ زﻧ ﺎن و‬
‫ﻡﺮدان‪ ،‬در ﻳﻚ درﻳﺎﻓﺖ راﺳﻴﻮﻧﺎل ﺕ ﺮك ﺑﺮداﺷ ﺖ‪ .‬ﺑ ﺎ ﺑ ﺎز ﺷ ﺪن ﭘ ﺎﯼ زﻧ ﺎن ﺑ ﻪ ﻏ ﺮب‪ ،‬و ﺑ ﺎ راﻩ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ‬

‫‪٤٨‬‬

‫درﻳﺎﻓﺖهﺎ و راﻩآﺎرهﺎﯼ ﻏﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﺷﺮق‪ ،‬در ﺡﻘﻴﻘﺖ زﻧﺎن ﺳﺘﻮن ﭘﻨﺠﻤﯽ ﺷﺪﻧﺪ آﻪ اﻳﻦ ﻋﺎﻡ ﻞ ﻧﺮﻳﻨﮕ ﯽ‬
‫را زﺧﻤﯽ آﺮدﻧﺪ‪ .‬زﻧﺎن از اﻧﺪروﻧﯽهﺎ ﺑﻴﺮون ﺁﻡﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﻴﺮون ﺁﻡﺪن از اﻧﺪروﻧﯽه ﺎﯼ ﻡﺮدﺳ ﺎﻻراﻧﻪ‪،‬‬
‫ﻓﻘﻂ ﺷﻜﻠﯽ ﻧﺒﻮد‪ .‬اﻳﺸﺎن از آﻠﻴﺖ ﺑﺎورهﺎﯼ ﻡﺮدﺳﺎﻻراﻧﻪﯼ اﺳﻼﻡﯽ هﻢ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻡﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬دﻳﮕ ﺮ آ ﺴﯽ‬
‫ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺴﺖ ﺑﮕﻮﻳ ﺪ آ ﻪ زﻧ ﺎن ﻧ ﺎﻗﺺاﻟﻌﻘﻠﻨ ﺪ و ﺑﻬ ﺮﻩﺷ ﺎن از زﻧ ﺪﮔﯽ ﻧﺎﺕﻤ ﺎم؛ چﻨ ﺎنآ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪ و ﻋﻠ ﯽ و‬
‫ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎﻧﺸﺎن ﺑﺎرهﺎ و ﺑﺎرهﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺕﻬﺪﻳﺪ وﺟﻮد داﺷﺖ و اﺕﻔﺎﻗﺎ ﺧﻴﻠﯽ هﻢ ﺟﺪﯼ ﺑﻮد آﻪ دﻳﮕﺮ زﻧﯽ ﺕﺌﻮرﯼ ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦ ردﻳ ﻒ‬
‫دوم ﻡ ﺬهﺐ ﺷ ﻴﻌﻪ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ ﻋﻠ ﯽ اﺑ ﻦ اﺑ ﯽﻃﺎﻟ ﺐ را ﺑ ﻪ رﻳ ﺶ ﻧﮕﻴ ﺮد‪ .‬هﻤ ﻮ آ ﻪ در ﺧﻄﺒ ﻪﯼ ‪٨٠‬‬
‫ﻧﻬﺞاﻟﺒﻼﻏﻪاش “ﭘﺲ از ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺒﺮد ﺟﻤﻞ در ﻧﻜﻮهﺶ زﻧﺎن” و ﺑﺮاﯼ ﺕﻮﺟﻴﻪ ﺳﺮآﻮب زﻧﺎن ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮد‪:‬‬
‫»ﻡﻌﺎﺷﺮ اﻟﻨﺎس ان اﻟﻨﺴﺎء ﻧﻮاﻗﺺ اﻻﻳﻤﺎن اﻟﺤﻈ ﻮظ ﻧ ﻮاﻗﺾ اﻟﻌﻘ ﻮل‪ .‬ﻓﺎﻡ ﺎ ﻧﻘ ﺼﺎن اﻳﻤ ﺎﻧﻬﻦ‬
‫ﻓﻘﻌﻮدهﻦ ﻋﻦ اﻟﺼﻼﻩ و اﻟﺼﻴﺎم ﻓﯽ اﻳﺎم ﺡﻀﻴﻬﻦ‪ .‬و اﻡﺎ ﻧﻘﺼﺎن ﺡﻈﻮﻇﻬﻦ ﻓﻤﻮارﻳﺜﻬﻦ ﻋﻠﯽ اﻻﻧ ﺼﺎف‬
‫ﻡ ﻦ ﻡﻮارﻳ ﺚ اﻟﺮﺟ ﺎل‪ .‬و اﻡ ﺎ ﻧﻘ ﺼﺎن ﻋﻘ ﻮﻟﻬﻦ ﻓ ﺸﻬﺎدﻩ اﻡ ﺮاﺕﻴﻦ آ ﺸﻬﺎدﻩ اﻟﺮﺟ ﻞ اﻟﻮاﺡ ﺪ‪ .‬ﻓ ﺎﺕﻘﻮ ﺷ ﺮار‬
‫اﻟﻨﺴﺎء‪ .‬و آﻮﻧﻮا ﻡﻦ ﺧﻴﺎرهﻦ ﻋﻠﯽ ﺡﺬر و ﻻ ﺕﻄﻴﻌﻮهﻦ ﻓﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺡﺘﯽ ﻻﻳﻄﻤﻌﻦ ﻓﯽ اﻟﻤﻨﻜﺮ‪.‬‬
‫»ﻡﺮدم! اﻳﻤﺎ ِن زﻧﺎن ﻧﺎﺕﻤﺎم اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻬﺮﻩﯼ ﺁﻧﺎن ﻧﺎﺕﻤﺎم‪ ،‬ﺧﺮد اﻳ ﺸﺎن ﻧﺎﺕﻤ ﺎم‪ .‬ﻧ ﺸﺎﻧﻪﯼ ﻧﺎﺕﻤ ﺎﻡﯽ‬
‫اﻳﻤﺎن‪ ،‬ﻡﻌﺬور ﺑﻮدﻧﺸﺎن از ﻧﻤﺎز و روزﻩ اﺳ ﺖ ﺑ ﻪ هﻨﮕ ﺎم ﻋﺎدﺕ ﺸﺎن و ﻧﻘ ﺼﺎن ﺑﻬ ﺮﻩﯼ اﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﻧ ﺼﻒ‬
‫ﺑﻮدن ﺳﻬﻢ ﺁﻧ ﺎن از ﻡﻴ ﺮاث اﺳ ﺖ ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ ﺳ ﻬﻢ ﻡ ﺮدان؛ و ﻧ ﺸﺎﻧﻪﯼ ﻧﺎﺕﻤ ﺎﻡﯽ ﺧ ﺮد ﺁﻧ ﺎن اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ‬
‫ﮔ ﻮاهﯽ دو زن چ ﻮن ﮔ ﻮاهﯽ ﻳ ﻚ ﻡ ﺮد ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎب رود‪ .‬ﭘ ﺲ از زﻧ ﺎ ِن ﺑ ﺪ ﺑﭙﺮهﻴﺰﻳ ﺪ و ﺧ ﻮد را از‬
‫ﻧﻴﻜﺎﻧﺸﺎن واﭘﺎﻳﻴﺪ ]ﻡﻮاﻇﺐ ﺧﻮدﺕﺎن ﺑﺎﺷﻴﺪ[ و ﺕﺎ در آﺎر زﺷﺖ ﻃﻤ ﻊ ﻧﻜﻨﻨ ﺪ‪ ،‬در آ ﺎر ﻧﻴ ﻚ ]ه ﻢ[ از ﺁﻧ ﺎن‬
‫‪٦٢‬‬
‫اﻃﺎﻋﺖ ﻧﻨﻤﺎﻳﻴﺪ!«‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻡﻦ آﺸﺘﺎر ‪ ١١‬ﺳﭙﺘﺎﻡﺒﺮ و ﺕﺪاوم ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ اﺳ ﻼﻡﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ روزه ﺎ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ را‬
‫ﺑﻪ ﺁﺕﺶ آﺸﻴﺪﻩ اﺳﺖ و روزﺑﺮوز ﺧﻄﺮﻧ ﺎكﺕ ﺮ ه ﻢ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬در واﻗ ﻊ ﭘ ﺎرﻩ ﺷ ﺪن ﺕ ﻮر ﻧﺮﻳﻨﮕ ﯽ را ﺑ ﻪ‬
‫اﻋﺘﺮاض ﻧﺸ ﺴﺘﻪ اﺳ ﺖ؛ ﺡﺘ ﺎ ﺕ ﺎ ﺡ ﺪ ﺧ ﻮد ﺁزارﯼ و ﺧﻮدآ ﺸﯽ و ﻋﻤﻠﻴ ﺎت اﻧﺘﺤ ﺎرﯼ‪ .‬اﮔ ﺮ ﺕﻮﺟ ﻪ آ ﺮدﻩ‬
‫ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ ،‬ﺑﺨ ﺶ اﺳﺎﺳ ﯽ ﻏﻨﻴﻤ ﺖه ﺎﻳﯽ آ ﻪ چ ﻪ در اﻳ ﻦ ﺟﻬ ﺎن و چ ﻪ در ﺟﻬ ﺎن دﻳﮕ ﺮ ﺑ ﻪ ﻡ ﺮدان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن‬
‫وﻋﺪﻩ دادﻩ ﺷﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬زﻧ ﺎﻧﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﭘ ﺎك و ﻡﻨ ﺰﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﻜ ﺮ و دﺳ ﺖ ﻧﺨ ﻮردﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﻧﻮﺟﻮاﻧﻨ ﺪ‪ .‬هﻨ ﻮز‬
‫ﺁﮔﺎهﯽ ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮدﺷﺎن را درﺑﺴﺖ در اﺧﺘﻴﺎر ﻡﺮدان و ﻡﻮﻡﻨﺎن ﻡ ﯽﮔﺬارﻧ ﺪ و در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡﺎﻳ ﻪﯼ‬
‫ﺷﺎدﯼ و ﺧﻮﺷﯽ و ﺻﻔﺎﯼ ﺁنهﺎ هﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻡﻮﺿﻮع ﺑﻜﺎرت دﺧﺘﺮان هﻢ آﻪ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ در ﻡﻴ ﺎن ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫ت اﻳ ﺸﺎن‬
‫اهﻤﻴﺖ دارد‪ ،‬ﺑﻴﺶ از ﺁن آﻪ ﺑﻪ هﻤﺎن ﭘﻮﺳﺘﻪﯼ داﺧﻞ ﺁﻟﺖ ﺕﻨﺎﺳ ﻠﯽ زﻧ ﺎن ﻡﺤ ﺪود ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑﻜ ﺎر ِ‬
‫در ﺁﮔﺎهﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻋﺪم ﺁﮔﺎهﯽﺷﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺡﻘﻮﻗﺸﺎن اﺳﺖ‪ .‬و اﻳﻦ ﺑﻜﺎرت اﺳ ﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ زﻧ ﺎن را اﻳ ﻦ‬
‫هﻤﻪ ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ ﻡﺮدان ﺟﺬاب و روﻳﺎﻳﯽ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺕﺎ زﻡﺎﻧﯽ آﻪ دﻳﻮارهﺎﯼ ﺑﻴﻦ ﺷﺮق و ﻏﺮب ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻮد و ﻏﺮﺑﯽهﺎ هﻨﻮز اﻳﻦ اﻡﻜﺎن را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‬
‫آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺷ ﺮق ﺑﺮوﻧ ﺪ و ﻧﻤﺎده ﺎﯼ زﻧ ﺪﮔﯽ ﻧﻮﻳﻨ ﺸﺎن را ﭘ ﺲ از آﻮﺕ ﺎﻩ آ ﺮدن دﺳ ﺖ دﻳ ﻦ از ﺡﻜﻮﻡ ﺖ و‬
‫ﭘﻴﺎﻡﺪهﺎﯼ ﺁن ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﮕﺬارﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺮق در اﻡﻦ و اﻡﺎن ﺑﻮد‪.‬‬
‫»در ﺡﺒﻴ ﺐاﻟ ﺴﻴﺮ‪ ،‬ﺿ ﻤﻦ ﺕﻮﺻ ﻴﻒ دوران ﺧﻼﻓ ﺖ اﻟﻘ ﺎﺉﻢ ﺑ ﺎﻡﺮاﷲ چﻨ ﻴﻦ ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪:‬‬
‫ﻧ ﺼﻴﺮاﻟﺪوﻟﻪ ]آ ﻪ[ ﺑ ﻪ ﻋﻠ ﻮ هﻤ ﺖ و ﺡ ﺴﻦ ﺳﻴﺎﺳ ﺖ… اﻧ ﺼﺎف داﺷ ﺖ …ﺑ ﻪ ﻋ ﺪﻩﯼ اﻳ ﺎم ﺳ ﺎل ‪٣٦٠‬‬
‫ﺳﺮﻳﺖ ]زن[ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد و هﺮ ﺷﺐ ﺑﺎ ﻳﻜﯽ از اﻳﺸﺎن ﻡﺒﺎﺷﺮت ﻡﯽﻧﻤﻮد و دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺁن “آﻨﻴﺰك” ﺧﻠ ﻮت‬
‫‪٦٣‬‬
‫ﻧﻤﯽآﺮد‪ ،‬ﻡﮕﺮ در ﺳﺎل دﻳﮕﺮ ﻧﻮﺑﺖ ﺑﻪ وﯼ ﻡﯽرﺳﻴﺪ…«‬
‫‪ ٦٢‬ـ ﻧﻬﺞاﻟﺒﻼﻏﻪ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ دآﺘﺮ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺷﻬﻴﺪﯼ‪ ،‬چﺎپ ﺑﻴﺴﺘﻢ‪ ،١٣٨٠ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺷﺮآﺖ اﻧﺘﺸﺎرات ﻋﻠﻤﯽ و ﻓﺮهﻨﮕﯽ‪،‬‬
‫ﺑﺮﻧﺪﻩﯼ ﺟﺎﻳﺰﻩﯼ آﺘﺎب ﺳﺎل ﺑﻬﻤﻦ ‪ ،١٣٦٩‬ﺻﺺ ‪ ٥٧‬ﺕﺎ ‪٥٨‬‬
‫‪ ٦٣‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻳﺮان‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ ﺳﻮم‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،‬ﻡﻮﺳﺴﻪﯼ اﻧﺘﺸﺎرات اﻡﻴﺮآﺒﻴﺮ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،٢٥٣٦‬ﺡﻘﻮق‬
‫ﻓﺮدﯼ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ زﻧﺎن ﺑﻌﺪ از اﺳﻼم‪ ،‬ص ‪٦٣٦‬‬

‫‪٤٩‬‬

‫»…ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از ﺻ ﺤﺎﺑﻪ ﺑﻄ ﻮر وﻓ ﻮر زن ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ و ﻃ ﻼق ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ؛‬
‫‪٦٤‬‬
‫چﻨﺎنآﻪ ﺡﻀﺮت اﻡﺎم ﺡﺴﻦ ‪ ٢٥٠‬ﺕﺎ ‪ ٣٠٠‬زن اﺧﺘﻴﺎر ﻧﻤﻮد…«‬
‫ﻳﻜﯽ از دﺳﺖ ﭘﺨﺖهﺎﯼ “دﻓﺘﺮ ادﺑﻴﺎت اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻡﯽ” آﺘﺎﺑﯽ اﺳﺖ ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان “ﺧﺎﻃﺮات‬
‫اﺡﻤ ﺪ اﺡﻤ ﺪ” آ ﻪ ﺑ ﻪ آﻮﺷ ﺶ ﻡﺤ ﺴﻦ آ ﺎﻇﻤﯽ در ﺳ ﺎل ‪ ١٣٧٩‬در “ﺡ ﻮزﻩﯼ هﻨ ﺮﯼ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺕﺒﻠﻴﻐ ﺎت‬
‫اﺳ ﻼﻡﯽ” ﻡﻨﺘ ﺸﺮ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻃﺒ ﻖ ﻧﻮﺷ ﺘﻪﯼ آﺘ ﺎب‪ ،‬اﺡﻤ ﺪ اﺡﻤ ﺪ آ ﺎر ﺳﻴﺎﺳ ﯽاش را ﺑ ﺎ ﻋ ﻀﻮﻳﺖ در‬
‫اﻧﺠﻤﻦ ﺿﺪﺑﻬﺎﺉﻴﺖ ﺁﻏﺎز ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ “ﺡﺰب ﻡﻠﻞ اﺳﻼﻡﯽ” ﻡﯽﭘﻴﻮﻧﺪد‪ ،‬ﺑﻌ ﺪ وارد‬
‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ ﻡﻮﺕﻠﻔﻪ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬در هﻤﻴﻦ دوران ﻃﺮاح ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم “ﺡ ﺰباﷲ” ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﺑﻌ ﺪ‬
‫ﺑﻪ ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ ﻡﯽ ﭘﻴﻮﻧﺪد‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﻡﻮازﯼ هﻢ ﺑﺎ هﻴﺌﺖ ﻡﻮﺕﻠﻔﻪ در ﺟﺮﻳﺎن ﺕ ﺮور ﺡ ﺴﻨﻌﻠﯽ‬
‫ﻡﻨ ﺼﻮر ﻧﺨ ﺴﺖ وزﻳ ﺮ وﻗ ﺖ اﻳ ﺮان راﺑﻄ ﻪ دارد‪ .‬ﺑﻌ ﺪ از ﺟ ﺪاﻳﯽ از ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ دوﺑ ﺎرﻩ ﺑ ﺎ‬
‫ﺖ اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻡﻮﺕﻠﻔﻪ ﺟﻮش ﻡﯽﺧﻮرد‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺑﻪ “رود ﺧﺮوﺷ ﺎن” اﻧﻘ ﻼب اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡ ﯽﭘﻴﻮﻧ ﺪد‪ .‬در ﻧﻬﺎﻳ ٍ‬
‫هﻤﻪ ﺕﻼش ﺑ ﺮاﯼ ﺑ ﺮ ﭘ ﺎ آ ﺮدن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﻋﻨ ﻮان درﺷ ﺘﯽ در زﻧ ﺪان اوﻳ ﻦ ﺑ ﻪ آ ﺎر ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد ﺕﺎ… ﺑﻪ اﻡﺮوز… و اﻟﺒﺘﻪ هﻨﺮﭘﻴﺸﻪﯼ اول اﻳﻦ ﺳ ﺮﻳﺎل ﺳﺮاﺳ ﺮ ﻗﻬﺮﻡ ﺎﻧﯽ و ﺡﻤﺎﺳ ﻪ‪ ،‬در ﺕﻤ ﺎم‬
‫اﻳﻦ ﺳﺎلهﺎ ﻳ ﺎ در آ ﺎر ﺕ ﺮور ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻳ ﺎ در آﻨ ﺎر ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎ آﻤ ﻚ ﻡ ﺎﻟﯽ‬
‫ﻡﯽآﺮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎ در ﺡﺎل ﺁﻡﻮزش ﺷﻴﻮﻩهﺎ و راهﻜﺎرهﺎﯼ ﺳﺎﺧﺖ و ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻤﺐهﺎﯼ اﻧﻔﺠﺎرﯼ ﺑ ﻮدﻩ‬
‫اﺳﺖ و اﻟﺒﺘﻪ زﻡﺎﻧﯽ را هﻢ ﺑ ﻪ ﻧﻮﺷ ﻴﺪن ﺁب ﺧﻨ ﻚ ﺕﮕ ﺮﯼ در زﻧ ﺪانه ﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﭘﺎدﺷ ﺎهﯽ ﺳ ﺮ آ ﺮدﻩ‬
‫اﺳ ﺖ‪ .‬ﺁﻧﭽ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟ ﺐ اﺳ ﺖ و در ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ زﻧ ﺪﮔﯽﻧﺎﻡ ﻪ ـ و اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ دﻳﮕ ﺮ از هﻤ ﻴﻦ ﻧ ﻮع‬
‫زﻧﺪﮔﯽﻧﺎﻡﻪهﺎ ـ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻧﺸﺎن دادﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺎزﻡﺎﻧﺪهﯽ ﺑﺎزارﻳﺎن و ﻡﺬهﺒﻴﻮن و ﺕﻼشهﺎﯼ ﻡﻮازﯼ‬
‫و ﮔﺎﻩ ﻡﺘﻘﺎﻃﻊ و اﻟﺒﺘﻪ هﻤﺎهﻨﮓ هﻤﻪﯼ اﻳﺸﺎن ﺑﺮاﯼ دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ و ﺑ ﺮ ﭘ ﺎ داﺷ ﺘﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻡﺤﻮر اﺻﻠﯽ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ ﻡﺨﺎﻟﻔﺖهﺎ هﻢ ﺑﯽﺡﺠﺎﺑﯽ اﺳﺖ و وﺿﻌﻴﺖ ﻏﻴﺮ اﺳﻼﻡﯽ زﻧ ﺎن‬
‫اﻳﺮاﻧﯽ!! چﻪ ﺟﺎﻧﯽ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﺕ ﺎ زﻧ ﺎن را ﺑ ﻪ ﺳ ﻬﻢ ﻧﺎچﻴﺰﺷ ﺎن از ﻡ ﺜﻼ ﻡﺒ ﺎرزﻩ و ﻓﻘ ﻂ در‬
‫ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ از “ﻡﺮدان ﻗﻬﺮﻡﺎﻧﺸﺎن” راﺿﯽ آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫»از ﻡﺴﺎﺉﻞ ﻧﺎراﺡﺖ آﻨﻨﺪﻩ و ﺁزار دهﻨ ﺪﻩ ]در زﻧ ﺪان[ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﻦ ﭘﺨ ﺶ ﻡﻮﺳ ﻴﻘﯽ ﻡﺒﺘ ﺬل در‬
‫ﻓ ﻀﺎﯼ زﻧ ﺪان ﺑ ﻮد‪ .‬در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ ﺻ ﺪاﯼ ﻡ ﺴﺤﻮر آﻨﻨ ﺪﻩﯼ ﻳﻜ ﯽ از ﺧﻮاﻧﻨ ﺪﮔﺎن زن ﺑ ﺴﻴﺎر‬
‫ﺡﺴﺎس ﺷﺪﻩ ﺑﻮدم‪ .‬روزﯼ ﺕﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ آﻪ چﻨﺪ رادﻳﻮﯼ زﻧﺪان را در هﻢ ﺑﺸﻜﻨﻢ و ﺧﺮد آﻨﻢ… ﻟﺬا ﺑ ﺎ‬
‫ﺁﻗﺎﯼ ﻧﻮر ﺻﺎدﻗﯽ ﻡ ﺸﻮرت آ ﺮدم‪ .‬او ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ آ ﺮد و ﮔﻔ ﺖ آ ﻪ ﻓﺎﻳ ﺪﻩاﯼ ﻧ ﺪارد‪ .‬ﺑ ﻪ وﯼ ﮔﻔ ﺘﻢ‪ :‬ﺡ ﺪاﻗﻞ‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻌﺪ از درﮔﻴﺮﯼ و از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ رادﻳﻮهﺎ ﻡﺮا ﺑﻪ ﺟﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ ﺕﺒﻌﻴ ﺪ ﺧﻮاهﻨ ﺪ آ ﺮد‬
‫و دﻳﮕﺮ اﻳﻨﺠﺎ ﻧﺨﻮاهﻢ ﺑ ﻮد ﺕ ﺎ اﻳ ﻦ ﺻ ﺪاﯼ ﻧﻔ ﺮﻳﻦ ﺷ ﺪﻩ را ﺑ ﺸﻨﻮم‪ .‬او ﮔﻔ ﺖ آ ﻪ ه ﺮ ﺟ ﺎ ﺑ ﺮوﯼ و ﺕﺒﻌﻴ ﺪ‬
‫‪٦٥‬‬
‫ﺷﻮﯼ‪ ،‬هﻤﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﻌ ﺪ »ﺡ ﺎج ﺁﻗ ﺎ ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﻡﻄﻤ ﺌﻦ ﺑ ﺎش ﺷ ﻤﺎ ﺑ ﻪ ﺧ ﺎﻃﺮ اﻳ ﻦ آ ﻪ از ﺳ ﺮ اﺟﺒ ﺎر و ﺑ ﺪون ﻡﻴ ﻞ‬
‫‪٦٦‬‬
‫ﺷﺨﺼﯽ ﺁن ]ﺻﺪا[ را ﮔﻮش ﻡﯽآﻨﻴﺪ‪ ،‬ﮔﻨﺎﻩ ﻧﻤﯽآﻨﻴﺪ!!«‬
‫آﺘﺎب ﺧﺎﻃﺮات اﺡﻤﺪ اﺡﻤﺪ ﺑﻴﺶ از ‪ ٥٢٠‬ﺑﺮگ دارد‪ ،‬در اﻧﺘﻬﺎﯼ آﺘﺎب چﻨﺪ ﻋﻜﺲ ﻗﺪ و ﻧﻴﻢ‬
‫ﻗﺪ‪ ،‬ﺕﻜﯽ و دوﺕﺎﻳﯽ و چﻨﺪﺕﺎﻳﯽ چﺎپ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ و اﻟﺒﺘﻪ چﻨﺪ دﺳﺖ ﻧﻮﻳﺲ را هﻢ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺳﻨﺪهﺎﯼ ﻃﺒﻘ ﻪ‬
‫ﺑﻨﺪﯼ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ اﻧﺘﻬﺎﯼ آﺘﺎب اﻓﺰودﻩاﻧﺪ ﺕﺎ ﻻﺑﺪ ﺳﻨﺪﻳﺖ آﺘ ﺎب و ارزش آ ﺎر “ﺳ ﺎزﻡﺎن ﺕﺒﻠﻴﻐ ﺎت اﺳ ﻼﻡﯽ”‬
‫را ﺧﻴﻠﯽ ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻ و ﭘﮋوهﺸﯽ ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﻨﺪ!‬
‫‪ ٦٤‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ ﺕﻤﺪن اﺳﻼم‪ ،‬ﺟﻠﺪ ‪ ٣‬ص ‪ ،١٩٧‬ﻧﻘﻞ از ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،٦٣‬هﻤﺎن ﺻﻔﺤﻪ‬
‫‪ ٦٥‬ـ ﺧﺎﻃﺮات اﺡﻤﺪ اﺡﻤﺪ‪ ،‬ﺑﻪ آﻮﺷﺶ ﻡﺤﺴﻦ آﺎﻇﻤﯽ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٧٩‬از اﻧﺘﺸﺎرات ﺡﻮزﻩﯼ هﻨﺮﯼ ﺳﺎزﻡﺎن ﺕﺒﻠﻴﻐﺎت‬
‫اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻡﻨﺘﺸﺮ‪ ،‬ص ‪١٤٦‬‬
‫‪ ٦٦‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٥٠‬‬

‫اﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮات آﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرﺕﯽ ﺷﻔﺎهﯽ و ﺑﺎ ﺿﺒﻂ ﺑﻴﺶ از ‪ ٧٠‬ﺳ ﺎﻋﺖ ﻧ ﻮار و ﻃ ﯽ دو ﺳ ﺎل‬
‫ﻓﺮاهﻢ ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻜﯽ از اﺳﻨﺎد ﺑﯽ ﻧﻈﻴﺮ ﺕﺎرﻳﺦ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ آﻪ ﻡﻜﺎﻧﻴﺴﻢ آﺎر ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ را آﻪ‬
‫در اوﺟﺶ ﺑﻪ ﺁن “ﺧﻮد ﺳ ﻮزﯼ دﻟ ﺴﻮز ﻡﻠ ﯽ” اﻧﺠﺎﻡﻴ ﺪ‪ ،‬ﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽده ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ آﺘ ﺎب ﺑ ﺎ ﺡﻜﺎﻳ ﺖه ﺎﻳﯽ از‬
‫وﺿﻌﻴﺖ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ اﻳﻦ “ﻡﺮدان ﺧﺪا” ﺁﻏﺎز ﻡﯽﺷﻮد و ﺑ ﻪ ﺳ ﺎدﮔﯽ ﺑ ﺴﺘﺮ ﺳ ﻨﺘﯽ ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ را آ ﻪ “زﻳ ﺮ‬
‫ﭘﻮﺳﺖ ﺷﺐ” ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ اﻳﺮان ﺟﺎرﯼ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﺼﻮﻳﺮ ﻡﯽآﺸﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻡ ﺮدان آ ﻪ ﻋﻤ ﺪﺕﺎ در ﺧ ﺎﻧﻮادﻩه ﺎﻳﯽ‬
‫ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺴﻴﺎر ﺳ ﻨﺘﯽ ﭘ ﺮورش ﻳﺎﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬چﺮاﻳ ﯽ و ﻡﻜﺎﻧﻴ ﺴﻢ دﺷ ﻤﻨﯽ هﻴﺴﺘﺮﻳﻜ ﺸﺎن را ﺑ ﺎ هﺮﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﻧﻮﮔﺮاﻳﯽ‪ ،‬ﺕﻤﺪن و ﺕﺠﺪد و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺑﺮاﺑﺮﯼ ﺡﻘﻮﻗﯽ اﻧﺴﺎنهﺎ را ﺑﺎ “ﺟﻬﺎد”ﺷﺎن ﺑﺮاﯼ ﺑﻪ ﻗﻬﻘﺮا آ ﺸﺎﻧﺪن‬
‫ﺟﺎﻡﻌ ﻪ ﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽدهﻨ ﺪ و ﺕ ﺎزﻩ ﺑ ﻪ ﺁن اﻓﺘﺨ ﺎر ه ﻢ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ! ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﺕﻌﺮﻳﻔ ﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ “ﻗﻬﺮﻡﺎﻧ ﺎن” از‬
‫ﻡﺎدران‪ ،‬ﺧﻮاهﺮان و دﺧﺘﺮاﻧﺸﺎن دارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ راﺳﺘﯽ ﺷﻨﻴﺪﻧﯽ و ﺧﻮاﻧﺪﻧﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻧﻤﻮﻧ ﻪ ﻟﻄ ﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤ ﯽ ﻳﻜ ﯽ دﻳﮕ ﺮ از اﻳ ﻦ “ﻗﻬﺮﻡﺎﻧ ﺎن” آ ﻪ ﻡﺒ ﺎرزﻩاش را از‬
‫ﻧﻬ ﻀﺖ ﺁزادﯼ ﺁﻏ ﺎز آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑﻌ ﺪ ﺑ ﻪ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﭘﻴﻮﺳ ﺘﻪ‪ ،‬ﺳ ﭙﺲ ﺳ ﺮ از زﻳ ﺮ ﻋﺒ ﺎﯼ ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ‬
‫ﺧﻤﻴﻨﯽ درﺁوردﻩ و ﺑﻪ ﺁﻏﻮش ﭘﺮ ﻡﻬﺮ “اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻡﯽ” ﭘﻨﺎهﻨﺪﻩ ﺷﺪﻩ و در آﻨ ﺎر اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﻪ ﺕ ﻼشه ﺎﯼ‬
‫ﺟﺴﺘﻪ‪/‬ﮔﺮﻳﺨﺘﻪاش ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺕﺎزﻩ در ﻡﺮﺡﻠﻪﯼ ﭘﺎﻳﺎﻧﯽ ﺟﻬﺎده ﺎﻳﺶ ه ﻢ در ﭘﻮﭘﻮﻟﻴ ﺴﻢ آﻤ ﺪﯼ دوم‬
‫ﺧﺮدادﯼ ﻳﺎر ﻏﺎر ﻧﻬﻀﺖ ﺁزادﯼ و ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﺪ ﺧﺎﺕﻤﯽ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ… ﺕﺎ ﺑﻪ اﻡﺮوز…‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ ﺕﺎآﻴﺪ آﻨﻢ آﻪ اﻋﺘﻘﺎد اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻡﺒﺎرزﻩﺷﺎن ﺑ ﻪ راﺳ ﺘﯽ ﺑ ﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫ﻡﻴﺜﻤﯽ در ﺳﺎل ‪ ١٣٥٣‬زﻡﺎﻧﯽ آﻪ در ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻪﯼ ﺕﻴﻤﯽ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﻡﺸﻐﻮل ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺑﻤﺐ دﺳﺖ ﺳﺎز ﺑﻮد‪،‬‬
‫ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺁﻡﺎﺕﻮر ﺑﻮدن در اﻳﻦ ﺡﺮﻓﻪﯼ “دﻟﭙﺬﻳﺮ” هﺮ دو چﺸﻢ و ﻳﻚ دﺳ ﺘﺶ را از دﺳ ﺖ ﻡ ﯽده ﺪ‪ .‬اﺡﻤ ﺪ‬
‫اﺡﻤ ﺪ ه ﻢ در دوران هﻤﺮاه ﯽاش ﺑ ﺎ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ در آﺎرﮔ ﺎهﯽ در ﭘﻴﺮاﻡ ﻮن ﺷ ﻬﺮ ﺕﻬ ﺮان‪ ،‬آ ﺎرش‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻡﻮاد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﯽ ﺑﺮاﯼ ﺕﻬﻴ ﻪﯼ ﺑﻤ ﺐه ﺎﯼ اﻧﻔﺠ ﺎرﯼ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﺕﻔﺎﻗ ﺎ او ه ﻢ ﺑ ﺮ اﺙ ﺮ ﺕ ﻨﻔﺲ ﻡ ﻮاد‬
‫ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﯽ ﻡﺪﺕﯽ ﺑﻴﻬﻮش ﺷﺪﻩ و اﮔﺮ آﺴﯽ ﺳﺮﻧﻤﯽرﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻪ رﻓﻴﻖ اﻋﻼﻳ ﺶ ﻡ ﯽﭘﻴﻮﺳ ﺖ و آﺎرﮔ ﺎﻩ را ﺑ ﻪ‬
‫هﻮا ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﺎد! اﺡﻤﺪ آﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ هﻤﻴﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖهﺎﯼ دﻟﭙﺬﻳ ِﺮ ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽاش ﺕﺤﺖ ﺕﻌﻘﻴﺐ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ وﻗ ﺖ‬
‫ﺑﻮدﻩ‪ ،‬در ﻳﻚ درﮔﻴﺮﯼ ﺑﺎ ﺳﺎواك ﺷﺎﻩ از ﻧﺎﺡﻴﻪﯼ ﭘﺎ و آﻤﺮ ﺑﻪ ﺷﺪت ﻧﺎﻗﺺ ﻡﯽﺷﻮد و ﺑﻘﻴﻪﯼ ﻗﻀﺎﻳﺎ…‬
‫و اﻡﺎ زﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮادﻩﯼ اﻳﻦ ﻡﺒﺎرزﻳﻦ و ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ!‬
‫ﻡﺎدر ﻟﻄﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤﯽ در ‪ ٢٥‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺑﺎ داﺷ ﺘﻦ ‪ ٧‬ﻓﺮزﻧ ﺪ در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎردار ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫ﺑﻴﻮﻩ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬در ‪ ١٢‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ازدواج آﺮدﻩ اﺳﺖ و ﭘﺲ از ﻡﺮگ هﻤﺴﺮ ﺕﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﻋﻤﺮ ﺕﻨﻬﺎ ﻡﯽﻡﺎﻧ ﺪ و‬
‫ﺑﻪ “ﺕﺮﺑﻴﺖ” ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻡﯽﭘ ﺮدازد‪ .‬ﻧ ﺴﻞ ﺑﻌ ٍﺪ هﻤ ﻴﻦ ﺧ ﺎﻧﻮادﻩ ﻳﻌﻨ ﯽ ﺧ ﻮاهﺮ ﻡﻴﺜﻤ ﯽ آ ﺎرش از اﻳ ﻦ ه ﻢ‬
‫زارﺕﺮ اﺳﺖ‪ .‬او را در ‪ ٩‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﻧﺎﻡﺰد ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬در ‪ ١١‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺷﻮهﺮ ﻡﯽدهﻨﺪ و ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫دﺧﺘﺮﺑﭽ ﻪ در ﺕﻤ ﺎم ‪ ٢‬ﺳ ﺎل دوران ﻧ ﺎﻡﺰدﯼاش‪ ،‬هﻤ ﺴﺮش را ﻧﻤ ﯽﺑﻴﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﺧ ﻮد ﻡﻴﺜﻤ ﯽ او را‬
‫‪٦٧‬‬
‫ﻧﻤﯽﺷﻨﺎﺧﺖ‪«.‬‬
‫اﺡﺴﺎس ﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻡﺎدر در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧ ﺪاﻧﺶ اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﻡﻴﺜﻤ ﯽ ﺑ ﻪ ﺡﻤﺎﺳ ﻪ ﺕﺒ ﺪﻳﻞ‬
‫ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪» :‬آﻼس ﺳﻮم اﺑﺘﺪاﻳﯽ ﺑﻮدﻳﻢ آﻪ از ﻃﺮف ﻡﺪرﺳﻪ ﺕﻤﺎم ﺑﭽﻪهﺎﯼ آﻼس را ﺑ ﻪ ﺳ ﻴﻨﻤﺎ ﺑﺮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫وﻗﺘﯽ ﺁن ﺷﺐ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻴﻨﻤﺎ رﻓﺘﻦ را ﺑﻪ ﻡﺎدرم ﮔﻔﺘﻢ‪ ،‬او روز ﺑﻌﺪ ﺑ ﻪ ﻡﺪرﺳ ﻪ ﺁﻡ ﺪ و داد و ﺑﻴ ﺪاد آ ﺮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻡﺪﻳﺮﻡﺎن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻡﻦ اﻳﻦ ﺑﭽﻪهﺎ را روﯼ دﺳﺖ ﺑﺰرگ آﺮدﻩام‪ ،‬ﻳﺘﻴﻢ ﺑ ﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺷ ﻤﺎ چ ﻪ ﺡﻘ ﯽ داﺷ ﺘﻴﺪ‬
‫اﻳﻦهﺎ را ﺑﻪ ﺳﻴﻨﻤﺎ ﺑﺒﺮﻳﺪ؟!«‪ ٦٨‬و اﻟﺒﺘﻪ آﻪ ﺳﻴﻨﻤﺎ رﻓﺘﻦ در اﻳﻦ ﻡﺪرﺳﻪ اﺳﺎﺳﺎ ﻡﻮﻗﻮف ﻡﯽﺷﻮد!‬
‫داﺳﺘﺎن رادﻳﻮ و ﺑﺮﺧﻮرد اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺟﻌﺒ ﻪﯼ ﺟ ﺎدوﻳﯽ ه ﻢ از ﺁن ﻧﻘﻄ ﻪه ﺎﯼ آﻠﻴ ﺪﯼ‬
‫ﺿﺪﻳﺖ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﺎ هﺮ ﮔﻮﻧﻪ دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ و رﺷﺪ و ﺁﮔﺎهﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ ٦٧‬ـ از ﻧﻬﻀﺖ ﺁزادﯼ ﺕﺎ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ‪ ،‬ﺧﺎﻃﺮات ﻟﻄﻒاﷲ ﻡﻴﺜﻤﯽ‪ ،‬ﺟﻠﺪ اول‪ ،‬ص‪٣‬‬
‫‪ ٦٨‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ص ‪٥‬‬

‫‪٥١‬‬

‫»اواﻳﻞ آﻪ رادﻳﻮ ﺑﻪ اﻳ ﺮان ﺁﻡ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﭘ ﺪر ﻡ ﻦ ﻳﻜ ﯽ از چﻬ ﺎر ﻧﻔ ﺮﯼ ﺑ ﻮد آ ﻪ در اﺻ ﻔﻬﺎن‬
‫رادﻳﻮ ﺧﺮﻳﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬روزهﺎﯼ اول از رادﻳﻮ ﻗﺮﺁن زﻳﺎد ﭘﺨﺶ ﻡﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﻳ ﻚ روﺡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺑﺮﻧﺎﻡ ﻪ‬
‫را ﻡﯽﺷﻨﻮد‪ ،‬ﻗﺮﺁن را روﯼ رادﻳﻮ ﻡﯽﮔﺬارد و ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺧﺪا ﺡﻔﻈﺖ آﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻗ ﺮﺁن ﺕ ﻮ را ﺡﻔ ﻆ آﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺨﻮان‪ ،‬چﻬﺎر ﻗﻞ ]چﻬﺎر ﺳﻮرﻩﯼ ﻗﺮﺁن آﻪ ﺑﺎ ﻗﻞ ﺁﻏﺎز ﻡﯽﺷﻮد[ ﺑﺨﻮان! ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﯽ ﻧﺠ ﻒ ﺁﺑ ﺎدﯼ آ ﻪ‬
‫اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن را ﻡﯽﺷﻨﻮد‪ ،‬ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اﻳﻦهﺎ اول ﻗﺮﺁن ﻡﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪ آﻪ ﻡﺮدم ﺑﻪ رادﻳ ﻮ ﻋ ﺎدت آﺮدﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺳﻴﺎﺳﺖهﺎﯼ ﺧﻮدﺷﺎن را از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺕﺒﻠﻴﻎ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و اﺧﻼق ﻡﺮدم را ﺧﺮاب ﻡﯽآﻨﻨ ﺪ‪ .‬در ﺁن زﻡ ﺎن‬
‫او چﻨ ﻴﻦ ﺑﻴ ﻨﺶ ﻋﻤﻴﻘ ﯽ داﺷ ﺖ و ﻓﺮﻳ ﺐ ﻗ ﺮﺁن ﺧﻮاﻧ ﺪن ﻇ ﺎهﺮﯼ را ﻧﻤ ﯽﺧ ﻮرد و ﺁﻳﻨ ﺪﻩ را ﭘ ﻴﺶ ﺑﻴﻨ ﯽ‬
‫‪٦٩‬‬
‫ﻡﯽآﺮد‪«.‬‬
‫در ﻡﻨﻄﻘ ﻪﯼ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ ـ آ ﺸﻮرهﺎﯼ ﻋﺮﺑ ﯽ و ﺕﺮآﻴ ﻪ و اﻳ ﺮان ـ اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از واژﻩﯼ‬
‫روﺷﻨﻔﻜﺮ ]ﻡﻨﻮراﻟﻔﻜﺮ[ ﺡﺪودا از دهﻪﯼ ﭘﺎﻳﺎﻧﯽ ﺳ ﺪﻩﯼ ﻧ ﻮزدهﻢ و ﺳ ﺎله ﺎﯼ ﺁﻏ ﺎزﻳﻦ ﻗ ﺮن ﺑﻴ ﺴﺘﻢ ﺁﻏ ﺎز‬
‫ﺷﺪ‪ .‬روﺷﻨﻔﻜﺮان دﻧﻴﺎﯼ اﺳﻼم در اﻳ ﻦ ﺳ ﺎله ﺎ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ارﺕﺒ ﺎط آﻤﺮﻧﮕ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺳ ﻄﺢ ﻏ ﺮب ﺑﺮﻗ ﺮار‬
‫آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺧﻮاهﺎن ﻧﻮﻋﯽ ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ و ﺕﻐﻴﻴﺮ در رواﺑﻂ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ آ ﺸﻮرهﺎﺷﺎن ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﻴ ﺪارﯼ و ﺑ ﻪ‬
‫ﺧﻮد ﺁﻡﺪن اﻳﻦ روﺷﻨﻔﻜﺮان‪ ،‬اﻳﺸﺎن را ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺖ ﺕﺎ در ﭘﯽ اﻳﺠ ﺎد رﻓﺮﻡ ﯽ در ﻡ ﺬهﺐ اﺳ ﻼم‪ ،‬ﺑﻜﻮﺷ ﻨﺪ‬
‫اﻳﻦ دﻳﻦ را ﺑﺮ اﺳﺎس ﻡﻔﺎهﻴﻤﯽ اﻡ ﺮوزﯼ ﺕﻌﺮﻳ ﻒ آ ﺮدﻩ و در چ ﺎرچﻮب هﻤ ﻴﻦ دﻳ ﻦ ﺑ ﻪ ﺕﺠ ﺪد و ﺕﻤ ﺪن‬
‫دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺎﺳﻢ اﻡﻴﻦ ]‪ ١٩٠٨‬ـ ‪ [١٨٦٣‬روﺷﻨﻔﻜﺮ ﻡ ﺼﺮﯼ در آﺘ ﺎﺑﯽ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان “ﺕﺤﺮﻳ ﺮ اﻟﻤ ﺮات” آ ﻪ‬
‫ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ ﺁن ﺕﻮﺳﻂ ﻳﻮﺳﻒ ﺧﺎن اﻋﺘﺼﺎم اﻟﻤﻠﻚ زﻳﺮ ﻋﻨﻮان “ﺕﺮﺑﻴﺖ ﻧﺴﻮان” در ﺕﺒﺮﻳﺰ ﺑﻪ چﺎپ رﺳﻴﺪ‪،‬‬
‫اﺳﺎﺳ ﺎ دﻟﻴ ﻞ اﻧﺤﻄ ﺎط اﺳ ﻼم را ﺿ ﻌﻒ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﺧﻼﻗ ﯽ و ﭘﺮﻳ ﺸﺎﻧﯽ رﻓﺘﺎره ﺎﯼ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫ارزﻳﺎﺑﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد اﻡﻴﻦ‪» :‬رﻳﺸﻪﯼ ﻧﺎداﻧﯽ و ﻋﺪم ﺁﺷﻨﺎﻳﯽ ﺑﺎ دﻧﻴﺎﯼ ﻡﻌﺎﺻ ﺮ و ﻋﻠ ﻮم ﺟﺪﻳ ﺪ‬
‫را ﺑﺎﻳﺪ در ﺧﺎﻧﻮادﻩ ﺟﺴﺘﺠﻮ آﺮد‪ ،‬زﻳﺮا در آﺸﻮرهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ رواﺑﻂ ﺳﻨﺘﯽ ﻡﻴﺎن زن و ﻡﺮد ﻡ ﺎﻧﻊ از‬
‫ﺁن اﺳﺖ آﻪ زﻧﺎن ﺑﻪ ﺁزادﯼ ﻻزم ﺑﺮاﯼ اﺟﺮاﯼ ﻧﻘﺶ ﺧ ﻮد در ﺧ ﺎﻧﻮادﻩ و اﺟﺘﻤ ﺎع دﺳ ﺖ ﻳﺎﺑﻨ ﺪ‪ «.‬اﻡ ﻴﻦ‬
‫چﺎرﻩﯼ آﺎر را در ﺁﻡﻮزش ﻋﻤﻮﻡﯽ و ﺁﻡﻮزش زﻧﺎن ﻡﯽداﻧﺴﺖ و ﺷﺎﻩ ﺑﻴﺖ آﺘﺎب او اﻳﻦ ﺑﻮد آﻪ ﺕﺎآﻴﺪ‬
‫داﺷﺖ‪ :‬ﺁﻡﻮزش زﻧﺎن ﺑﻪ ﺳ ﻮا ِد ﺧﻮاﻧ ﺪن و ﻧﻮﺷ ﺘﻦ و ﺧﺎﻧ ﻪدارﯼ ﻡﺤ ﺪود ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ اﻡﻜﺎﻧ ﺎت‬
‫ﺕﺎﻡﻴﻦ ﻡﻌﺎش و زﻧﺪﮔﯽ اﻗﺘﺼﺎدﯼ ﻡﺴﺘﻘﻞ را ﺑﻪ زﻧﺎن داد‪ .‬ﺕﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ آﻪ اﻡﻴﻦ در ﺳﺎل ‪١٩٠٨‬‬
‫‪٧٠‬‬
‫درﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن ه ﻢ در اﻳ ﻦ دوران آ ﻢ و ﺑ ﻴﺶ از ﺁﻧﭽ ﻪ در آ ﺸﻮرهﺎﯼ ﻋﺮﺑ ﯽ و ﺕﺮآﻴ ﻪﯼ ﻋﺜﻤ ﺎﻧﯽ‬
‫ﻡﯽﮔﺬﺷﺖ‪ ،‬ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪﻧﺪ و در هﻤﻴﻦ دوران ﺑﻮد آﻪ “اﻧﺪﻳﺸﻪﯼ ﺕﺮﻗﯽ” ﺕﻮﺳﻂ آﺘﺎب و روزﻧﺎﻡﻪ و رﻓﺖ و‬
‫ﺁﻡ ﺪ ﺑﺎزرﮔﺎﻧ ﺎن و ﺳ ﻴﺎﺡﺎن ﺑ ﻪ اﻳ ﺮان رﺳ ﻴﺪ‪ .‬در اﻳ ﻦ دوران آﺘ ﺎبه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ درهﻤ ﻴﻦ راﺑﻄ ﻪ از‬
‫زﺑﺎنهﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ و ﺕﺮآﯽ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ ﺕﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧﯽ اﻳ ﻦ دوران ـ‬
‫ﺑﺠﺰ آﭙﯽﺑﺮدارﯼ از اﻧﺪﻳ ﺸﻪه ﺎﯼ اﻳ ﻦ اﻧﺪﻳ ﺸﻤﻨﺪان ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪاﯼ ـ ﺡﺘ ﺎ ﻧ ﺎم ﻧﺸﺮﻳﺎﺕ ﺸﺎن را ﺑ ﻪ ﺕﻘﻠﻴ ﺪ از‬
‫‪٧١‬‬
‫روزﻧﺎﻡﻪ ﻧﮕﺎران دﻧﻴﺎﯼ ﻋﺮب و اﻡﭙﺮاﻃﻮرﯼ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽ ﺑﺮﻡﯽﮔﺰﻳﺪﻩاﻧﺪ!‬
‫در هﻤﻴﻦ دوران ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ آﺘﺎب “ﻃﺒﺎﻳﻊ اﻻﺳﺘﺒﺪاد ﻋﺒﺪاﻟﺮﺡﻤﺎن آﻮاآﺒﯽ” ﺕﻮﺳﻂ ﻋﺒﺪاﻟﺤﺴﻴﻦ‬
‫ﻡﻴﺮزا آﻪ زﺑﺎنهﺎﯼ اﻧﮕﻠﻴﺴﯽ و ﻋﺮﺑﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻡﯽداﻧﺴﺖ‪ ،‬در دوران اﺳﺘﺒﺪاد ﺻﻐﻴﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ ﻋﻠ ﯽ‬
‫ﺷﺎهﯽ ]ﺳﺎل ‪ ١٩٠٧‬ﻡﻴﻼدﯼ[ ﺑﻪ ﺷﻴﻮﻩﯼ چﺎپ ﺳﻨﮕﯽ در ﺕﻬﺮان ﺑﻪ چﺎپ رﺳ ﻴﺪ‪ .‬هﻤﭽﻨ ﻴﻦ آﺘ ﺎب “ﻋﻠ ﻞ‬
‫ﺕﻮﻓﻖ اﻧﮕﻠﻮﺳﺎآﺴﻮن” ﺕﺎﻟﻴﻒ ادﻡﻮﻧ ﺪ دو ﻡ ﻮﻟﻦ ﺕﻮﺳ ﻂ ﺷ ﺎدروان ﻋﻠ ﯽ دﺷ ﺘﯽ از زﺑ ﺎن ﻋﺮﺑ ﯽ ﺑ ﻪ زﺑ ﺎن‬
‫‪ ٦٩‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ص ‪٤‬‬
‫‪ ٧٠‬ـ ﺟﻤﺸﻴﺪ ﺑﻬﻨﺎم‪ ،‬زﻡﻴﻨﻪهﺎﯼ ﻓﻜﺮﯼ اﻧﺪﻳﺸﻤﻨﺪان اﻳﺮان در ﺑﺮﻟﻦ‪ ،‬اﻳﺮان ﻧﺎﻡﻪ‪ ،‬ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪١٣٧٧‬‬
‫‪ ٧١‬ـ اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ رﺿﻮاﻧﯽ “روزﻧﺎﻡﻪ ﻧﮕﺎرﯼ ﺑﻬﺎر” ﻧﺎﻡﻮارﻩﯼ دآﺘﺮ ﻡﺤﻤﻮد اﻓﺸﺎر‪ ،‬ﺟﻠﺪ ﺳﻮم ﺕﻬﺮان‪ ،١٣٦٦ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از‬
‫اﻳﺮان ﻧﺎﻡﻪ‪ ،‬هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٥٢‬‬

‫ﻓﺎرﺳﯽ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺸﺮﻳﺎت زﻳﺎدﯼ هﻢ در ﺧ ﺎرج از آ ﺸﻮر و ﺑﻌ ﺪهﺎ در داﺧ ﻞ آ ﺸﻮر چ ﺎپ ﺷ ﺪ؛‬
‫ﺁﻧﭽﻪ اﻡﺎ اﻃ ﻼق واژﻩﯼ روﺷ ﻨﻔﻜﺮ را ﺑ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از اﻳ ﻦ اﻧﺪﻳ ﺸﻤﻨﺪان ﺑ ﺎ اﺷ ﻜﺎل ﻡﻮاﺟ ﻪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ‬
‫اﺳﺖ آﻪ اﻳﺸﺎن ـ ﺑﻴﺸﺘﺮﺷﺎن ـ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ اﻳﻦ آﻪ ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺕﺠﺪد‪ ،‬ﺕﻤﺪن‪ ،‬ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ و ﺕﻜﻨﻮﻟﻮژﯼ‬
‫از ﺳﻨﺖهﺎ آﻪ رﻳﺸﻪ در ﻡﺬهﺐ اﺳﻼم دارد‪ ،‬ﻋﺒﻮر آﻨﻨﺪ ـ چﻨﺎن آﻪ در ﻏﺮب و در دوران روﺷﻨﮕﺮﯼ‬
‫اﻧﺠﺎم ﺷﺪ ـ ﺧﻮاهﺎن ﺕﻠﻔﻴﻘﯽ ﺑﻴﻦ اﺳﻼم و ﻡﺪرﻧﻴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و هﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺷ ﺎدروان دآﺘ ﺮ ﻡﻬ ﺮداد ﺑﻬ ﺎر ﭘﮋوه ﺸﮕﺮ ارزﻧ ﺪﻩ در ﮔﻔ ﺖوﮔ ﻮﻳﯽ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان “ﺑﺤ ﺮان‬
‫روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ در اﻳﺮان” آﻪ ﭘﺲ از درﮔﺬﺷﺘﺶ ﺑ ﻪ چ ﺎپ رﺳ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺕ ﺼﻮﻳﺮ ﺑ ﺴﻴﺎر روﺷ ﻨﯽ از اﻳ ﻦ‬
‫ﮔﻮﻧﻪ روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻧﺸﺎن دادﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫ﺑﻬﺎر ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪ :‬ﻡ ﺎ در اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ روﺷ ﻨﻔﻜﺮ‪ ،‬ﺕﺤ ﺼﻴﻞ آ ﺮدﻩ و داﻧ ﺸﮕﺎﻩ دﻳ ﺪﻩ دارﻳ ﻢ‪.‬‬
‫ﺧﻴﻠﯽ از اﻳﺸﺎن ﺡﺘﺎ آﺘﺎبهﺎﻳﯽ هﻢ ﻡﻨﺘﺸﺮ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬وﻟﯽ اﻳﻨﺎن هﻤﻴﺸﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺕﻘﻠﻴﺪ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ آﻪ‬
‫ﺑ ﻪ ﻡﺎهﻴ ﺖ و هﻮﻳ ﺖ ﺁﻧﭽ ﻪ آ ﻪ از ﺁن آﭙ ﯽﺑ ﺮدارﯼ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺁﮔ ﺎﻩ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ .‬او ﻧﻤﻮﻧ ﻪ ﻡ ﯽﺁورد آ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫ﺕﺤ ﺼﻴﻞ آﺮدﮔ ﺎن ﺡﺘ ﺎ اﻳ ﻦ ﻇﺮاﻓ ﺖ را ﻧﺪاﺷ ﺘﻪاﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ ارزش ﻡ ﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑ ﺮاﯼ ﺑﻬ ﺮﻩ ﺑ ﺮدارﯼ از‬
‫ﺕﻜﻨﻮﻟﻮژﯼ ﻧﻴﺰ ﭘﯽ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ آﻪ ﺑﺮاﯼ اﺳﺘﻔﺎدﻩ از ﺻﻨﻌﺖ ﻡﻮﻧﺘﺎژ هﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﻡ ﺪﻳﺮﻳﺖ داﺷ ﺖ؛ چ ﺮا‬
‫آﻪ ﻡﺪﻳﺮﻳﺖ ﻳﻚ ﻓﻦ ﻡﺪرن اﺳﺖ و از دﺳﺘﺮس درك و ﻓﻬﻢ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺎت ﺑﻴ ﺮون‪ .‬او ﺑ ﻪ روﺷ ﻨﯽ ﻧ ﺸﺎن‬
‫ﻡﯽدهﺪ آﻪ واژﻩهﺎﯼ دﻡﻮآﺮاﺳﯽ‪ ،‬ﻡﺮدمﺳﺎﻻرﯼ‪ ،‬ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﻡﺪﻧﯽ‪ ،‬ﺕﺮﻗﯽ‪ ،‬ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺕﻮﺳﻌﻪ‪ ،‬ﺕﻜﻨﻮﻟﻮژﯼ‬
‫و واژﻩهﺎﻳﯽ از اﻳﻦ دﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﻃﻴﻒ روﺷﻨﻔﻜﺮان در ﻧﻮﺷ ﺘﻪه ﺎ و ﮔﻔﺘ ﻪهﺎﺷ ﺎن ﻡﺜ ﻞ ﻧﻘ ﻞ و ﻧﺒ ﺎت ﺑ ﻪ‬
‫آﺎر ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬هﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﻡﺒﻨﺎﻳﯽ ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ آﭙ ﯽ ﺑ ﺮدارﯼاﯼ ﻧﺎﺷ ﻴﺎﻧﻪ اﺳ ﺖ از ﺳ ﻄﺢ و ﻇ ﺎهﺮ ﺁﻧﭽ ﻪ‬
‫ﻡﯽﭘﻨﺪارﻧﺪ در ﻏﺮب ﻡﯽﮔﺬرد‪ .‬ﺑﻬﺎر در ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺘﻴﺠ ﻪ ﻡ ﯽﮔﻴ ﺮد آ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﺳ ﻨﺦ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان‪ ،‬ﻡ ﺎ ه ﻴﭻ‬
‫چﺸﻢ اﻧﺪازﯼ ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺁزادﯼ‪ ،‬دﻡﻮآﺮاﺳﯽ‪ ،‬ﺕﺮﻗﯽ‪ ،‬ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ و ﺕﻮﺳ ﻌﻪ ﻧ ﺪارﻳﻢ‬
‫و ﺑ ﺎ ﺕﺎﺳ ﻒ ﺕﺎآﻴ ﺪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ ﻡ ﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺴﻮادﯼ ﺧﻮدﻡ ﺎن اﻋﺘ ﺮاف آﻨ ﻴﻢ ﺕ ﺎ ﺑﺘ ﻮاﻧﻴﻢ ﺑﻔﻬﻤ ﻴﻢ چ ﻪ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﺎرﯼهﺎﻳﯽ دارﻳﻢ‪ .‬او ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬ﺑﻪ آﺎروان ﺕﻤﺪن و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺕﻮﺳﻌﻪﯼ ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﭘﻴﻮﺳ ﺘﻦ ﺟﺒ ﺮﯼ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻮدﻩاﻧﺪ و هﺴﺘﻨﺪ ﻡﻠﺖه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻋ ﺪم درك درﺳ ﺖ از ﻡﻜﺎﻧﻴ ﺴﻢ ﻋﻤﻠﻜ ﺮد دوران‬
‫روﺷﻨﮕﺮﯼ و اﻟﺰاﻡﺎت و ﺑﺎزﺕﺎبهﺎ و ﭘﻴﺎﻡﺪهﺎﯼ ﺁن‪ ،‬ﻗﺮنهﺎﺳﺖ در ﻗﺮون وﺳﻄﺎ دﺳﺖ و ﭘﺎ ﻡﯽزﻧﻨﺪ و‬
‫اﮔﺮ ﻧﺠﻨﺒﻨﺪ هﻤﭽﻨﺎن در اﻳﻦ ﮔﺮداب ﺧﻮاهﻨﺪ چﺮﺧﻴﺪ‪«.‬‬
‫ﺑﻬﺎر ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﻋﻘﺐ ﻡﺎﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﮔﯽ و ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان را ﻧ ﺸﺎن‬
‫دادﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪاﯼ ﻡﯽﺁورد آﻪ ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺮﻡﺴﺎرﯼ ﻡﺎ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬
‫»ﻧﻤﻮﻧﻪاﯼ ﺑﺮاﻳﺘﺎن ﻋﺮض آﻨﻢ از ﻳﻜﯽ از ﺷﻌﺮاﯼ ﺧﻴﻠﯽ درﺧ ﺸﺎن روﺷ ﻨﻔﻜﺮ آ ﻪ اﺷ ﻌﺎرش‬
‫واﻗﻌﺎ ﻋﻠﻮ اﻧﺴﺎﻧﻴﺖ را ﻧﺸﺎن ﻡﯽدهﺪ‪ .‬ﻳﻜﯽ ﻡﯽﮔﻔﺖ ﺑ ﺎ ه ﻢ رﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮدﻳﻢ ﻡ ﺸﻬﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧ ﻪﯼ ﺑﺎﺑ ﺎﯼ ﻡ ﻦ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫هﻤﻪ رﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻳﻢ‪ .‬ﺧﻮاﺑﻴﺪﻩ ﺑﻮدﻳﻢ‪ .‬زن ﺁن ﺷﺎﻋﺮ هﻢ ﺑﻮد‪ .‬ﭘﻨﺠﺎﻩ ﺕﺎ رﺧﺘﺨﻮاب اﻧﺪاﺧﺘﻪ ﺑﻮدﻳﻢ‪ .‬ﻡﺮدهﺎ اﻳ ﻦ‬
‫اﺕ ﺎق‪ ،‬زنه ﺎ ﺁن اﺕ ﺎق‪ .‬ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﺻ ﺒﺢ ﺷ ﺪ و ﻡ ﺎ ﭘ ﺎ ﺷ ﺪﻳﻢ رﺧﺘﺨ ﻮابهﺎﻡ ﺎن را ﺟﻤ ﻊ آ ﺮدﻳﻢ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺷ ﺎﻋﺮ‬
‫ﺑﺰرگ رﺧﺘﺨﻮاﺑﺶ را ﺟﻤﻊ ﻧﻜﺮد‪ .‬ﺑﻪ زﻧﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﺎ ﺟﻤﻊ آﻦ! ﻡ ﻦ ﮔﻔ ﺘﻢ‪ :‬زﻧ ﺖ ﺁﺑ ﺴﺘﻨﻪ‪ ،‬چ ﯽ چ ﯽ را‬
‫ﺟﻤﻊ آﻨ ﻪ؟ ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﺕ ﻮ ﺧﻴ ﺎل ﻡ ﯽآﻨ ﯽ ﻡ ﻦ زن ﮔﺮﻓﺘ ﻪام آ ﻪ ﺧ ﻮدم رﺧﺘﺨ ﻮاﺑﻢ را ﺟﻤ ﻊ آ ﻨﻢ؟ اﻳ ﻦ ﺷ ﺎﻋﺮ‬
‫ﻇﺎهﺮا چﭗ‪ ،‬اﻧﻘﻼﺑﯽ‪ ،‬ﻡﺘﺮﻗﯽ‪ ،‬ﻇﺎهﺮا ﻡﺎرآﺴﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﺧﻴﻠ ﯽ ﻓﻬﻤﻴ ﺪﻩ و داﻧ ﺸﻤﻨﺪ‪ ،‬ﻓﻘ ﻂ وﻗﺘ ﯽ ﺷ ﻌﺎرهﺎﻳﺶ‬
‫را ﻡ ﯽده ﺪ‪ ،‬ﺷ ﻌﺮش را ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ ،‬ﻡﺘﺮﻗ ﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬در زﻧ ﺪﮔﯽ زﻧ ﺶ آﻠﻔ ﺖ اوﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻡ ﺎﻳﻴﻢ‪.‬‬
‫‪٧٢‬‬
‫روﺷﻨﻔﻜﺮهﺎﯼ ﻡﺎ اﻳﻦهﺎ هﺴﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫‪٧٣‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ﺟﻤﻊﺑﻨﺪﯼ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ‪» :‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ اﻳﻦ روﺷﻨﻔﻜﺮهﺎ هﻴﭻ ﻏﻠﻄﯽ ﻧﻤﯽﺷﻮد آﺮد!«‬
‫‪ ٧٢‬ـ ﻡﻬﺮداد ﺑﻬﺎر‪ ،‬ﺑﺤﺮان روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ در اﻳﺮان‪ ،‬اﻳﺮان ﻧﺎﻡﻪﯼ ﭘﺎﻳﻴﺰ ‪١٣٧٧‬‬
‫‪ ٧٣‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬

‫‪٥٣‬‬

‫اﻳﻦ آﻪ ﻡﻬﺮداد ﺑﻬﺎر ﺡﺪودا ﻳﻚ ﺳﺪﻩ ﭘﺲ از ﻗﺎﺳ ﻢ اﻡ ﻴﻦ روﺷ ﻨﻔﻜﺮ ﻡ ﺼﺮﯼ دﻧﻴ ﺎﯼ ﻋ ﺮب و‬
‫در دوران اﻃﻼﻋﺎت و آﺎﻡﭙﻴﻮﺕﺮ و ﺕﻜﻨﻴﻚ و ارﺕﺒﺎﻃﺎت‪ ،‬در اﻳ ﺮان ﻡ ﺎ و چﻨ ﺪﻳﻦ ﺳ ﺎل ﭘ ﺲ از اﻓﺘ ﻀﺎج‬
‫ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺑﻬﻤﻦ ‪ ١٣٥٧‬ﺑﻪ هﻤﺎن درﻳﺎﻓﺖ و ﺟﻤﻊﺑﻨﺪﯼاﯼ ﻡﯽرﺳﺪ آﻪ اﻡﻴﻦ رﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑ ﻴﺶ از اﻳ ﻦ آ ﻪ‬
‫ﻳﻚ ﺷﻮﺧﯽ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﺸﺎﻧﻪﯼ ﮔﻴﺮ و ﭘﻴﭻ اﺳﺎﺳﯽاﯼ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻡﺎ ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎﯼ‬
‫روﺷﻦ ﺁن هﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻃﻴﻒ آﻤﻮﻧﻴﺴﺘﯽ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ روﺷﻨﻔﻜﺮان هﻢ روال هﻤﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫واژﻩه ﺎﯼ ﻻﺉﻴ ﺴﻴﺘﻪ‪ ،‬روﺷ ﻨﮕﺮﯼ‪ ،‬ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ‪ ،‬ﺕﻜﻨﻮﻟ ﻮژﯼ‪ ،‬ﻡ ﺪﻳﺮﻳﺖ‪ ،‬ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ‪ ،‬ﺁزادﯼ‪،‬‬
‫ﺁزادﯼهﺎﯼ ﻓﺮدﯼ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮﯼه ﺎﯼ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‪ ،‬ﻧﻔ ﯽ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﻧﻔ ﯽ ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ‪،‬‬
‫دﻡﻮآﺮاﺳﯽ‪ ،‬ﻡﺪارا و ﺕﺤﻤﻞ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن هﻤﻪ و هﻤﻪ ﻡﻔﺎهﻴﻤﯽ هﺴﺘﻨﺪ ﻡﺘﻌﻠﻖ ﺑ ﻪ ﻋ ﺼﺮ ﺟﺪﻳ ﺪ و دوران‬
‫ﭘﺲ از اﻧﻘﻼب آﺒﻴﺮ ﻓﺮاﻧﺴﻪ و ﻋﺼﺮ ﻓ ﺮوغ و روﺷ ﻨﮕﺮﯼ‪ .‬ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ﻡﻔ ﺎهﻴﻢ ﺑ ﺎ ه ﻢ ارﺕﺒ ﺎط ﮔﺮه ﯽ و‬
‫زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ دارﻧﺪ‪ .‬ﺷﻤﺎ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﻴﺪ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎن دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ ﺑﺎﺷ ﻴﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ در ﺳﻴﺎﺳ ﺖ آ ﺸﻮرﺕﺎن از ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ‬
‫ﺡﻤﺎﻳﺖ آﻨﻴﺪ‪ .‬ﻧﻤﯽﺕﻮان ﺷﻌﺎر ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ داد‪ ،‬اﻡﺎ در اﻧﻘﻼب ‪ ٥٧‬ﺑﺮاﯼ آﺸﺘﺎرﯼ آﻪ از ﺳﺮدﻡﺪاران و‬
‫دوﻟﺘﻤﺮدان ﻧﻈﺎم ﭘﻴﺸﻴﻦ اﻳﺮان ﻡﯽﺷﺪ‪ ،‬دﺳﺖ در دﺳﺖ ﺷﻴﺢ ﺻﺎدق ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ هﻮار آ ﺸﻴﺪ و او را ﺑ ﺮاﯼ‬
‫اﻧﺠﺎم ﺟﻨﺎﻳﺎﺕﺶ ﺕﺸﻮﻳﻖ و ﺕﺮﻏﻴﺐ آﺮد‪ .‬ﻧﻤﯽﺷﻮد از ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ ﺡﺮف زد‪ ،‬ﻋﻀﻮ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺡﻘﻮق ﺑ ﺸﺮ‬
‫اﻳﺮان ﺑ ﻮد و آﻠ ﯽ ه ﻢ ﻧ ﺎن اﻳ ﻦ ﻋﻨ ﻮان ﮔ ﺰاف را ﺧ ﻮرد‪ ،‬اﻡ ﺎ دادﮔ ﺎﻩه ﺎﯼ اﻧﻘ ﻼب و آ ﺸﺘﺎر را ﻗ ﺎﻧﻮن‬
‫وﻳﮋﻩﯼ اﻧﻘﻼب داﻧﺴﺖ و ﺧﻮاهﺎن ﻡﻌﺪوم آﺮدن اﻳﻦ اﻧﺴﺎنهﺎﯼ ﺡﺘﺎ ﻡﺠﺮم‪ ،‬ﺑ ﺪون دادﮔ ﺎﻩ‪ ،‬ﺑ ﺪون وآﻴ ﻞ‬
‫ﻡﺪاﻓﻊ و ﺑﺪون ﺡﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪﯼ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﻤﯽﺷﻮد در ﻏﺮب ﺕﺤﺼﻴﻞ آﺮد‪ ،‬ﺕﺮﻡﻮدﻳﻨﺎﻡﻴﻚ و ﺟﺎﻡﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‬
‫و ﺡﻘ ﻮق و ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ ﺧﻮاﻧ ﺪ و ﻋﻨ ﺎوﻳﻦ دآﺘ ﺮا ﺑ ﻪ ﭘ ﺎﺉﻴﻦ را آ ﺴﺮ ﺷ ﺎن ﺧ ﻮد داﻧ ﺴﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ چﻬ ﺮﻩﯼ‬
‫ﺑ ﺪهﻴﺒﺖ ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ را در ﻡ ﺎﻩ ﻧﺎﺁﮔ ﺎهﯽ دﻳ ﺪ و ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ دﻧﺒ ﺎل ﭘ ﺸ ِﻢ رﻳ ﺶ اﻳ ﻦ ﺟ ﺎﻧﯽ در ﻻﯼ‬
‫ﺑﺮگهﺎﯼ ﻗﺮﺁن ﮔﺸﺖ‪ .‬ﻧﻤﯽﺷﻮد ﭘﺰ ﻃﺮﻓﺪارﯼ از دﻡﻮآﺮاﺳﯽ را داد‪ ،‬ﻳﺎ ﻡﺜﻼ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ “ﺕﺮورهﺎﯼ‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺻﺪر اﺳﻼم” ﻡﻘﺎﻟﻪهﺎ و آﺘﺎبهﺎ ﻧﻮﺷﺖ‪ ،‬اﻡﺎ ﺳﺮﻓﺼﻞ “اﻧﻘﻼب ﺷﻜﻮهﻤﻨﺪ اﺳﻼﻡﯽ” ﻳ ﺎ “اﻧﻘ ﻼب‬
‫ﺕ ﻮدﻩاﯼ‪/‬دﻡﻮآﺮاﺕﻴ ﻚ” ﺳ ﺎل ‪ ٥٧‬را ﺡﻤﻠ ﻪﯼ چﻨ ﺪ ﺟﻮاﻧ ﻚ رﻡﺎﻧﺘﻴ ﻚ ﺑ ﻪ ژاﻧ ﺪارﻡﺮﯼ دهﻜ ﺪﻩﯼ ﺳ ﻴﺎهﻜﻞ‬
‫ارزﻳ ﺎﺑﯽ آ ﺮد و اﻳ ﻦ ﻋﻤ ﻞ ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ را آ ﻪ ﺁن ﮔﻮﻧ ﻪ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان را ﮔﺮﻓﺘ ﺎر ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ‬
‫دوﻟﺘ ﯽ‪/‬اﺳ ﻼﻡﯽ‪/‬ﺟﻬ ﺎﻧﯽ آ ﺮد‪ ،‬ﺳ ﺘﺎﻳﺶ آ ﺮد و از ﺁن ﻧﺎﺁﮔ ﺎهﯽ و ﻋﻘ ﺐ اﻓﺘ ﺎدﮔﯽ داﺳ ﺘﺎن و ﺷ ﻌﺮ و‬
‫اﻃﻼﻋﻴﻪ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﻧﻤﯽﺷﻮد از دﻡﻮآﺮاﺳﯽ و ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ ﺡﺮف زد‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﺎ “هﻤﺴﺮ” رﻓﺘﺎرﯼ ﺷ ﺒﻴﻪ ﺑ ﻪ‬
‫اﻋ ﺮاب ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ داﺷ ﺖ‪ .‬ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد در ﻡﻨ ﺸﻮرﯼ ادﻋ ﺎﯼ رهﺒ ﺮﯼ ﺟﻨ ﺒﺶ ﺁزادﯼﺧ ﻮاهﯽ و‬
‫ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻرﯼ را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺕﻔﻮﻳﺾ آ ﺮد‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺧﻮاﺳ ﺘﺎر ﺡﻔ ﻆ ﺑﺨ ﺶ اﻧﺘﺨ ﺎﺑﯽ هﻤ ﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﻤﯽﺷﻮد روﺷﻨﻔﻜﺮ ﺑﻮد‪ ،‬اﻡﺎ ﺳﺎلهﺎ چﺮاغ ﻡﻮﺷﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ در ﻡﻴﺎن ﺡﺎآﻤ ﺎن اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ‬
‫دﻧﺒ ﺎل ﻡﻨﺠﻴ ﺎن ﺁزادﯼ و دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ و ﺕﺮﻗ ﯽ و ﭘﻴ ﺸﺮﻓﺖ و ﺕﻮﺳ ﻌﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﺮان و ﻡﻨﻄﻘ ﻪ و ﺟﻬ ﺎن‬
‫ﮔﺸﺖ‪ .‬ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻪ ‪ ٥٠‬ﺳﺎل آﺎر ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ در ﻧﻴﻢ ﺳﺪﻩﯼ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺎﻟﻴﺪ و ﻡﻨﺘﺶ را ﺳﺮ ﻡ ﺮدم‬
‫اﻳ ﺮان ﮔﺬاﺷ ﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ از “هﻤ ﺴﺮ” و “دﺧﺘ ﺮ” ﺑ ﺎ واژﻩﯼ ﺕﺤﻘﻴ ﺮ ﺁﻡﻴ ﺰ “اﻳ ﻦ زنه ﺎ” ﻳ ﺎد آ ﺮد‪ .‬ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد‬
‫ﺁزادﻳﺨﻮاﻩ ﺑﻮد‪ ،‬اﻡﺎ راﻩ رهﺎﻳﯽ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان از ﺟﻮر “ﺳﺘﻤﺸﺎهﯽ” را در ﻗﻮرﺧﺎﻧﻪهﺎ و اﺳ ﻠﺤﻪﺧﺎﻧ ﻪه ﺎﯼ‬
‫ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪﯼ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪاﯼ و در ﺧﺎﻧ ﻪه ﺎﯼ ﺕﻴﻤ ﯽ و ﺕ ﻴﻢه ﺎﯼ ﻋﻤﻠﻴ ﺎﺕﯽ‪/‬ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ‬
‫ﻡ ﺬهﺒﯽ‪/‬ﻟﻨﻴﻨ ﯽ و ﺑ ﺎ ﺡﻤﺎﻳ ﺖه ﺎﯼ ﮔ ﺴﺘﺮدﻩﯼ ﻡ ﺎﻟﯽ‪/‬ﺕ ﺴﻠﻴﺤﺎﺕﯽ‪ /‬ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽ ﻡﺮﺕﺠ ﻊﺕ ﺮﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﯼ‬
‫ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪاﯼ ﻧﻈﻴﺮ ﺻﺪام ﺡﺴﻴﻦ و ﺡﺎﻓﻆ اﺳﺪ و ﻡﻌﻤﺮاﻟﻘﺬاﻓﯽ و ﻳﺎﺳﺮ ﻋﺮﻓﺎت ﺟﺴﺘﺠﻮ آﺮد‪ .‬ﻧﻤﯽﺕﻮان‬
‫روﺷﻨﻔﻜﺮ ﺑﻮد‪ ،‬اﻡﺎ ﻧﻌﺶ ﺷﻴﺦ ﻓﻀﻞاﷲ ﻧﻮرﯼ را ﺑﺮ ﺑﺎﻻﯼ دار‪ ،‬ﻧﺸﺎﻧﻪ و ﺳﻤﺒﻞ ﻡﺒﺎرزات و ﺕﻼشه ﺎﯼ‬
‫ﺿ ﺪ اﺳ ﺘﻌﻤﺎرﯼ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان ارزﻳ ﺎﺑﯽ آ ﺮد‪ .‬ﺁن ﮔﻔﺘﻤ ﺎنه ﺎ و اﻳ ﻦ رﻓﺘ ﺎر و آﺮداره ﺎ هﻤ ﻪ در ارﺕﺒ ﺎط‬
‫آﻠﻴ ﺪﯼ ﺑ ﺎ ه ﻢ ه ﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ه ﺮ آ ﺲ ﺑﺨﻮاه ﺪ اﻳ ﻦ ﻡﻔ ﺎهﻴﻢ را در ﺕﺌ ﻮرﯼ و ﭘﺮاﺕﻴ ﻚ از ه ﻢ ﺕﻔﻜﻴ ﻚ آﻨ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﺮ‬
‫ﺧ ﻮدش و اﻟﺒﺘ ﻪ ﺳ ﺮ ﻡ ﺮدم را آ ﻼﻩ ﮔﺬاﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬راﻧ ﺪﻡﺎن ﺳ ﺎله ﺎ ﻡﺒ ﺎرزﻩ و ﻡﺠﺎه ﺪت و ﺕ ﻼش و‬
‫آﻮﺷﺶ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ‪ ،‬در اﻳﻦ ‪ ٥٠‬ﺳﺎل‪ ،‬دﺷﻤﻨﯽ هﻴﺴﺘﺮﻳﻚ اﻳﻦ ﻃﻴﻒ روﺷﻨﻔﻜﺮان ﺑﺎ هﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‬

‫‪٥٤‬‬

‫و ﺕﺮﻗﯽ و روﺷﻨﮕﺮﯼ زﻳﺮ ﻋﻨﻮان ﻏﺮﺑﯽ زدﮔﯽ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺧ ﻴﺶ ]ﮔ ﺎوﺁهﻦ[ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺳ ﻤﺒﻞ و‬
‫ﻧﻤﺎد ﺕﻼشهﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬روﺷﻨﻔﻜﺮﯼ اﻳ ﺸﺎن ه ﻢ ﺷ ﺨﺺ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ و ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ در‬
‫ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ و… اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻗﻮل ﺁن ﻓﺮزاﻧﻪ‪:‬‬
‫»در ﻓ ﺮداﯼ ﭘﻴ ﺮوزﯼ ﺑ ﺮ ﺡﺎآﻤ ﺎن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ]اﮔ ﺮ چﻨ ﻴﻦ ﻓﺮداﻳ ﯽ در چ ﺸﻢ اﻧ ﺪاز‬
‫ﺑﺎﺷﺪ[ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺳﺮ در ﻡ ﺰار ﻗﺎﺉ ﺪ اﻋﻈ ِﻢ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ]ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ[ ﻧﻮﺷ ﺖ‪ :‬اﻳ ﻦ ﺑﻨ ﺎ‪ ،‬ﻳﺎدﮔ ﺎر‬
‫ﺟﻬﻞ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ]روﺷﻨﻔﻜﺮان[ ﻡﻠﺖ ﻡﺎ در روﺷﻦﺕﺮﻳﻦ ﻋﺼﺮ ﺑﻴﺪارﯼ ﺑﺸﺮﻳﺖ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫و ﺑﻪ ﻗﻮل ﻳﻜﯽ دﻳﮕﺮ‪ …» :‬چ ﭗ آ ﻪ ﻗ ﺮار ﺑ ﻮد ﻡ ﺮوج ﺑﺮاﺑ ﺮﯼ هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫ﻳﻜﺒﺎرﻩ ﺳﺮ ﺑﺮ داﻡﺎن ﺁﻳﺖاﷲ ﻧﻬﺎد… ﺑﻠﺸﻮﻳﻚهﺎ ﺳﺮ از ﺧﺎﻧﻪﯼ ﺁﻳﺖاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ درﺁوردﻧﺪ‪ ،‬ﻡﺎﺉﻮﺉﻴﺴﺖه ﺎ‬
‫دﻋﺎﯼ ﻧﺪﺑ ﻪ ﺧﻮاﻧﺪﻧ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﻴﺎوس آ ﺴﺮاﻳﯽ زﻳ ﺮ آﺮﺳ ﯽ ﺁﻳ ﺖاﷲ چ ﺎﯼ ﺷ ﻴﺮﻳﻦ ﻧﻮﺷ ﻴﺪ و در ﻡ ﺪﺡﺶ ﺷ ﻌﺮ‬
‫ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻗﺼﻪﯼ ﻡ ﺎ ﺑ ﻪ ﺁن ﻡ ﯽﻡﺎﻧ ﺪ آ ﻪ ﺟﺮداﻧ ﻮ ﺑﺮوﻧ ﻮﯼ ﻗﺘﻴ ﻞ‪ ،‬دﺳ ﺘﮕﺎﻩ اﻧﻜﻴﺰﻳ ﺴﻴﻴﻮن ﭘ ﺎپ اﻋﻈ ﻢ را ﺑ ﻪ‬
‫اﺕﺤﺎد در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﺎﻧﺪان هﻨﺮﭘﺮور ﻡﺪﻳﭽﯽ ﻓﺮاﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻓﻠﻮراﻧﺲ ﺳﻘﻮط آﻨﺪ و ﻋﻠﻢ ﺑ ﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﮕ ﺎﻩ رود‪ .‬در‬
‫‪٧٤‬‬
‫اﻳﺮان رﻧﺴﺎﻧﺴﯽ واروﻧﻪ رخ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﮔﺬار از دوران ﻡﺪرن ﺑﻪ ﻗﺮون ﺕﺎرﻳﻚ وﺳﻄﺎ…«‬
‫ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﻡﺒﻨﺎﯼ ﺕﺌﻮرﻳﻚ اﻋﺘﻘﺎدات اﻳﻦ ﺳﻨﺦ روﺷﻨﻔﻜﺮان را ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪ ،‬ﺑ ﺪ ﻧﻴ ﺴﺖ ﻧﮕ ﺎهﯽ‬
‫ه ﻢ ﺑ ﻪ آﺘ ﺎب ﻡﻘ ﺪس و ﺁﺳ ﻤﺎﻧﯽ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﺑﻴﺎﻧ ﺪازﻳﻢ‪ ،‬ﺕ ﺎ زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﯼ ﻓﻜ ﺮﯼ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ را ﺑﻬﺘ ﺮ‬
‫ﺑﺮرﺳﻴﺪﻩ ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﮕﺎﻩ از اﻳ ﻦ زاوﻳ ﻪ اهﻤﻴ ﺖ دارد آ ﻪ ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﯼ ﻓﻜ ﺮﯼ ﺿ ﺪ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺿ ﺪ ﺁزادﯼ‪،‬‬
‫ﺿﺪ زن‪ ،‬ﺿﺪ ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﺿﺪ ﻓﺮدﻳﺖ و ﺿ ﺪ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﺿ ﺪ اﻳﺮاﻧ ﯽ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ را‬
‫ﺑﺮاﯼ وﺻﻞ اﻳﺮان ﺑﻪ ﻳﻚ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن ﺑﺰرگ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺧ ﺸﻦ‪ ،‬ﺕﺤ ﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎﻳﯽ از دﺳ ﺖ‬
‫اﺳﺎﻡﻪ ﺑﻦ ﻻدن و روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻡﯽﮔﺬارد‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩﯼ ﻧﺴﺎء ﻳﻜﯽ از ﻡﻌﺪود ﺳﻮرﻩهﺎﯼ ﻗﺮﺁن اﺳﺖ آﻪ در ﻡﺘ ِﻦ ﺁن از “ﺡﻘﻮق” زﻧﺎن ﺳ ﺨﻦ‬
‫رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻋﺒﺪاﻟﺤﻤﻴﺪ ﺁﻳﺘﯽ ﻳﻜﯽ از ﻡﺘﺮﺟﻤﻴﻦ ﻗﺮﺁن ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ آﻪ ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ ﻗ ﺮﺁن چ ﺎپ ‪١٣٧٩‬‬
‫او را در دﺳ ﺖ دارم ]ﺑﺠ ﺰ ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ ﺳ ﻨﺘﯽ اﻟﻬ ﯽ ﻗﻤ ﺸﻪاﯼ و ﻗ ﺮﺁن ﻓﺎرﺳ ﯽ اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳ ﻢ ﭘﺎﻳﻨ ﺪﻩ[ در‬
‫زﻳﺮﻧﻮﻳﺲ اول ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ آﺘ ﺎب ]ﺻ ﻔﺤﻪﯼ ‪ [٧٧‬ﻧﻮﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪» :‬در اﻳ ﻦ ﺳ ﻮرﻩ از ﺡﻘ ﻮق زﻧ ﺎن ﺳ ﺨﻦ‬
‫رﻓﺘﻪ اﺳﺖ؛ ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ اﻟﻨﺴﺎء )= زﻧﺎن( ﻧ ﺎم ﮔﺮﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ١٧٦ .‬ﺁﻳ ﻪ دارد و در ﻡﺪﻳﻨ ﻪ ﻧ ﺎزل ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ «.‬اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ چﻬﺎرﻡﻴﻦ ﺳﻮرﻩﯼ ﻗﺮﺁن هﻢ هﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺳ ﻮرﻩ ﺑ ﺎ “ﺕ ﺮس” از اﷲ ﺁﻏ ﺎز ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﺕﺮﺳ ﯽ آ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﯼ اﺳﺎﺳ ﯽ اﺳ ﺘﻤﺮار‬
‫ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ در ذه ﻦ ﺕ ﻮدﻩه ﺎﯼ ﻡ ﺮدم اﺳ ﺖ‪ .‬در اداﻡ ﻪﯼ اﻳ ﻦ اﻳﺠ ﺎد وﺡ ﺸﺖ‪ ،‬ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﻩ ﻳ ﺎ اﻧ ﺸﺎ‬
‫آﻨﻨﺪﻩﯼ آﺘﺎب ﺕﺎآﻴﺪ دارد آﻪ اﷲ »ﺷﻤﺎ را از ﻳ ﻚ ﺕ ﻦ ﺑﻴﺎﻓﺮﻳ ﺪ‪ ،‬و از ﺁن ﻳ ﻚ ﺕ ﻦ‪ ،‬هﻤ ﺴﺮ او را و از ﺁن‬
‫دو‪ ،‬ﻡ ﺮدان و زﻧ ﺎن ﺑ ﺴﻴﺎر ﭘﺪﻳ ﺪ ﺁورد‪ «.‬در اﻳ ﻦﺟ ﺎ ﺑ ﺎز ه ﻢ اﻧ ﺸﺎ آﻨﻨ ﺪﻩﯼ آﺘ ﺎب ]ﻳ ﺎ اﷲ[ از ﺕ ﺮس و‬
‫ﺕﺮﺳﺎﻧﺪن ﺳﺨﻦ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ و اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺧ ﻮد ]اﷲ[ هﻤ ﻮارﻩ و هﻤﻴ ﺸﻪ »ﻡﺮاﻗ ﺐ ﺷﻤﺎﺳ ﺖ‪ «.‬در زﻳﺮﻧ ﻮﻳﺲ‬
‫هﻤﻴﻦ ﺻﻔﺤﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺁن ﺑﺨﺶ از ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ﻳﻚ آﻪ اﺷ ﺎرﻩ ﺑ ﻪ ﺁﻓﺮﻳ ﺪﻩ ﺷ ﺪن هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‬
‫از ﻳﻚ ﺕﻦ واﺡﺪ دارد‪ ،‬ﻳﺎدﺁورﯼ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ اﷲ »ﺡﻮا را از ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺁدم ﻳﺎ ﺁﻧﭽ ﻪ از ﮔ ﻞ او اﻓ ﺰون ﺁﻡ ﺪ‪،‬‬
‫ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٣‬هﻢ‪ ،‬چﻨ ﻴﻦ ﺁﻏ ﺎز ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪» :‬اﮔ ﺮ ﺷ ﻤﺎ را ﺑ ﻴﻢ ﺁن اﺳ ﺖ آ ﻪ در‬
‫آﺎر ﻳﺘﻴﻤﺎن ﻋﺪاﻟﺖ ﻧﻮرزﻳﺪ‪ ،‬از زﻧﺎن هﺮ چ ﻪ ﺷ ﻤﺎ را ﭘ ﺴﻨﺪ اﻓﺘ ﺪ‪ ،‬دو دو‪ ،‬ﺳ ﻪ ﺳ ﻪ‪ ،‬و چﻬ ﺎر چﻬ ﺎر ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﻜﺎح درﺁورﻳﺪ…« اﻟﺒﺘﻪ ﻡﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ چ ﺮا آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ در آ ﺎر ﻳﺘﻴﻤ ﺎن ﻋ ﺪاﻟﺖ ورزﻧ ﺪ‪،‬‬
‫اﻳﻦ اﺟﺎزﻩ را دارﻧﺪ آﻪ »از زﻧﺎن هﺮ چﻪ را ﭘﺴﻨﺪﺷﺎن اﻓﺘﺪ‪ ،‬دو دو‪ ،‬ﺳﻪ ﺳﻪ‪ ،‬و چﻬ ﺎر چﻬ ﺎر ﺑ ﻪ ﻧﻜ ﺎح‬
‫درﺁورﻧﺪ؟!« و ﻻﺑﺪ در ﻡﻮرد اﻳﺸﺎن هﻢ ﻋﺪاﻟﺖ ﺑﻪ آﺎر ﻧﺒﺮﻧﺪ!‬
‫‪ ٧٤‬ـ ﻡﺮگ ﺳﻴﻤﺮغ‪ ،‬ﻧﻴﻤﺎ راﺷﺪن‪ ،‬ﻧﻘﻞ از ﺧﺒﺮﻧﺎﻡﻪﯼ ﮔﻮﻳﺎ‪ ٢١ ،‬اردﻳﺒﻬﺸﺖ ﻡﺎﻩ ‪١٣٨٣‬‬

‫‪٥٥‬‬

‫ﺕﺎآﻴﺪ ﺑﺮ دو دو‪ ،‬ﺳﻪ ﺳﻪ و چﻬﺎر چﻬﺎر هﻢ ﻡﺸﺨﺺ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ﺑﻬﺘ ﺮ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫داﺳ ﺘﺎن دو دو‪ ،‬ﺳ ﻪ ﺳ ﻪ و چﻬ ﺎر چﻬ ﺎر را ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎب ﺷ ﻴﻮﻩﯼ ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ ادﺑ ﯽ ﻡﺘ ﺮﺟﻢ ﺑﮕ ﺬارﻳﻢ و در‬
‫ﺑﺎرﻩاش ﺳﺨﻨﯽ ﻧﮕﻮﻳﻴﻢ‪ .‬اﻡﺎ ﺁﻧﭽﻪ در اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪﯼ دو ﺑﺨﺸﯽ ﺕﻮﺟﻪ را ﺟﻠﺐ ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬ارﺕﺒ ﺎط ﻧﺪاﺷ ﺘﻦ دو‬
‫ﺑﺨﺶ ﺑﻪ هﻢ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪﯼ ﺟﻤﻠ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺎﻧﯽ دﻳﮕ ﺮ ﺑ ﺎ آﻤ ﯽ دﻗ ﺖ ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻧﺘﻴﺠ ﻪﯼ رﺿ ﺎﻳﺖ‬
‫ﺑﺨﺶ رﺳﻴﺪ آﻪ چﻨﺪ هﻤﺴﺮﯼ ﺟﺎﻳﺰﻩاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﻡﺮداﻧ ﯽ در ﻧﻈ ﺮ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﻨﺪ در آﺎر ﻳﺘﻴﻤﺎن ﻋﺪاﻟﺖ ﺑﻮرزﻧﺪ؛ ﻡﯽﺕﺮﺳ ﻨﺪ‪ ،‬و ﻡﺸﺨ ﺼﺎ ﺑ ﺮ ﺿ ﻌﻒ و ﻧ ﺎﺕﻮاﻧﯽﺷ ﺎن‬
‫ﺑﺮاﯼ ﻋﺪاﻟﺖ ﺑﻪ ﺧﺮج دادن ﺁﮔﺎهﯽ دارﻧﺪ‪ .‬ﺳ ﻮاﯼ ﻧ ﺎﻡﻔﻬﻮم ﺑ ﻮدن و ﺑ ﯽارﺕﺒ ﺎط ﺑ ﻮدن اﻳ ﻦ دو ﺑﺨ ﺶ از‬
‫ﺁﻳﻪ ]ﺑﺮاﺳﺎس ﺕﺒﻴﻴﻦ و ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﺘﺮﺟﻢ[ ﻡﯽﺕﻮان ﺑﻪ اﻳﻦ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪﯼ رﺳﻴﺪ آﻪ اوﻟ ﻴﻦ ﺑﺨ ﺶ از ﺡﻘ ﻮق زﻧ ﺎن‬
‫از زﺑﺎن اﷲ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ اﻓﺘﺨﺎر دارﻧﺪ دﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ ﺑﻪ ﺡﺼﻦ ﻳﻚ ﻡﺮد ﺁﻳﻨﺪ؛ ﺡﺘ ﺎ ﻡﺮداﻧ ﯽ آ ﻪ در آ ﺎر‬
‫ﻖ« زﻧﺎن در ﺳﻮرﻩﯼ ﻧﺴﺎء ]زﻧﺎن[ اﺳﺖ!‬
‫ﻳﺘﻴﻤﺎن ﻋﺪاﻟﺘﯽ ﺑﻪ ﺧﺮج ﻧﻤﯽدهﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ »ﺡ ِ‬
‫ﻡﺘﺮﺟﻢ در زﻳﺮﻧﻮﻳﺲ ﺑﻌﺪﯼ در هﻤﺎن ﺻﻔﺤﻪ‪ ،‬ﻻﺑﺪ ﺑﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﻪ زه ﺮ ﻋﻮﺿ ﯽ ﻓﻬﻤﻴ ﺪنه ﺎ‬
‫را ﺑﮕﻴﺮد‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ هﻢ ﺑﺮاﯼ ﺷﻴﺮﻓﻬﻢﺕﺮ آﺮدن دﺳﺘﻮرات ﺧﺪاوﻧﺪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺡﻘﻮق “ﺡﻘﻪﯼ زﻧﺎن” ﺕﺎآﻴﺪ‬
‫ﻡ ﯽﻓﺮﻡﺎﻳ ﺪ آ ﻪ‪» :‬در ﺑ ﺎرﻩﯼ اﻳ ﻦ ﺁﻳ ﻪ در ﺕﻔ ﺴﻴﺮهﺎ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺳ ﺨﻦ ﮔﻔﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪ .‬ﻳ ﻚ وﺟ ﻪ ﺁن اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫هﻢچﻨﺎن آﻪ ﺑﺎﻳﺪ در آﺎر ﻳﺘﻴﻤﺎن راﻩ ﻋﺪاﻟﺖ ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮﻳﺪ‪ ،‬در آﺎر زﻧﺎن ﻧﻴ ﺰ راﻩ ﻋ ﺪاﻟﺖ ﭘ ﻴﺶ ﮔﻴﺮﻳ ﺪ‪ .‬و‬
‫ﺑﻪ ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺟﺎهﻠﻴﺖ ﺑﯽ ﺡﺴﺎب زن ﻡﮕﻴﺮﻳﺪ‪ .‬ﻳﺎ هﺮچﻪ ﻡﺎﻟﻚ ﺁن ﺷﻮﻳﺪ… زﻧﺎن اﺳﻴﺮ ﻳﺎ آﻨﻴﺰان‪«.‬‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﻌﻠﻮم ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﻡﻔﺴﺮﻳﻦ ﺑﺴﻴﺎرﯼ در اﻳﻦ ﺑﺎرﻩ ﺳ ﺨﻦه ﺎ ﮔﻔﺘ ﻪ و در ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و‬
‫ﺕﺎوﻳﻞ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ از ﺁﻳﻪﯼ ﺳﻮم ﺳﻮرﻩﯼ ﻧﺴﺎء آﺎﻏﺬهﺎ ﺳﻴﺎﻩ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺑﻴ ﺎﻧﯽ دﻳﮕ ﺮ آﻮﺷ ﻴﺪﻩاﻧ ﺪ ﺕ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫ﺡﻜ ﻢ اﷲ را اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﺎوﻳ ﻞ ﻓﺮﻡﺎﻳﻨ ﺪ آ ﻪ در ﺟﺎهﻠﻴ ﺖ‪ ،‬اﻋ ﺮاب ﺑ ﯽﺡ ﺴﺎب زن ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ و ﺟ ﻮاز‬
‫داﺷﺘﻦ چﻨﺪ هﻤﺴ ِﺮ هﻢ زﻡﺎن‪ ،‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺕﻌﺪﻳﻠﯽ در ﺡﻘﻮق ﻡﺮدان و ارﺕﻘﺎﯼ آﻴﻔﯽ ﺡﻘﻮﻗﯽ زﻧﺎن ﺷﻤﺮدﻩ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫در ﺕﻔﺎﺳﻴﺮ ﻗﺮﺁﻧﯽ هﻢ در ﺑﺎرﻩﯼ “هﺮچﻪ ﻡﺎﻟﻚ ﺁن ﺷ ﻮﻳﺪ” ﺑ ﺴﻴﺎر ﺳ ﺨﻦ ﮔﻔﺘ ﻪاﻧ ﺪ و چ ﻮن اﻳ ﻦ‬
‫ﺑﺤﺚ‪ ،‬ﻳﻜﯽ از ﺑﺤﺚهﺎﯼ ﺷﻴﺮﻳﻦ و دﻟﭙﺬﻳﺮ ﺑﺮاﯼ ﻋﻠﻤﺎ و ﻡﻔ ﺴﺮﻳﻦ اﺳ ﻼﻡﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺡﺘﻤ ﺎ ﺑﺨ ﺶ ﺑﺰرﮔ ﯽ‬
‫از ﺕﻔﺎﺳﻴﺮ ﻡﺬهﺒﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص دادﻩ اﺳﺖ‪ .‬در اﻳ ﻦ ﺑﺮرﺳ ﯽ‪ ،‬آ ﺎر ﻡ ﻦ ﻧ ﻪ وﺟ ﻪ ﺕﻔ ﺴﻴﺮﯼ اﻳ ﻦ‬
‫ﺁﻳﻪ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ وﺿﻊ زﻧﺎن در اﻳﻦ آﺘﺎب آﻪ ﺑﺤﺚ ﺡﻘﻮﻗﯽ اﻳﻦ داﺳ ﺘﺎن اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ هﻤ ﺎن ﻡﻔﻬ ﻮﻡﯽ آ ﻪ‬
‫ﻡﺘﺮﺟﻢ ]ﻋﺒﺪاﻟﺤﻤﻴﺪ ﺁﻳﺘﯽ[ در ﺕﻔﺴﻴﺮ اﻃﻼق ﻧﺎم “اﻟﻨ ﺴﺎء” ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺳ ﻮرﻩ ﻳ ﺎدﺁورﯼ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪“ :‬ﺡﻘ ﻮق‬
‫زﻧﺎن”‬
‫ﻡﻦ در آﺘﺎب “ﺧﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬زﻧﺎن و اﺳﻼم” در ﻳﻚ ﺕﺼﻮﻳﺮ ﻓﻮرﯼ از ﻋﺪم وﺟﻮد ﺕﻌﺪد زوﺟﺎت‬
‫ب ﭘﻴﺶ از اﺳﻼم ﻳﺎد آﺮدﻩام و ﻧﺸﺎن دادﻩام آﻪ اﻳﻦ ﺕﻔﺴﻴﺮ‪ ،‬ﻧﻮﻋﯽ‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ آﻴﻔﻴﺖ در هﻤﺎن ﺟﻮاﻡﻊ اﻋﺮا ِ‬
‫دروغ ﺕﺎرﻳﺨﯽ اﺳﺖ و اﻋﺮاب در ﻋﻤﻮﻡﻴﺖ ﺧﻮد اﻳﻦ اﻡﻜﺎن را ﻧﺪاﺷﺘﻪاﻧﺪ آﻪ چﻨﺪﻳﻦ زن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺡﺘﺎ ﻡﺘﻤﻜﻴﻦ ﻡﻜﻪ از ﻗﺒﻴﻞ اﺑﻮﺳﻔﻴﺎن و ﻋﺜﻤﺎن و دﻳﮕﺮان هﻢ در ﭘﻴﺶ از اﺳ ﻼم ﺡﺮﻡ ﺴﺮا ﻧﺪاﺷ ﺘﻪاﻧ ﺪ؛ ﻳ ﺎ‬
‫ﻡﺎ چﻨﻴﻦ اﺧﺒﺎرﯼ را از زﺑﺎن ﺕﺎرﻳﺦ ﻧﺨﻮاﻧﺪﻩ و ﻧﺸﻨﻴﺪﻩاﻳﻢ! ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺡﻜﻢ دو‪ ،‬ﺳﻪ و چﻬﺎر اﺟﺎزﻩ ﻧﺎﻡﻪﯼ‬
‫ﺕ ﺎزﻩ و رﺳ ﻤﯽاﯼ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑﻌ ﺪهﺎ ﻋﻠﻤ ﺎﯼ اﺳ ﻼم از ﺁن اﺳ ﺘﻔﺎدﻩه ﺎ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ و ﺑ ﺎ اﺕﻜ ﺎ ﺑ ﻪ ﺁن‬
‫زﻧﺠﻴﺮهﺎﯼ ﻡﻀﺎﻋﻔﯽ را ﺑﺮ دﺳﺖ و ﭘﺎﯼ زﻧﺎن و دﺧﺘ ﺮان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن و ﻏﻴﺮﻡ ﺴﻠﻤﺎن ]ﻳ ﺎ ﺁﻧﭽ ﻪ آ ﻪ ﻡﺎﻟ ﻚ‬
‫ﺷﺪﻩاﻧﺪ[ ﺑﺴﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ هﻢ ﻓﺮض آﻨﻴﻢ آﻪ اﻳﻦ ﺡﻜﻢ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷﺎهﺎن اﻳﺮان ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ چﻨ ﺪ ﺻ ﺪ‬
‫هﻤﺴﺮ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬چﻮن چﻨﻴﻦ ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ ]چﻨﺪ هﻤﺴﺮﯼ ﺑﯽروﻳﻪ[ ﺡﻜﻢ آﻠﯽ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪ اﺳ ﺖ ﺑﺎﺷ ﺪ؛ ﭘ ﺲ‬
‫ﭘ ﺮداﺧﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺁن در ﻳ ﻚ آﺘ ﺎب »ﺁﺳ ﻤﺎﻧﯽ« ﻋﻤ ﻮﻡﯽ زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان “ﺡﻘ ﻮق ﻋﻤ ﻮم زﻧ ﺎن” ﻡﻮﺿ ﻮﻋﻴﺖ‬
‫ﻧﺪارد؛ چﺮا آﻪ چﻪ در اﻳﺮان و چﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن و دﻳﮕﺮ ﭘﻬﻨﻪهﺎﯼ ﺑﻌﺪهﺎ ﺑﻪ ﺕ ﺼﺮف درﺁﻡ ﺪﻩﯼ اﻋ ﺮاب‪،‬‬
‫چﻨﺪ هﻤﺴﺮﯼ دﻗﻴﻘﺎ راﺑﻄﻪاﯼ ﻡﺸﺨﺺ ﺑﺎ ﺡﺎآﻤﻴﺖ و ﻗﺪرت داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ از ﺡﻴﻄﻪﯼ اﻡﻜ ﺎن‬
‫ﻋﻤﻮﻡﯽ ﺕﻮدﻩهﺎ ﺧﺎرج ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪٥٦‬‬

‫در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٧‬ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪» :‬از هﺮچ ﻪ ﭘ ﺪر و ﻡ ﺎدر و ﺧﻮﻳ ﺸﺎوﻧﺪان ﺑ ﻪ ارث‬
‫ﻡﯽﮔﺬارﻧﺪ‪ ،‬ﻡﺮدان را ﻧﺼﻴﺒﯽ اﺳﺖ‪ .‬و از ﺁﻧﭽﻪ ﭘﺪر و ﻡ ﺎدر و ﺧﻮﻳ ﺸﺎوﻧﺪان ﺑ ﻪ ارث ﻡ ﯽﮔﺬارﻧ ﺪ‪ ،‬چ ﻪ‬
‫اﻧﺪك و چﻪ ﺑﺴﻴﺎر‪ ،‬زﻧﺎن را “ﻧﻴﺰ” ﻧﺼﻴﺒﯽ اﺳﺖ‪“ ،‬ﻧﺼﻴﺒﯽ ﻡﻌﻴﻦ‪ ”.‬ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺑﻴﺎن ﻧﺼﻴﺐ ﻡﻌﻴﻦ زﻧﺎن از‬
‫ﻡﻴ ﺮاث ﭘ ﺪر و ﻡ ﺎدر و ﺧﻮﻳ ﺸﺎوﻧﺪان از دﺳ ﺖ رﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﮔ ﻮاهﯽ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺳ ﺎدﻩاﯼ اﺳ ﺖ ﺑ ﺮ اﻳ ﻦآ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫»ﻧﺼﻴﺐ ﻡﻌﻴﻦ« آﻪ اﻟﺰاﻡﺎ در ﺑﺨﺶهﺎﯼ دﻳﮕﺮ آﺘﺎب هﻢ اﻧﺸﺎ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﻧﺼﻴﺐ ﻏﻴﺮﻡﻌﻴﻦ ﻡ ﺮدان‪،‬‬
‫ﺕﻔﺎوﺕﯽ آﻴﻔﯽ دارد‪ .‬و زﻧﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺳﻘﻒ و ﻡﻴﺰان ﻡﻌﻴﻦ ﺡﻘﺸﺎن در اﻳﻦ راﺑﻄ ﻪ آ ﺎﻡﻼ ﺁﮔ ﺎﻩ و راﺿ ﯽ‬
‫ﺑﺎﺷﻨﺪ؛ چﺮا آﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺕﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪﯼ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﺮﻡﺎن ﺧﻠﻞ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﷲ اﻧﺸﺎ ﺷﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﺕﻔ ﺴﻴﺮ و‬
‫ﺕﺠﺪﻳﺪﻧﻈﺮهﺎﯼ ﻋﺮﻓﯽ را اﺳﺎﺳﺎ در ﺁن راهﯽ ﻧﻴﺴﺖ!‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ‪ ١١‬اﷲ »در ﺑﺎرﻩﯼ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺘﺎن ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺳ ﻔﺎرش ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ ﺳ ﻬﻢ ﭘ ﺴﺮ ﺑﺮاﺑ ﺮ دو‬
‫ﺳﻬﻢ دﺧﺘﺮ اﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ دﺧﺘﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻴﺶ از دو ﺕﻦ‪ ،‬دو‪/‬ﺳﻮم ﻡﻴﺮاث از ﺁنهﺎﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ ﻳﻚ دﺧﺘﺮ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺼﻒ ﺑﺮد‪ .‬و اﮔﺮ ﻡﺮدﻩ را ﻓﺮزﻧﺪﯼ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬هﺮ ﻳﻚ از ﭘ ﺪر و ﻡ ﺎدر ﻳ ﻚ‪/‬ﺷ ﺸﻢ ﻡﻴ ﺮاث را ﺑ ﺮد‪ .‬و‬
‫اﮔﺮ ﻓﺮزﻧﺪﯼ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻡﻴﺮاثﺑﺮان ﺕﻨﻬﺎ ﭘﺪر و ﻡﺎدر ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻡﺎدر ﻳﻚ‪/‬ﺳ ﻮم داراﻳ ﯽ را ﺑ ﺮد‪ .‬اﻡ ﺎ‬
‫اﮔ ﺮ ﺑ ﺮادران داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﻬﻢ ﻡ ﺎدر ﭘ ﺲ از اﻧﺠ ﺎم وﺻ ﻴﺘﯽ آ ﻪ آ ﺮدﻩ و ﭘﺮداﺧ ﺖ وام او ﻳ ﻚ‪/‬ﺷ ﺸﻢ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و ﺷﻤﺎ ﻧﻤﯽداﻧﻴ ﺪ آ ﻪ از ﭘ ﺪران و ﭘ ﺴﺮاﻧﺘﺎن آ ﺪام ﻳ ﻚ ﺷ ﻤﺎ را ﺳ ﻮدﻡﻨﺪﺕﺮ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦه ﺎ ﺡﻜ ﻢ اﷲ‬
‫اﺳﺖ آﻪ اﷲ داﻧﺎ و ﺡﻜﻴﻢ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫از ﺧﻮد ﺁﻳﻪ هﻢ ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﻡﯽﺕﻮان درﻳﺎﻓ ﺖ آ ﻪ ﻡﻴ ﺰان ﺕﻘ ﺴﻴﻢ ﺙ ﺮوت ﺑ ﻴﻦ وارﺙ ﺎن ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺮ‬
‫اﺳﺎس ﺟﻨﺴﻴﺖ اﻳﺸﺎن ﺕﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪﻩ اﺳ ﺖ؛ چ ﻪ اﻳ ﻦ دﻳﮕ ﺮان ]زﻧ ﺎن[ ﻡ ﺎدر‪ ،‬ﺧ ﻮاهﺮ‪ ،‬هﻤ ﺴﺮ‪ ،‬دﺧﺘ ﺮان ﻳ ﺎ‬
‫دﻳﮕﺮ ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪان ﻓﺮد ﻡﺮدﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاﯼ ﺕﺎآﻴﺪ ﺑﺮ ﺧﻠﻞ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮدن اﻳ ﻦ ﺡﻜ ﻢ ه ﻢ در اﻧﺘﻬ ﺎﯼ ﺁﻳ ﻪ ﺑ ﺮ‬
‫اﻳ ﻦ آ ﻪ اﻳ ﻦ »ﺡﻜ ﻢ‪ ،‬ﺡﻜ ﻢ اﷲ اﺳ ﺖ و اﷲ داﻧ ﺎ و ﺡﻜ ﻴﻢ اﺳ ﺖ« ه ﻢ ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ دﻳﮕ ﺮ‬
‫زﻳﺮﻧﻮﻳ ﺴﯽ در آ ﺎر ﻧﻴ ﺴﺖ ﺕ ﺎ ﺑ ﺮ ﻧ ﺼﻒاﻻرث ﺑ ﻮدن زﻧ ﺎن ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺷ ﺪﻩ ﺑﺎﺷ ﺪ؛ چ ﺮا آ ﻪ ﺡﺘﻤ ﺎ ﺕ ﺎ ﺳ ﺎل‬
‫‪ ١٣٧٩‬ﺧﻮرﺷﻴﺪﯼ آﻪ اﻳﻦ ﺕﺮﺟﻤﻪ ﺑﻪ چﺎﭘﺨﺎﻧﻪ ﺑﺮدﻩ ﺷﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺡﻜ ﻢ آﻠ ﯽ ﺟ ﺎ اﻓﺘ ﺎدﻩ و ﺑ ﻪ ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ‬
‫ﺡﻘﻮﻗﯽ آﺸﻮرهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ هﻢ راﻩ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ!‬
‫ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻨﯽ آﻪ در ﺕﻮﺟﻴﻪ و ﺕﺎوﻳﻞ اﻳ ﻦ ﻗﺒﻴ ﻞ ﺕﺒﻌ ﻴﺾه ﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺡ ﻖ‬
‫ﺷﺎﻳﺴﺘﻪﯼ داﺷﺘﻦ ﻋﻨﻮان اﺳﺘﺎدﯼ ﺑﺮ دﻳﮕﺮ ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦهﺎﯼ ﺑﻴﭽﺎرﻩاﯼ از ﺳﻨﺦ ﺷﻴﺦ ﻡﺮﺕ ﻀﯽ ﻡﻄﻬ ﺮﯼ و‬
‫هﻢ ﻃﻴﻔﺎن اوﺳ ﺖ‪ ،‬در اﻳ ﻦ دو ﻡ ﻮرد وﻳ ﮋﻩ ]ارث و ﺕﻌ ﺪد زوﺟ ﺎت[ ﺕﻔ ﺴﻴﺮ و ﺕﺎوﻳ ﻞه ﺎﯼ ﺟ ﺎﻟﺒﯽ دارد‪.‬‬
‫ﻳﻜﯽ اﻳﻦ آﻪ ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ‪ :‬در ﻡﻴﺎن اﻋﺮاب هﻤﻴﻦ ﺡﻘﻮق ﻧﺼﻔﻪ‪/‬ﻧﻴﻤﻪ هﻢ اﺳﺎﺳﺎ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷ ﺖ و ﻡﺤﻤ ﺪ ﺑ ﺎ‬
‫اﻳ ﻦ آ ﺎر در واﻗ ﻊ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ ﺑ ﺮاﯼ زﻧ ﺎن ﻗﺎﺉ ﻞ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﺟﺎهﻠﻴ ﺖ‪ ،‬زﻧ ﺎن ﻋ ﺮب از ﺁن ﺑ ﻪ آﻠ ﯽ‬
‫ﻡﺤﺮوم ﺑﻮدﻧﺪ و اﮔﺮ آﻞ ارث و ﻡﻴﺮاﺙ ﯽ را آ ﻪ زﻧ ﺎن از ﻡ ﺮدان و ﻡﺮدﮔ ﺎن دور و ﺑﺮﺷ ﺎن ﻡ ﯽﺑﺮﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺟﻤ ﻊ و ﺕﻔﺮﻳ ﻖ آﻨ ﻴﻢ‪ ،‬ﺳﻬﻤ ﺸﺎن ﺑﻴ ﺸﺘﺮ از ﺳ ﻬﻢ ﻡﺮداﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﻡ ﻦ اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ در رﺷ ﺘﻪﯼ‬
‫رﻳﺎﺿﯽ دورﻩﯼ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن را ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺮدﻩام‪ ،‬و دروﺳﯽ هﻢ در داﻧ ﺸﮕﺎﻩ ﺑ ﻪ ﺁن ﻋ ﻼوﻩ آ ﺮدﻩام‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﺑﺎ آﻤﻚ ﻡﺎﺷﻴﻦ ﺡﺴﺎب و اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ و ﻓﺮﻡ ﻮله ﺎﯼ ﺟﺒ ﺮ و ﻡﺜﻠﺜ ﺎت و ﺡ ﺴﺎب و هﻨﺪﺳ ﻪ و دﻳﮕ ﺮ ﻡﺒﺎﺡ ﺚ‬
‫ﻒ ﺳﻬﻢاﻻرث را ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ ،‬وﻟﯽ در آ ﻞ ﺟﻤ ﻊ‬
‫ﻧﻈﺮﯼ و ﻋﻤﻠﯽ ﻧﻔﻬﻤﻴﺪم چﮕﻮﻧﻪ ﻡﯽﺷﻮد زﻧﺎن هﻤﻪ ﺟﺎ ﻧﺼ ٍ‬
‫ﺳﻬﻢاﻻرﺙﺸﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺳﻬﻢ اﻻرث دوﺑﻠﻪﯼ ﻡﺮدان ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬ﺧ ﻮد ﺡ ﻀﺮت ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ ه ﻢ دراﻳ ﻦ راﺑﻄ ﻪ‬
‫ﺕﻮﺿﻴﺤﯽ ﻧﺪارد و ﺑﺎ ﻃﺮح ﻳﻚ ﺷﻌﺎر و ﺑﺪون ورود ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﺡﻘﻮﻗﯽ ﻗﻀﻴﻪ‪ ،‬ﻡﺴﺎﻟﻪ را درز ﻡ ﯽﮔﻴ ﺮد‪.‬‬
‫در واﻗﻊ ﺟﻨﺎﺑﺶ در ﻳ ﻚ ﺟﻤﻠ ﻪﯼ ﺳ ﺎدﻩ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﺎﻟﻪﯼ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ ﭘﻴﭽﻴ ﺪﻩ را ﻡ ﯽﺑﻨ ﺪد و ﺑ ﻪ ﺷ ﻌﺎر “ﻋ ﺪاﻟﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ در هﻤﻪﯼ زﻡﻴﻨﻪهﺎ” ﺑﺴﻨﺪﻩ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺧﻮد و ﭘﻴﺮوان ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺶ را از ﻋﺬاب ﺕﺤﻘﻴﻖ و ﺕﻔﺤ ﺺ در‬
‫چﻨﺪ و چﻮن ﻗﻀﻴﻪ راﺡﺖ ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻌ ﺪد زوﺟ ﺎت ه ﻢ ﺑ ﺮ هﻤ ﻴﻦ ﻧﻈ ﺮ ﻋﺒﺪاﻟﺤﻤﻴ ﺪ ﺁﻳﺘ ﯽ ﻡﻨﺘﻬ ﺎ ﺑ ﺎ ﺟﻤﻼﺕ ﯽ‬
‫ﺷﺴﺘﻪ‪/‬رﻓﺘﻪﺕﺮ ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ‪ :‬ﻡﺮدان در ﺟﺎهﻠﻴﺖ هﺰاره ﺎ زن ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ ]آ ﺪام ﻡ ﺮدان[ و ﻡﺤﻤ ﺪ‬

‫‪٥٧‬‬

‫ﺖ ﺑﺴﺘﻪﯼ دو دو‪ ،‬ﺳﻪ ﺳﻪ و چﻬﺎر چﻬﺎر و ه ﺮ ﺁﻧﭽ ﻪ‬
‫ﺖ ﺑﺎز را ﺑﻪ ﻳﻚ ﺑﯽﻧﻬﺎﻳ ٍ‬
‫ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﺑﯽﻧﻬﺎﻳ ٍ‬
‫آ ﻪ ﻡ ﺎﻟﻜﺶ ﺷ ﻮﻳﺪ و… هﺮچﻘ ﺪر آ ﻪ در ازدواج ﻡﻮﻗ ﺖ ﺑﺨﻮاهﻴ ﺪ‪ ،‬و از آﻨﻴ ﺰان و اﺳ ﻴﺮان … ﺡ ﻖ‬
‫ﻡﺮدان ﻡﺴﻠﻤﺎن را ﺕﻘﻠﻴﻞ دادﻩ اﺳﺖ! اﺳﺎس ﺑﺮهﺎنهﺎﯼ ﻗﺎﻃﻊ اﻳﻦ ﺕﻮﺟﻴﻪ آﻨﻨﺪﮔﺎن ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﻡ ﺎدون ﻗ ﺮون‬
‫وﺳﻄﺎﻳﯽ اﺳﻼﻡﯽ هﻢ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ‪ :‬در اﻳﻦ داﻳﺮﻩﯼ ﺑﺴﺘﻪ‪ ،‬ﺁزادﯼ زﻧﺎن و ﺡﻘﻮق ﻋﺎدﻻﻧﻪﯼ اﻳﺸﺎن ﺕﻨﻬ ﺎ‬
‫در آﻨﻒ ﺡﻤﺎﻳﺖ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن دﻳﻦ ﻋﺪاﻟﺖ ﮔﺴﺘﺮ اﺳﻼم اﻡﻜﺎن ﺕﺤﻘﻖ دارد و ﻧﻪ در هﻴﭻ ﺟﺎﯼ دﻳﮕﺮﯼ!‬
‫در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١٢‬ه ﻢ هﻤﭽﻨ ﺎن ﺑ ﺮ ﻗ ﺎﻧﻮن ﻧ ﺼﻒاﻻرث ﺑ ﻮدن زﻧ ﺎن در راﺑﻄ ﻪه ﺎﯼ‬
‫ﻡﺘﻔﺎوت وارث و ﻡﻮرث ﺕﺎآﻴﺪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺎز هﻢ در اﻧﺘﻬﺎﯼ ﺁﻳﻪ‪ …» :‬اﻳﻦ اﻧﺪرزﯼ اﺳﺖ از اﷲ ﺑ ﻪ‬
‫ﺷﻤﺎ و اﷲ داﻧﺎ و ﺑﺮدﺑﺎر اﺳﺖ‪«.‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪ )ش‪ (١٣‬هﻢ ﺑﺮاﯼ دو ﻗﺒﻀﻪ آﺮدن اﻳﻦ اﺡﻜﺎم ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ‪» :‬اﻳ ﻦه ﺎ اﺡﻜ ﺎم‬
‫اﷲ اﺳﺖ‪ .‬هﺮآﺲ از اﷲ و ﭘﻴﺎﻡﺒﺮش ﻓﺮﻡﺎن ﺑﺮد‪ ،‬او را ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖهﺎﻳﯽ آﻪ در ﺁن ﻧﻬﺮهﺎ ﺟﺎرﯼ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫در ﺁورد و هﻤﻮارﻩ در ﺁﻧﺠﺎ ﺧﻮاهﺪ ﺑﻮد و اﻳﻦ آﺎﻡﻴﺎﺑﯽ ﺑﺰرﮔﯽ اﺳ ﺖ‪ «.‬ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺎﻧﯽ دﻳﮕ ﺮ ﺟ ﺎﻳﺰﻩاﯼ ه ﻢ‬
‫ﺑﺮاﯼ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ اﻳ ﻦ اﺡﻜ ﺎم اﻟﻬ ﯽ را ﻡﺠ ﺮﯼ ﻡ ﯽدارﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡﻘ ﺮر ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﺁن ﺑﻬ ﺸﺖه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ ﺑ ﺎ‬
‫ﻧﻬﺮهﺎﻳﯽ آﻪ در ﺁن ﺟﺎرﯼ اﺳﺖ و …‬
‫در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺑﻌ ﺪ )ش‪» :(١٤‬و ه ﺮ آ ﻪ از اﷲ و رﺳ ﻮﻟﺶ ﻓﺮﻡ ﺎن ﻧﺒ ﺮد و از اﺡﻜ ﺎم او ﺕﺠ ﺎوز‬
‫آﻨﺪ‪ ،‬او را داﺧﻞ ﺁﺕﺶ آﻨﺪ و هﻤﻮارﻩ در ﺁﻧﺠﺎ ﺧﻮاهﻨﺪ ﺑﻮد و ﺑﺮاﯼ اوﺳﺖ ﻋﺬاﺑﯽ ﺧﻮار آﻨﻨﺪﻩ‪«.‬‬
‫اﻡﺎ ﺟﺎﻟﺐﺕﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ زﻧﺎﻧﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ آﻨﺘﺮل ﺟﻨﺴﯽ‪/‬دﻳﻨﯽ ﻡﺮداﻧﻪ‬
‫ﺕﻦ در ﻧﺪادﻩاﻧﺪ و ﺑﺮاﺳﺎس ﺧﻮاﺳﺖ و ﺕﻤﺎﻳﻞ ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺎ ﻡﺮدﯼ راﺑﻄﻪ ﺑﺮﻗﺮار آﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﻟﻔ ﻆ “ﻓﺤ ﺸﺎ”‬
‫ه ﻢ آ ﻪ در زﺑ ﺎن ﻓﺎرﺳ ﯽ ﺑ ﺴﻴﺎر از ﺁن اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬ﺑﻴ ﺸﺘﺮ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ زﻧ ﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫راﺑﻄﻪاﯼ ﺧﺎرج از اﻳﻦ ﻧﻮع ازدواجهﺎ ﺕﻦ دادﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻌﻨﯽ آﻪ ﻡﺮدان ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺡﻖ دارﻧ ﺪ از ه ﺮ‬
‫زﻧﯽ آﻪ اﻳﺸﺎن را ﺧﻮش ﺁﻡﺪ‪ ،‬دو دو‪ ،‬ﺳﻪ ﺳﻪ و چﻬﺎر چﻬﺎر و ﻳﺎ هﺮ آﻪ را آﻪ ﻡﺎﻟ ﻚ ﺷ ﺪﻧﺪ‪ ،‬ه ﻢچﻨ ﻴﻦ‬
‫از آﻨﻴﺰان و اﺳﻴﺮان هﺮ آ ﻪ را آ ﻪ ﺧﻮاﺳ ﺘﻨﺪ و ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻨﺪ ﺑ ﻪ ﺑ ﺴﺘﺮﺷﺎن ﺑﻜ ﺸﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ زﻧ ﺎن ه ﺮ‬
‫ﮔﻮﻧﻪ ارﺕﺒﺎﻃﯽ ﺧﺎرج از اﻳﻦ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻡﺮداﻧﻪ‪ ،‬ﺡﻜﻢ ﻓﺤﺸﺎ و ﻓﺴﺎد را دارد‪.‬‬
‫»و از زﻧﺎن ﺷﻤﺎ ﺁﻧﺎن آﻪ ﻡﺮﺕﻜﺐ ﻓﺤﺸﺎ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬از چﻬ ﺎر ﺕ ﻦ از ﺧﻮدﺕ ﺎن ﺑ ﺮ ﺿ ﺪ ﺁنه ﺎ‬
‫ﺷﻬﺎدت ﺑﺨﻮاهﻴ ﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ ﺷ ﻬﺎدت دادﻧ ﺪ زﻧ ﺎن را در ﺧﺎﻧ ﻪ ﻡﺤﺒ ﻮس دارﻳ ﺪ ﺕ ﺎ ﻡﺮﮔ ﺸﺎن ﻓ ﺮا رﺳ ﺪ ﻳ ﺎ اﷲ‬
‫راهﯽ ﭘﻴﺶ ﭘﺎﻳﺸﺎن ﻧﻬﺪ‪) «.‬ش‪(١٥‬‬
‫اﻳﻦ اﻟﺒﺘﻪ از رﻗﻴﻖﺕﺮﻳﻦ ﻧﻮع ﺕﻨﺒﻴﻬﺎت دﻳﻨﯽ‪/‬ﻡﺮداﻧﻪاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺑ ﺮاﯼ زﻧ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ “ﻓﺤ ﺸﺎ”‬
‫ﻡﺘﻬﻢ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و اﺕﻬﺎﻡﺸﺎن هﻢ ﺑﺎ چﻬﺎر ﺷﺎهﺪ ﻡﺮد‪ ،‬دو ﻗﺒﻀﻪ ﺟﺮم ﺕﻠﻘ ﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬ﻡﻘ ﺮر ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫ﻡﺸﺨﺺ هﻢ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ چﻨﻴﻦ زﻧ ﺎﻧﯽ چﮕﻮﻧ ﻪ ﺟ ﺮات ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ در ﺑﺮاﺑ ﺮ چ ﺸﻤﺎن ﺑ ﺎز و ده ﺎنه ﺎﯼ ﺑ ﺎز‬
‫ﻡﺎﻧﺪﻩﯼ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻡﺮدان‪ ،‬ﺕﺎ ﺁﺧﺮ ﻗﻀﻴﻪﯼ راﺑﻄﻪﺷﺎن را ﺑﻪ ﺕﻤﺎﺷﺎ ﺑﮕﺬارﻧ ﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ چﻬ ﺎر ﻧﻔ ﺮﻩﯼ‬
‫ﺷﺎهﺪان ﺑﻌﺪهﺎ ﺑﻪ ﻡﺤﻜﻤﻪ ﺑﺮوﻧﺪ و ﻡﺸﺎهﺪاﺕﺸﺎن را در ﻡﺤﻜﻤﻪهﺎﯼ ﺷﺮع ﻡﻘﺪس ﮔﻮاهﯽ ﺑﺪهﻨﺪ؟!‬
‫ﺕﺎﺳﻒ اﻧﮕﻴﺰ اﻳﻦآﻪ در ﺕﻔﺎﺳﻴﺮ ﻗﺮﺁﻧﯽ‪ ،‬ﻏﻠﻈﺖ اﻳﻦ ﺕﻨﺒﻴﻬﺎت ﻡﺮﺕﺒﺎ ﺑ ﺎﻻﺕﺮ و ﺑ ﺎﻻﺕﺮ ﻡ ﯽرود‪،‬‬
‫ﺕ ﺎ ﺑ ﻪ ﻡﺮﺡﻠ ﻪﯼ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر ﻡ ﯽﺑﺎﻟ ﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑﻨ ﺎ ﺑ ﺮ ﻧﻈ ﺮ “اﺑ ﻦ وراق” در آﺘ ﺎب “اﺳ ﻼم و ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ” ﺑ ﺎ‬
‫ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ دآﺘ ﺮ ﻡ ﺴﻌﻮد اﻧ ﺼﺎرﯼ در ﻗ ﺮﺁنه ﺎﯼ اوﻟﻴ ﻪ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر وﺟ ﻮد داﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬وﻟ ﯽ ﺑﻌ ﺪهﺎ اﻳ ﻦ‬
‫ﻗﺴﻤﺖ را از ﻗﺮﺁن ﺡﺬف آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮد ﻡﺤﻤﺪ و ﻋﻠﯽ هﻢ ﺑﺎره ﺎ ﺡﻜ ﻢ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر را در ﻡ ﻮرد ﻗﺮﺑﺎﻧﻴ ﺎن‬
‫آﺎﺳﺘﯽهﺎﯼ ﺕﺮﺑﻴﺘﯽ‪/‬ﻓﺮهﻨﮕﯽ‪/‬اﻗﺘﺼﺎدﯼ ﺟﺎﻡﻌﻪﺷﺎن اﺟﺮاء آﺮدﻩاﻧﺪ!‬
‫در اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ اﻡﺎ ﺑﻪ ﺁزردن دو ﺕﻨﯽ آﻪ ﻡﺮﺕﻜﺐ “ﻓﺤﺸﺎ” ﺷﺪﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺴﻨﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪» :‬و ﺁن‬
‫دو ﺕﻦ را آﻪ ﻡﺮﺕﻜﺐ ﺁن ﻋﻤﻞ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺎزارﻳﺪ…« )ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ‪(١٦‬‬

‫‪٥٨‬‬

‫ﻻزم ﺑﻪ ﺕﻮﺿﻴﺢ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪﯼ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ آ ﻪ »چ ﻮن ﺕﻮﺑ ﻪ آﻨﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ ﺻ ﻼح ﺁﻳﻨ ﺪ‪ ،‬از‬
‫ﺁزارﺷﺎن دﺳﺖ ﺑﺮدارﻳ ﺪ…« ﺑ ﻪ ﺑﺨ ﺶ ﻡﻨ ﺴﻮخ اﻳ ﻦ آﺘ ﺎب ﺕﺒ ﺪﻳﻞ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﻡﺘﻬﻤ ﻴﻦ ﺑ ﻪ ﺧ ﺮوج از‬
‫داﻳﺮﻩﯼ آﻨﺘﺮل ﺟﻨﺴﯽ ]زﻧﺎن[ ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﺕﻨﻬﺎ ﻡﻴﺪان ﺳﻨﮕﺴﺎر را اﻧﺘﻈﺎر ﺧﻮاهﻨﺪ آﺸﻴﺪ!‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢٤‬ﺡﻜﻢ “ﻏﺮﻳﺒﯽ” ﺻﺎدر ﺷﺪﻩ اﺳﺖ آﻪ زﻡﻴﻨﻪﯼ ﻋﻤﻠﯽ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺕﺠ ﺎوزات‬
‫ﺟﻨﺴﯽاﯼ اﺳﺖ آ ﻪ ﻡ ﺮدان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن در ﻳ ﻮرش ﺑ ﻪ دﻳﮕ ﺮ ﺳ ﺮزﻡﻴﻦه ﺎ از ﺁن اﻟﻬ ﺎم ﮔﺮﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪» :‬و ﻧﻴ ﺰ‬
‫زﻧﺎن ﺷﻮهﺮدار ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺡﺮام ﺷﺪﻩاﻧﺪ؛ ﻡﮕﺮ ﺁنهﺎ آﻪ ﺑﻪ ﺕﺼﺮف ﺷ ﻤﺎ درﺁﻡ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪ «.‬اﻳ ﻦ ﺡﻜ ﻢ ﻳﻜ ﯽ از‬
‫ﺡﻜ ﻢه ﺎﻳﯽ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ زﻧ ﺎن آ ﺸﻮرهﺎﯼ ﻏﻴﺮﻡ ﺴﻠﻤﺎن را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻏﻨﻴﻤ ﺖ ﺟﻨﮕ ﯽ ـ ﺡﺘ ﺎ زﻧ ﺎن‬
‫ﺷ ﻮهﺮدار را ـ ﻧ ﺼﻴﺐ دﻟﭙ ﺬﻳﺮﯼ ﺑ ﺮاﯼ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ و ﻏﺎزﻳ ﺎن ﺟﻨ ﮓ ﻡ ﯽآ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑﻜﻨ ﻴﻢ آ ﻪ‬
‫ﺟﺮﻳﺎن ﻡﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﻃﺎﻟﺒﺎن ﻧﻴﺰ در آﺸﻮر اﻓﻐﺎﻧ ﺴﺘﺎن ﺑ ﺎ ﺕﻜﻴ ﻪ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ ﺁﻳ ﻪ و ﺁﻳ ﺎﺕﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ ﺁن‪ ،‬هﺮﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﺕﺠﺎوزﯼ ﺑﻪ زﻧﺎن ﻡﺴﻠﻤﺎن آ ﺸﻮر اﻓﻐﺎﻧ ﺴﺘﺎن را ﺡ ﻼل و ﺡ ﻖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺧ ﻮد ﻡ ﯽﺷ ﻤﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬در ﺟﻨ ﮓ‬
‫ﺑﻴﻦ اﻳﺮان و ﻋﺮاق هﻢ ـ هﺮ چﻨﺪ آﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ از اﻓ ﺸﺎﯼ ﻋﻠﻨ ﯽ اﻳ ﻦ داﺳ ﺘﺎن ﺑ ﻴﻢ دارد ـ زﻧ ﺎن‬
‫اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ در ﻡﻨ ﺎﻃﻘﯽ آ ﻪ چﻨ ﺪﯼ ﺕﺤ ﺖ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻋﺮاﻗ ﯽ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﻡ ﻮرد ﺕﺠ ﺎوز و‬
‫»ﺕﺼﺮف« ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺧﻴﻠﯽ از اﻳﺸﺎن هﻢ ﺑ ﺎردار ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ آ ﻪ ﻋﻤ ﺎل ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﭘ ﺎك آ ﺮدن‬
‫اﻳ ﻦ ردﭘ ﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻓﺮزﻧ ﺪان »دورﮔ ﻪ«ﯼ اﻳ ﻦ زﻧ ﺎن ﻡ ﺴﻠﻤﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ را ﭘ ﺲ از ﭘﺎآ ﺴﺎزﯼ ﻡﻨﻄﻘ ﻪ‬
‫ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺡﺮامزادﻩ ﺳﺮ ﺑﻪ ﻧﻴﺴﺖ آﺮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫هﻤﻴﻦ داﺳﺘﺎن را ﻡﺎ در ﺕﺮاژدﯼ هﻮﻟﻨﺎكﺕﺮﯼ در زﻧ ﺪانه ﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ه ﻢ ﺑ ﻪ ﺟ ﺎن‬
‫ﺕﺠﺮﺑﻪ آﺮدﻩاﻳﻢ آﻪ زﻧﺎن اﻳﺮاﻧﯽ ﺑﺎ هﺮ ﺑﺎورﯼ در هﺮ ﺑﺎزﺟﻮﻳﯽ‪ ،‬ﺑﯽﻧﻤﺎزﯼ ﻳﻚ ﭘﺎﺳﺪار اﺳﻼم ﺟﻴ ﺮﻩاش‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺡﺴﻴﻦﻋﻠﯽ ﻡﻨﺘﻈﺮﯼ هﻢ در زﻧﺪﮔﯽﻧﺎﻡ ﻪاش و در ﻧﺎﻡ ﻪه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻡﺤ ﻀﺮ ﻧﺎﻡﺒ ﺎرك اﻡ ﺎم‬
‫ﺟﻤﺎران ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع “ﺕﺼﺮﻓﺎت” ﺑﺮ زﻧﺎن زﻧﺪاﻧﯽ اذﻋﺎن دارد!‬
‫آﺎرﮔﺰاران ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ در زﻧﺪانهﺎ ﻓﺮزﻧﺪان اﻳﻦ زﻧﺎن را ﭘﺲ از اﻳﻦ آﻪ در ﺷ ﺮاﻳﻂ‬
‫اﺳﻔﻨﺎآﯽ در زﻧﺪان ﺑﻪ دﻧﻴﺎ ﻡﯽﺁﻡﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺳﺮ ﺑﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﻡﯽآﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬در واﻗﻊ اﻳﻦ زﻧﺎن ﻡﺴﻠﻤﺎن هﻢ آﻪ از‬
‫ﺧﺎﻧﻪهﺎﺷﺎن و در آﺸﻮر ﺧﻮدﺷﺎن دزدﻳﺪﻩ ﺷﺪﻩ و ﺑ ﻪ زﻧ ﺪانه ﺎ آ ﺸﺎﻧﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ ـ ه ﻢ ـ ﻡ ﺸﻤﻮل هﻤ ﺎن‬
‫ﻗﺎﻧﻮن اﺳﻼﻡﯽ »هﺮ چﻪ را آﻪ ﻡﺎﻟﻚ ﺁن ﻡ ﯽﺷ ﻮﻳﺪ؛ ﺡﺘ ﺎ زﻧ ﺎن ﺷ ﻮهﺮدار« ه ﺴﺘﻨﺪ! داﺳ ﺘﺎن ﺕﺠ ﺎوز ﺑ ﻪ‬
‫دﺧﺘﺮان ﺑﺎآﺮﻩ هﻢ در ﺷﺐهﺎﯼ ﻗﺒﻞ از اﻋﺪام‪ ،‬داﺳﺘﺎﻧﯽ ﺑﻪ واﻗﻊ ﺷﺮم ﺁور از هﻤ ﻴﻦ ﺕﻔ ﺴﻴﺮهﺎﯼ ﻋﻠﻤ ﺎﯼ‬
‫ﺷﻴﻌﯽ از ﻡﻨﺎﺑﻊ دﻳﻨﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺁﻧﭽﻪ ﻡﯽﺧﻮاهﻢ در اﻳﻦ ﺑﺤ ﺚ ﻧ ﺸﺎن ﺑ ﺪهﻢ‪ ،‬زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ دﺳ ﺖ ﻡ ﺮدان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن را‬
‫ﺑﺮاﯼ هﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﺠﺎوزﯼ ﺑﻪ ﺡﺮﻳﻢ زﻧﺎن ﺑﺎز ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ه ﻢ چﻨ ﺎن ﺑ ﺎز ﻡ ﯽﮔ ﺬارد‪ .‬در واﻗ ﻊ هﻤ ﻴﻦ ﺁﻳ ﺎت‬
‫ﻗﺮﺁن و رﻓﺘﺎر و ﮔﻔﺘﺎر ﻡﺤﻤﺪ و ﻋﻠﯽ اﺳﺖ آﻪ هﺮﮔﻮﻧﻪ ﺕﺠﺎوزﯼ ﺑﻪ ﺡﻘﻮق اﻧﺴﺎنهﺎ و ﺑﺨﺼﻮص زﻧﺎن‬
‫را ﺕﻮﺟﻴﻪ ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬زﻧﺎﻧﯽ هﻢ آﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﻔﺎﺳﻴﺮ و اﻳﻦ ﺑﺮداﺷﺖهﺎ از ﻡﻨﺎﺑﻊ ﻡ ﺬهﺒﯽ ﮔ ﺮدن ﻧﻤ ﯽﮔﺬارﻧ ﺪ‪،‬‬
‫اﺕﻬﺎم واﻻﯼ “ﻓﺎﺡﺸﻪ” را ﻳﺪك ﻡﯽآ ﺸﻨﺪ آ ﻪ ﺑﺮاﻳ ﺸﺎن اﻧ ﻮاع و اﻗ ﺴﺎم ﺷ ﻜﻨﺠﻪه ﺎ و ﺕﻨﺒﻴ ﻪه ﺎ و ﺁزاره ﺎﯼ‬
‫ﺟﺴﻤﯽ و رواﻧﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ اﻧﺸﺎء ﺷﺪﻩ اﺳﺖ!‬
‫»… و ﺑﺎﻳﺪ آﻪ ]اﻳﻦ زﻧﺎن اﺳﻴﺮ آﻪ اﻳﺸﺎن را ﻧﻜﺎح ﻡﯽآﻨﻴ ﺪ[ ﭘﺎآ ﺪاﻡﻦ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬ﻧ ﻪ زﻧﺎآ ﺎر و‬
‫ﻧ ﻪ از ﺁنه ﺎ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﭘﻨﻬ ﺎن دوﺳ ﺖ ﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ و چ ﻮن ﺷ ﻮهﺮ آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬هﺮﮔ ﺎﻩ ﻡﺮﺕﻜ ﺐ ﻓﺤ ﺸﺎ ﺷ ﻮﻧﺪ‪،‬‬
‫ﺷﻜﻨﺠﻪﯼ ﺁنهﺎ ﻧﺼﻒ ﺷﻜﻨﺠﻪﯼ زﻧﺎن ﺁزاد اﺳﺖ…« )ﺁﻳﻪﯼش‪ (٢٥‬در زﻳﺮ ﻧ ﻮﻳﺲ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٩‬آﺘ ﺎب‬
‫در هﻤﻴﻦ ﺻﻔﺤﻪ در ﺕﻮﺿﻴﺢ زﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺧﺎرج از ﺧﻮاﺳﺖ ﻡﺎﻟﻜﺎﻧﺸﺎن ﺑﻪ دﻳﮕﺮﯼ دل ﺑ ﺴﺘﻪ و ﺑ ﺎ اﻳ ﺸﺎن‬
‫راﺑﻄﻪ ﺑﺮﻗﺮار آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺕﻮﺿﻴﺢ ﻡﻜﺮر دادﻩ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ‪» :‬ﻡﺮاد‪ ،‬زﻧ ﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ آﻔ ﺎر‬
‫ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪ «.‬ﻳﻌﻨ ﯽ هﻤ ﺎن دﺧﺘ ﺮان و ﻳ ﺎ زﻧ ﺎن ﺷ ﻮهﺮدارﯼ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻏﻨﻴﻤ ﺖ ﺟﻨﮕ ﯽ ﺑ ﻴﻦ‬
‫ﻏﺎزﻳﺎن و ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ اﺳﻼم ﺕﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬

‫‪٥٩‬‬

‫در ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻓﻌﻠﯽ اﺳﻼﻡﯽ در اﻳﺮان چﻮن چﻨﻴﻦ ﺟﻨﮕﯽ ﻡﻮﺿﻮﻋﻴﺖ ﻧﻴﺎﻓﺖ ـ ﺑﺎ ﺕﻤﺎم ﺕﻼﺷ ﯽ‬
‫آ ﻪ ﺡﺎآﻤ ﺎن اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﺻ ﺪور اﺳﻼﻡ ﺸﺎن ﺑ ﻪ داراﻟﻜﻔ ﺮ و داراﻟﺤ ﺮب ﻋ ﺮاق و دﻳﮕ ﺮ آ ﺸﻮرهﺎ‬
‫آﺮدﻧﺪ ـ اﻳﻦ ﺑﻼﻳﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺑﺮ ﺳﺮ زﻧﺎن ﻡﺴﻠﻤﺎن و ﻏﻴﺮ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺷ ﻬﺮوﻧﺪ اﻳﺮاﻧ ﯽ ﻧ ﺎزل ﺷ ﺪ‬
‫و اﻳ ﺸﺎن ﺑﻮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺡﻜ ﻢ ﻏﻨ ﺎﻳﻢ ﺟﻨﮕ ﯽ را ﻳﺎﻓﺘﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ اﻳ ﺸﺎن ﺕﺠﺎوزه ﺎ ﺷ ﺪ و ﺑ ﺮ اﻳ ﺸﺎن ﺕﺤﻘﻴﺮه ﺎ و‬
‫ﺕﺨﻔﻴﻒهﺎ روا ﺷﺪ!‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪ )ش‪ (٣٤‬زﻡﻴﻨﻪﯼ ﺧﻴﻠﯽ از ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯼهﺎﻳﯽ آﻪ هﻤﮕﯽ ﺑﻪ اﺡﻜﺎم اﺳ ﻼﻡﯽ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ‬
‫ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬زﻡﻴﻨﻪﯼ ﻧﻈﺮﯼ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪» :‬ﻡ ﺮدان‪ ،‬از ﺁن ﺟﻬ ﺖ آ ﻪ ﺧ ﺪا ﺑﻌ ﻀﯽ را ﺑ ﺮ ﺑﻌ ﻀﯽ ]دﻳﮕ ﺮ[‬
‫ﺑﺮﺕﺮﯼ دادﻩ اﺳﺖ‪ ،‬و از ﺁن ﺟﻬﺖ آﻪ از ﻡﺎل ﺧﻮد ﻧﻔﻘ ﻪ ﻡ ﯽدهﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺮ زﻧ ﺎن ﺕ ﺴﻠﻂ دارﻧ ﺪ‪ «.‬اﻳ ﻦ اﻟﺒﺘ ﻪ‬
‫دﻟﻴﻞ ﻧﺎرﺳﺎﻳﯽ اﺳﺖ آﻪ چﻮن ﻡﺮدان ﺑﻪ زﻧﺎن ﻧﻔﻘﻪ ﻡﯽدهﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﺟﺎزﻩ دارﻧﺪ ﺑ ﺮ اﻳ ﺸﺎن ﻡ ﺴﻠﻂ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ؛‬
‫چﺮا آﻪ هﻤﺴﺮ اول ﻡﺤﻤﺪ ـ ﺧﺪﻳﺠﻪ ـ زن ﺙﺮوﺕﻤﻨ ﺪﯼ ﺑ ﻮدﻩ و زﻧ ﺪﮔﯽ ﻡﺤﻤ ﺪ را ﺕ ﺎﻡﻴﻦ ﻡ ﯽآ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫در واﻗﻊ ﻡﺤﻤﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﺧ ﻮردارﯼ از اﻡﻜﺎﻧ ﺎت ﺧﺪﻳﺠ ﻪ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ از ﺕ ﻼش ﻡﻌ ﺎش ره ﺎﻳﯽ ﻳﺎﺑ ﺪ و‬
‫هﻤﻪﯼ وﻗﺘﺶ را ﺑﻪ ﺕﺪارك ﭘﻴﺎدﻩ آﺮدن دﻳﻦ اﺳﻼم اﺧﺘﺼﺎص دهﺪ‪ .‬اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﺎﻳﻨﺪﻩ در ﭘﻴ ﺸﮕﻔﺘﺎرﯼ آ ﻪ‬
‫ﺑﺮ ﻗﺮﺁن ﻓﺎرﺳﯽاش ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬در اﻳ ﻦ راﺑﻄ ﻪ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪ :‬ﻡﺤﻤ ﺪ ﺑﻴ ﺴﺖ ﺳ ﺎﻟﻪ ﭘ ﺲ از ازدواج »ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﺮآﺖ ﻡﺎل ﺧﺪﻳﺠﻪ ]دﻳﮕﺮ[ ﻏﻢ ﻡﻌﺎش ﻧﺪاﺷﺖ و ﺑﺮاﯼ ﺕﻔﻜﺮ در وﺿﻊ ﻡﻮﺟﻮد… ﻓﺮﺻﺖ آ ﺎﻓﯽ داﺷ ﺖ‬
‫‪٧٥‬‬
‫و ﺑﻴﺸﺘﺮ اوﻗﺎت ﺧﻮﻳﺶ را در آﻮﻩ و ﺻﺤﺮا ﺑﻪ ﺧﻠﻮت و ﺕﻔﻜﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻡﯽﺑﺮد‪«.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻧﻔﻘ ﻪ دادن ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ دﻟﻴﻠ ﯽ ﺑ ﺮ ﺑﺮﺕ ﺮﯼ ﺑﻌ ﻀﯽ ﺑ ﺮ ﺑﻌ ﻀﯽ دﻳﮕ ﺮ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺎﻧﯽ‬
‫دﻳﮕﺮ اﮔﺮ ﻡﺒﻨﺎ ﻧﻔﻘﻪ دادن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻡﺮداﻧﯽ آﻪ از زﻧﺎﻧﺸﺎن ﻧﻔﻘﻪ ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ ـ ﻡﺜﻞ ﺧ ﻮد ﻡﺤﻤ ﺪ ـ ه ﻴﭻ دﻟﻴﻠ ﯽ‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺳﻠﻄﻪ ﺑﺮ زﻧﺎﻧﺸﺎن ﻧﺪارﻧﺪ و ﻡﯽﺑﺎﻳﺪ ﻋﻴﻨﺎ در هﻤﺎن راﺑﻄﻪﯼ رﻓﺘ ﺎرﯼ زﻧ ﺎﻧﯽ آ ﻪ از ﺷﻮهﺮاﻧ ﺸﺎن‬
‫ﻧﻔﻘﻪ ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮ ﺳﻠﻄﻪﯼ هﻤﺴﺮاﻧﺸﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺡﻘﻮﻗﺸﺎن ﺳﻠﺐ ﺷ ﻮد‪ .‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﺕﻔ ﺴﻴﺮ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ‪،‬‬
‫زﻧ ﺎﻧﯽ آ ﻪ آﺎرﻡﻨ ﺪ و آﺎرﮔﺮﻧ ﺪ و هﺰﻳﻨ ﻪﯼ زﻧ ﺪﮔﯽﺷ ﺎن را ﺧ ﻮد ﺕ ﺎﻡﻴﻦ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ ﻳ ﺎ از ارث و ﻡﻴ ﺮاث‬
‫ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ‪ ،‬از اﻳﻦ داﻳﺮﻩﯼ آﻨﺘﺮل ﺟﻨﺴﯽ و ﺳﻠﻄﻪﮔﺮﯼ ﺧﺎرج ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و ﺳﻠﻄﻪ ﻡﺤ ﺪود‬
‫ﻡﯽﺷﻮد ﺑﻪ زﻧﺎﻧﯽ آﻪ از ﻡﺮداﻧﺸﺎن ﻧﻔﻘﻪ ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬اﻡﺎ داﺳﺘﺎن ﭘﻴﭽﻴﺪﻩﺕﺮ از اﻳﻦ ﺡﺮفهﺎﺳﺖ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ اﮔ ﺮ‬
‫ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ آﻪ در هﻤﻴﻦ دﺳ ﺘﮕﺎﻩ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬آ ﺎر در ﺧﺎﻧ ﻪ و آ ﺎر در ﺑﻴ ﺮون از ﺧﺎﻧ ﻪ ـ ﺑ ﺎ چ ﺸﻢ ﺑ ﺴﺘﻦ ﺑ ﺮ‬
‫دﻻﻳﻞ ﺟﻨﺴﯽ ـ ﻧﻮﻋﯽ ﺕﻘﺴﻴﻢ آﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ دﻟﻴﻠﯽ ﺑﺮاﯼ ﺑﺮﺕﺮﯼ و ﺕﺴﻠﻂ ﻡﺮدان ﺑﺎﺷﺪ!‬
‫ﺑ ﻪ ذآ ﺎوت وﻳ ﮋﻩاﯼ ﻧﻴ ﺎز ﻧﻴ ﺴﺖ ﺕ ﺎ ﭘ ﯽ ﺑﺒ ﺮﻳﻢ آ ﻪ ﻡﻴ ﺪان ﺕ ﺴﻠﻂ ﻡ ﺮدان ﺑ ﺮ زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﺎ ﺕﺎآﻴ ﺪ‬
‫ﻡﺸﺨﺺ ﺑﺮ ﺑﺮﺕﺮﯼ ﺟﻨﺴﯽ ﻡﺮدان ﺑﺮ زﻧﺎن‪ ،‬اﺳﺎﺳﺎ ﻳﻚ ﻓﺮﻡﺎن اﻟﻬﯽ اﺳ ﺖ و ﺑﻬﺎﻧ ﻪﯼ ﻧﻔﻘ ﻪ دادن ه ﻢ از‬
‫ﺁن ﺑﻬﺎﻧ ﻪه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡﻮﺿ ﻮﻋﻴﺖ چﻨ ﺪاﻧﯽ ﻧ ﺪارد‪ .‬آﻤ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ در ﻗ ﺮﺁن در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ زﻧ ﺎﻧﯽ آ ﻪ‬
‫درﺁﻡﺪﯼ و ﻳ ﺎ ﭘ ﻮﻟﯽ دارﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡﻄ ﺮح ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺕ ﺼﺎﺡﺐ ﺙ ﺮوت و ﻡﻬﺮﻳ ﻪﯼ زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳ ﺸﺎن‬
‫ﺕﻬﻤﺖ زﻧﺎ ﻧﺰﻧﻴﺪ ﺕﺎ اﻡﻮاﻟﺸﺎن را ﺑﻪ ﻏﺎرت ﺑﺒﺮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮﺡﻠﻪﯼ ﺑﻌﺪﯼ ﺑﺎز هﻢ ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺑ ﺮ آﻨﺘ ﺮل ﺟﻨ ﺴﯽ زﻧ ﺎن در داﻳ ﺮﻩاﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺮدان‬
‫ﺖ ﺷ ﻮﯼ‪،‬‬
‫ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺷ ﺮﻋﺎ و ﻋﺮﻓ ﺎ ﻧﻬﺎدﻳﻨ ﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪» :‬ﭘ ﺲ زﻧ ﺎن ﺷﺎﻳ ﺴﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺮﻡﺎﻧﺒﺮدارﻧ ﺪ و در ﻏﻴﺒ ٍ‬
‫ﻏﻔﻴﻔﻨﺪ و ﻓﺮﻡﺎن ﺧﺪاﯼ را ﻧﮕﺎﻩ ﻡﯽدارﻧﺪ…« )ش‪(٣٤‬‬
‫اﻳﻦ ﺁﻳﻪ هﻨﻮز ﺕﻤﺎم ﻧﺸﺪﻩ اﺳﺖ و در اداﻡﻪﯼ اﻳﻦ آﻨﺘﺮل ﺟﻨ ﺴﯽ زﻧ ﺎن‪ ،‬هﻤ ﺎن ﺡﻜﻤ ﯽ ﺻ ﺎدر‬
‫ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﻡﺤﻤﺪ در ﺑﺨﺸﯽ از ﺡﺠ ﻪاﻟ ﻮداع ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان وﺻ ﻴﺖﻧﺎﻡ ﻪﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽاش ﺑ ﺮ ﺁن ﺕﺎآﻴ ﺪ آ ﺮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪» :‬و ﺁن زﻧﺎن را آﻪ از ﻧﺎﻓﺮﻡﺎﻧﯽ ﺷﺎن ﺑﻴﻢ دارﻳﺪ ]ﻧﻪ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﻧﺎﻓﺮﻡ ﺎﻧﯽ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ[ اﻧ ﺪرز دهﻴ ﺪ و‬
‫از ﺧﻮاﺑﮕﺎهﺸﺎن دورﯼ آﻨﻴﺪ و ﺑﺰﻧﻴﺪﺷﺎن‪ .‬اﮔﺮ ﻓﺮﻡﺎﻧﺒﺮدارﯼ آﺮدﻧﺪ‪ ،‬از ﺁن ﭘ ﺲ دﻳﮕ ﺮ راﻩ ﺑﻴ ﺪاد ﭘ ﻴﺶ‬
‫ﻡﮕﻴﺮﻳﺪ‪) «.‬ش‪(٣٤‬‬
‫‪ ٧٥‬ـ ﻗﺮﺁن ﻡﺠﻴﺪ ﻓﺎرﺳﯽ ‪ ،‬اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﺎﻳﻨﺪﻩ‪ ،‬چﺎپ ﺧﺎرج‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﻡﻬﺮ و اﻧﺘﺸﺎرات ﻧﻮﻳﺪ‪ ،‬ﻡﻘﺪﻡﻪ ص ز‬

‫‪٦٠‬‬

‫داﻳﺮﻩﯼ آﻨﺘﺮل ﺟﻨ ﺴﯽ اﺳ ﻼﻡﯽ در ﻡ ﺴﺘﻨﺪﺕﺮﻳﻦ و اﺳﺎﺳ ﯽﺕ ﺮﻳﻦ ﺳ ﻨﺪ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻳﻌﻨ ﯽ “ﻗ ﺮﺁن”‬
‫اﻳ ﻦ چﻨ ﻴﻦ ﺕﻌﺮﻳ ﻒ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ :‬ﺕ ﺴﻠﻂ ﻡ ﺮدان‪ ،‬ﻋﻔ ﺖ و ﻧﺠﺎﺑ ﺖ زﻧ ﺎن‪ ،‬و در ﺻ ﻮرت اﺡﺘﻤ ﺎل ﻋ ﺪم‬
‫ﻓﺮﻡﺎﻧﺒﺮدارﯼ‪ ،‬ﺷﻜﻨﺠﻪ و ﺁزار ﺟﺴﻤﯽ و روﺡﯽ زﻧﺎن؛ هﻢچﻨﻴﻦ ﺕﻘﻠﻴ ﻞ ﺡﻘ ﻮق اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﻪ ﻧﻴﻤ ﻪﯼ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ت ﮔ ﻞ ﻡ ﺮد‬
‫ﻡ ﺮدان و در هﻤ ﻴﻦ راﺑﻄ ﻪ اﻳ ﺸﺎن را ﻧﻴﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺮد و ﺳ ﺎﺧﺘﻪ و ﭘﺮداﺧﺘ ﻪ ﺷ ﺪﻩ از اﺿ ﺎﻓﺎ ِ‬
‫اﻧﮕﺎﺷﺘﻦ‪ ،‬ﻳﺎ از دﻧﺪﻩﯼ چﭗ ﻡﺮد ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪن!‬
‫ﻻزم ﺑﻪ ﺕﺎآﻴﺪ اﺳﺖ آﻪ ﻡﻦ چﻨﺪ ﺁﻳﻪﯼ وﻳﮋﻩ را آﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑ ﺎ آﻨﺘ ﺮل ﺟﻨ ﺴﯽ زﻧ ﺎن اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫از ﻡﻴﺎن ﺁﻳﺎت ﻡﺘﻌﺪد اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ دﺳﺖ چﻴﻦ آﺮدﻩام‪ .‬ﻗﺼﺪم هﻢ ﺕﻔﺴﻴﺮ و ﻳﺎ ﺑﻪ روال آﺎر ﻡﺬهﺒﻴﻮ ِن دﻡ ﺪﻩ‬
‫و دﻓﺮﻡﻪ و رﻓﺮﻡﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺕﺎوﻳﻞ و ﺕﻮﺟﻴﻪ ﺁنهﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﮔﺸﻮدن ﮔﺮهﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺧﻴﻠ ﯽ از ﻡ ﺎ‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن ه ﻢچﻨ ﺎن ﻧﺎﮔ ﺸﻮدﻩ و ﻧﺎﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﻡﺎﻧ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و چ ﻮن ﻡ ﺎ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﺑﻴ ﺸﺘﺮﻡﺎن ﺷ ﻨﻮﻧﺪﻩ و ﮔﻮﻳﻨ ﺪﻩ‬
‫هﺴﺘﻴﻢ‪ ،‬ﺕﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪﻩ و ﭘﮋوهﺸﮕﺮ ـ ﺁن هﻢ در اﻳﻦ ﺡﻴﻄﻪهﺎ آﻪ ﺑﻪ ﺁﻳﻨﺪﻩ و زﻧﺪﮔﯽﻡ ﺎن ﻟﻄﻤ ﻪه ﺎ ﻡ ﯽزﻧ ﺪ ـ‬
‫ﺑﺮرﺳﯽ اﻳﻦ آﺘﺎب آﻪ زﻡﻴﻨﻪﯼ ﻧﻈ ﺮﯼ رﻓﺘ ﺎر ﻡ ﺮدان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ را ﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽده ﺪ‪ ،‬اﻟﺰاﻡ ﯽ چﻨ ﺪ‬
‫ﺻﺪ ﺑﺎرﻩ ﻡﯽﻳﺎﺑﺪ!‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٥٧‬ﺑﻪ ﻡﺮدان ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﯽ آﻪ هﻤﻪﯼ وﻋﺪﻩهﺎﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اﺳﻼم را ﺑﺎور آﺮدﻩ‬
‫و دﺳﺘﻮرات دﻳﻨﯽﺷﺎن را اﻧﺠ ﺎم دادﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑﺠ ﺰ ﺟ ﻮﯼه ﺎﯼ ﺷ ﻴﺮ و ﻋ ﺴﻞ آ ﻪ »ﺕ ﺎ اﺑ ﺪ در ﺁﻧﺠ ﺎ ﺧﻮاهﻨ ﺪ‬
‫ﻡﺎﻧ ﺪ« زﻧ ﺎﻧﯽ ﻧﻴ ﺰ ﭘﻴ ﺸﻜﺶ ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺕﻤﻠﻜ ﺸﺎن در ﻡ ﯽﺁﻳﻨ ﺪ آ ﻪ »در ﺁﻧﺠ ﺎ ﺻ ﺎﺡﺐ زﻧ ﺎن ﭘ ﺎك و‬
‫ﺑﯽﻋﻴﺐ ﺷﻮﻧﺪ و…«‬
‫ﻻﺑ ﺪ ﺑ ﺮاﯼ ذه ﻦ اﻳﺮاﻧ ﯽ‪/‬اﺳ ﻼﻡﯽ هﻤﻮﻃﻨ ﺎن ﻡ ﺎ ﺕﺮﺟﻤ ﻪاﯼ رﺳ ﺎﺕﺮ از ﺁﻳ ﺎت ﭘﻴ ﺸﻴﻦ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫»زﻧﺎن ﭘﺎك و ﺑﯽﻋﻴﺐ« ﻧﻴﺴﺖ آﻪ اﻳﻦ ﻡﻮﻡﻨﺎن ﺕﺼﺎﺡﺐ و ﺕﺼﺮﻓﺸﺎن ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ چﻨﺪ ﺟﻤﻠﻪ‪ ،‬ﺕﻤﺎﻡﯽ »ﺡﻘﻮق«ﯼ اﺳﺖ آﻪ در ﺳﻮرﻩﯼ ‪ ١٧٦‬ﺁﻳﻪاﯼ ﻧﺴﺎء ]ﺳﻮرﻩﯼ زﻧ ﺎن[‬
‫در ﻡﻮرد »زﻧﺎن« ﻧﺎزل ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩﯼ ﻧﻮر ﻧﻴﺰ ﻳﻜﯽ دﻳﮕﺮ از هﻤﻴﻦ ﻡﻌ ﺪود ﺳ ﻮرﻩه ﺎﯼ ﻗ ﺮﺁن اﺳ ﺖ آ ﻪ در چﻨ ﺪ ﺁﻳ ﻪﯼ ﺁن‬
‫در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ زﻧﺎن ﺳﺨﻦ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻧﺎم اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ از ﺁﻳﻪﯼ ﺳﯽ و ﭘﻨﺠﻢ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬در ﻡﺪﻳﻨ ﻪ اﻧ ﺸﺎء ﺷ ﺪﻩ‪٦٤ ،‬‬
‫ﺁﻳﻪ دارد و ﺑﻴﺴﺖ و چﻬﺎرﻡﻴﻦ ﺳﻮرﻩﯼ ﻗﺮﺁن هﻢ هﺴﺖ‪.‬‬
‫اوﻟﻴﻦ ﺁﻳﻪﯼ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ ﺕﺎآﻴﺪﯼ اﺳﺖ ﺑﺮ واﺟﺐ ﺑﻮدن ]اﺡﻜﺎم[ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ و دﻳﮕﺮ ﺳ ﻮرﻩه ﺎﯼ‬
‫ﻗ ﺮﺁن‪ ،‬ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن ﻗﺎﻓﻴ ﻪﯼ هﻤﻴ ﺸﮕﯽ ﻟﻌﻠﻜ ﻢ ﺕ ﺬآﺮون و ﻟﻌﻠﻜ ﻢ ﺕﻔﻘﻬ ﻮن و ﻟﻌﻠﻜ ﻢ ﺕﻌﻘﻠ ﻮن و… اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﻟﻌﻠﻜﻢهﺎ‪ .‬ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﺸﺨﺺ در هﻤ ﺎن ﺑ ﺪو ورود ﺑ ﻪ ﺳ ﻮرﻩ در ﺁﻳ ﻪﯼ دوم ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪» :‬زن و‬
‫ﻡﺮد زﻧﺎآﺎر را هﺮ ﻳﻚ ﺻﺪ ﺿﺮﺑﻪ ]ﺷﻼق[ ﺑﺰﻧﻴﺪ‪ «.‬ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺡﻜﻢ اﷲ ﺑﺮ ﻗﺴﺎوت هﺮچ ﻪ ﺕﻤ ﺎمﺕ ﺮ‬
‫ﺑﺮ زﻧﺎن و ﻡﺮداﻧﯽ آﻪ ﻡﺘﻬﻤﻨﺪ ﺧﺎرج از رواﺑﻂ دﻳﻨﯽ ﺑﺎ هﻢ رﻓﺖ و ﺁﻡﺪﯼ داﺷﺘﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪:‬‬
‫»و اﮔﺮ ﺑﻪ اﷲ و روز ﻗﻴﺎﻡﺖ اﻳﻤﺎن دارﻳﺪ‪ ،‬ﻡﺒﺎدا در ﺡﻜﻢ اﷲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ ﺁن دو ]دو ﻡ ﺘﻬﻢ[ دچ ﺎر ﺕ ﺮﺡﻢ‬
‫ﺷﻮﻳﺪ‪ ،‬و ]اﻟﺒﺘﻪ[ ﺑﺎﻳ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ هﻨﮕ ﺎم ﺷ ﻜﻨﺠﻪ آﺮدﻧ ﺸﺎن ﮔﺮوه ﯽ از ﻡ ﺴﻠﻤﺎن و ﻡﻮﻡﻨ ﺎن ]ﺡﺘﻤ ﺎ[ ﺡ ﻀﻮر‬
‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪) «.‬ﺁﻳﻪ ‪(٢‬‬
‫ﻡﺮﺡﻠﻪﯼ ﺑﻌﺪﯼ اﻧﺸﺎﯼ ﺡﻜ ﻢ ﺑ ﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ ﺁﭘﺎرﺕﺎﻳ ﺪ ﭘﻬﻠ ﻮ ﻡ ﯽزﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺪﻳﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ آ ﻪ ﻡ ﺮد زﻧﺎآ ﺎر‬
‫ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ ﺑﺠﺰ زن زﻧﺎآﺎر و ﻳﺎ ﻡﺸﺮك را ﺑﻪ هﻤﺴﺮﯼ اﻧﺘﺨﺎب آﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ]ازدواج زن و ﻡ ﺮد زاﻧ ﯽ[‬
‫ﺑﺎ ﻡﻮﻡﻨﺎن ﺡﺮام اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳ ﻦ آ ﻪ چ ﺮا ﻡﺤﻤ ﺪ دو واژﻩﯼ »ﺷ ﺮك و زﻧ ﺎ« را در آﻨ ﺎر ه ﻢ و در ارزﺷ ﻴﺎﺑﯽ ﻡﻔﻬ ﻮﻡﯽ‬
‫ﻒ هﻢ ﻗﺮار دادﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮ ﻡﻦ ﻡﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺷﺎﻳﺪ ﺧﻮاﺳﺘﻪ اﺳﺖ ﺕﺎآﻴﺪ آﻨﺪ آﻪ ﺷﺮك ﻳﺎ آﻔ ﺮ ه ﻢ‬
‫هﻤﺮدﻳ ٍ‬
‫ﻋﻴﻨﺎ ﺡﻜﻢ هﻤﺎن زاﻧﯽ و زاﻧﻴﻪ را دارد و ﻡﺸﺮآﺎن را ﻧﻴﺎﻡﺪﻩ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﺷﺮﻋﯽ و داﺉﻤﯽ ﻡﻮﻡﻨﺎن‬
‫درﺁﻳﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦآﻪ چﺮا ﺷ ﻜﻨﺠﻪﯼ ﮔﻨﺎهﻜ ﺎران ﺟﻨ ﺴﯽ ]ﮔﻨﺎهﻜ ﺎر در چ ﺸﻢ اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ[ ﺡﺘﻤ ﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ در ﺑﺮاﺑ ﺮ‬

‫‪٦١‬‬

‫چﺸﻤﺎن هﻤﻪﯼ ﻡﻮﻡﻨﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎزهﻢ ﺑﺮ ﻡﻦ ﻡﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬چﺮا آﻪ در ﮔﻔﺘﻪه ﺎﻳﯽ ﻡﻨ ﺴﻮب ﺑ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﻳ ﺎ‬
‫ﺧﺪا هﺴﺖ آﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺁﺑﺮوﯼ ﻡﻮﻡﻨﺎن را در هﺮ ﺷﺮاﻳﻄﯽ ﺡﻔﻆ آﺮد‪ .‬ﺷﺎﻳﺪ هﻢ در دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻡﺤﻤ ﺪ »ﻡﺘﻬﻤ ﻴﻦ‬
‫ﺑ ﻪ زﻧ ﺎ« اﺳﺎﺳ ﺎ از ﺡﻴﻄ ﻪﯼ ﺡﻤﺎﻳ ﺖ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ ﺧ ﺎرج ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﺁﻳ ﻪﯼ ﺳ ﻮم ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻧ ﻮر ﺡﻜ ﻢ‬
‫ﻡﺸﺮك را ﭘﻴﺪا ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ‪/‬ﺳﻨﺘﯽ ﻡﺎ ﺡﺘﻤﺎ ﺑﻪ ﻳﺎد دارﻧﺪ آﻪ ﺑﺮاﯼ ﺑﺎﻧﻮان ﻡﺴﻠﻤﺎ ِن ﺡ ﺎﺟﯽ ﺑ ﺎزارﯼه ﺎ‬
‫و هﻤﺴﺮان ﻡﺨﻔﯽ ﻋﻠﻤﺎ در ﺑﻴﺖهﺎﺷﺎن‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺕﻜﻠﻴﻒ ﻡ ﺬهﺒﯽ‬
‫ﺕﺎآﻴﺪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬هﻢ چﻨﻴﻦ ﺕﺎآﻴﺪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ آﻪ زﻧ ﺎن ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻳﻮﺳ ﻒ را ﺑﻴﺎﻡﻮزﻧ ﺪ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ‬
‫اﻧﺠﺎم ﻋﺒ ﺎدات ﺑ ﺮاﯼ زﻧ ﺎن‪ ،‬هﻤ ﺴﺮان‪ ،‬دﺧﺘ ﺮان و ﺧ ﻮاهﺮان و آ ﻼ ﻡﺘﻌﻠﻘ ﻪه ﺎﯼ اﻳ ﻦ ﻡ ﻮﻡﻨﻴﻦ‪ ،‬ﺟ ﺰ ﺑ ﺎ‬
‫اﺟﺎزﻩﯼ آﺘﺒﯽ و ﺷﻔﺎهﯽ ﺻﺎﺡﺒﺎن و ارﺑﺎﺑﺎن و ﺁﻗﺎﻳﺎن اﻳﺸﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺬﻳﺮش ﻧﻴﺴﺖ و اﮔ ﺮ ه ﻢ اﻳ ﻦ ﺑ ﺎﻧﻮان‬
‫ﺑﺮ ﺧﻼف ﻡﻴﻞ ﻡﺎﻟﻜﻴﻨﺸﺎن ﺑﻪ ﻋﺒﺎداﺕﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬از ﺳﻮﯼ اﷲ از اﻳﺸﺎن ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻧﺨﻮاهﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫»ﺡ ﻖ ﺷ ﻮهﺮ ﺑ ﺮ زن ﺁن اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺪون اﺟ ﺎزﻩﯼ او‪ ،‬ﺟ ﺰ روزﻩﯼ واﺟ ﺐ ﻧﮕﻴ ﺮد و اﮔ ﺮ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﮔﻨﺎهﻜﺎر اﺳﺖ ]و از او[ ﻧﭙﺬﻳﺮﻧ ﺪ‪ .‬و ﺑ ﺪون اﺟ ﺎزﻩﯼ او ]ﻡ ﺮد[ چﻴ ﺰﯼ از ﻡ ﺎل او را ﺑ ﻪ آ ﺴﺎن‬
‫ﻧﺪهﺪ‪ .‬اﮔﺮ داد ﺙ ﻮاﺑﺶ از ﺷ ﻮهﺮ و ﮔﻨ ﺎﻩ ]ﺁن[ از زن اﺳ ﺖ‪ .‬و از ﺧﺎﻧ ﻪﯼ او ]ﻡ ﺮد[ ﺑ ﯽ اﺟ ﺎزﻩ ﺑﻴ ﺮون‬
‫ﻧﺮود و اﮔﺮ رﻓﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻏﻀﺐ‪ ،‬او را ﻟﻌﻨ ﺖ آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﺕﻮﺑ ﻪ آﻨ ﺪ ﻳ ﺎ ﺑ ﺎزﮔﺮدد؛ اﮔ ﺮ چ ﻪ‬
‫‪٧٦‬‬
‫ﺷﻮهﺮش ﺳﺘﻤﮕﺮ ﺑﺎﺷﺪ!«‬
‫در چﻨ ﺪ ﺁﻳ ﻪﯼ ﺑﻌ ﺪ ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻧ ﻮر ه ﻢ ـ چ ﻮن ﻡﻌﻤ ﻮﻻ زﻧ ﯽ و ﻳ ﺎ ﻡ ﺮدﯼ رواﺑ ﻂ‬
‫ﻏﻴﺮﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽﺷﺎن را در ﻡﻌﺮض ﺕﻤﺎﺷﺎ ﻧﻤﯽﮔﺬارﻧ ﺪ و در ﺧﻠ ﻮت و ﺕﻨﻬ ﺎﻳﯽ و ﺑ ﺪور از اﻏﻴ ﺎر ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫آﺎر ﻡﯽﭘﺮدازﻧﺪ ـ روﺷﯽ ﺑﻪ ﺻﺎﺡﺒﺎ ِن اﻳﻦ زﻧﺎن از ﻃﺮف ﻗﺮﺁن ﺁﻡﻮزش دادﻩ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﻻزم ﻧﻴ ﺴﺖ‬
‫ﺡﺘﻤﺎ چﻬﺎر ﺷﺎه ٍﺪ ﻋﺎد ِل ﻡ ﺮد ﺑ ﺮ زﻧ ﺎﯼ اﻳ ﻦ زﻧ ﺎن ﺷ ﻬﺎدت ﺑﺪهﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ اﮔ ﺮ ﻳ ﻚ ﺷ ﺎهﺪ ه ﻢ چﻬ ﺎر ﺑ ﺎر‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻳﺎد آﻨﺪ‪ ،‬ﺡﻜﻢ هﻤﺎن چﻬﺎر ﺷﺎهﺪ ﻡﺮد ﻋﺎدل را ﺧﻮاهﺪ داﺷﺖ و زن و ﻡﺮد ﻡﺘﻬﻢ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﺳ ﻮﮔﻨﺪ‬
‫چﻬﺎر ﺑﺎرﻩ‪ ،‬ﻡﺸﻤﻮل ﺡﻜﻢ ﺁﻳﻪﯼ دوم ﺳﻮرﻩﯼ ﻧﻮر ﺷﺪﻩ‪ ،‬در ﺑﺮاﺑﺮ چ ﺸﻤﺎن ﻡ ﺮدم ﺷ ﻜﻨﺠﻪ ]و ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس‬
‫ﺕﻔﺎﺳﻴﺮ ﻗﺮﺁﻧﯽ ﺳﻨﮕﺴﺎر[ ﺧﻮاهﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در اﻳﻦ ﻡﻴﺎن ارﻓ ﺎﻗﯽ ه ﻢ ﺑ ﺮاﯼ زﻧ ﺎن ﻡ ﺘﻬﻢ در ﻧﻈ ﺮ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ‪» :‬اﮔ ﺮ زﻧ ﯽ چﻬ ﺎر ﺑ ﺎر ﺳ ﻮﮔﻨﺪ ﺑﺨ ﻮرد آ ﻪ ﻡ ﺮد دروغ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ ،‬ﺡ ﺪ از او ﺑﺮداﺷ ﺘﻪ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد‪ «.‬وﻟﯽ ﻡﺎ چﻨﻴﻦ ارﻓﺎﻗﯽ را در اﻳﻦ زﻡﻴﻨﻪ در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻓﻌﻠ ﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﻧ ﻪ در‬
‫ﺟﺎﻳﯽ ﺧﻮاﻧﺪﻩاﻳﻢ و ﻧﻪ از آﺴﯽ ﺷﻨﻴﺪﻩاﻳﻢ!‬
‫در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﭘﺮﺳﺸﯽ آﻪ ﺑﻪ ذهﻦ ﻡﯽرﺳﺪ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ‪ :‬چﮕﻮﻧﻪ ﻡﯽﺕ ﻮان اﻧ ﺴﺎنه ﺎﻳﯽ را‬
‫ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺎ اﺕﻬ ﺎم‪ ،‬ﺑ ﺪون ﺷ ﺎهﺪ‪ ،‬ﺑ ﺪون دادﮔ ﺎﻩ و ﺑ ﺪون دﻟﻴ ﻞ ﻡﺸﺨ ﺼﯽ در ﺑﺮاﺑ ﺮ دﻳ ﺪﮔﺎن هﺮاﺳ ﺎن دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان‪ ،‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ و ﺑﺎ اﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩهﺎﯼ ﻓﺠﻴﻊ از زﻧﺪﮔﯽ ﻡﺤﺮوم آﺮد و ﺳﻨﮕﺴﺎرﺷﺎن آﺮد‪ .‬ﻻﺑﺪ ﺧﻮد‬
‫ﻋﻠﻤﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﻡﯽداﻧﻨﺪ!!!‬
‫در اداﻡﻪﯼ اﻳﻦ ﺁﻳﺎت اﺷﺎرﻩاﯼ اﺳﺖ ﺑﻪ داﺳﺘﺎن اﻓﻚ و ﺕﻬﻤﺘ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮ ﻋﺎﻳ ﺸﻪ هﻤ ﺴﺮ ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ‬
‫زدﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑ ﺪ ﻧﻴ ﺴﺖ ﻳ ﺎدﺁورﯼ آ ﻨﻢ آ ﻪ‪ :‬ﺁنه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ادﻋ ﺎ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ ﺡﻜ ﻢ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر در ﻡ ﺘﻦ ﻗ ﺮﺁن‬
‫وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬و »ﺳﻨﮕﺴﺎر از ﺳﻨﺖ اﻋﺮاب ﻗﺒﻞ از اﺳﻼم ﺑﻪ ﻡ ﺘﻦ اﺳ ﻼم راﻩ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﭘ ﺲ رﺑﻄ ﯽ‬
‫ﺑﻪ اﺳ ﻼم ﻧ ﺪارد« ﻧﺎﺷ ﻴﺎﻧﻪ ﻓﺮاﻡ ﻮش ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﺳ ﺘﺨﺮاج ﻓ ﺮوع دﻳ ﻦ و اﺡﻜ ﺎم ﻗ ﺼﺎص و…‬
‫ﻗ ﺮﺁن ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡﻨﺒ ﻊ ﻡ ﻮرد ﻡﺮاﺟﻌ ﻪﯼ اﺳ ﻼﻡﻴﻮن ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ “اﺑ ﻦ وراق” در آﺘ ﺎب “چ ﺮا ﻡ ﻦ‬
‫ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻧﻴ ﺴﺘﻢ” آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻋﻨ ﻮان “اﺳ ﻼم و ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ” ﺕﻮﺳ ﻂ دآﺘ ﺮ ﻡ ﺴﻌﻮد اﻧ ﺼﺎرﯼ ﺑ ﻪ زﺑ ﺎن ﻓﺎرﺳ ﯽ‬
‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺸﺎن دادﻩ اﺳﺖ آ ﻪ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر در ﻗ ﺮﺁن وﺟ ﻮد داﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺑﻌ ﺪهﺎ از ﻡ ﺘﻦ‬
‫ب ﻗﺒ ﻞ از‬
‫ﻗ ﺮﺁن ﺡ ﺬف ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬در ﻧﻤﻮﻧ ﻪاﯼ دﻳﮕ ﺮ ﻡﺮاﺳ ﻢ ﺡ ﺞ ه ﻢ از هﻤ ﺎن ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﺟ ﺎرﯼ اﻋ ﺮا ِ‬
‫‪ ٧٦‬ـ ﻧﻬﺞاﻟﻔﺼﺎﺡﻪ‪ ،‬آﻠﻤﺎت ﻗﺼﺎر ﻡﺤﻤﺪ ﺷﻤﺎرﻩ ‪ ،١٣٨٨‬ﺻﺺ ‪ ٤٤٥‬ﺕﺎ ‪٤٤٦‬‬

‫‪٦٢‬‬

‫اﺳ ﻼم ﺑ ﻪ ﻡ ﺘﻦ ﻓ ﺮوع دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم راﻩ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬در هﻤ ﻴﻦ راﺳ ﺘﺎ ﻡ ﯽﺕ ﻮان از اﻡ ﺎم ﻡﺤﻤ ﺪ ﻏﺰاﻟ ﯽ‬
‫ﻗ ﺸﺮﯼﺕ ﺮﻳﻦ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﻤﺪار اﺳ ﻼم ﻳ ﺎد آ ﺮد آ ﻪ در ﺕ ﺎرﻳﺦ اﺳ ﻼم ﺑ ﺮاﯼ ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ ﺑ ﺎر او ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻋﻨ ﻮان‬
‫ﺡﺠ ﺖاﻻﺳ ﻼﻡﯽ را ﻳ ﺪك آ ﺸﻴﺪ‪ .‬ﻏﺰاﻟ ﯽ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ ﺑ ﻮد آ ﻪ ه ﻴﭻ دﻟﻴ ﻞ و ﻡﻨﻄﻘ ﯽ ﺑ ﺮاﯼ اﻧﺠ ﺎم ﻡﺮاﺳ ﻢ ﺡ ﺞ‬
‫ﻧﻤﯽﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬اﻡﺎ چﻮن اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻡﺮاﺳﻢ را ﻳﻚ دﺳﺘﻮر دﻳﻨ ﯽ ﻡ ﯽﻳﺎﺑ ﺪ‪ ،‬ﺁن را ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ ﻡ ﯽﺁورد‪ .‬ﻳ ﺎدﺁورﯼ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﺡﺞ ﻧﻴﺰ ﻳﻚ ﺳﻨﺖ ﻋﺮﻓﯽ اﻋ ﺮاب ﻗﺒ ﻞ از اﺳ ﻼم اﺳ ﺖ و ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﻡﻨﻄ ﻖ ﺕﺠ ﺎرﯼ‬
‫داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﺕﺎ دﻳﻨﯽ‪ ،‬اﻡﺎ ﺑﺎز هﻢ ﺑﻪ ﻳﻜﯽ از ﻓﺮوع دﻳﻦ اﺳﻼم ﺕﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاﯼ ﺁﻧﺎﻧﯽ آ ﻪ ﻡﻤﻜ ﻦ‬
‫اﺳﺖ ﺁﮔﺎهﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑ ﺪ ﻧﻴ ﺴﺖ ﺕﺎآﻴ ﺪ آ ﻨﻢ آ ﻪ روزﻩ ﻧﻴ ﺰ آ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از اﺡﻜ ﺎم اﺳ ﻼﻡﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻳ ﻚ‬
‫ﺳ ﻨﺖ ﻳﻬ ﻮدﯼ اﺳ ﺖ و از ﺷ ﻌﺎﺉﺮ ﻳﻬﻮدﻳ ﺎن اﻟﮕ ﻮﺑﺮدارﯼ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻗﺒﻠ ﻪﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﻴ ﺰ ﺕ ﺎ ﭘ ﻴﺶ از‬
‫ﺕﻐﻴﻴﺮ ﺟﻬﺖ هﻤﺎن ﻗﺒﻠﻪﯼ ﻳﻬﻮدﻳﺎن ﺑﻮد‪ ،‬و اﺳﺎﺳﺎ ﺳﻨﺖ ﻗﺒﻠﻪ داﺷﺘﻦ و رو ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﻡﺤﻞ ﺧﺎﺻﯽ ﻋﺒﺎدت‬
‫آﺮدن هﻢ از ﻡﺘﻦ رﺳﻮم ﻳﻬﻮدﻳﺎن ﺑﻪ اﺳﻼم راﻩ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﻨﮕﺴﺎر و آﺸﺘﺎر آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﺧﺎرج از ازدواج ﺷﺮﻋﯽ ﺑﻪ راﺑﻄﻪاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎزﻳﺪﻩاﻧﺪ ـ ﻧﻴﺰ ـ‬
‫هﻤﻴﻦ ﮔﻮﻧﻪ از ﻡﺘﻦ ﻳﻬﻮدﻳﺖ آﻪ ﻡﺎدر ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺡﻘﻮﻗﯽ و ﺟﺰاﻳ ﯽ اﺳ ﻼم اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻡ ﺘﻦ اﺳ ﻼم راﻩ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺡﻜﻢ ﺳﻨﮕﺴﺎر ﻧﻴﺰ هﺮ چﻨﺪ آﻪ در ﻗﺮﺁن ﺑﻪ ﺁزار و ﺷﻜﻨﺠﻪﯼ آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺧ ﺎرج از‬
‫ازدواج ﺷ ﺮﻋﯽ راﺑﻄ ﻪﯼ ﺟﻨ ﺴﯽ ﺑﺮﻗ ﺮار آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺴﻨﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺧ ﻮد ﻡﺤﻤ ﺪ ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺡﻜ ﻢ‬
‫ﺳﻨﮕﺴﺎر را روا داﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد ﻧﻴﺰ اﻳﻦ ﺡﻜﻢ را اﺟﺮاء آﺮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﻧﻬﺞاﻟﻔﺼﺎﺡﻪ آﻪ ﻡﺠﻤﻮﻋﻪﯼ ﺳﺨﻨﺎن ﻗﺼﺎر‪ ،‬ﺧﻄﺒ ﻪه ﺎ و ﺕﻤﺜ ﻴﻼت ﻡﺤﻤ ﺪ اﺳ ﺖ و ﺕﻮﺳ ﻂ‬
‫ﺷﺎدوران اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳ ﻢ ﭘﺎﻳﻨ ﺪﻩ ﺟﻤ ﻊ ﺁورﯼ و ﺕﺮﺟﻤ ﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻧﻴ ﺰ ﺑ ﺮ اﻳ ﻦ ﺡﻜ ﻢ ﻡ ﺎدون ﺕﻤ ﺪن و ﻋﻘ ﺐ‬
‫ﻡﺎﻧﺪﻩ و ﻏﻴﺮ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺕﺎآﻴﺪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ آﺘﺎب از ﻗﻮل ﻡﺤﻤﺪ دﺳﺖ آﻢ ‪ ٣٥‬ﺑﺎر در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ زﻧ ﺎ‬
‫و زﻧﺎآﺎران ﺳﺨﻦ رﻓﺘﻪ و ﻡﺠ ﺎزاته ﺎﯼ ﺳ ﻨﮕﻴﻨﯽ ﺑ ﻪ اﻳ ﺸﺎن “ﺑ ﺸﺎرت” دادﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬در ﺑﺨ ﺸﯽ از‬
‫ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺧﻄﺒﻪﯼ ﻡﺤﻤﺪ ﻡﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﺡﺠﻪاﻟﻮداع ﻧﻴﺰ اﻳ ﻦ چﻨ ﻴﻦ ﺑ ﺮ اﺟ ﺮاﯼ ﺡﻜ ﻢ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر ﭘﺎﻓ ﺸﺎرﯼ ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳﺖ‪» :‬اﻳﻬﺎاﻟﻨﺎس ان اﷲ ﻗﺪ ﻗﺴﻢ ﻟﻜﻞ وارث ﻧ ﺼﻴﺒﻪ ﻡ ﻦ اﻟﻤﻴ ﺮاث وﻻ ﻳﺠ ﻮز ﻟ ﻮارث وﻃﻴﺘ ﻪ ﻓ ﯽ اآﺜ ﺮ‬
‫ﻡﻦ اﻟﺜﻠﺚ و اﻟﻮﻟﺪ ﻟﻠﻔﺮاش و ﻟﻠﻌﺎهﺮ اﻟﺤﺠﺮ… «‬
‫‪٧٧‬‬
‫»اﯼ ﻡﺮدم… ﻃﻔﻞ از ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻡﯽﺁﻳﺪ‪ ،‬و ﻧﺼﻴﺐ زﻧﺎآﺎر‪ ،‬ﺳﻨﮓ اﺳﺖ…«‬
‫ﺷﻴﺦ ﺡﺴﻴﻦﻋﻠﯽ ﻡﻨﺘﻈﺮﯼ آﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻡﺮﺕﺒ ﻪﯼ ﺑ ﺎﻻﯼ ﻓﻘﻬ ﯽاﯼ آ ﻪ ﻧ ﺰد ﻡﺘ ﺸﺮﻋﻴﻦ داﺷ ﺖ و‬
‫در ﺳﺎلهﺎﯼ ﺁﻏﺎزﻳﻦ ﭘ ﺎﯼ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻦ ﺑ ﺮ ﺡ ﻖ ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‬
‫ﻡ ﺸﺨﺺ ﺷ ﺪ‪ ،‬و ﺑﻌ ﺪهﺎ در دﻋ ﻮاﯼ ﻗ ﺪرت ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﻡ ﺴﺎﻟﻪﯼ راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ اﻡﺮﻳﻜ ﺎ و داﺳ ﺘﺎن ﻡﻮﺳ ﻮم ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﺮان ﮔﻴﺖ و ﻗﻀﻴﻪﯼ آﻴﻚ و آﻠﺖ و اﻧﺠﻴﻠﯽ آﻪ اﻡﺮﻳﻜﺎﺉﻴ ﺎن و اﺳ ﺮاﺉﻴﻠﻴﺎن ﺑ ﺮاﯼ ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‬
‫ﺁوردﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬از ﻗﺪرت ﺡﺬف ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻡﺜﻠﺚ ﺷﻮم ﺳﻴﺪ اﺡﻤﺪ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ‪ ،‬ﺳ ﻴﺪ ﻋﻠ ﯽ ﺧﺎﻡﻨ ﻪاﯼ و ﺷ ﻴﺦ ﻋﻠ ﯽ‬
‫اآﺒﺮ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﯽ دچﺎر زﺡﻤﺖ ﺷﺪﻩ‪ ،‬از راس ه ﺮم ﻗ ﺪرت ﺑ ﻪ ﭘ ﺎﺉﻴﻦ ﭘ ﺮت ﺷ ﺪ‪ ،‬ﻧﻴ ﺰ ﻃ ﯽ اﺳ ﺘﻔﺘﺎﻳﯽ آ ﻪ‬
‫اﺧﻴﺮا در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺕﻮﻗﻒ ـ و ﻧﻪ ﻟﻐﻮ ـ ﺡﻜ ﻢ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر از ﺳ ﻮﯼ ﻡﺘ ﺸﺮﻋﻴﻦ در اﻳ ﺮان از او ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪،‬‬
‫ﺑﺮ اﻟﺰام اﻧﺠﺎم اﻳﻦ اﺡﻜﺎم ﻗﺮون وﺳﻄﺎﻳﯽ ﭘ ﺎﯼ ﻓ ﺸﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻓ ﺮد هﻤﭽﻨ ﻴﻦ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر را ﻳ ﻚ ﺡﻜ ﻢ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ‪/‬ﻗﺮﺁﻧﯽ و ﺳﻨﺖ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ و اﻡﺎﻡ ﺎن ﺷ ﻴﻌﻪ ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ و ﻡﻌﺮﻓ ﯽ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡﻨﺘﻈ ﺮﯼ در رﺳ ﺎﻟﻪﯼ‬
‫ﻋﻤﻠﻴﻪاش آ ﻪ در ﺳ ﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘ ﯽ ﺷﺨ ﺼﯽاش در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر درج ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫ﺳﻨﮕﺴﺎر چﻨﻴﻦ دﻳﺪﮔﺎهﯽ دارد‪:‬‬
‫»ﻡﺮد زﻧﺎآﺎر و ﻡﺤﺼﻦ را ﺑﺮاﯼ ﺳﻨﮕﺴﺎر ﺕ ﺎ آﻤ ﺮ و زن را ﺕ ﺎ ﻧﺰدﻳﻜ ﯽ ﺳ ﻴﻨﻪ در ﮔ ﻮداﻟﯽ‬
‫‪٧٨‬‬
‫دﻓﻦ ﻡﯽﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪«.‬‬
‫‪ ٧٧‬ـ ﺑﺨﺸﯽ از ﺡﺠﻪاﻟﻮداع ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬اﻟﺒﻴﺎن و اﻟﺘﺒﻴﻴﻦ ﻧﻘﻞ از ﻧﻬﺞاﻟﻔﺼﺎﺡﻪ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪﯼ آﻠﻤﺎت ﻗﺼﺎر ﺡﻀﺮت رﺳﻮلاﷲ اآﺮم‬
‫)ص( اﻧﺘﺸﺎرات ﺟﺎوﻳﺪان‪ ،‬چﺎپ ﺳﻮم‪ ،١٣٧٧ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﺎﻳﻨﺪﻩ‪ ،‬ص ‪٨٣٠‬‬
‫‪ ٧٨‬ـ ﻡﺴﺎﻟﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٣١٦٩‬از رﺳﺎﻟﻪﯼ ﻋﻤﻠﻴﻪﯼ ﺷﻴﺦ ﺡﺴﻴﻦ ﻋﻠﯽ ﻡﻨﺘﻈﺮﯼ‬

‫‪٦٣‬‬

‫ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ ﻧﻴﺰ آﻪ ﻳﻜﯽ از ﻡﺮاﺟﻊ ﻡﺴﻠﻢ ﺕﺸﻴﻊ و ﻳﻜﯽ از ﻡﻼﻳﺎن ﺑﺎﺻﻄﻼح ﻡ ﺪرن‬
‫و ﻏﻴﺮﻗ ﺸﺮﯼ ﻡﻌﺎﺻ ﺮ اﻳ ﺮان اﺳ ﺖ و در ﺳ ﺎل ‪١٣٤٠‬هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎ ﻡﻬ ﺪﯼ ﺑﺎزرﮔ ﺎن و ﻳ ﺪاﷲ ﺳ ﺤﺎﺑﯽ‬
‫“ﻧﻬﻀﺖ ﻡﺬهﺒﯽ ﺁزادﯼ” را ﺕﺎﺳﻴﺲ آﺮد‪ ،‬در ﺟﻠﺪ چﻬﺎرم آﺘﺎب “ﭘﺮﺕﻮﯼ از ﻗﺮﺁن” اش ﺑ ﺮ هﻤ ﻴﻦ ﺡﻜ ﻢ‬
‫ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪]» :‬در[ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻦ زﻧﯽ آﻪ دچﺎر اﻧﺤﺮاف ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﺕﺎ اﺻﻼح ﺷﻮد‪ ،‬ﻡﺮﺡﻠﻪﯼ اﺑﺘ ﺪاﻳﯽ‬
‫]اﺟﺮاﯼ ﺡﻜﻢ ﺳﻨﮕﺴﺎر[ اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻨﻬﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و اﮔﺮ ]اﻳﻦ اﺕﻬﺎم[ ﺁﺷﻜﺎر و ﻋﻠﻨﯽ اﺙﺒﺎت ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ در‬
‫‪٧٩‬‬
‫دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻋﻤﻮﻡﯽ “ﻡﻼء ﻋﺎم” ﺡﺪ ﺕﺎزﻳﺎﻧﻪ )ﺟﻠﺪ( ﻳﺎ ﺳﻨﮕﺴﺎر )رﺟﻢ( اﺟﺮاء ﺷﻮد‪«.‬‬
‫ﻻزم ﺑﻪ ﺕﺎآﻴﺪ اﺳﺖ آﻪ ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ هﻤﭽﻨﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻡﻼﻳﯽ ﻡﻴﺎﻧ ﻪ رو و ﻡﺘﻤ ﺪن ـ‬
‫ﺷﻮﺧﻤﻨﺪاﻧﻪ ـ از ﺳﻮﯼ ﺟﺮﻳﺎن ﻡﻠﯽ‪/‬ﻡﺬهﺒﯽهﺎﯼ داﺧﻞ و ﺧﺎرج آﺸﻮر ﻋﻨ ﻮان ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﺕﻤ ﺎم ﺡﻜ ﻢه ﺎﯼ‬
‫ﻓﻘﻬﯽ و ﺟﺰاﻳﯽ و ﺡﻘﻮﻗﯽ او هﻢ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ زﻧﺎن و دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن و دﻳﮕﺮ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯼهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻧﻴ ﺰ‬
‫از ﺳﻮﯼ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺎت و ﺟﺮﻳﺎن ﻗﺸﺮﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ ﺕﺎآﻴ ﺪ و ﺕﺎﺉﻴ ﺪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ ﻧﻤ ﺎﻳﺶ‬
‫دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﻩ و ﺿﺪ اﻧﺴﺎﻧﯽ “ﭘﺪر ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ” ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ ﺕﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮرﻩﯼ ﺡﻤﺪ او ﻧﮕﺎهﯽ ﺑﻜﻨﻴﻢ‪:‬‬
‫»در رواﻳﺎت “ﻡﻐﻀﻮب ﻋﻠﻴﻬﻢ” ﺕﻄﺒﻴﻖ ﺑﺮ ﻳﻬﻮد ﺷﺪﻩ‪ ،‬و “ﺿﺎﻟﻴﻦ” ﺑﺮ ﻧﺼﺎرﯼ‪ .‬ﺑﺎ ﺕﻮﺟﻪ ﺑ ﻪ‬
‫وﺿﻊ روﺡﯽ و اﺧﻼﻗﯽ ﻳﻬﻮد و ﻧﺼﺎرﯼ‪ ،‬اﻳﻨﺎن ﻡﺼﺪاق واﺿﺢاﻧﺪ؛ زﻳ ﺮا ﻃ ﺮز ﺕﻔﻜ ﺮ ﻋﻤ ﻮﻡﯽ ﻳﻬ ﻮد‪،‬‬
‫ﺳﺮﭘﻴﭽﯽ از ﺡﻖ و آﻤﺎل اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻬﻮد از ﺟﻬﺖ ﺕﺮﺑﻴﺖ ﻧﮋادﯼ و ﻏﺮور دﻳﻨﯽ‪ ،‬ﺟﻬﺎن و ﻡﺮدم ﺟﻬﺎن را‬
‫ﻡﺎل و ﻡﻠﻚ ﺧﻮد ﻡﯽداﻧ ﺪ و چﻨ ﻴﻦ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺧ ﺪا‪ ،‬ﺧ ﺪاﯼ ﻳﻬ ﻮد و دﻧﻴ ﺎ از ﺁن ﻳﻬ ﻮد‪ ،‬و ﻡ ﺮدم ﺁن‬
‫‪٨٠‬‬
‫ﺑﺮدﮔﺎن ﻳﻬﻮد و ﺳﺮاﯼ ﺟﺎوﻳﺪان ﺑﺮاﯼ ﻳﻬﻮد اﺳﺖ‪«.‬‬
‫و در ﺕﻔﺴﻴﺮﯼ دﻳﮕﺮ‪) » :‬ﺑﻪ( راﺳﺘﯽ‪ ،‬آﻔﺮ و ﺳﺮﭘﻴﭽﯽ ﻳﻬﻮد از اﺳﻼم‪ ،‬ﻡﻨ ﺸﺎء ﭘﺮاآﻨ ﺪﮔﯽ و‬
‫‪٨١‬‬
‫ﺳﺮﮔﺮداﻧﯽ ﻡﺮدم دﻧﻴﺎ ﮔﺮدﻳﺪ‪«.‬‬
‫ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺕﻨﺸﺎن ﺑﻪ ﺕﻨﻪﯼ ﻡﺬهﺒﻴﻮن ﺳﻨﺘﯽ و ﺧﺎﻧﻮادﻩه ﺎﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ و ﺑ ﺎزارﯼ ﺧ ﻮردﻩ اﺳ ﺖ و‬
‫ﺷﺎﻳﺪ راهﯽ ﺑﻪ درون اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬در ﻡﺠﺎﻟﺲ روﺿﻪ و ﺕﻌﺰﻳﻪ و ﺑﻪ وﻳ ﮋﻩ ﺳ ﺮ ﺳ ﻔﺮﻩه ﺎﯼ‬
‫ﻧﺬرﯼ اﺑﻮاﻟﻔﻀﻞ و ام اﻟﺒﻨﻴﻦ و دﻳﮕﺮان‪ ،‬ﺑﺠﺰ ﺁﻡ ﻮزش ﺷ ﻔﺎهﯽ اﺡﻜ ﺎم ﺡ ﻴﺾ و ﻧﻔ ﺎس ﺕﻮﺳ ﻂ “ﺁﻗﺎﻳﻮﻧ ﺎ”‬
‫ﺡﺘﻤﺎ اﻳﻦ را هﻢ ﺷﻨﻴﺪﻩاﻧﺪ آﻪ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﻳﺎ اﻡﺎﻡﺎن ﻓﺮﻡﻮدﻩاﻧﺪ‪ :‬ﺑ ﻪ زﻧﺎﻧﺘ ﺎن چﻨ ﺪ ﺁﻳ ﻪﯼ اول ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻧ ﻮر را‬
‫ﺑﻴﺎﻡﻮزﻳﺪ‪ ،‬اﻡﺎ ﺳﻮرﻩﯼ ﻳﻮﺳﻒ را ﺑﻪ زﻧﺎن و دﺧﺘﺮاﻧﺘﺎن ﻧﻴﺎﻡﻮزﻳﺪ!‬
‫درﺳﺘﯽ ﻳﺎ ﻧﺎدرﺳﺘﯽ اﻳﻦ “ﺷﺎﻳﻌﻪ”ﯼ اﺳﻼﻡﯽ هﺮ ﺑﻬﺎﻧﻪاﯼ آﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺡﺘﻤﺎ ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﺪن و‬
‫ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ ﻡﺸﺨﺺ ﺧﻮاهﺪ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎر ﺑ ﻪ ﺳ ﺮاغ ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻳﻮﺳ ﻒ ﻡ ﯽروﻳ ﻢ آ ﻪ در ﻡﻜ ﻪ و‬
‫ﺁﻏﺎز دوران ﭘﻴﺎﻡﺒﺮﯼ ﻡﺤﻤﺪ از ﺳﻮﯼ اﻳﺸﺎن اﻧﺸﺎء ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ ‪ ١١١‬ﺁﻳﻪ دارد‪.‬‬
‫در دوﻡﻴﻦ ﺁﻳﻪﯼ اﻳﻦ ﺳﻮرﻩ ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ آﻪ‪ :‬ﻡﺎ ﻗﺮﺁن را ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﻧﺎزل آ ﺮدﻳﻢ‪ ،‬ﺕ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫آﻪ در ﺁن ﺕﻌﻘﻞ آﻨﻴﺪ! در ﺁﻳﻪﯼ ﺳﻮم‪ ،‬ﮔﻔﺖ و ﮔﻮ از داﺳﺘﺎﻧﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺮاﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ و ﻡﺨﺎﻃﺒﺎن او ﻧﻘﻞ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد و اﻳﺸﺎن ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﺕﺎرﻳﺦ و ﭘﻴﺶ از ﺁﮔﺎهﯽ ﻳﺎﻓﺘﻦ از اﻳﻦ داﺳﺘﺎن‪ ،‬از ﺑﯽ ﺧﺒﺮان ﺑﻮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻳﻪﯼ چﻬﺎرم ﺡﻜﺎﻳﺖ از ﺧﻮاﺑﯽ دارد آﻪ ﻳﻮﺳﻒ ﺑﺮاﯼ ﭘﺪرش ﻳﻌﻘﻮب ﻧﻘﻞ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ :‬اﯼ ﭘ ﺪر‪،‬‬
‫ﻡﻦ ﺧﻮاب دﻳﺪﻩام آﻪ ﻳﺎزدﻩ ﺳﺘﺎرﻩ و ﻡﺎﻩ و ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺳﺠﺪﻩام ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘ ﺪر آ ﻪ ﻓﺮزﻧ ﺪان دﻳﮕ ﺮش را ﻡ ﯽﺷﻨﺎﺳ ﺪ‪ ،‬و ﻻﺑ ﺪ ﺳ ﺎﺑﻘﻪﯼ ﺡﻴﻠ ﻪﮔ ﺮﯼ اﻳ ﺸﺎن را ﻡ ﯽداﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﻳﻮﺳﻒ را از ﻧﻘﻞ اﻳﻦ ﺧﻮاب ﺑﺮاﯼ ﺑﺮادراﻧﺶ ﻡﻨﻊ ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺡﻴﻠﻪﮔﺮﯼ هﻢ ﺑ ﻪ ﺷ ﻴﻄﺎن رﺟ ﻴﻢ ﻧ ﺴﺒﺖ‬
‫دادﻩ ﻡﯽﺷﻮد آ ﻪ ﺁدﻡﻴ ﺎن را دﺷ ﻤﻨﯽ ﺁﺷ ﻜﺎر اﺳ ﺖ‪ .‬اﺧﻴ ﺮا ﻳﻜ ﯽ از ﻗ ﻀﺎت ﺷ ﺮع ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ در‬
‫اﻳﺮان‪ ،‬ﻡﺮدﯼ را آﻪ ﺟﺮﻡﯽ ﻡﺮﺕﻜﺐ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺎ اﻳﻦ ادﻋﺎﯼ ﻡﺘﻬﻢ آﻪ ﺷﻴﻄﺎن او را ﮔﻮل زدﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬از‬
‫‪ ٧٩‬ـ ﭘﺮﺕﻮﯼ از ﻗﺮﺁن‪ ،‬ﺟﻠﺪ چﻬﺎرم‪ ،‬ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ‪ ،‬ص ‪١٠٨‬‬
‫‪ ٨٠‬ـ ﭘﺮﺕﻮﯼ از ﻗﺮﺁن‪ ،‬ﺟﻠﺪ اول‪ ،‬ﺁﻳﺖاﷲ ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ‪ ،‬ص ‪٤٢‬‬
‫‪ ٨١‬ـ ﭘﺮﺕﻮﯼ از ﻗﺮﺁن‪ ،‬ﺟﻠﺪ چﻬﺎرم‪ ،‬ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ‪ ،‬ص ‪١٤٠‬‬

‫‪٦٤‬‬

‫ﻡﺠ ﺎزات اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡﻌ ﺎف اﻋ ﻼم آ ﺮد‪ .‬ﺧﺒ ﺮ اﻳ ﻦ ﻡﺤﺎآﻤ ﻪﯼ ﻗﻼﺑ ﯽ ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ چﻨ ﺪﯼ ﭘ ﻴﺶ‪ ،‬ﺑﺨ ﺶ ﻃﻨ ﺰ‬
‫ﻡﻨﺘﻘﺪﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ را ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽداد!‬
‫داﺳﺘﺎن ﺑﺎ ﺕﻮﺿﻴﺢ ﺡﺴﺎدت ﺑﺮادران ﻳﻮﺳﻒ ﺑﻪ ﻡﻬﺮﺑﺎﻧﯽهﺎﯼ ﭘ ﺪر ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺕ ﻪ ﺕﻐ ﺎرﯼ‬
‫ﺧ ﺎﻧﻮدﻩ اداﻡ ﻪ ﻡ ﯽﻳﺎﺑ ﺪ آ ﻪ اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﺮاﯼ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺟ ﺎﯼ ﭘ ﺎﯼ ﺑﻴ ﺸﺘﺮﯼ در دل ﭘ ﺪر ﻧﺎﻡﻬﺮﺑ ﺎن‪ ،‬ﻗ ﺼﺪ ﺟ ﺎن‬
‫درداﻧﻪﯼ ﭘﺪر را ﻡﯽآﻨﻨﺪ و اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ هﻤﺎن ﺧﺒﺎﺙﺖ ﺷﻴﻄﺎن رﺟﻴﻢ! ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺎ اﺻﺮار‪ ،‬درداﻧ ﻪ را از ﭘ ﺪر‬
‫ﺟﺪا آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﻪ چﺎهﯽ ﻡﯽاﻧﺪازﻧﺪ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن در ﭘ ﺴﺖ ﻡ ﺎﻡﻮر اﻃﻼﻋ ﺎﺕﯽ ﻳﻮﺳ ﻒ و ﭘ ﺪرش‪،‬‬
‫درداﻧﻪ را از ﻧﺎﻡﺮدﯼ ﺑﺮادراﻧﺶ ﺁﮔﺎﻩ ﻡﯽآﻨﺪ و اﻳﻦ ﺑﺮادران را ﻧﺎﺁﮔﺎﻩ و “ﻻﻳﺸﻌﺮون” ﻡﯽﺧﻮاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮادران ﺷ ﺐ هﻨﮕ ﺎم ﮔﺮﻳ ﻪ آﻨ ﺎن ﺑ ﻪ ﺧﺎﻧ ﻪ ﺑ ﺎزﻡﯽﮔﺮدﻧ ﺪ و ﭘ ﺪر را از ﻧﺘﻴﺠ ﻪﯼ ﺟﻨ ﺎﻳﺘﯽ آ ﻪ‬
‫ﺷ ﻴﻄﺎن ﺑﺮﮔﺮدﻧ ﺸﺎن ﮔﺬاﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺁﮔ ﺎﻩ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ آ ﻪ‪ … :‬اﯼ ﭘ ﺪر ﻡ ﺎ ﺑ ﻪ اﺳ ﺐ ﺕ ﺎﺧﺘﻦ رﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮدﻳﻢ و‬
‫ﻳﻮﺳﻒ را ﻧﺰد وﺳﺎﻳﻞ ﺧﻮد ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮدﻳﻢ‪ .‬ﮔﺮگ او را ﺧﻮرد… )ش ‪(١٧‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ ﭘﺪر از ﭘﻴﺶ اﺡﺘﻤﺎل درﻳﺪﻩ ﺷﺪن درداﻧﻪاش را از ﺳ ﻮﯼ ﮔ ﺮگ دادﻩ ﺑ ﻮد؛ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ‬
‫چﻮن اﻳﻦ ﻓﺮزﻧﺪان از ﺑﯽﻡﻬﺮﯼ و ﺑﯽ اﻋﺘﻤﺎدﯼ ﭘﺪر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮدﺷﺎن ﺁﮔ ﺎهﯽ دارﻧ ﺪ‪ ،‬ﺟﺎﻡ ﻪﯼ ﻳﻮﺳ ﻒ‬
‫را ﺑﻪ ﺧﻮن دروﻏﻴﻦ ]ﮔﻮﻳﺎ ﺧﻮن ﺧﺮﮔﻮش ﻳﺎ آﺒﻮﺕﺮﯼ[ ﺁﻏﺸﺘﻪ آﺮدﻩ‪ ،‬ﻧﺰد ﭘﺪر ﻡﯽﺁورﻧﺪ‪ .‬ﺡﺘﺎ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ‬
‫آﻪ ﻡﺎ هﺮ چﻘﺪر هﻢ راﺳﺖ ﺑﮕﻮﻳﻴﻢ‪ ،‬ﺕﻮ ﺡﺮف ﻡﺎ را ﺑﺎور ﻧﺨﻮاهﯽ آﺮد!‬
‫ﭘﺪر ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ را ﻧﻔﺮﻳﻦ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ ]ﻳﻌﻨ ﯽ ﺁﮔ ﺎﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﭘ ﺴﺮان‪ ،‬درداﻧ ﻪاش را ﺳ ﺮ ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ آﺮدﻩاﻧﺪ[ و ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ آﻪ ﻧﻔﺲ ﺷﻤﺎ ]ﻳ ﺎ هﻤ ﺎن ﺷ ﻴﻄﺎن رﺟ ﻴﻢ[ ﺟﺮﻡﺘ ﺎن را در ﻧ ﺰد ﺷ ﻤﺎ ﺑﻴﺎراﺳ ﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﻪ دل ﺧﻮدش وﻋﺪﻩ ﻡﯽدهﺪ آﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺻﺒﺮ ﺟﻤﻴﻞ ]زﻳﺒﺎ[ آﺮد و… )ش‪(١٨‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﺳﺨﻦ از آﺎرواﻧﯽ اﺳﺖ آﻪ ﻡﯽﺁﻳﺪ و ﺑﺮ ﺳﺮ هﻤﺎن چﺎﻩ آ ﻪ ﺑ ﺮادران ﻳﻮﺳ ﻒ‪،‬‬
‫ﺕﻪ ﺕﻐﺎرﯼ ﻳﻌﻘﻮب را در ﺁن اﻓﻜﻨﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﻓﺮو ﻡﯽﺁﻳﻨﺪ و دﻟﻮ ﺑﻪ چﺎﻩ ﻡﯽاﻧﺪازﻧﺪ و ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ ﺁب‪ ،‬ﻡﮋدﮔ ﺎﻧﯽ‬
‫ﭘ ﺴﺮﯼ را ﻡ ﯽدهﻨ ﺪ آ ﻪ ﺳ ﻮار ﺑ ﺮ ﺳ ﻄﻞ ﺁب ﺷ ﺪﻩ و ﺑ ﺎﻻ ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬دوران ﺑ ﺮدﻩ دارﯼ اﺳ ﺖ و‬
‫آﺎرواﻧﻴﺎن‪ ،‬ﺷﺎدﻡﺎن از “ﻡﺘﺎﻋﯽ آﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ” ﻳﻮﺳﻒ را ﭘﻨﻬﺎن ﻡﯽآﻨﻨﺪ و اﻟﺒﺘﻪ ﺧﺪا ﺑﻪ اﻳﻦ ﭘﻨﻬ ﺎن آ ﺎرﯼ‬
‫ﺁﮔﺎﻩ ﺑﻮد‪) .‬ش‪(١٩‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ اﻳﻦ “ﻡﺘﺎع” را ﺑﻪ چﻨﺪ درهﻢ ﻧﺎﻗﺎﺑﻞ ﻡﯽﻓﺮوﺷﻨﺪ و هﻴﭻ رﻏﺒﺘﯽ هﻢ ﺑ ﻪ او ﻧﺪاﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬ﺕ ﺎ‬
‫اﻳﻦ ﺟﺎ هﻨﻮز ﻡﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ آﻪ چﺮا زﻧﺎن ﻡﺴﻠﻤﺎن از ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻮرﻩﯼ ﻳﻮﺳﻒ ﻡﻨﻊ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺮﻳﺪار آﻪ ﻡﺮدﯼ ﻡ ﺼﺮﯼ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ زﻧ ﺶ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ :‬اﻳ ﻦ “ﻡﺘ ﺎع” را ﮔﺮاﻡ ﯽ ﺑ ﺪار‪ ،‬ﺷ ﺎﻳﺪ‬
‫ﺳﻮدﯼ ﺑﻪ ﻡﺎ رﺳﺎﻧﺪ! او را ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪﯼ ﻡﯽﭘﺬﻳﺮﻧﺪ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ از دﺧ ﺎﻟﺘﺶ در اﻡ ﻮر ﺑﻨ ﺪﮔﺎن‬
‫ﺳﺨﻦ ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ آﻪ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺕﻮﻃﺌﻪﯼ ﺑﺮادران ﻳﻮﺳﻒ و ﺷﻴﻄﺎن رﺟﻴﻢ و آﺎرواﻧ ﺴﺎﻻران ﺑ ﺮدﻩ ﻓ ﺮوش‪،‬‬
‫ﺧﺮﻳﺪار اﻳﻦ ﺑﺮدﻩﯼ آﻮچﻚ‪ ،‬او را ﺑﻪ ﻓﺮزﻧ ﺪ ﺧﻮاﻧ ﺪﮔﯽ ﻡ ﯽﭘ ﺬﻳﺮد‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻡﻴ ﺪ ﺑﻬ ﺮﻩاﯼ آ ﻪ ﺑﻌ ﺪهﺎ از اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﺘﺎع ﺧﻮاهﺪ ﺑﺮد‪) .‬ش‪(٢١‬‬
‫ﻳﻮﺳﻒ آﻪ ﺑﺰرگﺕﺮ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺧﺪا او را در هﻤﺎن ﺷﻐﻞ ﻏﻼﻡﯽ و ﺑﺮدﮔﯽ‪ ،‬داﻧﺶ و ﺡﻜﻤ ﺖ‬
‫ﻡﯽﺁﻡﻮزد‪ .‬ﺑﻌﺪ هﻢ ﺧﺪا ﻳﻚ ﺡﻜﻢ آﻠﯽ را در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن وارد ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ ﻧﻴﻜﻮآ ﺎران را ه ﻢ هﻤ ﻴﻦﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﭘﺎداش ﻡﯽدهﻴﻢ‪ .‬ﻡﻌﻠﻮم هﻢ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ ﻳﻚ آﻮدك آﻪ ﺕﻤﺎم هﻨﺮش اﻳﻦ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﺡ ﺴﺪ و‬
‫ﻓﺘﻨﻪ در ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻮادﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ و ﭘﺪر ﺑﺎ ﺕﻔﺎوت ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺑﻴﻦ ﻓﺮزﻧ ﺪاﻧﺶ‪ ،‬اﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺑﺮادرآ ﺸﯽ‬
‫ﺕﺮﻏﻴﺐ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬چﻪ آﺎر ﻧﻴﻜﻮﻳﯽ ﺑﺠﺰ هﻤ ﺎن ﺧ ﻮاب دﻳ ﺪن آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺷ ﺎﻡﻞ ﺡ ﺎل ﻧﻴﻜﻮآ ﺎران‬
‫ﭘﺎداش ﺑﮕﻴﺮ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺷﺎﻳﺪ هﻢ اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن‪ ،‬ﺑﺮ ﺧﻼف ﻋﻄ ﻒ ﺑ ﻪ ﻡﺎﺳ ﺒﻖ‪ ،‬ﻋﻄ ﻒ ﺑ ﻪ ﻡ ﻀﺎرع اﺳ ﺖ!‬
‫)ش‪(٢٢‬‬
‫ﻗ ﻀﻴﻪ از ﺁﻳ ﻪﯼ ‪ ٢٣‬داغ ﻡ ﯽﺷ ﻮد و ز ِن ﻡ ﺮد ﻡ ﺼﺮﯼ و ﻡ ﺎدر ﺧﻮاﻧ ﺪﻩﯼ ﻳﻮﺳ ﻒ‪ ،‬در ﭘ ﯽ‬
‫آ ﺎﻡﺠﻮﻳﯽ از او ﺑﺮﻡ ﯽﺁﻳ ﺪ‪ .‬زن ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ :‬زود ﺑ ﺎش… و ﻳﻮﺳ ﻒ اﻋ ﺮاض ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ ﺧ ﺪا ﭘﻨ ﺎﻩ‬
‫ﻡﯽﺑﺮد‪ .‬در ﺁﻳﻪﯼ ‪ ٢٤‬زن‪ ،‬ﺁهﻨﮓ ﻳﻮﺳﻒ ﻡﯽآﻨﺪ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﮔﻔﺘﻪﯼ ﺧﺪا‪ ،‬اﮔﺮ ﻳﻮﺳ ﻒ ﺑﺮه ﺎن ﺧ ﺪا را‬

‫‪٦٥‬‬

‫ﻧﺪﻳ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬او ﻧﻴ ﺰ ﺁهﻨ ﮓ زن ﻡ ﯽآ ﺮد… آ ﻪ ﻧﻜ ﺮد و از ﺳ ﺘﻤﻜﺎران ﻧ ﺸﺪ‪ .‬آ ﻢ آ ﻢ دارد دﻻﻳ ﻞ ﺁن‬
‫“ﺷﺎﻳﻌﻪﯼ اﺳﻼﻡﯽ” روﺷﻦ ﻡﯽﺷﻮد!‬
‫در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن ﻡ ﺮد ﻡ ﺼﺮﯼ ﺳ ﺮ ﻡ ﯽرﺳ ﺪ و ه ﺮ دو ﺑ ﻪ ﺳ ﻮﯼ در ﻡ ﯽدوﻧ ﺪ و زن ]ﻡﻠﻌ ﻮن[‬
‫ﺟﺎﻡﻪﯼ ﻳﻮﺳﻒ را ﭘﺎرﻩ ﻡﯽآﻨﺪ و ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑ ﺎ ﺑﺪﺟﻨ ﺴﯽ و ﻡﻈﻠ ﻮم ﻧﻤ ﺎﻳﯽ هﻤ ﻪﯼ ﺕﻘ ﺼﻴﺮات را ﺑ ﻪ ﮔ ﺮدن‬
‫ﻳﻮﺳﻒ ﺑﻴﭽﺎرﻩ ﻡﯽاﻧﺪازد‪.‬‬
‫زن ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺟﺰاﯼ آﺴﯽ آﻪ ﺑﺎ زن ﺕﻮ ﻗﺼﺪ ﺑﺪﯼ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬چﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺟﺰ اﻳﻦ آﻪ ﺑ ﻪ زﻧ ﺪان‬
‫اﻓﺘﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺬاﺑﯽ ﺳﺨﺖ درد ﺁور ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺷﻮد؟!‬
‫ﻳﻮﺳﻒ زﻳﺒﺎ در ﭘﯽ اﻓﺸﺎﮔﺮﯼ ﺑﺮﻡﯽﺁﻳﺪ و ﺕﻬﻤﺖ را ﺑﻪ زن ﺑﺮﻡﯽﮔﺮداﻧﺪ آ ﻪ‪ :‬زن ﺕ ﻮ در ﭘ ﯽ‬
‫آﺎﻡﺠﻮﻳﯽ از ﻡﻦ ﺑﻮد و ﻡﺮا ﺑﻪ ﺧﻮد ﻡﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎهﺪﯼ آﻪ اﺕﻔﺎﻗﺎ از آﺴﺎن زن اﺳ ﺖ‪ ،‬ﮔ ﻮاهﯽ ﻡ ﯽده ﺪ‬
‫آﻪ ﭘﺎرﻩ ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس ﻳﻮﺳﻒ از ﭘﺸﺖ‪ ،‬دﻟﻴﻞ ﺑﺮ دروغﮔﻮﻳﯽ زن اﺳﺖ‪ .‬چ ﺮا آ ﻪ “ﻗﺎﻋ ﺪﺕﺎ” در اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﻡﻮاﻗﻊ ﻟﺒﺎس ﻡﺮدان از ﺟﻠﻮ ﭘﺎرﻩ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ اﻳﻦ آﺎر ﺳﺎﺑﻘﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ هﻢ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ! )ش‪(٢٦‬‬
‫ﺑﻌﺪ آﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﻓ ﺮد اﻋ ﻼ ﻡ ﯽﺑﻴﻨﻨ ﺪ آ ﻪ ﻟﺒ ﺎس ﻳﻮﺳ ﻒ از ﭘ ﺸﺖ ﭘ ﺎرﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬زن را‬
‫ﻡﻜﺎر ﻡﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢٨‬و ﺑﺎ هﻤﻴﻦ ﻳﻚ ﺟﺮ ِم اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺙﺒﺎت ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﻗﺮﺁن‬
‫ﺡﻜﻢ ﺑﺮ ﻡﻜﺮ ﺕﻤﺎﻡﯽ زﻧﺎن ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻳﻦ از ﻡﻜﺮ ﺷﻤﺎ زﻧﺎن اﺳﺖ آﻪ ﻡﻜﺮ ﺷﻤﺎ زﻧﺎن‪ ،‬ﻡﻜﺮ ﺑﺰرﮔﯽ اﺳ ﺖ‪) .‬ش‪٢٨‬ﺳ ﻮرﻩﯼ‬
‫ﻳﻮﺳ ﻒ( و اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑﻌ ﺪ ﺑ ﻪ ﻳﻮﺳ ﻒ ﺕﻜﻠﻴ ﻒ ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ رازدارﯼ آﻨ ﺪ و از زن ه ﻢ ﻡ ﯽﺧﻮاهﻨ ﺪ آ ﻪ از‬
‫ﮔﻨﺎهﺶ ﺁﻡﺮزش ﺑﺨﻮاهﺪ آﻪ ﺧﻄﺎآﺎر اﺳﺖ‪) .‬ش‪(٢٩‬‬
‫ﻡﻌﻠﻮم هﻢ ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺧﺒ ﺮ را چ ﻪ آ ﺴﯽ ﺑ ﻪ ﮔ ﻮش دﻳﮕ ﺮ زﻧ ﺎن ﺷ ﻬﺮ ﻡ ﯽرﺳ ﺎﻧﺪ آ ﻪ‬
‫ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬زن ﻋﺰﻳﺰ‪ ،‬در ﭘﯽ آﺎﻡﺠﻮﻳﯽ از ﻏﻼم ﺧﻮد ﺷﺪﻩ اﺳﺖ و ﺷﻴﻔﺘﻪﯼ او ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ… )ش‪(٣٠‬‬
‫زﻧﺎن ﺷﻬﺮ آﻪ از آﻞ ﻗﻀﻴﻪ ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ زن ﻋﺰﻳﺰ ﻡﺼﺮ ﺻﻔﺤﻪ ﻡ ﯽﮔﺬارﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ هﻤﻪ زن دﻟﺪادﻩ ﭘﺲ از ﺑﺨﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪن از ﺳﻮﯼ ﺷﻮﯼ‪ ،‬هﻤﭽﻨﺎن در ﺡﺴﺮت ﻋﺸﻖ ﻡﻌ ﺸﻮق در ﺡ ﺎل‬
‫ﺳ ﻮﺧﺘﻦ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ ﺷ ﻮهﺮ ]ﻡ ﺮد ﻡ ﺼﺮﯼ ﺑ ﯽ هﻮﻳ ﺖ‪ ،‬در ﻡ ﺘﻦ داﺳ ﺘﺎن آ ﻢ آ ﻢ ﺑ ﻪ درﺟ ﻪﯼ ﻋﺰﻳ ﺰﯼ‬
‫ﻡﺼﺮﯼ ارﺕﻘﺎء ﻡﯽﻳﺎﺑﺪ[ اﻳﻦ ﺟﻮاﻧﻚ رﻋﻨﺎ را از اﻧ ﺪروﻧﯽ ﺑ ﺎﻧﻮ ه ﻢ ﺑﻴ ﺮون ﻧﻤ ﯽﺑ ﺮد‪ .‬زن ﮔﻨﺎهﻜ ﺎر و‬
‫ﻋﺎﺷ ﻖ‪ ،‬وﻟﻴﻤ ﻪاﯼ ﻡ ﯽده ﺪ و زﻧ ﺎن ﺷ ﻬﺮ را دﻋ ﻮت ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﭘ ﺸﺖ هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﺸﺎن ﭘ ﺸﺘﯽ و ﻡﺨ ﺪﻩاﯼ‬
‫ﻡﯽﮔﺬارد‪ ،‬ﺑﻪ دﺳﺖ هﺮ ﻳﻚ آﺎردﯼ ﻡﯽدهﺪ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ ﺟﻮاﻧ ﻚ ﻡﻌ ﺼﻮم را ﻓﺮﻡ ﺎن ﻡ ﯽده ﺪ آ ﻪ از ﭘ ﺲ‬
‫ﭘﺮدﻩ ﺑﻴﺮون ﺁﻳﺪ! ﻳﻌﻨﯽ ﺑﺎﻧﻮ‪ ،‬ﭘﻴﺶ از ﻡﻴﻬﻤ ﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ ﻳﻮﺳ ﻒ اﻡ ﺮ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ ﭘ ﺸﺖ ﭘ ﺮدﻩ ﻡﻨﺘﻈ ﺮ اﺟ ﺮاﯼ‬
‫ﻓﺮﻡﺎﻧﺶ ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ .‬زﻧﺎن ﻧﺸﺴﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﺮ ﻡﺨﺪﻩه ﺎﯼ ﺷ ﺎهﺎﻧﻪﯼ ﺑ ﺎﻧﻮ ﺕﻜﻴ ﻪ زدﻩاﻧ ﺪ و ﺑ ﺴﺎط ﺑ ﺮ ﭘﺎﺳ ﺖ و در‬
‫دﺳﺖ هﺮ ﻳﻚ هﻢ آﺎردﯼ ﺕﻴﺰ آﻪ ﻻﺑﺪ ﺑ ﺮاﯼ ﭘﻮﺳ ﺖ آﻨ ﺪن ﺳ ﻴﺐ و ﮔﻼﺑ ﯽ در اﺧﺘﻴﺎرﺷ ﺎن ﻗ ﺮار ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﻧﻮ ﺑﻪ ﻳﻮﺳﻒ اﻡﺮ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ از ﭘﺲ ﭘﺮدﻩ ﺑﺪر ﺁﻳﺪ و ﺑﺮ اﻳﻦ زﻧﺎن اﺡﻤﻖ ﺑﯽﺧﺒ ﺮ از ﺡ ﺴﻦ ﻳ ﺎر‬
‫ﺧﻮدﯼ ﺑﻨﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻳﻮﺳﻒ زﻳﺒﺎ ﺧﺮاﻡﺎن از ﭘﺸﺖ ﭘﺮدﻩ ﺑﻴﺮون ﻡ ﯽﺁﻳ ﺪ و زﻧ ﺎن هﻤﮕ ﯽ از ﺕﻌﺠ ﺐ و ﺕﺤ ﺴﺮ‪،‬‬
‫دﺳﺘﺎﻧﺸﺎن را ﺑﺎ آﺎرد ﺕﻴﺰ ﻡﯽﺑﺮﻧﺪ و در هﻤﺎن ﻟﺤﻈ ﻪ »ﻓﺘﺒ ﺎرك اﷲ اﺡ ﺴﻦ اﻟﺨ ﺎﻟﻘﻴﻦ ﮔﻮﻳ ﺎن« ﻡ ﯽﻧﺎﻟﻨ ﺪ‪:‬‬
‫واﯼ‪ ،‬ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺮ ﺧﺪا‪ ،‬اﻳﻦ آﻪ ﺁدم ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﻪ اﺳﺖ! )ش‪(٣١‬‬
‫ﺡﺎل آﻪ ﺑﺎﻧﻮ دﻟﻴﻞ ﻡﺤﻜﻤﯽ ﺑﺮ زﻧﺎﯼ ﻧﺎآﺮدﻩاش دارد‪ ،‬ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪ :‬اﻳﻦ هﻤﺎن اﺳﺖ آ ﻪ ﻡ ﺮا در‬
‫ﺑﺎب او ﻡﻼﻡﺖ ﻡﯽآﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻡﻦ در ﭘﯽ آ ﺎﻡﺠﻮﻳﯽ از او ﺑ ﻮدم و او ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ را ﻧﮕ ﻪ داﺷ ﺖ‪ .‬اﮔ ﺮ ﺁﻧﭽ ﻪ‬
‫ﻓﺮﻡ ﺎﻧﺶ ﻡ ﯽده ﻢ ﻧﻜﻨ ﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﯽ اﮔ ﺮ اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر ﻡ ﺮا ﺷ ﻴﺮﻳﻦ آ ﺎم ﻧﻜﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ زﻧ ﺪاﻧﺶ ﻡ ﯽاﻓﻜ ﻨﻢ و ﺧ ﻮارش‬
‫ﻡﯽﺳﺎزم‪) .‬ش‪(٣٢‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ دوﺳﺘﺎن ﺑﻪ دﻡﻮآﺮاﺳﯽ ﻋﺰﻳﺰ ﻡﺼﺮ و ﺧﺮﻳﺪار ﻳﻮﺳﻒ ﺕﻮﺟﻪ دارﻧﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﻡ ﭻ‬
‫ﺑﺎﻧﻮ را در ﺡﻴﻦ ارﺕﻜﺎب ﺟ ﺮم ﻧ ﺎآﺮدﻩاش ﮔﺮﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺑ ﺎﻧﻮ را از ﺡ ﻀﻮر اﻳ ﻦ ﭘ ﺴﺮك زﻳﺒ ﺎ‬
‫ﻡﺤ ﺮوم ﻧﻜ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ و ﻳﻮﺳ ﻒ هﻤﭽﻨ ﺎن در اﻧ ﺪروﻧﯽ ﺑ ﺎﻧﻮ ﺑ ﻪ ﺧ ﺪﻡﺘﮕﺰارﯼ و ﻓﺮﻡ ﺎﻧﺒﺮدارﯼ ﻡ ﺸﻐﻮل‬

‫‪٦٦‬‬

‫اﺳ ﺖ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﺎﻧﻮ ﺁن ﻗ ﺪر ﻗ ﺪرت دارد آ ﻪ ﻳﻮﺳ ﻒ را ﺑ ﻴﻦ آ ﺎﻡﺠﻮﻳﯽ و زﻧ ﺪان ﻡﺨﻴ ﺮ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﻳﻮﺳ ﻒ‬
‫ﮔﻤﮕ ﺸﺘﻪ زﻧ ﺪان را ﺑﺮﻡ ﯽﮔﺰﻳﻨ ﺪ آ ﻪ‪ :‬زﻧ ﺪان ﺑ ﺮ ﻡ ﻦ ﮔ ﻮاراﺕﺮ اﺳ ﺖ از ﺁﻧﭽ ﻪ ﻡ ﺮا ﺑ ﺪان ﻡ ﯽﺧﻮاﻧﻨ ﺪ‪.‬‬
‫)ش‪ (٣٣‬ﺑﻌﺪ هﻢ ﻳﻮﺳﻒ ﺧﺪا را ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ اﮔﺮ ﻡﻜﺮ اﻳﻦ زﻧﺎن را از ﻡ ﻦ ]ﺑﺮﻧﮕﺮداﻧ ﯽ[ ﺑ ﻪ ﺁنه ﺎ‬
‫]ﺡﺎﻻ ﻡﺸﺘﺮﻳﺎن ﻡﻜﺎر از ﻓ ﺮد ﺑ ﻪ ﺟﻤ ﻊ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ[ ﻡﻴ ﻞ ﻡ ﯽآ ﻨﻢ و در ﺷ ﻤﺎر ﻧﺎداﻧ ﺎن ﺧ ﻮاهﻢ ﺷ ﺪ‪.‬‬
‫)ش‪(٣٣‬‬
‫ﺧﺪا از اﻳﻦ ﺕﻬﺪﻳﺪ ﺑﺮﺁﺷﻔﺘﻪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد و دﻋ ﺎﯼ اﻳ ﻦ ﺑﻨ ﺪﻩاش را ﻡ ﺴﺘﺠﺎب آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻳ ﺎرﯼاش‬
‫ﻡﯽﺷﺘﺎﺑﺪ‪) .‬ش‪(٣٤‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ﺧﺎﻧﻢهﺎ او را ﺑﻪ زﻧﺪان ﻡﯽاﻧﺪازﻧﺪ‪).‬ش‪(٣٥‬‬
‫داﺳ ﺘﺎن اداﻡ ﻪ ﭘﻴ ﺪا ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﻳﻮﺳ ﻒ در زﻧ ﺪان ﺑ ﺎ دو ﺟ ﻮان ه ﻢﺑﻨ ﺪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬ﻳﻜ ﯽ از اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﻮاﻧﺎن ﺧﻮاب ﻡﯽﺑﻴﻨﺪ آﻪ اﻧﮕﻮر ﻡﯽﻓﺸﺎرد‪ .‬دﻳﮕﺮﯼ ﺧﻮدش را ﻡﯽﺑﻴﻨﺪ آﻪ ﻧ ﺎن ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﻧﻬ ﺎدﻩ اﺳ ﺖ و‬
‫ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن از ﺁن ﻧﺎن ﻡﯽﺧﻮرﻧﺪ‪ .‬و ﺕﻌﺒﻴﺮ ﺧﻮاﺑﺸﺎن را از ﻳﻮﺳﻒ زﻧﺪاﻧﯽ ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ‪) .‬ش‪(٣٦‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪﯼ ﻳﻮﺳﻒ ﺑﻪ هﻢ ﺳﻠﻮﻟﻴﺎﻧﺶ ﺧﺒﺮ ﻡﯽدهﺪ آﻪ آﻴﺶ ﻡﺮدﻡﯽ را آﻪ ﺑﻪ ﺧ ﺪاﯼ ﻳﻜﺘ ﺎ‬
‫و روز ﻗﻴﺎﻡﺖ آﺎﻓﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺮك آﺮدﻩ اﺳﺖ‪(٣٧) .‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺎ اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ ﺑﺤﺚ ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺧﻮاﺑ ﺸﺎن را ه ﻢ اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﻳﻜﯽ از ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻡﻮﻻﯼ ﺧ ﻮﻳﺶ ﺷ ﺮاب ﻡ ﯽﻧﻮﺷ ﺪ و دﻳﮕ ﺮﯼ را ﺑ ﺮ دار ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ و ﭘﺮﻧ ﺪﮔﺎن ﺳ ﺮ او را‬
‫ﻡﯽﺧﻮرﻧﺪ‪ .‬از ﺁﻧﻜ ﻪ ﻗ ﺮار ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ ﺑ ﺎ ﻡ ﻮﻻﻳﺶ‪ ،‬آ ﻪ اﺕﻔﺎﻗ ﺎ ﺷ ﻮهﺮ هﻤ ﺎن زن و ﻋﺰﻳ ﺰ ﻡ ﺼﺮ اﺳ ﺖ‪،‬‬
‫ﺷﺮاب ﺑﻨﻮﺷﺪ‪ ،‬ﻡﯽﺧﻮاهﺪ آﻪ او را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻡﻮﻻﻳﺶ ﺑﻴﺎورد‪ ،‬اﻡﺎ ﺷﻴﻄﺎن رﺟﻴﻢ ﻓﺮاﻡﻮﺷﻜﺎرش ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و‬
‫ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ چﻨﺪ ﺳﺎل دﻳﮕﺮ هﻢ ﻳﻮﺳﻒ در زﻧﺪان ﻡﯽﻡﺎﻧﺪ‪ .‬ﻡﻌﻠﻮم هﻢ ﻧﻤﯽﺷﻮد آ ﻪ چ ﺮا ﺧ ﺪا اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ‬
‫دﻳﮕﺮ ﭘﺎ در ﻡﻴﺎﻧﯽ ﻧﻤﯽآﻨﺪ! )ش‪(٤٢‬‬
‫داﺳﺘﺎن اداﻡﻪ ﻡﯽﻳﺎﺑﺪ و ﻗﺤﻄﯽ و ﺧﻮاب ﻋﺰﻳﺰ ﻡﺼﺮ و زﻧﺪاﻧﯽ زﻧﺪﻩ ﻡﺎﻧ ﺪﻩ‪ ،‬آ ﻪ ﻧﺎﮔﻬ ﺎن ﺑ ﻪ‬
‫ﻳﺎد هﻤﺒﻨﺪش ﻳﻮﺳﻒ ﻡﯽاﻓﺘﺪ و هﻤﻴﻦ ﻳﺎدﺁورﯼ‪ ،‬ﻳﻮﺳﻒ را از زﻧﺪان رهﺎ ﻡﯽﺳﺎزد‪) .‬ش‪(٤٥‬‬
‫ﻳﻮﺳﻒ را ﺑﻪ ﭘﺎﯼ ﺕﺨﺖ ﻡﯽﺁورﻧﺪ و ﺕﻌﺒﻴﺮ ﺧﻮابه ﺎﯼ ﺷ ﺎﻩ… ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ ﭘﺎدﺷ ﺎﻩ ﻳ ﺎد ﺁن زﻧ ﺎن‬
‫ﻡﻜﺎر ﻡﯽاﻓﺘﺪ آﻪ‪ :‬ﺑﭙﺮس‪ ،‬ﺡﻜﺎﻳﺖ ﺁن زﻧﺎن آﻪ دﺳ ﺖه ﺎﯼ ﺧ ﻮد را ﺑﺮﻳﺪﻧ ﺪ‪ ،‬چ ﻪ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﭘﺮوردﮔ ﺎر ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻜﺮﺷﺎن ﺁﮔﺎﻩ ﺑﻮد‪) .‬ش‪(٥٠‬‬
‫زﻧﺎن را ﺡﺎﺿﺮ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪] .‬ﭘﺎدﺷﺎﻩ[ ﮔﻔ ﺖ‪ :‬اﯼ زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺁﻧﮕ ﺎﻩ آ ﻪ ﺧﻮاﺳ ﺘﺎر ﺕ ﻦ ﻳﻮﺳ ﻒ ﺑﻮدﻳ ﺪ‪،‬‬
‫ﺡﻜﺎﻳﺖ ﺷﻤﺎ چﻪ ﺑﻮد؟ زﻧﺎن ]هﻤﮕﯽ ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ ﺕﻬﻤﺖ ﺑﺰرﮔﯽ ﺑﺎرﺷ ﺎن ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ[ ﻡ ﯽﮔﻮﻳﻨ ﺪ‪ :‬ﻡ ﺎ او را‬
‫ﮔﻨﺎهﻜﺎر ﻧﻤﯽداﻧﻴﻢ… زن ﻋﺰﻳﺰ هﻢ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺕﻤﺎم و ﺑﺪون ذرﻩاﯼ ﺧﺠﺎﻟ ﺖ و ﺡﻴ ﺎ ﻡ ﯽﮔﻮﻳ ﺪ‪ :‬ﻡ ﻦ در‬
‫ﭘﯽ آﺎﻡﺠﻮﻳﯽ از او ﺑﻮدم‪ .‬او راﺳﺖ ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪) .‬ش‪ (٥١‬اﻳﻨﺠﺎ دﻳﮕﺮ واﻗﻌ ﺎ ﻡﻌﻠ ﻮم ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ ﺁن ﻡ ﺮد‬
‫ﻡ ﺼﺮﯼ آ ﻪ ﻳﻮﺳ ﻒ را ﺧﺮﻳ ﺪ‪ ،‬هﻤ ﻴﻦ ﭘﺎدﺷ ﺎﻩ آﻨ ﻮﻧﯽ ﻡ ﺼﺮ ﻳ ﺎ ﻋﺰﻳ ﺰ ﻡ ﺼﺮ اﺳ ﺖ و ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ هﻤ ﺴﺮ‬
‫ﺧﻴﺎﻧﺖ آﺎرش هﻢ هﻴﭻ ﺑﻼﻳﯽ ﻧﻴﺎوردﻩ اﺳﺖ آﻪ در ﻏﻴﺒﺖ ﺷﻮﯼ ﺧﻴﺎﻧﺘﯽ ﺑﻪ ﺷﻮﯼ ﻧﻜﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ‬
‫زن آﺎﺳﻪﯼ داغﺕﺮ از ﺁش ﻡﯽﺷﻮد و ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ‪ :‬ﺧﺪا ﺡﻴﻠﻪﯼ ﺧﺎﺉﻨﺎن را ﺑﻪ هﺪف ﻧﻤﯽرﺳﺎﻧﺪ‪) .‬ش‪(٥٢‬‬
‫ﻧﺎم دوم ﺳﻮرﻩﯼ ﺕﻮﺑﻪ را در ﻗﺮﺁن‪ ،‬ﺑﺮاﺉﺖ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ آﻪ ﺑﻪ ﻡﻌﻨﺎﯼ ﺑﻴﺰارﯼ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻧ ﺸﺎﯼ اﻳ ﻦ‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻡﺮﺡﻠﻪاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺁن را وﺡﯽ ﻳﺎ ﻧﺰول ﻗ ﺮﺁن ﻧﺎﻡﻴ ﺪﻩاﻧ ﺪ؛ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ ﺳ ﻮرﻩاﯼ‬
‫ﻡﺪﻧﯽ اﺳﺖ؛ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻔﻬﻮم آﻪ در اوج ﻗﺪرت ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ ﻡﺤﻤﺪ ﺑﺮ زﺑﺎن او ﺟﺎرﯼ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در واﻗﻊ ﻡﯽﺕﻮان ﺳﻮرﻩﯼ ﺕﻮﺑﻪ را ﺕﻜﺎﻡﻞ دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎﯼ ﻗﺪرت ﻃﻠﺒﺎﻧﻪﯼ ﻡﺤﻤﺪ ﺕﻌﺮﻳﻒ آﺮد‪ .‬چﺮا آﻪ اﮔ ﺮ‬
‫ﺳﻮرﻩهﺎﯼ دﻳﮕﺮ ﻗﺮﺁن “ﺑﻪ ﻧ ﺎم ﺧﺪاوﻧ ﺪ ﻡﻬﺮﺑ ﺎن و ﺑﺨ ﺸﻨﺪﻩ” ﺁﻏ ﺎز ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ ،‬در اﻳ ﻦ ﺳ ﻮرﻩ‪ ،‬ﻡﺤﻤ ﺪ از‬
‫زﺑﺎن اﷲ از هﻤﺎن ﺁﻏﺎز ﺷﻤ ﺸﻴﺮش را ﺑ ﺮ ﻋﻠﻴ ﻪ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن از رو ﻡ ﯽﺑﻨ ﺪد و اﻳ ﺸﺎن را چ ﻪ در اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﻬﺎن و چﻪ در ﺟﻬﺎن دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ و ﺡﺮق و ﺷﻜﻨﺠﻪ و دﻳﮕﺮ ﻋﺬابهﺎﯼ اﻟﻴﻢ و ﺷ ﺪﻳﺪ ﺕﻬﺪﻳ ﺪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩﯼ ﺕﻮﺑﻪ ﻧﻬﻤﻴﻦ ﺳﻮرﻩﯼ ﻗ ﺮﺁن اﺳ ﺖ و ‪ ١٢٩‬ﺁﻳ ﻪ دارد‪ .‬ﺁﻳ ﻪﯼ ﻧﺨ ﺴﺖ ﺑ ﺎ ﺑﻴ ﺰارﯼ اﷲ و ﻡﺤﻤ ﺪ از‬

‫‪٦٧‬‬

‫ﻡﺸﺮآﺎن و آﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺁنه ﺎ ﭘﻴﻤ ﺎن ﺑ ﺴﺘﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺁﻏ ﺎز ﻡ ﯽﺷ ﻮد؛ ﺑ ﯽ ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﻮد ﺑ ﺎ‬
‫ﻡﺸﺮآﺎن ﭘﻴﻤﺎن ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﺁﻳ ﻪﯼ دوم »ﭘ ﺲ چﻬ ﺎر ﻡ ﺎﻩ ﺑ ﻪ ﺷ ﻤﺎ ]ﻏﻴﺮﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن[ ﻡﻬﻠ ﺖ دادﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ در اﻳ ﻦ‬
‫ﺳﺮزﻡﻴﻦ ﺳﻴﺮ آﻨﻴﺪ و ﺑﺪاﻧﻴﺪ آﻪ از اﷲ ]ﻳﺎ ﻟﺸﻜﺮ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن[ ﻧﺘﻮاﻧﻴ ﺪ ﮔﺮﻳﺨ ﺖ و اوﺳ ﺖ آ ﻪ آ ﺎﻓﺮان را‬
‫رﺳﻮا ﻡﯽﺳﺎزد‪«.‬‬
‫وﻳﮋﮔﯽ ﺧﺎﺻﯽ آﻪ در اﻳﻦ ﺁﻳﻪه ﺎ ﺑ ﻪ چ ﺸﻢ ﻡ ﯽﺧ ﻮرد‪ ،‬در ه ﻢ ﺷ ﺪن ﻧﻘ ﺶ آﻔ ﺎر و ﻡ ﺸﺮآﺎن‬
‫اﺳ ﺖ‪ .‬ﺷ ﺎﻳﺪ ه ﻢ ﺕﻔﻜﻴ ﻚه ﺎﻳﯽ آ ﻪ ﻡ ﺎ ﺑﻌ ﺪهﺎ ﺑ ﻴﻦ اﻳ ﻦ دو ﮔ ﺮوﻩ ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽ ﺧﻮاﻧ ﺪﻩ و ﺷ ﻨﻴﺪﻩاﻳ ﻢ‪ ،‬ﺳ ﺎﺧﺘﻪ و‬
‫ﭘﺮداﺧﺘﻪﯼ ذهﻦ ﻋﻠﻤﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﺘﺎﺧﺮ اﺳﺖ و ﺧﻮد “اﷲ” و ﻡﺤﻤﺪ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﮔﺮوﻩ اﻋﺘﻘﺎدﯼ ﺕﻔﻜﻴﻜ ﯽ‬
‫ﻗﺎﺉﻞ ﻧﺒﻮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎدروان ﻋﻠﯽ دﺷﺘﯽ در آﺘﺎب ﭘﺮ ارﺟﺶ “‪ ٢٣‬ﺳﺎل رﺳﺎﻟﺖ” اﺷﺎرﻩاﯼ دارد ﺑﻪ اﻳﻦ آ ﻪ‬
‫در ﻗ ﺮﺁن‪ ،‬چﻬ ﺮﻩﯼ ﻡﺤﻤ ﺪ و اﷲ ﮔ ﺎﻩ چﻨ ﺎن در ه ﻢ ﭘﻴﭽﻴ ﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ ﺕﻔﻜﻴ ﻚ اﻳ ﻦ دو چﻬ ﺮﻩ از ه ﻢ‬
‫ﻏﻴﺮﻡﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﮔﺎﻩ ﺁﻳﻪاﯼ در اﺑﺘﺪا از ﺳﻮﯼ اﷲ اﻧﺸﺎء ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬وﻟﯽ در اداﻡﻪ ﺑﻪ ﺑﻴ ﺎن ﻧﻘﻄ ﻪ ﻧﻈ ﺮات‬
‫و ﻡﻨﺎﻓﻊ اﺳﺘﺮاﺕﮋﻳﻚ ﻡﺤﻤﺪ ﻡﯽﭘﺮدازد‪ .‬ﺁﻳﻪﯼ اول و دوم ﺳﻮرﻩﯼ ﺕﻮﺑﻪ هﻢ چﻨﻴﻦ ﻡﻜﺎﻧﻴﺴﻤﯽ دارد؛ چ ﺮا‬
‫آﻪ اﮔﺮ اﷲ و ﭘﻴﺎﻡﺒﺮش از ﻡﺸﺮآﺎن ﺑﻴﺰارﻧﺪ‪ ،‬چﮕﻮﻧﻪ هﻤﻴﻦ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺑﺎ اﻳﺸﺎن ﭘﻴﻤﺎن ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ؟!‬
‫داﺳﺘﺎن ﭘﻴﻤﺎن ﺑﺴﺘﻦ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺑﺎ ﻡﺸﺮآﺎن هﻢ ﺑﺮﻡﯽﮔﺮدد ﺑﻪ ﺡﺠﯽ آﻪ ﻡﺤﻤﺪ در ﺳ ﺎل ه ﺸﺘﻢ ﻳ ﺎ‬
‫ﻧﻬﻢ هﺠ ﺮﯼ ﺑﺮﻧﺎﻡ ﻪ رﻳ ﺰﯼ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬وﻟ ﯽ اه ﻞ ﻡﻜ ﻪ از ورود ﻡﺤﻤ ﺪ ﺑ ﻪ ﻡﻜ ﻪ ﺟﻠ ﻮﮔﻴﺮﯼ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ و‬
‫ﻡﺤﻤ ﺪ ﺷﺨ ﺼﺎ ﺑ ﺎ اﻳ ﺸﺎن ﭘﻴﻤ ﺎﻧﯽ ﻡﻮﺳ ﻮم ﺑ ﻪ “ﺡﺪﻳﺒﻴ ﻪ” ﻡ ﯽﺑﻨ ﺪد و در اﻳ ﻦ ﻗ ﺮارداد ﺑ ﺎ ﻡ ﺸﺮآﻴﻦ ﻗ ﺮار‬
‫ﻡﯽﮔﺬارد آﻪ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺳﺎل ﺑﻌﺪ ﺑﺮاﯼ اﻧﺠﺎم ﻡﺮاﺳﻢ ﺡﺞ ﺑﻪ ﻡﻜﻪ ﺳﻔﺮ آﻨﻨﺪ‪ .‬ﺡﺘﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ آ ﻪ در ﻡ ﺘﻦ‬
‫ﺻ ﻠﺢﻧﺎﻡ ﻪ ﻳ ﺎ ﻗ ﺮارداد ﺡﺪﻳﺒﻴ ﻪ‪ ،‬ﻡﺤﻤ ﺪ در اﺑﺘ ﺪا ﻧ ﺎﻡﺶ را ﻡﺤﻤ ﺪ رﺳ ﻮلاﷲ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ؛ اﻡ ﺎ اه ﻞ ﻡﻜ ﻪ‬
‫ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ آﻪ اﮔﺮ ﻡﺎ ﺕﻮ را ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮﯼ ﻗﺒﻮل داﺷ ﺘﻴﻢ‪ ،‬چ ﻪ ﺟ ﺎﯼ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺟﻨ ﮓ و آ ﺸﻤﻜﺶ ﻡ ﯽﺑ ﻮد؟!‬
‫ﻡﺤﻤﺪ در ﺁﻏﺎز از ﻋﻠﯽ ﻡﯽﺧﻮاهﺪ ﻧﺎﻡﺶ را ﺕﺼﺤﻴﺢ آﻨﺪ‪ ،‬اﻡﺎ او ﺳﺮﺑﺎز ﻡﯽزﻧﺪ‪ :‬آﻪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﺑﺮ ﻧ ﺎم ﺕ ﻮ‬
‫ﺧﻂ ﺑﻄﻼن ﻧﻤﯽآﺸﻢ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﻡﺤﻤﺪ ﺧﻮد‪ ،‬در ﻡﺘﻦ ﻗﺮارداد ﺑﺮ ادﻋﺎﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮﯼاش ﺧﻂ ﺑﻄ ﻼن ﻡ ﯽآ ﺸﺪ و‬
‫ﺧﻮد را ﻡﺤﻤﺪ اﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ ﻡﯽﻧﺎﻡﺪ! در اﻳ ﻦ ﺑ ﻴﻦ ﻡﻮﻗﻌﻴ ﺖ اﺳ ﺘﺮاﺕﮋﻳﻚ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و او چ ﻮن‬
‫دﻳﮕﺮ ﺿﺮورﺕﯽ ﺑﺮاﯼ ﻡﺎﻧﺪن ﺑﺮ ﺳﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﺶ ﻧﻤﯽﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬از زﺑﺎن اﷲ ﻗﺮارداد را ﻳﻚ ﻃﺮﻓﻪ ﻓ ﺴﺦ آ ﺮدﻩ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﻡﻜﻪ ﺡﻤﻠﻪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺳﻮم »در روز ﺡﺞ ﺑﺰرگ ]ﺡﺞ اآﺒﺮ[ از ﺟﺎﻧ ﺐ اﷲ و ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮش ﺑ ﻪ ﻡ ﺮدم اﻋ ﻼم‬
‫ﻡﯽﺷﻮد آﻪ اﷲ و ﭘﻴﺎﻡﺒﺮش از ﻡ ﺸﺮآﺎن ﺑﻴﺰارﻧ ﺪ؛ ﭘ ﺲ اﮔ ﺮ ﺕﻮﺑ ﻪ آﻨﻴ ﺪ ﺑﺮاﻳﺘ ﺎن ﺑﻬﺘ ﺮ اﺳ ﺖ و ﻟ ﯽ اﮔ ﺮ‬
‫ﺳﺮﭘﻴﭽﯽ آﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺑﺪاﻧﻴﺪ آﻪ از اﷲ ﻧﺘﻮاﻧﻴﺪ ﮔﺮﻳﺨﺖ‪ .‬و آﺎﻓﺮان را ﺑﻪ ﻋﺬاﺑﯽ دردﻧﺎك ﺑﺸﺎرت دﻩ!« در اﻳﻦ‬
‫ﺁﻳﻪ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪن ﻧﻘﺶ ﺿﻤﻴﺮ ﺳﻮم ﺷ ﺨﺺ ﺟﻤ ﻊ و دوم ﺷ ﺨﺺ ﺟﻤ ﻊ و دوم ﺷ ﺨﺺ ﻡﻔ ﺮد ﻗﺎﺑ ﻞ ﺕﻌﻤ ﻖ‬
‫اﺳﺖ!‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪ ﺑﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ اﷲ در اوﻟ ﻴﻦ ﺁﻳ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﺳ ﻮرﻩ‪ ،‬ﻧﻔ ﺮت و ﺑﻴ ﺰارﯼاش را از ﭘﻴﻤ ﺎن‬
‫ﺑﺴﺘﻦ ﺑﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ]آﺎﻓﺮان و ﻡﺸﺮآﺎن[ ﻧﺸﺎن دادﻩ اﺳﺖ‪ ،‬اﻡﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ اﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎن را ﺕﺤﻤﻞ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‬
‫و در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪﯼ ]چﻬﺎرم[ ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪» :‬ﻡﮕﺮ ﺁن ﮔﺮوﻩ از ﻡﺸﺮآﺎن آ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﺸﺎن ﭘﻴﻤ ﺎن ﺑ ﺴﺘﻪاﻳ ﺪ‪ .‬و در‬
‫ﭘﻴﻤﺎن ﺧﻮد آﺎﺳﺘﯽ ﻧﻴﺎوردﻩاﻧﺪ ]زﻳﺮ ﻗﻮﻟﺸﺎن ﻧﺰدﻩاﻧﺪ[ و ﺑﺎ هﻴﭻ آﺲ ﺑﺮ ﺿﺪ ﺷﻤﺎ هﻢ دﺳﺖ ﻧ ﺸﺪﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻨﺎن ﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎن ﺧﻮﻳﺶ ﺕﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﻡﺪﺕﺶ وﻓﺎ آﻨﻴﺪ…«‬
‫اﻳﻦ ارﻓﺎق ﻓﻘﻂ ﻡﺮﺑﻮط ﻡﯽﺷﻮد ﺑﻪ هﻤﺎن چﻬﺎر ﻡﺎهﯽ آﻪ ﻗﺮار اﺳﺖ ﺁﺕﺶ ﺑ ﺲ اداﻡ ﻪ داﺷ ﺘﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ؛ ﻳﻌﻨﯽ ﭘﺲ از ﺳﭙﺮﯼ ﺷﺪن ﻡﺎﻩهﺎﯼ رﺟﺐ و ذواﻟﻘﻌﺪﻩ و ذواﻟﺤﺠﻪ و ﻡﺤﺮم‪.‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﭘﻨﺠﻢ ﻡﺤﻤﺪ درﻳﺎﻓ ٍ‬
‫ﺖ اﻳﻦ دﺳﺘﻮر را از ﺳﻮﯼ اﷲ اﻋﻼم ﻡﯽآﻨﺪ‪» :‬و چ ﻮن ﻡ ﺎﻩه ﺎﯼ‬
‫ﺡ ﺮام ﺑ ﻪ ﭘﺎﻳ ﺎن رﺳ ﻴﺪ‪ ،‬ه ﺮ ﺟ ﺎ ﻡ ﺸﺮآﺎن را ﻳﺎﻓﺘﻴ ﺪ‪ ،‬ﺑﻜ ﺸﻴﺪ و ﺑﮕﻴﺮﻳ ﺪ و ﺡ ﺒﺲ آﻨﻴ ﺪ و در هﻤ ﻪ ﺟ ﺎ ﺑ ﻪ‬
‫آﻤﻴﻨﺸﺎن ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﺪ… « و اﻟﺒﺘﻪ اﷲ در اداﻡﻪﯼ هﻤﻴﻦ ﺁﻳﻪ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ﺟ ﺪاﻳﯽ اﻧ ﺪاﺧﺘﻦ ﺑ ﻴﻦ ﺕﻴ ﭗه ﺎﯼ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ‬

‫‪٦٨‬‬

‫دﺷ ﻤﻨﺎن ﻡﺤﻤ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ دﺳ ﺘﻮر را ه ﻢ اﻧ ﺸﺎء ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪» :‬اﻡ ﺎ اﮔ ﺮ ﺕﻮﺑ ﻪ آﺮدﻧ ﺪ و ﻧﻤ ﺎز ﺧﻮاﻧﺪﻧ ﺪ و زآ ﺎت‬
‫دادﻧﺪ‪ ،‬از ﺁنهﺎ دﺳﺖ ﺑﺮدارﻳﺪ…« در ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٧‬اﷲ ﺑﺎز هﻢ ﻗ ﻮل ﭘﻴ ﺸﻴﻨﺶ را ﻧﻘ ﺾ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و‬
‫ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ‪» :‬چﮕﻮﻧﻪ ﻡﺸﺮآﺎن را ﺑﺎ ﺧﺪا و ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ او ﭘﻴﻤﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ؟ ﻡﮕﺮ ﺁنهﺎﻳﯽ آﻪ ﻧ ﺰد ﻡ ﺴﺠﺪاﻟﺤﺮام‬
‫ﺑﺎ اﻳ ﺸﺎن ﭘﻴﻤ ﺎن ﺑ ﺴﺘﻴﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧ ﺸﺎن اﻳ ﺴﺘﺎدﻧﺪ ]ﺷ ﻤﺎ ه ﻢ[ ﺑﺮﺳ ﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﺘ ﺎن ﺑﺎﻳ ﺴﺘﻴﺪ…« ﺁﻳ ﻪﯼ‬
‫ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٨‬ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺷ ﻚ ﺑ ﻪ دل ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡ ﯽاﻧﺪازﻧ ﺪ آ ﻪ‪» :‬چﮕﻮﻧ ﻪ ﭘﻴﻤ ﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷ ﺪ آ ﻪ اﮔ ﺮ ﺑ ﺮ ﺷ ﻤﺎ‬
‫ﭘﻴﺮوز ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ هﻴﭻ ﻋﻬﺪ و ﺳﻮﮔﻨﺪ و ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪﯼ وﻓﺎ ﻧﻜﻨﻨﺪ؟ ﺑﻪ زﺑﺎن ﺧﺸﻨﻮدﺕﺎن ﻡﯽﺳﺎزﻧﺪ و در دل‬
‫ﺳﺮﻡﯽﭘﻴﭽﻨﺪ و ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻋﺼﻴﺎﻧﮕﺮاﻧﻨﺪ‪ «.‬ﻡﻔﻬﻮم اﻳﻦ ﺁﻳﻪ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦآ ﻪ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﻡ ﻮرد ﻧﻈ ﺮ‬
‫هﻨﻮز ﭘﻴﻤﺎن ﺑﺎ ﺷﻤﺎ را ﻧﺸﻜﺴﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺎ چﻮن اﺡﺘﻤﺎل دارد آﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﺘﺎن را ﺑ ﺸﻜﻨﻨﺪ‪ ،‬ﭘ ﺲ ﺑﻬﺘ ﺮ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺧﻮد ﭘﻴﺸﺪﺳﺘﯽ آﻨﺪ و ﭘﻴﻤﺎﻧﺶ ﺑﺎ اﻳﺸﺎن را ﺑﺸﻜﻨﺪ‪.‬‬
‫زﻡﻴﻨﻪ ﺳﺎزﯼ اﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎن ﺷﻜﻨﯽ هﻢ در ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٩‬اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺁﻏﺎز ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪» :‬ﺁﻳ ﺎت اﷲ‬
‫را ﺑﻪ ﺑﻬﺎﯼ اﻧﺪك ﻓﺮوﺧﺘﻨﺪ و ﻡﺮدم را از راﻩ اﷲ ﺑﺎز داﺷﺘﻨﺪ و ﺑﺪآﺎرﯼ آﺮدﻧ ﺪ‪ «.‬و در ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪:١٠‬‬
‫»ﻋﻬﺪ و ﺳﻮﮔﻨﺪ و ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪﯼ هﻴﭻ ﻡﻮﻡﻨﯽ را رﻋﺎﻳﺖ ﻧﻤﯽآﻨﻨﺪ و ﻡﺮدﻡﯽ ﺕﺠﺎوزآﺎرﻧﺪ‪«.‬‬
‫در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١١‬ﺷ ﺮط ﮔﺬﺷ ﺖ از اﻳ ﺸﺎن را‪ ،‬ﺕﻮﺑ ﻪ آ ﺮدن‪ ،‬ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺷ ﺪن‪ ،‬ﻧﻤ ﺎز‬
‫ﮔﺰاردن و زآﺎت دادن ﻗﺮار دادﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻔﻬﻮم آﻪ در ﺻﻮرﺕﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺕﻤ ﺎم ﺿ ﻮاﺑﻂ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ‬
‫ﺕ ﻦ در دادﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺮادران دﻳﻨ ﯽ ﻡﺤﻤ ﺪ و ﻳ ﺎراﻧﺶ ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ‪ .‬اﻡ ﺎ ﺑ ﺎزهﻢ در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪١٢‬‬
‫ﺕﻬﺪﻳﺪهﺎ ﺟﺪﯼ و ﺟﺪﯼﺕﺮ ﻡﯽﺷﻮد‪:‬‬
‫»اﮔ ﺮ ﭘ ﺲ از ﺑ ﺴﺘﻦ ﭘﻴﻤ ﺎن‪ ،‬ﺳ ﻮﮔﻨﺪ ﺧ ﻮد ]را[ ﺷﻜ ﺴﺘﻨﺪ و در دﻳ ﻦ ﺷ ﻤﺎ ﻃﻌ ﻦ زدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺎ‬
‫ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن آﻔﺮ ﻗﺘﺎل آﻨﻴﺪ آﻪ اﻳﺸﺎن را رﺳﻢ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺎﺷﺪ آ ﻪ از آ ﺮدار ﺧ ﻮد ]ﻃﻌﻨ ﻪ‬
‫زدن ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ[ ﺑﺎز اﻳﺴﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﻗﺘﺎل آﺮدن از رﻳﺸﻪﯼ ﻗ َﺘ َﻞ و ﺑﻪ ﻡﻔﻬ ﻮم ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﻪ ﻗ ﺼﺪ آ ﺸﺘﻦ و از ﻡﻴ ﺎن ﺑﺮداﺷ ﺘﻦ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﺑﺎزهﻢ ﺑﺮاﯼ ﺕﻔﺮﻗ ﻪ اﻧ ﺪاﺧﺘﻦ ﻡﻴ ﺎن دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﻡﺤﻤ ﺪ ﻓﺮﻡ ﺎن ﻧ ﺎﺑﻮدﯼ و ﺟﻨ ﮓ و ﻗﺘ ﺎل ﺑ ﺎ‬
‫ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن آﻔﺮ ]اﺉﻤﻪ اﻟﻜﻔﺮ[ را ﺻﺎدر ﻡﯽآﻨﺪ و ﺑ ﺮ ﻧ ﺎﺑﻮدﯼ آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮ ﺑﺎوره ﺎﯼ ﭘﻴﺸﻴﻨ ﺸﺎن ﭘﺎﻳ ﺪار‬
‫ﻡﺎﻧﺪﻩاﻧﺪ و ﺕﻦ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻮاﻳﯽ و رهﺒﺮﯼ و ﭘﻴﺎﻡﺒﺮﯼ ﻡﺤﻤﺪ ﻧﺪادﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﯽورزد‪ .‬اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻡﻔﻬ ﻮﻡﯽ ﺟ ﺰ‬
‫اﻳﻦ ﻧﺪارد آﻪ دﻳﮕ ﺮان ﻳ ﺎ »ﺑﺎﻳ ﺪ ﺕﻮﺑ ﻪ آﻨﻨ ﺪ و ﻧﻤ ﺎز ﺑ ﺮ ﭘ ﺎﯼ دارﻧ ﺪ و زآ ﺎت ﺑﭙﺮدازﻧ ﺪ« و ﻳ ﺎ ﻡ ﺮگ و‬
‫ﭘﻴﻤﺎن ﺷﻜﻨﯽ از ﺳﻮﯼ ﻡﺤﻤﺪ را اﻧﺘﻈﺎر ﺑﻜﺸﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١٣‬ﻳﻜ ﯽ از هﻤ ﺎن ﺁﻳ ﻪه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﺁن ﻧﻘ ﺶ ﻡﺤﻤ ﺪ و اﷲ دره ﻢ ﺕﻨﻴ ﺪﻩ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد‪» :‬ﺁﻳﺎ ﺑﺎ ﻡﺮدﻡﯽ آﻪ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﻮد را ﺷﻜ ﺴﺘﻨﺪ و ﺁهﻨ ﮓ اﺧ ﺮاج ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ آﺮدﻧ ﺪ و ﺁنه ﺎ ﺑ ﺮ ﺿ ﺪ‬
‫ﺷﻤﺎ دﺷﻤﻨﯽ ﺁﻏﺎز آﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤ ﯽﺟﻨﮕﻴ ﺪ؟ ﺁﻳ ﺎ از ﺁنه ﺎ ﻡ ﯽﺕﺮﺳ ﻴﺪ؟ ﺡ ﺎل ﺁن آ ﻪ اﮔ ﺮ اﻳﻤ ﺎن ﺁوردﻩ ﺑﺎﺷ ﻴﺪ‪،‬‬
‫ﺳﺰاوارﺕﺮ اﺳﺖ ]و ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ[ آﻪ از اﷲ ﺑﺘﺮﺳﻴﺪ و ﺑﺲ!«‬
‫در اﻳ ﻦ ﻡﺮﺡﻠ ﻪ دﺳ ﺘﻮرات ﺑ ﺮاﯼ ﭘﻴﻤ ﺎن ﺷ ﻜﻨﯽ و ﻋ ﺬاب ﻃ ﺮفﻡﻘﺎﺑ ﻞ ﺻ ﺮﻳﺢﺕ ﺮ و‬
‫ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺕﻴﻚﺕﺮ ﻡﯽﺷﻮد‪» :‬ﺑ ﺎ ﺁنه ﺎ ﺑﺠﻨﮕﻴ ﺪ‪ .‬اﷲ اﻳ ﺸﺎن را ]ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﯽ[ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﺷ ﻤﺎ ﻋ ﺬاب‬
‫ﻡ ﯽده ﺪ و ﺧﻮارﺷ ﺎن ﻡ ﯽﺳ ﺎزد و ﺷ ﻤﺎ را ﭘﻴ ﺮوزﯼ ﻡ ﯽده ﺪ و دله ﺎﯼ ﻡﻮﻡﻨ ﺎن را ﺧﻨ ﻚ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪«.‬‬
‫)ش‪ (١٤‬دلهﺎﯼ ﻡﻮﻡﻨﺎن چﮕﻮﻧﻪ ﺧﻨﻚ ﻡﯽﺷﻮد؟ ﺑﺎ آﺸﺘﺎر اﻳﺸﺎن و ﺑﺎ ﻋﺬاب اﻳﺸﺎن ﺑﻪ دﺳ ﺖ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫و ﺑﺎ ﺧﻮارﯼ اﻳﺸﺎن و ﺻﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﺷﻜﺴﺖ اﻳﺸﺎن در اﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ‪.‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١٥‬اﷲ ]ﻡﺤﻤﺪ[ اوﻟﺘﻴﻤﺎﺕﻮﻡﯽ ﺑﻪ ﻡﺠﺎهﺪان و ﻏﺎزﻳ ﺎن اﻳ ﻦ ﺟﻨ ﮓ و دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺟﻨﮓهﺎﯼ ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ ﻡﯽدهﺪ آﻪ‪» :‬ﺁﻳﺎ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪاﻳﺪ آ ﻪ ]اﷲ[ ﺷ ﻤﺎ را ﺑ ﻪ ﺡ ﺎل ﺧ ﻮد واﻡ ﯽﮔ ﺬارد‪ ،‬ﺑ ﯽ ﺁﻧﻜ ﻪ‬
‫ﻡﻌﻠﻮم ﺷﻮد چﻪ آﺴﺎﻧﯽ ﺟﻬﺎد ﻡﯽآﻨﻨﺪ و چﻪ آﺴﺎﻧﯽ هﻤﺮاز اﷲ و ﻡﺤﻤﺪ و ﻡﻮﻡﻨﺎن ه ﺴﺘﻨﺪ؟! و در اﻧﺘﻬ ﺎ‬
‫ﺕﺎآﻴﺪ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ‪» :‬اﷲ ﺑﻪ هﺮ آﺎرﯼ آﻪ ﻡﯽآﻨﻴﺪ ﺁﮔﺎﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬

‫‪٦٩‬‬

‫ﮔﻮﻳﺎ در اﻳﻦ ﻡﺮﺡﻠﻪ در ارﺕﺶ ﻡﺤﻤ ﺪ ه ﻢ اﺕﻔﺎﻗ ﺎﺕﯽ ﻡ ﯽاﻓﺘ ﺪ‪ .‬ﻋ ﺪﻩاﯼ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻧﻤ ﯽﺧﻮاهﻨ ﺪ‬
‫ﺟﻬﺎد آﻨﻨﺪ‪ .‬ﻳﺎ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻧ ﺴﺒﺘﯽ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻗﺮﻳ ﺸﻴﺎن دارﻧ ﺪ و ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺕ ﺮس از ﻡ ﺮگ و … آ ﺴﺎﻧﯽ ه ﻢ‬
‫ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﮔﻮﻳ ﺎ رازدار ﻡﻮﻡﻨ ﺎن و ﻡﺤﻤ ﺪ و اﷲ ﻧﻴ ﺴﺘﻨﺪ و ﺑ ﺮاﯼ دﺷ ﻤﻦ ]آﻔ ﺎر و ﻡ ﺸﺮآﺎن[ ﻡ ﺜﻼ‬
‫ﺟﺎﺳﻮﺳﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ اوﻟﺘﻴﻤﺎﺕﻮم ﺑﺎ اﻳﻦ ﺕﺎآﻴﺪ آﻪ اﷲ و ﺑﺎﻟﻄﺒﻊ ﻡﺤﻤﺪ از ﺿﻤﻴﺮ ﺷ ﻤﺎ ﺧﺒ ﺮ دارد‪ ،‬ﺿ ﺪ‬
‫ﺿﺮﺑﻪ را ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻮﻡﻨﺎن دروﻏﻴﻦ و ﺟﺎﺳﻮﺳﺎن و ﺳﺨﻦ چﻴﻨﺎن وارد ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫از ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١٧‬ﺑ ﻪ ﺑﻌ ﺪ ﺧ ﻂ ﻓﺎﺻ ﻞ دﻳﮕ ﺮﯼ ﺑ ﻴﻦ ﻡ ﺮدم آ ﺸﻴﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬اوﻟ ﻴﻦ ﺧ ﻂ‬
‫آﺸﯽ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺖ‪» :‬ﻡﺸﺮآﺎن را ﻧﺮﺳﺪ آﻪ در ﺡﺎﻟﯽ آﻪ ﺑﻪ آﻔﺮ ﺧﻮد اﻗﺮار ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻡﺴﺠﺪهﺎﯼ اﷲ‬
‫را ﻋﻤﺎرت آﻨﻨﺪ‪ .‬اﻋﻤﺎل اﻳﺸﺎن ﻧﺎچﻴﺰ اﺳﺖ و در ﺁﺕﺶ ﺟﺎوﻳﺪاﻧﻨﺪ‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﺑﺮﻡ ﯽﮔ ﺮدد ﺑ ﻪ آ ﺴﺎﻧﯽ‬
‫آﻪ ﻡﺴﺠﺪﯼ ﺳ ﺎﺧﺘﻪاﻧ ﺪ و چ ﻮن ﻡﺤﻤ ﺪ ﺁن ﻡ ﺴﺠﺪ را ﻧﭙ ﺴﻨﺪﻳﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﻳ ﺎ از ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺁن دل ﺧﻮﺷ ﯽ‬
‫ﻧﺪارد‪ ،‬دﺳﺘﻮر دادﻩ اﺳﺖ ﺁن ﻡﺴﺠﺪ را وﻳﺮان آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﺧ ﺎك ﻳﻜ ﺴﺎن آﻨﻨ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﺎن ﻡ ﺴﺠﺪ ه ﻢ‬
‫ﻡﺸﺮك و آﺎﻓﺮ ﺧﻮاﻧﺪﻩ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ آﻪ ﭘﺎ از ﺡﺮﻳﻢ ﺧﻮد درازﺕﺮ آﺮدﻩ و ﻡ ﺴﺠﺪ اﷲ را ﻋﻤ ﺎرت آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺠﺎزات اﻳﺸﺎن هﻢ ﺳﻮﺧﺘﻦ در ﺁﺕﺶ ﺧﺸﻢ اﷲ و ﻡﺤﻤﺪ در ﻡﻨﻄﻘﻪاﯼ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم ﺟﻬ ﻨﻢ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺟﺎوﻳ ﺪان ـ‬
‫ﺑﯽ زﻡﺎن ـ در ﺁن ﻡﯽﺳﻮزﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻡﯽﺕﻮان ﭘﺮﺳﺶهﺎﯼ ﺑﺪون ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺴﻴﺎرﯼ از ﺟﻬﺎن ﻋﺪم ﻡﻄﺮح آ ﺮد‬
‫آﻪ ﻡﺜﻼ‪ :‬در ﺁﻧﺠﺎ ﻡﻜﺎﻧﻴﺴﻢ زﻡﺎن چﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ و ﻡﻜﺎن در ﻋﺪم چﻪ ﺕﻌﺮﻳﻔﯽ دارد و ﻡﻔﻬﻮم ﺟﺎوﻳﺪان آﻪ‬
‫ﺑﻪ هﺮ ﺻﻮرت ﻧﺸﺎن دهﻨﺪﻩﯼ زﻡﺎن درازﯼ اﺳﺖ‪ ،‬در ﺧﻼء و ﻋﺪم چﻪ ﺕﻌﺮﻳﻔﯽ ﻡﯽﺕﻮاﻧ ﺪ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‬
‫و ﻡﺤﻞ اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻡﺠﺎزاتهﺎ و اﻳﻦ ﺷﻜﻨﺠﻪﮔﺎﻩ و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺕﯽ ﺟﻬﻨﻢ در آﺠﺎﯼ اﻳﻦ آﻬﻜﺸﺎن ﻡﺎدﯼ ﻗ ﺮار‬
‫دارد و ﻡﺎدﻩ آﻪ ﻋﻨﺼﺮ ﺕﺸﻜﻴﻞ دهﻨﺪﻩﯼ ﺑﺪن اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬در اﻳﻦ ﻧﺎﺑﻮدﯼ ﺑﻪ چ ﻪ ﺷ ﻜﻠﯽ درﺧﻮاه ﺪ ﺁﻡ ﺪ‬
‫و چﮕﻮﻧﻪ در ﻳﻚ ﻡﺤﻞ ﻡﺸﺨﺺ و زﻡﺎن ﻡﺸﺨﺺ ﻡﯽﺕﻮان ﻡﺎدﻩ را آ ﻪ ﭘﺮاآﻨ ﺪﻩ و ﭘﻮﺳ ﻴﺪﻩ و ﺕﺒ ﺪﻳﻞ ﺑ ﻪ‬
‫هﺰار و ﻳﻚ ﻋﻨﺼﺮ دﻳﮕﺮ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﮔ ﺮد ﺁورد و ﺳ ﻮزاﻧﺪ؟ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﺕﺎآﻴ ﺪ آ ﻪ ه ﻴﭻ ﻡ ﺎدﻩاﯼ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ‬
‫ﺕﻮان ﺳﻮزاﻧﺪن داﺉﻤﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ه ﻴﭻ ﻡ ﺎدﻩاﯼ ه ﻢ ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ ﺑﺘ ﻮان ﺁن را ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺪت ﻧﺎﻡﺤ ﺪودﯼ‬
‫ﺳﻮزاﻧﺪ‪ .‬هﺮ ﻡﺎدﻩاﯼ در ﻧﻘﻄﻪ ﺟﻮش ﺧﺎﺻﯽ و ﻧﻘﻄﻪ ذوب وﻳﮋﻩاﯼ ﺕﺒﺨﻴ ﺮ و ﺳ ﻮزاﻧﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﺕﺒ ﺪﻳﻞ ﺑ ﻪ‬
‫اﻧﺮژﯼ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺎﺳ ﺎ ﻡﻮﺿ ﻮع ﺟﺎوﻳ ﺪان ﺑ ﻮد ِن ﻓﻌ ﻞ ﺳ ﻮزاﻧﺪن از آ ﺎرآﺮد ﻡ ﯽاﻓﺘ ﺪ‪ .‬ﻡﻜ ﺎن‬
‫ﺡﺎدﺙﻪ ه ﻢ چ ﻮن ﻃﺒ ﻖ ﮔﻔﺘ ﻪه ﺎﯼ ﺧ ﻮد ﻗ ﺮﺁن و ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن اﺳ ﻼم‪ ،‬ﻡﻜ ﺎن ﻡ ﺎدﯼ ﺑﺨ ﺼﻮﺻﯽ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﭘ ﺲ‬
‫ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ وﺟﻮد واﻗﻌﯽ و ﺕﺎرﻳﺨﯽ و ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺑﻴﺎن ﻡﺤﻤﺪ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﺴﺠﺪ اﷲ را ﻋﻤﺎرت ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬آﺴﺎﻧﯽاﻧﺪ آﻪ ﺑﻪ اﷲ و روز ﻗﻴﺎﻡﺖ‬
‫اﻳﻤﺎن دارﻧﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﯽ هﻤﺎن روز ﺑﯽ زﻡﺎن و ﺑﯽ ﻡﻜﺎن و ﻏﻴﺮ ﻡﺎدﯼ‪ .‬ﻧﻤ ﺎز ﻡ ﯽﮔﺰارﻧ ﺪ و زآ ﺎت ـ ﻳﻌﻨ ﯽ‬
‫ﻡﺎﻟﻴﺎت ـ ﺑﻪ ﻡﺤﻤﺪ ﻡﯽدهﻨﺪ و ﺧﺮج او را ﺕﻘﺒﻞ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ و ﺟ ﺰ از اﷲ ﻧﻤ ﯽﺕﺮﺳ ﻨﺪ‪ .‬در اﻳ ﻦ ﺕﻌﺮﻳ ﻒ اﷲ‬
‫آﺴﯽ اﺳﺖ آﻪ وﺡﺸﺘﻨﺎك و ﺕﺮﺳﻨﺎك اﺳﺖ و ﺑﺎﻳﺪ از او هﻤﻴﺸﻪ در ﺕﺮس و ﻟﺮز ﺑﻪ ﺳﺮ ﺑﺮد‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻡﺮﺡﻠﻪ هﻢ ﻡﺤﻤﺪ ﻳﺎ اﷲ ﻳﻚ ﺧﻂ ﻓﺮﺿﯽ دﻳﮕ ﺮ ﻡﻴ ﺎن هﻤ ﻴﻦ ﻧﻤ ﺎزﮔﺰاران و ﻡﻌﺘﻘ ﺪﻳﻦ‬
‫ﺑﻪ ﻗﻴﺎﻡﺖ و زآﺎت دهﻨ ﺪﮔﺎن و ﺧ ﺪا ﺕﺮﺳ ﺎن ﻡ ﯽآ ﺸﻨﺪ آ ﻪ‪» :‬اﻡﻴ ﺪ اﺳ ﺖ آ ﻪ اﻳﻨ ﺎن از ه ﺪاﻳﺖ ﻳﺎﻓﺘﮕ ﺎن‬
‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪) «.‬ش‪(١٨‬‬
‫در اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻳﻚ ﻡﺴﻠﻤﺎن و ﻳﻚ ﻡﻮﻡﻦ‪ ،‬اﮔﺮ ﻧﻤ ﺎز ﺑﮕ ﺰارد و ﺑ ﻪ ﻗﻴﺎﻡ ﺖ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ ﺑﺎﺷ ﺪ و زآ ﺎت‬
‫ﺑﺪه ﺪ و ﺟ ﺰ از ﺧ ﺪا ﻧﺘﺮﺳ ﺪ‪ ،‬ﻡﻌﻠ ﻮم ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ ﺑﺘ ﻮان او را ﻡ ﺴﻠﻤﺎن واﻗﻌ ﯽ ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎب ﺁورد و از‬
‫هﺪاﻳﺖﻳﺎﻓﺘﮕﺎن ﻡﺤﺴﻮب آﺮد‪ .‬در واﻗﻊ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ راﻩ را ﺑﺮاﯼ ﺕﻜﻔﻴﺮ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﻡﺎن رهﺒﺮﯼ زﻡﺎن‬
‫و ﻡﻼﻳﺎن ﻡﺘﻮﻟﯽ اﺳﻼم ﺕﻤﻜﻴﻦ ﻧﻤﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ آ ﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨ ﺪ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن را ه ﻢ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﻬﺎﻧﻪهﺎﯼ اﺑﺘﻜﺎرﯼ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﻡﻨﺎﻓﻊ ﺡﺎآﻤﺎن ﺷﺮﻋﯽ وﻗﺖ‪ ،‬ﺑﻪ چﺎرﻡﻴﺦ ﺑﻜﺸﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺧﻂ آﺸﯽهﺎ ﺑﻪ اﻳ ﻦ ﺻ ﻮرت اداﻡ ﻪ ﻡ ﯽﻳﺎﺑ ﺪ آ ﻪ‪» :‬ﺁﻳ ﺎ ﺁب دادن ﺑ ﻪ ﺡﺎﺟﻴ ﺎن و ﻋﻤ ﺎرت‬
‫ﻡ ﺴﺠﺪاﻟﺤﺮام را ﺑ ﺎ آ ﺮدﻩﯼ آ ﺴﯽ آ ﻪ ﺑ ﻪ اﷲ و روز ﻗﻴﺎﻡ ﺖ اﻳﻤ ﺎن ﺁوردﻩ و در راﻩ اﷲ ﺟﻬ ﺎد آ ﺮدﻩ‪،‬‬

‫‪٧٠‬‬

‫ﺑﺮاﺑ ﺮ ﻡ ﯽداﻧﻴ ﺪ؟ ﻧ ﻪ ﻧ ﺰد اﷲ ]اﻳ ﻦ دو ﺟﻤﺎﻋ ﺖ[ ﺑﺮاﺑ ﺮ ﻧﻴ ﺴﺘﻨﺪ و اﷲ ﺳ ﺘﻤﻜﺎران را ه ﺪاﻳﺖ ﻧﻤ ﯽآﻨ ﺪ‪«.‬‬
‫)ش‪ (١٩‬در ﺕﻜﻤﻴﻞ ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻡﯽﺕﻮان ﮔﻔﺖ آﻪ ﺑﺮاﯼ ﻡﺤﻤﺪ ﺕﻨﻬﺎ آﺴﺎﻧﯽ ﻡﺴﻠﻤﺎن واﻗﻌ ﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ‬
‫آﻪ ﺑﺮاﯼ ﻡﻨﺎﻓﻊ اﺳﺘﺮاﺕﮋﻳﻚ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮﺷﺎن ﻡﯽﺟﻨﮕﻨﺪ و ﺑﻪ آﺎرهﺎﯼ ﺡﻘﻮق ﺑﺸﺮاﻧﻪ و اﻧﺴﺎﻧﯽاﯼ از ﻗﺒﻴﻞ ﺁب‬
‫دادن ﺑﻪ ﺕﺸﻨﮕﺎن و ﺡﺘﺎ ﺑﺎزﺳﺎزﯼ ﻡﺴﺠﺪاﻟﺤﺮام ﺑﺴﻨﺪﻩ ﻧﻤﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬ﺕﺎآﻴﺪ ﺁﺧ ِﺮ ﺟﻤﻠﻪ ﻡﺒﻨﯽ ﺑ ﺮ ﻋ ﺪم ه ﺪاﻳﺖ‬
‫ﺳﺘﻤﻜﺎران از ﺳﻮﯼ اﷲ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از اﻳﻦ ﺧﻂ آ ﺸﯽ ﺑ ﻴﻦ دو ﻗ ﺸﺮ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻗﺎﺑ ﻞ ﺕﺎﻡ ﻞ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﻡﺘﺮﺟﻢ در زﻳﺮ ﻧﻮﻳﺲ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ و در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷﺎن ﻧﺰول اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ آﻪ ﻡ ﺮاد از‬
‫ﻡﺠﺎهﺪ‪ ،‬ﺡﻀﺮت اﻡﻴﺮاﻟﻤﻮﻡﻨﻴﻦ ﻋﻠﯽاﺑﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢٠‬ﺧ ﻂ ﻡ ﺸﯽ اﺻ ﻠﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن واﻗﻌ ﯽ ﻡ ﺸﺨﺺ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪» :‬ﺁﻧ ﺎن آ ﻪ‬
‫اﻳﻤ ﺎن ﺁوردﻧ ﺪ و ﻡﻬ ﺎﺟﺮت آﺮدﻧ ﺪ و در راﻩ اﷲ ﺑ ﻪ ﻡ ﺎل و ﺟ ﺎن ﺧ ﻮﻳﺶ ﺟﻬ ﺎد آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬در ﻧ ﺰد اﷲ‬
‫درﺟﻪاﯼ ﻋﻈﻴﻢﺕﺮ دارﻧﺪ و آﺎمﻳﺎﻓﺘﻪﮔﺎﻧﻨﺪ‪«.‬‬
‫آﺴﺎﻧﯽ آﻪ اﺳﻼم را در وﺟﻪ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ و اﻧ ﺴﺎﻧﯽ ﺁن ﻡ ﯽﻓﻬﻤﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺕﻮﺟ ﻪ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ آ ﻪ‬
‫اﮔﺮ ﻡﺤﻤﺪ زﻡﺎﻧﯽ از »ﻻ اآﺮاﻩ ﻓ ﯽ اﻟ ﺪﻳﻦ« و »ﻟﻜ ﻢ دﻳ ﻨﻜﻢ وﻟ ﯽ دﻳ ﻦ« ﺳ ﺨﻦ ﮔﻔﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻡﺮﺑ ﻮط ﺑ ﻪ‬
‫زﻡﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ آﻪ هﻨﻮز ﺷﺮاﻳﻂ و اﻡﻜﺎن ﺕﺤﻘﻖ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ را ﺑﺮاﯼ ﺧ ﻮدش ﻡﻴ ﺴﺮ ﻧﻤ ﯽدﻳ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ ﺑﺎ ادﺑﻴﺎﺕﯽ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ و دﮔﺮاﻧ ﺪﻳﺶ ﭘ ﺴﻨﺪ و ﺻ ﻠﺢﺟﻮﻳﺎﻧ ﻪ ]اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن زﺑ ﺎن ‪١٤٠٠‬‬
‫ﺳﺎل ﭘﻴﺶ[ ﺑﺎ ﭘﻴﺮاﻡﻮن و ﭘﻴﺮاﻡﻮﻧﻴﺎﻧﺶ ﺑﺮﺧﻮرد ﻡﯽآﺮد‪ .‬اﻡﺎ ﭘﺲ از دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺑﺨ ﺸﯽ از ﻗ ﺪرت‬
‫و ﺕﺼﻮر اﻡﻜﺎن ﺕﺤﻘﻖ روﻳﺎهﺎﯼ ﺟﻬﺎﻧﮕﺸﺎﻳﺎﻧﻪاش‪ ،‬ﻧﻮع ﺑﻴﺎن و ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺑﺮﺧﻮردش ﺑﺎ اﻋﺮاب و ﺑﺎﻟﻄﺒﻊ‬
‫ﺑﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن و ﻡﺮدم ﺳﺮزﻡﻴﻦهﺎﯼ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ آﻠ ﯽ ﺕﻔ ﺎوت ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ در ﻗ ﺮﺁن ﻡ ﺎ‬
‫ﻋﻤﻼ ﺑﺎ چﻨﺪ ﻡﺤﻤﺪ روﺑﺮو هﺴﺘﻴﻢ‪ .‬ﻳﻜﯽ ﻡﺤﻤﺪﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺕ ﻼش ﻡ ﯽآﻨ ﺪ ﺑ ﺎ ﺷ ﻴﻮﻩاﯼ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻋﻘﺎﻳ ﺪش‬
‫را ﺑ ﻪ ﭘﻴﺮاﻡ ﻮﻧﺶ ﺑﻘﺒﻮﻻﻧ ﺪ و ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﺎر ﺑﻴ ﺎﻧﺶ ﺑﺨ ﺼﻮص در ﺳ ﻮرﻩه ﺎﯼ ﻡﻜ ﯽ ﻗ ﺮﺁن‪ ،‬ﺕﻔ ﺎوﺕﯽ‬
‫اﺳﺎﺳﯽ دارد ﺑﺎ ﺑﺨﺶ ﻡﺪﻧﯽ ﺳﻮرﻩهﺎﯼ ﻗ ﺮﺁن‪ .‬در واﻗ ﻊ ﺑﺤ ﺚ ﺟﻬ ﺎد و آ ﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و ﺡﻤﻠ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﺸﺎن و ﻗﺘﺎل اﻳﺸﺎن و ﺑﻪ ﺑﺮدﮔ ﯽ ﺑ ﺮدن ﺧ ﺎﻧﻮادﻩه ﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن و ﻏﻨﻴﻤ ﺖ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ اﻡ ﻮال و ﺧ ﺎﻧﻮادﻩه ﺎﯼ‬
‫آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﺤﻤﺪ ﺁﻧﺎن را دﺷﻤﻦ ﺧﻮﻳﺶ و ﻡﺎﻧﻊ ﺕﺤﻘﻖ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻡﻄﻠﻘﻪﯼ اﺳﻼﻡﯽاش ﻡﯽداﻧ ﺪ‪ ،‬از ﻡﺪﻳﻨ ﻪ‬
‫و ﺑﺎ ﺕﻐﻴﻴﺮ آﻴﻔﯽ ﺕﻮان و ﻗﺪرت اﺳﺘﺮاﺕﮋﻳﻜﯽ او ﺁﻏﺎز ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬در ﻗﺮﺁن دو ﮔﻮﻧﻪ اﷲ و دو ﮔﻮﻧﻪ ﻡﺤﻤﺪ‬
‫ﻗﺎﺑﻞ روﻳﺖ اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ ﺕﺎﺳ ﯽاﯼ آ ﻪ ﺑﺨ ﺸﯽ از ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡ ﺎ ـ ﻡ ﺜﻼ ﻡﻠ ﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽه ﺎﯼ‬
‫داﺧﻞ و ﺧﺎرج اﻳﺮان ـ ﺑﻪ ﺡﺮفهﺎ و ﺳﻮرﻩهﺎﯼ ﻡﻜﯽ ﻗﺮﺁن ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬اﺳﺎﺳﺎ ﺑﺨﺶ ﻡﻨﺴﻮخ ﻗﺮﺁن اﺳ ﺖ‬
‫و ﺑﺨﺶ ﻧﺎﺳﺦ و ﻧﺴﺦآﻨﻨﺪﻩﯼ ﻗﺮﺁن ﺑﺨﺼﻮص ﺳ ﻮرﻩﯼ ﺕﻮﺑ ﻪ و ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻧ ﻮر اﺳ ﺖ آ ﻪ از ﺳ ﻮرﻩه ﺎﯼ‬
‫اﻧﺸﺎ ﺷﺪﻩﯼ ﺳﺎلهﺎﯼ ﺁﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﻡﺤﻤﺪ هﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ آﻪ اﻳﻤﺎن ﺁوردﻩاﻧﺪ و در راﻩ اﷲ ﺟﻬ ﺎد آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪» :‬اﷲ ﺑ ﻪ‬
‫رﺡﻤ ﺖ و ﺧ ﺸﻨﻮدﯼ ﺧ ﻮد و ﺑﻬ ﺸﺘﯽ آ ﻪ در ﺁن ﻧﻌﻤ ﺖه ﺎﯼ ﺟﺎوﻳ ﺪان ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑﺸﺎرﺕ ﺸﺎن ﻡ ﯽده ﺪ‪«.‬‬
‫)ش‪ (٢١‬و در اداﻡﻪ‪» :‬در ﺁن ﺑﻬﺸﺖ ﺟﺎوﻳﺪان ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ؛ زﻳ ﺮا اﺟ ﺮ و ﻡ ﺰد ﺑ ﺰرگ در ﻧ ﺰد اﷲ اﺳ ﺖ‪«.‬‬
‫)ش‪ (٢١‬ﺑ ﻪ ذآ ﺎوت وﻳ ﮋﻩاﯼ ﻧﻴ ﺎز ﻧﻴ ﺴﺖ ﺕ ﺎ ﺑﻔﻬﻤ ﻴﻢ آ ﻪ در ه ﺰارﻩﯼ ﺳ ﻮم چﮕﻮﻧ ﻪ ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎﯼ‬
‫اﺳ ﻼﻡﯽاﯼ از ﻧ ﻮع اﻟﻘﺎﻋ ﺪﻩ‪ ،‬چﻨ ﻴﻦ ﻡ ﺸﺘﺎﻗﺎﻧﻪ در ﻃﻠ ﺐ ﺑﻬ ﺸﺖ ﺟﺎوﻳ ﺪان وﻋ ﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ در ﻗ ﺮﺁن ﻡﺤﻤ ﺪ‪،‬‬
‫ﺧﻮدﺷ ﺎن را ﺑ ﻪ ﺁب و ﺁﺕ ﺶ ﻡ ﯽزﻧﻨ ﺪ و ﺑ ﺎ اﻧﺠ ﺎم ﻋﻤﻠﻴ ﺎت اﻧﺘﺤ ﺎرﯼ‪ ،‬زﻧ ﺪﮔﯽ هﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺮدم از هﻤ ﻪﯼ‬
‫ﺳﺮزﻡﻴﻦهﺎ را از اﻡﻨﻴﺖ ﺕﻬﯽ ﻡﯽﺳﺎزﻧﺪ!‬
‫از ﺳﻮﯼ دﻳﮕﺮ اﺧﺘﻼف اﻧﺪاﺧﺘﻦ در ﻡﻴﺎن ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎﻳﯽ آﻪ ﺕﺎ ﭘﻴﺶ از ﻇﻬﻮر اﺳ ﻼم‪ ،‬هﻤ ﺮاﻩ‬
‫و ﻳﺎر هﻢ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬از هﻤﻴﻦﺟﺎ و در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪﯼ ﺁﻏﺎز ﻡﯽﺷﻮد‪» :‬اﯼ آﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ اﻳﻤ ﺎن ﺁوردﻩاﻳ ﺪ‪ ،‬اﮔ ﺮ‬
‫ﭘﺪران و ﺑﺮادراﻧﺘﺎن دوﺳﺖ دارﻧﺪ آﻪ آﻔﺮ را ﺑﻪ ﺟﺎﯼ اﻳﻤﺎن ﺑﺮﮔﺰﻳﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺁنهﺎ را ﺑ ﻪ دوﺳ ﺘﯽ ﻡﮕﻴﺮﻳ ﺪ و‬
‫هﺮآﺲ از ﺷﻤﺎ ]اﻳﺸﺎن را[ دوﺳﺖ ﺑﺪارد‪ ،‬از ﺳﺘﻤﻜﺎران ﺧﻮاهﺪ ﺑﻮد‪) «.‬ش‪(٢٣‬‬

‫‪٧١‬‬

‫اﻳﺮاﻧﻴﺎﻧﯽ آﻪ اﻧﺪآﯽ از ﺑﻬﺎر ﺟﻮاﻧﯽ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬اﻓﺎﺿ ﺎت ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ را در‬
‫هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ و ﺕﻔﺮﻗﻪ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﺑﻴﻦ ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎ را ﺧﻮد ﺑﻪ چﺸﻢ دﻳﺪﻩ و ﺧﻴﻠﯽهﺎ هﻢ داغ اﻳﻦ ﺧﻂ آ ﺸﯽه ﺎ‬
‫را آﺸﻴﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬هﻤﺎن دوراﻧﯽ آﻪ اﻡﺜﺎل ﻡﺤﻤﺪﯼ ﮔﻴﻼﻧﯽ ﻗﺎﺿﯽ اﻟﻘﻀﺎت ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﭘ ﺴﺮاﻧﺶ را‬
‫ﻓﺪﻳ ﻪﯼ اﺳ ﺘﺤﻜﺎم ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﯼ ﻗ ﺪرت رهﺒ ﺮ ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽاش ﺷ ﺨﺺ ﺳ ﻴﺪ روح اﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ﻡ ﯽآ ﺮد‪ .‬ﺷ ﻴﺮﻳﻨﯽ‬
‫ﺧﻮردن ﻡﺎدران ﺑﻴﭽﺎرﻩاﯼ آﻪ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن را ﺑﻪ ﺟﻼدان ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻟ ﻮ ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ ـ ه ﻢ ـ از ﺁن‬
‫داﺳﺘﺎنهﺎﯼ ﻏﻢ اﻧﮕﻴﺰﯼ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﺕﻔﺮﻗﻪاﻓﻜﻨﯽهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ را ﺑﺮ ﻡﺒﻨﺎﯼ هﻤﻴﻦ ﺁﻳﻪهﺎﯼ ﻗﺮﺁﻧﯽ‪ ،‬ﺑ ﻴﻦ‬
‫ﻡﺮدم ﻡﺴﻠﻤﺎن اﻳﺮان ﻧﻬﺎدﻳﻨﻪ آﺮدﻩ اﺳﺖ!‬
‫در ﺁﻳﻪﯼ ﺑﻌﺪﯼ ﺕﺎآﻴﺪﯼ اﺳﺎﺳﯽ ﺑﺮ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ اﺻ ﻠﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻡﺎﻧ ﺪن ﻡ ﺪﻋﻴﺎن ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ‪:‬‬
‫»ﺑﮕ ﻮ‪ :‬اﮔ ﺮ ﭘ ﺪراﻧﺘﺎن و ﻓﺮزﻧ ﺪاﻧﺘﺎن و ﺑﺮادراﻧﺘ ﺎن و زﻧﺎﻧﺘ ﺎن و ﺧﻮﻳ ﺸﺎوﻧﺪاﻧﺘﺎن و اﻡ ﻮاﻟﯽ آ ﻪ‬
‫اﻧﺪوﺧﺘﻪاﻳﺪ‪ ،‬و ﺕﺠﺎرﺕﯽ آﻪ از آﺴﺎدﯼ ﺁن ﺑﻴﻢ دارﻳﺪ و ﺧﺎﻧﻪهﺎﻳﯽ آﻪ ﺑﻪ ﺁن دﻟﺨ ﻮش ه ﺴﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﻤﺎ‬
‫از اﷲ و ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮش و ﺟﻬ ﺎد آ ﺮدن در راﻩ او‪ ،‬دوﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻨﯽﺕ ﺮ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻡﻨﺘﻈ ﺮ ﺑﺎﺷ ﻴﺪ ﺕ ﺎ اﷲ ﻓﺮﻡ ﺎن‬
‫ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻴﺎورد و اﷲ ﻧﺎﻓﺮﻡﺎﻧﺎن را هﺪاﻳﺖ ﻧﺨﻮاهﺪ آﺮد‪) «.‬ش‪(٢٤‬‬
‫در واﻗﻊ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ اﺕﻤﺎم ﺡﺠﺘ ﯽ اﺳ ﺖ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ آ ﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاهﻨ ﺪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬وﻟ ﯽ‬
‫ﺟﻨﮓ ﻧﻤﯽﺧﻮاهﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮادﻩﺷﺎن را دوﺳﺖ دارﻧﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧ ﻪاﯼ ﺳ ﺎﺧﺘﻪاﻧ ﺪ و در آﻨ ﺎر ﺧ ﺎﻧﻮادﻩﺷ ﺎن زﻧ ﺪﮔﯽ‬
‫ﺁراﻡﯽ را ﻡﯽﮔﺬراﻧﻨﺪ‪ .‬چﻨﻴﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ اﺳﺎﺳﺎ از هﺪاﻳﺖ ﺷ ﺪﮔﺎن ﻧﻴ ﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨ ﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎﻳ ﺪ هﻤﻴ ﺸﻪ‬
‫ﺳﺮﺑﺎز ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺳﻼح ﺑﺮ دوش و درﺡﺎل ﺟﻨﮓ و هﻴﭻ ﺁرام و ﻗﺮارﯼ ﺑﺮاﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از ﺳ ﻮﯼ ﻡﺤﻤ ﺪ‬
‫و اﷲ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ آﻪ هﻤﮕﯽ ﻟﺒﺎس رزم ﺑﭙﻮﺷﻨﺪ و هﻤﻪﯼ آﺎر و زﻧﺪﮔﯽﺷﺎن را ﺕﻨﻬ ﺎ در ﺟﻨ ﮓ‬
‫و ﺟﻬﺎد و ﻡﺒﺎرزﻩ و آﺸﺘﺎر و ﻗﺘﺎل و… ﺧﻼﺻﻪ آﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻨﺎن ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ در ﺳ ﺎله ﺎﯼ‬
‫ﺁﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ از ﺳ ﻮﯼ او ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺕﻠﻘ ﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻘﻴ ﻪﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از ه ﺪاﻳﺖ ﻳﺎﻓﺘﮕ ﺎن ﻧﻴ ﺴﺘﻨﺪ و‬
‫اﺻﻼ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺑﻪ ﺡ ﺴﺎب ﻧﻤ ﯽﺁﻳﻨ ﺪ‪ .‬در چﻨ ﺪ ﺁﻳ ﻪ ﻗﺒ ﻞ ه ﻢ دﻳ ﺪﻳﻢ آ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﺸﺎن ﺁﺕ ﺶ ﺟﻬﻨﻤ ﯽ آ ﻪ در ﺁن‬
‫ﺟﺎوﻳﺪان ﺧﻮاهﻨﺪ ﻡﺎﻧﺪ‪ ،‬وﻋﺪﻩ دادﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﺁﻳ ﻪﯼ ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢٨‬ﻡ ﯽﺧ ﻮاﻧﻴﻢ آ ﻪ‪» :‬اﯼ آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ اﻳﻤ ﺎن ﺁوردﻩاﻳ ﺪ‪ ،‬ﻡ ﺸﺮآﺎن‬
‫]دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن[ ﻧﺠ ﺲ ه ﺴﺘﻨﺪ و از ﺳ ﺎل ﺑﻌ ﺪ ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﺑ ﻪ ﻡ ﺴﺠﺪاﻟﺤﺮام ﻧﺰدﻳ ﻚ ﺷ ﻮﻧﺪ و اﮔ ﺮ از ﺑﻴﻨ ﻮاﻳﯽ‬
‫ﻡ ﯽﺕﺮﺳ ﻴﺪ‪ ،‬اﷲ اﮔ ﺮ ﺑﺨﻮاه ﺪ ﺑ ﻪ ﻓ ﻀﻞ ﺧ ﻮﻳﺶ ﺑ ﯽﻧﻴﺎزﺕ ﺎن ﻡ ﯽآﻨ ﺪ…« داﺳ ﺘﺎن ﺕ ﺮس از ﺑﻴﻨ ﻮاﻳﯽ ه ﻢ‬
‫ﻡﺮﺑﻮط ﻡﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﺑ ﺎزار ﻡﻜ ﺎرﻩاﯼ آ ﻪ در ﭘﻴﺮاﻡ ﻮن ﻡﻜ ﻪ ﺑﺮﻗ ﺮار ﺑ ﻮدﻩ و هﻤ ﻪ ﻃﻴ ﻒ اﻋ ﺮاب ﺑ ﺎ ه ﺮ‬
‫ﻋﻘﻴﺪﻩاﯼ ﺑﺮاﯼ ﺕﺠﺎرت و ﺳﻴﺎﺡﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻜﺎن ﻡﯽﺁﻡﺪﻩاﻧﺪ و ﺡﺎل آﻪ ﻡﺤﻤﺪ اﻡﻜ ﺎن ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻡﻨﻄﻘ ﻪ‬
‫را ﻗﺮق آﺮدﻩ‪ ،‬هﻤﻪﯼ دﻳﮕﺮان را از ورود ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻨﻄﻘﻪﯼ ﻡﺤﺮﻡﻪ ﻡﻤﻨﻮع اﻋﻼم ﻡﯽآﻨ ﺪ و ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫هﻢ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺘﺮﺳﻨﺪ و ﻧﮕﺮاﻧﯽاﯼ ﺑﺮاﯼ آﺴﺎدﯼ ﺑﺎزارهﺎﯼ ﺕﺠﺎرﺕﺸﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫و ﺁﻳ ﻪﯼ ‪» :٢٩‬ﺑ ﺎ آ ﺴﺎﻧﯽ از اه ﻞ آﺘ ﺎب آ ﻪ ﺑ ﻪ اﷲ و روز ﻗﻴﺎﻡ ﺖ اﻳﻤ ﺎن ﻧﻤ ﯽﺁورﻧ ﺪ و‬
‫چﻴﺰهﺎﻳﯽ را آﻪ اﷲ و ﭘﻴ ﺎﻡﺮش ﺡ ﺮام آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑﺮﺧ ﻮد ﺡ ﺮام ﻧﻤ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬و دﻳ ﻦ ﺡ ﻖ را ﻧﻤ ﯽﭘﺬﻳﺮﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺟﻨﮓ و ﻗﺘﺎل آﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺁﻧﮕﺎﻩ آﻪ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﺧ ﻮد در ﻋ ﻴﻦ ﻡ ﺬﻟﺖ ﺟﺰﻳ ﻪ ﺑﺪهﻨ ﺪ‪ «.‬و اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ ه ﻢ ﺁﭘﺎرﺕﺎﻳ ﺪ‬
‫دﻳﻨﯽ و ﻓﺮق ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺑﻴﻦ اﻧﺴﺎنهﺎ ﺕﻨﻬﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻦ اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪﻩﯼ ﺕﺎزﻩ‪ ،‬ذﻟﺘﯽ را ﺑﺮ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و‬
‫ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮردﮔﺎن در اﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ ﺕﺤﻤﻴﻞ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ هﻤﭽﻨﺎن و ﺕ ﺎ هﻤ ﻴﻦ اﻻن ه ﻢ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺟﻬ ﺎن‬
‫را ﺑﻪ ﺡﻤﺎم ﺧﻮن ﺑﺪل ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺁﻳﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٣٥‬هﻢ اﻧﻮاع دﻳﮕﺮ ﺷﻜﻨﺠﻪه ﺎﯼ ﺧﺪاوﻧ ﺪﯼ را ﺑ ﻪ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ‬
‫ﺕﺴﻠﻴﻢ ﻡﺤﻤﺪ ﻧﺸﺪﻩاﻧ ﺪ ]ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻧ ﺸﺪﻩاﻧ ﺪ[ وﻋ ﺪﻩ ﻡ ﯽده ﺪ‪» :‬روزﯼ آ ﻪ در ﺁﺕ ﺶ ﺟﻬ ﻨﻢ ﮔﺪاﺧﺘ ﻪ ﺷ ﻮﻧﺪ و‬
‫ﭘﻴﺸﺎﻧﯽ و ﭘﻬﻠﻮ و ﭘﺸﺘﺸﺎن را ﺑﺎ ﺁن داغ آﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﺳﺖ ﺁن چﻴﺰﯼ آﻪ ﺑﺮاﯼ ﺧﻮد اﻧﺪوﺧﺘ ﻪ ﺑﻮدﻳ ﺪ‪ .‬ﺡ ﺎل‬
‫ﻃﻌﻢ اﻧﺪوﺧﺘﻪﯼ ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﭽﺸﻴﺪ‪ «.‬ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ زﻧﺪانهﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﯽ و‬

‫‪٧٢‬‬

‫آﻤﯽ زاوﻳﻪ داﺷﺘﻦ در هﻤﺎن ﻧﻮع ﺑﺎورهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﺕﺠﺮﺑﻪ آﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬اﻋﻤ ﺎل اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ ﻗﺮﺁﻧ ﯽ را‬
‫ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺎ ﺕﻦ و ﺑﺪن ﺕﺮدﺷﺎن ﺡﺲ آﺮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳ ﻦ دﻳﻨ ﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل اﺳ ﺖ ﺟﻬ ﺎن را ﺑ ﻪ ﺁﺕ ﺶ آ ﺸﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺕﻨﻬ ﺎ دﻳﻨ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮ‬
‫اﺳﺎس ﻡﺮگ و آﺸﺘﺎر و ﺟﻬﺎد و ﺡﺬف دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن اﻡﻜﺎن ﭘﺎ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺕﺠﺮﺑﻪﯼ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺧ ﻮد‬
‫ﻡﺎ هﻢ در ﻗﺮن ﺑﻴﺴﺘﻢ و ﺁﻏﺎز هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم هﻢ هﻤﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﺮ ﺡﺎل ﺕﺎ اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان “اماﻟﻘ ﺮاء” و ﻡﺮآ ﺰ ﺙﻘ ﻞ ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫در ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ وﺟ ﻮد دارد‪ ،‬ﺟﻬ ﺎن روﯼ ﺁﺳ ﺎﻳﺶ و اﻡﻨﻴ ﺖ ﻧﺨﻮاه ﺪ دﻳ ﺪ‪ .‬ﺑﻬﺘ ﺮ ﺁن اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻏ ﺮب از‬
‫ﻡﻨﺎﻓﻊ آﻮﺕﺎﻩﻡﺪﺕﺶ ﺑﺮاﯼ ﻡﻌﺎﻡﻠﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ‪ ،‬آﻮﺕﺎﻩ ﺑﻴﺎﻳﺪ و ﺑﻪ ﻡﻨ ﺎﻓﻊ دراز ﻡ ﺪت اﻡﻨﻴ ﺖ‬
‫ﺟﻬﺎﻧﯽ و ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن ﺑﻴﺎﻧﺪﻳﺸﺪ!‬
‫ﻧﻤﯽداﻧﻢ در آﺠﺎ از ﻗﻮل ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺧﻮاﻧﺪم آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻦ ﻳ ﻚ دﻳ ﻦ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺧ ﺪاﯼ ﺁن‬
‫دﻳﻦ را ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﻻﺑﺪ ﺡﻀﺮﺕﺶ ﻡﯽﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﮕﻮﻳﺪ آﻪ وﻗﺘﯽ ﺧ ﺪاﯼ اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ را ﺷ ﻨﺎﺧﺘﯽ‪ ،‬ﻡ ﯽﻓﻬﻤ ﯽ‬
‫آ ﻪ او چ ﻪ اﻧﺘﻈ ﺎرﯼ از ﺕ ﻮ دارد و در ﻧﮕ ﺎهﺶ ﻳ ﻚ ﺧﺪاﺷ ﻨﺎس واﻗﻌ ﯽ آ ﻪ ﺡﺘﻤ ﺎ ﻋﻜ ﺲ ﺑﺮﮔ ﺮدان و‬
‫روﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮد اوﺳﺖ‪ ،‬چﻪ وﻳﮋﮔﯽهﺎ و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ چﻪ رﻓﺘﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪/‬ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽاﯼ دارد‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﻤﯽﺧ ﻮاهﻢ وارد ﺑﺤ ﺚ آﻼﻡ ﯽ “ﺧ ﺪا ﺷﻨﺎﺳ ﯽ” و “ﺧ ﻮد را ﺑ ﺸﻨﺎس ﺕ ﺎ ﺧ ﺪاﯼ‬
‫ﺧﻮد را ﺑﺸﻨﺎﺳﯽ” و داﺳﺘﺎنهﺎﻳﯽ از اﻳﻦ دﺳﺖ ﺑﺸﻮم‪ .‬روﺡﺎﻧﻴﻮن و ﺟﺴﻤﺎﻧﻴﻮن اﺳﻼﻡﯽ ﺁنﻗ ﺪر در اﻳ ﻦ‬
‫ﺑ ﺎب ﻧﻮﺷ ﺘﻪاﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ هﻤ ﻪﯼ ﺧﺪاﺷﻨﺎﺳ ﺎن و ﺡﺘ ﺎ ﺧ ﺪا ﻧ ﺸﻨﺎﺳﺎن زﻧ ﺪﻩ و ﻡ ﺮدﻩ آ ﺎﻓﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬اﮔ ﺮ‬
‫ﺲ ﺧﻮاﻧﺪن ﺁن هﻤﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﺮﻧﻤ ﯽﺁﻳ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ‬
‫آﺴﯽ‪ ٩٥٠‬ﺳﺎل هﻢ ﻋﻤﺮ ﻧﻮح اﻓﺴﺎﻧﻪاﯼ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﭘ ِ‬
‫هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻡﯽﺧﻮاهﻢ در اﻳﻦ ﺑﺤﺚ‪ ،‬ﺧﺪاﯼ ﻡﺤﻤﺪ را آﻪ در زﺑ ﺎن اﺳ ﻼﻡﯽاش “اﷲ” ﺧﻮاﻧ ﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪،‬‬
‫از زﺑﺎن ﺧﻮد ﻡﺤﻤﺪ و ﺑﻪ ﻗﻮل ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از زﺑﺎن ﻗﺮﺁن و ﺷﺨﺺ “اﷲ” ﺑﻪ ﺕﺼﻮﻳﺮ ﺑﻜﺸﻢ و ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﻢ‬
‫آ ﻪ ﺧ ﺪاﯼ ﻡﺤﻤ ﺪ و ﻋﻠ ﯽ چﮕﻮﻧ ﻪ ﺧ ﺪاﻳﯽ اﺳ ﺖ و راﺑﻄ ﻪاﯼ آ ﻪ ﺑ ﺎ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﻳ ﺎ در ﺕﻌﺮﻳ ﻒ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺎ ﺑﻨﺪﮔﺎﻧﺶ ﺑﺮﻗﺮار ﻡﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬چﮕﻮﻧ ﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬و او ﺧ ﻮد را در آﺠ ﺎﯼ ﺳﻠ ﺴﻠﻪ ﻡﺮاﺕ ﺐ ادارﯼ‬
‫اﺡﺘﺮاﻡﺎت ﺟﺎﯼ دادﻩ اﺳﺖ و اﻧﺴﺎنهﺎ چﻪ ﻡﻘﺎﻡﯽ در اﻳﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻡﺮاﺕﺐ دارﻧﺪ؟!‬
‫ﻡﺠﺒﻮرم ﺑﺮاﯼ ﺷﻨﺎﺧﺖ “اﷲ” ﺑﻪ آﺘﺎب ﻗﺮﺁن ﻡﺮاﺟﻌﻪ آﻨﻢ آﻪ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﯼ ﻡﺤﻤ ﺪ اوﻟ ﻴﻦ و ﺁﺧ ﺮﻳﻦ‬
‫ﭘﺪﻳ ﺪﻩﯼ ﺟﻬ ﺎن اﺳ ﺖ و ه ﺮ رﻃ ﺐ و ﻳﺎﺑ ﺴﯽ در ﺁن ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﺕﻤ ﺎم رﻡ ﻮز زﻧ ﺪﮔﯽ و ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﻗﻮاﻧﻴﻦ و هﻤﻪﯼ ﻋﻠﻮم ﺑﺮﯼ و ﺑﺤﺮﯼ و ﻓﻀﺎﻳﯽ ﺑﺮاﯼ هﻤﻪﯼ ﭘﻬﻨﻪهﺎ و هﻤﻪﯼ زﻡﺎنهﺎ و ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻤ ﺎﻡﯽ‬
‫ﻡﻠﺖهﺎ ﺑﺎ ﺕﻤﺎﻡﯽ ﻓﺮهﻨﮓهﺎ و ﺕﻤﺪنهﺎ در ﺁن ﻡﺴﺘﺘﺮ اﺳﺖ و اﮔﺮ آ ﺴﯽ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ ﺑﮕ ﺮود و اﻳ ﻦ اﷲ‬
‫را ﺑﭙﺮﺳﺘﺪ‪ ،‬ﺑﺎر ﺕﻤﺎم ﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺖهﺎ از دوﺷﺶ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﻡﯽﺷﻮد و ﺕﻤ ﺎم زﻧ ﺪﮔﯽاش ﺧﻼﺻ ﻪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد در‬
‫ﭘﻴﺮوﯼ از اﺡﻜﺎم اﻳﻦ اﷲ و ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اﻳﻦ اﷲ و اﺟﺮاﯼ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞهﺎﯼ ﻧﻘﻞ ﺷﺪﻩ در آﺘﺎب اﻳﻦ اﷲ ﻳﻌﻨ ﯽ‬
‫ﻗﺮﺁن‪ .‬ﭘﺲ دﺳﺖاولﺕﺮﻳﻦ و ﻡﺴﺘﻘﻴﻢﺕﺮﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪﯼ ﺷﻨﺎﺧﺖ اﻳﻦ اﷲ ﻡﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ هﻤﻴﻦ آﺘﺎب اﺳ ﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ‬
‫ﻡ ﯽﺷ ﻮد ﺑ ﺮاﯼ ﻡﺤﻜ ﻢآ ﺎرﯼ از ﺳ ﺨﻨﺎن ﻗ ﺼﺎر ﻡﺤﻤ ﺪ و ﻋﻠ ﯽ و دﻳﮕ ﺮ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن و اﻡﺎﻡ ﺎن و ﺧﻠﻔ ﺎﯼ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ هﻢ اﺳﺘﻔﺎدﻩ آﺮد؛ اﻡﺎ ﺕﺎ زﻡﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﺎ ﻡﻨﺒﻊ دﺳﺖ اوﻟﯽ ﻡﺎﻧﻨﺪ ﻗﺮﺁن را در دﺳﺘﺮس دارﻳﻢ‪ ،‬چ ﺮا‬
‫ﺑﻪ ﺡﺎﺷﻴﻪ ﺑ ﺮوﻳﻢ و ﺑ ﻪ ﻡﺘ ﻮﻧﯽ ﻡﺮاﺟﻌ ﻪ آﻨ ﻴﻢ آ ﻪ ﻡﻤﻜ ﻦ اﺳ ﺖ در ﻧﻘ ﻞ ﺁنه ﺎ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻧﻮﻳ ﺴﺎن ﺧ ﺴﺖ ﺑ ﻪ‬
‫ﺧﺮج دادﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﺷﺘﺒﺎﻩ آﺮدﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻳﺎ آﺎرهﺎﺷﺎن ﺧﻴﻠﯽ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻨﺎد ﻧﺒﺎﺷﺪ!‬
‫ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺡﺠ ﻢ زﻳ ﺎد و ﺕﻜﺮاره ﺎﯼ ﻓ ﺮاوان‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ ﺳ ﻮرﻩﯼ ﮔ ﺎو ]ﺑﻘ ﺮﻩ[ را ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﺎر‬
‫ﺑﺮﮔﺰﻳﺪﻩام‪ .‬دﻟﻴﻞ ﺑﺨﺼﻮﺻﯽ هﻢ ﻧﺪاﺷﺘﻪام‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ آﻪ “ﺑﻘﺮﻩ” ﺑﻠﻨ ﺪﺕﺮﻳﻦ ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻗ ﺮﺁن اﺳ ﺖ‬
‫و ﺟﺎﻡﻌﻴﺘﯽ آﻪ در ﺁن هﺴﺖ ـ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻴﺰان ـ در دﻳﮕﺮ ﺳﻮرﻩهﺎﯼ ﻗﺮﺁن ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩﯼ ﮔﺎو دوﻡﻴﻦ ﺳﻮرﻩﯼ ﻗﺮﺁن اﺳﺖ‪ ٢٨٦ .‬ﺁﻳ ﻪ دارد‪ .‬و در ﻡﺪﻳﻨ ﻪ ﻧ ﺎزل ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻻزم‬
‫ﺑﻪ ﻳﺎدﺁورﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺻﻔﺎت ﺕﻜﺮارﯼ را از اﻳﻦ ﻡﺠﻤﻮﻋﻪ آﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪام‪.‬‬
‫در ﺳﻮرﻩﯼ ﮔﺎو ﻳﺎ ﺑﻘﺮﻩ‪ ،‬اﷲ آﺴﯽ اﺳﺖ آﻪ‪:‬‬

‫‪٧٣‬‬

‫ﻡﺮض را در دل ﻡﺮدم اﻓﺰاﻳﺶ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮ دل و ﮔﻮش ﻡﺮدم ﻡﻬﺮ ﻡﯽﮔﺬارد‪.‬‬
‫ﻡﺮدم را ﻡﺴﺨﺮﻩ و اﺳﺘﻬﺰاء ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫روﺷﻨﺎﻳﯽ را از ﻡﺮدم ﻡﯽﮔﻴﺮد و در ﺕﺎرﻳﻜﯽهﺎ رهﺎﺷﺎن ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮ آﺎﻓﺮان اﺡﺎﻃﻪ دارد‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ آﺎﻓﺮان ﺁﺕﺶ را ﺁﻡﺎدﻩ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻴﻦ ﻡﺮدم ﺕﻔﺮﻗﻪ ﻡﯽاﻧﺪازد‪(٣٦) .‬‬
‫ﺑﻪ آﺎﻓﺮان ﺟﻬﻨﻢ و ﺁﺕﺶ ﺟﺎوﻳﺪان را وﻋﺪﻩ ﻡﯽدهﺪ‪(٣٩) .‬‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ او وﻓﺎ آﺮد‪ ،‬ﺕﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ وﻓﺎ آﻨﺪ‪(٤٠) .‬‬
‫ﺕﺮﺳﻨﺎك اﺳﺖ‪ ٤٠) .‬و‪(٤١‬‬
‫ﺑﻪ ﻡﺮدم دﺳﺘﻮر ﻡﯽدهﺪ آﻪ هﻤﺪﻳﮕﺮ را ﺑﻜﺸﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ او آﺸﺘﺎرﯼ آﻪ اﻧﺴﺎنهﺎ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺳﺘﻮدﻩ اﺳﺖ‪(٥٤) .‬‬
‫ﺑﺮ ﻓﺮق آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ او را ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺻﺎﻋﻘﻪ ﻓﺮو ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﺪ‪(٥٥) .‬‬
‫ﻡﺮدﮔﺎن را ﭘﺲ از ﻡﺮگ زﻧﺪﻩ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ ﺡﺮﻓﺶ ﮔﻮش ﻧﻤﯽ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻋﺬاب ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ هﻤﻴﻦ ﻡﺮدم آﻪ ﺑﻪ ﺡ ﺮﻓﺶ ﮔ ﻮش ﻧﻤ ﯽ آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺧ ﻮارﯼ و ﺑﻴﭽ ﺎرﮔﯽ و ﻗ ﺮﻳﻦ ﺷ ﺪن ﺑ ﺎ ﺧ ﺸﻤﺶ را‬
‫ﻡﻘﺮر ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮدﻡﯽ را آﻪ از ﺡﺪ ﺧﻮد ﺕﺠﺎوز ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺑﻮزﻳﻨﻪهﺎﻳﯽ ﺧﻮار و ﺧﺎﻡﻮش ﻡﯽآﻨﺪ‪(٦٥) .‬‬
‫هﺮ ﺁﻧﭽﻪ را آﻪ ﭘﻨﻬﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﺁﺷﻜﺎر ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮدﮔﺎن را زﻧﺪﻩ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫از آﺮدار ﻡﺮدﻡﺎن ﻏﺎﻓﻞ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫آﺴﺎﻧﯽ را آﻪ آﺘﺎب ]ﻗﺮﺁن[ را ﺑﺎ دﺳﺖ ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﻨﺪ‪ ،‬ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪(٧٩) .‬‬
‫ﻡﺮدم را ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻢ ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮدم را در دﻧﻴﺎ ﺧﻮار ﻡﯽآﻨﺪ و در ﻗﻴﺎﻡﺖ ﺑﻪ ﺳﺨﺖﺕﺮﻳﻦ وﺟﻪ ﻡﻤﻜﻦ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را ﻃﺮد ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را ﻟﻌﻨﺖ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻓﻀﻞ و آﺮﻡﺶ را ﺑﻪ هﺮ آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را ﺑﻪ ﺧﻮارﯼ ﻋﺬاب ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫آﻮﻩ ﻃﻮر را ﺑﺮ ﺳﺮ ﻡﺮدم اﻓﺮاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﺘﻤﻜﺎران را ﻡﯽﺷﻨﺎﺳﺪ‪.‬‬
‫زﻧﺪﮔﯽ دوﺳﺘﺎن را ﺕﻬﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﺬاب ﻡﯽآﻨﺪ‪(٩٦) .‬‬
‫دﺷﻤﻦ آﺎﻓﺮان اﺳﺖ‪.‬‬
‫آﺴﺎﻧﯽ را آﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﺸﺎن را ﻡﯽﺷﻜﻨﻨﺪ‪ ،‬رﺳﻮا ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را ﺑﻪ ﻋﺬاﺑﯽ دردﻧﺎك ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫هﺮ ﺁﻳﻪاﯼ را آﻪ ﻡﻨﺴﻮخ آﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮ ﻳﺎ هﻤﺎﻧﻨﺪش را ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮﻡﺎﻧﺮواﯼ ﺁﺳﻤﺎنهﺎ و زﻡﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﻤﻪﯼ آﺮدار ﻡﺮدم ﺑﻴﻨﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫در روز ﻗﻴﺎﻡﺖ درﺑﺎرﻩﯼ اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ ﻳﻬﻮدﻳﺎن و ﻡﺴﻴﺤﻴﺎن ﺡﻜﻢ ﺧﻮاهﺪ آﺮد‪.‬‬
‫ﻡﺮدم ﺡﻖ ﻧﺪارﻧﺪ ﺑﻪ ﻡﺴﺠﺪهﺎ ﺟﺰ ﺑﺎ ﺕﺮس و ﻟﺮز وارد ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫‪٧٤‬‬

‫ﺑﺮﺧﯽ از ﻡﺮدم ﺑﺎﻳﺪ در دﻧﻴﺎ و ﺁﺧﺮت ﻋﺬاﺑﯽ ﺑﺰرگ از ﺳﻮﯼ او را اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺎﺡﺐ ﺷﺮق و ﻏﺮب اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻓﺮزﻧﺪ ﻧﺪارد‪.‬‬
‫ﺻﺎﺡﺐ هﻤﻪﯼ زﻡﻴﻦ و ﺁﺳﻤﺎن اﺳﺖ و هﻤﻪ هﺴﺘﯽ ﻓﺮﻡﺎﻧﺒﺮدار اوﺳﺖ‪.‬‬
‫زﻡﻴﻦ و ﺁﺳﻤﺎنهﺎ را او ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اوﺳﺖ آﻪ ارادﻩ ﻡﯽآﻨﺪ و ﺑﻪ چﻴﺰﯼ ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﺸﻮ و ﻡﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫او هﺮ آﻪ را ﺑﺨﻮاهﺪ هﺪاﻳﺖ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺠﺰ ﺧﻮدش‪ ،‬هﻴﭽﻜﺲ ﻡﺴﺌﻮل ورود ﻡﺮدم ﺑﻪ دوزخ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻨﯽ اﺳﺮاﺉﻴﻞ را ﻡﺠﺒﻮر ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ از ﻧﻌﻤﺖهﺎﯼ ﻓﺮاواﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن دادﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎد آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮدم را ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ در ﺁن روز ﻡﻮﻋﻮد‪ ،‬هﻴﭻ ﻓﺪﻳﻪ و ﺷﻔﺎﻋﺖ و ﻳﺎرﯼاﯼ آﻤﻜﺸﺎن ﻧﻤﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ اﺑ ﺮاهﻴﻢ را ﺧ ﻮدش ﺑ ﻪ ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮﯼ ﻡ ﺎﻡﻮر آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ از ﻓﺮزﻧ ﺪان اﺑ ﺮاهﻴﻢ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان‬
‫ﺳﺘﻤﻜﺎران ﻳﺎد ﻡﯽآﻨﺪ‪(١٢٤) .‬‬
‫آﻌﺒﻪ را ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ اﻡﻦ ﻗﺮار دادﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را در ﺁﻏﺎز آﻤﯽ ﺑﺮﺧﻮردارﯼ ﻡﯽدهﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻋﺬاب دردﻧﺎك دچﺎرﺷﺎن ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫از ﻡﺮدم ﻡﯽﺧﻮاهﺪ آﻪ ﺕﺴﻠﻴﻤﺶ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺧﺪا‪ ،‬رﻧﮓ او از هﺮ رﻧﮕﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ!‬
‫ﻏﺎﻓﻞ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺎﺡﺐ ﻡﺸﺮق و ﻡﻐﺮب اﺳﺖ‪.‬‬
‫هﺮ آﻪ را آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ هﺪاﻳﺖ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻮدش ﻡﻄﻤﺌﻦ اﺳﺖ آﻪ اهﻞ آﺘﺎب از ﻗﺒﻠﻪاﯼ آﻪ ﻡﺤﻤﺪ اﺧﺘﻴﺎر آﺮدﻩ‪ ،‬ﭘﻴﺮوﯼ ﻧﺨﻮاهﻨﺪ آﺮد‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ را ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫هﻤﻪ ﺟﺎ ﺡﺎﺿﺮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻳﺪ از او ﺕﺮﺳﻴﺪ ﺕﺎ ﻧﻌﻤﺘﺶ را ﺑﺮ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ از او ﻡﯽ ﺕﺮﺳﻨﺪ‪ ،‬ﺕﻤﺎم آﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺎﺳﭙﺎﺳﺎن را دوﺳﺖ ﻧﺪارد‪.‬‬
‫ﺷﻜﻴﺒﺎﻳﺎن را دوﺳﺖ دارد‪.‬‬
‫آﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن در راهﺶ را ﺟﺰو زﻧﺪﮔﺎن ﻡﻨﻈﻮر ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮدم را ﺑﺎ ﺕﺮس و ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ و ﺑﻴﻤﺎرﯼ و ﻧﻘﺼﺎن در ﻡﺤﺼﻮﻻت ﻡﺮﺕﺒﺎ ﺁزﻡﺎﻳﺶ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آ ﺴﺎﻧﯽ را آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴﻠ ﯽ ]ﻡ ﺜﻼ ﻋﻘﻠ ﯽ[ ﻗﺒ ﻮﻟﺶ ﻧﺪارﻧ ﺪ‪ ،‬ه ﻢ ﺧ ﻮدش ﻟﻌﻨ ﺖ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ه ﻢ وادار ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‬
‫دﻳﮕﺮان ﻟﻌﻨﺘﺸﺎن آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را هﻢ ﺧﻮدش ﻟﻌﻨﺖ ﻡﯽآﻨﺪ و هﻢ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎﻧﺶ‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﻓﺮاد را ﺑﻪ ﻟﻌﻨﺘﯽ هﻤﻴﺸﮕﯽ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬هﻴﭻ ﺕﺨﻔﻴﻔﯽ هﻢ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻧﻤﯽدهﺪ‪ .‬ﺡﺘﺎ ﻳﻚ ﻟﺤﻈﻪ ه ﻢ‬
‫ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻡﻬﻠﺖ ﻧﻤﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻴﻠﯽهﺎ را ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﻋﺬاب ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آﺮدارهﺎﯼ ﻡﺮدم را ﻡﺎﻳﻪﯼ ﺡﺴﺮﺕﺸﺎن ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را ﺑﻪ آﺮ و ﻻل و آﻮر ﺕﺸﺒﻴﻪ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮدم ﺑﺎﻳﺪ در ﺡﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎدﻩ از اﻡﻜﺎﻧﺎت دﻧﻴﺎ‪ ،‬ﻡﺮﺕﺐ او را ﺳﭙﺎس ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﻨﻬﺎن آﻨﻨﺪﮔﺎن آﺘﺎﺑﺶ را ﺑﻪ ﻋﺬاب ﺁﺕﺶ در ﺷ ﻜﻢهﺎﺷ ﺎن وﻋ ﺪﻩ ﻡ ﯽده ﺪ‪ .‬در روز ﻗﻴﺎﻡ ﺖ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ دﺳ ﺘﻪ‬
‫ﺡﺮف ﻧﻤﯽزﻧﺪ‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﻋﺬاﺑﺸﺎن ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫“ﻗﺼﺎص” را ﻡﺎﻳﻪﯼ زﻧﺪﮔﯽ اﻋﻼم ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬

‫‪٧٥‬‬

‫ﺑﺎﻳﺪ او را ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﯽ ﻳﺎد آﺮد‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ او را ﺳﭙﺎس ﮔﻔﺖ‪.‬‬
‫ﻓﺮﻡﺎن ﺟﻨﮓ و آﺸﺘﺎر را ﺷﺨﺼﺎ ﺻﺎدر ﻡﯽآﻨﺪ‪ ١٩٠) .‬و ‪(١٩١‬‬
‫ﺑﺎز هﻢ ﺧﻮدش ﻓﺮﻡﺎن ﺟﻨﮓ ﻡﯽدهﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺕﻨﻬﺎ اﺳﻼم در ﺟﻬﺎن ﺑﻤﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮﻡﺎن دهﻨﺪﻩﯼ ﺕﺠﺎوز ﺑﺮ ﺳﺘﻤﻜﺎران اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻳﺪ از او ﺕﺮﺳﻴﺪ چﺮا آﻪ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﻋﺬاب ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ در اﻳﻦ دﻧﻴﺎ چﻴﺰﯼ از او ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ‪ ،‬در ﺁﺧﺮت چﻴﺰﯼ ﻧﺨﻮاهﺪ داد‪(٢٠٠) .‬‬
‫ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﺡﺴﺎب هﻤﻪ ﻡﯽرﺳﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺴﺎد را دوﺳﺖ ﻧﺪارد‪ .‬ﺧﻮدﺧﻮاهﺎن را ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻢ وﻋﺪﻩ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﺟﺎﻧﺸﺎن را در راﻩ او ﻓﺪا ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻡﻬﺮﺑﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫از هﻤﻪ اﻃﺎﻋﺖ ﻡﯽﺧﻮاهﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻴﻄﺎن را دﺷﻤﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡﯽداﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺮﺟﻊ هﻤﻪﯼ آﺎرهﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫دﮔﺮﮔﻮن آﻨﻨﺪﮔﺎن ﻧﻌﻤﺖهﺎﻳﺶ را ﺳﺨﺖ ﻋﻘﻮﺑﺖ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫در روز ﻗﻴﺎﻡﺖ‪ ،‬ﺧﺪاﺕﺮﺳﺎن را ﺑﺎﻻﺕﺮ از آﺎﻓﺮان ﻗﺮار ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﺮآﺲ آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ‪ ،‬ﺑﯽﺡﺴﺎب روزﯼ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫هﺮآﺲ را آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ‪ ،‬ﺑﻪ راﻩ راﺳﺖ هﺪاﻳﺖ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻨﮓ را ﺑﺮ ﻡﺴﻠﻤﺎنهﺎ ﻡﻘﺮر داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬هﺮچﻨﺪ آﻪ ﺁن را ﻧﺎﺧﻮش ﻡﯽدارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﻨﺎﻩ ﺷﺮك را از ﻗﺘﻞ ﺑﺰرگﺕﺮ ﻡﯽداﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺕﺒﺎﻩ آﻨﻨﺪﻩﯼ اﻋﻤﺎل از دﻳﻦ ﺑﺮﮔﺸﺘﮕﺎن و آﺎﻓﺮان اﺳﺖ و اﻳﺸﺎن را ﺟﺎوداﻧﻪ در ﺟﻬﻨﻢ ﺟﺎﯼ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺕﺒﻬﻜﺎران را از ﻧﻴﻜﻮآﺎران ﺑﺎز ﻡﯽﺷﻨﺎﺳﺪ‪.‬‬
‫ﺕﻮﺑﻪ آﻨﻨﺪﮔﺎن و ﭘﺎآﻴﺰﮔﺎن را دوﺳﺖ دارد‪.‬‬
‫ﻡﺮدان را ﺑﺮزﻧﺎن ﺑﺮﺕﺮﯼ دادﻩ اﺳﺖ‪(٢٢٨) .‬‬
‫ﭘﻴﺮوزﻡﻨﺪ و ﺡﻜﻴﻢ اﺳﺖ‪.‬‬
‫از او ﺑﺎﻳﺪ ﺕﺮﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻴﻨﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺮ آﺎرهﺎﻳﯽ آﻪ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺁﮔﺎﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻡﺴﻤﺎﻧﺎن چﻴﺰهﺎﻳﯽ را ﻡﯽﺁﻡﻮزد آﻪ ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻏﺎﻟﺐ و ﺡﻜﻴﻢ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻡﺮدﮔﺎن را زﻧﺪﻩ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را ﺑﻪ ﺟﻨﮓ در راهﺶ ﻓﺮﻡﺎن ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮ ]اﻓﻜﺎر و آﺎرهﺎﯼ[ ﺳﺘﻤﻜﺎران ﺁﮔﺎﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫دوﺳﺘﺪار ﭘﺎﻓﺸﺎرﯼ آﻨﻨﺪﮔﺎن اﺳﺖ )‪(٢٤٩‬‬
‫ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪﯼ آﺸﺘﺎر دﻓ ﻊ آﻨﻨ ﺪﻩﯼ ﺑﺮﺧ ﯽ ﺑ ﺮ ﺑﻌ ﻀﯽ دﻳﮕ ﺮ اﺳ ﺖ‪ .‬از اﻳ ﻦ راﻩ ﻓ ﻀﻞ و آ ﺮم ﺧ ﻮﻳﺶ را‬
‫ارزاﻧﯽ ﻡﯽدارد‪(٢٥٠) .‬‬
‫ﺑﺮﺧﯽ از ﭘﻴﺎﻡﺒﺮان را ﺑﺮ ﺑﺮﺧﯽ دﻳﮕﺮ ﺑﺮﺕﺮﯼ دادﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﮔﺮ ﻡﯽﺧﻮاﺳﺖ ﻡﺮدم ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻗﺘﺎل ﻧﻤﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬او هﺮچﻪ آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ ﻡﯽآﻨﺪ‪(٢٥٤) .‬‬
‫ﺧﺪاﻳﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺟﺰ او ﺧﺪاﻳﯽ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫زﻧﺪﻩ و ﭘﺎﻳﻨﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫هﻤﻪ چﻴﺰ را ﻡﯽداﻧﺪ‪.‬‬

‫‪٧٦‬‬

‫ﺟﺰ ﺑﻪ اذن او ﻧﻤﯽﺕﻮان ﻧﺰدش ﺷﻔﺎﻋﺖ آﺮد‪.‬‬
‫آﺮﺳﯽ او در ﺁﺳﻤﺎنهﺎ و زﻡﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻳﺎور ﻡﻮﻡﻨﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻡﺮدم را ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻤﯽ آﻪ در ﺁن ﺟﺎوﻳﺪان ﻋﺬاب ﻡﯽآﺸﻨﺪ‪ ،‬وﻋﺪﻩ ﻡﯽدهﺪ‪(٢٥٧) .‬‬
‫ﺳﺘﻤﻜﺎران را هﺪاﻳﺖ ﻧﻤﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺎداش هﺮ آﻪ را آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ‪ ،‬چﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺸﺎﻳﺶ دهﻨﺪﻩ و داﻧﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﯽ ﻧﻴﺎز و ﺑﺮدﺑﺎر اﺳﺖ‪.‬‬
‫آﺎﻓﺮان را هﺪاﻳﺖ ﻧﻤﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫هﺮ آﻪ را ﺑﺨﻮاهﺪ هﺪاﻳﺖ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫رﺑﺎﺧﻮاران را ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺸﺎرت ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫آﻔﺮان آﻨﻨﺪﻩﯼ ﮔﻨﻬﻜﺎر را دوﺳﺖ ﻧﺪارد‪.‬‬
‫هﺮ آﻪ را آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ ﻡﯽﺁﻡﺮزد و هﺮ آﻪ را آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ ﻋﺬاب ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﯽهﻤﺘﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻬﺸﺖ را ﺑﺎ هﻤﻪﯼ اﻡﻜﺎﻧﺎﺕﺶ ﺕﺪارك دﻳﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫هﻤﻪﯼ ﻡﺮدم را ﭘﺲ از ﻡﺮگ زﻧﺪﻩ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫هﻤﻪ چﻴﺰ را ﺑﺮ روﯼ زﻡﻴﻦ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن را ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻧﻬﺎن و ﺁﺷﻜﺎر هﻤﻪ چﻴﺰ و ﺁﺳﻤﺎن و زﻡﻴﻦ را ﻡﯽداﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮ هﻤﻪ چﻴﺰ ﺁﮔﺎهﯽ دارد‪.‬‬
‫ﺕﻮﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮ و ﻡﻬﺮﺑﺎن اﺳﺖ‪.‬‬
‫درﻳﺎ را ﺑﺮاﯼ ﻗﻮم ﺑﻨﯽ اﺳﺮاﺉﻴﻞ ﻡﯽﺷﻜﺎﻓﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮ ﺳﺮ ﻡﺮدﻡﺎن ﺳﺎﻳﻪ ﻡﯽﮔﺴﺘﺮاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻡﻦ و ﺳﻠﻮﯼ ]ﺕﺮﻧﺠﺒﻴﻦ ﻳﺎ ﺷﻴﺮﺧﺸﺖ و ﺑﻠﺪرچﻴﻦ[ ﺑﺮاﯼ ﻡﺮدم ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻡﺮدم از چﻴﺰهﺎﯼ ﭘﺎآﻴﺰﻩ روزﯼ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﯽ را هﻢ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﺸﺎرت ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻡﻮﻡﻨﺎن ﺑﺸﺎرت ﻡﯽدهﺪ و اﻳﺸﺎن را راهﻨﻤﺎﻳﯽ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ اﻳﻤﺎن ﺑﻴﺎورﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺎداش ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﺮ آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ ﻡﯽﺑﺨﺸﺪ هﺮ ﺁﻧﭽﻪ را آﻪ ﺑﺨﻮاهﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮﻡﺎﻧﺮواﯼ ﺁﺳﻤﺎنهﺎ و زﻡﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻓﻘﻂ اوﺳﺖ آﻪ ﻳﺎور “ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن” اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﭘﺎﻳﺎن ﺕﻨﻬﺎ ﻡﯽﺕﻮان ﮔﻔﺖ‪ :‬چﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان اﻳﺮاﻧ ﯽ در هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ دورانه ﺎ و‬
‫ﺑﻪ وﻳ ﮋﻩ در دوران ﻡﻌﺎﺻ ﺮ ﺑﺨﻮاهﻨ ﺪ و چ ﻪ ﻧﺨﻮاهﻨ ﺪ‪ ،‬ﻃﻮﻓ ﺎﻧﯽ در ﺟﻬ ﺎن درﮔﺮﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﭘ ﯽ‬
‫رﻳﺸﻪ آﻦ آﺮدن ﺕﻤﺎﻡﯽ اﻳﻦ ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽهﺎﺳﺖ آﻪ زﻡﻴﻨﻪﯼ ﺑﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ رﺳ ﻴﺪن و ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳ ﺎﻧﺪن اﻳ ﻦ‬
‫ﮔﻮﻧﻪ ﺟﺮﻳﺎنهﺎﯼ ﻓﺮﺻﺖﻃﻠﺐ و ﺿﺪ ﺑﺸﺮ را ﻓﺮاهﻢ ﺁوردﻩاﻧ ﺪ و ﻓ ﺮاهﻢ ﻡ ﯽﺁورﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن‪ ،‬ﻃ ﯽ‬
‫ﭘﺮوژﻩاﯼ ﺁرام و ﻡﺪت دار‪ ،‬در ﺑﺮﻧﺎﻡﻪهﺎﻳﯽ ﻡﺸﺨﺺ و ﻡﺮﺡﻠﻪ ﺑﻪ ﻡﺮﺡﻠﻪ ﻡﯽآﻮﺷ ﺪ ﺟﻬ ﺎن و ﺟﻬﺎﻧﻴ ﺎن‬
‫را از اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﻋﻘ ﺐ ﻡﺎﻧ ﺪﻩ ﭘ ﺎك آﻨ ﺪ‪ .‬ﺕ ﺎآﻨﻮن ه ﻢ ﻡﻨﻄﻘ ﻪﯼ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ را از وﺟ ﻮد‬
‫ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﻳﯽ اﻳ ﻦ چﻨﻴﻨ ﯽ ـ ﻃﺎﻟﺒ ﺎن در اﻓﻐﺎﻧ ﺴﺘﺎن و ﺻ ﺪام ﺡ ﺴﻴﻦ در ﻋ ﺮاق ـ ﭘ ﺎك آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ و‬

‫‪٧٧‬‬

‫ﻡﻌﻤﺮاﻟﻘﺬاﻓﯽ را ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﻡﺮﺡﻠﻪ ﺑﻪ ﺕﺴﻠﻴﻢ واداﺷﺘﻪ اﺳﺖ؛ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺮاﯼ اﻳﺮان ﻡﺎ ﻧﻴ ﺰ ﭘ ﺮوژﻩاﯼ‬
‫در دﺳ ﺖ اﻧﺠ ﺎم دارد آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺧﻮاﺳ ﺖ ﻡﻠ ﺖ ﻡ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ره ﺎ ﺷ ﺪن از زﻧﺠﻴ ﺮ دﻳﻜﺘﺎﺕﻮره ﺎﻳﯽ اﻳ ﻦ چﻨﻴﻨ ﯽ‬
‫هﻤﮕ ﺎﻡﯽ و هﻤﺮاه ﯽ دارد‪ .‬اﻳ ﻦ روزه ﺎ و اﻳ ﻦ ﺳ ﺎله ﺎ ﻡﻨ ﺎﻓﻊ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان دﻗﻴﻘ ﺎ ﻡﻨﻄﺒ ﻖ ﺑ ﺎ ﻡﻨ ﺎﻓﻊ اﻳ ﻦ‬
‫ﺷﺒﻜﻪﯼ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﺮاﯼ ﺕﺼﻔﻴﻪﯼ ﺟﻬ ﺎن از ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ‪/‬اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻜﯽ اﺳ ﺖ؛ ﺟﺮﻳ ﺎﻧﯽ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺑﻬﺮﻩﻡﻨﺪ آﺮدن ﺕﻤﺎﻡﯽ ﺑﺸﺮﻳﺖ از ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ و ﺁزادﯼ و دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ و در ﮔ ﺎم ﻧﺨ ﺴﺖ‪ ،‬ﻧ ﺎن؛ و ﺁن‪،‬‬
‫ﺟﺮﻳ ﺎ ِن ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﺷ ﺪن اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﭘ ﺸﺘﻮاﻧﻪﯼ ﻡﺨ ﺎزن اﻧﺪﻳ ﺸﻪ و ‪ Think Tanks‬آ ﻪ در هﻤ ﻪﯼ‬
‫آﺸﻮرهﺎ در ﭘﺮوژﻩاﯼ ﺁرام و ﻡﺪتدار ﺑﺮاﯼ رهﺎ آﺮدن ﺑﺸﺮﻳﺖ از چﺮﺧﻪﯼ ﻟﻪ آﻨﻨﺪﻩﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﯼ‬
‫اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ و ﻡ ﺬهﺒﯽ و دﻳﻜﺘﺎﺕﻮره ﺎﯼ ﻓﺎﺷﻴ ﺴﺖ در هﻴﺌ ﺖ ﺳ ﺎزﻡﺎنه ﺎ و آﻤﻴﺘ ﻪه ﺎ و اﻧﺠﻤ ﻦه ﺎﯼ‬
‫ﻡﻄﺎﻟﻌﺎﺕﯽ و ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻮاﻧﻪﯼ داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﭘﮋوهﺸﮕﺮاﻧﯽ از هﻤﻪﯼ ﻡﻠﻴﺖهﺎ در ﭘﯽ ﮔﺴﺘﺮش دﺳ ﺘﺎوردهﺎﯼ‬
‫ﺑ ﺸﺮﻳﺖ ﺑ ﻪ ﺕﻤ ﺎﻡﯽ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﺟﻬﺎﻧﻨ ﺪ‪ .‬آ ﺮﻩﯼ ﺧ ﺎآﯽ ﻡ ﺎ آ ﻢ آ ﻢ از وﺟ ﻮد ﻋﻨﺎﺻ ﺮ و ﻋﻮاﻡ ﻞ ﺿ ﺪ‬
‫اﻧﺴﺎﻧﯽاﯼ ﻧﻈﻴﺮ ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﯼ اﺳﺘﺎﻟﻴﻨﻴ ﺴﺘﯽ‪/‬دﻳﻨ ﯽ‪/‬ﻓﺎﺷﻴ ﺴﺘﯽ ﺕ ﺼﻔﻴﻪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد و ﺟﻬﺎﻧﻴ ﺎن ﻡ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ در‬
‫آﻨ ﺎر ه ﻢ از ﺕﻤ ﺎﻡﯽ دﺳ ﺘﺎوردهﺎﯼ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ‪/‬ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ‪ /‬اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ‪/‬ﺕﻜﻨﻴﻜ ﯽ ﺑ ﺸﺮﻳﺖ هﻤﺰﻡ ﺎن و ﺕ ﺎ ﺡ ﺪﯼ‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ! ﺁﻧﭽ ﻪ ﻡ ﻦ ﺑ ﺮاﯼ ﺧ ﻮد وﻇﻴﻔ ﻪ ﻡ ﯽداﻧ ﻢ ﻳ ﺎرﯼ رﺳ ﺎﻧﺪن ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﮔﺮدوﻧ ﻪﯼ ﺷ ﮕﺮف‬
‫ﺑ ﺮاﯼ ره ﺎﻳﯽ اﻧ ﺴﺎنهﺎﺳ ﺖ؛ در راﺳ ﺘﺎﯼ ﺁﮔ ﺎﻩ آ ﺮدن هﻤﻮﻃﻨ ﺎﻧﻢ از ﺡﻘﻮﻗ ﺸﺎن و از آﺎﺳ ﺘﯽه ﺎﻳﯽ آ ﻪ‬
‫اﻳﺸﺎن را در ﻡﻨﮕﻨﻪﯼ اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖهﺎ و ﻓﺮهﻨﮓه ﺎ ﻟ ﻪ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ و ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﺷ ﺪن ﻳ ﻚ روﻧ ﺪ‬
‫ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ ﺑﺮاﯼ ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻊ ﺑﺸﺮﻳﺖ و ﺑﺸﺮ ﮔﺮﻓﺘﺎر در چﺮﺧﻪﯼ اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﯼه ﺎ و ﻡ ﺬهﺐه ﺎﯼ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻡﯽﺕﻮان در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ و ﺑﺮاﯼ ره ﺎﻳﯽ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ از ﻡﻨﮕﻨ ﻪﯼ دﻳﻜﺘﺎﺕﻮره ﺎﯼ ﻡﻨﻄﻘ ﻪاﯼ آﻮﺷ ﻴﺪ و‬
‫ﻡﯽﺕﻮان در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳ ﻦ روﻧ ﺪ ﭘﻮﻳ ﺎ اﻳ ﺴﺘﺎد‪ .‬ﺁﻧﭽ ﻪ ﮔﻔﺘﻨ ﯽ اﺳ ﺖ اﻡ ﺎ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ه ﻴﭻ دﺳ ﺘﺎورد ﻡ ﺪرن‬
‫ﺑﺸﺮﯼ ﻧﻴﺴﺖ آ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡﺘﻌﻠ ﻖ ﺑ ﻪ ﺑﺨ ﺸﯽ از اﻳ ﻦ آ ﺮﻩﯼ ﺧ ﺎآﯽ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬ﺁزادﯼ‪ ،‬رﻓ ﺎﻩ‪ ،‬دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ و در‬
‫اﻡﻨﻴ ﺖ زﻳ ﺴﺘﻦ ﺡ ﻖ ﻃﺒﻴﻌ ﯽ هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﺑ ﺮاﯼ زﻳ ﺴﺘﻦ در ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﺁزاد‪ ،‬اﻡ ﻦ و ﻡﺮﻓ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺁن‬
‫روﺷﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ آﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ چﺮﺧﻪﯼ ﺳﺮﻋﺖ ﮔﻴﺮﻧﺪﻩﯼ دوﻟﺖ ﺟﻬﺎﻧﯽ و ﺟﻬ ﺎﻧﺮواﻳﯽ و ﺟﻬﺎﻧ ﺸﻤﻮﻟﯽ‬
‫ﻗ ﺮار ﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ و ﺑ ﻪ ﺑﻬﺎﻧ ﻪﯼ اﻋﺘﻘ ﺎدات ﻡ ﺬهﺒﯽ‪/‬اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻜ ﺸﺎن و در واﻗ ﻊ ﺑ ﺮاﯼ داﺷ ﺘﻦ ﺳ ﻬﻤﯽ در‬
‫ﻗﺪرت ﺑﻪ ﺡﻜﻮﻡﺖهﺎﯼ ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ‪/‬دﻳﻨﯽ ﺑﺮاﯼ در ﻡﻨﮕﻨﻪ ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﻡﻠﺖهﺎ ﻳ ﺎرﯼ ﻡ ﯽرﺳ ﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺠ ﺰ اﻳ ﻦ آ ﻪ‬
‫ﻡﻬﺮﻩهﺎﻳﯽ در زﻧﺠﻴﺮه ﺎﯼ اﺳ ﺎرت ﻧﺎﺁﮔ ﺎﻩ ﻧﮕ ﺎﻩ داﺷ ﺘﻦ ﻡﻠ ﺖه ﺎ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬دﻳﮕ ﺮ ﺷﺎﻧ ﺴﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت‬
‫رﺳﻴﺪن ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ روزهﺎ ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺮاﯼ رهﺎﻳﯽ اﻧﺴﺎنهﺎ‪ ،‬ﺕﻼش ﺑﺮاﯼ ﺁﮔﺎﻩ آﺮدن اﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﺡﻘﻮﻗﺸﺎن‬
‫و ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ اﻧﺴﺎنه ﺎ از ﺑﺎوره ﺎﯼ ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎﻳﯽ و ﺟﻬ ﺎن ﺳ ﻮﻡﯽ و دﻡ ﺪﻩﺷ ﺎن اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫هﻴﭻ درس ﺧﻮاﻧﺪﻩاﯼ را آﻪ در اﻳﻦ ﻡﺴﻴﺮ ﻧﻜﻮﺷﺪ‪ ،‬روﺷﻨﻔﻜﺮ و ﺁزادﻳﺨﻮاﻩ و دﻡﻮآﺮات و… ﻧﻤﯽﺕ ﻮان‬
‫ﻧﺎﻡﻴ ﺪ؛ اﻳ ﻦ روﻧ ﺪ را ﺕﺠﺮﺑ ﻪﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ دوران ﻡﻌﺎﺻ ﺮ ﻡ ﺎ و ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﺑﺮﺁﻡ ﺪن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ در‬
‫اﻳﺮان ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﻪ اﻳﺮاﻧﻴﺎن و ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن ﻧﺸﺎن دادﻩ اﺳﺖ‪ .‬چﻨ ﻴﻦ اﻓ ﺮادﯼ‪ ،‬آ ﺴﺎﻧﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از‬
‫ه ﺮ وﺳ ﻴﻠﻪاﯼ را ﺑ ﺮاﯼ ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳﻴﺪﻧ ﺸﺎن ﻡﺠ ﺎز ﻡ ﯽداﻧﻨ ﺪ؛ ﺡﺘ ﺎ ﻳ ﺎرﯼ رﺳ ﺎﻧﺪن ﺑ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﻳﯽ‬
‫وﺡﺸﯽ ﻧﻈﻴﺮ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳﻼﻡﯽ در اﻳﺮان و ﻃﺎﻟﺒﺎن در اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن…‬

‫‪٧٨‬‬

‫ﭘﺮوژﻩ ﯼ ﮐﻬﻨﻪ ﯼ دوم ﺧﺮداد‬
‫اﻳﻦ ﻡﻄﻠﺐ را زﻡﺎﻧﯽ ﻧﻮﺷﺘﻢ آﻪ هﻨ ﻮز “ﺧ ِﺮ” اﺻ ﻼﺡﺎت “ﻡ ﯽرﻓ ﺖ”‪ .‬اوﻟ ﻴﻦ ﺑ ﺎر در ﻧ ﺸﺮﻳﻪﯼ‬
‫ﺕﻼش و ﺑﻌﺪ هﻢ در چﻨﺪﻳﻦ و چﻨﺪ ﺳﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﯽ چﺎپ ﺷﺪ‪ .‬ﺕﺎ ﺁﻧﺠﺎ آﻪ ﺧﻮدم دﻳﺪم‪ ،‬آﺴﯽ ﻧﻘ ﺪﯼ ﺑ ﺮ ﺁن‬
‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد و ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ از ﺷﻴﻮﻩﯼ آﺎر و ﻧﻮع ردﻳﻒ آﺮدن اﻃﻼﻋﺎت ]![ راﺿﯽ ﺑﻮد‪ ،‬اﻡﺎ از اﻳ ﻦ آ ﻪ‬
‫ﻡﻦ چﻴﺰ ﺕﺎزﻩاﯼ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن دوم ﺧ ﺮداد اراﺉ ﻪ ﻧﻜ ﺮدﻩ ﺑ ﻮدم‪ ،‬ﻧﺎراﺿ ﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺕ ﺼﻮر‬
‫ﻡﯽآﻨﻢ ﺑﯽ اﻧ ﺼﺎﻓﯽ ﺑﺎﺷ ﺪ اﮔ ﺮ آ ﺴﯽ ﻡ ﺮا “ﻡ ﺘﻬﻢ” آﻨ ﺪ آ ﻪ چﻴ ﺰﯼ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺁﻟﺘﺮﻧ ﺎﺕﻴﻮ اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﺎن‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ در ﺁﺳﺘﻴﻦ ﻧﺪارم‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﻡﻦ ﻧﻪ ﺡﺰﺑﯽ دارم‪ ،‬ﻧﻪ ﮔﺮوهﯽ و ﻧﻪ ﻡﯽﺧﻮاهﻢ آﺎر ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﺑﻜ ﻨﻢ‪ .‬در‬
‫آﺎره ﺎﻳﯽ از ﻧ ﻮع اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ آﺎره ﺎ ﻗ ﺮار ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﺴﯽ ﺑ ﺎزار اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎﺕﯽاﯼ را ﮔ ﺮم آﻨ ﺪ؛ اﻡ ﺎ ﻡ ﻦ ه ﻢ‬
‫اﻧﺪﻳ ﺸﻪاﯼ و ﺁرﻡ ﺎﻧﯽ دارم؛ اﻟﺒﺘ ﻪ ﻧ ﻪ ﺁرﻡ ﺎﻧﯽ ﻡﺘ ﺎﻓﻴﺰﻳﻜﯽ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ ﺁرﻡ ﺎﻧﯽ آ ﺎﻡﻼ دم دﺳ ﺖ و دﺳ ﺖ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻨﯽ؛ﺁرﻡﺎﻧﯽ ﺑﺮاﯼ ﺑﻬﺮﻩﻡﻨ ﺪ ﺷ ﺪن هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ از هﻤ ﻪﯼ دﺳ ﺘﺎوردهﺎﯼ ﺑ ﺸﺮﯼ ﻳ ﺎ دﺳ ﺖ آ ﻢ در‬
‫ﻡﺴﻴﺮ اﻳﻦ ﺑﻬﺮﻩﻡﻨﺪﯼ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ! ﺑﻪ ﺑﺎور ﻡﻦ هﻴﭻ دﺳﺘﺎورد ﺑﺸﺮﯼ ﻡﻨﻄﻘﻪاﯼ ﻧﻴﺴﺖ و ﺁزادﯼ و رﻓﺎﻩ‬
‫و اﻡﻨﻴﺖ و دﻡﻮآﺮاﺳﯽ ﺡﻖ ﻃﺒﻴﻌﯽ هﻤﻪﯼ اﻧﺴﺎنهﺎ ﺑﺮاﯼ زﻳﺴﺘﻦ در ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﺪرن و ﻡﺘﻤﺪن اﺳﺖ!‬
‫ﺳﺎل ‪ ١٣٧٥‬ﺑﺮاﯼ رژﻳﻢ ﺕﻬﺮان ﺳﺎل ﺧﻮﺑﯽ ﻧﺒ ﻮد‪ .‬اداﻡ ﻪﯼ روﻧ ﺪ آ ﺎر دادﮔ ﺎﻩ ﻡﻴﻜﻮﻧ ﻮس در‬
‫راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺻ ﺪور ﺕﺮورﻳ ﺴﻢ دوﻟﺘ ﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ ﺟﺎه ﺎﯼ ﺑ ﺎرﻳﻜﯽ آ ﺸﻴﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻡﺤﻜ ﻮم ﺷ ﺪن‬
‫ﻧﻔﺮات درﺟﻪ اول اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺁﻡﺮان ﺁن ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻓﺠﻴﻊ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ آ ﻪ در ﻧ ﻮع ﺧ ﻮد ﺑ ﯽﻧﻈﻴ ﺮ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬دﻧﻴﺎ را ﺕﻜﺎن دادﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻋﻠﯽ اآﺒﺮ هﺎﺷﻤﯽ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﯽ آﻪ ﺳﺎل ﭘﺎﻳ ﺎﻧﯽ ه ﺸﺖ ﺳ ﺎﻟﻪﯼ رﻳﺎﺳ ﺖ‬
‫ﺟﻤﻬ ﻮرﯼاش را ﻡ ﯽﮔﺬراﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡ ﯽآﻮﺷ ﻴﺪ ﺑ ﺎ دﺳ ﺘﻜﺎرﯼ در ﻧ ﺺ ﻗ ﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳ ﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ آ ﻪ‬
‫رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ هﺮ رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﯼ را ﺕﻨﻬﺎ ﺑ ﻪ ‪ ٢‬دورﻩ ﻡﺤ ﺪود ﻡ ﯽآ ﺮد‪ ،‬ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﯼ ﻗ ﺪرﺕﺶ را در‬
‫ﺳﻨﮓ و ﺳﻤﻨﺖ ﻓ ﺮو آﻨ ﺪ‪ .‬ﺷ ﻴﺦ رﻓ ﺴﻨﺠﺎن ﺧ ﻮاب رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﻡﻄﻠﻘ ﻪ و ﻡ ﺎداماﻟﻌﻤ ﺮﯼ از ﺳ ﻨﺦ‬
‫آﺸﻮر “دوﺳﺖ و ﺑﺮادر” ﺳﻮرﻳﻪ و ﭘﺮزﻳﺪﻧﺖ ﻡﺎداماﻟﻌﻤﺮ ﺁن ﺡﺎﻓﻆ اﺳﺪ را ﻡ ﯽدﻳ ﺪ! در چﻨ ﺪ ﮔﻔ ﺖوﮔ ﻮ‬
‫هﻢ ﺧﻮد را رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﺑﻌﺪﯼ اﻳﺮان ﻡﻌﺮﻓﯽ آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪ آﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﭘﺮﺳﺶ روﺑ ﺮو ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد آ ﻪ‬
‫ﺑﺎ ﻧ ﺺ ﻗ ﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳ ﯽ آ ﺸﻮرﺕﺎن چ ﻪ ﺧﻮاهﻴ ﺪ آ ﺮد‪ ،‬ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن ﻟﺒﺨﻨ ﺪ آ ِﺞ ﻡﻌ ﺮوﻓﺶ ﮔﻔﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ :‬ﺁن ه ﻢ‬
‫درﺳﺖ ﺧﻮاهﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ آﺎره ﺎ در ﺷ ﺮاﻳﻄﯽ اﻧﺠ ﺎم ﻡ ﯽﺷ ﺪ آ ﻪ رﻓ ﺴﻨﺠﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫دوﻟﺘﯽ آﻪ وزﻳ ﺮ اﻃﻼﻋ ﺎت و اﻡﻨﻴ ﺘﺶ ﻋﻠ ﯽ ﻓﻼﺡﻴ ﺎن در ﺳﻠ ﺴﻠﻪ ﻗﺘ ﻞه ﺎ و ﺕﺮوره ﺎﯼ اﻳ ﻦ دورﻩ ﻧﻘ ﺸﯽ‬
‫ﺁﻡﺮاﻧﻪ داﺷﺖ‪ ،‬در اﻳﻦ ﻡﺎﺟﺮا ﻧﻴﺰ ﻧﻘﺸﯽ آﻠﻴﺪﯼ اﻳﻔﺎ آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ .‬در دو دورﻩﯼ رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﺷ ﻴﺦ‪ ،‬دآﺘ ﺮ ﺷ ﺎهﭙﻮر ﺑﺨﺘﻴ ﺎر‪ ،‬ﻓﺮﻳ ﺪون ﻓﺮﺧ ﺰاد‪ ،‬دآﺘ ﺮ ﻋﺒ ﺪاﻟﺮﺡﻤﺎن ﻗﺎﺳ ﻤﻠﻮ و ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ دﻳﮕ ﺮ از‬
‫ﻡﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ آﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﻼح آﻼم ﺑﻪ ﻡﺼﺎف اﻳﻦ ﻧﻈﺎم رﻓﺘ ﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺕ ﺮور ﺷ ﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫ﺡﺘ ﺎ ﺑﺮﺧ ﯽ ﻋ ﺎﻡﻼن اﻳ ﻦ ﻗﺘ ﻞه ﺎ ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪ ﺑ ﻮد ﺑ ﺎ زرﻧﮕ ﯽ ﺧﺎﺻ ﯽ از ﻡﻌﺮآ ﻪ ﮔﺮﻳﺨﺘ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ “ﭘﻨﺎهﻨﺪﻩ” ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬چﻨﺪ آﺸﻮر اروﭘﺎﻳﯽ در ﺟﺮﻳﺎن ﻡﺤﻜﻮﻡﻴﺖ اﻋﻀﺎﯼ دوﻟﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﺑﻪ ﻋﻨ ﻮان‬
‫ﺁﻡ ﺮﻳﻦ واﻗﻌ ﻪﯼ رﺳ ﺘﻮران ﻡﻴﻜﻮﻧ ﻮس‪ ،‬ﺳﻔﻴﺮهﺎﺷ ﺎن را از اﻳ ﺮان ﻓﺮاﺧﻮاﻧ ﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﺮان در‬
‫اﻳﺰوﻻﺳﻴﻮن “ﺑﯽﺳﺎﺑﻘﻪاﯼ” ﺑ ﻪ ﺳ ﺮ ﻡ ﯽﺑ ﺮد‪ .‬ﺡﺘ ﺎ ﺁن “روﺷ ﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ” آ ﻪ در دوران ‪ ٨‬ﺳ ﺎﻟﻪﯼ رﻳﺎﺳ ﺖ‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺷﻴﺦ ﻋﻠﯽ اآﺒ ﺮ هﺎﺷ ﻤﯽ رﻓ ﺴﻨﺠﺎﻧﯽ ﺑﻬﺮﻡ ﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ دﺳ ﺘﺎوﻳﺰ “ﭘﺮاﮔﻤﺎﺕﻴ ﺴﺖ” ﺑ ﻮدن اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﺦ‪،‬‬
‫رﻓﺖ و ﺁﻡﺪﯼ را ﺑﻪ آﺸﻮر ﺁﻏﺎز آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻡﯽآﻮﺷﻴﺪﻧﺪ اﻓﺘﺘ ﺎح ه ﺮ روزﻩﯼ ﺳ ﺪﯼ و زدن آﻠﻨﮕ ﯽ‬

‫‪٧٩‬‬

‫در ه ﺮ ﺧﺮاﺑ ﻪاﯼ را روﻧ ﺪ ﺕﻮﺳ ﻌﻪﯼ اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ و ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ ﺕﻮﺳ ﻂ “اﻡﻴﺮآﺒﻴ ﺮ اﻳ ﺮان” و “ﺳ ﺮدار‬
‫ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽ” ]ﻳﺎ هﻤﺎن ﺷﻴﺦ رﻓﺴﻨﺠﺎن[ ﺟﺎ ﺑﻴﺎﻧﺪازﻧﺪ‪ ،‬آﻢ و ﺑﻴﺶ ﺳﺮﺷﺎن ﭘﺎﺉﻴﻦ ﺑﻮد‪.‬‬
‫هﻴﺎهﻮﻳﯽ ﺑﺮﭘﺎ ﺑ ﻮد‪ .‬از ﻳﻜ ﺴﻮ اﻧ ﺰواﯼ ﺑ ﻴﻦاﻟﻤﻠﻠ ﯽ‪ ،‬از ﺳ ﻮﻳﯽ ﻡﺤﻜﻮﻡﻴ ﺖ ﻧﻔ ﺮات ﻃ ﺮاز اول‬
‫دوﻟ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ آ ﻪ در ﻋ ﺮف ﺡﻘ ﻮﻗﯽ ﻏﺮﺑ ﯽ دﻳﭙﻠﻤ ﺎت ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﻡ ﯽﺷ ﺪﻧﺪ و اﻟﺰاﻡ ﺎ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻨﺪ ﻗﺎﺑ ﻞ‬
‫ﺕﻌﻘﻴﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻏﻮﻏﺎﻳﯽ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬از درون آﺸﻮر ﺟﻮاﻧﺎﻧﯽ ﺳﺮ ﺑﺮﺁوردﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧ ﯽ از ﺧ ﻮد‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﻴﺎن ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ آ ﻪ زه ﺮ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺟ ﺎر و ﺟﻨﺠ ﺎل را ﺑﮕﻴﺮﻧ ﺪ‪ ،‬در چﻨ ﺪ ﻧ ﺸﺮﻳﻪ ﺷ ﺮوع ﺑ ﻪ زدن‬
‫ﺡﺮفهﺎﻳﯽ آﺮدﻧﺪ آﻪ ﺕﺎ ﺁن ﺕﺎرﻳﺦ ﺑﺮاﯼ ﺑﻪ زﺑﺎن راﻧﺪ ِن ‪ %٠١‬ﺁنهﻢ ﺧﻴﻠ ﯽه ﺎ ﺑ ﻪ ﺻ ﻼﺑﻪ آ ﺸﻴﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬دوران هﺸﺖ ﺳﺎﻟﻪﯼ رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺧ ﻮد ﻧﺰدﻳ ﻚ ﻡ ﯽﺷ ﺪ و در ﺟﺮﻳ ﺎن هﻤ ﺎن‬
‫اﻋﺘﺮاﺿﺎت و دﻋﻮاهﺎﯼ ﻗﺪرت در درو ِن ﻧﻈﺎم ﺑﻮد آﻪ رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﯼ وﻗﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﻗ ﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳ ﯽ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ را هﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎل ‪ ١٣٦٨‬و ﭘﺲ از ﻡﺮگ ﺳﻴﺪروح اﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ دﺳﺘﻜﺎرﯼ آﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ ٨٠٠‬ﻧﻔﺮﯼ آﻪ در ﺁن ﺑﻠﺒﺸﻮ ﺑﺮاﯼ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت هﻔﺘﻤﻴﻦ دور رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺙﺒ ﺖ ﻧ ﺎم آ ﺮدﻩ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬هﻤﮕﻴﺸﺎن ﺑﺠﺰ ‪ ١٠‬ﻧﻔﺮ ﻡﺸﻤﻮل ﻗﺎﻧﻮن ﻋﺎم ﻧﻈﺎرت اﺳﺘﺼﻮاﺑﯽ ﺷ ﺪﻧﺪ و از ﺻ ﺤﻨﻪﯼ اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت‬
‫ﺡﺬف‪ .‬چﻨﺪ ﺧﺎﻧ ِﻢ ﺑﺎ چﺎدر و چﺎﻗﭽﻮر هﻢ در ﻡﻴ ﺎن ﺁن ‪ ٨٠٠‬ﻧﻔ ﺮ ﺑ ﺮ ﺧ ﻮردﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ دﺧﺘ ﺮ ﺁﻳ ﺖاﷲ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘ ﺎﻧﯽ ه ﻢ ﺧ ﻮد را ﻧ ﺎﻡﺰد اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬در ﺑﺮﺧ ﯽ ﻧ ﺸﺮﻳﺎت‬
‫زﻧﺎﻧﻪ آﻪ در اﻳﻦ دوران ﻡﯽرﻓﺘﻨﺪ ﺕﺎ ﺟﺎﻧﯽ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺤﺚ در ﺑ ﺎرﻩﯼ ﺕﻔ ﺴﻴﺮ واژﻩﯼ “رﺟ ﻞ” در ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫ﺑ ﻮد‪ .‬اوﺿ ﺎع ﺟﻨﺠ ﺎﻟﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺧﻴﻠ ﯽ ﺟﻨﺠ ﺎﻟﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬از ﻧﺨ ﺴﺖ وزﻳ ﺮ دوران ﺟﻨ ﮓ ﺁﻗ ﺎﯼ ﻡﻬﻨ ﺪس ﺳ ﻴﺪ‬
‫ﺡﺴﻴﻦ ﻡﻮﺳﻮﯼ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد او هﻢ در اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺷ ﺮآﺖ آﻨ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ او ـ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﻌﺒﻴ ﺮ ﻃﻨﺰﻧﻮﻳ ﺴﯽ ﻡ ﺪته ﺎ ﺑ ﻮد ﺕ ﺼﻮﻳﺮ داﺷ ﺖ وﻟ ﯽ ﺻ ﺪا ﻧﺪاﺷ ﺖ ـ از ﺷ ﺮآﺖ در اﻳ ﻦ اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت‬
‫اﺳﺘﻨﻜﺎف آﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬از هﻤ ﺎن ﺁﻏ ﺎز ه ﻢ ﻡﻌﻠ ﻮم ﺑ ﻮد آ ﻪ ‪ ٨‬ﻧ ﺎﻡﺰ ِد از ‪ ١٠٠١‬ﻓﻴﻠﺘ ﺮ رد ﺷ ﺪﻩﯼ رﻳﺎﺳ ﺖ‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ‪ ،‬در آﻨﺎر ﺡﺠﺖاﻻﺳﻼم ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ‪ ،‬وزﻳ ﺮ ﭘﻴ ﺸﻴﻦ ارﺷ ﺎد اﺳ ﻼﻡﯽ دوﻟ ﺖ ﺷ ﻴﺦ ﻋﻠ ﯽ‬
‫ﺲ هﻤ ﺎن زﻡ ﺎن‬
‫اآﺒ ﺮ هﺎﺷ ﻤﯽ رﻓ ﺴﻨﺠﺎﻧﯽ ﺑﻬﺮﻡ ﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﺁﻳ ﺖاﷲ ﻋﻠ ﯽ اآﺒ ﺮ ﻧ ﺎﻃﻖ ﻧ ﻮرﯼ رﺉ ﻴﺲ ﻡﺠﻠ ِ‬
‫ﺷﻮراﯼ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮاﯼ دآﻮراﺳﻴﻮن ﺟﻌﺒﻪﯼ رﻧﮕﯽ ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺕﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ وﻻﻳ ﺖ ﻡﻄﻠﻘ ﻪﯼ‬
‫ﻓﻘﻴﻪ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫در هﻤ ﻴﻦ دوران آﻠ ﯽ ﺟﺮﻳ ﺎن و ﺡ ﺰب ﺳﻴﺎﺳ ﯽ از زﻳ ِﺮ زﻡ ﻴﻦ ﺳ ﺒﺰ ﺷ ﺪﻧﺪ‪ .‬آﻠ ﯽ ﻧ ﺸﺮﻳﻪ و‬
‫ﻡﺠﻠ ﻪ اﺟ ﺎزﻩﯼ اﻧﺘ ﺸﺎر ﻳﺎﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬اوﺿ ﺎع ﺧﻴﻠ ﯽ هﻴﺠ ﺎﻧﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬ه ﺮ چ ﻪ دوم ﺧ ﺮداد و روز اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت‬
‫ﻧﺰدﻳ ﻚﺕ ﺮ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ ،‬داﺳ ﺘﺎن‪ ،‬اﻟﺘﻬ ﺎب ﺑﻴ ﺸﺘﺮﯼ ﻡ ﯽﻳﺎﻓ ﺖ‪ .‬ﺡﺠ ﺖاﻻﺳ ﻼم ﺧ ﺎﺕﻤﯽ از ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ ﻡ ﺪﻧﯽ و‬
‫ﺕﻮﺳﻌﻪﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ و ﺁزادﯼ و ﺁزادﯼه ﺎﯼ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ و ﮔﻔ ﺖوﮔ ﻮﯼ ﻓﺮهﻨ ﮓه ﺎ ﺳ ﺨﻦ ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ‪ .‬ﺁﻳ ﺖاﷲ‬
‫ﻧﺎﻃﻖ ﻧﻮرﯼ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ هﻤﻪ ﺷﻌﺎر ﺕﺎزﻩ در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ آﻪ ﺕﺎ ﺁن زﻡ ﺎن ﺡﻜ ﻢ ﺕ ﺎﺑﻮ را داﺷ ﺖ‪،‬‬
‫ﭘﺎك ﻡﺎت ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬در هﻤﻴﻦ ﮔﻴﺮودار ﺑﻮد آﻪ رهﺒﺮ ـ ﺧﻮد ـ ﺑﻪ ﻡﻴﺪان ﺁﻡﺪ و ﺑ ﺮ ﺧ ﻼف ﻧ ﺺ ﺻ ﺮﻳﺢ‬
‫ﺖ ﻏﻴﺮﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ ]اﻧﮕ ﺎر ﺑﻘﻴ ﻪﯼ آﺎرهﺎﺷ ﺎن‬
‫ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ از ﺁﻳﺖاﷲ ﻧﺎﻃﻖ ﻧﻮرﯼ ﺡﻤﺎﻳﺖ آﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﺡﻤﺎﻳ ٍ‬
‫ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﻮد![ ﺟﻮاﻧﺎن و ﺑﻪ وﻳ ﮋﻩ زﻧ ﺎن اﻳ ﺮان را آ ﻪ ﻃ ﯽ ‪ ١٩‬ﺳ ﺎل در ﻡﻨﮕﻨ ﻪﯼ رادﻳﻜﺎﻟﻴ ﺴﻢ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ ﻡﺠﺎﻟﯽ ﺑﺮاﯼ ﺕﻨﻔﺲ ﻧﻴﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻡﻴﺪان آﺸﺎﻧﺪ‪ .‬از اﻗﺼﺎ ﻧﻘﺎط ﺟﻬ ﺎن ﺧﺒﺮﻧﮕ ﺎر و روزﻧﺎﻡ ﻪ‬
‫ﻧﮕﺎر و ﻋﻜﺎس ﺑﻪ اﻳﺮان ﺳﺮازﻳﺮ ﺷﺪ‪ .‬هﻤﻪ ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧ ﯽ در وﺻ ﻒ رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫آﻪ ﺁﻡﺪﻩ ﺑﻮد ﺕﺎ هﻤﻪ چﻴﺰ را و ﺡﺘﺎ ﺷ ﺮﺑﺖ ﺳ ﻴﺎﻩ ﺳ ﺮﻓﻪ را ﻗ ﺴﻤﺖ آﻨ ﺪ و ﻗ ﺪش از چﻨ ﺎر ﺡﻴ ﺎط ﺧﺎﻧ ﻪﯼ‬
‫“ﻡﺶ ﻗﺎﺳﻢ” هﻢ ﺑﻠﻨﺪﺕﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺡﺮف ﻡﯽزدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻃﺮف ﻏﻮﻏﺎ ﺑﻮد‪ .‬از اروﭘﺎ ﻳﻜﯽ هﺮ ﺷﺐ ﻡﺼﺎﺡﺒﻪﯼ‬
‫رادﻳﻮﻳﯽ ﻡﯽآﺮد و از روﯼ اﺧﺒﺎرﯼ آﻪ از اﻳ ﺮان ﺑ ﺮاش ﻓ ﺎآﺲ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ ،‬ﺕﺤﻠﻴ ﻞه ﺎﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ ﻡ ﯽداد‪.‬‬
‫ﻋﺼﺮ ﻧﻮﻳﻨﯽ در اﻳﺮان ﺁﻏﺎز ﺷﺪﻩ ﺑﻮد؛ ﻋ ﺼﺮ دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ‪ ،‬ﺁزادﯼ‪ ،‬ﺑﺮاﺑ ﺮﯼ‪ ،‬رﻓ ﺎﻩ و ﺧﻴﻠ ﯽ چﻴﺰه ﺎﯼ‬
‫دﻳﮕﺮ‪ .‬ﻋﺼﺮ اﺕﻮﭘﻴﺎ ﺳﺎزﯼ و ﻡﺪﻳﻨﻪﯼ ﻓﺎﺿﻠﻪ ﺳﺎزﯼ دوﺑ ﺎرﻩ اوج ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ .‬هﻴ ﺎهﻮﯼ اﻳ ﻦ دوران را‬
‫ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺑ ﺎ هﻴ ﺎهﻮﯼ ﺧﺒﺮﻧﮕ ﺎران ﻏﺮﺑ ﯽ از ﺑ ﯽ ﺑ ﯽ ﺳ ﯽ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺕ ﺎ رادﻳﻮه ﺎ و ﺕﻠﻮﻳﺰﻳ ﻮنه ﺎﯼ‬

‫‪٨٠‬‬

‫اﻧﮕﻠﻴﺴﯽ و ﻓﺮاﻧﺴﻮﯼ و ﺁﻟﻤﺎﻧﯽ و اﻡﺮﻳﻜﺎﻳﯽ در هﻨﮕﺎم اﻗﺎﻡﺖ ﺳﻪ ﻡﺎهﻪﯼ ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در زﻳ ﺮ‬
‫درﺧﺖ ﺳﻴﺒﯽ در “ﻧﻮﻓﻞ ﻟﻮ ﺷﺎﺕﻮ”ﯼ ﭘﺎرﻳﺲ ﻡﻘﺎﻳﺴﻪ آ ﺮد‪ .‬هﻤ ﻪ هﻴﺠ ﺎن زدﻩ ﺑ ﻮد‪ .‬هﻤ ﻪ ﻡﻨﺘﻈ ﺮ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫دﻧﻴﺎ را ﺟﻨﺠﺎل اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت هﻔﺘﻤﻴﻦ دور رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ در اﻳﺮان ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻳﻜﯽ آ ﻪ ﺧﻴﻠ ﯽ ﺳ ﻨﮓ‬
‫اﺻﻼﺡﺎت و دﻡﻮآﺮاﺳﯽ را در دوران رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﻳﻦ ﺡﺠ ﺖاﻻﺳ ﻼم ﺑ ﻪ ﺳ ﻴﻨﻪ ﻡ ﯽزد‪ ،‬ﻡ ﺪﻋﯽ‬
‫ﺑﻮد آﻪ در ﺑﻴﻦ هﻤﻪﯼ ﻃﻴﻒه ﺎ و ﺻ ﻨﻒه ﺎ ﺁدمه ﺎﯼ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮﻧﯽ وﺟ ﻮد دارﻧ ﺪ و ﺁﻗ ﺎﯼ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ در ﻡﻴ ﺎن‬
‫ﻋﻤﺎﻡﻪداران از ﺁن “ﺧﻮب ﺧﻮﺑﺎش” اﺳﺖ‪ .‬اﻧﻘﻼب ﻋﺠﻴﺒﯽ در ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺟ ﻮانه ﺎ در ﺕﻬ ﺮان ﺳ ﻮار‬
‫ﺑﺮ اﺕﻮﻡﺒﻴﻞهﺎﯼ ﺑﻌﻀﺎ روﺑﺎز وﻳﺮاژ ﻡﯽدادﻧﺪ و ﻡﺮدم را ﺑﻪ ﺷ ﺮآﺖ در اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت ﺕﺮﻏﻴ ﺐ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫از ﺧﻮدﺷ ﺎن آ ﻪ ﻡ ﯽﭘﺮﺳ ﻴﺪﯼ‪ ،‬ﺡﻤﺎﻳ ﺖ از ﺡﺠ ﺖاﻻﺳ ﻼم را ده ﻦ آﺠ ﯽاﯼ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎﻡﺰ ِد رهﺒ ﺮ ﺕﻔ ﺴﻴﺮ‬
‫ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﯽ هﻢ ﺁرزو ﻡﯽآﺮدﻧﺪ روزﯼ رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﻏﻴﺮﻡﻌﻤﻢ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ!‬
‫دوم ﺧ ﺮداد ﻓ ﺮا رﺳ ﻴﺪ‪ .‬رادﻳﻮه ﺎ و ﺕﻠﻮﻳﺰﻳ ﻮنه ﺎ ﻟﺤﻈ ﻪاﯼ از آ ﺎر ﻧﻤ ﯽاﻓﺘﺎدﻧ ﺪ‪ .‬ﻡﺠﻠ ﻪه ﺎ و‬
‫روزﻧﺎﻡﻪهﺎ هﯽ آﺎﻏﺬ ﺳﻴﺎﻩ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ه ﯽ ﻋﻜ ﺲ ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬ه ﯽ ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ه ﯽ ﺟﻨﺠ ﺎل‬
‫ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬هﯽ ﺷﻠﻮغ ﻡﯽآﺮدﻧﺪ؛ ﺕﺎ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ زﻡﺎن ﺧﻮاﻧﺪن راﯼهﺎ ﻓﺮارﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻧ ﺎﻡﺰد اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎﺕﯽ ﺳ ﻴﺪ ﻋﻠ ﯽ ﺧﺎﻡﻨ ﻪاﯼ وﻟ ﯽ ﻡﻄﻠﻘ ﻪﯼ ﻓﻘﻴ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﺎ ﺕﻔ ﺎوت‬
‫ﺳﻬﻤﮕﻴﻨﯽ در اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮرد‪ .‬ﺑﻴﺴﺖ ﻡﻴﻠﻴ ﻮن راﯼ‪ ،‬ﻧ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﻴﺶ از ﺑﻴ ﺴﺖ ﻡﻴﻠﻴ ﻮن راﯼ ﺑ ﻪ ﭘ ﺎﯼ‬
‫ﺷﻌﺎرهﺎﯼ ﺳﻴﺪ اردآﺎن رواﻧﻪﯼ ﺻﻨﺪوقهﺎﯼ راﯼ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﭘ ﺎرﻩاﯼ آ ﻪ ﻡ ﺪته ﺎ ﺑ ﻮد در ﻏ ﺮب ﺧﺮﺟ ﺸﺎن را از ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺟ ﺪا آ ﺮدﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺑﺮﺧﯽ ﺷﺮﻡﺴﺎراﻧﻪ‪ ،‬ﺑﺮﺧﯽ هﻢ ﺳﺮاﻓﺮازاﻧﻪ رﻓﺘﻨﺪ و ﺑﻪ ﺡﺠﺖاﻻﺳﻼ ِم ﮔﻔ ﺖوﮔ ﻮﯼ ﺕﻤ ﺪنه ﺎ راﯼ دادﻧ ﺪ‪.‬‬
‫اوﺿﺎع ﺧﻴﻠﯽ ﺷﻠﻮغ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻡﻴﺎن اﻟﺒﺘ ﻪ داﺳ ﺘﺎن ﻡﻴﻜﻮﻧ ﻮس آﻤﺮﻧ ﮓ و آﻤﺮﻧ ﮓﺕ ﺮ ﺷ ﺪ‪ .‬ﺑﻌ ﺪ‬
‫دوﻟﺖ ﺁﻗﺎﯼ ﺧﺎﺕﻤﯽ ﺕﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﻧﻤﺎﻳﺶه ﺎﻳﯽ در آ ﺸﺎآﺶ اﻧﺘﺨ ﺎب وزﻳ ﺮان ﭘ ﻴﺶ ﺁﻡ ﺪ‪ .‬ﻳﻜ ﯽ از اﻳ ﻦ‬
‫ﻃﺮف ﻡﯽآﺸﻴﺪ‪ ،‬ﻳﻜﯽ از ﺁن ﻃﺮف‪ .‬ﻳﻜﯽ از ﺳﻴﻨﻪ چﺎآﺎن درﺟ ﻪ اول رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ از اﻳ ﻦ ﺳ ﻮ ﺑ ﻪ‬
‫ﺟﻨﺎب ﺧﻂ ﻡ ﯽداد‪ :‬اﮔ ﺮ ﺷ ﻴﺦ ﻡﺤﻤ ﺪ ﻳ ﺰدﯼ را از ﺑ ﺎﻻﯼ ﻗ ﻮﻩﯼ ﻗ ﻀﺎﺉﻴﻪ آﻨ ﺎر ﺑﮕﺬارﻳ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﺮان ﺑﻬ ﺸﺖ‬
‫ﺧﻮاه ﺪ ﺷ ﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺟ ﻮاد ﻻرﻳﺠ ﺎﻧﯽ را از ﺳ ِﺮ ﺻ ﺪا و ﺳ ﻴﻤﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑﺮدارﻳ ﺪ‪ ،‬ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﺁزادﯼه ﺎﯼ ﻏﺮﺑ ﯽ “ﻗﻠﭙ ﯽ” ﻡ ﯽﭘ ﺮد در داﻡ ﻦ رﺳ ﺎﻧﻪه ﺎﯼ اﻳ ﺮان‪ .‬آﺸﺎآ ﺸﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻳﻜ ﯽ از اﻳ ﻦ ﺳ ﻮ‬
‫ﻡﯽآﺸﻴﺪ‪ ،‬ﻳﻜﯽ از ﺁن ﺳﻮ‪.‬‬
‫ﻳﻜﯽ‪/‬دو ﺧﺎﻧﻢ اﻳﺮاﻧﯽ اﺳﺘﺎد داﻧﺸﮕﺎﻩ در ﻏﺮب را‪ ،‬ﻃﺮح ﻧﺴﺒﻴﺖ ﻓﺮهﻨﮕﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫ﺑﻪ ﻡﻴﺪان آﺸﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻨﺎن رﻓﺘﺎر ﻡﺮدﺳﺎﻻر و زن ﺳﺘﻴﺰ اﺳﻼﻡﯽ را ﻡﺘﻤﺪﻧﺎﻧ ﻪ و هﻮﺷ ﻤﻨﺪاﻧﻪ ﺕﺌ ﻮرﻳﺰﻩ‬
‫ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ “دوﺳ ﺘﺎن و ﺳ ﻴﻨﻪ چﺎآ ﺎن ﺁزادﯼ زﻧ ﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ!” در ﻡﻴ ﺎن زﻧ ﺎن ﻓﻤﻴﻨﻴ ﺴﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫دروﻧﻤ ﺮز‪ ،‬ﻡﺠﺘﻬ ﺪﻳﻦ ﻡ ﻮﻧﺜﯽ آ ﺸﻒ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺧﻴ ﺎل داﺷ ﺘﻨﺪ ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﺷ ﺮﻋﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را‬
‫ﺕﻔﺴﻴﺮﯼ زﻧﺎﻧﻪ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﻻﺑﺪ ﺳﻄﺢ ﺡﻘﻮق زﻧﺎن را در اﻳﺮان ﺑﻪ ﺳ ﻄﺢ ﺡﻘ ﻮق دوﺑﻠ ﻪﯼ ﻡ ﺮدان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن‬
‫ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ! در هﻤﻴﻦ ﺑﻠﺒﺸﻮ ﺑﻮد آﻪ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﺟﺎﻡﻌﻪ و ﻧﺸﺎط و ﺕﻮس و ﺻﺒﺢ و ﺳﻼم و زن و ﺧﻴﻠﯽه ﺎﯼ‬
‫ﻒ ﭘ ﺲ از اﺳ ﺘﺎﻟﻴﻦ‬
‫دﻳﮕﺮ از زﻳ ِﺮ زﻡﻴﻦ ﺳﺒﺰ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬در ﺑﺮﺧﯽ از اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﺎت هﻤﺎﻧﻨﺪ دوران ﺧﺮوﺷ ﭽ ٍ‬
‫در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺟﻨﺎﻳ ﺎت ﺷ ﻴﺦ رﻓ ﺴﻨﺠﺎن اﻓ ﺸﺎﮔﺮﯼه ﺎ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬ﻋﺎﻟﻴﺠﻨﺎﺑ ﺎن ﺧﺎآ ﺴﺘﺮﯼ و ﻋﺎﻟﻴﺠﻨﺎﺑ ﺎن‬
‫ﺳﺮﺧﭙﻮش رﺳﻮا ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ه ﺮ روز ﺧﺒﺮه ﺎﻳﯽ‪ ،‬ه ﺮ روز ﺷ ﺎﻳﻌﻪه ﺎﻳﯽ‪ ،‬ه ﺮ روز ﺟﻨﺠ ﺎﻟﯽ‪ ،‬و در اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻴﺎن هﺮ روز ﻗﻬﺮﻡﺎﻧﺎﻧﯽ ﻇﻬ ﻮر ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ و ﺑ ﻪ ﻓﺎﺻ ﻠﻪه ﺎﻳﯽ آﻮﺕ ﺎﻩ ﻧﺮدﺑ ﺎم از زﻳ ﺮ ﭘﺎهﺎﺷ ﺎن آ ﺸﻴﺪﻩ‬
‫ﻡﯽﺷﺪ‪.‬‬
‫درﺳﺖ در هﻤﻴﻦ دوران اﺳ ﺖ آ ﻪ روﻳ ﺎﯼ اﺉ ﺘﻼف ﺑ ﺰرگ ﺑ ﻪ ذه ِﻦ ﺕﻴ ﺰ ﺑﺮﺧ ﯽ دوﻟﺘﻤ ﺮدان‬
‫ﺖ اﺻﻼﺡﺎت ﻡﯽرﺳﺪ‪ .‬درﺳﺖ در هﻤﻴﻦ دوران اﺳﺖ آﻪ راﺑﻄ ﻪﯼ ﺑ ﻴﻦ “ﻗﻬﺮﻡﺎﻧ ﺎن” درون آ ﺸﻮر‬
‫دوﻟ ٍ‬
‫و “روﺷﻨﻔﻜﺮان” ﺑﻴﺮون از آﺸﻮر ﻧﻀﺞ ﻡﯽﮔﻴ ﺮد‪ ،‬ﻳ ﺎ ﻋﻠﻨ ﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬دﻳﮕ ﺮ ﺧﺠ ﺎﻟﺘﯽ در ﺑ ﻴﻦ ﻧﻴ ﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺖ ﺑﺨﺖ ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ ﺑ ﺎ‬
‫هﻤﻪ ﺑﺮاﯼ هﻤﺮاهﯽ و هﻤﮕﺎﻡﯽ و هﻤﻜﺎرﯼ و هﻤﻴﺎرﯼ و هﻤﭙﺎﻳﯽ ﺑﺎ دوﻟ ٍ‬

‫‪٨١‬‬

‫هﻢ ﻡﺴﺎﺑﻘﻪ ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧ ﺪ‪ .‬هﻤ ﻪ ﺑ ﻪ رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺻ ﻼﺡﺎت ﺧ ﻂ ﻡ ﯽدهﻨ ﺪ و ﺑﻘﻴ ﻪﯼ داﺳ ﺘﺎنه ﺎﻳﯽ آ ﻪ‬
‫هﻤﻪﻡﺎن آﻢ و ﺑﻴﺶ ﻡﯽداﻧﻴﻢ!!‬
‫در هﻤﻴﻦ دوران ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم اﺻﻼح ﻃﻠﺒﺎن ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﻇﻬﻮر ﻡﯽآﻨﻨﺪ آﻪ ﺑﻠﻨ ﺪﮔﻮهﺎﻳﯽ در‬
‫ﺧﺎرج از آ ﺸﻮر دارﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺟﻨﺎﺑ ﺎن آ ﻪ هﻤﮕ ﯽ از “رﺟ ﺎل” ﻃ ﺮاز اول و دوم ﺑﻴ ﺴﺖ ﺳ ﺎﻟﻪﯼ ﺳ ﭙﺮﯼ‬
‫ﺷﺪﻩﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺸﺘﺮﺷﺎن ﻓﻴﻠﺴﻮف و داﻧﺸﻤﻨﺪ و ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦ از ﺁب در ﻡ ﯽﺁﻳﻨ ﺪ‪ .‬ﺁﻧ ﺎﻧﯽ‬
‫آ ﻪ ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦ ﺳ ﺎزﻡﺎن اﻃﻼﻋ ﺎت و اﻡﻨﻴ ﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ و ﻡ ﺴﺌﻮل ﺁن هﻤ ﻪ ﻗﺘ ﻞ و ﺡ ﺮق و‬
‫ﺳﻨﮕﺴﺎر و ﻡﺮگ و ﺡﺬف و آﺸﺘﺎر ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺎﮔﻬﺎن در هﻴﺌﺖ ﻓﻴﻠ ﺴﻮﻓﺎن و داﻧ ﺸﻤﻨﺪان و ﻃﻨﺰﻧﻮﻳ ﺴﺎن و‬
‫ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎ و ﻓﻴﻠﻤ ﺴﺎزان و ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﮔﺎن و ﺷ ﺎﻋﺮان ﭘﺎآﺒ ﺎز و ﻗﻬﺮﻡ ﺎن از ﺳ ﻮﯼ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮان‬
‫ﺑﺮوﻧﻤﺮز” هﯽ ﺑﺎد ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ و هﯽ ﺑﺎد ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮد رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ه ﻢ ﺑ ﺎ ﺑ ﺎﻟﻨﯽ ﺑ ﻪ ه ﻮا ﻡ ﯽرود‪.‬‬
‫آﺎر ﺑﺮوﻧﻤﺮزﯼهﺎ در دﻡﻴﺪن ﺑﻪ د ِم ﺡ ﻀﺮت ﺧ ﺎﺕﻤﯽ دﻳ ﺪﻧﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬هﻤﮕ ﯽﺷ ﺎن ﺑ ﺎ روﻳ ﺎﯼ اﻳ ﻦ رﺉ ﻴﺲ‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺑﻪ ﺧﻮاب ﻡﯽروﻧﺪ و ﺑ ﺎ ﻋ ﺸﻖ هﻤ ﺎن رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺧﻨ ﺪا ِن اﺻ ﻼحﻃﻠ ﺐ از ﺧ ﻮاب ﻧ ﺎز‬
‫دﻡﻮآﺮاﺳﯽ و ﺁزادﯼ و رﻓﺮﻡﺎﺳﻴﻮن اﺳﻼﻡﻴﺸﺎن ﺑﻴﺪار ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ!‬
‫هﻨﻮز اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ در ﺡﺎل ﺕﺮاش دادن ﺑﺖ ﻋﻴﺎرﺷ ﺎن ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻳ ﻚﺑ ﺎرﻩ ﺧﺒ ﺮﯼ از درون‬
‫هﻤﻪ را ﮔﻴﺞ ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪﯼ ﭘﺮواﻧﻪﯼ اﺳﻜﻨﺪرﯼ و دارﻳﻮش ﻓﺮوهﺮ ﺡﻤﻠﻪ ﺷﺪﻩ و اﻳﺸﺎن را ﺳ ﻼﺧﯽ‬
‫آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬چﻪ اﻓﺘﻀﺎﺡﯽ!؟ ﺡﺎﻻ چﻪ ﻡﻮﻗﻊ اﻳﻦ آﺎرهﺎﺳﺖ؟! ﺻ ﺒﺮ ﻡ ﯽآﺮدﻳ ﺪ چﻨ ﺪ ﺻ ﺒﺎﺡﯽ دﻳﮕ ﺮ‪ .‬ﺁﺧ ﺮ‬
‫ﻡﺎ هﻨﻮز داﺷﺘﻴﻢ ﺡﻼوت رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ را زﻳ ﺮ زﺑﺎﻧﻤ ﺎن ﻡﺰﻡ ﺰﻩ ﻡ ﯽآ ﺮدﻳﻢ‪ .‬ﺑﻬ ﺎر ﭘ ﺮاگ ]ﺑﺒﺨ ﺸﻴﺪ‬
‫ﺕﻬﺮان[ را ﺧﺮاب ﻧﻜﻨﻴﺪ‪“ .‬روﺷﻨﻔﻜﺮان ﺑﺮوﻧﻤﺮزﯼ” آﺎﺳﻪﯼ “چﻪ آ ﻨﻢ؟” را دﺳﺘ ﺸﺎن ﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ و ﻧﺸ ﺴﺖ‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ و ﺳﻤﻴﻨﺎر ﺑﺮﮔﺰار آﺮدﻧﺪ و ﻡﺬاآﺮﻩ آﺮدﻧﺪ و ﻡﺼﺎﺡﺒﻪ آﺮدﻧ ﺪ و ﺟﻠ ﺴﻪ ﮔﺬاﺷ ﺘﻨﺪ و ﮔﻔ ﺖ و ﮔ ﻮ‬
‫آﺮدﻧﺪ و ﻡﻘﺎﻟ ﻪ ﻧﻮﺷ ﺘﻨﺪ و ﻧﻮﺷ ﺘﻨﺪ و ﻧﻮﺷ ﺘﻨﺪ و ﻧﻮﺷ ﺘﻨﺪ و ﮔﻔﺘﻨ ﺪ و ﮔﻔﺘﻨ ﺪ آ ﻪ‪ …:‬ﺑﻠ ﻪ… اﻳ ﻦ آ ﺎر‪ ،‬آ ﺎ ِر‬
‫ﺖ اﻳﻦ ﺳﻮﯼ ﻡﺮز‪ ،‬هﻤﭽﻨ ﺎن در‬
‫ﺟﻨﺎح راﺳﺖ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﺮﻳﺎل ﻗﺘﻞهﺎ ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺖ و اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋ ٍ‬
‫ﺡ ﺎل چﺎﻟ ﻪ آﻨ ﺪن ﺑ ﻴﻦ دو ﺟﻨ ﺎح ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬چ ﻪ آ ﺎر ﺳ ﺨﺘﯽ! ﺑﻴﭽ ﺎرﻩه ﺎ ﺑﻌ ﻀﯽ وﻗ ﺖه ﺎ ﮔﻴ ﺮ‬
‫ﻡﯽاﻓﺘﺎدﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺎ ﺕﺠﺮﺑﻪهﺎ داﺷﺘﻨﺪ و هﻤﺎن ﺕﺠﺮﺑﻪهﺎﺷﺎن در ﺑ ﻪ ﺑ ﻦ ﺑ ﺴﺖ آ ﺸﺎﻧﺪن ﻡﺒ ﺎرزات ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان‬
‫در ‪ ٥٠‬ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺦ ﻡﻌﺎﺻﺮ‪ ،‬اﻳﻦ ﺟﺎ هﻢ ﺑ ﻪ آﺎرﺷ ﺎن ﺁﻡ ﺪ‪ .‬ﻡ ﯽرﻓﺘﻨ ﺪ آ ﻪ ﺕﺠﺮﺑ ﻪهﺎﺷ ﺎن را ﺑ ﻪ‬
‫ﺟﻬﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺪل آﻨﻨﺪ و آﺮدﻧﺪ‪ .‬و چﻪ ﻧﻴﻜﻮ!‬
‫ﻡﺮدم اﻡﻴﺪوار ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻡﻴﺪوارﯼ از ﺳﻮﯼ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮان” ﺧ ﺎرج از آ ﺸﻮرﯼ داﻡ ﻦ زدﻩ‬
‫ﻡﯽﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺷﺪت داﻡﻦ زدﻩ ﻡﯽﺷﺪ‪ .‬آﺎرﻧﺎﻡﻪﯼ ‪ ٤‬ﺳﺎل اول رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺳﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ‪ ،‬آﻠ ﯽ‬
‫آﺎﻏ ٍﺬ ﺳﻴﺎﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد ـ ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت اﺻﻼح ﻃﻠﺐ ـ آﻪ هﺮ آﺪام ﻋﻤﺮ چﻨﺪ ﻡﺎهﻪاﯼ داﺷﺘﻨﺪ و ﺑﻌﺪ ه ﻢ ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ‪ .‬هﺮ روز روزﻧﺎﻡﻪ و ﻧ ﺸﺮﻳﻪﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ اﺟ ﺎزﻩﯼ چ ﺎپ ﻡ ﯽﻳﺎﻓ ﺖ‪ .‬ﺟﻨﺠ ﺎﻟﯽ ﻡ ﯽآ ﺮد‪ .‬ﺑﻌ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﻡﯽرﻓﺖ ﺧﺴﺘﻪ آﻨﻨﺪﻩ و ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺷﻮد‪ ،‬ﺕﻌﻄﻴﻞ ﻡﯽﺷﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ دوران آﻠ ﯽ ﻗﻬﺮﻡ ﺎن از ﻡﻴ ﺎن هﻤ ﻴﻦ‬
‫روزﻧﺎﻡﻪﻧﮕﺎران ﺕﺎزﻩ آ ﺎر آ ﻪ در ﺁﻏ ﺎز ﭘ ﺎﻳﮕﻴﺮﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ه ﺮ ﻳ ﻚ ﻋﻨ ﻮان ﻧ ﺎن و ﺁب دار و‬
‫اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻮدارﯼ داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻇﻬﻮر آﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺡﺎﻡﻴ ﺎن ﺧ ﺎرج آ ﺸﻮرﯼ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن داﺧﻠ ﯽ ﺟﻨﺠ ﺎﻟﯽ‪ ،‬در ﺕﻘ ﺴﻴﻢ‬
‫آﺎرﯼ اﺳﺎﺳﯽ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم اﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪ ﮔﻤﺎردﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻋﻤﺎل ﺟﻨﺎح اﺻﻼح ﻃﻠﺐ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ‬
‫ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬اﻡ ﺎ اﻳ ﺸﺎن آ ﻪ آ ﺎرﯼ ﻧﻤ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﻓﻘ ﻂ ﺡ ﺮف ﻡ ﯽزﻧ ﺪ‪ .‬ﻓﻘ ﻂ ﺟﻨﺠ ﺎل ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﻓﻘ ﻂ ﺷ ﻌﺎر‬
‫ﻡﯽدادﻧﺪ و ﺑﻌﺪ ﻡﯽرﻓﺘﻨﺪ در ﺧﺎﻧﻪهﺎﺷﺎن ﺑﺎ روﻳﺎﯼ ﺕﺪاوم ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﯽﺧﻔﺘﻨﺪ و ﺑ ﺎز روز از ﻧ ﻮ‬
‫و “روزﯼهﺎﯼ آﻼن” از ﻧﻮ!‬
‫هﻤ ﺎن ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﻳﯽ آ ﻪ در ﺁﻏ ﺎز ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳ ﻴﺪن اﺳﻼﻡﻴ ﺴﺖه ﺎ در اﻳ ﺮان‪ ،‬از اﺷ ﻐﺎل‬
‫ﺳﻔﺎرت آﺸﻮر اﻳﺎﻻت ﻡﺘﺤﺪﻩ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺡﺮآﺖ ﺿﺪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﺘﯽ اﻡﺎم ﺧﻤﻴﻨﯽ ﻳﺎد آﺮدﻩ و اﻳﺸﺎن را ﺑﺎد‬
‫ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬از ﻡﻘ ﺮ ﭘﻨﺎهﻨﺪﮔﻴ ﺸﺎن در ﻏ ﺮب‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ را و ﺷ ﻬﺮدار ﺕﻬ ﺮان را و‬
‫روزﻧﺎﻡﻪﯼ ﻧﺸﺎط را و روزﻧﺎﻡﻪﯼ ﺟﺎﻡﻌﻪ را و ﺁﻗﺎﻳﺎن ﺷﻤﺲاﻟﻮاﻋﻈﻴﻦ را و ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر را و ﻡﻮﺳﻮﯼ‬

‫‪٨٢‬‬

‫ﺧﻮﺉﻴﻨﯽهﺎ را و ﺳﻌﻴﺪ ﺡﺠﺎرﻳﺎن را و ﺟﻼﻳ ﯽ ﭘ ﻮر را و ﻡﺤ ﺴﻦ ﺳ ﺎزﮔﺎرا را و ﻡﺠﺘﻬ ﺪ ﺷﺒ ﺴﺘﺮﯼ را و‬
‫ﺧﻴﻠﯽهﺎﯼ دﻳﮕﺮ را ﺑﻪ ﻋﺮش اﻋﻼ ﻡﯽﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬وﻇﻴﻔﻪﯼ اﻳﺸﺎن ﺳﺨﺖ ﺑﻮد‪ .‬ﮔﺎﻩ ﻡﯽﺑﺎﻳﺪ ﺡﺮفهﺎﻳﯽ ﺑﺰﻧﻨﺪ‬
‫آﻪ ﺟﻤﺎﻋﺖ دروﻧﻤﺮزﯼ ﻳﺎدش ﻡﯽرﻓﺖ ﺑﺰﻧﺪ‪ .‬هﺮچﻪ ﺑﻪ ذهﻦ ﺁﻧﺎن ﻧﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ ﮔﻔﺘ ﻪ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺟﺎ ﻋﻨﻮان ﻡﯽﺷﺪ‪ .‬اﻳﻨﺠﺎ ﺕﻔﺴﻴﺮ و ﺕﻌﺒﻴﺮ و ﺕﺎوﻳﻞ و ﺕﻮﺟﻴﻪ ﻡﯽﺷﺪ‪ .‬آﻤ ﺪﯼ ﺁن آ ﻪ ﺷ ﻌﺎرهﺎﻳﯽ را آ ﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻋﻘﻞ ﺁن ﻃﺮﻓﯽهﺎ ﻧﻤﯽرﺳﻴﺪ‪ ،‬اﻳﻦهﺎ در دهﻨﺸﺎن ﻡﯽﮔﺬاﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬دﻳ ﻮار ﺡﺎﺷ ﺎ ﺑﻠﻨ ﺪ ﺑ ﻮد‪ .‬هﻨ ﻮز ه ﻢ ﺑﻠﻨ ﺪ‬
‫اﺳﺖ!‬
‫“روﺷ ﻨﻔﻜﺮان” ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ در اﻳ ﻦ روزه ﺎ ﺑ ﺎ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ ﻋﺰﻳﺰﺷ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ‬
‫چﻨﺪﻡﻴﻦ ﺑﺎر‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر ﺑ ﻪ داﻡ ﺎن ﻡﺘ ﻮﻟﯽ دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ دﻳﻨ ﯽ و رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ آ ﻪ در اوﻟ ﻴﻦ دورﻩﯼ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﺶ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻗﺘﻞهﺎﯼ زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ اﺕﻔﺎق اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺑﺎزﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪“ .‬ﻡﺎم ﻡﻴﻬﻦ اﺳﻼﻡﯽ” ﺑ ﺮاﯼ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ‬
‫اﻳﺸﺎن ﭘﺮﭘﺮ ﻡﯽزد‪ .‬ﺧﻴﻠﯽ از هﻤﻴﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﻪ اﻳﺮان ﮔﺮﻳﺨﺘﻨﺪ و ﺑﻴﭽﺎرﻩ ﻳﻜ ﯽ‪/‬دوﺕﺎﺷ ﺎن ه ﻢ ﺷ ﻜﺎر ﻳ ﻚ‬
‫ﻡﺤﻔﻞ ﭘﺮﺳﻨﻠﯽ وزارتﺧﺎﻧ ﻪﯼ دوﻟﺘ ﯽ اﻃﻼﻋ ﺎت و اﻡﻨﻴ ﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺷ ﺪﻧﺪ آ ﻪ ﺧ ﻮد ﺑﻌ ﺪهﺎ ﺑ ﻪ‬
‫اﻧﺠﺎم “ﭘﺮوژﻩﯼ آ ﺸﺘﺎر درﻡ ﺎﻧﯽ” اﻋﺘ ﺮاف آﺮدﻧ ﺪ‪ .‬اﻡ ﺎ ﻡﮕ ﺮ ﻡ ﯽﺷ ﺪ از ﭘ ﺲ ﺡﺎﻡﻴ ﺎن ﺧ ﺎرج آ ﺸﻮرﯼ‬
‫ﺟﻨﺎح اﺻﻼح ﻃﻠﺐ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﺑﺮﺁﻡﺪ؟! هﺮآﺪام ﻳ ﻚ ﺧ ﺮوار ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و ﺕﻔ ﺴﻴﺮ و ﺕﺎوﻳ ﻞ در چﻨﺘ ﻪ داﺷ ﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺕﺎزﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮﺷﺎن ﺑ ﺮاﯼ ﻡﺒ ﺮا ﺟﻠ ﻮﻩ دادن رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﻳ ﺸﺎن از ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻗﺘ ﻞه ﺎﯼ زﻧﺠﻴ ﺮﻩاﯼ‪ ،‬دﺳ ﺘﻪ‬
‫ﺟﻤﻌﯽ هﻤﻪﯼ ﮔﻨﺎﻩهﺎ را ﺑ ﻪ ﮔ ﺮدن رهﺒ ﺮ و ﺷ ﻴﺦ رﻓ ﺴﻨﺠﺎن ﻡ ﯽاﻧﺪاﺧﺘﻨ ﺪ‪ .‬اﺻ ﻼ ﮔﻔﺘﻨ ﺪ آ ﻪ ﺕ ﺪارك اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﻨﺎﻳ ﺎت در دو دورﻩﯼ رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺷ ﻴﺦ رﻓ ﺴﻨﺠﺎن دﻳ ﺪﻩ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد و ﺡ ﻀﺮت ﺳ ﻴﺪ ﺧﻨ ﺪان‬
‫روﺡ ﺶ ه ﻢ از ﺁﻧﭽ ﻪ در “ﺑﺮﺧ ﯽ ﻡﺤﺎﻓ ﻞ” وزارت اﻃﻼﻋ ﺎﺕﺶ ﻡ ﯽﮔ ﺬرد‪ ،‬ﺧﺒ ﺮ ﻧ ﺪارد‪ .‬چ ﻪ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ‬
‫ﺧﻮﺑﯽ؟! داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ آﻪ ﺑﻪ ﺁﺕﺶ آﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺡﻀﺮت رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ه ﺮ چﻴ ﺰ ﺑﻴﻤ ﺰﻩاﯼ‪،‬‬
‫ﻡ ﺰﻩاﯼ در وﺻ ﻒ دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ و ﺁزادﯼ ﻡ ﯽﭘﺮاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﺎآﺖ ﺷ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺎ ﻡﻘ ﺎش ه ﻢ ﻧﻤ ﯽﺷ ﺪ زﺑ ﺎن‬
‫ﺻﺎﺡﺒﻤﺮدﻩاش را از دهﺎﻧﺶ ﺑﻴﺮون آﺸﻴﺪ‪ .‬اﺻﻼ ﻻل ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪ هﻢ آﻪ ‪ ١٨‬ﺕﻴﺮ ﺳﭙﺮﯼ ﺷﺪ‪ ،‬رﺉﻴﺲ‬
‫ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺻ ﻼﺡﺎت‪ ،‬ﺑ ﺎ اﻓﺘﺨ ﺎر ﺕﻤ ﺎم و اﻟﺒﺘ ﻪ ﺧﻨ ﺪان ﺧﻨ ﺪان ﻓﺮﻡ ﻮد‪» :‬از آﺠ ﺎ آ ﻪ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن آﺘ ﻚ‬
‫ﺧﻮردﻩ و آﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ و زﻧﺪاﻧﯽ‪ ،‬ﺑﯽ ﮔﻨﺎﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ؟!«‬
‫ﺧﻨﺪﻩدار ﺑﻮد‪ ،‬وﻟﯽ ﻡﮕﺮ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ دﺳﺖ ﺑﺮﻡﯽداﺷﺘﻨﺪ؟! ﺑﺎزهﻢ دآﺎن ﺕﻮﺟﻴ ﻪهﺎﺷ ﺎن رواج‬
‫داﺷﺖ‪ .‬ﺑﺎز هﻢ ﻡﺼﺎﺡﺒﻪ‪ ،‬ﺑﺎز هﻢ ﺟﻠﺴﻪ‪ ،‬ﺑﺎز هﻢ ﺳﻤﻴﻨﺎر‪ ،‬ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺳ ﺨﻨﺮاﻧﯽ‪ ،‬ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺡ ﺮف و ﺡ ﺮف‬
‫ﺕﺎ اﻳﻦ آﻪ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن هﻢ آﻬﻨﻪ ﺷﺪ و از ﻡﺪ اﻓﺘﺎد‪ .‬ﻡﺮدم هﻢ از ﻧﻔﺲ اﻓﺘﺎدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻓ ﺮج ﺳ ﺮآﻮهﯽ را در هﻤ ﻴﻦ دوران دزدﻳﺪﻧ ﺪ و ﺑ ﻪ زﻧ ﺪان آ ﺸﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫اﺻ ﻼح ﻃﻠ ﺐ ﻡﺒ ﺮا از ه ﺮ ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺘﯽ ﺑ ﻮد‪ .‬ﻏﻼﻡﺤ ﺴﻴﻦ آﺮﺑﺎﺳ ﭽﯽ را ﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ‪ ،‬ول آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬دوﺑ ﺎرﻩ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ‪ ،‬دوﺑ ﺎرﻩ ول آﺮدﻧ ﺪ و آﻠ ﯽ ﻡ ﻼت ﺑ ﺮاﯼ “ﻡﻄﺒﻮﻋ ﺎ ِ‬
‫ت ﺁزادﻳﺨ ﻮاﻩ اﺻ ﻼحﻃﻠﺒ ﺎن ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ” و‬
‫دﻋ ﻮاﯼ دو ﺟﻨ ﺎح ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﺕ ﺪارك دﻳﺪﻧ ﺪ‪ .‬ﺷ ﻬﺮدار ﺑ ﻪ اوج رﺳ ﻴﺪ‪ .‬ﻗﻬﺮﻡ ﺎن ﺷ ﺪ‪ .‬ﻗﻬﺮﻡ ﺎن ﻗﻬﺮﻡﺎﻧ ﺎن‪.‬‬
‫ﺕﻔ ﺴﻴﺮ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮان” ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ از آ ﺸﺎآﺶ رﻓ ﺖ و ﺁﻡ ﺪ ﺟﻨ ﺎب آﺮﺑﺎﺳ ﭽﯽ ﺑ ﻪ زﻧ ﺪان ﺟﺎﻟ ﺐ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫هﻨ ﻮز رﮔ ﻪه ﺎﯼ ﺕﻴﺰهﻮﺷ ﯽ در ﻡﻴﺎﻧ ﺸﺎن دﻳ ﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ :‬ﺟﻨ ﺎح راﺳ ﺖ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫آﺮﺑﺎﺳﭽﯽ ﭘﺎﭘﻮش دوﺧﺘﻪ اﺳﺖ آﻪ ﺟﻨﺎب‪ ،‬ﭘﻮله ﺎﯼ ﺷ ﻬﺮدارﯼ را ﺧ ﺮج اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ‬
‫آﺮدﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﺧﻴﻠﯽ ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻪ؟!‬
‫در ﺟﺮﻳﺎن ﺷﻮرش داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن در ﺕﻴﺮﻡﺎﻩ ‪ ١٣٧٨‬ﻳﻜﯽ از هﻤﻴﻦ “روﺷﻨﻔﻜﺮان ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ”‬
‫ﺑﻪ ﺕﻠﻮﻳﺰﻳﻮن ﺁﻟﻤﺎن ﺁﻡﺪ و اﻓﺎﺿﻪ ﻓﺮﻡﻮد آﻪ‪» :‬ﻡﻦ ﻡﻄﻤﺌﻨﻢ ﻗﻠﺐ رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺁﻗ ﺎﯼ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ ﺑ ﺎ ﻗﻠ ﺐ‬
‫داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن زﻧﺪاﻧﯽ و ﺷﺒﻴﺨﻮن زدﻩ ﻡﯽﺕﭙﺪ‪ «.‬ﺳﻜﻮت رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﻳﺸﺎن را اﻳﻦﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و ﺕﻔ ﺴﻴﺮ‬
‫ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ اﻟﺒﺘﻪ اﻳﺸﺎن ﺳ ﻜﻮﺕﺶ را ﺷﻜ ﺴﺖ‪ .‬ﺡ ﺎج ﺁﻗ ﺎ هﻤ ﺎن روز ﻳ ﺎ روز ﺑﻌ ﺪش ﻓﺮﻡ ﻮد‪ :‬ﻡﻄﻤ ﺌﻦ‬
‫ﻧﺒﺎﺷﻴﺪ آﻪ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن‪ ،‬ﺑﻴﮕﻨﺎﻩ ﺑﻪ زﻧﺪان اﻓﺘﺎدﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﻡﺎ ﻡﮕﺮ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ دﺳﺖ ﺑﺮﻡﯽداﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬ﺡ ﺮف‬
‫ﻡﯽﺳﺎﺧﺘﻨﺪ و در ده ﺎن رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﻳ ﺸﺎن ﻡ ﯽﮔﺬاﺷ ﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﻳ ﺸﺎن را آ ﻪ ﺡ ﺎﻻ‬

‫‪٨٣‬‬

‫دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺎزﯼ هﻢ ﻧﺪاﺷﺖ ﻧﻘﺶ ﺑﺎزﯼ آﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ‪ ١٨٠‬درﺟﻪ اﺧﺘﻼف‪ ،‬ﺕﻔﺴﻴﺮ ﺑ ﻪ راﯼ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ و ﺷ ﺮﻡﯽ‬
‫هﻢ از اﻳﻦ هﻤﻪ ﻓﺮﻳﺐ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫اول آﺎرﻧﺎﻡﻪﯼ ﻳﻜﺴﺎﻟﻪﯼ ﺧﺎﺕﻤﯽ را ﻡﻨﺘﺸﺮ آﺮدﻧﺪ‪ .‬هﻴﭽﯽ ﻧﺒﻮد و ﺟ ﺎﯼ ﺡ ﺮف زﻳ ﺎد داﺷ ﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦهﺎ هﻢ ﻓﻘﻂ ﺡﺮف زدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ آﺎرﻧﺎﻡﻪﯼ ‪ ١٨‬ﻡﺎهﻪاش را ﻡﻨﺘﺸﺮ آﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎز هﻢ ﺟﺰ ﺡ ﺮف و ﺷ ﻌﺎر‬
‫هﻴﭽﯽ ﺑﺮاﯼ ﻡﺮدم ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬اﻡﺎ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ از ﻧﻔﺲ ﻧﻤﯽاﻓﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬ﺡﺎﻻ دﻳﮕﺮ از اﻋﻤﺎل ﻓﺸﺎر ﺑﺮ دوﻟ ﺖ‬
‫ﺧﺎﺕﻤﯽ ﺡﺮف ﻡﯽزدﻧﺪ‪ .‬ﺁﻗﺎ اﺻﻼ اﺟﺎزﻩ ﻧﺪاﺷﺖ وزﻳﺮ و ﺡﺘﺎ ﻡﻌﺎوﻧﺶ را ﺕﻌﻴﻴﻦ آﻨ ﺪ‪ .‬هﻤ ﻪ را رهﺒ ﺮ و‬
‫ﺁن ﺟﻨﺎح ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﺡﻘﻨﻪ ﻡﯽآﺮد‪ .‬روزﻧﺎﻡﻪﯼ ﺕ ﻮس ﺕﻮﻗﻴ ﻒ ﺷ ﺪ‪ ،‬روزﻧﺎﻡ ﻪﯼ ﺟﺎﻡﻌ ﻪ ﻗ ﺒﻼ ﺕﻮﻗﻴ ﻒ ﺷ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮد‪ ،‬ﺡﺎج ﺁﻗﺎ ﺕﺸﺮﻳﻒ ﺑﺮدﻧﺪ ﺑﻪ آﺸﻮر ﺷﻴﻄﺎن ﺑﺰرگ ﺕﺎ ﺑﺮاﯼ ارﺷﺎد ﭘﺮزﻳﺪﻧﺖ ﺑﻴ ﻞ آﻠﻴﻨﺘ ﻮن و هﻤ ﻪﯼ‬
‫اﻡﺮﻳﻜ ﺎﻳﯽه ﺎ و اﻳﺮاﻧ ﯽه ﺎﯼ ﺳ ﺎآﻦ اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ه ﻢ ﺳ ﺨﻦﺳ ﺮاﻳﯽ آﻨﻨ ﺪ‪ .‬اﻳ ﺸﺎن رﻓﺘﻨ ﺪ و ﺁﻡﺪﻧ ﺪ و آﺎرﻧﺎﻡ ﻪﯼ‬
‫آﺎرﺷﺎن چﻨ ﺪ ﻧ ﻮار وﻳ ﺪﺉﻮﻳﯽ ﺑ ﻮد و چﻨ ﺪ ﺻ ﺪ ﺧ ﺮوار ﺷ ﻌﺎر و ﺧﻄﺎﺑ ﻪ؛ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ رﻳ ﻞ ﺡﻤﺎﻳ ﺖ از‬
‫اﻳ ﺸﺎن از ﺳ ﻮﯼ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺧﻮاه ﺎن ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ و ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬دارﻳ ﻮش ﻓﺮوه ﺮ را آ ﺸﺘﻪ‬
‫ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﭘﺮواﻧ ﻪﯼ اﺳ ﻜﻨﺪرﯼ را ه ﻢ آ ﺸﺘﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡﺤﻤ ﺪ ﻡﺨﺘ ﺎرﯼ و ﭘﻮﻳﻨ ﺪﻩ و ﺷ ﺮﻳﻒ و زاﻟ ﺰادﻩ و‬
‫دﻳﮕ ﺮان را ه ﻢ ﺑ ﻪ ﺳ ﻴﺦ آ ﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬و اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ هﻤﭽﻨ ﺎن در ﭘ ﯽ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ ﺑ ﯽﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺘﯽ رﺉ ﻴﺲ‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺻﻼﺡﺎت در ﺕﻼش ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺡﺎﻻ دو ﮔﺮوﻩ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﻡﻨﺎﻓﻌﺸﺎن ﺑﻪ هﻢ ﮔﺮﻩ ﻡﯽﺧ ﻮرد؛ هﻤ ﻴﻦ “روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ”‬
‫و هﻤ ﺎن اﻃﻼﻋ ﺎﺕﯽه ﺎ و اﻡﻨﻴﺘ ﯽه ﺎﯼ دروﻧﻤ ﺮزﯼ آ ﻪ ﺡ ﺎﻻ ﺑ ﻪ دﻓﺘ ﺮ رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ رﺧ ﺖ آ ﺸﻴﺪﻩ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ و هﯽ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ هﻢ روزﻧﺎﻡﻪ و ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻡﻨﺘﺸﺮ ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺒﻬﻪﯼ اﺻﻠﯽ ﻡﺼﺎف آ ﻪ در ﺕﻤ ﺎم ‪ ١٩‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ از رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺡ ﻀﺮت ﺧ ﺎﺕﻤﯽ‬
‫ﺑ ﻴﻦ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان و ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺳﺮﺳ ﺨﺘﺎﻧﻪ در ﺟﺮﻳ ﺎن ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺡ ﺎﻻ ﺑ ﻪ ﻡﻴ ﺎن دو ﺟﻨ ﺎح ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‬
‫رﺧﺖ آﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﻡﺮدم ﺕﻨﻬﺎ ﺑ ﺮاﯼ راﯼ دادنه ﺎ ﺑ ﻪ آ ﺎر ﻡ ﯽﺁﻡﺪﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ ﺑ ﻪ ﺳ ﺎدﮔﯽ آﻨ ﺎر ﮔﺬاﺷ ﺘﻪ‬
‫ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ‪ .‬هﺮ ﺡﺮﻓﯽ از زﺑﺎن ﺟﻨ ﺎح ﻡﻮﺳ ﻮم ﺑ ﻪ اﺻ ﻼح ﻃﻠ ﺐ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻃ ﺮف آﻠ ﯽ ﻡﻔ ﺴﺮ ﭘﻴ ﺪا ﻡ ﯽآ ﺮد‪.‬‬
‫هﻤﻪﯼ ﺁن ﺡﺮفه ﺎ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻃ ﺮف “هﺮﺟ ﻮر آ ﻪ اﻳ ﻦه ﺎ دوﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻨﺪ” ﺕﻔ ﺴﻴﺮ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪ .‬هﻤ ﻪ ه ﻢ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺕﻮﺟﻴﻪ ﺑﯽ ﻋﻤﻠﯽ اﻳﻦ ﺟﻨﺎح و در روﻧﺪ ﻡﺸﺮوﻋﻴﺖ ﺕﺮاﺷﻴﺪن ﺑﺮاﯼ هﻤﻴﻦ ﺟﻨﺎح!‬
‫هﻤﻪﯼ آﺎﺳﻪ‪/‬آﻮزﻩهﺎ ﺳﺮ ﺟﻨﺎح ﺕﻤﺎﻡﻴﺖ ﺧﻮاﻩ ﻡ ﯽﺷﻜ ﺴﺖ‪ .‬در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن چﻨ ﺪ اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت ه ﻢ‬
‫اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﻡﺮدم دوﺑﺎرﻩ ﺑﻪ ﺡﺎﺷﻴﻪ ﻧﺸﻴﻨﯽ آﺸﺎﻧﺪﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪“ .‬روﺷﻨﻔﻜﺮان” ﺧ ﺎرج آ ﺸﻮرﯼاﯼ آ ﻪ در‬
‫دوران ﭘﺎدﺷﺎهﯽ ﭘﻬﻠﻮﯼ دوم ﺡﺎﺿﺮ ﻧﺒﻮدﻧﺪ »اﻧﻘﻼب را ﺑﺎ چﻨﺪ رﻓﺮم دم و ﮔﻮش ﺑﺮﻳﺪﻩ ﻡﻌﺎﻡﻠ ﻪ آﻨﻨ ﺪ«‬
‫اﻳﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ هﺮ ﺕﺮﻓﻨﺪﯼ دﺳﺖ ﻡﯽزدﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺎ اﺳﻜﻠﺖ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ را ﺡﻔﻆ آﻨﻨﺪ و ﺕﺎ هﻤﻴﻦ اآﻨﻮن ه ﻢ‬
‫ﺡﻔﻆ آﺮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫دوران چﻬ ﺎر ﺳ ﺎﻟﻪﯼ رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺁﻗ ﺎﯼ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ ﺑ ﻪ ﭘﺎﻳ ﺎن رﺳ ﻴﺪ‪ .‬دوﺑ ﺎرﻩ هﻤ ﺎن‬
‫ﺟﻨﺠﺎلهﺎ‪ ،‬دوﺑﺎرﻩ هﻤﺎن ﺷﻠﻮغآﺎرﯼهﺎ‪ ،‬هﻤﺎن ﺕﻮﺟﻴﻪ و ﺕﺎوﻳﻞهﺎ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎر اﻡﺎ ‪ ١٤‬ﻡﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ از ﻡﺮدم‬
‫در اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت ﺷ ﺮآﺖ ﻧﻜﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺧﻴﻠ ﯽ از آﺎﻧ ﺎله ﺎﯼ رادﻳ ﻮﻳﯽ‪ ،‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از آﺎﻧ ﺎله ﺎﯼ‬
‫ﺕﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﯽ‪ ،‬ﺧﻴﻠﯽ از ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت ﺧﺎرج آ ﺸﻮرﯼ هﻤﭽﻨ ﺎن در آ ﺎر ﺡﻤﺎﻳ ﺖ از اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن ﻧﺎآﺎرﺁﻡ ﺪ و‬
‫ﺟﻨﺠﺎﻟﯽ ﺑﻮد و هﻨﻮز هﻢ هﺴﺖ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﻡﻴﺎن اﻟﺒﺘﻪ اﺕﻔﺎﻗﺎت دﻳﮕﺮﯼ هﻢ اﻓﺘﺎد‪ .‬دوﻟ ﺖه ﺎﯼ ﻏﺮﺑ ﯽ ﺳﻴﺎﺳﺘ ﺸﺎن را در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻋﻮض آﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺤﺚ ﮔﻔﺖوﮔﻮﯼ اﻧﺘﻘﺎدﯼ ﺑﻪ ﻡﺤﻮر اﺳﺎﺳ ﯽ ﺳﻴﺎﺳ ﺖ ﻏ ﺮب‪ ،‬اروﭘ ﺎ و‬
‫ﺑﻪ وﻳﮋﻩ ﺁﻟﻤﺎن در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﺑﺪل ﺷﺪ‪ .‬رﻓﺖ و ﺁﻡﺪهﺎ ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺖ‪ .‬ﺑﺮﺧﯽ دوﻟﺖه ﺎﯼ‬
‫ﻏﺮﺑ ﯽ آ ﻪ در ﺟﺮﻳ ﺎن دادﮔ ﺎﻩ ﻡﻴﻜﻮﻧ ﻮس ﺳﻔﻴﺮهﺎﺷ ﺎن را از اﻳ ﺮان ﻓﺮاﺧﻮاﻧ ﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر‬
‫ﺳﻔﻴﺮهﺎﺷﺎن را ﺑﺎ دﺳﺘﻪ ﮔﻞ ﺑﻪ ﺕﻬﺮان و ﺑﻪ ﻡﻼﻗﺎت رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺻ ﻼح ﻃﻠ ﺐ ﮔ ﺴﻴﻞ داﺷ ﺘﻨﺪ؛ ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ آﻪ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ “هﻠﻤ ﻮت ه ﻮﻓﺮ” ﺁﻟﻤ ﺎﻧﯽ را ﮔﺮوﮔ ﺎن زد و ﺑﻨ ﺪهﺎﻳﺶ و ﺁزادﯼ آ ﺎﻇﻢ داراﺑ ﯽ‬

‫‪٨٤‬‬

‫ﻓﺮﻡﺎﻧ ﺪﻩﯼ اﺟﺮاﻳ ﯽ “آ ﺸﺘﺎردرﻡﺎﻧﯽ” رﺳ ﺘﻮران ﻡﻴﻜﻮﻧ ﻮس آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬اﻡ ﺎ روﻧ ﺪ ﺡﻤﺎﻳ ﺖ از رﻳﺎﺳ ﺖ‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ از ﺳﻮﯼ روﺷﻨﻔﻜﺮان ﺑﺮوﻧﻤﺮزﯼ و ﺟﻤﻬﻮرﯼﺧﻮاهﺎن ﺑﻌﺪﯼ هﻤﭽﻨﺎن اداﻡﻪ داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺳﻬﻢ ﻡﺮدم اﻟﺒﺘﻪ از اﻳﻦ هﻤﻪ ﺟﻨﺠﺎل‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ وﺿ ﻊ ﺑ ﺪﺕﺮ اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ ﺑ ﻮد و ﻧﺎاﻡﻴ ﺪﯼ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ‬
‫ﻡﻮجهﺎﯼ ﭘﯽ در ﭘﯽ ﮔﺮﻳﺰ از ﻡﻴﻬﻦ آﻪ ﺑﺮﺧﯽﺷﺎن ﻳﺎ در اﻗﻴﺎﻧﻮسهﺎﯼ دور ﺑﻪ آﺎم آﻮﺳﻪهﺎ ﻡﯽاﻓﺘﺎدﻧﺪ‪،‬‬
‫ﻳﺎ هﺪف ﺷ ﻠﻴﻚ ﺕﻴ ﺮ ﻡﺮزﺑﺎﻧ ﺎﻧﯽ ﻗ ﺮار ﻡ ﯽﮔﺮﻓﺘﻨ ﺪ آ ﻪ دوﻟﺘ ﺸﺎن ﻡ ﯽﺧﻮاﺳ ﺖ ﺑ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ زد و‬
‫ﺑﻨﺪﯼ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧﺎاﻡﻴ ﺪﯼ و ﮔﺮﻳ ﺰ از ﻡ ﻴﻬﻦ اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر در ﻡ ﻮج ﻃ ﻮﻳﻠﯽ آ ﻪ ﻡ ﯽرﻓ ﺖ دﻳﮕ ﺮ ﺑ ﻪ ﻡ ﻴﻬﻦ‬
‫ج ﺡﺎﻡﯽ دوﻟﺖ اﺻﻼح ﻃﻠﺐ‪ ،‬ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ اﺷﻚهﺎﻳﯽ ﺑﺮاﯼ اﻳ ﻦ ﺟﻮاﻧ ﺎن و‬
‫ﺑﺎزﻧﮕﺮدد‪ ،‬ﺁﻏﺎز ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬ﻡﻮ ِ‬
‫ﭘﻨﺎهﺠﻮﻳﺎن ﻡﯽرﻳﺨﺖ‪ ،‬اﻡﺎ هﻤﭽﻨﺎن ﻧﺎآﺎرﺁﻡ ﺪﯼ دوﻟ ﺖ اﺻ ﻼﺡﺎت را ﺑ ﻪ ﻡ ﺎﻧﻊ ﺕﺮاﺷ ﯽ ﺟﻨ ﺎح راﺳ ﺖ و‬
‫رادﻳﻜﺎل ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ ﻡ ﯽآ ﺮد‪ .‬اﺕﻔ ﺎق ﺟﺎﻟ ﺐ دﻳﮕ ﺮﯼ ه ﻢ در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن اﻓﺘ ﺎد‪ .‬ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎﺕﯽ‬
‫ﺡﻀﺮت ﺧﺎﺕﻤﯽ در ﻓﺎﺻﻠﻪﯼ ﺳ ﺎله ﺎﯼ ‪ ٧٦‬ﺕ ﺎ ‪ ٨٠‬آﻠ ﯽ رﻧ ﮓ ﺑﺎﺧ ﺖ‪ .‬ﺕ ﺎزﻩ اﻳ ﺸﺎن در هﻨﮕ ﺎم ﺕﻮﺷ ﻴﺢ‬
‫ﻓﺮﻡ ﺎن دورﻩﯼ دوم رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼاش از ﭘﺪﻳ ﺪﻩﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ ﺳ ﺨﻦ ﮔﻔ ﺖ آ ﻪ ﺕ ﺎ اﻳ ﻦ زﻡ ﺎن از ﺳ ﻮﯼ‬
‫اﻳﺸﺎن دﺳﺖ آﻢ رﺳﻤﺎ اﻋﻼم ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬دﻡﻮآﺮاﺳﯽ و ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻرﯼ ادﻋ ﺎ ﺷ ﺪﻩ در ﺳ ﺎل ‪ ١٣٧٦‬رﻧ ﮓ‬
‫ﺑﺎﺧﺖ و رﻧﮓ ﺑﺎﺧﺖ ﺕﺎ در ﻡﺮاﺳﻢ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻓﺮﻡﺎن رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ـ ﺁن هﻢ ﻧﻪ از دﺳﺖ رهﺒﺮ آ ﻪ از‬
‫دﺳﺖ رﺉﻴﺲ ﻡﺠﻤﻊ ﺕﺸﺨﻴﺺ ﻡ ﺼﻠﺤﺖ ﻧﻈ ﺎم ـ ﺑ ﻪ ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼ دﻳﻨ ﯽ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻡﺎهﻴ ﺖ ﻳﺎﻓ ﺖ‪ .‬ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ‬
‫ﻡﺪﻧﯽ هﻢ در ﺕﻌﺒﻴﺮ دورﻩﯼ دوم رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﻳﺸﺎن ﺑ ﻪ ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ ﻡﺪﻳﻨ ﻪاﻟﻨﺒ ﯽ ﺕﻘﻠﻴ ﻞ ﻳﺎﻓ ﺖ‪ .‬اﻳ ﺸﺎن‬
‫دو ﺳﺎﻋﺖ ﺡﺮف زد و “هﻴﭻ چ ﯽ” از ﺕ ﻮش در ﻧﻴﺎﻡ ﺪ‪ .‬آﻤ ﺪﯼﺕ ﺮﻳﻦ ﺑﺨ ﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴ ﺖ رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫اﻳﻦ ﺑﻮد آﻪ ﭘﺲ از ﺕﺮور اﺳﺪاﷲ ﻻﺟﻮردﯼ رﺉﻴﺲ زﻧﺪانهﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ آ ﻪ در ﻃ ﻮل دو ده ﻪ‬
‫در ﻗﺘﻞ و ﺷﻜﻨﺠﻪﯼ دﺳﺖ آﻢ ﺻﺪ هﺰار ﺷﻬﺮوﻧﺪ اﻳﺮاﻧﯽ ﺷﺮآﺖ داﺷﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳ ﺸﺎن ﻟﻘ ﺐ ﺳ ﺮدار ﺷ ﻬﻴﺪ‬
‫اﺳ ﻼم را اﻋﻄ ﺎ ﻓﺮﻡ ﻮد‪ .‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ه ﻴﭻ آﻜ ﯽ ﺡﺎﻡﻴ ﺎن ﺧ ﺎرج از آ ﺸﻮرﯼ اﻳ ﺸﺎن را ﻧﮕﺰﻳ ﺪ‪ .‬هﻤ ﻪ‪،‬‬
‫ﺳ ﻼحهﺎﺷ ﺎن را هﻤﭽﻨ ﺎن ﺑ ﻪ ﺳ ﻮﯼ ﻡﺤﻤ ﺪ ﻳ ﺰدﯼ و ﻻرﻳﺠ ﺎﻧﯽ و ﻓﻼﺡﻴ ﺎن و ﺳ ﻴﺪ ﻋﻠ ﯽ ﺧﺎﻡﻨ ﻪاﯼ زوم‬
‫آ ﺮدﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬دورﺑ ﻴﻦهﺎﺷ ﺎن ﻓﻘ ﻂ هﻤ ﺎنه ﺎ را ﻡ ﯽدﻳ ﺪ‪ .‬چ ﺸﻢهﺎﺷ ﺎن ﺑ ﺮ ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻳ ﻚ و ﻧ ﻴﻢ دورﻩﯼ‬
‫رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺳ ﻴﺪ ﺧﻨ ﺪان هﻤﭽﻨ ﺎن ﺑ ﺴﺘﻪ ﻡﺎﻧ ﺪ‪ .‬ﻡﮕ ﺮ ﻧ ﻪ اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺁﻗ ﺎﯼ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ هﻤﭽﻨ ﺎن چﻨ ﺪ‬
‫ﻡﻴﻠﻴﻮن راﯼ ﻡﺮدم را در آﻴﺴﻪ داﺷﺖ؟! آﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺮﻟﻴﻦ ﭘﻴﺶ ﺁﻡﺪ و هﻤﻪﯼ ﺁﻧﺎﻧﯽ آ ﻪ آﻤ ﯽ ﻧ ﺎﭘﺮهﻴﺰﯼ‬
‫آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻓﺮﻳﺐ ﺷﻌﺎرهﺎﯼ ﮔﻔﺖوﮔﻮﯼ ﺕﻤﺪنهﺎﯼ اﻳﻦ رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮرﯼ را ﺧﻮردﻩ ﺑﻮد ـ از ﻡﻌﻤ ﻢ‬
‫و ﻡﻜ ﻼ و ﻡﺤﺠ ﺐ ـ ﺑ ﻪ زﻧ ﺪان اﻓﺘﺎدﻧ ﺪ؛ ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﺎ دﺳ ﺘﻜﺶ ﺟﺮاﺡ ﯽ ﺁﻟ ﺖ زﻧﺎﻧ ﻪﯼ اﻳ ﺸﺎن را در ورودﯼ‬
‫زﻧﺪان زﻧﺎن درﻳﺪﻧﺪ و ﺕﺤﻘﻴﺮﺷﺎن آﺮدﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺎ ﺡﺎج ﺁﻗﺎ در ﺧﻮاب ﻧﺎز ﺑﻮد و در ﺧﻮاب ﻧﺎز هﻢ ﻡﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫روزه ﺎ ﻡ ﯽﮔﺬﺷ ﺖ‪ .‬هﻨ ﻮز زﻧ ﺎن را در اﻳ ﺮان اﻋ ﺪام ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬هﻨ ﻮز ﻡﻮﺕ ﻮر ﻗﺘ ﻞه ﺎﯼ‬
‫زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ از آﺎر ﻧﻴﻔﺘﺎدﻩ ﺑﻮد‪ .‬هﻨﻮز در ﺷﻬﺮهﺎ ﺟﻮاﻧﺎن را در ﺧﻴﺎﺑﺎنهﺎ ﺑﻪ دار ﻡﯽآﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬هﻨﻮز در‬
‫ﻡﻴﺪانهﺎﯼ ﺑﺰرگ ﺷﻬﺮهﺎ ﺑﺮاﯼ ﺟﻮاﻧﺎن ﺕﺨﺖ ﺷﻼق ﺑﭙ ﺎ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬هﻨ ﻮز زﻧ ﺎن را ﺕ ﺎ ﺳ ﻴﻨﻪ در ﺧ ﺎك‬
‫ﻓﺮو ﻡﯽآﺮدﻧﺪ و ﺳﻨﮕﺴﺎر ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬هﻨﻮز دﺳﺖ و ﭘﺎﯼ ﻡﺮدم را ﺿﺮﺑﺪرﯼ ﻗﻄﻊ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬زﻧ ﯽ را‬
‫ه ﻢ در ﺧﻴﺎﺑ ﺎن ﺑ ﻪ دار آ ﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺟ ﻼد را ه ﻢ از ﻡﻴ ﺎن هﻤ ﻴﻦ زﻧ ﺎن ﺡ ﺎﻡﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑﺮﮔﺰﻳ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻡﺎ ﻡﻴﺦ ﺁهﻨﯽ در ﺳﻨﮓ ﻓﺮو ﻧﻤﯽرﻓﺖ…‬
‫“ﭘﺮوژﻩﯼ دوم ﺧ ﺮداد” ﻋﻠﻴ ﺮﻏﻢ ﻡﻮﻓﻘﻴ ﺖ ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻨﺶ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺑ ﻪ اﺷ ﺘﺒﺎﻩ اﻧ ﺪاﺧﺘﻦ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان‬
‫ﺑ ﺮاﯼ ﺡﻤﺎﻳ ﺖ از ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ در ه ﻢ ﺁﻡﻴﺨ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ آ ﻪ از اﺳ ﺎس “ﺑﺮﻧﺎﻡ ﻪ رﻳ ﺰﯼ” و‬
‫ﺖ ﭘ ﺲ از ﺟﻨ ﮓ ﺷ ﻴﺦ ﻋﻠ ﯽ‬
‫ﻃﺮاﺡﯽ ﺷﺪﻩ ﺑ ﻮد ﺕ ﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را از ﺑ ﻦ ﺑ ﺴﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮده ﺎﯼ دوﻟ ٍ‬
‫اآﺒﺮ هﺎﺷﻤﯽ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﯽ و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ از ﺑﻦ ﺑﺴﺖ اﺳﺘﺮاﺕﮋﻳﻜﯽ ﺕﺮورﻳﺴﻢ دوﻟﺘﯽ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻧﺠ ﺎت‬
‫ﺑﺨﺸﺪ‪ ،‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺧﻮد ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺑﻦ ﺑﺴﺖ رﺳﻴﺪ؛ چﺮا آﻪ دوﻟ ﺖ اﺻ ﻼﺡﺎت چ ﻮن اﺳﺎﺳ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ اﺳ ﺘﻴﻔﺎﯼ‬
‫ﺡﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪان اﻳﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﻡﻴﺪان ﻧﻴﺎﻡﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﻡﺎهﻴﺘﺎ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧ ﺴﺖ ﺡﻘ ﻮق ﺡﻘ ﻪ و اوﻟﻴ ﻪﯼ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن را‬
‫ﻓﺎرغ از ﺟﻨﺴﻴﺖ و ﻧﮋاد و ﻗﻮﻡﻴﺖ و ﺑﺎور ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﯽ آﻨﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ﻧﻴ ﺰ در ﺕﻤ ﺎم دو دورﻩﯼ اﻳ ﻦ‬

‫‪٨٥‬‬

‫رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‪ ،‬اﻳ ﻦ دوﻟ ﺖ ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﻧﺘﻮاﻧ ﺴﺖ و اﺳﺎﺳ ﺎ ﻧﺨﻮاﺳ ﺖ ﮔﺮه ﯽ از آ ﺎر ﻓﺮوﺑ ﺴﺘﻪﯼ‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان اﻳﺮاﻧﯽ ﺑﮕﺸﺎﻳﺪ آﻪ ﺑﺎ ﺕﺮﻓﻨﺪهﺎﯼ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮﻧﯽ آﻮﺷ ﻴﺪ ﺳ ٍﺪ راﻩ ﺑ ﻪ آﺮﺳ ﯽ ﻧﺸ ﺴﺘﻦ ﺡﻘ ﻮق ﻡﻠ ﺖ‬
‫اﻳ ﺮان ﺷ ﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ ﭘ ﺮوژﻩﯼ ﺧ ﻮﻧﻴﻦ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﮔﻔﺘ ﻪﯼ ﻋﻠ ﯽ رﺿ ﺎ ﻋﻠ ﻮﯼ ﺕﺒ ﺎر ﺳ ﻪ ﮔ ﺮوﻩ و دﺳ ﺘﻪ را ﻧﻴ ﺰ‬
‫هﻤﺪﺳﺖ و هﻤﺮاﻩ دارد‪ ،‬از اﺳﺎس ﺑﺮاﯼ ﺡﻔﻆ ﻡﻮﺟﻮدﻳﺖ اﻳﻦ ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺑﻪ ﻡﻴ ﺪان ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻓ ﺮادﯼ‬
‫آﻪ از اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺡﻤﺎﻳﺖ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و در ﭘ ﯽ ﺁﻧﻨ ﺪ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺡﻤﺎﻳ ﺖه ﺎ را ﺑ ﻪ “اﺉﺘﻼﻓ ﯽ ﺕ ﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ”‬
‫ارﺕﻘﺎء ﺑﺪهﻨﺪ‪ ،‬از چﻨﺪ ﻃﻴﻒ وﻳﮋﻩ ﺧﺎرج ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ ١‬ـ ﺳ ﺮﯼ اول هﻤ ﺎن ﻃﻴ ﻒ دوم ﺧ ﺮدادﯼه ﺎ و دوﻟﺘﻤ ﺮدان ﭘ ﺮوژﻩﯼ اﺻ ﻼﺡﺎت ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻡﻌ ﻀﻞ‬
‫اﺻﻠﯽﺷﺎن ﺡﻔﻆ ﺕﻤﺎﻡﻴﺖ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ و ﺡﻔ ﻆ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ “ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻراﻧﻪﯼ دﻳ ﻦ در ﻗ ﺪرت” اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن آﻪ از هﻤﺮاهﺎن و هﻤﻜﺎران ﺕﺌﻮرﻳﻚ ﻧﻀﺞ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻴ ﺸﺘﺮﺷﺎن در‬
‫ﻧﻬﺎدهﺎﯼ اﻃﻼﻋﺎﺕﯽ و اﻡﻨﻴﺘﯽ و در ﺳﺮﻓ ﺼﻞه ﺎﯼ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮن ﺑ ﺮاﯼ ﺕﺤﺪﻳ ﺪ ﺡﻘ ﻮق ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان در ﺕﻤ ﺎم‬
‫اﻳﻦ ‪ ٢٥‬ﺳﺎل در ﻡﻴﺪان ﺡﻔﻆ ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ و هﻤﭽﻨﺎن هﻢ هﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ف ﺑ ﺎﻟﻘﻮﻩ‪ ،‬ﻡﻠ ﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽه ﺎ ه ﺴﺘﻨﺪآﻪ ﺷ ﺎﺧﺺ اﺻ ﻠﯽﺷ ﺎن ﻧﻬ ﻀﺖ ﻡ ﺬهﺒﯽ‬
‫‪ ٢‬ـ ﺟﺮﻳ ﺎن دﻳﮕ ﺮ اﻳ ﻦ اﺉ ﺘﻼ ِ‬
‫ﺁزادﯼ اﺳﺖ و اﻓﺮادﯼ ﻧﻈﻴﺮ ﻋﺰت اﷲ ﺳﺤﺎﺑﯽ‪ ،‬ﺡﺒﻴﺐاﷲ ﭘﻴﻤﺎن‪ ،‬اﺑ ﺮاهﻴﻢ ﻳ ﺰدﯼ و ﺕﻨ ﯽ چﻨ ﺪ از هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﻃﻴﻒ‪ .‬ﻧﻬ ﻀﺖ ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺁزادﯼ در اردﻳﺒﻬ ﺸﺖ ﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٤٠‬ﺧﻮرﺷ ﻴﺪﯼ ﺕﻮﺳ ﻂ ﻡﻬ ﺪﯼ ﺑﺎزرﮔ ﺎن و ﻳ ﺪاﷲ‬
‫ﺳﺤﺎﺑﯽ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰارﯼ ﺷﺪ‪ .‬وﺟﻪ ﻡﺸﺨﺺ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن از دﻳﮕﺮ ﺟﺮﻳﺎنهﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ از ﻧﻬﻀﺖ ﻡ ﺸﺮوﻃﻪ‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﻮ اﻳﻦ اﺳﺖ آ ﻪ ﻧﻬ ﻀﺖ ﺁزادﯼ‪ ،‬از هﻤ ﺎن ﺁﻏ ﺎز ﺕﺎﺳﻴ ﺴﺶ ﺧﻮاه ﺎن دﺧﺎﻟ ﺖ دﻳ ﻦ در ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫ﺑﻮد و ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاراﻧﺶ ﺧﻮد را ﻡﺼﺪﻗﯽ و ﻡﺸﺮوﻃﻪ ﺧﻮاﻩ ـ ﻧﻴ ﺰ ـ ﻡﻌﺮﻓ ﯽ ﻡ ﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ در‬
‫آﻠﻴﺘﺸﺎن ﺧﻮاهﺎن آﺸﺎﻧﺪن دﻳﻦ ﺑﻪ داﻳ ﺮﻩﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ه ﺴﺘﻨﺪ و اﺳﺎﺳ ﺎ اﺻ ﻞ ﺟ ﺪا ﺑ ﻮدن دﻳ ﻦ و ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ‬
‫ﺕﺸﻴﻊ را از ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻡﺼﺮاﻧﻪ رد ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ ٣‬ـ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺳ ﻮم آ ﻪ ه ﻢ در درون و ه ﻢ ﺑﻴ ﺮون از آ ﺸﻮر ه ﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺧ ﻮد را ﻡﻨﺘ ﺴﺐ ﺑ ﻪ دآﺘ ﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ‬
‫ﻡﺼﺪق و راهﻴﺎن راﻩ ﺟﺒﻬﻪﯼ ﻡﻠﯽ ﻡﯽداﻧﻨﺪ‪ .‬اﻳﻨﺎن ﻧﻴﺰ چﻪ ﺑﻪ رﻓﺖ و ﺁﻡﺪﯼ آﻪ ﺑﻪ درون آﺸﻮر دارﻧ ﺪ‬
‫و چﻪ ﺑﻪ ﺳﻜﻮﺕﯽ آﻪ در ﻡﻮرد ﻓﺠﺎﻳﻊ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و چﻪ ﺑﻪ اﻡﻴﺪﯼ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ‬
‫ﺑﻪ ﻗﺪرت دارﻧﺪ و ﺑﻪ وﻳﮋﻩ اﻳﻦ آﻪ هﻤﭽﻨ ﺎن ﺧ ﻮد را ﻋ ﺰادار آﻮدﺕ ﺎﯼ ‪ ٢٨‬ﻡ ﺮداد و ﻡﺮﺙﻴ ﻪ ﺧ ﻮان اﻳ ﻦ‬
‫واﻗﻌﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﻡﯽداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ از ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را ﺑ ﺎ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﭘﺎدﺷ ﺎهﯽ در‬
‫ﻳﻚ راﺳﺘﺎ ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﺳ ﺘﺎوﻳﺰ ه ﻢ هﺮﮔﻮﻧ ﻪ هﻤﺮاه ﯽاﯼ را ﺑ ﺮاﯼ ﺁراﻳ ﺶ چﻬ ﺮﻩﯼ‬
‫اﺻﻼح ﻃﻠﺒﺎن ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﻡﺠﺎز ﻡﯽﺷﻤﺎرﻧﺪ‪ .‬اﻳﻨﺎن از ﻃﺮﻓﺪاران ﭘﺮوﭘﺎﻗﺮص اﺉﺘﻼف ﺕﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ ﺑ ﺎ‬
‫اﺻﻼح ﻃﻠﺒﺎن ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ هﺴﺘﻨﺪ؛ هﺮچﻨﺪ آﻪ ﻡﯽﺑﺎﻳﺪ در ﺕﻤﺎم اﻳ ﻦ ‪ ٢٥‬ﺳ ﺎل درﻳﺎﻓﺘ ﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ آ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺎﺳ ﺎ ﻧ ﺎﻓﯽ هﺮﮔﻮﻧ ﻪ اﻳﺮاﻧ ﯽ ﮔ ﺮﯼ‪ ،‬ﻡﻠ ﯽ ﮔﺮاﻳ ﯽ و ﻧﺎﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴ ﺴﻢ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن در واﻗ ﻊ‬
‫ﺑﺮﺧﻼف ﺷﻌﺎرهﺎﻳﯽ آﻪ ﻡ ﯽده ﺪ‪ ،‬ه ﻴﭻ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺳ ﻨﺨﻴﺘﯽ ﺑ ﺎ اﻳ ﺪﻩه ﺎﯼ دآﺘ ﺮ ﻡﺤﻤ ﺪ ﻡ ﺼﺪق در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫آﻮﺕﺎﻩ آﺮدن دﺳﺖ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻓﺪاﺉﻴﺎن اﺳﻼم و اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ آﺎﺷﺎﻧﯽ از دوﻟﺖ و ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ ٤‬ـ ﺟﺮﻳ ﺎن دﻳﮕ ﺮﯼ آ ﻪ ﺑﺨ ﺸﯽ از ﺁن هﻤﭽﻨ ﺎن در درون آ ﺸﻮر اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑﺎزﻡﺎﻧ ﺪﻩﯼ ﺡ ﺰب ﻡﺘﻼﺷ ﯽ‬
‫ﺷﺪﻩﯼ ﺕﻮدﻩ و ﺑﺨﺶ ﺟﻮاﻧﺎن اﻳﻦ ﺡﺰب‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ ﺳﺎزﻡﺎن ﻓ ﺪاﺉﻴﺎن اآﺜﺮﻳ ﺖ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳﻨ ﺎن ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺕﻌ ﺪاد‬
‫اﻧﮕ ﺸﺖ ﺷ ﻤﺎرﯼ ﺑ ﻴﺶ ﻧﻴ ﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺑ ﺎ هﻤ ﺎن ﻧﮕ ﺮش اﺳﺘﺎﻟﻴﻨﻴ ﺴﺘﯽ ﺑ ﺎ ه ﺮ ﮔﻮﻧ ﻪ ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ و ﺕﺠ ﺪد و‬
‫ﺁزادﯼه ﺎﯼ ﻓ ﺮدﯼ و اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ ـ ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان ﮔ ﺮاﻳﺶه ﺎﯼ ﺑ ﻮرژواﻳﯽ و اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﻢ ـ ﺿ ﺪﻳﺖ‬
‫ﻡﯽورزﻧﺪ‪ .‬اﻳﻨﺎن چﻪ در ﺁﻏﺎز ﻧﻀﺞ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ و چﻪ در ﺑﻪ ﺳﺮاﻧﺠﺎم رﺳ ﺎﻧﺪن ﭘ ﺮوژﻩﯼ‬
‫دوم ﺧﺮداد ﺳﻬﻤﯽ اﺳﺎﺳﯽ دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻓﺮاد آ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از هﻮاداراﻧ ﺸﺎن را ﻧﻴ ﺰ در اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ آ ﺸﺘﻦ‬
‫دادﻩاﻧﺪ‪ ،‬در ﺕﻤﺎم اﻳﻦ ﺳﺎلهﺎ ﺑﺮاﯼ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺳﻬﻢ آﻮچﻜﯽ از ﻗﺪرت ﺑﺎ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ هﻤﺮاه ﯽه ﺎ‬
‫آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻨﺎن زﻡﺎﻧﯽ آﻪ ﺕﻴﻎ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را آ ﻪ ﺧﻮدﺷ ﺎن در ﺕﻴ ﺰ آ ﺮدﻧﺶ‬
‫ﺳﻬﻤﯽ اﺳﺎﺳﯽ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮ ﮔﺮدﻧﺸﺎن ﺡﺲ آﺮدﻧﺪ‪ ،‬از اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ آ ﺸﻮر ﺷ ﻮروﯼ ﻡﺮﺡ ﻮم ﮔﺮﻳﺨﺘﻨ ﺪ و‬

‫‪٨٦‬‬

‫ﺑﻌﺪهﺎ ﭘﺲ از ﻓﺮوﭘﺎﺷﯽ ﺁن ﻧﻈﺎم ﺑﻪ ﻏﺮب “اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﺖ” ﭘﻨﺎهﻨﺪﻩ ﺷ ﺪﻧﺪ‪ .‬ﻡﺮآ ﺰ اﺻ ﻠﯽ اﺳ ﺘﻘﺮار ﺑﻴ ﺸﺘﺮ‬
‫اﻳﻨﺎن در اﺳﺘﻜﻬﻠﻢ و ﭘﺎرﻳﺲ و ﺑﺮﻟﻴﻦ اﺳﺖ‪ .‬وﺟﻪ ﻡﺸﺨﺺ اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ و دوم ﺧﺮدادﯼهﺎ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ‬
‫در ﻡﻮرد ﺻﻠﺢ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺑﺎ رادﻳﻜﺎلﺕﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ وﺟ ﻪ ﻡ ﺸﺘﺮك و ﻡﺸﺨ ﺼﯽ دارﻧ ﺪ‬
‫و ﺁن هﻢ ﺑﻪ ﺑﻦ ﺑﺴﺖ آﺸﺎﻧﺪن ﺟﺮﻳﺎن ﺻﻠﺢ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ و دﺧﺎﻟﺖ در روﻧﺪ اﻳﻦ ﺻﻠﺢ اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ ٥‬ـ ﻳ ﻚ ﺟﺮﻳ ﺎن دﻳﮕ ﺮ ه ﻢ در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن وﺟ ﻮد دارد آ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از ﺁنه ﺎ ﺑﺎزﻡﺎﻧ ﺪﮔﺎن و زﻧ ﺪﮔﺎن‬
‫آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن ﺟﻬﺎﻧﯽ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن اﻳﺮاﻧﯽ در اروﭘﺎ و اﻡﺮﻳﻜﺎ در ﺳ ﺎله ﺎﯼ ﭘ ﻴﺶ از اﻧﻘ ﻼب ه ﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ‬
‫اﻓﺮاد آﻪ ﮔﺮاﻳﺶهﺎﯼ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ دارﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻮﻡﺎ ﺕﻮدﻩاﯼهﺎﯼ ﻗﺪﻳﻤﯽ هﺴﺘﻨﺪ آﻪ ﺑﺮﺧﯽﺷﺎن در دهﻪﯼ ‪٦٠‬‬
‫ﻡﻴﻼدﯼ ﻡﺎﺉﻮﺉﻴﺴﺖ ﺷ ﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻨ ﺎن ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺟﻮاﻧ ﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﭘ ﺲ از آﻮدﺕ ﺎﯼ ‪ ٢٨‬ﻡ ﺮداد ﺑ ﺮاﯼ اداﻡ ﻪﯼ‬
‫ﺕﺤ ﺼﻴﻞ ﺑ ﻪ اروﭘ ﺎ و اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ﺁﻡﺪﻧ ﺪ‪ .‬وﺟ ﻪ ﻡ ﺸﺨﺺ اﻳ ﻦ اﻓ ﺮاد‪ ،‬ﺿ ﺪﻳﺖ هﻴ ﺴﺘﺮﻳﻚ و دﺷ ﻤﻨﯽ‬
‫ﻏﻴﺮﻡﻨﻘﻄﯽﺷﺎن ﺑﺎ هﺮ ﮔﻮﻧﻪ رﻓﺮم و ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ در دوران ﭘﺎدﺷ ﺎهﯽ ﭘﻬﻠ ﻮﯼه ﺎ اﺳ ﺖ و ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ‬
‫ﺶ “اﭘﻮزﻳ ﺴﻴﻮن” ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﻡﺤﻤﺪرﺿ ﺎ ﺷ ﺎﻩ اﺑ ﺎ‬
‫ه ﻢ از ه ﻴﭻ ﮔﻮﻧ ﻪ هﻤﺮاه ﯽاﯼ ﺑ ﺎ ارﺕﺠ ﺎﻋﯽﺕ ﺮﻳﻦ ﺑﺨ ِ‬
‫ﻧﺪاﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﯽﺷﺎن ﺡﺘﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪﯼ ﺕﻼشهﺎﻳﯽ ﺕﺮورﻳﺴﺘﯽ ﺑﺮاﯼ ﻗﺘﻞ ﺳﺮدﻡﺪاران ﺁن ﻧﻈﺎم را داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﻴﺴﺖهﺎﯼ دروﻏﻴﻦ آﺸﺘﺎرهﺎﯼ چﻨﺪ ﺻﺪ هﺰار ﻧﻔﺮﯼ در زﻧﺪانهﺎﯼ ﺳﺎواك را اﻳﻨﺎن ـ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪه ﺎ‬
‫و اﻋﺘﺮاﻓﺎت ﺧﻮدﺷﺎن ـ ﻡﻨﺘﺸﺮ ﻡﯽآﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺎ از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ چﻬﺮﻩﯼ ﻧﻈ ﺎم ﭘﻴ ﺸﻴﻦ اﻳ ﺮان را در اﻓﻜ ﺎر‬
‫ﻋﻤﻮﻡﯽ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺁﻟ ﻮدﻩ‪ ،‬ﺧ ﺸﻦ‪ ،‬ﺟﻨﺎﻳﺘﻜ ﺎر و ﻧ ﺎﻓﯽ ﺡﻘ ﻮق ﺑ ﺸﺮ در ﻡﻘﻴ ﺎسه ﺎﻳﯽ ﻧﺠ ﻮﻡﯽ ﻧ ﺸﺎن دهﻨ ﺪ‪.‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ ﺕﺎزﮔﯽهﺎ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩاﯼ در درون اﻳ ﺮان ﺕﻤ ﺎم دروﻏﺒ ﺎﻓﯽه ﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن را در ده ﻪﯼ ‪ ٦٠‬و ‪ ٧٠‬اﻓ ﺸﺎ‬
‫آﺮدﻩ و ﺑﺮ اﺳﺎس اﺳﻨﺎدﯼ ﻡﺴﺘﻨﺪ اﻳﻦ دروغهﺎﯼ ﻧﺠﻮﻡﯽ آﻨﻔﺪراﺳﻴﻮﻧﯽهﺎ را ﺑﯽ اﻋﺘﺒ ﺎر ﺧﻮاﻧ ﺪﻩ اﺳ ﺖ؛‬
‫اﻃﻼﻋ ﺎت دروﻏﻴﻨ ﯽ آ ﻪ ﻡﺒﻨ ﺎﯼ دروﻏﺒ ﺎﻓﯽه ﺎﯼ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ و دﺳ ﺘﻴﺎراﻧﺶ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺸﺮوﻋﻴﺖ ﺑﺨ ﺸﻴﺪن ﺑ ﻪ‬
‫“ﻡﺒﺎرزاﺕ ﺸﺎن” ﺑ ﺮاﯼ دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳﻨ ﺎن ﻳ ﻚ وﻇﻴﻔ ﻪ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺑ ﺮاﯼ ﺧﻮدﺷ ﺎن‬
‫ﻧﻤﯽﺷﻨﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ و ﺁن هﻢ ﺳﺮﻧﮕﻮن آﺮدن ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻋﺮﻓﯽ ﺳﻠﻄﻨﺘﯽ در اﻳﺮان ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺎﻟ ﺐ اﻳ ﻦ آ ﻪ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻨ ﺎن هﻤﭽﻨ ﺎن ﺑ ﺮ اﻳ ﻦ رﻓﺘﺎره ﺎﯼ ﻓﺮﻳﺒﻜﺎراﻧ ﻪﺷ ﺎن در ﺁن دوران‪ ،‬اﻧ ﮓ “ﻡﺒ ﺎرزﻩ” و “اﻧﻘﻼﺑ ﯽ”‬
‫ﻡﯽزﻧﻨﺪ و اﻓﺘﻀﺎح ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺳﺎل ‪ ٥٧‬را آﻪ ﺑﺎ ﺳﺮآﺮدﮔﯽ اﻳﺸﺎن و ﺑﺎ دروﻏﺒﺎﻓﯽه ﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﻪ وﻗ ﻮع‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ ،‬هﻤﭽﻨﺎن “اﻧﻘﻼب ﺷﻜﻮهﻤﻨﺪ اﺳﻼﻡﯽ” ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫وﻳﮋﮔﯽ اﺳﺎﺳﯽ و ﺕﺎزﻩﯼ اﻳﺸﺎن ﺑ ﺮاﯼ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﺁوردن ﺳ ﻬﻤﯽ از ﻗ ﺪرت در آﻨ ﺎر اﺻ ﻼح‬
‫ﻃﻠﺒﺎن ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ﻟﻴﺴﺖهﺎﯼ ﻃﻮﻳﻞ “ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺧﻮاهﯽ“ و “ﻓﻘ ﻂ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ” و “چ ﺎرچﻮب‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ” را در ﺡﻤﺎﻳﺖهﺎﯼ ﻡﺮﺡﻠﻪاﯼ و ﻟﺤﻈﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﻈ ﻪ از ﭘ ﺮوژﻩﯼ دوم ﺧ ﺮداد ﻡﻨﺘ ﺸﺮ و اﻡ ﻀﺎء‬
‫ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺳﺎدﻩ در ﺕﺎﺑﺴﺘﺎن ﺳﺎل ‪ ١٣٨١‬هﻤﻴﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪاﯼ ﻡﻨﺘ ﺸﺮ آ ﺮد آ ﻪ‬
‫در ﺁن ﺧﻮاهﺎن ﮔﻔﺖ و ﮔ ﻮﯼ دوﻟ ﺖ اﻡﺮﻳﻜ ﺎ ﺑ ﺎ دوﻟ ﺖ اﻳ ﺮان ﺑ ﺪون هﻴﭽﮕﻮﻧ ﻪ ﭘ ﻴﺶ ﺷ ﺮﻃﯽ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫اﻳﻨﺎن در اﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪ ﺡﺘﺎ ﺡﺎﺿﺮ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﻏﺮب در ﮔﻔﺖ و ﮔﻮﻳﯽ اﻧﺘﻘﺎدﯼ ﺑﺎ دوﻟﺖ اﺻﻼﺡﺎت ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻌﺎﻡﻠﻪ و ﻡﺬاآﺮﻩ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ‪ .‬ﺕﻮﺿﻴﺢ اﻳﻦ آﻪ دوﻟﺖهﺎﯼ ﻏﺮﺑﯽ چﻨﺪ ﻡﺤ ﻮر را ﺑ ﺮاﯼ ﻡﻌﺎﻡﻠ ﻪ و ﻡ ﺬاآﺮﻩ ﺑ ﺎ‬
‫دوﻟﺖ اﻳﺮان در اﻳﻦ ﺳﺎلهﺎ ﻡﺮﺕﺒ ﺎ اﻋ ﻼم ﻡ ﯽآ ﺮدﻩاﻧ ﺪ آ ﻪ ﻡﻬﻤﺘ ﺮﻳﻦ ﻡﺤﻮره ﺎﯼ ﺁن ﻋ ﺪم ﻧﻘ ﺾ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺑﺸﺮ در اﻳﺮان‪ ،‬ﻋﺪم ﺳﻨﮓ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﺑﺮ ﺳﺮ راﻩ ﺻﻠﺢ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ و چﻨﺪ ﻡﺤﻮر دﻳﮕﺮ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﺮ ﺻﻮرت چﻨﺪﯼ اﺳﺖ آ ﻪ ﻡﺠﻤﻮﻋ ﻪﯼ اﻳ ﻦ اﻓ ﺮاد هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎ اﻓ ﺮاد ﻧﺨ ﻮدﯼاﯼ آ ﻪ ﻓﻘ ﻂ‬
‫ﺑﺮاﯼ اﻡﻀﺎﯼ اﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪهﺎ ﺑﻪ آﺎر ﻡﯽﺁﻳﻨﺪ‪ ،‬ﺑ ﺎ واروﻧ ﻪ ﺟﻠ ﻮﻩ دادن ﺧﻮاﺳ ﺖ اﺳﺎﺳ ﯽﺷ ﺎن ـ آﭙ ﯽ آ ﺮدن‬
‫ﺷﻌﺎرهﺎﯼ ﺁزادﻳﺨﻮاهﺎن ﺳﻜﻮﻻر درون و ﺑﻴﺮون آﺸﻮر ـ ﺑﻪ ﺷﺮآﺘﺸﺎن در اﺉﺘﻼﻓ ﯽ “ﺕ ﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ”‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺡﻔﻆ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ اداﻡﻪ ﻡﯽدهﻨ ﺪ‪ .‬وﺟ ﻪ ﻡ ﺸﺨﺺ اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ‪ ،‬ﻓﻠ ﺴﻄﻴﻨﻴﺰﻩ آ ﺮدن ﺳﻴﺎﺳ ﺖ‬
‫ﺧ ﺎرﺟﯽ دوﻟ ﺖ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺡﻔ ﻆ ﺑﺨ ﺶ “اﻧﺘﺨ ﺎﺑﯽ” ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬و ﻡ ﺜﻼ ﻧﻔ ﯽ ﺑﺨ ﺶ اﻧﺘ ﺼﺎﺑﯽ اﻳ ﻦ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ اﻳﺠﺎد ﺳﺪﯼ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﺳﺖ اﺳﺎﺳﯽ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان ﺑﺮاﯼ دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺁزادﯼ‪،‬‬

‫‪٨٧‬‬

‫دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ ]ﻏﻴ ﺮ دﻳﻨ ﯽ[ ورود ﺑ ﻪ روﻧ ﺪ ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﺷ ﺪن‪ ،‬ﻋ ﺪم ﺻ ﺪور ﺕﺮورﻳ ﺴﻴﻢ دوﻟﺘ ﯽ و ﺳ ﻨﮓ‬
‫ﻧﻴﺎﻧﺪاﺧﺘﻦ ﺑﺮ ﺳ ِﺮ راﻩ روﻧﺪ ﺻﻠﺢ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻋﻠﯽ رﺿﺎ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر در ﮔﻔﺖوﮔﻮﻳﯽ آﻪ ﻧﺸﺮﻳﻪﯼ ﺁﻓﺘﺎب در ﺁﺑﺎنﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٨١‬ﻡﻨﺘ ﺸﺮ آ ﺮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان »اﺉﺘﻼفهﺎﯼ ﺕﺎزﻩ‪ ،‬ﮔﺎﻡﯽ ﺑﺮاﯼ ﻧﻮﺳﺎزﯼ ﺟﺒﻬ ﻪﯼ دوم ﺧ ﺮداد« ﺳ ﺨﻨﺎﻧﯽ دارد آ ﻪ‬
‫هﻢ ﺷﻨﻴﺪﻧﯽ اﺳﺖ و هﻢ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪﻧﯽ! او آﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ هﻤﻴﺎرﯼهﺎ و هﻤﺮاهﯽهﺎﯼ ﻓﻜﺮﯼ‪/‬ﻋﻤﻠﯽ اﻡﻴﺪ ﺑﺴﻴﺎرﯼ‬
‫ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ﭘﻴﺮوزﯼ در ﺟﻨﮓ ﺷﻜﻠﯽ ﻡﻴﺎن دو ﺟﻨ ﺎح ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ و اﻟﺒﺘ ﻪ ﺕ ﺪاوم ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﻧﺎﻡﻪرﻳﺰﯼ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻓﺮاﻡ ﻮش ﻧﻜﻨ ﻴﻢ آ ﻪ ﻋﻠ ﻮﯼ ﺕﺒ ﺎر ﺑ ﺎ ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد اﻳ ﻦ ﭘ ﺮوژﻩ‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ در‬
‫ﻧﻘ ﺶ “ﻳ ﻚ روﺷ ﻨﻔﻜﺮ دﻳﻨ ﯽ” ﻇ ﺎهﺮ ﻧ ﺸﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ او آﻠﻴ ﺖ اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﺎن ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ و اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫“روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ‪/‬دﻳﻨﯽ” را ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﯽ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺮﺳﺸﮕﺮ از او ﻡﯽﭘﺮﺳﺪ‪» :‬در ﺑﻌﻀﯽ از ﮔﻔﺘﻪهﺎ و ﻧﻮﺷﺘﻪهﺎﯼ اﺧﻴﺮﺕﺎن از ﻟ ﺰوم ﮔ ﺴﺘﺮش‬
‫ﺟﺒﻬﻪﯼ دوم ﺧﺮداد و ﺷﻜﻞ ﮔﻴﺮﯼ اﺉﺘﻼفهﺎ و ﭘﻴﻮﻧﺪهﺎﯼ ﺕ ﺎزﻩ ﺳ ﺨﻦ ﻡ ﯽﮔﻮﻳﻴ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺕ ﺎ ﺡ ﺪودﯼ‬
‫“ﺕﺎزﻩ” اﺳﺖ‪ .‬چﺮا ﺡﺎﻻ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻓﻜﺮ اﻓﺘﺎدﻩاﻳﺪ؟ ﺁﻳﺎ ﻡﻘﻄﻊ زﻡﺎﻧﯽ ﺡﺎﺿﺮ وﻳﮋﮔﯽ ﺧﺎﺻﯽ دارد؟«‬
‫و ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر در ﭘﺎﺳﺦ آﻪ‪» :‬اﻳﻦ ﺕﺎآﻴﺪ ﺕﺼﺎدﻓﯽ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﻡﻦ ﮔ ﺴﺘﺮش ﺟﺒﻬ ﻪﯼ دوم‬
‫ﺧﺮداد و ﺷﻜﻞ دادن ﺑﻪ اﺉﺘﻼفه ﺎﯼ ﺕ ﺎزﻩ‪ ،‬اﻳ ﻦ روزه ﺎ ه ﻢ “ﺿ ﺮورت” ﺑﻴ ﺸﺘﺮﯼ دارد و ه ﻢ “اﻡﻜ ﺎن”‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮﯼ‪ .‬ﻳﻜﻢ‪ ،‬ﭘ ﻴﺶ ﺑﻴﻨ ﯽ ﻡ ﻦ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ زودﯼ زﻟﺰﻟ ﻪاﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ در ﻡﻨﻄﻘ ﻪﯼ ﻡ ﺎ رخ ﺧﻮاه ﺪ‬
‫داد… ﻓﻜﺮ ﻡ ﯽآ ﻨﻢ اﻳ ﺮان ﺕﻨﻬ ﺎ آ ﺸﻮرﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ از اﻳ ﻦ زﻟﺰﻟ ﻪ ﺑ ﻪ ﺳ ﻼﻡﺖ ﺧ ﺎرج ﺷ ﺪﻩ و‬
‫ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﻡﻠﯽ ]اﺳﻼﻡﯽ[ و ﺕﻤﺎﻡﻴﺖ ارﺿﯽ ﺧﻮد را ﺡﻔﻆ آﺮدﻩ و ﺟﻠ ِﻮ ﮔﺴ ﺴﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ “ﻓﺮﺁﻳﻨ ﺪ ﺕﻮﺳ ﻌﻪﯼ”‬
‫ﺧ ﻮد را ﺑﮕﻴ ﺮد‪ .‬اﻡ ﺎ ﺷ ﺮط ﺁن ]ﺷ ﺮط ﺟﻠ ﻮﮔﻴﺮﯼ از روﻧ ﺪ ﮔﺴ ﺴﺘﻪ ﺷ ﺪن ﻓﺮﺁﻳﻨ ﺪ ﺕﻮﺳ ﻌﻪ ﺕﻮﺳ ﻂ دوﻟ ﺖ‬
‫اﺻ ﻼﺡﺎت[ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻳ ﻚ “ﻧﻴ ﺮوﯼ ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ” آ ﻪ آ ﻢ و ﺑ ﻴﺶ ﺕﻤ ﺎﻡﯽ ﮔ ﺮاﻳﺶه ﺎﯼ ﻡ ﻴﻬﻦ دوﺳ ﺖ‬
‫]ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ دوﺳ ﺖ[ آ ﺸﻮر را در ﺑﺮﻡ ﯽﮔﻴ ﺮد‪ ،‬و “ﻗ ﺎدر ﺑ ﻪ ﺟﻠ ﺐ اﻋﺘﻤ ﺎد ﻡ ﺮدم” اﺳ ﺖ‪ ،‬در‬
‫ﺻﺤﻨﻪﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺡﻀﻮر داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﻃﺮح “ﺷﻌﺎرهﺎﯼ ﻡﻨﺎﺳﺐ” ﻡﺮدم را هﺪاﻳﺖ آﻨﺪ‪.‬‬
‫»دوم… ﺕﻨﻬﺎ ﻳﻚ “اﺉﺘﻼف ﻗﺪرﺕﻤﻨﺪ” اﺳﺖ آﻪ ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻧﻴ ﺎن ﻧ ﺸﺎن ده ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ وﺟ ﻮد‬
‫“ﺑﺮﺧ ﯽ ﻧ ﺸﺎﻧﻪه ﺎﯼ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ” ﺕﺤ ﻮﻻت ﺕ ﺪرﻳﺠﯽ و دروﻧ ﺰاﯼ اﻳ ﺮان از اﻳ ﻦ آ ﺸﻮر “ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼاﯼ‬
‫ﻡ ﺴﺎﻟﻤﺖﺟ ﻮ” ﺧﻮاه ﺪ ﺳ ﺎﺧﺖ و اﻳ ﻦ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺁﻳﻨ ﺪﻩﯼ اﻃﻤﻴﻨ ﺎن ﺑﺨ ﺶ و ﭘﺎﻳ ﺪار اﻳ ﺮان ]ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ[‬
‫اﺳﺖ…‬
‫»چﻬﺎرم‪ :‬در ﺁﻏﺎز ﺟﻨﺒﺶ اﺻﻼﺡﺎت ﻡﻴ ﺎن ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ ﻋﻼﻗﻤﻨ ﺪ ﺑ ﻪ ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼ و‬
‫اﺻﻼحﮔﺮﯼ‪ ،‬ﻧﻮﻋﯽ ﺑﺪﺑﻴﻨﯽ و ﺑﯽ اﻋﺘﻤﺎدﯼ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ وﺟﻮد داﺷﺖ… اﻡﺎ “ﻗﺮار ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﺕﺤ ﺖ‬
‫ﻓﺸﺎر واﺡﺪ” ]از ﺳﻮﯼ چﻪ آﺴﺎﻧﯽ!؟[ و آﻤﻚ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ در دوران ﺳﺨﺘﯽ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﺡ ﺪودﯼ اﻋﺘﻤ ﺎد ﺑ ﻪ ه ﻢ‬
‫را در ﻡﻴﺎن ﻧﻴﺮوهﺎ اﻓﺰاﻳﺶ دادﻩ اﺳﺖ… اﻡﺮوز ﺑ ﻪ روﺷ ﻨﯽ ﻡ ﯽداﻧ ﻴﻢ آ ﻪ چ ﻪ آ ﺴﺎﻧﯽ در ﺡﻤﺎﻳ ﺖ از‬
‫ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼ ]دﻳﻨ ﯽ[ ﭘﻴﮕﻴ ﺮ و ﻡ ﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﭘ ﺬﻳﺮ ه ﺴﺘﻨﺪ و “ﻡ ﺴﺘﻘﻞ از ﮔﺬﺷ ﺘﻪاﯼ آ ﻪ داﺷ ﺘﻪاﻧ ﺪ” اﻡ ﺮوز‬
‫ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻳ ﻚ ﺿ ﺮورت ﺑ ﺎ ﺡ ﻀﻮر و ه ﺪف ﭘﺬﻳﺮﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ… از “دﺷ ﻤﻨﯽ ﺑ ﺎ ﻧ ﺴﻞ‬
‫اﻧﻘﻼب و ﻋﻨﺎد ﺑﺎ “ﺡﻀﻮر ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻراﻧﻪﯼ دﻳﻦ در ﻋﺮﺻﻪﯼ ﺟﺎﻡﻌﻪ” ]ﺑ ﻴﻦ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﺉ ﺘﻼف[ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺧﺒ ﺮﯼ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬از ﺕﺤﻘﻴ ﺮ ﭘﻴ ﺸﻴﻨﻪﯼ دﻳﮕ ﺮان و ﻡﺘ ﺼﻞ آ ﺮدن ﺁنه ﺎ ﺑ ﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧﮕ ﺎن چﻴ ﺰﯼ ﺑ ﻪ ﮔ ﻮش‬
‫ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪] .‬ﺑﻪ وﻳﮋﻩ[ دﻳﮕﺮ ﺡﻀﻮر در اﻧﻘﻼب و ﺟﻨﮓ و دﻓﺎع از ﻧﻈﺎم اﻧﻘﻼﺑﯽ ﺑﺮاﯼ آﺴﯽ “ﭘﻴ ﺸﻴﻨﻪﯼ‬
‫ﻡﻨﻔﯽ” ﻡﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻡﯽﺕﻮان ﮔﻔﺖ آﻪ اﺉﺘﻼفهﺎﯼ ﺕﺎزﻩ و ﮔﺴﺘﺮش اﺉﺘﻼفهﺎﯼ ﻡﻮﺟﻮد‬
‫اﻡﺮوز‪ ،‬هﻢ ﺿﺮورﯼﺕﺮ اﺳﺖ و هﻢ ﻡﻤﻜﻦﺕﺮ‪ .‬ﻻﺑﺪ ﺷﻤﺎ هﻢ اﻳﻦ ﺕﺤﻠﻴﻞ را ﺷﻨﻴﺪﻩاﻳ ﺪ آ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از اه ﺪاف‬
‫ﺖ ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﺑﻴ ﺮون از ﺡﺎآﻤﻴ ﺖ‪ ،‬از‬
‫ﻗﺘﻞهﺎﯼ زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ‪ ،‬از ﻡﻴﺎن ﺑﺮدن هﺮ ﻧﻮع زﻡﻴﻨﻪاﯼ ﺑﺮاﯼ ﺡﻤﺎﻳ ٍ‬
‫اﺻﻼح ﻃﻠﺒﺎن درون ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ؟!«‬

‫‪٨٨‬‬

‫اﻡﺎ ﺳﻪ ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ آﻪ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر و هﻤﺮاهﺎﻧﺶ ﺑﺮاﯼ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﻧﻴﺮوﯼ ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ اﺉ ﺘﻼف روﯼ‬
‫ﺁنهﺎ ﺳﺮﻡﺎﻳﻪﮔﺰارﯼ آﺮدﻩاﻧﺪ‪:‬‬
‫»هﻤﺎﻧﻄﻮر آﻪ ﻗﺒﻼ هﻢ ﮔﻔﺘﻪام‪ ،‬ﺳﻪ ﻧﻴﺮوﯼ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ در ﻋﺮﺻ ﻪﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ اﻳ ﺮان ﻓﻌ ﺎل‬
‫هﺴﺘﻨﺪ آﻪ در ﻡﺠﻤﻮع در ﻳﻚ ﻃﺮف درﮔﻴﺮﯼه ﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ]و ﻧ ﻪ ﻡﻄﺎﻟﺒ ﺎت ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان از آﻠﻴ ﺖ اﻳ ﻦ‬
‫ﻧﻈ ﺎم[ ﻗ ﺮار ﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﺻ ﻼح ﻃﻠ ﺐ و ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼﺧ ﻮاﻩ ﻋﺒﺎرﺕﻨ ﺪ از‪ :‬ﺟﺒﻬ ﻪﯼ دوم‬
‫ﺧﺮداد‪ ،‬ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﻡﻠﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽ و ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ “ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺧ ﻮاﻩ”‪ .‬در درون اﻳ ﻦ ﺳ ﻪ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺑﺨ ﺶه ﺎﻳﯽ‬
‫وﺟﻮد دارد آﻪ اﺉﺘﻼف ﺁنه ﺎ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﻧﻘ ﺶ ﺕﻌﻴ ﻴﻦ آﻨﻨ ﺪﻩاﯼ در ﺕﺮﺳ ﻴﻢ چﻬ ﺮﻩﯼ ﺁﻳﻨ ﺪﻩﯼ آ ﺸﻮر داﺷ ﺘﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ… در ﻡﻴﺎن ﻧﻴﺮوهﺎﯼ ﻡﻠﯽ‪/‬ﻡﺬهﺒﯽ ﻧﻴﺰ ﺑﺨﺶهﺎﻳﯽ آﻪ ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪاﻧ ﺪ ﻓﺎﺻ ﻠﻪﯼ ﻡﻌﻨ ﺎدارﯼ از ﻡﻴ ﺮاث‬
‫و اﻟﮕﻮﯼ ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ ]آﺬا[ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و آﻴﻨﻪﯼ ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﺮﺧﻮردهﺎﯼ ﺳﺎلهﺎﯼ ﻧﺨﺴﺖ اﻧﻘ ﻼب را ﺑ ﻪ‬
‫ﻓﺮاﻡﻮﺷ ﯽ ﺳ ﭙﺎرﻧﺪ‪ ،‬در وﺿ ﻌﻴﺖ ﻡ ﺴﺎﻋﺪﯼ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺸﺎرآﺖ در چﻨ ﻴﻦ اﺉﺘﻼﻓ ﯽ ﻗ ﺮار دارﻧ ﺪ‪ .‬در ﻡﻴ ﺎن‬
‫“ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺧﻮاهﺎن” ﻧﻴﺰ ﺑﺨﺶهﺎﻳﯽ آﻪ دﻳﻦ ﺳﺘﻴﺰﯼ و ﺑﺮﺧ ﻮرد ﻡﻨﻔ ﯽ ﺑ ﺎ هﻤ ﻪﯼ ﻧﻴﺮوه ﺎ و ﭘﺪﻳ ﺪﻩه ﺎﯼ‬
‫ﻡﻨﺴﻮب ﺑﻪ اﻧﻘﻼب را آﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬از اﺟﺰاﯼ ﻡﻨﺎﺳﺐ چﻨﻴﻦ اﺉ ﺘﻼف ﻡﺤﺘﻤﻠ ﯽ ﺕﻠﻘ ﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﻳ ﺪ‬
‫ﺕﻮﺟﻪ داﺷﺖ آﻪ اﻳﻦ ﻧﻴﺮوهﺎ را هﻢ در داﺧﻞ آﺸﻮر ﻡﯽﺕﻮان ﻳﺎﻓﺖ و هﻢ در ﺧﺎرج از ﺁن…«‬
‫اﻡﺎ اﺉﺘﻼفهﺎﯼ ﺕﺎزﻩاﯼ آﻪ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒ ﺎر روﯼ ﺁن ﺳ ﺮﻡﺎﻳﻪﮔ ﺰارﯼ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬چﻨ ﺪ وﻳﮋﮔ ﯽ‬
‫دارد‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ اﻳﻦ آﻪ ﺑﺨﺶ ﻡﻠ ﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽ اﻳ ﻦ اﺉ ﺘﻼف ﺑﺎﻳ ﺪ »ﻓﺎﺻ ﻠﻪﯼ ﻡﻌﻨ ﺎدارﯼ از ﻡﻴ ﺮاث و اﻟﮕ ﻮﯼ‬
‫ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ ]آﺬا[ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و آﻴﻨﻪﯼ ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﺮﺧﻮردهﺎﯼ ﺳﺎلهﺎﯼ ﻧﺨﺴﺖ اﻧﻘﻼب را ﺑﻪ ﻓﺮاﻡﻮﺷ ﯽ‬
‫ﺳﭙﺎرﻧﺪ ]ﺕﺎ[ در وﺿﻌﻴﺖ ﻡﺴﺎﻋﺪﯼ ﺑﺮاﯼ ﻡﺸﺎرآﺖ در چﻨﻴﻦ اﺉﺘﻼﻓﯽ ﻗﺮار« ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫دوم اﻳﻦ آﻪ ﺑﺨﺶ “ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺧﻮاﻩ ﺧﺎرج از آﺸﻮرﯼ” اﻳﻦ “اﺉ ﺘﻼف ﺕ ﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ” ﺑﺎﻳ ﺪ‬
‫ﺡﺘﻤ ﺎ “دﻳ ﻦ ﺳ ﺘﻴﺰﯼ و ﺑﺮﺧ ﻮرد ﻡﻨﻔ ﯽ ﺑ ﺎ هﻤ ﻪﯼ ﻧﻴﺮوه ﺎ و ﭘﺪﻳ ﺪﻩه ﺎﯼ ﻡﻨ ﺴﻮب ﺑ ﻪ اﻧﻘ ﻼب را آﻨ ﺎر”‬
‫ﺑﮕﺬارد!‬
‫ﺳﻮم اﻳﻦ آﻪ اﻡﺮوز روﺷﻦ ﺷﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ »از دﺷ ﻤﻨﯽ ﺑ ﺎ ﻧ ﺴﻞ اﻧﻘ ﻼب و ﻋﻨ ﺎد ﺑ ﺎ ﺡ ﻀﻮر‬
‫ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻراﻧﻪﯼ دﻳ ﻦ در ﻋﺮﺻ ﻪﯼ ﺟﺎﻡﻌ ﻪ ]ﺑ ﻴﻦ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ اﺉ ﺘﻼف[ دﻳﮕ ﺮ ﺧﺒ ﺮﯼ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬از ﺕﺤﻘﻴ ﺮ‬
‫ﭘﻴﺸﻴﻨﻪﯼ دﻳﮕﺮان و ﻡﺘﺼﻞ آﺮدن ﺁنهﺎ ﺑﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧﮕﺎن ]هﻢ[ چﻴﺰﯼ ﺑﻪ ﮔﻮش ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪] .‬ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ[ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺡ ﻀﻮر در اﻧﻘ ﻼب و ﺟﻨ ﮓ و دﻓ ﺎع از ﻧﻈ ﺎم اﻧﻘﻼﺑ ﯽ ﺑ ﺮاﯼ آ ﺴﯽ “ﭘﻴ ﺸﻴﻨﻪﯼ ﻡﻨﻔ ﯽ” ﻡﺤ ﺴﻮب‬
‫ﻧﻤﯽﺷﻮد‪«.‬‬
‫چﻬﺎرم اﻳﻦ آﻪ ﺟﺮﻳﺎن اﻳﻦ “اﺉﺘﻼف ﻗﺪرﺕﻤﻨﺪ و ﺕﺎزﻩ” هﻨﻮز هﻢ “ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺟﻠﺐ اﻋﺘﻤﺎد ﻡﺮدم”‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﻡﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﺑ ﺎ ﻃ ﺮح “ﺷ ﻌﺎرهﺎﻳﯽ ﻡﻨﺎﺳ ﺐ” ﺑ ﺮاﯼ “ﻧﻮﺳ ﺎزﯼ ﺟﺒﻬ ﻪﯼ دوم ﺧ ﺮداد” از ﻡ ﺮدم ﺑ ﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان ﻡﺎﺷﻴﻦ راﯼ ﮔﻴﺮﯼ اﺳﺘﻔﺎدﻩ آﺮدﻩ و ﺿﻤﻦ اﺳﺘﻔﺎدﻩﯼ ﻡﺠﺪد از “اﻋﺘﻤﺎد ﻡﺮدم” هﻤﭽﻨ ﺎن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ ﻳﺎ “ﺡﻀﻮر ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻراﻧﻪﯼ دﻳﻦ” را در ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺕﺪاوم ﺑﺨﺸﺪ‪.‬‬
‫ﭘ ﻨﺠﻢ اﻳ ﻦ آ ﻪ “ﺿ ﺮورت” و “اﻡﻜ ﺎن” اﻳ ﻦ اﺉ ﺘﻼف “ﺕ ﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ” ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس‬
‫چ ﺮاغه ﺎﯼ ﺳ ﺒﺰﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ از “ﺧ ﺎرج آ ﺸﻮر” ﺕﺤ ﺖ ﻋﻨ ﻮان “ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺧ ﻮاهﯽ” ﺑ ﺎ ﻧﺎدﻳ ﺪﻩ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ‬
‫ﺧﻮاﺳﺖ اﺳﺎﺳﯽ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﻋﺮﻓ ﯽ و ﺳ ﻜﻮﻻر ـ ﺑ ﺪون ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ ﺷ ﻜﻞ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ ـ درﻳﺎﻓﺖ ﻡﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺷﺸﻢ و از هﻤﻪ ﺟﺎﻟﺐﺕﺮ اﻳﻦ آﻪ ﺑﻪ ﻗﻮل ﺁﻗﺎﯼ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر‪» :‬ﺕﻨﻬﺎ ﻳﻚ اﺉ ﺘﻼف ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ اﺳ ﺖ‬
‫آ ﻪ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﺑ ﻪ ﺟﻬﺎﻧﻴ ﺎن ﻧ ﺸﺎن ده ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ وﺟ ﻮد ﺑﺮﺧ ﯽ ﻧ ﺸﺎﻧﻪه ﺎﯼ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ‪ ،‬ﺕﺤ ﻮﻻت ﺕ ﺪرﻳﺠﯽ و‬
‫دروﻧ ﺰاﯼ اﻳ ﺮان« از ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ »ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼاﯼ ﻡ ﺴﺎﻟﻤﺖﺟ ﻮ ﺧﻮاه ﺪ ﺳ ﺎﺧﺖ و اﻳ ﻦ ﺕﻨﻬ ﺎ‬
‫ﺁﻳﻨ ﺪﻩﯼ اﻃﻤﻴﻨ ﺎن ﺑﺨ ﺶ و ﭘﺎﻳ ﺪار اﻳ ﺮان ]ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ[ اﺳ ﺖ‪ «.‬و ﺻ ﺪ اﻟﺒﺘ ﻪ “ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻرﯼاﯼ‬
‫ﻡﺴﺎﻟﻤﺖﺟﻮ” ﺑﺎ هﻤﻜﺎرﯼ و هﻤﺮاهﯽ ﺡﺰب اﷲ ﻟﺒﻨﺎن و ﺡ ﻀﺮت ﺡ ﺴﻦ ﻧ ﺼﺮاﷲ رهﺒ ﺮ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن و‬

‫‪٨٩‬‬

‫ﺕﻮاﻓ ﻖه ﺎﯼ ﻡ ﺎﺑﻴﻦ اﻳ ﺸﺎن و دﻳﮕ ﺮ ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ ﻡﻨﻄﻘ ﻪ ﺑ ﺎ رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺻ ﻼﺡﺎت در‬
‫ﺳﻔﺮهﺎﯼ چﻨﺪﮔﺎﻧﻪﯼ اﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﻡﻨﻄﻘﻪﯼ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ!‬
‫ﺑﻪ هﺮ ﺻﻮرت اﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻳﺎ هﺮ ﺳﻪ ﺑﺨﺶ اﻳﻦ اﺉﺘﻼف “ﻗﺪرﺕﻤﻨﺪ و ﺕﺎزﻩ” آﻪ هﻤﭽﻨ ﺎن در‬
‫ﺻ ﺪدﻧﺪ از ﻓﺮﺁﻳﻨ ﺪ “ﻓﺮوﭘﺎﺷ ﯽ ﺕﻤﺎﻡﻴ ﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ” ﺟﻠ ﻮﮔﻴﺮﯼ آﻨﻨ ﺪ و ﺧﻮاه ﺎن ﺡﻔ ﻆ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ‬
‫“ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻراﻧﻪﯼ دﻳﻦ در ﺡﻜﻮﻡﺖ” هﺴﺘﻨﺪ و “ﭘﻴﺸﻴﻨﻪﯼ ﻡﻨﻔﯽﺷ ﺎن” ه ﻢ چﻨ ﺪان اهﻤﻴﺘ ﯽ ﻧ ﺪارد و دﺳ ﺖ‬
‫داﺷﺘﻨﺸﺎن در ﺑﺨﺶهﺎﯼ اﻃﻼﻋﺎﺕﯽ و ﻧﻈﺎﻡﯽ و اﻡﻨﻴﺘﯽ ﺳﺎلهﺎﯼ ﺁﻏﺎزﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ هﻢ ﺑﺎﻳ ﺪ “ﺑ ﻪ‬
‫ﻓﺮاﻡﻮﺷﯽ ﺳﭙﺮدﻩ ﺷﻮد” ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﭘﺮوژﻩﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ ﻧﻈﻴ ﺮ “ﭘ ﺮوژﻩﯼ ﺷﻜ ﺴﺖ ﺧ ﻮردﻩﯼ دوم ﺧ ﺮداد”‬
‫ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ ﺑﺎ “ﻧﻮﺳﺎزﯼ ﺟﺒﻬﻪﯼ دوم ﺧﺮداد” و “ﺑﺎ اﺉ ﺘﻼفه ﺎﯼ ﺕ ﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ” ﺑ ﺎز ه ﻢ ﻳ ﻚ دورﻩﯼ‬
‫ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ دﻳﮕ ﺮ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان را در ﻡﻨﮕﻨ ﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ و ﺟﻨﺠ ﺎله ﺎﯼ دروﻧ ﯽ ﭘ ﺮوژﻩﯼ دوم‬
‫ﺧﺮداد زﻧﺪاﻧﯽ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﺎ اﻳﻦ ﺕﺮﻓﻨﺪ ﺑﺎز هﻢ ﺑﺮ ﻋﻤﺮ ﺑ ﻪ ﺳ ﺮ ﺁﻡ ﺪﻩﯼ اﻳ ﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﻋﻘ ﺐ اﻓﺘ ﺎدﻩ و ﻗ ﺮون‬
‫وﺳﻄﺎﻳﯽ ﺑﻴﺎﻓﺰاﻳﻨﺪ‪ .‬ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ دﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻦ ﺑﺨ ﺶ “ﺟﻤﻬ ﻮرﯼﺧ ﻮاﻩ” ﺑﺮوﻧﻤ ﺮزﯼ اﻳ ﻦ اﺉ ﺘﻼف ـ ﺑ ﻪ‬
‫دﻟﻴ ﻞ ﻋﻤﻠﻜﺮدﺷ ﺎن در دو دورﻩﯼ رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ ـ دﻟﻴ ﻞ اﺻ ﻠﯽ ﺧﻮاﺑﻨﻤ ﺎ ﺷ ﺪن‬
‫ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﭘ ﺮوژﻩﯼ ﺷﻜ ﺴﺖ ﺧ ﻮردﻩﯼ دوم ﺧ ﺮداد و اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﺎن ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﺳ ﺮﻡﺎﻳﻪ ﮔ ﺰارﯼ‬
‫روﯼ “اﻳﻦ اﺉﺘﻼف ﺕﺎزﻩ و ﻗﺪرﺕﻤﻨﺪ” در ﺟﻬﺖ ﺕﺪاوم هﻤﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ!‬
‫ﺟﺎﻟ ﺐ اﻳ ﻦ آ ﻪ هﻤ ﻴﻦ چﻨ ﺪﯼ ﭘ ﻴﺶ ﺟﻨ ﺎب ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ‪ ،‬ﻧﻤ ﯽداﻧ ﻢ در آ ﺪامﻳ ﻚ از‬
‫ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽهﺎﯼ آﻤﺪﯼاش ﻡﺪﻋﯽ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد آﻪ اﺳﺘﺒﺪاد ]دﻳﻨﯽ[ داﺧﻠ ﯽ‪ ،‬ﺑﻬﺘ ﺮ اﺳ ﺖ از اﺳ ﺘﻌﻤﺎر ﺧ ﺎرﺟﯽ‪.‬‬
‫ﭘﻴﺎﻡﺪ اﻳﻦ ﭘﻴﺎم وﻳﮋﻩ ﺑ ﺮاﯼ دﺳ ﺖ اﻧ ﺪرآﺎران ﺕﻤ ﺎم آ ﺮدن آ ﺎر ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان و ﺕﻜﻤﻴ ﻞ آﻨﻨ ﺪﮔﺎن روﻧ ﺪ ﺑ ﻪ‬
‫اﺿ ﻤﺤﻼل آ ﺸﺎﻧﺪن اﻳ ﻦ آ ﺸﻮر وﻳ ﺮان ]دوم ﺧ ﺮدادﯼه ﺎ و ﺡﺎﻡﻴﺎﻧ ﺸﺎن[ ﺕﺌ ﻮرﻳﺰﻩ آ ﺮدن اﻳ ﻦ ﺷ ﻌﺎر‬
‫وﻳﮋﻩﯼ ﺁﻗﺎﯼ ﺧﺎﺕﻤﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﺁنهﻢ درﺳﺖ در اﻳﻦ ﺳﺮﻓﺼﻞ وﻳﮋﻩﯼ ﺕﺎرﻳﺦ ﻡﻌﺎﺻﺮ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان!‬
‫در هﻤﻴﻦ راﺑﻄﻪ در ﺕﺎرﻳﺦ ‪ ٢٥‬ﺳﭙﺘﺎﻡﺒﺮ ‪ ٢٠٠٣‬ﻧﻮﺷﺘﻪاﯼ روﯼ ﻧﺖ ﺳﺎﻳﺖ ﮔﻮﻳﺎ ﻧﻴ ﻮز رﻓ ﺖ‬
‫ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﺁﻳﻨﺪﻩ‪ ،‬آﻪ ﺧﻂ ﻡﺸﯽ ﺁﻳﻨﺪﻩﯼ ﺟﺮﻳﺎن دوم ﺧﺮدادﯼ را ﻡﺸﺨﺺ آﺮدﻩ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻋﻠﻴﺮﺿﺎ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر آﻪ در ﺁﺑﺎنﻡﺎﻩ ﺳﺎل ‪ ١٣٨١‬ﺑﺎ درﻳﺎﻓﺘﯽ دﻳﮕﺮ از ﻓﺮاﻳﻨ ﺪ اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﯽ‬
‫در اﻳﺮان‪ ،‬ﻡﺒﺘﻜﺮ ﺕﺰ اﺉﺘﻼﻓﯽ وﺳﻴﻊ و ﻗﺪرﺕﻤﻨ ﺪ و ﺕ ﺎزﻩ هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎ دو ﺟﺮﻳ ﺎن دﻳﮕ ﺮ ـ ﺟﻤﻬﻮرﻳﺨﻮاه ﺎن‬
‫ﺑﺮوﻧﻤﺮزﯼ و ﻡﻠﯽ‪/‬ﻡ ﺬهﺒﯽه ﺎﯼ دروﻧﻤ ﺮزﯼ ـ ﺑ ﺮاﯼ در دﺳ ﺖ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﻗ ﺪرت ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬در ﻡﻬ ﺮ ﻡ ﺎﻩ‬
‫‪١٣٨٢‬ﺑ ﺎ ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ ﭘﺎراﻡﺘﺮه ﺎﯼ ﺕ ﺎزﻩاﯼ آ ﻪ در ﻡﻨﻄﻘ ﻪ و ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن رخ ﻧﻤ ﻮدﻩ‬
‫اﺳ ﺖ‪ ،‬اﺳﺎﺳ ﺎ از ﻃ ﺮح ﭘ ﺮوژﻩﯼ اﺉ ﺘﻼف ﺑ ﺰرگ دﺳ ﺖ ﺑﺮداﺷ ﺘﻪ و ﺟﺮﻳ ﺎن اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﯽ را در‬
‫ﺡﻀﻴﺾ ﺑﺪﻧﺎﻡﯽ و ﻧﺎﺕﻮاﻧﯽ و ﺑﯽ اﻋﺘﻤﺎدﯼ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان ﻡﻌﺮﻓﯽ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻋﻠ ﻮﯼ ﺕﺒ ﺎر در ﺑﺨ ﺶ ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ اﻳ ﻦ ﭘﻴ ﺎم وﻳ ﮋﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺑﺮرﺳ ﯽ ‪ ٤‬ﻡﺸﺨ ﺼﻪﯼ اﺻ ﻠﯽ اﻳ ﻦ ‪٧‬‬
‫ﺳﺎﻟﻪﯼ ﭘﺲ از دوم ﺧﺮداد ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮﯼ ﺟﺎﻟﺒﯽ از اﻳﻦ دوران اراﺉﻪ دادﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﺸﺎن ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ در اﻳ ﻦ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﻡ ﺪﻋﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﭘ ﺮوژﻩﯼ اﺻ ﻼﺡﺎت دچ ﺎر ﺑﺤ ﺮان ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ ﻧﻤﺎد اﻳﻦ ‪ ٧‬ﺳﺎل اﺻﻼح ﻃﻠﺒﯽ را هﻤﭽﻨﺎن ﺁﻗﺎﯼ ﺧﺎﺕﻤﯽ ﻡﻌﺮﻓﯽ ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ ﺑﻪ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ‬
‫اﻳﺸﺎن هﻴﭽﮕﺎﻩ ﻧﺨﻮاﺳﺖ و ﻳﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ رهﺒﺮﯼ ﻃﺮح اﺻﻼﺡﺎت را در دﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫اﻳﺸﺎن ﺻﺮﻳﺢ و روﺷﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ آﻪ در اﻳﻦ چﻨﺪ ﺳﺎل‪ ،‬اﺻﻼح ﻃﻠﺒﺎن ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ آ ﻪ‬
‫“در چ ﺎرچﻮب ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ وﻻﻳ ﯽ« ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ ﮔﻔﺘ ﻪﯼ ﺧ ﻮد اﻳ ﺸﺎن “ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡﺒﺘﻨ ﯽ ﺑ ﺮ وﻻﻳ ﺖ‬
‫اﻧﺘ ﺼﺎﺑﯽ ﻡﻄﻠﻘ ﻪﯼ ﻓﻘﻴ ﻪ” ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺡﻜﻮﻡ ﺖ را از درون ﻡﺘﺤ ﻮل آ ﺮد و ﺑ ﻪ ﺷ ﺎهﺮاﻩ اﺻ ﻼﺡﺎت و‬
‫ﻡﺸﺮوﻋﻴﺖ آﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﺎ ﺕﺎﺳ ﻒ ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ﺕﺮﻓﻨ ﺪهﺎ ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ اﺻ ﻼﺡﺎت‬
‫ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ آﺎرﯼ از ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ در هﻤ ﺎن ﮔ ﺎم ﻧﺨ ﺴﺖ ﻧﻴ ﺰ از ﺡﺮآ ﺖ ﺑ ﺎز ﻡﺎﻧ ﺪ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﻪ ﻧﻮﺷ ﺘﻪﯼ‬

‫‪٩٠‬‬

‫اﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﺧ ﺎﺕﻤﯽ ﻧﻤ ﺎد اﻳ ﻦ ﺟﻨ ﺎح‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ دﻳﮕ ﺮ ﻧﻤﺎﻳﻨ ﺪﻩ و ﺳ ﺨﻨﮕﻮﯼ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن ﻧﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ ﺧ ﻮد‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاﯼ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺕﻤﺎﻡﻴﺖ و آﻠﻴﺖ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺁﻧﭽﻪ در اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ از ﺳﻮﯼ ﺁﻗﺎﯼ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر ﺕﺎﺳﻒ اﻧﮕﻴﺰ ارزﻳﺎﺑﯽ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ‬
‫ﻡﺮدم اﻟﺒﺘﻪ زودﺕﺮ از ﻓﻌﺎﻻن اﺻﻼح ﻃﻠﺐ‪ ،‬اﻳﻦ واﻗﻌﻴﺖ ]واﻗﻌﻴ ﺖ ﺑ ﻪ ﺑ ﻦ ﺑ ﺴﺖ رﺳ ﻴﺪن ﭘ ﺮوژﻩﯼ دوم‬
‫ﺧ ﺮداد[ را درك آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ و ﺑ ﺎ ﺷ ﺮآﺖ ﻧﻜ ﺮدن در اﻧﺘﺨﺎﺑ ﺎت ﺷ ﻮراهﺎ درك ﺧ ﻮﻳﺶ را از ﻧ ﺎﺕﻮاﻧﯽ‬
‫ﻧﻬﺎدهﺎﯼ ﻡﻨﺘﺨﺐ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬاردﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر ﺧﻮد ﻧﺸﺎن دادﻩ اﺳﺖ آﻪ در چﺎرچﻮب اﻳ ﻦ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ وﻻﻳ ﯽ‪ ،‬اﺳﺎﺳ ﺎ‬
‫اﺻﻼح ﻃﻠﺒﯽ اﻡﻜﺎ ِن ﺕﺤﻘﻖ ﻧ ﺪارد‪ ،‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ راه ﯽ ﺑ ﻪ ﺳ ﻮﯼ ﺁﻳﻨ ﺪﻩ راهﻜﺎره ﺎﻳﯽ را ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد‬
‫ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﺁن ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ ﻧﻘ ﺶ وﻳ ﮋﻩﯼ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن را در ﺳ ﺪ آ ﺮدن ﻡﺒ ﺎرزات ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ‬
‫روﺷﻨﯽ ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﺪ‪.‬‬
‫اﻳﺸﺎن در اداﻡﻪﯼ هﻤﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ‪ ٤‬ﻃﻴﻒ را در ﻡﻴﺎن اﺻﻼح ﻃﻠﺒﺎن ﻃﺒﻘ ﻪ ﺑﻨ ﺪﯼ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫ه ﺮ ﻳ ﻚ راﻩ و روش وﻳ ﮋﻩاﯼ را ﺑ ﺮاﯼ ﺕ ﺪاو ِم ﺑ ﻪ ﺑ ﻦ ﺑ ﺴﺖ آ ﺸﺎﻧﺪن ﻡﺒ ﺎرزات ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان در ﻧﻈ ﺮ‬
‫دارﻧﺪ‪ .‬ﻃﺮﻓﺪاران ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ راهﻜﺎر ﺑﻪ هﻤﺮاهﯽ و اﻡﻴﺪ ﺑﻪ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻡﻌﺘﻘﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺑ ﺎور اﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﺕﻬﺪﻳ ﺪ ﻗ ﺪرت‬
‫ﺳﻠﻄﻪﮔﺮ ﺧﺎرﺟﯽ )اﻡﺮﻳﻜﺎ و ﻡﺘﺤﺪاﻧﺶ( ﺟﺪﯼ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻗ ﺪرت ﺳ ﻠﻄﻪﮔ ﺮ ﺧﻮاه ﺎن ﺳ ﺮﻧﮕﻮن ﺳ ﺎزﯼ‬
‫ﻧﻈﺎم ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳﻼﻡﯽ و ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ آﺮدن ﮔﺰﻳﻨﻪاﯼ واﺑﺴﺘﻪ و ﻏﻴﺮﻡﺮدﻡﺴﺎﻻر ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺁن اﺳﺖ!‬
‫اﻟﺒﺘﻪ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ ﻡﻨﻈﻮر اﻳﺸﺎن از ﺕﻬﺪﻳﺪ ﻗﺪرت ﺳﻠﻄﻪﮔ ِﺮ ﺧﻮاهﺎن ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﯽ ﺡﻜﻮﻡﺖ‬
‫اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻡ ﺎﻧﻊ ﺕﺮاﺷ ﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ در روﻧ ﺪ ﺻ ﻠﺢ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ و ﺡﻤﺎﻳ ﺖ ﻓﻌ ﺎل‬
‫ﻟﺠ ﺴﺘﻴﻜﯽ و ﭘ ﺸﺘﻴﺒﺎﻧﯽ اﻳ ﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ از ﺟﺮﻳ ﺎنه ﺎﯼ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﻃﻠ ﺐ و ﺕﺮورﻳ ﺴﺖه ﺎﯼ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪاﯼ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺧﻔﻘ ﺎن وﺡ ﺸﺘﻨﺎك ﻡﻮﺟ ﻮد در ﻡ ﺘﻦ ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ اﻳ ﺮان و ﺕ ﻀﻴﻴﻖ ه ﺮ روزﻩﯼ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺷﻬﺮوﻧﺪﯼ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ـ ﻓﺎرغ از ﺑﺎور و ﺟﻨﺴﻴﺖ و ﻗﻮﻡﻴﺖ ـ اﺳﺖ‪ .‬و ﻧﻪ ﺡﺘ ﺎ وﺿ ﻊ اﺳ ﻔﺒﺎر اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ و‬
‫ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ ﺕ ﺪارك ﺟﺎﻧﺎﻧ ﻪاﯼ ﺑ ﺮاﯼ دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺳ ﻼحه ﺎﯼ آ ﺸﺘﺎر هﻤﮕ ﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺡﺘ ﺎ هﻤﻴ ﺎرﯼ ﺑ ﺎ‬
‫رادﻳﻜﺎلﺕﺮﻳﻦ و ﺕﺮورﻳ ﺴﺖﺕ ﺮﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﯼ ﺳ ﺮﻧﮕﻮن ﺷ ﺪﻩ و ﺳ ﺮﻧﮕﻮن ﻧ ﺸﺪﻩﯼ ﻡﻨﻄﻘ ﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﻧﺎرﺿﺎﻳﺘﯽ ﺑﻴﺶ از ‪ %٩٠‬ﻡﻠﺖ اﻳﺮان از آﺎرآﺮدهﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ در ه ﺮ دو ﺷ ﻖ ﺁن‪ ،‬در اﻳ ﻦ‬
‫رﺑﻊ ﻗﺮن ﻧﻴﺰ دﻟﻴﻞ ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﯽ اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻚ ﺟﺮﻳ ﺎن ﺳ ﻠﻄﻪ ﮔ ﺮ ﺧ ﺎرﺟﯽ ﻗ ﺮار‬
‫اﺳ ﺖ ﺑ ﻪ اﻳﻨ ﺎن آ ﻪ ﺧ ﻮد را در ﻡﻮﺿ ﻊ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان‪ ،‬اﻳﺮاﻧ ﯽ ه ﻢ ﻡ ﯽاﻧﮕﺎرﻧ ﺪ‪ ،‬ﺡﻤﻠ ﻪ آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‬
‫واﺑﺴﺘﻪ و ﻏﻴﺮ ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻر را ]![ ﺑﻪ اﻳﻨﺎن ﺕﺤﻤﻴﻞ آﻨﺪ! ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ هﻤﻴﻦ اﻳﻨﺎن در ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ﺳ ﺎله ﺎ‬
‫هﻤﻴﺸﻪ و هﻤﻴﺸﻪ ﺑﺮﻋﻠﻴﻪ ﻡﻨﺎﻓﻊ ﻋﺎﻟﻴﻪﯼ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﺤﻘﻴﺮ ﺕﺎرﻳﺨﯽ اﻳﻦ ﻡﻠﺖ و ﺿﺪﻳﺖ ﺑﺎ ه ﺮ ﺁﻧﭽ ﻪ‬
‫آﻪ ﻧﻤﺎ ِد اﻳﺮاﻧﻴﮕﺮﯼ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬از ﺳﻮﯼ دﻳﮕﺮ هﻢ هﻤﻴﻦ اﻳﻨﺎن ﻧﺒ ﻮدﻩاﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺑ ﺴﺘﻦ راﻩ ﻡﻠ ﺖ‬
‫اﻳﺮان ﺑﺮاﯼ راﻩ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ روﻧﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺷﺪن و ﺕﺮﻗﯽ و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‪ ،‬اﻳﻦ آ ﺸﻮر را در اﻳ ﻦ رﺑ ﻊ ﻗ ﺮن در‬
‫ﻗﺮون وﺳﻄﺎﯼ اﻧﻜﻴﺰﻳﺴﻴﻮﻧﯽﺷﺎن ﻗﻔ ﻞ آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﻡﺒ ﺎرزات ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان را ﺑ ﺮاﯼ دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﺕﻤ ﺪن و‬
‫ﺕﺠﺪد و ﻡﺪﻧﻴﺖ‪ ،‬ﻓﻠﺞ آﺮدﻩاﻧﺪ!!‬
‫در واﻗﻊ ﻋﻠﻮﯼ ﺕﺒﺎر ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ ﺧﻮد در ﺁﻏﺎز ﻧﻮﺷﺘﻪاش ﭘﺮوژﻩﯼ دوم ﺧﺮداد را ﻧﺎآﺎرﺁﻡ ﺪ و‬
‫ﻡﺘﻮﻗ ﻒ ﺷ ﺪﻩ ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ از ﺕﻬﺪﻳ ﺪ ﺳ ﺮﻧﮕﻮﻧﯽ آﻠﻴ ﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪،‬‬
‫وﻇﻴﻔ ﻪﯼ ﺟﻨ ﺎح اﺻ ﻼح ﻃﻠ ﺐ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ را اﻳ ﻦ ارزﻳ ﺎﺑﯽ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻧﺰدﻳ ﻚ ﺷ ﺪن ﺑ ﻪ‬
‫اﻗﺘﺪارﮔﺮاﻳﺎن‪ ،‬اﻡﻜﺎن ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﯽ را از ﺑﻴﻦ ﺑﺒﺮﻧﺪ و ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﺎزﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﻮﻳﺎ اﻳﺸﺎن ﻡﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ آﻪ هﻤ ﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﻡﺮدﻡ ﺴﺎﻻر اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻗ ﺮار‬
‫ﺷﺪﻩ اﺳﺖ ﻏﺮب‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ اﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻر ]![ و ﻏﻴﺮ واﺑ ﺴﺘﻪ ]![ را ﺳ ﺮﻧﮕﻮن آﻨ ﺪ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ‬
‫ﭘﺲ از ﺕﺴﺨﻴﺮ اﻳﺮان‪ ،‬ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ واﺑﺴﺘﻪ و ﻏﻴﺮ ﻡﺮدﻡﺴﺎﻻر را ﺑﺮ ﺳﺮ آﺎر ﺁورد!‬

‫‪٩١‬‬

‫اﻟﺒﺘﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﮕﺮاﻧﯽ اﻳﺸﺎن روﺷﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ه ﺮ چﻨ ﺪ آ ﻪ اﻳ ﺸﺎن ﻡ ﯽآﻮﺷ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ را در‬
‫ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪﯼهﺎﯼ ﻡﻠﯽﮔﺮاﻳﺎﻧﻪﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﺑﻪ هﻤﮕﺎﻡﺎﻧﺶ ﻡﻌﺮﻓﯽ آﻨﺪ‪ ،‬چﺮا آﻪ ﺧﻮب ﻡﯽداﻧﺪ ﻃﺸﺖ اﻳ ﺮان‬
‫دوﺳ ﺘﯽ و ﺡﺎآﻤﻴ ﺖ ﻡﻠ ﯽ اﻳ ﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ آﻤ ﺪﯼ ـ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺳ ﺎﺑﻘﻪﯼ درﺧ ﺸﺎن در اﻳﺮاﻧ ﯽ ﺳ ﺘﻴﺰﯼ ـ‬
‫ﺳﺎلهﺎﺳﺖ از ﺑﺎم اﻓﺘﺎدﻩ اﺳﺖ و ﺕﻼشهﺎﯼ هﻤﭙﺎﻟﮕﯽه ﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن ﻧﻴ ﺰ‪ ،‬دﻳﮕ ﺮ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﺑﻬﺎﻧ ﻪاﯼ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﻓﺮﻳﻔﺘﻦ ﻡﻠﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ آﻪ ‪ ٨‬ﺳ ﺎل اﺳ ﺖ زﻧ ﺪاﻧﯽ ﺷ ﻌﺎرهﺎ و ﻧﻤﺎده ﺎ و راهﻜﺎره ﺎﯼ اﻳ ﻦ اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﺎن در‬
‫چﺎرچﻮب ﺟﻤﻬﻮرﯼ وﻻﻳﯽ اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ اﻳﺸﺎن ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ ﻃﺮح اﺉﺘﻼف ﺑﺰرگ و ﻗﺪرﺕﻤﻨﺪش‪ ،‬هﻨﻮز ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ﻧﻴﺎﻡ ﺪﻩ‪،‬‬
‫از آﺎرآﺮد اﻓﺘﺎدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬هﻤﭽﻨﺎن از ﺟﻤﻬﻮرﯼ ﺧﻮاهﺎن ﺧﺎرج از آﺸﻮرﯼ ﺡﺎﻡﯽ ﭘﺮوژﻩﯼ اﺻ ﻼﺡﺎت‬
‫ﻡﯽﺧﻮاهﺪ در چﻨﻴﻦ ﺟﺒﻬﻪاﯼ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ واﻻﯼ ﺧﻮﻳﺶ را ﺡﻔﻆ آﻨﻨﺪ!‬
‫و اﻟﺒﺘﻪ ﻡﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻓﺮاز ﻧﻮﺷﺘﻪﯼ اﻳﺸﺎن اﻳﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ‪» :‬اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﺎن ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ در چ ﺎﻟﺶ‬
‫ﻡﻴﺎن ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺧﻮاهﺎن ﺳ ﺮﻧﮕﻮﻧﯽ ﺕﻤﺎﻡﻴ ﺖ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ ]ﻳﻌﻨ ﯽ ﻡ ﺮدم اﻳ ﺮان[ ﺧ ﻮد را ﺑ ﻪ‬
‫اﻗﺘﺪارﮔﺮاﻳﺎن ﻧﺰدﻳﻚﺕﺮ ﻡﯽﻳﺎﺑﻨﺪ!«‬
‫ﺁﻳﺎ ﺑﻬﺘﺮ از اﻳﻦ ﻡﯽﺕﻮان چﻬ ﺮﻩﯼ ﺑ ﺰك آ ﺮدﻩﯼ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺷ ﻌﺎرهﺎ و ﻧﻤﺎده ﺎ و راهﻜﺎره ﺎﯼ‬
‫اﺻﻼح ﻃﻠﺒﯽ را در ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق ﺁﮔﺎهﯽ اﻳﺮاﻧﻴﺎن‪ ،‬دﺳﺖ و رو ﻧﺸﺴﺘﻪ و چﺮك و ﭘﻒ ﺁﻟﻮد‪ ،‬ﻧﺸﺎن داد‬
‫و از ﺁن ﺑﻪ وﺡﺸﺖ ﻧﻴﻔﺘﺎد؟!‬
‫رﺉﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺻﻼﺡﺎت هﻢ دارد چﻴﺰﯼ ﻡﯽﺷﻮد ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﻠﻮل ﻳﺎ ﻡﺜﻼ ﻡ ﻼ ﻧ ﺼﺮاﻟﺪﻳﻦ‬
‫ﻳ ﺎ دﻟﻘ ﻚ دﻳﮕ ﺮﯼ از هﻤ ﻴﻦ دﺳ ﺖ آ ﻪ ﺟﻤ ﻼت ﻗ ﺼﺎرش دل از ﻋ ﺎرف و ﻋ ﺎﻡﯽ ﻡ ﯽرﺑﺎﻳ ﺪ و ﺑﺮﺧ ﯽ‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽآﺎران هﻤﻴﺸﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺑﺎز اﭘﻮزﻳﺴﻴﻮن چﻨﺪ ﺕﺎ ﻧﻘﻄﻪﯼ ﻡﺎ را‪ ،‬ﺑﺎ هﻤﻴﻦ اﻓﺎﺿﺎت چﻨﺪ ﻃﺒﻘﻪاش ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻴﺪان ﻡﯽآﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺜﻼ وﻗﺘ ﯽ ﺳ ﻴﺪ اﺳ ﺪاﷲ ﻻﺟ ﻮردﯼ را در دهﻨ ﻪﯼ ﺑ ﺎزار ﺕﻬ ﺮان ﺕ ﺮور آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺟﻨ ﺎب‪ ،‬اﻳ ﻦ‬
‫ﺡﺎﺟﯽ را ﺳﺮدار ﺑﺰرگ اﺳﻼم ﻧﺎﻡﻴﺪ و آﻠﯽ اﺷﻚ در ﻓﻘﺪان ﺡﺎج ﺁﻗﺎ ﺑﻪ رﻳﺶ ﻡﺒﺎرآﺶ ﺳﺮازﻳﺮ آﺮد‪.‬‬
‫وﻗﺘﯽ هﻢ ﺑﻪ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن در ‪ ١٨‬ﺕﻴﺮﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٧٨‬ﺷ ﺒﻴﺨﻮن زدﻩ ﺷ ﺪ و اﻳ ﻦ داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎن را از‬
‫ﺑﺎﻻﯼ ﺑﻠﻨﺪﯼهﺎ ﺑﺎ ﺷﻌﺎر “ﻳ ﺎ زه ﺮا از ﻡ ﺎ ﺑﭙ ﺬﻳﺮ!” ﺑ ﻪ ﭘ ﺎﺉﻴﻦ ﭘ ﺮت آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺟﻨ ﺎب رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ آ ﻪ‬
‫ﻡﻌﻤ ﻮﻻ ﺑ ﺮاﯼ ه ﺮ چﻴ ﺰ ﺑ ﯽﻡ ﺰﻩاﯼ‪ ،‬ﻡ ﺰﻩاﯼ ﻡ ﯽﭘﺮاﻧ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر اﻓﺎﺿ ﻪ ﻓﺮﻡ ﻮد آ ﻪ‪» :‬از آﺠ ﺎ آ ﻪ‬
‫داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن زﻧﺪاﻧﯽ‪ ،‬ﺑﻴﮕﻨﺎﻩ ﺑﻪ زﻧﺪان اﻓﺘﺎدﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ؟!«‬
‫هﻤﻴﻦ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺑﺰرگ اﺳﻼﻡﯽ ﺡﺎج ﺁﻗﺎ رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ در ﻡ ﺎﻩ ﺁورﻳ ﻞ ‪ ١٩٨٤‬آ ﻪ ﺕ ﺎزﻩ‬
‫وزﻳﺮ ارﺷﺎد اﺳﻼﻡﯽ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬در اوﻟﻴﻦ ﺳﻤﻴﻨﺎر ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎن ﻓﺮهﻨﮕﯽ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ در ﺧ ﺎرج از‬
‫آﺸﻮر آﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ هﻤﺪﻟﯽ و دوﺳ ﺘﯽ ﻡﻴ ﺎن ﻋﻠﻤ ﺎء و ﻏﻼﻡ ﺎن ﺳ ﻔﺎرت در ﺷ ﻬﺮ ﻟﻨ ﺪن ﺑﺮﮔ ﺰار ﺷ ﺪ‪ ،‬در‬
‫ﺕﻌﻴﻴﻦ اوﻟﻮﻳﺖهﺎﯼ اﺳﺘﺮاﺕﮋﻳﻚ ﻓﺮهﻨﮕﯽ ﺕﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ آﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ را ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان زﺑ ﺎن ﺑ ﻴﻦاﻟﻤﻠﻠ ﯽ‬
‫ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻡﻌﺮﻓﯽ آﻨﺪ‪ .‬و آﻮﺷﻴﺪ ﺑﺎ ﺕﺎآﻴﺪ ﺑﺮ اﺷﺎﻋﻪﯼ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان زﺑ ﺎن ﺑ ﻴﻦاﻟﻤﻠﻠ ﯽ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ در ﺕﺤﻜﻴﻢ ﭘﺎﻳﻪهﺎﯼ اﺳﻼم‪ ،‬زﻡﻴﻨﻪ را ﺑﺮاﯼ اﻋﻼم زﺑﺎن ﻋﺮﺑ ﯽ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان زﺑ ﺎن رﺳ ﻤﯽ ﻡ ﺮدم‬
‫اﻳﺮان ﻓﺮاهﻢ ﺁورد‪.‬‬
‫هﻤ ﻴﻦ ﺟﻨ ﺎب در ﺕﻠﻮﻳﺰﻳ ﻮن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ در ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ ١٨‬ﻧ ﻮاﻡﺒﺮ ‪ ١٩٩٧‬اﻓﺎﺿ ﻪﯼ‬
‫دﻳﮕﺮﯼ ﻡﺮﺕﻜﺐ ﺷﺪ‪ .‬ﻓﺮﻡﻮد‪» :‬آﺴﺎﻧﯽ در اﻳﺮان ﺡ ﻖ ﻓﻌﺎﻟﻴ ﺖ و ﺡﻴ ﺎت ﺳﻴﺎﺳ ﯽ دارﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم و‬
‫رهﺒﺮﯼ اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ «.‬ﺑﻌﺪ هﻢ اﺿ ﺎﻓﻪ ﻓﺮﻡ ﻮد‪» :‬ﺑ ﺎ آ ﺴﯽ آ ﻪ ﻧﻈ ﺎم را ﻗﺒ ﻮل ﻧ ﺪارد و در ﻓﻜ ﺮ‬
‫ﺑﺮاﻧﺪازﯼ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ زﺑﺎن اﻡﻨﻴﺘﯽ و ﺕﻨﺒﻴﻬﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺧﻮرد آﺮد!«‬
‫از ﻗ ﻮل هﻤ ﻴﻦ اﻳ ﺸﺎن در آﻴﻬ ﺎن چ ﺎپ ﺕﻬ ﺮان در ﺕ ﺎرﻳﺦ ژوﺉ ﻦ ‪ ١٩٨٦‬چ ﺎپ ﺷ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﻓﺮﻡﻮدﻩاﻧﺪ‪» :‬اﮔﺮ ﻡﻨﻈﻮر از ﺁزادﯼ اﻳﻦ ﺑﺎﺷ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻡﺒﻨ ﺎﯼ اﻧﻘ ﻼب اﺳ ﻼﻡﯽ و اﺳ ﻼم ﺑﺮﺧ ﻮرد ﺷ ﻮد‪،‬‬
‫اﻳﻦ ﺁزادﯼ را ﺑﻪ هﻴﭻ وﺟﻪ‪ ،‬ﻡﺮدم اﻧﻘﻼﺑﯽ اﻳﺮان ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ )ﻗﺒﻮل آﻨﺪ( و اﺟﺎزﻩ هﻢ ﻧﻤﯽدهﺪ!«‬

‫‪٩٢‬‬

‫ﺡﻀﺮﺕﺸﺎن در ﺕﻠﻮﻳﺰﻳﻮن ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ در ﺕﺎرﻳﺦ ‪ ٢٣‬ﻡﺎﻩ ﻡ ﻪ ‪ ١٩٩٨‬ﺑ ﺎ ﮔ ﺮدن ﻓ ﺮازﯼ‬
‫دﻳﮕﺮﯼ ﻓﺮﻡﻮد‪» :‬هﻮﺷﻴﺎر ﺑﺎﺷﻴﻢ آﻪ در ﻋﻴﻦﺡﺎﻟﯽ آﻪ ﺑﺮ ﺁزادﯼ و ﻧﻬﺎدﯼ ﺷﺪن ﺁزادﯼ ﭘﺎﯼ ﻡ ﯽﻓ ﺸﺎرﻳﻢ‬
‫و ﺑﺮاﯼ ﺁن ﻓﺪاآﺎرﯼ ﻡﯽآﻨﻴﻢ‪ ،‬ﺑﻪ هﻴﭻوﺟﻪ هﻤﺴﻮﯼ دﺷﻤﻨﺎن ]اﻟﺒﺘﻪ ﻳﻌﻨﯽ ﻡﻠﺖ اﻳﺮان[ ﻧﺸﻮﻳﻢ!«‬
‫آﻴﻬ ﺎن چ ﺎپ ﺕﻬ ﺮان‪ ١٦ ،‬اﺳ ﻔﻨﺪ ‪ ١٣٦٧‬از ﻗ ﻮل اﻳ ﺸﺎن در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﺳ ﻠﻤﺎن رﺷ ﺪﯼ‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩﯼ آﺘﺎب ﺁﻳﺎت ﺷﻴﻄﺎﻧﯽ ﻧﻮﺷﺖ‪» :‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﺡﻜ ﻢ ﺷ ﺮﻋﯽ ﺡ ﻀﺮت اﻡ ﺎم ﺧﻤﻴﻨ ﯽ ]ﺳ ﻠﻤﺎن[‬
‫رﺷﺪﯼ اﻋﺪام ﺷﻮد‪ ،‬و هﻴﭻ راهﯽ ﺑﺮاﯼ ﮔﺮﻳﺰ وﯼ از اﺟﺮاﯼ اﻳﻦ ﺡﻜﻢ ﻧﻴﺴﺖ!«‬
‫هﻤﻴﻦ ﺕﺎزﮔﯽهﺎ هﻢ اﻳﻦ ﺟﻨﺎب در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ در چﺸﻢ اﻧﺪاز ﺑﻮدن ﻓﺸﺎرهﺎﯼ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﺮاﯼ‬
‫دﺳﺖ ﺑﺮداﺷﺘﻦ از ﺕﻮﻟﻴﺪ ﺳﻼحهﺎﯼ آﺸﺘﺎر ﺟﻤﻌﯽ و ﻋﺪم دﺧﺎﻟ ﺖ در روﻧ ﺪ ﺻ ﻠﺢ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧ ﻪ از ﺳ ﻮﯼ‬
‫ﺡﺎآﻤﺎن آﺸﻮرﯼ آﻪ اﻳﺸﺎن آﺒﺎدﻩﯼ رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼاش را ﺑ ﻪ دوش ﻡ ﯽآ ﺸﺪ‪ ،‬ﻓﺮﻡ ﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ :‬اﺳ ﺘﺒﺪاد‬
‫داﺧﻠﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از اﺳ ﺘﻌﻤﺎر ﺧ ﺎرﺟﯽ! اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل اﻧ ﺸﺎهﺎﯼ دﺑ ﺴﺘﺎﻧﯽ ﺧﻮدﺷ ﺎن واﺿ ﺢ و ﻡﺒ ﺮهﻦ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﻡﻨﻈﻮرﺷ ﺎن از اﺳ ﺘﺒﺪاد داﺧﻠ ﯽ هﻤ ﻴﻦ اﺳ ﺘﺒﺪاد دﻳﻨ ﯽ اﻋﻤ ﺎل ﺷ ﺪﻩ از ﺳ ﻮﯼ دوﻟ ﺖ و ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ آﻪ اﻳﺸﺎن هﻔ ﺖ‪/‬ه ﺸﺖ ﺳ ﺎل اﺳ ﺖ آ ﺎخ رﻳﺎﺳ ﺖ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼاش را ﺑ ﺎ ﻓﺮﻳ ﺐ ﻡﻠ ﺖ اﻳ ﺮان‬
‫اﺷﻐﺎل آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻋﺒﺎدﯼ هﻢ آﻪ ﺟ ﺎﻳﺰﻩﯼ ﺻ ﻠﺢ ﻧﻮﺑ ﻞ را ﺑﺮﻧ ﺪﻩ ﺷ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﺸﺎن اﻟﺒﺘ ﻪ ﺷ ﻮخ‬
‫ﻃﺒﻌﺎﻧﻪ ﻓﺮﻡﻮدﻧﺪ‪» :‬اﻳﻦ آﻪ چﻴﺰﯼ ﻧﺒﻮد!«‬
‫از ﺁﺧ ﺮﻳﻦ ﺷ ﺎهﻜﺎرهﺎﯼ آﻼﻡ ﯽ اﻳ ﺸﺎن ﻳﻜ ﯽ دﻳﮕ ﺮ ه ﻢ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ هﻤﺎﻧﮕﻮﻧ ﻪ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﻡﺮگ اﺳ ﺪاﷲ ﻻﺟ ﻮردﯼ ﻋ ﺰادار ﺷ ﺪﻧﺪ و ﻻﺟ ﻮردﯼ را ﺳ ﺮدار ﺑ ﺰرگ اﺳ ﻼم ﺧﻄ ﺎب آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﻡﺮگ ﻗﺎﺿﯽ ﻗﺎﺕﻞ ﺷﻴﺦ ﺻﺎدق ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ اﻃﻼﻋﻴﻪﯼ ﺑﺎﻡﺰﻩاﯼ ﻡﺮﺕﻜﺐ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬از هﻤﻪ ﺟﺎﻟ ﺐﺕ ﺮ و داغﺕ ﺮ‬
‫اﻳﻦ آﻪ ﻓﺮﻡﻮدﻩاﻧﺪ‪» :‬در ﻡﺠﻠﺲ ﺷﻮراﯼ اﺳﻼﻡﯽ هﻴﭻ ﻡﺨﺎﻟﻔﯽ‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ آﺴﯽ آﻪ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ و ﺟﺰاﻳﯽ‬
‫و ﻡﺪﻧﯽ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ را زﻳﺮ ﺳﻮال ﻡﯽﺑﺮد‪ ،‬ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺡﻀﻮر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪«.‬‬
‫راﺳﺘﯽ ﻡﻦ ﻡﺪﺕﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺎلهﺎﻳﯽ ﻓﻜﺮ ﻡﯽآﻨﻢ آﻪ ﺑﭽﻪهﺎﯼ ﻡﺎ اﻳﻦ اﻓﺎﺿﺎت را ﻡ ﯽﺧﻮاﻧﻨ ﺪ‬
‫و از اﻳﻦ آﻪ ﺑﺮﺧﯽ روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻡﺎ در دروﻧﻤﺮز و ﺑﺮوﻧﻤﺮز اﻳﻦ ﺡﺎﺟﯽ را ﺕﻨﻬﺎ ﺷﺎﻧﺲ ﻧﺠ ﺎت آ ﺸﻮر‬
‫ﺑﺮاﯼ رهﺎ ﺷﺪن از ﺑﻦ ﺑﺴﺖ هﻤﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﺕﻠﻘﯽ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﯽﺳﻮادﯼ و ﻧﺎﺁﮔﺎهﯽ ﻡﺎ و ﻡﻠﺖ‬
‫ﻡﺎ و اﭘﻮزﻳﺴﻴﻮن و روﺷﻨﻔﻜﺮاﻧﺶ ﻡﯽﺧﻨﺪﻧﺪ‪ .‬ﺟﺎﯼ ﻋﺒﻴ ﺪ زاآ ﺎﻧﯽ ﺧ ﺎﻟﯽ آ ﻪ از اﻳ ﻦ ﮔﺮﺑ ﻪﯼ ﻋﺎﺑ ﺪ زاه ﺪ‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎ ﺕﺼﻮﻳﺮ ﺕﺎزﻩﺕﺮﯼ اراﺉﻪ آﻨﺪ‪.‬‬

‫****‬

‫وﻃﻦ ﺁﻧﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺁزارﯼ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬
‫ﺑﺨﺶ اﻡﻨﻴﺘﯽ و اﻃﻼﻋﺎﺕﯽ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ از ﻃﺮﻳﻖ واﺳﻄﻪاﯼ ﻡﺮا ﺑﻪ ﺳﻔﺮﯼ ﺑ ﻪ آ ﺸﻮرم‬
‫اﻳﺮان دﻋﻮت آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ آﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﭘﺮﺳ ﺶ روﺑ ﺮو ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ‪ :‬ﻡ ﯽﺧﻮاهﻴ ﺪ ﺑ ﻪ زﻧ ﺪان اوﻳ ﻦ‬
‫ﺑﻜﺸﺎﻧﻴﺪش؟ ﭘﺎﺳﺦ دادﻩاﻧﺪ آﻪ‪ :‬ﺧﻴﺮ‪ ،‬ﻡﯽﺧﻮاهﻴﻢ اﻳﺮان را ﻧ ﺸﺎﻧﺶ ﺑ ﺪهﻴﻢ‪ .‬ه ﻢ ﺧ ﻮدش و ه ﻢ ﻓﺮزﻧ ﺪاﻧﺶ‬
‫ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ و اﻳﺮان اﻡﺮوز را ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ‪ .‬ﻧﺎدرﻩ اﻓﺸﺎرﯼ آﻪ ﻧﻮزدﻩ ﺳﺎل ﭘﻴﺶ از اﻳﺮان رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪،‬‬
‫درﺳﺖ و ﺡﺴﺎﺑﯽ روﻧﺪ ﭘﻴ ﺸﺮﻓﺖه ﺎﯼ آ ﺸﻮر اﻳ ﺮان را در زﻳ ﺮ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫ﻧﺪﻳﺪﻩ اﺳﺖ و ﻧﻤﯽداﻧﺪ آﻪ در اﻳﺮان چﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖهﺎﯼ ﻡﺤﻴﺮاﻟﻌﻘﻮﻟﯽ اﻧﺠﺎم ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ!! اﻳ ﻦ ﻡ ﺎم ﻡ ﻴﻬﻦ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ ﺳﺎلهﺎ و ﻗﺮنهﺎ از ﺕﻤﺎم آﺸﻮرهﺎﯼ اروﭘﺎﻳﯽ در ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ و ﭘﻴ ﺸﺮﻓﺖ ﭘ ﻴﺶ اﻓﺘ ﺎدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬دو‬
‫ﺕﻦ از ﺑﺎﺻﻄﻼح روﺷﻨﻔﻜﺮان اﻳﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻧﻴﺰ‪ ،‬اوﻟ ﯽ در هﻤ ﻴﻦ ﺳ ﻔﺮهﺎﯼ آﻤ ﺪﯼاش ﺑ ﻪ ﺕﻬ ﺮان و دوﻡ ﯽ‬

‫‪٩٣‬‬

‫ﻧﻤﯽداﻧﻢ از آﺠﺎﯼ اﻳﻦ دﻧﻴﺎﯼ آﺞ و آﻮﻟﻪ‪ ،‬هﺮ دو ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﺑﻪ زﻋﻢ ﺧﻮدﺷﺎن روﻧﺪ ﭘﻮﻳﺎﯼ ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ‬
‫را در اﻳﺮان دوران ﭘﻬﻠﻮﯼ دوم و اﻟﺰاﻡﺎ اول ﺑﻪ چﺎﻟﺶ ﺑﻜﺸﻨﺪ‪ ،‬از ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽهﺎﯼ ]![ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ‬
‫در دوران “اﻡﻴﺮ آﺒﻴﺮ” اﻳﺮان ﻳﺎ ﺷﻴﺦ رﻓﺴﻨﺠﺎن و ﺕﺪاوم ﺁن در دوران ﺳ ﻴﺪ اردآ ﺎن رﺉ ﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫آﻨﻮﻧﯽ اﻳﺮان ﻳﺎدهﺎ آﺮدﻩاﻧﺪ و ﺡﺘﺎ ﺷﻮﺧﻤﻨﺪاﻧﻪ ﻡﺪﻋﯽ ﺷﺪﻩاﻧﺪ آﻪ‪ :‬ﻡﮕﺮ ﺟﺎدﻩ ﺳ ﺎﺧﺘﻦ هﻨ ﺮ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺷ ﺎﻩ‬
‫آﺮد‪ .‬ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎ چﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮش را آﺮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻡ ﻦ اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﺳ ﺎدﻩاﻧﮕ ﺎرﯼه ﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ آ ﺎران ﺡﺮﻓ ﻪاﯼ ﺑ ﺎزار ﺳﻴﺎﺳ ﺖ در اﻳ ﺮان و‬
‫ﺧﺎرج از اﻳﺮان آﺎرﯼ ﻧﺪارم‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﻡﯽﺧﻮاهﻢ ﺕﺎآﻴﺪ آﻨﻢ آﻪ ﺟﺎدﻩ ﺳﺎﺧﺘﻦ و ﮔﺎز آﺸﻴﺪن و ﭘﺎرك درﺳﺖ‬
‫آ ﺮدن‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ دﻟﻴﻠ ﯽ ﺑ ﺮ ﭘ ﺎﻳﮕﻴﺮﯼ ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ و اﻳﺠ ﺎد ﺟﺎﻡﻌ ﻪاﯼ ﻡ ﺪﻧﯽ و ﻡ ﺪرن ﻧﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ اﺳﺎﺳ ﺎ‬
‫ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ ﻧﺎﻓﯽ ﺁﻧﻬﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺟﺎدﻩهﺎ و اﺕﻮﺑﺎنهﺎ و راﻩﺁهﻦهﺎﯼ ﺳﺮاﺳﺮ دﻧﻴﺎ را در ﻧﻴﻤ ﻪه ﺎﯼ ﻗ ﺮن‬
‫ﺑﻴ ﺴﺘﻢ‪ ،‬دوﺕ ﻦ از ﺿﺪﺑ ﺸﺮﺕﺮﻳﻦ رهﺒ ﺮان ﺡﻜﻮﻡ ﺖه ﺎﯼ ﻃ ﺮاز ﻧ ﻮﻳﻦ ﺟﻬ ﺎن ]![ در آ ﺸﻮرهﺎﺷﺎن‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ؛ هﻴﺘﻠﺮ و اﺳﺘﺎﻟﻴﻦ‪.‬‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤﻪ‪ ،‬هﻢ زﻟﺰﻟﻪﯼ رودﺑﺎر و ﻡﻴﺰان آﺸﺘﺎر ﻓﺠﻴﻊ ﺁن در چﻨﺪ ﺳ ﺎل ﮔﺬﺷ ﺘﻪ و ﺑ ﻪ وﻳ ﮋﻩ‬
‫آﺸﺘﺎر زﻟﺰﻟﻪﯼ ﺕﺎزﻩﯼ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺑﻢ ﻧﺸﺎن داد آﻪ هﻤﻴﻦ ﻡﻴ ﺰان ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ ادﻋ ﺎﻳﯽ ه ﻮاداران ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ ﺕﺎ چﻪ ﻡﻴﺰان ﺑﯽ ﭘﺎﻳﻪ و ﺕﺎ چﻪ ﻡﻴﺰان ﭘﻮﺷﺎﻟﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬در اﻳ ﺮان اﺷ ﻐﺎل ﺷ ﺪﻩﯼ ﻡ ﺎ زﻟﺰﻟ ﻪاﯼ ﺑ ﺎ‬
‫ﻗﺪرت ﺡﺪود ﺷﺶ رﻳﺸﺘﺮ ﺕ ﺎ ﭘﻨﺠ ﺎﻩ ه ﺰار آ ﺸﺘﻪ ﺑ ﺮ ﺟ ﺎﯼ ﻡ ﯽﮔ ﺬارد و در آ ﺸﻮر اﻡﺮﻳﻜ ﺎ زﻟﺰﻟ ﻪاﯼ ﺑ ﺎ‬
‫ﻗﺪرت هﻔﺖ رﻳﺸﺘﺮ ﺕﻨﻬﺎ دو ﻧﻔﺮ ﺕﻠﻔﺎت دارد!!!‬
‫اﻡﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ دﻋﻮت ﺡﺎآﻤﺎن اﺳﻼﻡﯽ در اﻳﺮان‪ :‬ﻡﻦ‪ ،‬ﻧ ﺎدرﻩ اﻓ ﺸﺎرﯼ‪ ،‬ﺑ ﺪﻳﻦ وﺳ ﻴﻠﻪ رﺳ ﻤﺎ و‬
‫ﻋﻠﻨ ﺎ اﻋ ﻼم ﻡ ﯽآ ﻨﻢ آ ﻪ زﻡ ﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ آ ﺸﻮر اﺷ ﻐﺎل ﺷ ﺪﻩام از ﺳ ﻮﯼ ﺁزادﯼ آ ﺸﺎن و ﻧﺎﻓﻴ ﺎن اﻡﻨﻴ ﺖ ﺑ ﺎز‬
‫ﺧﻮاهﻢ ﮔﺸﺖ آﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻢ در ﺧﻴﺎﺑﺎن زﻳﺒﺎﯼ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﻳ ﺎ چﻬ ﺎر ﺑ ﺎغ اﺻ ﻔﻬﺎن و ﻳ ﺎ زﻧ ﺪ ﺷ ﻴﺮاز ﺑ ﺎ‬
‫داﻡﻨﯽ ﻡﻴﻨﯽژوپ‪ ،‬ﻡﻮهﺎﯼ ﺁراﻳ ﺶ آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﻟ ﺐه ﺎﯼ ﻡﺎﺕﻴ ﻚ زدﻩ‪ ،‬در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ زﻳ ﺮ ﺑﻐ ﻞ ﻡ ﺮدﯼ را آ ﻪ‬
‫دوﺳﺖ دارم‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘﻪام و ﺑﺎ او در ﺡﺎل ﺧﻨﺪﻩ و ﺷﺎدﯼ هﺴﺘﻢ‪ ،‬ﻗﺪم ﺑﺰﻧﻢ‪ .‬ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑ ﻪ آﺎﻓ ﻪ ﻧﺎﻧ ﺴﯽ ﺧﻴﺎﺑ ﺎن‬
‫ﻋﺒﺎس ﺁﺑﺎد ﺑﺮوم و در اﻳﻦ آﺎﻓﻪ ﺷﺮاب ﺷﻴﺮﻳﻨﯽ ﺳﻔﺎرش ﺑﺪهﻢ و در ﺡﺎﻟﯽ آﻪ دوﺕﺎﻳﯽ ﺑﺴﺘﻪه ﺎﯼ ﻋﻴ ﺪﯼ‬
‫را ﺑﺮاﯼ دوﺳﺘﺎﻧﻤﺎن زﻳﺮ ﺑﻐﻞ دارﻳﻢ‪ ،‬از ﻡﻴﻬﻤﺎﻧﯽ ﺁنهﺎﻳﯽ آﻪ دوﺳﺘﺸﺎن دارﻳﻢ‪ ،‬ﺻ ﺤﺒﺖ آﻨ ﻴﻢ و ﺑ ﺎ ه ﻢ‬
‫ﺑﮕﻮﻳﻴﻢ و ﺑﺨﻨﺪﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺁﻧﭽ ﻪ ﻧﻮﺷ ﺘﻢ ﺑﻴ ﺎن ﺳ ﻤﺒﻮﻟﻴﻚ درﻳﺎﻓ ﺖ ﻡ ﻦ از ﺁزادﯼاﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ‪ ٢٥‬ﺳ ﺎل اﺳ ﺖ در اﺙ ﺮ‬
‫“ﻡﺒﺎرزات” ﺑﺎﺻﻄﻼح روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﻩﯼ ﻡﺎ در هﻤﺮاهﯽ و هﻤﺪﺳﺘﯽ ﺑﺎ اﻳﻦ اﺷﻐﺎﻟﮕﺮان اﻳ ﺮان‬
‫ﺑﻪ ﻏﺎرت رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫وﻃﻦ ﺁﻧﺠﺎﺳﺖ آﻪ ﺁزارﯼ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫آﺴﯽ را ﺑﺎ آﺴﯽ آﺎرﯼ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫اﻳﻦ ﺷﻌﺮ ﻋﺎﻡﻴﺎﻧﻪ در واﻗﻊ ﺑﻴﺎن ﻋﻴﻨﯽ و ﻡﺎدﯼ و ﻡﻠﻤﻮس ﻡﺎ در ﻓﻬﻢ از ﺁزادﯼ و اﻡﻨﻴﺖ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در آﺸﻮرﯼ آﻪ ﻡﻦ ﻧﺘﻮاﻧﻢ ﺁن ﮔﻮﻧﻪ آﻪ دوﺳﺖ دارم ﻟﺒﺎس ﺑﭙﻮﺷ ﻢ‪ ،‬ﺁن ﮔﻮﻧ ﻪ آ ﻪ دوﺳ ﺖ دارم و ﺑ ﺎ ه ﺮ‬
‫آﻪ دوﺳﺖ دارم‪ ،‬ﮔﻔﺖ و ﮔﻮ آﻨﻢ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ هﺮ ﺡﺮآﺘﯽ ﻡﺠﺒﻮر ﺑﺎﺷﻢ هﺰار و ﻳﻚ اﻡﺘﺤ ﺎن ﺷ ﺮﻋﻴﺎﺕﯽ ﺑ ﺪهﻢ‬
‫آﻪ اﺳﺎﺳﺎ ﺁن را ﭘﻴﺶ زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﻧﻔ ﯽ ﺁزادﯼ و دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ و اﻡﻨﻴ ﺖ در آ ﺸﻮرم ﻡ ﯽﺷﻨﺎﺷ ﻢ‪ ،‬ﻧ ﻪ اﻡﻨﻴﺘ ﯽ‬
‫هﺴﺖ و ﻧﻪ ﺁزادﯼاﯼ و ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﺧ ﺎﻧﻢ ﻡﻬ ﺸﻴﺪ اﻡﻴ ﺮ ﺷ ﺎهﯽ‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ ﺧﺎآ ﺴﺘﺮ ﺟ ﺴﺪ ﺳ ﻮﺧﺘﻪﯼ ﻡ ﻦ ﻧﻴ ﺰ در‬
‫زﻡﺎﻧﯽ آﻪ اﻳﻦ آﺸﻮر هﻤﭽﻨﺎن ﺕﺤﺖ ﺳﻠﻄﻪﯼ اﻳﻦ ﺡﺎآﻤﺎن اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﺮان ﺑﺎز ﻧﺨﻮاهﺪ ﮔﺸﺖ‪.‬‬
‫ﻡﻦ اﻳﺮاﻧﻢ را ﺁن ﮔﻮﻧﻪ دوﺳ ﺖ دارم آ ﻪ آ ﺴﯽ را ﺑ ﺮاﯼ دوﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻦ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر ﻧﻤ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪،‬‬
‫ﺳﺮزﻡﻴﻨﯽ آﻪ در ﺁن ﻡﺰد ﮔﻮرآﻦ از ﺑﻬﺎﯼ ﺁزادﯼ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ارزش ﺳﻔﺮ و زﻳﺴﺘﻦ ﻧﺪارد‪ .‬هﻤﻴﻦ!!‬

‫‪٩٤‬‬

‫ﻧﺎدرﻩ اﻓﺸﺎرﯼ‪ ٢٨ ،‬دﺳﺎﻡﺒﺮ ‪ ٢٠٠٣‬ﻡﻴﻼدﯼ‬
‫روﻧﻮﺷﺖ ﺑﺮاﯼ ﺕﻤﺎﻡﯽ ﻧﻬﺎدهﺎﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ در درون آ ﺸﻮر و‬
‫ﺕﻤﺎم ﺑﻨﻴﺎدهﺎ و اﻓﺮاد ﺡ ﺎﻡﯽ اﻳ ﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ در ﺧ ﺎرج از ﻡﺮزه ﺎﯼ اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻴﻬﻦ ﺁﻓﺖ زدﻩ‪ ،‬اﻳﺮان!!‬

‫****‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬زﻧﺎن و اﺳﻼم‬
‫در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﯽ ﺑﻨﺎ ﻧﺪارم ﺑﻪ ﺡﻘﺎﻧﻴﺖ و ﻳﺎ ﻋﺪ ِم ﺡﻘﺎﻧﻴﺖ دﻳﻦ‪ ،‬ﻡﻜﺘﺐ‪ ،‬ﺁﺉ ﻴﻦ ﻳ ﺎ ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺑﭙ ﺮدازم‪.‬‬
‫ﺡﺘﺎ ﺑﻨﺎ ﻧﺪارم ﻡﻮاﺿﻊ ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ اﻳﻦ ﺑﺎورهﺎ را ﺑﺸﻜﺎﻓﻢ؛ چﺮا آ ﻪ ﺑ ﻪ ه ﺮ ﺡ ﺎل ـ ﻻﺑ ﺪ ـ در ه ﺮ آ ﺪا ِم اﻳ ﻦ‬
‫اﻧﺪﻳﺸﻪهﺎ رﮔﻪهﺎﻳﯽ از »ﺡﻘﻴﻘﺖ!« ﻳﺎﻓﺖ ﻡﯽﺷﺪﻩ آﻪ ﺕﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﻋﺪﻩاﯼ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮد‪ ،‬ﮔﺎﻩ ﺡﺘﺎ ﺕﺎ‬
‫ﺳﺮﺡﺪ ﻓﺪاآﺎرﯼ و ﺟﺎﻧﺒﺎزﯼ ﺑﻜ ﺸﺎﻧﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﻗ ﺼﺪم اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ رﻓﺘ ﺎر ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن اﺳ ﻼم را‪ ،‬از‬
‫هﻤﺎن اوان اﻋﻼم ﻡﻮﺟﻮدﻳﺖ اﻳﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ ﺑ ﺎ دﻳﮕ ﺮان و دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن ﺑ ﺎز آ ﻨﻢ‪ .‬ﺑﺮرﺳ ﯽ اﻳ ﻦ ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎﯼ‬
‫ﺕﺎرﻳﺨﯽ از اﻳﻦ ﻧﻈﺮ اهﻤﻴﺖ دارد آﻪ زﻡﻴﻨﻪهﺎﯼ ﻧﻈ ﺮﯼ رﻓﺘ ﺎ ِر اﺳ ﻼمﮔﺮاﻳ ﺎ ِن اﻡ ﺮو ِز اﻳ ﺮان را ه ﻢ ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻡﯽﮔﺬارد‪ .‬در واﻗﻊ ﻧﺸﺎن ﻡﯽدهﺪ آﻪ اﻳﺸﺎن از چﻪ ﻡﻨﺒﻌﯽ ﺕﻐﺬﻳﻪ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ آﻪ چﻨﻴﻦ ﺑ ﯽﭘ ﺮوا ﺑ ﻪ‬
‫ﺡﺬف و ﻧﻔﯽ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﻡﯽﭘﺮدازﻧﺪ؛ ﻳﺎ ﻡﺜﻼ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﯽ چﮕﻮﻧﻪ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎﯼ ﻗ ﺪرت و ﺙ ﺮوت‬
‫اﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﻪ ﻟ ﺮزﻩ درﺁورد‪ ،‬و در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﺕﻬﺪﻳ ﺪﯼ ﺟ ﺪﯼ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﻳﻜ ﻪﺷ ﻨﺎس ]ﻡﻮﺡ ﺪ[ ﺕﻠﻘ ﯽ‬
‫ﺷﻮد؛ ﻗﺪرت و ﺙﺮوﺕﯽ آﻪ ﺑﺎ ﺕﻜﻴﻪ ﺑﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺟﻬﻞ و اﺳﺘﻔﺎدﻩ از ﺑﺎورهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ ﻡﻠﺘﯽ ﺟﻤﻊ ﺁورﯼ‬
‫ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﺕﺎرﻳﺦ ﺕﻤﺎم ﻡﺬاهﺐ‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ دﻳﻦ اﺳﻼم اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ و ﺡ ﺬف دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬آ ﺸﻮرهﺎﯼ‬
‫ﻡﺘﻤﺪن ﭘﻴﺮاﻡﻮﻧﺶ را ﺕﺼﺮف آﺮدﻩ‪ ،‬ﻡﺮدم ﻓﺮهﻨﮓﺳﺎز ﺁن را ﺑﻪ زﻳﺮ ﻡﻬﻤﻴﺰ ﺧﺸﻮﻧﺘﺶ آ ﺸﺎﻧﺪﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫هﻴﭻ دﻳﻦ و ﺁﺉﻴﻨﯽ »چﻪ ﺕﻮﺡﻴﺪﯼ و چ ﻪ اﺳ ﺎﻃﻴﺮﯼ« در ﺕﻤ ﺎم ﻃ ﻮل ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺑ ﺸﺮ ﻧﺒ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ چﻨ ﻴﻦ‬
‫دﺳ ﺖ ﺑ ﺎزﯼ در آ ﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن ]آ ﺎﻓﺮان‪ ،‬ﻡ ﺸﺮآﺎن‪ ،‬ﻳﻬﻮدﻳ ﺎن‪ ،‬ﻡ ﺴﻴﺤﻴﺎن‪ ،‬زرﺕ ﺸﺘﻴﺎن‪ ،‬ﺑﻮداﺉﻴ ﺎن‪،‬‬
‫ﺑﺎﺑﻴﺎن‪ ،‬ﺑﻬﺎﺉﻴﺎن و دﻳﮕ ِﺮ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن[ داﺷﺘﻪ‪ ،‬اﻳﻦ چﻨﻴﻦ ﺑﺮ ﻡﻠﺖهﺎﯼ دﻳﮕﺮ ـ ﺡﺘﺎ هﻤﺎن اﻋﺮاب ﺑ ﺪوﯼ ـ‬
‫دﺳﺖ ﺕﺼﺮف ﺑﺎز آﻨﺪ‪ .‬ﻓﺎﺟﻌﻪﯼ آﺸﺘﺎر ﺕﺎرﻳﺨﯽ ‪ ١١‬ﺳﭙﺘﺎﻡﺒﺮ ‪ ٢٠٠١‬اﻳﻦ ﺕﺼﻮﻳﺮ را ﺕﻜﻤﻴﻞﺕﺮ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫آﻮﺷﻴﺪﻩام اﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪهﺎﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ را ﺑﻴﺸﺘﺮ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻳﺮان ﺑﻴﺎورم ﺕ ﺎ ﻡ ﺴﺘﻨﺪ ﺑ ﻮدن ادﻋ ﺎﻳﻢ‬
‫را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺡﺎآﻤﺎن ﻓﻌﻠﯽ اﻳﺮان ﺑﻪ اﺙﺒﺎت ﺑﺮﺳﺎﻧﻢ‪ .‬از ﻧﻈ ﺮ ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ و ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺑ ﺸﺮ ه ﻴﭻ ﻧ ﮋاد‪ ،‬ﻋﻘﻴ ﺪﻩ‪ ،‬ﻡﻠﻴ ﺖ‪ ،‬ﺟﻨ ﺴﻴﺖ و ﻗ ﻮﻡﻴﺘﯽ ﺑ ﺮ دﻳﮕ ﺮ اﻳ ﻦ اﻧ ﻮاع ﺑﺮﺕ ﺮﯼ ﻧ ﺪارد؛ چ ﺮا آ ﻪ در‬
‫هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم‪ ،‬داﺳﺘﺎن ﺕﻔﻜﻴﻚ ﺑﻴﻦ اﻧﺴﺎنهﺎ ﺑ ﻪ ﺳ ﺮ رﺳ ﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬و وﻗ ﺖ ﺁن اﺳ ﺖ آ ﻪ در اﻳ ﺮان ﻧﻴ ﺰ‬
‫ﺕﻌﺮﻳﻒ ﺕﺎزﻩاﯼ از ﻡﻮﺿﻮع اﻧ ﺴﺎن و ﺑﺎوره ﺎﻳﺶ داد‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد ﺑ ﻪ ﻧ ﮋاد ﭘﺮﺳ ﺘﺎن‪ ،‬ﻡﺮدﺳ ﺎﻻران‪،‬‬
‫ﻋﻘﻴ ﺪﻩﭘﺮﺳ ﺘﺎن و… ه ﻢ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ آ ﺸﺘﺎرهﺎﻳﯽ آ ﻪ در ﺕﻤ ﺎم ﻃ ﻮل ﺕ ﺎرﻳﺦ زﻳ ﺮ ﭘ ﺮچﻢ اﻋﺘﻘﺎداﺕ ﺸﺎن‬
‫آﺮدﻩاﻧﺪ ﭘﺮداﺧﺖ؛ اﻡﺎ ﮔﺴﺘﺮدﮔﯽ اﻳﻦ ﺕ ﺎرﻳﺦ‪ ،‬ﻡ ﺎ را از ﭘ ﺮداﺧﺘﻦ ﺑ ﻪ زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﻡﺸﺨ ﺼﯽ آ ﻪ در اﻳ ﺮا ِن‬
‫اﻡﺮوز درﮔﻴﺮ ﺁﻧﻴﻢ‪ ،‬ﺑﺎزﻡﯽدارد‪ .‬اﮔﺮ ﻋﻤﺮﯼ ﺑﻮد و اﻡﻜﺎﻧﺎت‪ ،‬ﻡﻨ ﺎﺑﻊ‪ ،‬اﺳ ﻨﺎد ﻗﺎﺑ ﻞ اﺳ ﺘﻨﺎد و ﺑﻬﺘ ﺮﯼ ه ﻢ‬
‫در دﺳﺘﺮس ﺑﻮد‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻌﺪهﺎ ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮﻩﯼ اﻳﻦ ﻡﻮﺿﻮع هﻢ در آﻠﻴﺖ ﺕﺎرﻳﺦ آﺸﻮر ﭘﺮداﺧﺘﻢ‪.‬‬
‫ﻓﺮض را هﻢ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻡﯽﮔ ﺬارم آ ﻪ ﺧﻮاﻧﻨ ﺪﻩ‪ ،‬دﺳ ﺖآ ﻢ اﻳ ﻦ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن را در ﻧ ﺎم و ﺳ ﺎﺑﻘﻪﯼ‬
‫ﺕﺎرﻳﺨﯽﺷﺎن ﻡﯽﺷﻨﺎﺳﺪ‪ ،‬و چﻮن ﻗﺮار ﻧﻴﺴﺖ در ﻓﻠﺴﻔﻪﯼ ﺑﺎورهﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن دﻗﻴ ﻖ ﺷ ﻮﻳﻢ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﭘﻴ ﺮوان ه ﺮ‬

‫‪٩٥‬‬

‫ﺟﺮﻳﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮔﺮوهﯽ از اﻧﺴﺎنهﺎ ﺑﺮﺧﻮرد ﻡﯽآﻨ ﻴﻢ آ ﻪ در اﻳ ﻦ ﺳ ﺮزﻡﻴﻦ ﺡ ﻖ زﻧ ﺪﮔﯽ دارﻧ ﺪ‪ ،‬و‬
‫ﻗﺎﻧﻮﻧﺎ آﺴﯽ اﺟﺎزﻩ ﻧﺪارد اﻳﺸﺎن را از اﻳﻦ ﺡﻖ ﻃﺒﻴﻌﯽ و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽﺷﺎن ﻡﺤﺮوم آﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻻزم ﺑﻪ ﺕﺎآﻴﺪ اﺳﺖ آﻪ راﺑﻄﻪﯼ دو ﻡﻮﺿﻮع ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﻏﻨﻴﻤﺖ در ﺕﻔ ﺴﻴﺮهﺎﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎﺑ ﻞ‬
‫ﺕﻔﻜﻴ ﻚ از ه ﻢ ﻧﻴ ﺴﺘﻨﺪ و ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬اﺳﺎﺳ ﺎ ﻇﺮﻓ ﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺑ ﻪ زﻳ ﺮ ﺳ ﻠﻄﻪ آ ﺸﻴﺪن ﻡ ﺮدم و در‬
‫ﻧﻬﺎﻳ ﺖ اﺳ ﺘﺜﻤﺎر اﻳ ﺸﺎن ﭘﺮداﺧﺘ ﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ؛ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ ﻡﻨﻄﻘ ﯽﺕ ﺮ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻇ ﺮف و‬
‫ﻡﻈﺮوف؛ ﻳﻌﻨﯽ ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺷﻴﻮﻩﯼ ﻧﮕﺮش ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﻳﻦ دﻳ ﻦ ﺑ ﻪ ﭘﺪﻳ ﺪﻩﯼ ﻏﻨﻴﻤ ﺖ ]ﻳ ﺎ چﭙ ﺎول[ ﺟ ﺪﯼﺕ ﺮ‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ در اﻳﻦﺟﺎ ﺕﺎآﻴﺪ آﻨﻢ آﻪ‪ :‬در آﺘﺎبه ﺎﯼ ﻡ ﺴﺘﻨﺪ و ﻡﻮﺙ ﻖ ﺕ ﺎرﻳﺦ اﺳ ﻼم‪ ،‬ﺁﻧﻘ ﺪر ﺳ ﻨﺪ و‬
‫ﻡ ﺪرك در زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ وﺟ ﻮد دارد آ ﻪ ﮔ ﺎﻩ اﻧ ﺴﺎن درﻡ ﯽﻡﺎﻧ ﺪ آ ﻪ آ ﺪامﻳ ﻚ را زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﺑﺤ ﺚ و‬
‫ﺑﺮرﺳﯽاش ﻗﺮار دهﺪ؛ در ﻋﻴﻦ اﻳﻦ آﻪ اﺳ ﻨﺎدﯼ ه ﻢ آ ﻪ در اﺧﺘﻴ ﺎر ﻡ ﺎ ﺧ ﺎرج آ ﺸﻮرﻳﺎن اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑﺨ ﺶ‬
‫ﺑﺴﻴﺎر ﺑ ﺴﻴﺎر آ ﻮچﻜﯽ از ﻡﺂﺧ ﺬ و ﻡﻨ ﺎﺑﻊ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡﻮﺙ ﻖ و ﻡ ﺴﺘﻨﺪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺷ ﺎﻳﺪ اﮔ ﺮ اﻳ ﻦ اﻡﻜ ﺎن وﺟ ﻮد‬
‫ﻡﯽداﺷﺖ آﻪ از اﺳﻨﺎد آﺘﺎبﺧﺎﻧﻪهﺎﯼ داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ‪ ،‬ﻡﺮآﺰ اﺳﻨﺎد رﺳﻤﯽ‪ ،‬آﺘ ﺎبﺧﺎﻧ ﻪﯼ ﻡﺮآ ﺰﯼ و دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﻡﺠﻤﻮﻋﻪهﺎﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﺷﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ آﺘﺎبهﺎ ارزش ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺑﻴﺸﺘﺮﯼ ﻡ ﯽﻳﺎﻓﺘﻨ ﺪ؛ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦهﻤ ﻪ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬در ﺧﺎﻧﻪ اﮔﺮ آﺲ اﺳﺖ‪ ،‬هﻤﻴﻦ ﺡﺮف هﻢ ﺑﺲ اﺳﺖ!‬
‫ﻧﺎدرﻩ اﻓﺸﺎرﯼ ـ زﻡﺴﺘﺎن ‪٢٠٠١‬ـ ‪١٣٨٠‬‬

‫****‬

‫ﺗﺌﻮرﯼ ﺧﺸﻮﻧﺖ!‬

‫ﺟﺰﻡﻴﺖ و دﮔﻤﺎﺕﻴﺴﻢ ﺟﺎرﯼ در ﻡﺘﻦ ﻡﺬاهﺐ »اﻟﻬﯽ« ﺡﺘﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﻡﻜﺎﺕﺐ ﻏﻴﺮاﻟﻬﯽ‪ ،‬ﺑﺨ ﺼﻮص‬
‫در دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم و ﻡ ﺬهﺐ ﺷ ﻴﻌﻪ‪ ،‬رﻓﺘ ﺎرﯼ را ﻡ ﯽﻃﻠﺒ ﺪ آ ﻪ اﻳ ﻦ روزه ﺎ ﺑ ﻪ ﺁن ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﻋ ﺪم ﺕﺤﻤ ﻞ‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن‪ ،‬ﻓﺎﻧﺎﺕﻴﺴﻢ‪ ،‬ﻓﺎﻧﺪاﻡﻨﺘﺎﻟﻴ ﺴﻢ‪ ،‬دﻳﻜﺘ ﺎﺕﻮرﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ‪ ،‬اﺳ ﺘﺒﺪاد دﻳﻨ ﯽ ﻳ ﺎ واژﻩه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ از اﻳ ﻦ‬
‫دﺳﺖ ﻡ ﯽﮔﻮﻳﻨ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺡ ﺮف چﻨ ﺪان ﺕ ﺎزﻩ ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ‪ :‬ﺕﻤ ﺎم آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ دﺳ ﺘﯽ در ﺕ ﺎرﻳﺦ و ﺑﺨ ﺼﻮص‬
‫ﺕﺎرﻳﺦ ادﻳﺎن دارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻜﻮﺷﻨﺪ دﻳ ﻦ را از ﻳ ﻚ ﻡﻘﻮﻟ ﻪﯼ ﻡﺘ ﺎﻓﻴﺰﻳﻜﯽ ﺑ ﻪ درون ﻧﺸ ﺴﺖه ﺎ و ﺑﺤ ﺚه ﺎﯼ‬
‫روزاﻧﻪ‪ ،‬ﺡﺘﺎ ژورﻧﺎﻟﻴﺴﺘﯽ آﺸﺎﻧﺪﻩ‪ ،‬هﻤﺎن آﺎرﯼ را ﺑﻜﻨﻨﺪ آﻪ آﺴﺎﻧﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺳ ﻴﺪﻡﺤﻤﻮد‬
‫ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ و دﻳﮕﺮ هﻢ ﻃﻴﻔﺎن اﻳﺸﺎن آﺮدﻩاﻧ ﺪ؛ اﻡ ﺎ اﻳ ﻦ ﺑ ﺎر ﻧ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و ﺕﻘ ﺪﻳﺲ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ ـ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﻮﻋﯽ ﺑﻪ ﻳﻚ دﻳﻦ ﻡﺘﺮوك ﺕﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد ـ هﻢچﻨ ﻴﻦ ﻧ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦآ ﻪ ﺁن ﻡﻔ ﺎهﻴﻢ آﻬﻨ ﻪ و ﻗ ﺪﻳﻤﯽ را در‬
‫زرورقهﺎﯼ اﻡﺮوزﯼﭘﺴﻨ ٍﺪ ﺑﺎ ِ‬
‫ب د ِل ﺧﻮدﺷﺎن و هﻮاداراﻧﺸﺎن ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪﯼ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ از ﻡ ﺮگ ﻡﺤﺘ ﻮم اﻳ ﻦ‬
‫ﻋﻘﻴﺪﻩ‪ ،‬هﻤﺮاﻩ ﺑﺎ ﻡﻌﺘﻘﺪﻳ ِﻦ ﻧﺴ ِﻞ ﭘﻴﺸﻴﻨﺶ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﯼ آﻨﻨ ﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡﻨﻈ ﻮر آ ﻪ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ را ـ ﺑ ﺪون‬
‫ﻧﮕﺮاﻧﯽ از هﺮ ﮔﻮﻧﻪ اﻧﮓ و ﺑﻨﮕﯽ! ـ از ﺕﻤﺎم زواﻳﺎ ﺑﻪ ﻡﻴﺪانهﺎﯼ ﺟﺪﯼ ﺑﺤﺚ و آﻨﻜﺎش آﺸﺎﻧﺪﻩ‪ ،‬دﻻﻳﻞ‬
‫ﺕﻘﺪﻳﺲ‪ ،‬هﻢچﻨﻴﻦ آﻬﻨﮕﯽ و ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﺑ ﻮدن ﺁن را در داﻳ ﺮﻩﯼ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‪ ،‬در ه ﺰارﻩﯼ ﺳ ﻮم ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﮕﺬارﻧﺪ‪.‬‬
‫اﺳﺘﻔﺎدﻩ از ﺷﻴﻮﻩﯼ آﺎر ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﻳﻦ دﻳﻦ در ﻳﻜﯽ دو دهﻪ ﭘﻴﺶ از ﺑ ﻪ ﻗ ﺪرت رﺳ ﻴﺪن ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ واآﻨﺸﯽ اﺳﺖ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺁن ﺷﻴﻮﻩ ﺕﻮﺟﻴﻪ آﺮدنهﺎ و در زرورق ﭘﻴﭽﻴﺪنهﺎﯼ ﺁن‬
‫ﻡﻔﺎهﻴﻢ آﻬﻨﻪ و از ﻡﺪ اﻓﺘﺎدﻩ!‬
‫اﻳﻦ را هﻢ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ آﻪ هﺪف از اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ آ ﺎوشه ﺎ‪ ،‬ﺑﺮرﺳ ﯽ اﻳ ﻦ ﻡ ﺬهﺐ در ﺷ ﻜﻞ‬
‫ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ و اﺳ ﺘﺜﻤﺎرﯼ ﺁن اﺳ ﺖ و ﻧ ﻪ دﺳ ﺘﻜﺎرﯼاﯼ در ﺑﺎوره ﺎﯼ ﻡﺮدﻡ ﯽ آ ﻪ ﺷ ﻴﻌﻪ و ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﻡﺘﻮﻟ ﺪ‬
‫ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ دوﺳ ﺘﺪاران و ﺑﺎورﻡﻨ ﺪان ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ و ﻡ ﺬهﺐ ـ و ه ﺮ دﻳ ﻦ و ﻡ ﺬهﺐ دﻳﮕ ﺮﯼ ـ‬

‫‪٩٦‬‬

‫ﺡﻖ دارﻧﺪ هﻢچﻨﺎن ﺑﻪ ﺑﺎورهﺎﯼ ﻗﺪﻳﻤﯽﺷﺎن ﭘﺎﯼﺑﻨﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻡﺮا ﺑﺎ اﻳﺸﺎن آﺎرﯼ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬اﻡﺎ ﺁنﺟﺎ آﻪ اﻳﻦ‬
‫دﻳﻦ و اﻳﻦ ﻡﺬهﺐ‪ ،‬هﻴﺌﺖ ﺡﻜﻮﻡﺖ و ﺕﻌﻴﻴﻦ ﺕﻜﻠﻴ ﻒ ﺑ ﺮاﯼ ﻡﻠ ﺖ ﻡ ﯽﭘﻮﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ چﻬ ﺮﻩﯼ واﻗﻌ ﯽ ـ و ﻧ ﻪ‬
‫ﺕﺼﻮﻳ ِﺮ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ در هﺎﻟﻪهﺎﻳﯽ از ﺕﻘﺪس و ﻡﺘﺎﻓﻴﺰﻳﻚ ـ ﺁن را ﺑﻪ ﻧﻘﺪ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﺸﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺖ ]ﺳﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ[ آﻪ ﺷﺎﻡﻞ ﺑﺨﺶهﺎﯼ ﻡﺘ ﺪوﻟﻮژﯼ‪،‬‬
‫»ﺟﺰوﻩﯼ درون ﺳﺎزﻡﺎﻧﯽ ﺷﻨﺎﺧ ٍ‬
‫ﺕﻜﺎﻡ ﻞ و راﻩ اﻧﺒﻴ ﺎء ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺕ ﻼش ﻡ ﯽآ ﺮد ﺕ ﺎ اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ را ﻡﻨﻄﺒ ﻖ ﺑ ﺮ اﺻ ﻮل ﻋﻠﻤ ﯽ‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺕﺤﻠﻴ ِﻞ ﺕﺎرﻳﺦ ﻧﺸﺎن دهﺪ و ﺑﻪ ﻡﺬهﺐ‪ ،‬ﻟﺒﺎس ﻡﻨﻄﻖ ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﺰوﻩ آﻪ ﺳﻨﮕﻴﻦﺕﺮﻳﻦ‬
‫اﺙﺮ اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻜﯽ ﺳﺎزﻡﺎن ﺑﻮد‪ ،‬اداﻡﻪﯼ هﻤﺎن آﺎرﯼ ﺑﻮد آﻪ ﻗﺒﻼ ﻡﻬﻨ ﺪس ﺑﺎزرﮔ ﺎن و ﺕ ﺎ ﺡ ﺪﯼ ﺁﻳ ﺖاﷲ‬
‫ﻃﺎﻟﻘ ﺎﻧﯽ‪ ،‬ﭘ ﻴﺶ از ﺁن ﺷ ﺮوع آ ﺮدﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﺎزرﮔ ﺎن‪ ،‬در ﭘ ﯽ ﺁن ﺑ ﻮد ﺕ ﺎ هﻤ ﻪﯼ اﺻ ﻮل اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ و‬
‫دﺳﺘﻮرات ﻓﻘﻬﯽ]اﯼ[ را آﻪ وﯼ ﺑﻪ ﺁنهﺎ ﻋﻘﻴﺪﻩ داﺷﺖ‪ ،‬ﺳﻮار ﺑﺮ ﻡﻨﻄ ﻖ ﻋﻠﻤ ﯽ ﺑ ﻪ ﻗ ﺸﺮهﺎﯼ روﺷ ﻨﻔﻜﺮ‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪ ﺑﻘﺒﻮﻻﻧﺪ! ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﺎر‪ ،‬وﯼ اﺻﻮل ﻋﻠﻤﯽ و دﺳﺘﺂوردهﺎﯼ داﻧ ﺸﻤﻨﺪان روز را در زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﯼ‬
‫زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﻓﻴﺰﻳﻚ و ﺕﺮﻡﻮدﻳﻨﺎﻡﻴﻚ ﺑﻪ آﺎر ﻡﯽﮔﺮﻓﺖ ﺕﺎ ﺡﻘﺎﻧﻴﺖ اﻋﺘﻘﺎدات ﺧﻮﻳﺶ ]اﺳﻼم[ را ﺙﺎﺑﺖ‬
‫ﺶ ﻗ ﺸﺮ ﺟ ﻮان و روﺷ ﻨﻔﻜﺮ‬
‫آﻨﺪ؛ ﺿﻤﻦ اﻳﻦآﻪ ﺑﺎزرﮔﺎن در ﻡﺒﺎرزﻩﯼ ﭘﯽﮔﻴﺮش ﺑﺎ رژﻳﻢ ﺷﺎﻩ‪ ،‬اﻟﻬ ﺎمﺑﺨ ِ‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﻡﺎ ﺑﻮد ـ و اﻳﻦ ﻡﻮﻓﻘﻴﺘﯽ ﺑﺮاﯼ وﯼ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻡﯽﺁﻡﺪ ـ اﻡﺎ رﻧﺴﺎﻧﺲ]![ ﻋﻠﻤﯽ‪/‬ﻡﺬهﺒﯽ او چﻨ ﺪان‬
‫ﻡﻮﻓﻘﻴﺖ ﺁﻡﻴﺰ ﻧﺒ ﻮد‪ .‬ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و اﺙﺒ ﺎت ﺡﻘﺎﻧﻴ ﺖ ﻡ ﺴﺎﻟﻪﯼ “ﻃﻬ ﺎرت” در ﻓﻘ ﻪ ﺷ ﻴﻌﻪ‪ ،‬از ﻃﺮﻳ ﻖ ﺕ ﺸﺒﺚ ﺑ ﻪ‬
‫دﺳ ﺘﺎوردهﺎﯼ ﻡﻴﻜ ﺮب ﺷﻨﺎﺳ ﯽ روز‪ ،‬ﮔﺮچ ﻪ ﻇ ﺎهﺮا ﺑ ﻪ ﻡﻌﺘﻘ ﺪا ِن ﺑ ﻪ ﺁن ﻡ ﺴﺎﺉﻞ دﻟﮕﺮﻡ ﯽ ﻡ ﯽداد؛ اﻡ ﺎ‬
‫هﺮﮔﺰ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺴﺖ وﺳ ﻴﻠﻪﯼ اﺙﺒ ﺎت ﺡﻘﺎﻧﻴ ﺖ دﻳ ﻦ و ﺧﺪاﺷﻨﺎﺳ ﯽ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬ﺕﻄ ﺎﺑﻖ ﻡ ﺴﺎﺉﻞ ﻓﻘﻬ ﯽ ﺑ ﺎ اﺻ ﻮل‬
‫ﻋﻠﻤﯽ‪ ،‬اﮔﺮ در ﺟﺎﻳﯽ ﺧﻮاﻧﺎﻳﯽ داﺷﺖ‪ ،‬در ﺟﺎهﺎﯼ ﺑﺴﻴﺎ ِر دﻳﮕﺮﯼ ﺳﻮالﺑﺮاﻧﮕﻴ ﺰ ﺑ ﻮد‪ .‬ﺁﻳ ﺖاﷲ ﻃﺎﻟﻘ ﺎﻧﯽ‬
‫و دآﺘﺮ ﻳﺪاﷲ ﺳﺤﺎﺑﯽ هﻢ در چﻨﻴﻦ زﻡﻴﻨﻪاﯼ ﺕﻼش ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺁنهﺎ ﻡﯽآﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ﺕﺎ ﺑﺎ ﺕﻔﺴﻴﺮ ﺁﻳﺎت ﻗﺮﺁن‬
‫ﺑﻪ ﺳﺒﻜﯽ ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻗﺮﺁن ﭘﻴﺮاﻡﻮن ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ اﻧﺴﺎن و ﺟﻬﺎن را ﺑ ﺎ دﺳ ﺘﺂوردهﺎﯼ ﻋﻠ ﻮم ﺟﺪﻳ ﺪ ﺕﻄﺒﻴ ﻖ‬
‫‪١‬‬
‫دهﻨﺪ و ﺑﺪﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﭘﺎﻳﻪهﺎﯼ اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ ﻗﺮﺁن را در ﺑﻴﻦ ﻗﺸﺮ ﺕﺤﺼﻴﻞآﺮدﻩ ﺕﻘﻮﻳﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺁﻧﭽﻪ از اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﯽهﺎ ﻧﺼﻴﺐ چﻨﻴﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬در ﺧﻮشﺑﻴﻨﺎﻧ ﻪﺕ ﺮﻳﻦ ﻧﮕ ﺎﻩ‪ ،‬ﺷ ﻨﺎﺧﺖ‬
‫ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ ﺁن ﻡﻮﻡﻨﻨ ﺪ و در ﺷ ﻖ ﻡﻨﻔ ﯽاش‪ ،‬واآﻨ ﺸﯽ ﻋ ﺼﺒﯽ اﺳ ﺖ ﺑ ﺮاﯼ ﺡ ﺬف و ﻧﻔ ﯽ اﻳ ﻦ‬
‫ﮔﻮﻧﻪ زﻳﺮ ذرﻩﺑﻴﻦ ﮔﺬاﺷﺘﻦهﺎ‪ ،‬آﻨﻜﺎشهﺎ و ﺑﺮرﺳﯽهﺎ‪ .‬اﻡ ﺎ ﺕ ﺎرﻳﺦ اروﭘ ﺎ‪ ،‬ﺳ ﻴﺮ رﻓﺮﻡﻴ ﺴﻢ‪ ،‬و ﺑﻌ ﺪهﺎ ه ﻢ‬
‫رﻧ ﺴﺎﻧﺲ ﻧ ﺸﺎن داد آ ﻪ ﺑﺮداﺷ ﺘﻦ ﺡﺠ ﺎب ﺕﻘ ﺪس و ﻧ ﺸﺎن دادن چﻬ ﺮﻩﯼ واﻗﻌ ﯽ دﻳ ﻦ در ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‬
‫]ﻡﺴﻴﺤﻴﺖ[ از ﻡﻴﺰان و ﺕﻌﺪاد ﻡﺴﻴﺤﻴﺎن و ﺑﺎورﻡﻨﺪا ِن ﺑﻪ اﻳﻦ دﻳﻦ ﻧﻜﺎﺳ ﺘﻪ اﺳ ﺖ؛ ﺡﺘ ﺎ هﺎﻟ ﻪﯼ ﺕﻘ ﺪس ﺁن‬
‫را هﻢ چﻨﺪان زﺧﻤﯽ ﻧﻜﺮدﻩ اﺳﺖ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺕﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ چﻬﺮﻩﯼ راﺳﺘﻴ ِﻦ دﻳﻦ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﺪ آﻪ اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎورهﺎ در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ در ﺑﺎورﺧﺎﻧﻪه ﺎﯼ ﻓ ﺮدﯼ ﻡﺘ ﺪﻳﻨﻴﻦ ﻡﺤﻔ ﻮظ‬
‫ﺑﻤﺎﻧﺪ؛ در ﻋﻴﻦﺡﺎل هﻢ از دﺧﺎﻟﺖ در ﺡﻜﻮﻡﺖ و ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ‪ ،‬اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ‪ ،‬ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ و ﺳﻴﺎﺳ ﯽ‬
‫ﻡﺮدم آﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد؛ چﺮا آﻪ دﻳﻦ ـ هﺮ دﻳﻦ و اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﯼاﯼ در ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ـ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ آ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ‬
‫ﺧ ﻮدش را ﻡﻄﻠ ﻖ و ﺑﺮﺡ ﻖ ﻡ ﯽداﻧ ﺪ‪ ،‬ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﺑ ﺎ ﭘﺪﻳ ﺪﻩاﯼ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬رﻓﺘ ﺎرﯼ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ و‬
‫ﻡﺪاراﮔﺮاﻳﺎﻧ ﻪ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬اﺳﺎﺳ ﺎ ﻡﻔ ﺎهﻴﻤﯽ آ ﻪ ﭘ ﺲ از اﻧﻘ ﻼب آﺒﻴ ﺮ ﻓﺮاﻧ ﺴﻪ از ﺳ ﻮﯼ روﺷ ﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ‬
‫ﻧﻈﻴﺮ وﻟﺘﺮ‪ ،‬ﻡﻨﺘﺴﻜﻴﻮ و دﻳﮕﺮ روﺷﻨﮕﺮا ِن ﻋﺼ ِﺮ ﻓﺮوغ در اروﭘﺎ ﻃﺮح ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ ﻡﺒ ﺎرزﻩاﯼ ﺑ ﻮد‬
‫در ﺑﺮاﺑﺮ ﻳﻜﺴﺎنﺳﺎزﯼ و ﻳ ﻚدﺳ ﺖ ﺳ ﺎزﯼ ﻡﺮدﻡ ﯽ آ ﻪ در ﻳ ﻚ ﻡﺤ ﺪودﻩﯼ ﺟﻐﺮاﻓﻴ ﺎﻳﯽ‪ ،‬ﺕﺤ ﺖ ﺳ ﻠﻄﻪﯼ‬
‫دﻳ ﻦ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﺟﺒ ﺎر از ﺕﻤ ﺎم ﺡﻘ ﻮق اﻧ ﺴﺎﻧﯽ و ﻡ ﺪﻧﯽﺷ ﺎن‪ ،‬زﻳ ﺮ ﻟ ﻮاﯼ دﻳ ﻦ و اﻳ ﺪﺉﻮﻟﻮژﯼ دﻳﻨ ﯽ‬
‫ﻡﺤﺮوم ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺕﺒﻴﻴﻦ ﺷﻴﻮﻩهﺎﯼ ﻳﻚﺳﺎن ﺳﺎزﯼ و ﻳﻚدﺳﺖ ﺳﺎزﯼ اﻧﺴﺎنهﺎ‪ ،‬زﻳ ﺮ ﻟ ﻮاﯼ دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم‬
‫و ﻡﺬهﺐ ﺷﻴﻌﻪ هﻢ آﺎرﯼ اﺳﺖ آ ﻪ اﮔ ﺮ ﺑ ﻪ ﺁن ﭘﺮداﺧﺘ ﻪ ﻧ ﺸﻮد‪ ،‬اﻡﻜ ﺎن هﺮﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﺤ ﻮﻟﯽ را در ﻧﮕ ﺎﻩ و‬
‫‪ ١‬ـ ﺑﺮ ﻓﺮاز ﺧﻠﻴﺞ‪ ،‬ﺧﺎﻃﺮات ﻡﺤﺴﻦ ﻧﺠﺎت ﺡ ﺴﻴﻨﯽ‪ ،‬ﻋ ﻀﻮ ﺳ ﺎﺑﻖ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ ﺧﻠ ﻖ )‪ ١٣٤٦‬ﺕ ﺎ ‪ (١٣٥٤‬چ ﺎپ اول‪،‬‬
‫ﻧﺸﺮ ﻧﯽ‪ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،١٣٧٩ ،‬ص ‪٤١٦‬‬

‫‪٩٧‬‬

‫ﻧﮕﺮش اﻧﺴﺎن اﻳﺮاﻧﯽ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﻡﯽﺳﻮزاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮاﯼ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻄﯽ آﻪ اﻳﺮاﻧﯽه ﺎ ه ﻢ ﺑﺘﻮاﻧﻨ ﺪ ـ ﺑ ﺪون‬
‫هﻴﭻﮔﻮﻧﻪ ﻧﮕﺮاﻧﯽ ـ در آﻨ ﺎر ه ﻢ زﻧ ﺪﮔﯽ ﺷ ﺎد‪ ،‬ﺁزاد‪ ،‬ﻡﺮﻓ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﯽه ﺮاس و اﻡﻨ ﯽ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑ ﻪ‬
‫ﻃ ﻮر زﻳﺮﺑﻨ ﺎﻳﯽ ﻡﻜﺘﺒ ﯽ را ﺷ ﻨﺎﺧﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ اﻡﻜ ﺎن را در اﺧﺘﻴ ﺎر ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎﻧﺶ ﻡ ﯽﮔ ﺬارد ﺕ ﺎ ﻡﺒ ﺎرزﻩﯼ‬
‫اﻧ ﺴﺎنه ﺎ را ﺑ ﺮاﯼ ﺳ ﻌﺎدت و ﺑﻬﺰﻳ ﺴﺘﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺟﻨ ﮓه ﺎﯼ ﻓﺮﻗ ﻪاﯼ و ﺡ ﺬف و ﻧﻔ ﯽ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﺎزﯼهﺎﯼ ﺧﻮدﯼ و ﻏﻴﺮﺧﻮدﯼ ﺕﻘﻠﻴﻞ دهﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ دﺳﺖﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻄﯽ آﻪ ﻡﺮدم اﻳﺮان هﻢ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑ ﺪون ه ﻴﭻ ﮔﻮﻧ ﻪ ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ در اﻡﻨﻴ ﺖ‬
‫ﻡ ﺪﻧﯽ‪ ،‬اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ‪ ،‬اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ‪ ،‬ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ‪ ،‬ﺳﻴﺎﺳ ﯽ و اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ زﻧ ﺪﮔﯽ آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺑ ﺎ ﺁﺳ ﻮدﮔﯽ ﺧﻴ ﺎل و‬
‫ﺑﯽهﺮاس از هﺮ »ﺕﻜﻔﻴ ﺮ و ﺕﻔ ﺴﻴﻘﯽ« ﺑ ﻪ ﺑ ﺎﻻ ﺑ ﺮدن ﺳ ﻄﺢ آﻴﻔ ﯽ و آﻤ ﯽ زﻧ ﺪﮔﯽﺷ ﺎن ﺑﭙﺮدازﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ‬
‫ﻡﻮاﻧ ﻊ اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ و ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ اﻳ ﻦ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ را ﺷ ﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ ﺑ ﺎ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ ﭘﺪﻳ ﺪﻩاﯼ آ ﻪ ﻡ ﯽآﻮﺷ ﺪ در‬
‫هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم هﻢ‪ ،‬ﺑﺎ اﺕﻜﺎ ﺑﻪ هﻤﺎن ﻗﻮاﻧﻴﻦ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ‪ ،‬هﺮﮔﻮﻧﻪ اﻡﻜﺎﻧﯽ را ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ‬
‫ﺁزادﯼ‪ ،‬ﺕﻤ ﺪن‪ ،‬ﺕﺮﻗ ﯽ‪ ،‬ﺷ ﺎدﯼ‪ ،‬ﻋﻠ ﻢ‪ ،‬هﻨ ﺮ و رﻓ ﺎﻩ ﺳ ﻮزاﻧﺪﻩ؛ در هﻤ ﻴﻦ راﺳ ﺘﺎ ه ﻢ ﺑ ﺎ آ ﺸﺘﺎر‪ ،‬ﻡ ﺮگ‪،‬‬
‫ﺟﻨﮓ‪ ،‬ﻧﻮﺡﻪ‪ ،‬روﺿﻪ‪ ،‬ﺟﻨ ﺎزﻩآ ﺸﯽ‪ ،‬ﻋ ﺰادارﯼ‪ ،‬ﺷﻬﻴﺪﺳ ﺎزﯼ‪ ،‬ﺷ ﻬﻴﺪﺑﺎزﯼ‪ ،‬ﺕﻌﺰﻳ ﻪ و ﺕﻬﻴ ﻴﺞ اﺡ ﺴﺎﺳﺎت‬
‫ﻡﺬهﺒﯽ ﻡﺮدم‪ ،‬اﻳﺸﺎن را در ﺑﯽﺧﺒﺮﯼ آﺎﻡﻞ ﻧﮕﻪدارد‪ ،‬و ﻋﻤﺮ و وﻗﺖ اﻳﺸﺎن را ه ﺮز ﺑ ﺮد؛ ﺕ ﺎ اﻡﻜ ﺎن‬
‫ﻏﺎرت و چﭙﺎول ﺑﺮاﻳﺶ ﺁﺳﺎنﺕﺮ ﺷﻮد؛ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘ ﻮان اﻳ ﻦ ﭘﺪﻳ ﺪﻩ را در ﺟﻨﺒ ﻪﯼ ﺕﺌﻮرﻳ ﻚ‪ ،‬ه ﻢزﻡ ﺎن ه ﻢ در‬
‫ﭘﻬﻨﻪﯼ ﭘﺮاﺕﻴ ٍ‬
‫ﻚ ﺁن ﺷﻨﺎﺧﺖ؛ ﺕﺎ ﭘﺎﻳﻪهﺎﻳﯽ آﻪ چﻨﻴﻦ رﻓﺘﺎرﯼ ﺑﺮ روﯼ ﺁن ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬از‬
‫اﻳﻦ راﻩ از دﺧﺎﻟﺖ در زﻧﺪﮔﯽ ﺟﻤﻌﯽ ﻡﺮدم ـ ﻳﺎ ﺡﻜﻮﻡﺖ ـ ﺑﺎز داﺷﺘﻪ ﺷﻮد‪.‬‬
‫دﻳﮕ ﺮ ﺑﺎﻳ ﺪ دوراﻧ ﯽ آ ﻪ ﺕﻤ ﺎﻡﯽ ه ﻢ و ﻏ ﻢ ﻡﻠ ﺖ‪ ،‬ﺻ ﺮف چﮕ ﻮﻧﮕﯽ رﻓﺘ ﺎر ﺑ ﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‬
‫ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﺎرﻳﺦ ﺳﭙﺮدﻩ ﺷﻮد‪ .‬ﻡﺮدم اﻳﺮان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺟ ﺎﯼ ﭘ ﺮداﺧﺘﻦ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ آﻬﻨ ﻪ و ﻡ ﺎدون‬
‫ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎﻳﯽ؛ ﺑ ﯽه ﺮاس از هﻤ ﻴﻦ دﻧﻴ ﺎﯼ »دﻧ ﯽ« ﭘ ﺮ از ﺷ ﻜﻨﺠﻪ و ﻋ ﺬاب و ﻡﻜ ﺮ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن دﻳ ﻦ‪،‬‬
‫ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‪،‬‬
‫هﻢچﻨﻴﻦ ﺑﯽواهﻤﻪ از ﺟﻬﺎﻧﯽ دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﭘﺮ از ﺷ ﻜﻨﺠﻪﮔﺮاﻧ ﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎ ِن اﻡ ﺮوزﻳ ِﻦ ﺡﻜﻮﻡ ٍ‬
‫ﺑ ﻪ ﺕ ﻼش ﺑ ﺮاﯼ ﺑﻬﺒ ﻮ ِد زﻧ ﺪﮔﯽ و ﺑ ﺎﻻ ﺑ ﺮدن ﺳ ﻄﺢ آﻴﻔ ﯽ زﻧ ﺪﮔﯽ‪ ،‬ه ﻢچﻨ ﻴﻦ ﺑﻴ ﺪارﯼ و ﺁﮔ ﺎهﯽﺷ ﺎن‬
‫ﺑﭙﺮدازﻧﺪ‪.‬‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎﻧﯽ ه ﻢ آ ﻪ در اﻳ ﻦ ﭘﻬﻨ ﻪﯼ ﮔ ﺴﺘﺮدﻩ زﻧ ﺪﮔﯽ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑﺘﻮاﻧﻨ ﺪ ﺑ ﯽه ﺮاس از‬
‫هﺮﮔﻮﻧﻪ دﺳﺖﺑﺮدﯼ ﺑﻪ ﺟﺎن و ﻡﺎل و زﻧﺪﮔﯽ ﺧﺼﻮﺻﻴﺸﺎن ـ آ ﻪ زﻳ ﺮ ﻳ ﻮغ چﻨ ﻴﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎﻧﯽ ﻡﺮﺕﺒ ﺎ ﺑ ﻪ‬
‫ﺕ ﺎراج ﻡ ﯽرود ـ ﺑ ﻪ زﻳﺒ ﺎﻳﯽ‪ ،‬دوﺳ ﺘﯽ‪ ،‬هﻤﺰﻳ ﺴﺘﯽ ﻡ ﺴﺎﻟﻤﺖ ﺁﻡﻴ ﺰ و ﺕﺤﻤ ﻞ ﻳ ﻚدﻳﮕ ﺮ دﻟﮕ ﺮم ﺑﺎﺷ ﻨﺪ؛ ﺕ ﺎ‬
‫ك ﻡ ﺮگ‪ ،‬ﺡ ﺬف‪ ،‬ه ﺮاس‪،‬‬
‫ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ دﺳﺖ در دﺳﺖ هﻢ‪ ،‬اﻳ ﺮان ﺑ ﻼ زدﻩ را از اﻳ ﻦ دو ِر ﺕﺴﻠ ﺴﻞِ وﺡ ﺸﺘﻨﺎ ِ‬
‫ﺳﺎﻧ ﺴﻮر‪ ،‬ﻋ ﺪم اﻡﻨﻴ ﺖ‪ ،‬زﻧ ﺪان‪ ،‬ﺟﻨ ﮓ‪ ،‬ﺑﻴﻜ ﺎرﯼ‪ ،‬ﻓ ﺴﺎد و ﻓﺤ ﺸﺎﻳﯽ آ ﻪ آﺎرﻧﺎﻡ ﻪﯼ ﻡ ﺸﺨﺺ اﻳ ﻦ ﻧﻈ ﺎم‬
‫اﺳﻼﻡﯽ و راﻧﺪﻡﺎ ِن ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ اﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ اﺳﺖ‪ ،‬رهﺎﻧﻴﺪﻩ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﺮاﻧﯽ ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﻨﺪ آﻪ ﺷﻬﺮوﻧﺪاﻧﺶ ـ‬
‫ﻓﺎرغ از هﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑ ﺎور و اﻧﺪﻳ ﺸﻪاﯼ ـ دوش ﺑ ﻪ دوش ه ﻢ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ارﺕﻘ ﺎﯼ آﻴﻔ ﯽ ﺳ ﻄﺢ زﻧ ﺪﮔﯽ ﺧ ﻮد و‬
‫ﻓﺮهﻨﮓ و ﺧﺮد ﺟﻤﻌﯽ آﺸﻮرﺷﺎن ﺑﻜﻮﺷﻨﺪ‪ .‬و اﻳﻦ‪ ،‬هﻤﺎنچﻴﺰﯼ اﺳﺖ آﻪ ﻡ ﻦ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻳﻜ ﯽ اﻳﺮاﻧ ﯽ‬
‫اﻧﺘﻈﺎرش را ﻡﯽآﺸﻢ‪.‬‬
‫»در ﭘﺎﻳﺎن ﻗﺮون وﺳﻄﺎ و ﺁﻏﺎز ﻋﺼﺮ ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬در ﻧﺘﻴﺠﻪﯼ ﺕﻐﻴﻴ ﺮات ﺷ ﺮاﻳﻂ اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ‪ ،‬اﻓﻜ ﺎر‬
‫و اﻧﺪﻳﺸﻪهﺎﯼ ﻋﻠﻤﯽ و ﻓﻠﺴﻔﯽ در ﺑﻴﻦ ﺻﺎﺡﺐﻧﻈﺮان ﻏﺮب راﻩ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬در ﻓﺎﺻ ﻠﻪﯼ ﺑ ﻴﻦ ﻗ ﺮن ﺳ ﻮم ﺕ ﺎ‬
‫دهﻢ و ﻳﺎزدهﻢ ﻡﻴﻼدﯼ‪ ،‬اروﭘﺎ ﺑﺪﺕﺮﻳﻦ دوران ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺧ ﻮد را ﻃ ﯽ ﻡ ﯽآ ﺮد‪ .‬ﺡﻤﻠ ﻪﯼ ﻡ ﺪاوم ﺑﺮﺑﺮه ﺎ‪،‬‬
‫ﺟﻨﮓهﺎﯼ داﺉﻤﯽ ﻓﺌﻮدالهﺎ‪ ،‬و ﺁﺷﻔﺘﮕﯽ وﺿﻊ اﻗﺘﺼﺎدﯼ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻪ ﻡﺮدم ﻡﺠ ﺎل ﺕﻔﻜ ﺮ ﻧﻤ ﯽداد‪ .‬در‬
‫اﻳﻦ دورﻩ‪ ،‬ﻋﻠﻢ و ﻡﻌﺮﻓﺖ در اﻧﺤﺼﺎر آﻠﻴﺴﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻡﺒﻠﻐ ﻴﻦ ﻡ ﺬهﺐ ﻡ ﺴﻴﺢ ﺑ ﺎ ﺑ ﯽرﺡﻤ ﯽ ﺷ ﺪﻳﺪﯼ آﻠﻴ ﻪﯼ‬
‫ﻡﻈﺎهﺮ و ﺁﺙﺎر ﻓﺮهﻨﮕﯽ و ﺕﻤﺪن ﺑﺸﺮﯼ را ﻡﺤﻜﻮم ﺑﻪ وﻗﻔﻪ و رآﻮد آﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬هﺮ ﻧﻮع ﻓﻜﺮ اﻧﺘﻘ ﺎدﯼ‬
‫و ﭘﮋوهﺸﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﺮﻡﺎن آﺸﻴﺸﺎن در ﺁﺳﺘﺎﻧﻪﯼ ﺧﺪا ﺑﻪ وﺿﻊ دﻟﺨﺮاﺷﯽ ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ ﻡ ﯽﺷ ﺪ‪“ .‬اﻳﻤ ﺎن ﺑ ﺮ ﻋﻠ ﻢ‬

‫‪٩٨‬‬

‫ﻡﻘﺪم ﺷﻤﺮدﻩ ﻡﯽﺷﺪ”… ﺳﺎلهﺎﯼ وﺡﺸﺖزاﯼ اﻧﻜﻴﺰﻳﺴﻴﻮن و آﺸﺘﺎرهﺎ و آﺘﺎﺑﺴﻮزﯼهﺎﯼ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﭙﺮﯼ‬
‫‪٢‬‬
‫ﺷﺪ…«‬
‫چﺮا آﻪ »از دﻳﺮ ﺑﺎز ﺕﺎآﻨﻮن‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ادارﻩﯼ اﻡﻮر اﺟﺘﻤﺎع دو ﻧﻈﺮﻳ ﻪ و دو ﻃ ﺮز ﻓﻜ ﺮ وﺟ ﻮد‬
‫داﺷﺘﻪ اﺳﺖ؛ ﻋﺪﻩاﯼ ﻡﻌﺘﻘﺪﻧﺪ آﻪ “ﻓﺮﻡﺎن اوﻟﻮاﻻﻡﺮ” را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ آﺎر ﺑﺴﺖ و ﺟﻤﻌﯽ دﻳﮕﺮ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﺑ ﻪ‬
‫ﺟﺎﯼ اﻃﺎﻋﺖ از دﺳﺘﻮر ﻓﺮد واﺡﺪ‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮ ﺁن اﺳﺖ آﻪ راﻩ ﺑﺤﺚ و ﺕﺤﻘﻴ ﻖ را در ﭘ ﻴﺶ ﮔﻴ ﺮﻳﻢ ﺕ ﺎ ﺑﺒﻴﻨ ﻴﻢ‬
‫]آ ﻪ[ ﺡ ﺮف ﺡ ﻖ و ﻃﺮﻳ ﻖ ﺻ ﻮاب آ ﺪام اﺳ ﺖ و از ﺁن ﭘﻴ ﺮوﯼ آﻨ ﻴﻢ‪ .‬ﻡ ﺮﺕﺠﻌﻴﻦ‪ ،‬در ه ﺮ دورﻩ و‬
‫ت ﻓ ﺮ ِد واﺡ ﺪﯼ‪ ،‬ﻡﻘﺎﺻ ﺪ ﺧ ﻮد‬
‫زﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬ﭘﻴﺮو “ﻓﺮﻡﺎن اوﻟﻮاﻻﻡﺮ” ﺑﻮدﻧﺪ و ﻡﯽآﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ﺕ ﺎ در ﭘﺮﺕ ﻮ ﻗ ﺪر ِ‬
‫را اﺟﺮاء آﻨﻨﺪ و از ﻡﺎﺟﺮاﯼ چﻮن و چﺮا و ﺑﺤﺚ و اﻧﺘﻘﺎد ﺑﺮآﻨﺎر ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﺑ ﺮﺧﻼف اﻳ ﻦ دﺳ ﺘﻪ‪ ،‬ﻋﻘ ﻼ و ﺧﻴﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﻃﺮﻓ ﺪار ﺑﺤ ﺚ و ﮔﻔ ﺖوﮔ ﻮ ﺑ ﻮدﻩ و ه ﺴﺘﻨﺪ و‬
‫ﻡﻌﺘﻘﺪﻧﺪ‪ :‬ﻧﻈﺮﻳﻪ و ﻋﻘﻴﺪﻩاﯼ آﻪ ﻡﺤﺼﻮل ﻡﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺕﺤﻘﻴﻖ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻓﻜﺮ ﻓﺮد واﺡﺪ‪ ،‬رﺟﺤﺎن و ﺑﺮﺕﺮﯼ‬
‫‪٣‬‬
‫دارد‪«.‬‬
‫ﺺ ﺕﺌ ﻮرﯼ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﻳ ﺎ‬
‫در اﻳ ﻦ راﺳ ﺘﺎ و در هﻤ ﻴﻦ زﻡﻴﻨ ﻪ‪ ،‬اﻳ ﻦ آﺘ ﺎب روﯼ ﻡﺤ ﻮر ﻡ ﺸﺨ ِ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ ﺷﺪﻩ ﺕﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬از ﺳﻮﻳﯽ ﻧﮕﺎهﯽ ﮔﺬرا هﻢ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺕﻴﻚ اﻋﻤﺎل ﺷ ﺪﻩ‬
‫ﺑﺮ »زن« ﻡﯽاﻧﺪازم ﺕﺎ وﺟﻪ دﻳﮕﺮﯼ از اﻳﻦ اﻧﻮاع ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎ را ﻧﺸﺎن دادﻩ ﺑﺎﺷﻢ‪.‬‬
‫ﻻزم ﺑﻪ ﺕﺎآﻴﺪ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺤﺚهﺎﻳﯽ از اﻳﻦ دﺳﺖ‪ ،‬آﺎرﯼ در ﺡﻴﻄﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺦﻧﮕﺎرﯼ ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ‬
‫ـ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ـ ﺕﻔﺴﻴﺮﯼ از وﻗﺎﻳ ِﻊ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ در ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻳ ﻚ ﻡﻠ ﺖ اﺳ ﺖ‪ .‬چﻨ ﻴﻦ ﺕﻔ ﺴﻴﺮهﺎﻳﯽ در‬
‫ﺷﺮاﻳﻂ وﻳﮋﻩﯼ زﻡﺎﻧﯽ ﺧﺎ ِ‬
‫ص ﺕﺎرﻳ ِﺦ آﺸﻮرﯼ ﺿﺮورت ﻡﯽﻳﺎﺑﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﻧﺴﻞه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ ه ﻢ‪،‬‬
‫ﺑﻨ ﺎ ﺑ ﺮ ﺷ ﺮاﻳﻂ وﻳ ﮋﻩاﯼ آ ﻪ در ﺁن ﻗ ﺮار ﻡ ﯽﮔﻴﺮﻧ ﺪ‪ ،‬وﻗ ﺎﻳﻊ دﻳﮕ ﺮﯼ از ﺕ ﺎرﻳﺦ آ ﺸﻮر را ﺑ ﻪ ﺕﻔ ﺴﻴﺮ‬
‫ﻡﯽآﺸﻨﺪ؛ هﺮ چﻨﺪ آﻪ ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ اﻳﻦ اوﺿﺎع در اﻳﺮان ]دﻳﻦ اﺳﻼم در ﻗﺪرت[ ﻳﻚ وﺿﻌﻴﺖ ﺧﻠﻖاﻟﺴﺎﻋﻪ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ و ﺕﺎرﻳﺨﯽ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎﻟﻪ را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ دارد‪.‬‬
‫در اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ آ ﺎر‪ ،‬اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از ه ﺮ ﺳ ﻨﺪ و ﻡ ﺪرآﯽ؛ ﺡﺘ ﺎ ﻧﻮﺷ ﺘﻪه ﺎﯼ ﻃﺮﻓ ﺪاران ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪،‬‬
‫ﺕﻮﺟﻴﻪآﻨﻨﺪﮔﺎن ﺧﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬هﻢچﻨﻴﻦ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﻡﺘﻮﻟﯽ اﻧﻮاع دﻳﮕﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ ـ ﻡﺜﻼ ﻏﻴﺮﻡﺬهﺒﯽ ـ‬
‫ه ﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺁﻧ ﺎﻧﯽ آ ﻪ در ﻡﻴﺎﻧ ﻪﯼ دو ﺻ ﻨﺪﻟﯽ ﻟ ﺮزان ﻓﻜ ﺮﯼ‪ ،‬ﻡﻌﻠ ﻖ ﺁوﻳﺰاﻧﻨ ﺪ ه ﻢ ﺿ ﺮورﯼ اﺳ ﺖ؛ ﺕ ﺎ‬
‫ﻡﺎهﻴﺖ‪ ،‬ﺧﺎﺳﺘﮕﺎﻩ و ﺷﻴﻮﻩﯼ ﻧﮕﺮش اﻳﺸﺎن ـ ﺑﻪ ﻡﻮﺿﻮع اﻧ ﺴﺎن و ﺑ ﺎور اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ـ ﺑ ﻪ ﺕ ﺼﻮﻳﺮ آ ﺸﻴﺪﻩ‬
‫ﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﻡﻘﺎﻳﺴﻪاﯼ ﺕﻄﺒﻴﻘﯽ هﻢ ﺑﺎ روشهﺎﯼ ﻓﻌﻠﯽ اﻋﻤ ﺎل ﺷ ﺪﻩ در اﻳ ﺮا ِن اﻡ ﺮوز ﺑ ﺸﻮد‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫هﻴﭻ رو از ﻧﻘﻞ ﺡﻮادث ﻡﺸﺎﺑﻪ در زﻡﺎن ﺡﺎل ﺧﻮددارﯼ ﻧﺸﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ اﻳﻦ ﭘﺮاﻧﺘﺰ را هﻢ ﺑﺎز آﻨﻢ آﻪ رﻓﺘﺎر چﻨ ﻴﻦ دﻳﻜﺘ ﺎﺕﻮره ﺎﻳﯽ را ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﺑﺮﻡﺒﻨ ﺎﯼ آ ﻮدآﯽ‬
‫ﻧﺎﺷﺎدﯼ آﻪ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﻳﺎ اﻳﻦآﻪ ﺧ ﻮد ﺑ ﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﺑ ﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺿ ﻌﻒ ﺕﺮﺑﻴﺘ ﯽ و وﺿ ﻊ‬
‫ﻓﺠﻴ ﻊ ﺧ ﺎﻧﻮادﮔﯽ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺡﺘ ﺎ ﻳﺘ ﻴﻢ ﺑ ﻮدن و ﺷ ﺮاﻳﻄﯽ از اﻳ ﻦ دﺳ ﺖ ﺑﺮرﺳ ﯽ آ ﺮد؛ هﺮچﻨ ﺪ آ ﻪ چﻨ ﻴﻦ‬
‫ﺑﺮدارهﺎﻳﯽ در رﻓﺘﺎر چﻨﻴﻦ دﻳﻜﺘﺎﺕﻮرهﺎﻳﯽ ﺑ ﯽﺕ ﺎﺙﻴﺮ ه ﻢ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬اﻡ ﺎ اﻳ ﻦ رﻓﺘ ﺎر‪ ،‬ﻗﺒ ﻞ از اﻳ ﻦآ ﻪ اﺳﺎﺳ ﺎ‬
‫ﻧﺎﺷﯽ از ﻡﺤﺮوﻡﻴﺖهﺎﯼ دوران آﻮدآﯽ اﻳﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻳﻚ زﻡﻴﻨﻪﯼ ﺕﺎرﻳﻚ ﺕﺎرﻳﺨﯽ دارد و ﺁن ه ﻢ‬
‫ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﻡ ﺬهﺒﯽ‪ ،‬در دوران ﻃﻠﺒﮕ ﯽ ﻳ ﺎ ]ﻡ ﺜﻼ[ دوران ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﯼ‬
‫ﻡﺬهﺒﯽﺷﺎن ﻓﺮا ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ؛ هﻢچﻨﻴﻦ ﻧﻮع ﻧﮕﺎهﯽ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ ]اﺳﻼم[ ﺑﻪ ﭘﺪﻳﺪﻩﯼ اﻧﺴﺎن دارد‪.‬‬
‫اﻳﻦ آﺘﺎب‪ ،‬ﺳﻮﻡﻴﻦ آﺎر از اﻳﻦ دﺳﺖ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ دﮔﻤﻪهﺎﯼ آﺎﻡﭙﻴﻮﺕﺮ ﺳﭙﺮدﻩ ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎﺷﺪ آﻪ‬
‫روزﻧﻪاﯼ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﮔﺸﻮدن راهﯽ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ رهﺎﻳﯽ از ﺳﻴﻄﺮﻩﯼ ﺟﻬﻞ و ﺑﯽﺧﺒﺮﯼ ﻡﻠﺘﯽ آ ﻪ ‪١٤٠٠‬‬
‫‪٢‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻳﺮان‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬چﺎپ دوم ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٥٤‬ﺻﺺ ‪ ٥١٨‬ﺕﺎ ‪٥١٩‬‬
‫‪ ٣‬ـ ﺕﺎﺙﻴﺮ ﻋﻠﻢ ﺑﺮ اﺟﺘﻤﺎع‪ ،‬ﺑﺮﺕﺮاﻧﺪ راﺳﻞ‪ ،‬ﺑﺮﮔﺮدان دآﺘﺮ ﻡﺤﻤﻮد ﺡﻴ ﺪرﻳﺎن‪ ،‬ص ‪ ،١٩‬ﻧﻘ ﻞ از ﺕ ﺎرﻳﺞ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺟﻠ ﺪ‬
‫دوم‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٥٢٤‬ﺕﺎ ‪٥٢٥‬‬

‫‪٩٩‬‬

‫ﺳﺎل اﺳﺖ ﻧﻤ ﯽداﻧ ﺪ چ ﺮا ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﺑﻼﻳ ﯽ دچ ﺎر ﺷ ﺪﻩ و ﻋﻘﻮﺑ ﺖ آ ﺪام ﺑ ﺪآﺮدارﯼاش را ﻡ ﯽﭘ ﺮدازد؟!‬
‫هﻤﻴﻦ!‬

‫****‬
‫ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ!‬
‫»ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ« ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ آﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺕﻴﻚ در دﻳﻦ اﺳﻼم ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪﻩﯼ ﺳﻨﺘﯽ اﺳ ﺖ؛ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻌﻨﺎ آﻪ از هﻤﺎن ﺻﺪر اﺳﻼم هﻢ اﻳﻦ دﻳﻦ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﺎ اﺳﺒﺎب ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺕﻮاﻧﺴﺖ ﺑ ﺮ ﻧﻴﻤ ﯽ از ﺟﻬ ﺎن ﻗﺎﺑ ﻞ‬
‫زﻳ ﺴﺖ ﺁن دوران ﺕﻔ ﻮق ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‪ ،‬زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﯼ اﺳ ﺘﻤﺮار ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ را ﻓ ﺮاهﻢ ﺁورد‪ .‬و ﺑ ﺎز ه ﻢ‬
‫»ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ« از چﻨﺪ دهﻪ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ‪ ،‬ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺑﺎﺻ ﻄﻼح رﻓﺮﻡﻴ ﺴﺖ اﻳ ﻦ ﻡ ﺬهﺐ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﻧ ﺸﺎن دادن‬
‫وﺟ ﻪ ﺕﻔﺮﻳ ﻖ ﺧﻮدﺷ ﺎن از اﺳ ﻼم ﻡ ﺼﻄﻠﺢ ﻓﻌﻠ ﯽ در ﺡﻜﻮﻡ ﺖ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺧ ﺎﻃﺮﻩﯼ ﺕﻠ ﺦ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ﻡﻠ ﻞ ﺕﺤ ﺖ‬
‫ﺳﻠﻄﻪﯼ اﺳﻼم‪ ،‬ﺑﻴﺶ از هﺮ چﻴﺰ ﺑﻪ ﺳﺮچﺸﻤﻪ‪ ،‬ﻡﺘﻮن اﺻﻠﯽ‪ ،‬ﻗﺮﺁن‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﺧﻮد ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ و ﻋﻠﯽ اﺳ ﺘﻨﺎد‬
‫آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺕﻮﺟﻴﻬﺸﺎن هﻢ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ در اﺻﻞ‪ ،‬اﺳﺎس و ﺳﺮچﺸﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﻡﺬهﺐ اﺷﻜﺎﻟﯽ وﺟ ﻮد ﻧ ﺪارد‬
‫و راﻩ ره ﺎﻳﯽ‪ ،‬ﺧﻮﺷ ﺒﺨﺘﯽ و رﺳ ﻴﺪن ﺑ ﻪ »ﺕﻜﺎﻡ ﻞ« و »رﺳ ﺘﮕﺎرﯼ« ﺕﻨﻬ ﺎ از ﻃﺮﻳ ﻖ ﻧﻮﺷ ﻴﺪن از اﻳ ﻦ‬
‫ﺳﺮچ ﺸﻤﻪه ﺎﯼ اﺻ ﻴﻞ‪ ،‬ﭘ ﺎك و ﻡﻨ ﺰﻩ ﻡﻴ ﺴﺮ اﺳ ﺖ‪ ،‬و ﺁن چ ﻪ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ را ﺑ ﻪ ﺟﺮﻳ ﺎﻧﯽ ارﺕﺠ ﺎﻋﯽ‪ ،‬ﺿ ﺪ‬
‫ﺁزادﯼ‪ ،‬ﺿﺪ ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ‪ ،‬ﺿﺪ آﺘﺎب‪ ،‬ﺿ ﺪ ﺕﺮﻗ ﯽ‪ ،‬ﺿ ﺪ ﺕﺨ ﺼﺺ‪ ،‬ﺿ ﺪ ﭘﻴ ﺸﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺿ ﺪ اﻧ ﺴﺎن‪ ،‬ﺿ ﺪ‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﺿ ﺪ ﻡ ﺪﻧﻴﺖ‪ ،‬ﺿ ﺪ زن و ﺿ ﺪ ﻡ ﺮد ِم ﻡﺤ ﺮوم ﺕﺒ ﺪﻳﻞ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺳ ﺎﺧﺘﻪ و ﭘﺮداﺧﺘ ﻪﯼ‬
‫ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺑﻌﺪﯼ اﻳﻦ دﻳﻦ و اﻳﻦ ﻡﺬهﺐ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻡﺜﻼ اﻡﺎم زﻡﺎن ﻏﺎﻳﺐ ﻇﻬﻮر آ ﺮدﻩ‪ ،‬هﻤ ﺎن اﺳ ﺎس و‬
‫اﺻﻮل اﺳﻼم اوﻟﻴﻪ را ﻃﺮح آﻨﺪ‪ ،‬اﻧﮕﺎر آ ﻪ ﻡﻜﺘ ﺐ ﻧ ﻮﻳﻨﯽ را ﻋﻨ ﻮان آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ؛ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ‬
‫ﺕﻮﺳ ﻂ آ ﺴﺎﻧﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎ ِن اﻡ ﺮوزﻳ ِﻦ اﺳ ﻼم ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ‪ ،‬در راﻩ ﻃ ﺮح دوﺑ ﺎرﻩﯼ دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم اوﻟﻴ ﻪ‬
‫»ﺷ ﻬﻴﺪ« ﻡ ﯽﺷ ﻮد؛ چ ﺮا آ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎﻧﯽ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻡ ﺬهﺐ را ﺑ ﻪ دآ ﺎﻧﯽ ﺑ ﺮاﯼ دوﺷ ﻴﺪن ﻡ ﺮدم ﺕﺒ ﺪﻳﻞ‬
‫آﺮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩﯼ رﻓﺘﺎر‪ ،‬هﻴﭻ ﺳﻨﺨﻴﺘﯽ ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﺧﻮد ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ‪ ،‬ﻋﻠ ﯽ و ﺳ ﺎﻳﺮ راهﺒ ﺮان ﺳ ﻨﺘﯽ اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻜﺘ ﺐ ﻧ ﺪارد و ﺑﻬﺘ ﺮ اﺳ ﺖ ﺑ ﺎ »ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ« ﺑ ﻪ اﺻ ﻞ و ﺳﺮچ ﺸﻤﻪ ﺑ ﺎزﮔﺮدﻳﻢ و از ﺁن‬
‫ﺳﺮچﺸﻤﻪﯼ ﭘﻮﻳﺎ و ﺟﻮﺷﺎن ﺑﻨﻮﺷﻴﻢ ﺕﺎ اﺳﻼﻡﻤﺎن در ﻡﺤﺎﺻﺮﻩﯼ اﻳﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺑﻌ ﺪﯼ »ﺷ ﻴﻄﺎن ﺻ ﻔﺖ«‬
‫و اﻳﻦ »دﺟﺎﻻن« ﺑﻴﺶ از اﻳﻦ از دﺳﺖ ﻧﺮود!‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ ﺕﺎوﻳﻞ آﻪ »از زﻡﺎن ﺳﻴﺪﺟﻤﺎلاﻟﺪﻳﻦ اﺳﺪﺁﺑﺎدﯼ ـ ﻳﻌﻨﯽ ﺻﺪ ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ـ ﻡﺘﻮﺟﻪ ﺷ ﺪﻳﻢ آ ﻪ‬
‫اﺳﻼم‪ ،‬ﻧﻪ ﺁن اﺳﺖ آﻪ هﺴﺖ‪ .‬و درﻳﺎﻓﺘﻴﻢ آﻪ در ذهﻦ ﻡﺎ ﺑﺴﻴﺎرﯼ از اﺻﻮل اﻋﺘﻘﺎدﯼ ﻡﺎ و ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از‬
‫ﺷﻌﺎﺉﺮ و ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻡﺎ‪ ،‬ﻳﺎ ﻡﺒﻬﻢ اﺳﺖ ـ ﻡﺜﻞ ﺁﻧﭽﻪ اآﻨﻮن هﺴﺖ ـ ﻳﺎ ﻡﺨﻠﻮط اﺳﺖ ﺑﺎ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺧ ﺎرﺟﯽ‪ ،‬و ﻳ ﺎ‬
‫اﺻﻼ ﻡﺠﻬﻮل اﺳﺖ‪ ،‬و اﺻﻮﻻ ﺧﻮدش ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻪهﺮﺡﺎل در اﻳﻦ ﺻﺪ ﺳﺎل اﺧﻴﺮ هﻤ ﻪ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ ﺷ ﺪﻳﻢ آ ﻪ‬
‫ح ﻋﻤﻴﻖ و ﻃ ﺮ ِز ﻓﻜ ِﺮ درﺳ ﺖ ﻡ ﺬهﺒﯽ ه ﺴﺘﻴﻢ و ﻧﻴﺎزﻡﻨ ﺪ ﺑ ﻪ اﺡﻴ ﺎﯼ‬
‫ﻡﺎ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﻧﻴﺎزﻡﻨﺪ ﺑﻪ ﻳﻚ اﺻﻼ ِ‬
‫اﺳﻼم و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺳﺮچﺸﻤﻪﯼ زﻻﻟﯽ آﻪ ‪ ١٤‬ﻗﺮن از ﺁن دور ﺷﺪﻩاﻳﻢ و هﻤ ﻴﻦ ﺳ ﺒﺐ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫اﺳ ﻼم‪ ،‬در ﻧﻈﺮﻡ ﺎن دور و ﻡ ﺒﻬﻢ ﺕﺠﻠ ﯽ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ… ]ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ[ ﺡ ﺴﺎسﺕ ﺮﻳﻦ‪ ،‬ﺡﻴ ﺎﺕﯽﺕ ﺮﻳﻦ و‬
‫ﻓﺮدﯼﺕﺮﻳﻦ ﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻡﺎ هﻤﻴﻦ اﺳﺖ‪ :‬ﺕﺼﻔﻴﻪﯼ ﻃﺮز ﻓﻜﺮ ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ ﺁن “ﺳﺮچ ﺸﻤﻪﯼ‬
‫‪٤‬‬
‫زﻻ ِل اﺳﻼ ِم اﺻﻴﻞ” و ﺑﻴﺮون راﻧﺪن و دور آﺮدن ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺧﺎرﺟﯽ‪«...‬‬
‫‪ ٤‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬دآﺘﺮ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪ ﺁﺙﺎر ‪ ،٢٦‬چﺎپ دهﻢ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٧٩‬ﻧﺸﺮ ﺁﻡﻮن‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٣٥٨‬ﺕﺎ ‪٣٥٩‬‬

‫‪١٠٠‬‬

‫و در ﺕ ﺎوﻳﻠﯽ دﻳﮕ ﺮ‪» :‬از روزﮔ ﺎر ﺳ ﻴﺪ ﺟﻤ ﺎل و ﻡﺤﻤ ﺪ ﻋﺒ ﺪﻩ و آ ﻮاآﺒﯽ و رﺷ ﻴﺪ رﺿ ﺎ و‬
‫هﻤﻔﻜﺮاﻧ ﺸﺎن ـ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺷ ﻌﺎر ]ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم راﺳ ﺘﻴﻦ ﻳ ﺎ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ ﺧﻮﻳ ﺸﺘ ِﻦ اﺳ ﻼﻡﯽ[ در‬
‫ﺟﺎﻡﻌﻪهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ ﻋﻨﻮان ﺷﺪ ـ ﺕﺎ اﻡﺮوز در ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪﯼ زﻧﺪﮔﯽ ﻡﺎ هﺮ ﺕﺤﻮﻟﯽ آﻪ ﭘ ﻴﺶ ﺁﻡ ﺪﻩ اﻳ ﻦ‬
‫ح ﻡ ﺬهﺒﻤﺎن‬
‫ﺖ ﺕ ﺼﻔﻴﻪﯼ ﻃ ﺮ ِز ﺕﻔﻜ ِﺮ ﻡ ﺬهﺒﯽ و اﺻ ﻼ ِ‬
‫س ﻓﻮرﻳ ٍ‬
‫ﻧﻴ ﺎز ﻧﻴﺮوﻡﻨ ﺪﺕﺮ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و اﺡ ﺴﺎ ِ‬
‫ت ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺧﻮدﻡ ﺎن‬
‫ﺷﺪﻳﺪﺕﺮ؛ ﺕﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻴﻢ ﺑﻪ اﺳﻼم اوﻟﻴﻪ و ﺑﻪ ﺁن ﺳﺮچﺸﻤﻪه ﺎﯼ ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ و زﻻ ِل اﻋﺘﻘ ﺎدا ِ‬
‫ح ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺑ ﻪ ﻡﻌﻨ ﯽ ﺕﺠﺪﻳ ﺪ ﻧﻈ ﺮ در ﻡ ﺬهﺐ ﻧﺒ ﻮدﻩ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ‬
‫ﺑﺎزﮔﺮدﻳﻢ؛ ]چﺮا[ آﻪ در اﺳﻼم‪ ،‬هﺮﮔﺰ اﺻ ﻼ ِ‬
‫“ﺕﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ در ﺑﻴﻨﺶ و ﻓﻬﻢ ﻡ ﺬهﺐ” ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ و “ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم راﺳ ﺘﻴﻦ” و “ﺷ ﻨﺎﺧﺖ ﺡﻘﻴﻘ ﯽ‬
‫‪٥‬‬
‫روح واﻗﻌﯽ اﺳﻼم ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ”«‬
‫ﻡ ﻦ ﺷﺨ ﺼﺎ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻡ ﻮاﻓﻘﻢ و ﺑ ﻪ ﺕﻮﺻ ﻴﻪﯼ اﻳ ﻦ ﻋﻠﻤ ﺎﯼ ﺳﺮچ ﺸﻤﻪاﯼ و »ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن‬
‫ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﻳﺸﺘﻦ« ﺑﺮاﯼ ﻧﺸﺎن دادن ﺷﻜﻞ و ﻡﺤﺘﻮاﯼ دﻳﻨﯽ آﻪ ﺑ ﻪ ادﻋ ﺎﯼ اﻳ ﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﻡ ﺪرن‪ ،‬از‬
‫ﺳﺮچﺸﻤﻪ ﮔﻞﺁﻟﻮد ﺷﺪﻩ اﺳﺖ؛ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ آﻮﺕﺎهﯽ در هﻤﺎن ﻡﺒ ﺎﻧﯽ ﺳﺮچ ﺸﻤﻪاﯼ و رﻓﺘ ﺎر ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران‬
‫اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ ﺑ ﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﻡﻮﺿ ﻮع ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬در هﻤ ﻴﻦ راﺑﻄ ﻪ رﻓﺘ ﺎر ﺑ ﺎ زﻧ ﺎن ﻡ ﯽﭘ ﺮدازم‪ .‬از اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ه ﻢ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺳﭙﺎﺳ ﮕﺰارم آ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﮔ ﺮانﺑﻬ ﺎﻳﯽ را ﻡﻄ ﺮح آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ ﺕ ﺎ ﻡ ﺎ ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ‬
‫ﭘﺮداﺧﺘﻦ ]ﻡﺜﻼ[ ﺑﻪ »ﻋﻼﻡﻪ« ﻡﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﻡﺠﻠﺴﯽ‪ ،‬ﻡﻴﺮداﻡﺎد‪ ،‬ﺷ ﻴﺦ ﺑﻬ ﺎﻳﯽ‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﻓﻘ ﻪ ﺟﻌﻔ ﺮﯼ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﻮ ِد ﺳﺮچﺸﻤﻪ ﻡﺮاﺟﻌﻪ آﺮدﻩ‪ ،‬اﺻﻞ و اﺳﺎس اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ را در ﺑﺮاﺑﺮ ﺁﻓﺘﺎب ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ؛ ﺕ ﺎ ﺕ ﺎرﻳﻜﯽه ﺎ‬
‫و ﺁﻟﻮدﮔﯽهﺎﯼ ﺁن ]ﺑﻪ ﻗﻮل اﻳﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن[ آﻨﺎر زدﻩ ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﺕﺼﻮﻳﺮ واﻗﻌﯽ اﺳﻼم راﺳﺘﻴﻦ‪ ،‬اﺳ ﻼم واﻗﻌ ﯽ‪،‬‬
‫اﺳﻼم ﻧﺎب‪ ،‬اﺳﻼم ﺡﻘﻴﻘﯽ‪ ،‬اﻧﻘﻼب ﻡﺤﻤﺪﯼ‪ ،‬و ﺕﺸﻴﻊ ﻋﻠﻮﯼ و اﺻﻴﻞ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد‪.‬‬
‫»اﻳﻦآﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻡﯽﺷ ﻮد ]آ ﻪ[ اﻡ ﺎم زﻡ ﺎن آﺘ ﺎب ﺟﺪﻳ ﺪ و دﻳ ﻦ ﺟﺪﻳ ﺪﯼ ﻡ ﯽﺁورد ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ ﻡﻌﻨ ﯽ‬
‫اﺳﺖ؛ ﻳﻌﻨﯽ اﺳﻼم و ﻗﺮﺁن را ﺑﺎ هﻤﺎن ﻡﻌﺎﻧﯽ و ﻡﻔﺎهﻴﻤﯽ آﻪ در ﺻﺪر اﺳﻼم داﺷﺖ ]ﻡ ﯽﺁورد[‪ .‬ﻡﮕ ﺮ‬
‫هﻤﻴﻦ اﻻن اﮔﺮ آﺴﯽ ﻗﺮﺁن را ﻡﺴﺘﻘﻼ در ﺡﻮزﻩهﺎﯼ دﻳﻨﯽ ﻡﺎ ﻡﻄﺮح آﻨﺪ‪ ،‬آﺎر ﺕﺎزﻩاﯼ ﻧﻜﺮدﻩ اﺳﺖ؟ و‬
‫‪٦‬‬
‫اﮔﺮ از اﺳﻼم راﺳﺘﻴﻦ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﺪ از دﻳﻦ ﺕﺎزﻩاﯼ ﺳﺨﻦ ﻧﮕﻔﺘﻪ اﺳﺖ؟«‬
‫اﻡﺎ ﺕﺎرﻳﺦ ﺙﺒﺖ ﺷﺪﻩ و ﻡﺴﺘﻨﺪ اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ‪ ،‬هﻢچﻨﻴﻦ رﻓﺘ ﺎر ﻡﻘﻠ ﺪﻳﻦ و ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻨﺎ ِن راهﺒ ﺮان اﺻ ﻠﯽ‬
‫اﻳﻦ ﻡﺬهﺐ ﻧﺸﺎن ﻡﯽده ﺪ‪ :‬ﺁﻧﭽ ﻪ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ را ﺑ ﻪ ﺧ ﺸﻮﻧﺘﯽ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺴﻴﺎر ﻏﻴﺮﻡﺘﻌ ﺎرف ـ ﺡﺘ ﺎ در هﻤ ﺎن‬
‫دوران اﻋﺮاب ﺑﺪوﯼ ـ ﺑﺪل آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬دﺳﺘﻮرات دﻳﻨﯽ ﺻﺎدر ﺷﺪﻩ از ﺳﻮﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اﻳﻦ دﻳﻦ و آﺘ ﺎب‬
‫»ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ«اش ﻗﺮﺁن‪ ،‬در ﺕﻮﺟﻴﻪ اﺻﻞ ﻗﺪﻳﻤﯽ ﺧﺸﻮﻧﺖ اﺳﺖ؛ ه ﻢچﻨ ﻴﻦ وﻋ ﺪﻩه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ از ﺳ ﻮﯼ‬
‫رهﺒﺮﯼ اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺮآﺖ آﻨﻨﺪﮔﺎن در »ﻏﺰوات« ﻳﺎ ﺟﻨﮓهﺎﯼ ﺕﺠﺎوزآﺎراﻧﻪ دادﻩ ﻡﯽﺷﺪﻩ اﺳ ﺖ؛‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﻡﻌﻨﺎ آﻪ ﺳﺮﺑﺎزان اﺳﻼم ﺑ ﺎ »ﺷ ﺠﺎﻋﺘﯽ ﺑ ﯽﻧﻈﻴ ﺮ« آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﯼ وﻳ ﮋﻩﯼ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ‬
‫ﺤﺴُﻨﻴﻦ« ]ﻳﻜﯽ از ﺳﻌﺎدتهﺎ[ ارزﻳﺎﺑﯽ‬
‫آﺴﺐ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺷﺮآﺖ در ﺟﻨﮓهﺎﯼ ﺕﺠﺎوزﻃﻠﺒﺎﻧﻪ را »اﺡُﺪﯼاُﻟ ُ‬
‫ﻡﯽآﻨﻨﺪ؛ آﻪ در ﻧﻬﺎﻳﺖ‪ ،‬ﺕﻼﺷﺸﺎن ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ ﭘﻴ ﺮوزﯼ و دﺳ ﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻦ ﺑ ﻪ ﻏﻨ ﺎﻳﻢ ﺟﻨﮕ ﯽ ـ از ﻗﺒﻴ ﻞ ﺙ ﺮوت و‬
‫ﻗﺪرت و زن و … ـ ﺧﺘﻢ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻳﺎ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪن و رﺳﻴﺪن ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردارﯼهﺎ در ﺟﻬ ﺎن دﻳﮕ ﺮ؛‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ آﻪ اﻳﻦ ﻏﺎزﻳﺎن ]ﺷﺮآﺖ آﻨﻨﺪﮔﺎن در ﺟﻨﮓهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ[ ﭘﺎداش اﻳﻦ »ﻋﻤﻞ ﺧﻴﺮ«ﺷ ﺎن را‬
‫از »اﷲ« در ﺟﻬﺎن دﻳﮕﺮ اﻧﺘﻈﺎر ﻡﯽآﺸﻨﺪ‪.‬‬
‫»… از ﺁن ﺟﻤﻠ ﻪ اﺳ ﺖ ﻡﻮﺿ ﻮع ﺟﻮاﻧ ﺎن ﺑﻬ ﺸﺘﯽ ﻳ ﺎ ﻏﻠﻤ ﺎن آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺧ ﺪﻡﺖ ﻡﻮﻡﻨ ﺎن آﻤ ﺮ‬
‫ﺖ ﻡﻌ ﺸﻮﻗﮕﺎ ِن‬
‫ﻡﯽﺑﻨﺪﻧﺪ و دوﺷﻴﺰﮔﺎن ﺳﭙﻴﺪ روﯼ و ﺳﻴﺎﻩ چﺸﻢ ﻳﺎ ﺡﻮرﻳﺎن ﺑﻬﺸﺘﯽ… آﻪ در ﺟﻨ ﺖ‪ ،‬ﺳ ﻤ ٍ‬
‫ﻡﻮﻡﻨﺎن را ﺧﻮاهﻨﺪ داﺷﺖ… ﻡﻮﻟﻔﺎن ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺑﺮ روﯼ هﻢ ﺑﻬﺸﺖ را ﺑﺎﻏﯽ ﻡﺠﻠﻞ و ﭘﺮ ﺳﺎﻳﻪ ﻡﯽداﻧﻨ ﺪ؛‬
‫ﺑ ﺎ روده ﺎ و ﻧﻬﺮه ﺎ و چ ﺸﻤﻪﺳ ﺎرهﺎﯼ زﻡﺰﻡ ﻪ آﻨﻨ ﺪﻩ و درﺧﺘ ﺎن اﻧ ﺎر و ﻧﺨ ﻞه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر… ﺕ ﺼﻮﻳﺮ‬
‫‪ ٥‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪٣٦‬‬
‫‪ ٦‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬زﻳﺮ ﻧﻮﻳﺲ ص ‪٣٥٩‬‬

‫‪١٠١‬‬

‫دوﺷﻴﺰﮔﺎن زﻳﺒﺎﯼ ﺑﻬﺸﺘﯽ ﺑﻪ ﺡﺪﯼ در دلهﺎﯼ ﺕﻮدﻩﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺟﺎﯼﮔﻴ ﺮ ﺷ ﺪ و دل از اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﺮد آ ﻪ‬
‫‪٧‬‬
‫در ﻡﺨﻴﻠﻪﯼ ﻧﺴﻞهﺎﯼ ﺑﻌﺪﯼ ﻧﻴﺰ زﻧﺪﻩ ﻡﺎﻧﺪ‪«.‬‬
‫»در چﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﯽ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﻡﺨﺘﻠﻒ ﻋﺮب‪ ،‬در زﻳﺮ ﻟﻮاﯼ اﺳﻼم ﻡﺘﺤﺪ و ﻡﺘﺸﻜﻞ ﺷ ﺪﻩ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬و‬
‫چ ﻮن از ﻟﺤ ﺎظ اﻗﺘ ﺼﺎدﯼ وﺿ ﻊ ﻧ ﺎﻡﻄﻠﻮﺑﯽ داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﺑﻬﺒ ﻮد وﺿ ﻊ ﺧ ﻮد‪ ،‬هﺠ ﻮم و ﻏ ﺎرت ﻡﻠ ﻞ‬
‫هﻤﺠ ﻮار را ـ زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان ﻡ ﺴﻠﻤﺎن آ ﺮدن اﻳ ﻦه ﺎ ـ وﺳ ﻴﻠﻪ ﻗ ﺮار دادﻩ‪ ،‬و در ﭘﻨ ﺎﻩ ﺷ ﻌﺎر “ﻟﻨ ﺎ‬
‫اﺡﺪﯼاﻟﺤﺴﻨﻴﻦ” ﻳﺎ ﻓﺘﺢ ﻡﯽآﻨﻴﻢ و ﻏﻨﻴﻤﺖ ﻡﯽﺑﺮﻳﻢ و ﻳﺎ آﺸﺘﻪ ﻡﯽﺷﻮﻳﻢ و ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻡﯽروﻳﻢ‪ ،‬ﺑﺎ ﺷﻮر و‬
‫‪٨‬‬
‫هﻴﺠﺎن آﻢﻧﻈﻴﺮﯼ ﺑﻪ ﺕﺴﺨﻴﺮ ﻡﻤﺎﻟﻚ هﻤﺠﻮار هﻤﺖ ﮔﻤﺎﺷﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫»اهﻤﻴﺖ آﺴﺐ ﻏﻨﺎﻳﻢ در ﺟﻨﮓ اﻋﺮاب ﺁنچﻨﺎن ﺑﻮد آﻪ در ﺑﻌﻀﯽ از ﺟﻨ ﮓه ﺎ ]ﻡﺎﻧﻨ ﺪ ﺡﻨ ﻴﻦ[‬
‫ﻟﺸﻜﺮﻳﺎن اﺳ ﻼم ﺑ ﺪون ه ﻴﭻ اﺡﺘ ﺮام و ﻡﻼﺡﻈ ﻪاﯼ در ﺑﺮاﺑ ﺮ ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ ﻡ ﯽاﻳ ﺴﺘﺎدﻧﺪ‪ ،‬و ﺑ ﺮاﯼ چﮕ ﻮﻧﮕﯽ‬
‫‪٩‬‬
‫ﺕﻘﺴﻴﻢ ﻏﻨﺎﻳﻢ ﺑﺎ ﻡﺤﻤﺪ ﻡﺠﺎدﻟﻪ ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪«.‬‬
‫اﻳﻦ وﻋﺪﻩهﺎﯼ دﻟﭙﺬﻳﺮ در ﺧﻮد ﻗﺮﺁن و ﺑﺨ ﺼﻮص ﺳ ﻮرﻩﯼ ﻓ ﺘﺢ ه ﻢ چﻨ ﺪﻳﻦ ﺑ ﺎر ﺕﺎآﻴ ﺪ و ﺕﺎﺉﻴ ﺪ‬
‫ﺷﺪﻩ اﺳﺖ!‬
‫»ﻡﺎ ﺕﻮ را ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﺁﺷﻜﺎرﯼ در ﻋﺎﻟﻢ ﻓﻴﺮوز ﻡﯽﮔﺮداﻧﻴﻢ )ﻓ ﺘﺢ ﺁﻳ ﻪ‪ (١‬و ﺧ ﺪا ﺕ ﻮ را ﺑ ﻪ ﻧ ﺼﺮﺕﯽ‬
‫ﺑﺎ ﻋﺰت و آﺮاﻡﺖ ﻳﺎرﯼ ﺧﻮاهﺪ آﺮد )‪ (٣‬ﺑﺮاﯼ ﺁن ﺑﻮد آﻪ ﺧﺪا ﻡﯽﺧﻮاﺳﺖ ﻡﺮدان و زﻧ ﺎن ﻡ ﻮﻡﻦ را‬
‫ﺕ ﺎ اﺑ ﺪ در ﺑﻬ ﺸﺖه ﺎﻳﯽ آ ﻪ زﻳ ﺮ درﺧﺘ ﺎﻧﺶ ﻧﻬﺮه ﺎ ﺟ ﺎرﯼ اﺳ ﺖ داﺧ ﻞ ﮔﺮداﻧ ﺪ و ﮔﻨﺎهﺎﻧ ﺸﺎن را ﺕﻤﺎﻡ ﺎ‬
‫ﺑﺒﺨﺸﺪ و اﻳﻦ ﺑﻪ ﺡﻘﻴﻘﺖ ﻧﺰد ﺧﺪا ﻓﻴﺮوزﯼ ﺑ ﺰرگ اﺳ ﺖ)‪ (٥‬و ﻧﻴ ﺰ ﺧ ﺪا ﺧﻮاﺳ ﺖ ﺕ ﺎ هﻤ ﻪﯼ ﻡﻨﺎﻓﻘ ﺎن و‬
‫ﻡﺸﺮآﺎن را از زن و ﻡﺮد ﻋﺬاب آﻨﺪ آﻪ ﺁنهﺎ ﺑﻪ ﺧﺪا ﺑﺪﮔﻤﺎن ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬در ﺻ ﻮرﺕﯽ آ ﻪ روزﮔ ﺎر ﺑ ﺪ و‬
‫هﻼآﺖ ﺑﺮاﯼ ﺧﻮد ﺁنهﺎ ﺑ ﻮد‪ ،‬و ﺧ ﺪا ﺑ ﺮ ﺁﻧ ﺎن ﺧ ﺸﻢ و ﻟﻌ ﻦ آ ﺮد و ﺟﻬ ﻨﻢ را آ ﻪ ﻡﻨﺰﻟﮕ ﺎﻩ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺪﯼ‬
‫اﺳﺖ ﺑﺮاﯼ اﻳﺸﺎن ﻡﻬﻴﺎ ﺳﺎﺧﺖ )‪ (٦‬و ﺳﭙﺎﻩ زﻡﻴﻦ و ﺁﺳﻤﺎنهﺎ ﻟﺸﻜﺮ ﺧﺪاﺳﺖ و ﺧﺪا ﺑ ﺴﻴﺎر ﻡﻘﺘ ﺪر و ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﺪﺑﻴﺮ ﻋﺎﻟﻢ داﻧﺎﺳﺖ )‪ (٧‬ﻡﺎ ﺕﻮ را ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻓﺮﺳﺘﺎدﻳﻢ آﻪ ﺷﺎهﺪ ﻧﻴﻚ و ﺑﺪ اﻡﺖ ﺑﺎﺷﯽ و ﺧﻠﻖ را ﺑﻪ ﻟﻄ ﻒ‬
‫و رﺡﻤﺖ ﺡﻖ ﺑﺸﺎرت دهﯽ و از ﻗﻬﺮ و ﻋﺬاب او ﺑﺘﺮﺳﺎﻧﯽ )‪ (٨‬و هﺮ آﻪ ﺑ ﻪ ﺧ ﺪا و رﺳ ﻮل او اﻳﻤ ﺎن‬
‫ﻧﻴﺎورد‪ ،‬ﻡﺎ هﻢ ﺑﺮاﯼ ﺁن آﺎﻓﺮان‪ ،‬ﻋﺬاب ﺁﺕﺶ دوزخ را ﻡﻬﻴﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪاﻳﻢ )‪ (١٣‬اﯼ رﺳﻮل ﺑﻪ اﻋﺮاﺑﯽ آﻪ‬
‫ﺕﺨﻠﻒ آﺮدﻧﺪ ﺑﮕﻮ‪ :‬ﺑﺰودﯼ ﺑﺮاﯼ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻗﻮﻡﯽ ﺷﺠﺎع و ﻧﻴﺮوﻡﻨﺪ دﻋﻮت ﻡﯽﺷﻮﻳﺪ آﻪ ﺟﻨﮓ آﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ‬
‫وﻗﺘﯽ آﻪ ﺕﺴﻠﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ اﻳﻦ دﻋﻮت را اﻃﺎﻋﺖ آﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﺧﺪا ﺑﻪ ﺷ ﻤﺎ ﭘ ﺎداش ﻧﻴﻜ ﻮ ﺧﻮاه ﺪ داد و اﮔ ﺮ‬
‫ﻧﺎﻓﺮﻡﺎﻧﯽ آﺮدﻳﺪ‪ ،‬چﻨﺎنآﻪ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ آﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﺧﺪا ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ ﻋﺬاﺑﯽ دردﻧﺎك ﻡﺠﺎزات ﺧﻮاهﺪ‬
‫آ ﺮد )‪ (١٧‬ﺧ ﺪا ﺑ ﻪ ﺷ ﻤﺎ وﻋ ﺪﻩﯼ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﻏﻨﻴﻤ ﺖه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر دادﻩ آ ﻪ… )‪ (٢٠‬و ﺧ ﺪا ﺑ ﺎز وﻋ ﺪﻩﯼ‬
‫‪١٠‬‬
‫ﻏﻨﻴﻤﺖهﺎﯼ دﻳﮕﺮﯼ دادﻩ آﻪ هﻨﻮز از ﺁن ﺑﯽﺧﺒﺮﻳﺪ‪ ،‬و ﺧﺪا از ﺁن ﺁﮔﺎﻩ اﺳﺖ )ﺁﻳﻪ ‪«(٢١‬‬
‫در اﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪه ﺎﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬ه ﻴﭻ ﻋﻤ ﻞ ﻏﻴﺮاﻧ ﺴﺎﻧﯽاﯼ از ﺳ ﻮﯼ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫ﺡ ﺬف و آ ﺸﺘﺎ ِر دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ه ﻢچﻨ ﻴﻦ ﺕ ﺼﺮف آ ﺸﻮرهﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎﺑﺮﺳﯽاﯼ ﻧﻴ ﺎزﯼ‬
‫ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ دروازﻩهﺎﯼ ﺑﻬﺸﺘﯽ ﭘﺮ از ﺑﺮﺧﻮردارﯼ را هﻢ ﺑﻪ روﯼ اﻳ ﺸﺎن ﻡ ﯽﮔ ﺸﺎﻳﺪ؛ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ‬
‫ﺖ اﻳﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺿ ﺮﻳﺒﯽ ﺕ ﺼﺎﻋﺪﯼ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‪ ،‬اﻧﮕﻴ ﺰﻩهﺎﺷ ﺎن ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺎﻻﺕﺮ از ﻡﺮدﻡ ﯽ‬
‫هﻢ ﺧﺸﻮﻧ ٍ‬
‫‪ ٧‬ـ اﺳ ﻼم در اﻳ ﺮان‪ ،‬اﯼ‪ .‬پ‪ .‬ﭘﻄﺮوﺷﻔ ﺴﻜﯽ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ آ ﺮﻳﻢ آ ﺸﺎورز‪ ،‬چ ﺎپ ﻳﻜ ﻢ ﺧ ﺎرج‪ ،‬اﻧﺘ ﺸﺎرات ﻧﻴﻤ ﺎ ﺁﻟﻤ ﺎن‪ ،‬ﺳ ﺎل‬
‫‪ ،١٩٩٨‬ص ‪٨٢‬‬
‫‪ ٨‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻳﺮان‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬چ ﺎپ دوم‪ ،‬ﺳ ﺎل ‪ ،١٣٥٤‬اﻧﺘ ﺸﺎرات ﺳ ﭙﻬﺮ‪ ،‬ﺕﻬ ﺮان‪ ،‬ﺻ ﺺ ‪ ٥٣‬و‬
‫‪٥٤‬‬
‫‪ ٩‬ـ ﻡﻘﺪﻡﻪاﯼ ﺑﺮ اﺳﻼمﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﺟﻠﺪ اول‪ ،‬چﺎپ دوازدهﻢ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻡﻴﺮﻓﻄﺮوس‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٩٩٩‬ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬ص ‪٤٤‬‬
‫‪ ١٠‬ـ ﺑﺮاﯼ ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﺁﻳﻪهﺎ از ﻗﺮﺁن آﻮچﻚ اﻟﻬﯽ ﻗﻤﺸﻪاﯼ ]اﻧﺘﺸﺎرات آﺘﺎبﺧﺎﻧﻪﯼ ﺳﻨﺎﻳﯽ[ اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ ﺷ ﺪﻩ و از ﺕﻔ ﺴﻴﺮهﺎﯼ‬
‫ن ﭘﺮاﻧﺘﺰ ﻡﺘﺮﺟﻢ چﺸﻢ ﭘﻮﺷﯽ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫درو ِ‬

‫‪١٠٢‬‬

‫اﺳ ﺖ آ ﻪ دﺳ ﺖ ﺑ ﺎﻻ ﺑ ﺮاﯼ دﻓ ﺎع از ﺁب و ﺧ ﺎآﯽ ﺑ ﻪ ﻡﻴ ﺪان ﺁﻡ ﺪﻩاﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺷ ﺎهﺎن‪ ،‬ﺡﻜ ﻮﻡﺘﮕﺮان و‬
‫دﻳﻨﻮراﻧﺶ‪ ،‬ارﺕﺒﺎط ﻋﺎﻃﻔﯽ چﻨﺪاﻧﯽ هﻢ ﻧﺪارﻧﺪ و ﺑﺎﻻﺕﺮﻳﻦ زﻡﻴﻨﻪهﺎﯼ ﻡﺒﺎرزاﺕﯽﺷﺎن‪ ،‬ﺡﺪاآﺜﺮ ﺑﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ‬
‫وﻃﻦدوﺳﺘﯽ ﺕﻌﺒﻴﺮ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻧﻪ اﻡﻴﺪﯼ ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ »اﺡﺪﯼاﻟﺤﺴﻨﻴﻦ« ﻳﺎ ﻏﻨ ﺎﻳﻢ ﺟﻨﮕ ﯽ در ه ﺮ‬
‫دو ﺟﻬﺎن!‬
‫ﻗﺮﺁن هﻢ در هﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﻡﻮارد ﺑﻪ آﻤﻚ ﻡﺤﻤﺪ و ﻡﻨﺸﻮ ِر ﺧﺸﻮﻧﺖ او ﻡ ﯽﺁﻳ ﺪ و ﺑ ﺎ ﺁﻳ ﺎﺕﯽ ﻡﻘ ﺪس‬
‫زﻡﻴﻨﻪهﺎﯼ اﻋﺘﻘﺎدﯼ اﻳﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ را ﺕﻜﻤﻴﻞﺕﺮ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺧ ﺸﻮﻧﺘﯽ آ ﻪ اﺑﺘ ﺪاﻳﯽﺕ ﺮﻳﻦ ﺑﺎزﺕ ﺎﺑﺶ را در اﻳ ﻦ‬
‫ﻧﻮﺷﺘﻪﯼ ﺷﺎدروان دآﺘﺮ ﻋﺒﺪاﻟﺤﺴﻴﻦ زرﻳﻦآﻮب ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﻡﯽﺕﻮان دﻳﺪ!‬
‫»در ﺑﺮاﺑ ﺮ ﺳ ﻴﻞ هﺠ ﻮم ﺕﺎزﻳ ﺎن‪ ،‬ﺷ ﻬﺮهﺎ و ﻗﻠﻌ ﻪه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر وﻳ ﺮان ﮔ ﺸﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧ ﺪانه ﺎ و‬
‫دودﻡﺎنهﺎﯼ زﻳﺎد]ﯼ[ ﺑﺮﺑﺎد رﻓﺖ‪ .‬ﻧﻌﻤﺖه ﺎ و اﻡ ﻮال ﺕ ﻮاﻧﮕﺮان را ﺕ ﺎراج آﺮدﻧ ﺪ و ﻏﻨ ﺎﺉﻢ و اﻧﻔ ﺎل ﻧ ﺎم‬
‫ﻧﻬﺎدﻧﺪ‪ .‬دﺧﺘﺮان و زﻧﺎن اﻳﺮاﻧﯽ را در ﺑﺎزار ﻡﺪﻳﻨﻪ ﻓﺮوﺧﺘﻨﺪ و ﺳﺒﺎﻳﺎ و اﺳﺮا ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ .‬از ﭘﻴﺸﻪوران و‬
‫ﺑﺮزﮔﺮان ـ آﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم را ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ ـ ﺑﺎج و ﺳﺎ ِو ﮔﺮان‪ ،‬ﺑﻪ زور ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ﺟﺰﻳﻪ ﻧﺎم ﻧﻬﺎدﻧﺪ‪.‬‬
‫»هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﻓﺠ ﺎﻳﻊ و ﺟﻨﺎﻳ ﺎت را در ﺳ ﺎﻳﻪﯼ ﺷﻤ ﺸﻴﺮ و ﺕﺎزﻳﺎﻧ ﻪ اﻧﺠ ﺎم ﻡ ﯽدادﻧ ﺪ‪ .‬هﺮﮔ ﺰ در‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ ﻡﻈﺎﻟﻢ‪ ،‬ﺁﺷﻜﺎرا آﺴﯽ ﻳﺎراﯼ اﻋﺘﺮاﺿﯽ ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺡﺪ ]ﺷﻼق زدن[ و رﺟ ﻢ ]ﺳﻨﮕ ﺴﺎر آ ﺮدن[‬
‫ب ]ﻡﺴﻠﻤﺎن[ ﺑﻪ هﺮﮔﻮﻧﻪ اﻋﺘﺮاﺿﯽ ﻡﯽداد‪ .‬هﺮآﺲ‬
‫و ﻗﺘﻞ و ﺡﺮق ]ﺳﻮزاﻧﺪن[ ﺕﻨﻬﺎ ﺟﻮاﺑﯽ ﺑﻮد آﻪ ﻋﺮ ِ‬
‫در ﻡﻘﺎﺑ ﻞ اﻳ ﻦ ﻓﺠ ﺎﻳﻊ و ﻡﻈ ﺎﻟﻢ‪ ،‬ﻧﻔ ﺲ ﺑﺮﻡ ﯽﺁورد آ ﺎﻓﺮ و ﺧ ﺎرﺟﯽ ﻡ ﯽﺷ ﺪ و ﺧ ﻮﻧﺶ ه ﺪر ﻡ ﯽﮔ ﺸﺖ‪.‬‬
‫‪١١‬‬
‫ﺷﻤﺸﻴ ِﺮ ﺕﺎزﻳﺎن و ﺕﺎزﻳﺎﻧﻪﯼ ﺡﻜﺎم‪ ،‬هﺮﮔﻮﻧﻪ ﺻﺪاﯼ اﻋﺘﺮاﺿﯽ را ﺧﻔﻪ و ﺧﺎﻡﻮش ﻡﯽآﺮد‪«.‬‬
‫در ﻗ ﺮن هﻔ ﺘﻢ ﻡ ﻴﻼدﯼ اﻳ ﺮان آ ﺸﻮر ﭘﻬﻨ ﺎورﯼ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺕﻤ ﺎم ﺻ ﺤﺮاﯼ ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑﺨ ﺶ‬
‫آﻮچﻚ و ﺑﯽاهﻤﻴﺘﯽ از اﻳﻦ ﮔﺴﺘﺮﻩﯼ اﻡﭙﺮاﻃﻮرﯼ را ﺕ ﺸﻜﻴﻞ ﻡ ﯽداد‪ .‬ﻗﺒ ﻞ از اﻋ ﺮاب و ﺑﻌ ﺪ از اﻳ ﺸﺎن‬
‫هﻢ اﻗ ﻮام وﺡ ﺸﯽ دﻳﮕ ﺮﯼ ﺑ ﻪ ﻃﻤ ﻊ ﺙ ﺮوت و ﺁﺑ ﺎداﻧﯽ آ ﺸﻮر اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﭘﻬﻨ ﺎور ﺡﻤﻠ ﻪه ﺎ‬
‫آﺮدﻧﺪ و چﻨﺪ ﺻﺒﺎﺡﯽ اﻳﻦ ﺧﺎك دلاﻧﮕﻴﺰ را ﺑﻪ ﺕﻮﺑﺮﻩ آﺸﻴﺪﻧﺪ؛ اﻡﺎ چﻨﺪ ﺻ ﺒﺎﺡﯽ ﻧﮕﺬﺷ ﺖ آ ﻪ ﻓﺮهﻨ ﮓ‬
‫ﻡﺪارا و »ﺕﺤﻤﻞ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن« اﻳﺮاﻧﯽ‪ ،‬اﻳﻦ اﻗﻮام ﻡﻬﺎﺟﻢ را در دﺳﺘﮕﺎﻩ ﮔﻮارﺷﯽ ﺧﻮد ﺕﺤﻠﻴﻞ ﺑﺮد و ﺑﻪ‬
‫ﺑﺨﺸﯽ از دﻩهﺎ ﻗﻮﻡﻴﺖ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮن اﻳﺮاﻧ ﯽ اﻳ ﻦ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﭘﻬﻨ ﺎور ﺑ ﺪل ﺳ ﺎﺧﺖ‪ .‬ﺁﻧﭽ ﻪ اﻡ ﺎ ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﻓﺮاﻡ ﻮش‬
‫ﺷﻮد اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ه ﻴﭻآ ﺪا ِم اﻳ ﻦ اﻗ ﻮام وﺡ ﺸﯽ اﻳ ﻦ ﺟ ﺴﺎرت را ﻧﻴﺎﻓﺘﻨ ﺪ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡﻠ ﺖ ﭘ ﺮ ﻏ ﺮور و ﺑ ﺎ‬
‫ﻓﺮهﻨ ﮓ را از ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ ﭘ ﺎﺉﻴﻦﺕ ﺮ ﻗ ﺮار دهﻨ ﺪ‪ .‬هﻤ ﻴﻦآ ﻪ ﺷﻜﻤ ﺸﺎن ﺳ ﻴﺮ ﻡ ﯽﺷ ﺪ ﻳ ﺎ دوﺑ ﺎرﻩ ﺑ ﻪ ﻗﻌ ﺮ‬
‫ﺻﺤﺮاهﺎﺷﺎن ﺑﺎز ﻡﯽﮔﺸﺘﻨﺪ ﻳﺎ در ﺕﻤﺪن و ﻓﺮهﻨﮓ دﻟﭙﺬﻳﺮ اﻳﺮان ـ اﻳﻦ ﻡﻬﺪ ﺕﻤﺪن ﺟﻬ ﺎن در ﻗ ﺮن هﻔ ﺘﻢ‬
‫ـ ﺡﻞ ﻡﯽﺷﺪﻧﺪ و ﺑﻪ ﻗﻮﻡﯽ دﻳﮕﺮ از اﻳﻦ ﻡﻠﺖ چﻨﺪﺕﻮﯼ چﻨﺪﭘﻬﻠﻮﯼ چﻨﺪ ﻧﮋاد و ﻡﺘﻤﺪن ﺕﻐﻴﻴﺮ ﻡﯽﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻡﺎ اﻋﺮاب ﻡﺴﻠﻤﺎن را داﺳﺘﺎﻧﯽ دﻳﮕﺮ ﻡﯽﺑﻮد‪ .‬اﻳ ﺸﺎن ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﯼ وﻳ ﮋﻩﯼ ﺕﺌ ﻮرﻳﻜﯽ‬
‫آ ﻪ داﺷ ﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺧ ﻮد را ﻗ ﻮم ﺑﺮﮔﺰﻳ ﺪﻩﯼ ﺧ ﺪا ﻡ ﯽﺷ ﻤﺮدﻧﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎر ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺳ ﺎزﯼ ﻡﻠ ﻞ دﻳﮕ ﺮ را ـ ﺑ ﻪ‬
‫هﺮﻗﻴﻤﺘﯽ ـ ﺑﺮ دوش اﻳﺸﺎن ﻧﻬﺎدﻩاﻧﺪ‪ .‬اﺟﺎزﻩﯼ چﭙ ﺎول ﺙ ﺮوت و ﺷ ﻮآﺖ و ﻏ ﺮو ِر ﺳ ﺮزﻡﻴﻦه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ه ﻢ هﺪﻳ ﻪﯼ ﺧ ﺎص ﺧﺪاوﻧ ﺪ در ازاﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺷ ﺪن اﻳ ﻦ اﻋ ﺮاب ﺑ ﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ چﻨ ﻴﻦ دﻳ ﺪﮔﺎهﯽ آ ﻪ ﻧ ﺺ‬
‫ﺻﺮﻳﺢ ﺧﻮد ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻗ ﻮم ذﻟﻴ ﻞ‪ ،‬ﺑ ﺪﺑﺨﺖ و ﮔﺮﺳ ﻨﻪ را چﻨ ﺎن ﻗ ﺪرت و ﻗ ﺴﺎوﺕﯽ ﺑﺨ ﺸﻴﺪ آ ﻪ در‬
‫ﺳﺎﻳﻪﯼ ﺁن ﺕﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ چﻨﺪ ﻗﺮن ﺕﺎرﻳﺦ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺡﺘﺎ ﺕﺎ ﻡﻴﺎﻧﻪﯼ اروﭘﺎ را ﺑﻪ ﺧﻮن آﺸﻴﺪﻩ‪ ،‬ﻗﺮون وﺳﻄﺎ‬
‫را در اﻳﻦ ﺳﻮﯼ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮ ﻟﺒﻪﯼ ﺕﻴﺰ ﺷﻤﺸﻴﺮهﺎﺷﺎن ﺑﻪ آﺸﺘﺎرﮔﺎﻩ ﺑﺪل ﺳ ﺎزﻧﺪ‪ .‬در ﺕﻜﺎﻡ ﻞ اﻳ ﻦ ﻧﮕ ﺮش از‬
‫زﻡﺎن ﻋﻤﺮ ]ﻓﺎﺕﺢ اﻳﺮان[ اﺳﻼم ﺑﻪ ﺑﺮﺕﺮﯼ ﻧ ﮋادﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر وﺡ ﺸﻴﺎﻧﻪاﯼ ﻧﻴ ﺰ ﺁﻟ ﻮدﻩ ﺷ ﺪ‪ .‬در هﻤ ﻴﻦ راﺳ ﺘﺎ‬
‫ﻚ اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﺮاﯼ رهﺎ ﺷﺪن از اﻳﻦﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﺤﻘﻴﺮه ﺎ و چﭙ ﺎوله ﺎﯼ ﻡ ﺴﺘﻤﺮ و ﻡ ﺪاوم و ﺕﺌﻮرﻳ ٍ‬
‫‪ ١١‬ـ دو ﻗﺮن ﺳﻜﻮت و ﻡﺒﺎرزﻩ‪ ،‬دآﺘﺮ ﻋﺒﺪاﻟﺤﺴﻴﻦ زرﻳﻦ آﻮب‪ ،‬ﻡﻄﻠﺒﯽ ﺑﺮاﯼ »ﻡﻬﺮﮔ ﺎن« چﻬﺎرﺷ ﻨﺒﻪ ‪ ١٠‬ﺁﺑ ﺎنﻡ ﺎﻩ ‪،١٣٢٩‬‬
‫ﻧﻘﻞ از ﻡﻬﺮﮔﺎن‪ ،‬ﺳﺎل هﺸﺘﻢ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢‬و ‪ ،٣‬ﺕﺎﺑﺴﺘﺎن و ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪١٣٧٨‬‬

‫‪١٠٣‬‬

‫ﺟﻨ ﮓه ﺎﻳﯽ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺑ ﺴﻴﺎر ﻡ ﺴﺘﻤﺮ و ﻡ ﺪاوم ﺑ ﺮ ﻋﻠﻴ ﻪ ه ﺮ آ ﺴﯽ آ ﻪ ﻧ ﺸﺎﻧﯽ از ﻋﺮﺑﻴ ﺖ و اﺳ ﻼﻡﻴﺖ‬
‫ﻡﯽداﺷﺖ‪ ،‬آﺸﺎﻧﺪﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺕﺌﻮرﯼ »ﻟﻨﺎ اﺡﺪﯼاﻟﺤﺴﻨﻴﻦ« آﻪ ﻡﺮﺕﺒﺎ هﻢ از ﺳﻮﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳﻼم‪ ،‬در ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل‬
‫ﺕ ﺸﺪﻳﺪ و ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬اﻳ ﻦ روزه ﺎ ﺑ ﻪ ﺷ ﺮاﻳﻄﯽ اﻧﺠﺎﻡﻴ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺁﻡ ﺮان و ﻋ ﺎﻡﻼن ﺕﺮوره ﺎﯼ‬
‫زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ ﻳﺎ »ﭘﺮوژﻩﯼ ﻗﺘﻞﻋﺎم درﻡﺎﻧﯽ« هﻢچﻨﻴﻦ ﺕﺮور ﻡﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻡﯽ در ﺧﺎرج از ﻡﺮزه ﺎ‬
‫ﻳﺎ »ﭘﺮوژﻩﯼ ﻓﺮﻧﮕﯽ آﺎرﯼ« ﻡﺠﺎهﺪان و ﺁﻡﺮان ﺑﻪ ﻡﻌﺮوف و ﻧﺎهﻴﺎن از ﻡﻨﻜﺮ ﺕﻌﺮﻳﻒ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ و ﻧ ﻪ‬
‫ﻗﺎﺕﻠﻴﻨﯽ آﻪ اﻧﺴﺎنه ﺎﻳﯽ را ﺑ ﺎ ﺷ ﻜﻨﺠﻪ و ﺕ ﺮور از ﺡ ﻖ ﺡﻴ ﺎﺕﯽ زﻧ ﺪﮔﯽﺷ ﺎن ﻡﺤ ﺮوم آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺡﺘ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫»اﺡﺪﯼاﻟﺤﺴﻨﻴﻦ« ﺑﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ در ﻗ ﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳ ﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻓﻌﻠ ﯽ در اﻳ ﺮان ه ﻢ ﺑﺎزﺕ ﺎب ﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ و دادﮔﺴﺘﺮﯼ و ﻗﻮﻩﯼ ﻗﻀﺎﺉﻴﻪ ـ اﮔﺮ هﻢ ﺑﺨﻮاهﺪ ـ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ ﺁﻡﺮان و ﻋﺎﻡﻼن اﻳﻦ ﻗﺘﻞه ﺎ را‬
‫ﺑﻪ ﻡﺤﺎآﻤﻪ ﺑﻜﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫»ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﯼ دادﺳﺘﺎن ﻧﻈﺎﻡﯽ ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﻡﺘﻬﻤﺎن ﭘﺮوﻧﺪﻩﯼ ﻗﺘﻞهﺎ “ادﻋﺎهﺎﻳﯽ در ﻡﻮرد ﻡﻘﺘﻮﻻن‬
‫دارﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﻡ ﺎدﻩﯼ ‪ ٢٢٦‬ﻗ ﺎﻧﻮن ﻡﺠ ﺎزات اﺳ ﻼﻡﯽ ﺁنه ﺎ را ﺑ ﻪ اﺙﺒ ﺎت ﺑﺮﺳ ﺎﻧﻨﺪ‪”.‬‬
‫]روزﻧﺎﻡﻪﯼ زن‪ ،‬اول اﺳﻔﻨﺪ ‪ [١٣٧٧‬ﻡﺎدﻩﯼ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﻡﺰﺑﻮر ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ‪“ :‬ﻗﺘﻞ ﻧﻔﺲ‪ ،‬در ﺻﻮرﺕﯽ ﻡﻮﺟ ﺐ‬
‫ق‬
‫ﻖ ﻗﺘ ﻞ ﺑﺎﺷ ﺪ ﻗﺎﺕ ﻞ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ اﺳ ﺘﺤﻘﺎ ِ‬
‫ﻗﺼﺎص اﺳﺖ آﻪ ﻡﻘﺘﻮل‪ ،‬ﺷﺮﻋﺎ ﻡ ﺴﺘﺤﻖ آ ﺸﺘﻦ ﻧﺒﺎﺷ ﺪ و اﮔ ﺮ ﻡ ﺴﺘﺤ ِ‬
‫ﻗﺘﻞ او را ـ ﻃﺒﻖ ﻡﻮازﻳﻦ ـ در دادﮔﺎﻩ اﺙﺒﺎت آﻨﺪ‪ ”.‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﻳ ﻦ ﻡ ﺎدﻩﯼ ﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ آ ﻪ ﺁﻗ ﺎﯼ ﻡ ﺼﺒﺎح ﻳ ﺰدﯼ‬
‫ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺳﺨﻨﺎن اﺧﻴﺮش آﻪ‪“ :‬اهﺎﻧﺘﮕﺮ ﺑﻪ اﺳ ﻼم ﺑﺎﻳ ﺪ ﺧ ﻮﻧﺶ رﻳﺨﺘ ﻪ ﺷ ﻮد و ﻡﺤﺎآﻤ ﻪ ﻧﻴ ﺰ ﻧﻤ ﯽﺧﻮاه ﺪ‪”.‬‬
‫]ﭘ ﻴﺶ ﺧﻄﺒ ﻪﯼ ﻧﻤ ﺎز ﺟﻤﻌ ﻪﯼ ﺕﻬ ﺮان‪ ١٢ ،‬ﺷ ﻬﺮﻳﻮر ‪ [١٣٧٨‬ﺑ ﺮاﯼ ﺁن “ﻡﺒﻨ ﺎﯼ ﺕﺌﻮرﻳ ﻚ و اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ”‬
‫ﻓﺮاهﻢ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﺎﺕﻠﻴﻦ ﻧﻤﯽﺕﻮان ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آﺸﺘﻦ اﻓﺮاد ﻡﺰﺑ ﻮر اﻳ ﺮاد ﮔﺮﻓ ﺖ؛ زﻳ ﺮا ﻡﻤﻜ ﻦ اﺳ ﺖ‬
‫‪١٢‬‬
‫در ﻡﺤﻜﻤﻪ ﺙﺎﺑﺖ آﻨﻨﺪ آﻪ ﻡﻘﺘﻮﻟﻴﻦ ﻡﺴﺘﺤﻖ آﺸﺘﻦ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ…«‬
‫»ﻡﺒﻨ ﺎﯼ ﺕﺌﻮرﻳ ﻚ و اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ« اﯼ ه ﻢ آ ﻪ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﻤﺪاراﻧﯽ ﻧﻈﻴ ﺮ ﺡ ﻀﺮت ﺁﻳ ﺖاﷲ ﻡ ﺼﺒﺎح‬
‫ﻳﺰدﯼ]![ ﺑﺮاﯼ آﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ـ اﻟﮕ ﻮ وار ـ در ﻧﻈ ﺮ دارﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺻ ﻮرﺕﯽ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺟ ﺪﯼ و ﻡ ﺴﺘﻨﺪ‪،‬‬
‫در ﺕﺎرﻳﺦ ﺙﺒﺖ ﺷﺪﻩﯼ اﺳﻼم درج اﺳﺖ و اﺻﻼ ﻧﻴﺎزﯼ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ اﺳ ﻼمﮔﺮاﻳ ﺎن ﻡ ﺪرن و رﻓﺮﻡﻴ ﺴﺖ و‬
‫اﺻﻼحﻃﻠﺐ‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﺎوﻳﻞ ﻳﺎ ﺕﻮﺟﻴﻪ اﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩهﺎ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﻀﻴﻪ ﺁﻧﻘﺪر ﻋﻠﻨﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺡﺘﺎ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻡﻪﯼ از ﭘﻴﺶ ﺕﻌﻴ ﻴﻦ ﺷ ﺪﻩ »ﺡﺎآﻤ ﺎن ﺷ ﺮع«‬
‫ﺖ وزارت اﻃﻼﻋﺎت و اﻡﻨﻴ ﺖ آ ﺸﻮر ﻳ ﺎ رﻳﺎﺳ ﺖ ﻗ ﻮﻩﯼ ﻗ ﻀﺎﺉﻴﻪ ﺑ ﻪ آ ﺎر ﻡ ﯽﮔﻤﺎرﻧ ﺪ؛ ﺕ ﺎ از‬
‫را در ﭘﺴ ٍ‬
‫ﺑﺎﺑﺖ ارﺕﻜﺎب اﻳﻦ ﺟﻨﺎﻳﺎت‪ ،‬زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان ﻓﺘﻮاه ﺎﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ دچ ﺎر ﻡ ﺸﻜﻞ ﻡ ﺜﻼ ﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ ﻧ ﺸﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑ ﺎ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﺕﺮﻓﻨ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺡﺎآﻤ ﺎن ﺷ ﺮع ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ داﺷ ﺘﻦ اﻳ ﻦ ﻋﻨ ﻮان‪ ،‬ﺑ ﺪون ه ﻴﭻﮔﻮﻧ ﻪ ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ از هﺮﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﺑﺎزﺧﻮاﺳ ﺘﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ ه ﺮ ﺟﻨ ﺎﻳﺘﯽ آ ﻪ ﺁن را ﺑﺎزﺕ ﺎب ﻳﻜ ﯽ از هﻤ ﻴﻦ »اﺡ ﺪﯼاﻟﺤ ﺴﻨﻴﻦ« ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪،‬‬
‫دﺳﺖ ﻡﯽﻳﺎزﻧﺪ‪.‬‬
‫»اﻳﻦ اﻇﻬﺎرات آﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽ وزارت اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺎﻳﯽ و هﻤﺎهﻨﮕﯽ ﺕ ﺎم‬
‫و ﺕﻤ ﺎم دارد‪ ،‬ﻡ ﯽرﺳ ﺎﻧﺪ آ ﻪ ﻡﺘﻬﻤ ﺎ ِن ]ﻗﺘ ﻞه ﺎﯼ زﻧﺠﻴ ﺮﻩاﯼ[ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ﻡﻌﺘﻘ ﺪ ﺑ ﻪ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫هﺴﺘﻨﺪ ﺕﺎ ﺑﺪان ﺡﺪ آﻪ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ در ﺟﺮﻳﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺡﺬف‪ ،‬ﺑﺎ وﺿﻮ ﺷﺮآﺖ ﻡﯽآ ﺮدﻩاﻧ ﺪ و ﻋﻤﻠﻴ ﺎت را‬
‫ﺑﺎ ﻧﺎم “ﺡﻀﺮت زهﺮا” ﻡﯽﺁﻏﺎزﻳﺪﻧﺪ‪ .‬دﻳﮕﺮ اﻳﻦ آﻪ ﻡﺘﻬﻤﺎن‪ ،‬از ﻋﻨﺎﺻ ﺮ ﻡ ﻮﺙﺮ و آﺎرآ ﺸﺘﻪﯼ ﻡﻨ ﻀﺒﻂ‬
‫و ﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽ وزارت اﻃﻼﻋ ﺎت ﻡ ﯽﺑﺎﺷ ﻨﺪ و ﺳ ﺎله ﺎ در زﻡ ﺮﻩﯼ “ﻡﺤ ﺎر ِم” ﻧﻈ ﺎ ِم اﻡﻨﻴﺘ ﯽ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫اﺳ ﻼﻡﯽ ﺑ ﻪ ﺷ ﻤﺎر ﻡ ﯽﺁﻡ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪ .‬و ﻡﺎﻡﻮرﻳ ﺖه ﺎﯼ ﺧﻄﻴ ﺮﯼ را در داﺧ ﻞ و ﺧ ﺎرج از اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ اﻧﺠ ﺎم‬

‫‪ ٢‬ـ ﺕﺎﻡﻠﯽ در رﻳﺸﻪهﺎﯼ ﺧﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﻓﺮهﺎد ﺑﻬﺒﻬﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻡﻬﺮﮔﺎن‪ ،‬ﺳﺎل هﺸﺘﻢ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢‬و ‪ ،٣‬ﺳﺎل ‪١٣٧٨‬‬

‫‪١٠٤‬‬

‫رﺳﺎﻧﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬چﻨﻴﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮﯼ‪ ،‬هﺮﮔﺰ ﺑﻪ آﺎره ﺎﯼ ﺧﻮدﺳ ﺮاﻧﻪ و ﻏﻴﺮﺕ ﺸﻜﻴﻼﺕﯽ دﺳ ﺖ ﻧﻤ ﯽﻳﺎزﻧ ﺪ‪ .‬ﻡﻨﻄ ﻖ‬
‫چﻨﻴﻦ ﻡﺤﺎﻓﻞ و ﺷﺒﻜﻪهﺎﯼ ﻧﻴﻤﻪ ﻡﺎﻓﻴﺎﻳﯽ]اﯼ[ چﻨﻴﻦ اﻳﺠﺎب ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫»در چﻨﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﻳﻚ‪/‬ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽ]اﯼ[ اﺳﺖ آﻪ ﺡﻜﻢ “ﺡﺬف” ﻋﻘﻴﺪﺕﯽ‪/‬ﻡﺬهﺒﯽ‪،‬‬
‫ﺑﺎﻳﺴﺘﯽ از ﺳﻮﯼ هﺮم ﺕﺸﻜﻴﻼﺕﯽ وزﻳ ﺮ آ ﻪ در ﻋ ﻴﻦﺡ ﺎل “ﺡ ﺎآﻢ ﺷ ﺮع” ه ﻢ ه ﺴﺖ‪ ،‬ﺻ ﺎدر ﺷ ﻮد و از‬
‫ﻃﺮﻳﻖ ﻳﻜﯽ از ﻡﻌﺎوﻧﺎن وﯼ‪ ،‬ﺑﻪ ﻡﺪﻳﺮان اﺟﺮاﻳﯽ اﺑ ﻼغ ﮔ ﺮدد‪ .‬از اﻳ ﻦ روﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕ ﻴﻢه ﺎﯼ ﻋﻤﻠﻴ ﺎﺕﯽ‪،‬‬
‫هﺮﮔﺰ ﻧﻪ ﺑﺎ وزﻳﺮ در ﺕﻤﺎس ﺑﻮدﻩاﻧ ﺪ و ﻧ ﻪ ﺑ ﺎ ﻳﻜ ﯽ از ﻡﻌﺎوﻧ ﺎن وزارت اﻃﻼﻋ ﺎت‪“ .‬ﻧﻴ ﺎزﯼ” دادﺳ ﺘﺎن‬
‫ﭘﻴﺸﻴﻦ و رﺉ ﻴﺲ آﻨ ﻮﻧﯽ ﺳ ﺎزﻡﺎن ﻗ ﻀﺎﺉﯽ ﻧﻴﺮوه ﺎﯼ ﻡ ﺴﻠﺢ ه ﻢ در ﻧﺨ ﺴﺘﻴﻦ ﻡ ﺼﺎﺡﺒﻪﯼ ﻡﻄﺒﻮﻋ ﺎﺕﯽاش‬
‫ﺕﺎآﻴﺪ آﺮد آﻪ ﻡﺘﻬﻤﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻡﺎدﻩﯼ ‪ ٢٢٦‬ﻗﺎﻧﻮ ِن ﻡﺠﺎزات اﺳﻼﻡﯽ ﻡﺪﻋﯽ هﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﻧﺠ ﺎم‬
‫‪١٣‬‬
‫ﻗﺘﻞهﺎ ﻡﺠﻮز ﺷﺮﻋﯽ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪«.‬‬
‫در راﺳﺘﺎﯼ هﻤﻴﻦ ﻧﮕﺮش ﺑﻪ ﻡﻠﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ از ﻳﻜﯽ از ﻡﺠﺘﻬﺪﻳﻦ ﻡﻌﺮوف ﻋ ﺼﺮ‬
‫ﻡﻼﭘﺮور ﻗﺎﺟﺎر ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ اﻧﮕﻴﺰﻩ و ﺳﻜﻮﯼ ﭘﺮش چﻨﻴﻦ ﺟﺎﻧﻴﺎﻧﯽ را ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﮕﺬارد‪:‬‬
‫»ﺕﻨﻜﺎﺑﻨﯽ‪ ،‬ﻳﻜ ﯽ از ﺷ ﺎﮔﺮدان ﺳ ﻴﺪﺑﺎﻗﺮ ﺷ ﻔﺘﯽ در آﺘ ﺎب ﺧ ﻮد “ﻗ ﺼﺺاﻟﻌﻠﻤ ﺎء” ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪“ :‬از‬
‫زﻡﺎن اﺉﻤﻪﯼ اﻃﻬﺎر ﺕﺎ ﺁن ﻋﻬﺪ‪ ،‬هﻴﭻﻳﻚ از ﻋﻠﻤﺎﯼ اﻡﺎﻡﻴﻪ ﺑﻪ ﺁن اﻧ ﺪازﻩ ﺙ ﺮوت و ﻡﻜﻨ ﺖ ﻧﺪاﺷ ﺘﻨﺪ‪ ”.‬آ ﻪ‬
‫ﺷﻔﺘﯽ داﺷﺖ… ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺕﺤﻘﻴﻖ ﻋﺒ ﺎس اﻗﺒ ﺎل‪ :‬ﺷ ﻔﺘﯽ از راﻩ اﻏ ﻮا و زور‪ ،‬چﻨ ﻴﻦ ﺙﺮوﺕ ﯽ را ﮔ ﺮد ﺁورد‪.‬‬
‫]هﻤﻮ[ ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪“ :‬ﺷﻔﺘﯽ‪ ،‬ﻡﺘﻬﻤﻴ ِﻦ ]ﻡﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ چ ﻪ ﺟﺮﻡ ﯽ[ را اﺑﺘ ﺪا ﺑ ﻪ اﺻ ﺮار و ﻡﻼﻳﻤ ﺖ و ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﺸﻮﻳﻖ اﻳﻦ آﻪ ﺧﻮدم در روز ﻗﻴﺎﻡﺖ‪ ،‬ﭘﻴﺶ ﺟﺪم ﺷﻔﻴﻊ ﮔﻨﺎه ﺎن ﺷ ﻤﺎ ﺧ ﻮاهﻢ ﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻗ ﺮار و اﻋﺘ ﺮاف‬
‫واﻡﯽداﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺎ ﮔﺮﻳﻪ اﻳﺸﺎن را ﮔﺮدن ﻡﯽزدﻩ‪ ،‬و ﺧ ﻮد ﺑ ﺮ آ ﺸﺘﻪﯼ ﺁﻧ ﺎن ﻧﻤ ﺎز ﻡ ﯽﮔ ﺰاردﻩ‪.‬‬
‫‪١٤‬‬
‫ﮔﺎهﯽ هﻢ در ﺡﻴﻦ ﻧﻤﺎز ﻏﺶ ﻡﯽآﺮدﻩ اﺳﺖ‪] .‬ﻧﻘﻞ از ﻡﻘﺎﻟﻪﯼ اﻗﺒﺎل در ﻡﺠﻠﻪﯼ ﻳﺎدﮔﺎر[«‬
‫»ﭘﻴﺶﺕﺮ ﮔﻔﺘﻴﻢ آﻪ ]ﺳﻴﺪﺑﺎﻗﺮ[ ﺷ ﻔﺘﯽ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻡﺤ ﺼﻮل دوران ﻡﻼﭘ ﺮور ﻓﺘﺤﻌﻠ ﯽﺷ ﺎﻩ‪ ،‬رﻓﺘ ﻪ رﻓﺘ ﻪ‬
‫آﺎرش ﺑﺪاﻧﺠﺎ آﺸﻴﺪ آﻪ در اﺻﻔﻬﺎن ـ ﺑﺎ آﻤﻚ اﻧﺒﻮﻩ ﻟﻮﻃﯽهﺎ و ﺁدﻡﻜﺸﺎن ـ ادﻋﺎﯼ اﺳ ﺘﻘﻼل آ ﺮد و ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎم او ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ و ﺳﻜﻪ زدﻧﺪ‪ .‬و ﺕﻨﻬﺎ اﻳﺴﺘﺎدﮔﯽ و ﻡﻘﺎﺑﻠ ﻪﯼ ﺁﺷ ﺘﯽﻧﺎﭘ ﺬﻳﺮ ﺡ ﺎج ﻡﻴ ﺮزا ﺁﻗﺎﺳ ﯽ و‬
‫ﻡﺤﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺑﻮد آﻪ او را ﺑﺎ ذﻟﺖ و ﺧ ﻮارﯼ ﻓﺮوآ ﺸﻴﺪ‪ .‬وﻗﺘ ﯽ ﺑ ﻪ ﻓﺮﻡ ﺎن ﻡﺤﻤ ﺪ ﺷ ﺎﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ آﻤ ﻚ ﺕﻮﭘﺨﺎﻧ ﻪ‬
‫دروازﻩه ﺎﯼ ﺷ ﻬﺮ اﺻ ﻔﻬﺎن را ﮔ ﺸﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻮﻃﻴ ﺎن ﭘ ﺎ ﺑ ﻪ ﻓ ﺮار ﮔﺬاﺷ ﺘﻨﺪ و ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﻳ ﻚ ﻧ ﺎﻇﺮ ﻓﺮﻧﮕ ﯽ‪،‬‬
‫ﻡﺠﺘﻬ ﺪ ﺑ ﻪ آﻨﺠ ﯽ ﺧﺰﻳ ﺪ و ﺑﻌ ﻀﯽ از ﻡﻼﻳ ﺎن رواﻧ ﻪﯼ زﻧ ﺪان ﺷ ﺪﻧﺪ و ‪ ٣٠٠‬ﻟ ﻮﻃﯽ ﮔﺮﻓﺘ ﺎر ﺁﻡﺪﻧ ﺪ و‬
‫‪١٥‬‬
‫ﺑﺪﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﻏﺎﺉﻠﻪ ﺧﺘﻢ ﺷﺪ و اﻡﻮال ﻏﺼﺒﯽ ﺑﻪ ﺻﺎﺡﺒﺎن ﺁنهﺎ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪«.‬‬
‫در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ چﮕ ﻮﻧﮕﯽ ﺟﻤ ﻊﺁورﯼ ﺙ ﺮوت در ﺻ ﺪر اﺳ ﻼم‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺕﺎآﻴ ﺪ آ ﺮد آ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ در‬
‫اﺳﻼم ﻡﻔﻬﻮم ﺑﺨﺼﻮﺻﯽ دارد آﻪ اﺳﺎﺳ ﺎ ﺑ ﺎ ﻡﻔ ﺎهﻴﻢ ﻡ ﺴﺘﻨﺪ ﺟ ﺎرﯼ در ﺟﻮاﻡ ﻊ ﻡ ﺪﻧﯽ ﻏ ﺮب‪ ،‬زﻡ ﻴﻦ ﺕ ﺎ‬
‫ﺁﺳﻤﺎن ﺕﻔﺎوت دارد‪ .‬ﻡﺎ اﻳﻦ ﺕﻔﺎوت را در ﻡﻴﺰان ﻏ ﺎرته ﺎﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن اﺳ ﻼم ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ﻓﻌﻠ ﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ‬
‫اﻳﺮان‪ ،‬آﻢ و ﺑﻴﺶ ﺷﻨﻴﺪﻩ و ﺧﻮاﻧﺪﻩاﻳﻢ‪ .‬ﻡﺠﺘﺒﯽ ﻡﻴﻨﻮﯼ هﻢ ]ﻻﺑﺪ[ ﺑﺮاﯼ اﻳﻦآ ﻪ ﺟ ﺎﯼ ﺷ ﺒﻬﻪاﯼ در راﺑﻄ ﻪ‬
‫ﺑﺎ ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳﻼﻡﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﮕﺬارد‪ ،‬وﻇﺎﻳﻒ ﺡﺎآﻤ ﺎن اﺳ ﻼﻡﯽ را اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﻃﺒﻘ ﻪﺑﻨ ﺪﯼ‬
‫]![ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪» :‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺧﻠﻴﻔﻪﯼ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ]ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻦ ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ[ ﻓﻘ ﻂ وﻇﻴﻔ ﻪﯼ دﻧﻴ ﺎﻳﯽ دارد و ﺁن ﮔ ﺮﻓﺘﻦ‬
‫زآﺎت و ﺕﻘﺴﻴﻢ آﺮدن ﻏﻨ ﺎﻳﻢ و رﺳ ﻴﺪﮔﯽ ﺑ ﻪ ﻡﺮاﻓﻌ ﻪﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن و ﺕﻌﻴ ﻴﻦ ﺡﻜ ﺎم و ﻟ ﺸﻜﺮ ﻓﺮﺳ ﺘﺎدن ﺑ ﻪ‬

‫‪ ١٣‬ـ ﺕﺤﻠﻴﻠﯽ ﺡﻘﻮﻗﯽ از راﯼ دادﮔﺎﻩ ﻧﻈﺎﻡﯽ در ﭘﺮوﻧﺪﻩﯼ ﻗﺘﻞهﺎﯼ زﻧﺠﻴﺮﻩاﯼ‪ ،‬دآﺘ ﺮ ﻋﺒ ﺪاﻟﻜﺮﻳﻢ ﻻهﻴﺠ ﯽ‪ ،‬ﻳ ﻚﺷ ﻨﺒﻪ‪ ٩ ،‬ﺑﻬﻤ ﻦ‬
‫‪ ،١٣٧٩‬ﻧﻘﻞ از ﺑﻮﻟﺘﻦ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﯽ اﻳﺮان اﻡﺮوز‪.‬‬
‫‪ ١٤‬ـ ﺷﻴﻌﯽﮔﺮﯼ و ﺕﺮﻗﯽﺧﻮاهﯽ‪ ،‬ﻡﻬﺪﯼ ﻗﺎﺳﻤﯽ‪ ،‬چﺎپ ﭘﺎژن‪ ،‬اﻡﺮﻳﻜﺎ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٩٩٩‬ص ‪٩٦‬‬
‫‪ ١٥‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٩٦‬ﺕﺎ ‪٩٧‬‬

‫‪١٠٥‬‬

‫ﺳﺮآﻮﺑﯽ ﻡﺘﻤﺮدﻳﻦ و ﻓﺘﺢ آﺮدن ﻧﻘﺎط ﺕﺎزﻩ و اﻗﺎﻡﻪﯼ ﺡ ﺪود ﻳﻌﻨ ﯽ ﺡ ﺪ زدن و ﻡﺠ ﺎزات آ ﺮدن آ ﺴﺎﻧﯽ‬
‫‪١٦‬‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﺑﺮ ﺧﻼف اﺡﻜﺎم اﺳﻼم ﻋﻤﻞ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﻡ ﯽﺑﻴﻨ ﻴﻢ آ ﻪ در اﻳ ﻦ ﻡﻴ ﺎن اﺳﺎﺳ ﺎ ﺳ ﺨﻨﯽ از ﺁﻡ ﻮزش و ﭘ ﺮورش ﻡ ﺮدم‪ ،‬ﺑﻬﺪاﺷ ﺖ و درﻡ ﺎن‬
‫اﻳﺸﺎن‪ ،‬ﻳﺎ ﻡﺜﻼ رﻓﺎﻩ و ﺧﻮﺷ ﺒﺨﺘﯽ اﻡ ﺖ اﺳ ﻼم‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺡﺘ ﺎ ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ ﻡﺤ ﻞ اﻗﺎﻡ ﺖ اﻳ ﺸﺎن در دﺳ ﺘﻮر آ ﺎر‬
‫ﻧﻴﺴﺖ و ﺕﻤﺎم وﻇﺎﻳﻒ ﺡﺎآﻤﺎن اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬در ﺳﻪ زﻡﻴﻨﻪﯼ ﻏﺎرت‪ ،‬ﺡﺪ و ﺕﻌﺰﻳﺮ‪ ،‬و ﺟﻨﮓ ﺑ ﺎ ﻡﻠ ﻞ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺧﻼﺻﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﻡﺎ چﻨﻴﻦ درﻳﺎﻓﺘﯽ از اﺳﻼم ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ را ﺕﺎ هﻤ ﻴﻦ اﻡ ﺮوز ه ﻢ در آ ﺸﻮر اﻓﻐﺎﻧ ﺴﺘﺎن‬
‫و زﻳﺮ ﺳﻠﻄﻪﯼ ﻃﺎﻟﺒﺎن اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﻪ روﺷ ﻨﯽ ﺕﺠﺮﺑ ﻪ آ ﺮدﻩاﻳ ﻢ و دﻳ ﺪﻩاﻳ ﻢ آ ﻪ ﻡ ﺮدم ﻡ ﺴﻠﻤﺎن اﻓﻐ ﺎن در‬
‫ﭘﺮﺕﻮ اﻟﻬﺎﻡﺎت اﻳﻦ رهﺒﺮان ﺳﻨﺘﯽ اﺳﻼم‪ ،‬چﻪ ﻓﻼآﺘﯽ را ﺕﺠﺮﺑﻪ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬زﻧﺎﻧﺸﺎن چﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺘﯽ دارﻧﺪ‬
‫و اﻳﻦ ﺡﺎآﻤﺎن اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺻﺪور ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽﺷﺎن ﺑﻪ ﻏ ﺮب آ ﺎﻓﺮ ]![ چﮕﻮﻧ ﻪ ﺑ ﺎ ﻋﻤﻠﻴ ﺎت‬
‫اﻧﺘﺤﺎرﯼ‪ ،‬ﺑﻴﮕﻨﺎهﺎﻧﯽ را از هﻤﻪﯼ ﻡﻠﻴﺖهﺎ ﺑﻪ ﻗﺘﻞﮔﺎﻩ ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﻨﺪ!‬
‫زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﻧﻈ ﺮﯼ اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ ه ﻢ آ ﻪ چﻨ ﻴﻦ دﺳ ﺖ ﺑ ﺎزﯼ را ﺑ ﻪ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﻤﺪاران‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ آ ﺸﺘﺎر‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﻡﯽدهﺪ‪ ،‬دﻗﻴﻘﺎ در اﻳﻦ ﺁﻳﺎت »ﻗﺮﺁن آ ﺮﻳﻢ« و ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از ﺁﻳ ﺎت دﻳﮕ ﺮ اﻳ ﻦ آﺘ ﺎب ﺁﺳ ﻤﺎﻧﯽ‬
‫ﺙﺒﺖ اﺳﺖ‪ .‬و ﻧﻴﺎزﯼ هﻢ ﺑﻪ آﺸﻒ و ﺷﻬﻮد ﻧﺪارد‪ .‬اﺕﻔﺎﻗﺎ اﻳﻦ ﺁﻳﺎت از ﺁﻳ ﺎﺕﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ه ﻴﺞﮔﻮﻧ ﻪ ﺷ ﻚ و‬
‫ﺕﺮدﻳ ﺪﯼ در ﺁنه ﺎ وﺟ ﻮد ﻧ ﺪارد و ﻃﺒ ﻖ ﺁﻡ ﻮزشه ﺎﯼ ﻡﻔ ﺴﺮﻳﻦ ﻗ ﺮﺁن‪ ،‬از ﻡﺤﻜﻤ ﺎت دﻳﻨ ﯽ و ﻋﻘﻴ ﺪﺕﯽ‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»]آﺎﻓﺮان[ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻨﺪﻩ آﻢ و ﮔﺮﻳﻪ زﻳﺎد آﻨﻨﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ‪(٨٢‬‬
‫»ﺑﺪاﻧﻴﺪ آﻪ اﮔﺮ در راﻩ دﻳﻦ ﺧﺪا‪ ،‬ﺑﺮاﯼ ﺟﻬﺎد ﺑﻴﺮون ﻧ ﺸﻮﻳﺪ‪ ،‬ﺧ ﺪا ﺷ ﻤﺎ را ﺑ ﻪ ﻋ ﺬاﺑﯽ دردﻧ ﺎك‬
‫ﻡﻌﺬب ﺧﻮاهﺪ آﺮد و ﻗﻮﻡﯽ دﻳﮕﺮ را ﺑﺮاﯼ ﺟﻬﺎد‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺷﻤﺎ ﺑﺮﻡﯽﮔﺰﻳﻨﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪(٣٩‬‬
‫»ﻡﺎ ]در ﻡﻴﺎن ﻡﺴﻴﺤﻴﺎن[ ﺁﺕﺶ ﺟﻨﮓ و دﺷﻤﻨﯽ را ﺕﺎ ﻗﻴﺎﻡﺖ ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺘﻴﻢ‪) .‬ﻡﺎﺉﺪﻩ ‪(١٤‬‬
‫»ﺧﺪا هﺮﮔﺰ آﺎﻓﺮان را هﺪاﻳﺖ ﻧﺨﻮاهﺪ آﺮد‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪(٣٧‬‬
‫»ﻡﺤﻘﻘﺎ ﺑﺪاﻧﻴﺪ آﻪ ﻡﺸﺮآﺎن ﻧﺠﺲ و ﭘﻠﻴﺪﻧﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪(٣٨‬‬
‫»ﭘﺲ از ﺁنآﻪ ﻡﺎﻩهﺎﯼ ﺡﺮام درﮔﺬﺷﺖ‪ ،‬ﺁنﮔﺎﻩ ﻡﺸﺮآﺎن را هﺮ ﺟﺎ ﺑﻴﺎﺑﻴﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻗﺘ ﻞ ﺑﺮﺳ ﺎﻧﻴﺪ‪ ،‬و‬
‫ﺁنهﺎ را دﺳﺘﮕﻴﺮ و ﻡﺤﺎﺻﺮﻩ آﻨﻴﺪ‪ ،‬و هﺮ ﺳﻮ در آﻤﻴﻦ ﺁنهﺎ ﺑﺎﺷﻴﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪ ٥‬و ‪(٢٦‬‬
‫»ﭘﺲ اآﻨﻮن از هﺮچﻪ ﻏﻨﻴﻤﺖ ﺑﻴﺎﺑﻴﺪ ﺑﺨﻮرﻳﺪ‪ .‬ﺡﻼل و ﮔﻮاراﯼ ﺷﻤﺎ ﺑﺎد! )اﻧﻔﺎل ‪(٦٩‬‬
‫»اﮔ ﺮ ﺧ ﺪا ﻡ ﯽﺧﻮاﺳ ﺖ هﻤ ﻪﯼ ﻡﻠ ﻞ و ﻡ ﺬاهﺐ ﺧﻠ ﻖ را ﻳ ﻚ اﻡ ﺖ ﻡ ﯽﮔﺮداﻧﻴ ﺪ‪ .‬و ﻟ ﻴﻜﻦ داﺉ ﻢ‪،‬‬
‫هﻤﻪﯼ اﻗﻮام و ﻡﻠﻞ دﻧﻴﺎ ﺑﺎ هﻢ در اﺧﺘﻼف ﺧﻮاهﻨﺪ ﺑﻮد‪) .‬هﻮد ‪(١١٨‬‬
‫»ﭘﺲ ﺷﻤﺎ اهﻞ اﻳﻤﺎن‪ ،‬در آﺎر دﻳﻦ ﺳ ﺴﺘﯽ روا ﻡﺪارﻳ ﺪ و آ ﺎﻓﺮان را دﻋ ﻮت ﺑ ﻪ ﺻ ﻠﺢ ﻧﻜﻨﻴ ﺪ!‬
‫)ﻡﺤﻤﺪ ‪(٣٥‬‬
‫»ﺑﺎ ﺁن آﺎﻓﺮان ﺑﻪ ﻗﺘﺎل و آﺎرزار ﺑﺮﺧﻴﺰﻳﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺧﺪا ﺁﻧﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ ﺷﻤﺎ ﻋ ﺬاب آﻨ ﺪ و ﺧ ﻮار‬
‫ﮔﺮداﻧﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪(١٤‬‬
‫»اﯼ اهﻞ اﻳﻤﺎن‪ ،‬ﺷﻤﺎ ﭘﺪران و ﺑﺮادران ﺧ ﻮد را ﻧﺒﺎﻳ ﺪ دوﺳ ﺖ ﺑﺪارﻳ ﺪ؛ اﮔ ﺮ ﺁنه ﺎ آﻔ ﺮ را ﺑ ﺮ‬
‫اﻳﻤﺎن ﺑﺮﮔﺰﻳﻨﻨﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪(٢٣‬‬
‫»اﯼ اهﻞ اﻳﻤﺎن‪ ،‬ﺑﺎ آﺎﻓﺮان از هﺮ آﻪ ﺑﻪ ﺷ ﻤﺎ ﻧﺰدﻳ ﻚﺕ ﺮ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺷ ﺮوع ﺑ ﻪ ﺟﻬ ﺎد آﻨﻴ ﺪ و ﺑﺎﻳ ﺪ‬
‫آﻔﺎر در ﺷﻤﺎ درﺷﺘﯽ و ﻧﻴﺮوﻡﻨﺪﯼ و ﻗﻮت و ﭘﺎﻳﺪارﯼ ﺡﺲ آﻨﻨﺪ‪) .‬ﺕﻮﺑﻪ ‪(١٢٣‬‬
‫»ﺷ ﻤﺎ ﻡﻮﻡﻨ ﺎن چ ﻮن ﺑ ﺎ آ ﺎﻓﺮان روﺑ ﺮو ﺷ ﻮﻳﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺁنه ﺎ را ﮔ ﺮدن زﻧﻴ ﺪ ﺕ ﺎ ﺁﻧﮕ ﺎﻩ آ ﻪ از‬
‫ﺧﻮﻧﺮﻳﺰﯼ ﺑﺴﻴﺎر‪ ،‬دﺷﻤﻦ را از ﭘﺎﯼ درﺁورﻳﺪ‪) .‬ﺳﻮرﻩﯼ ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺁﻳﻪﺷﻤﺎرﻩ ‪(٣‬‬
‫‪ ١٦‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ و ﻓﺮهﻨﮓ‪ ،‬ﻡﺠﺘﺒﯽ ﻡﻴﻨﻮﯼ‪ ،‬چﺎپ ﺳﻮم‪ ١٣٦٩ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺧﻮارزﻡﯽ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٣٦‬ﺕﺎ ‪٣٧‬‬

‫‪١٠٦‬‬

‫»ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﻗﺎﺉﻞ ﺑﻪ ﺧﺪاﻳﯽ ﻡﺴﻴﺢ ﭘﺴﺮ ﻡﺮﻳﻢ ﺷﺪﻧﺪ ﻡﺤﻘﻘﺎ آﺎﻓﺮ ﮔﺸﺘﻨﺪ‪) .‬ﻡﺎﺉﺪﻩ ‪ ١٧‬و ‪(٧٢‬‬
‫»ﻓﺮﻗﯽ ﻡﻴﺎن ﺟﻬﻮدان و اهﻞ آﺘﺎب‪ ،‬ﺑﺎ آﺎﻓﺮان ﺑﯽﻋﻘﻴﺪﻩ ﻧﻴﺴﺖ‪) .‬ﺳﻮرﻩﯼ ﻡﻤﺘﺤﻨﻪ‪ ،‬ﺁﻳﻪ ‪(١٣‬‬
‫»هﻤﺎﻧ ﺎ ﻡﺤﻘﻘ ﺎ دﺷ ﻤﻦﺕ ﺮﻳﻦ ﻡ ﺮدم ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﻳﻬ ﻮد و ﻡ ﺸﺮآﺎن را ﺧ ﻮاهﯽ ﻳﺎﻓ ﺖ‪.‬‬
‫)ﻡﺎﺉﺪﻩ ‪(٨٢‬‬
‫»اﯼ ﻡﻮﻡﻨ ﺎن ﺑ ﺎ آ ﺎﻓﺮان ﺟﻬﺎدآﻨﻴ ﺪ آ ﻪ در زﻡ ﻴﻦ ﻓﺘﻨ ﻪ و ﻓ ﺴﺎدﯼ دﻳﮕ ﺮ ﻧﻤﺎﻧ ﺪ‪) .‬اﻧﻔ ﺎل ‪ ٣٩‬و‬
‫ﻓﺮﻗﺎن ‪(٥٢‬‬
‫»]اﯼ ﻡﻮﻡﻨﺎن[ ﻧﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺪا آﺎﻓﺮان را آﺸﺖ و ]اﯼ رﺳﻮل[ چﻮن ﺕﻮ ﺕﻴﺮ اﻓﻜﻨ ﺪﯼ‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺕ ﻮ‬
‫ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺪا اﻓﻜﻨﺪ‪) .‬اﻧﻔﺎل ‪(١٧‬‬
‫»ه ﺮآﺲ ﺑ ﺎ ﺧ ﺪا و رﺳ ﻮل او راﻩ ﺷ ﻘﺎق و ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ ﺑﭙﻴﻤﺎﻳ ﺪ‪] ،‬ﺑﺘﺮﺳ ﺪ[ آ ﻪ ﻋ ﺬاب ﺧ ﺪا ﺑ ﺴﻴﺎر‬
‫ب ﻡﺨﺘ ﺼ ِﺮ ﻗﺘ ﻞ و اﺳ ﺎرت را در دﻧﻴ ﺎ ﺑﭽ ﺸﻴﺪ و ]ﺑﺪاﻧﻴ ﺪ[ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ آ ﺎﻓﺮان در‬
‫ﺳﺨﺖ اﺳﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋ ﺬا ِ‬
‫ﻗﻴﺎﻡﺖ ﻋﺬاب ﺁﺕﺶ دوزخ ﻡﻬﻴﺎﺳﺖ‪) .‬اﻧﻔﺎل ‪ ١٣‬و ‪(١٤‬‬
‫»ﻳﻬﻮد ﺑﻪ ﺡﻴﺎت ﻡﺎدﯼ ﺡﺮﻳﺺﺕﺮ از هﻤﻪﯼ ﺧﻠﻘﻨﺪ و ﺡﺘﺎ از ﻡ ﺸﺮآﺎن‪ .‬از اﻳ ﻦرو ه ﺮ ﻳﻬ ﻮدﯼ‬
‫ﺁرزوﯼ هﺰار ﺳﺎل ﻋﻤﺮ ﻡﯽآﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﻪ ﺁرزوﻳﺶ ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬ﻋﻤﺮ ه ﺰار ﺳ ﺎل ه ﻢ او را از ﻋ ﺬاب ﺧ ﺪا‬
‫ﻧﺮهﺎﻧﺪ و ﺧﺪا ﺑﻪ آﺮدار ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ ﺁﻧﺎن ﺁﮔﺎﻩ اﺳﺖ‪) .‬ﺑﻘﺮﻩ ‪(٩٦‬‬
‫»اﯼ اهﻞ اﻳﻤﺎن‪ ،‬چﻮن در راﻩ دﻳﻦ ﺧﺪا ﺑﻴ ﺮون روﻳ ﺪ ﺕﺤﻘﻴ ﻖ و ﺟ ﺴﺘﺠﻮ آﻨﻴ ﺪ و ﺑ ﻪ ﺁﻧﻜ ﺲ آ ﻪ‬
‫اﻇﻬﺎر اﺳﻼم آﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ ﺷ ﻤﺎ ﺳ ِﺮ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ﻓ ﺮود ﺁورد‪ ،‬ﻧ ﺴﺒﺖ آﻔ ﺮ ﻡﺪهﻴ ﺪ ﺕ ﺎ ﻡ ﺎل و ﺟ ﺎﻧﺶ را ﺑ ﺮ ﺧ ﻮد‬
‫ﺡﻼل آﻨﻴﺪ! )ﻧﺴﺎء ‪(٩٤‬‬
‫»ﻡﺒﺎدا در آﺎر دﺷﻤﻨﺎن ﺳﺴﺘﯽ و آﺎهﻠﯽ آﻨﻴﺪ! )ﻧﺴﺎء ‪(١٠٤‬‬
‫»ﺑﺎ هﺮ آﻪ از اهﻞ آﺘﺎب ]ﻳﻬﻮد و ﻧﺼﺎرا آﻪ[ اﻳﻤ ﺎن ﺑ ﻪ ﺧ ﺪا و روز ﻗﻴﺎﻡ ﺖ ﻧﻴ ﺎوردﻩ… و ﺑ ﻪ‬
‫دﻳﻦ ]اﺳﻼم[ ﻧﻤﯽﮔﺮوﻧﺪ‪ ،‬ﻗﺘﺎل و آﺎرزار آﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺁﻧﮕﺎﻩ آﻪ ﺑﺎ ﺧﻮارﯼ و ﺕﻮاﺿﻊ ﺑﻪ اﺳﻼم ﺟﺰﻳﻪ دهﻨ ﺪ‪.‬‬
‫‪١٧‬‬
‫)ﺕﻮﺑﻪ ‪«(٢٩‬‬
‫»ﻃﺒﺮﺳﯽ در ﺕﻔﺴﻴﺮ ﺁﻳﻪﯼ ‪ ٢٩‬ﺳ ﻮرﻩﯼ ﺕﻮﺑ ﻪ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪ :‬ﺟﺰﻳ ﻪﭘ ﺮداز ﺑﺎﻳ ﺪ ﺧ ﻮد ﭘﻴ ﺎدﻩ ـ و ﻧ ﻪ‬
‫ﺳﻮارﻩ ـ و در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ او ]ﺟﺰﻳ ﻪﭘ ﺮداز[ اﻳ ﺴﺘﺎدﻩ و ﺟﺰﻳ ﻪ ﮔﻴﺮﻧ ﺪﻩ ﻧﺸ ﺴﺘﻪ اﺳ ﺖ… ﺟﺰﻳ ﻪﯼ ﺧ ﻮد را‬
‫‪١٨‬‬
‫ﺑﭙﺮدازد‪«.‬‬
‫در دﻳﮕﺮ ﺁﻳﻪهﺎ و ﺳﻮرﻩهﺎﯼ ﻗﺮﺁن هﻢ از اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ دﺳ ﺘﻮرات دﻳﻨ ﯽ ﺑ ﺮاﯼ آ ﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‬
‫و ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺟﺰﻳﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ از آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﺎورهﺎﯼ دﻳﮕﺮﯼ دارﻧ ﺪ‪ ،‬ﺳ ﺨﻦه ﺎ رﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ ﺕ ﺎ ﺟ ﺎﻳﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫آﺸﺘﺎرهﺎ و ﺡﺬفهﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ دﺳﺘﻮرات دﻳﻨﯽ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ ﻡ ﯽﺷ ﻮد و ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻗ ﺸﺮﯼ و اﺻ ﻮﻟﯽ و‬
‫ﻡﻌﺘﻘﺪﻳﻦ ﻡﻄﻠﻊ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻳﻦ‪ ،‬ﺡﺬف و آﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن و ﺡﺘ ﺎ ﻗﺘ ﻞ ﺁﻧ ﺎﻧﯽ را آ ﻪ ذرﻩاﯼ ﺷ ﻚ و ﺕﺮدﻳ ﺪ‬
‫ﺑﻪ ﺡﻘﺎﻧﻴﺖ اﻳﻦ دﻳﻦ و ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺁن دارﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺮﯼ واﺟﺐ و ﻓﺘﻮاﯼ دﻳﻨﯽ ﺻﺎدر ﺷ ﺪﻩ از ﺳ ﻮﯼ ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰار‬
‫اﻳﻦ دﻳﻦ و ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦ ردﻳﻒ دوم ﺁن ﻋﻠﯽ اﺑﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟﺐ ﻡﯽﺷﻨﺎﺳﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﻡﺤﺪودﻳﺖهﺎﯼ ﺡﻘ ﻮﻗﯽ اه ﻞ ذﻡ ﻪ ه ﻢ در زﻡ ﺎن ﺧﻠﻴﻔ ﻪ ﻡﺘﻮآ ﻞ ]آ ﻪ از ‪ ٢٢٣‬ﺕ ﺎ ‪٢٤٧‬هﺠ ﺮﯼ‬
‫ﻗﻤﺮﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻡﯽآﺮد[ ﺕﺎﺉﻴﺪ و ﺕﺸﺪﻳﺪ ﺷﺪ‪ .‬وﯼ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ اهﻞ ذﻡ ﻪ را ﺑ ﻪ ﺧ ﺪﻡﺎت دوﻟﺘ ﯽ ﻡﻨ ﻊ آ ﺮد‪ ،‬و‬
‫آﻮدآﺎن اﻳ ﺸﺎن را از ﺕﺤ ﺼﻴﻞ در ﻡﻜﺎﺕ ﺐ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎزداﺷ ﺖ‪ ،‬و ﻡﺒﻠ ﻎ ﻡﺎﻟﻴ ﺎت ﺳ ﺮاﻧﻪ ﻳ ﺎ “ﺟﺰﻳ ﻪ” را‬
‫اﻓﺰود‪ ،‬و اهﻞ ذﻡﻪ را ﻡﺠﺒ ﻮر آ ﺮد آ ﻪ ﻋﻼﻡ ﺖ ﻡﺸﺨ ﺼﻪاﯼ ﺑ ﺮ اﻟﺒ ﺴﻪﯼ ﺧ ﻮﻳﺶ اﻟ ﺼﺎق آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺑ ﺮ‬

‫‪ ١٧‬ـ ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ ﺁﻳﺎت ﻗﺮﺁن از آﺘﺎب »ﻗﺮﺁن آﺮﻳﻢ« ﺕﺮﺟﻤﻪ اﻟﻬﯽ ﻗﻤﺸﻪاﯼ از اﻧﺘﺸﺎرات آﺘﺎب ﺧﺎﻧﻪﯼ ﺳﻨﺎﻳﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از آﺘﺎب‬
‫»رگ ﺕﺎك« دﻻرام ﻡﺸﻬﻮرﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ اول‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،‬ﺧﺎوران‪ ،‬ﭘﺎرﻳﺲ‪ ،‬ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪ ،١٣٧٨‬ﺻﺺ ‪ ٥٧‬ﺕﺎ ‪٥٨‬‬
‫‪ ١٨‬ـ ﺟﻮاﻡﻊاﻟﺠﺎﻡﻊ ‪ ،٤٩/٢‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻧﺎﻡﻪهﺎ و ﭘﻴﻤﺎنهﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺡﻀﺮت ﻡﺤﻤﺪ و اﺳﻨﺎد ﺻﺪر اﺳﻼم‪ ،‬ص ‪١٥٧‬‬

‫‪١٠٧‬‬

‫ﻓﺮاز ﻡﺪﺧﻞ ﺧﺎﻧﻪهﺎﺷﺎن ﺻﻮرت ﺷﻴﺎﻃﻴﻦ را رﺳﻢ آﻨﻨﺪ‪ ،‬و ﻓﻘﻂ ﺳ ﻮار ﻗ ﺎﻃﺮ و ﺧ ﺮ ﺷ ﻮﻧﺪ‪ ،‬و آﻠﻴ ﺴﺎهﺎ‬
‫‪١٩‬‬
‫و آﻨﻴﺴﻪهﺎﻳﯽ را آﻪ ﭘﺲ از ﻓﺘﺢ اﻋﺮاب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬وﻳﺮان ﺳﺎﺧﺖ‪«.‬‬
‫»ﻡﻼﺡﻈﻪ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ وﻗﺘﯽ ]ﺳﻴﺪ روحاﷲ[ ﺧﻤﻴﻨﯽ ﺡﻜﻢ ﻗﺘﻞ ﻋﺎم ﻡﻨ ﺎﻓﻘﻴﻦ ]ﻡﺠﺎه ﺪﻳﻦ[ و ﺳ ﭙﺲ‬
‫آﻤﻮﻧﻴ ﺴﺖه ﺎ و ﺑ ﯽدﻳﻨ ﺎن را در ﺕﻴﺮﻡ ﺎﻩ ‪ ١٣٦٧‬ﺻ ﺎدر ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ ،‬و از ﻗﺎﺿ ﻴﺎن و ﻡﻔﺘﻴ ﺎن ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ‬
‫ﺧﻮدش ﻡﯽﺧﻮاهﺪ آﻪ هﻤﻪ را ـ ﺻﺮفﻧﻈﺮ از اﻳﻦ آﻪ ﺕﺎ ﺁن زﻡﺎن چﻪ ﺡﻜﻤﯽ در ﺑ ﺎرﻩﯼ ﺁنه ﺎ ﺻ ﺎدر‬
‫ﺷﺪﻩ ـ هﺮچ ﻪ ﺳ ﺮﻳﻊﺕ ﺮ ﺡﻜ ﻢ اﻋ ﺪام را در ﺑ ﺎرﻩﯼ ﺁنه ﺎ اﺟ ﺮا آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬دﻗﻴﻘ ﺎ ﺑ ﻪ ﺡﻜ ﻢ ﻗ ﺮﺁن ﻋﻤ ﻞ آ ﺮدﻩ‬
‫‪٢٠‬‬
‫اﺳﺖ‪«.‬‬
‫»او ]ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ[ ﺑ ﺎ ﻡﻌ ﺬرتﺧ ﻮاهﯽ از ﭘﻴ ﺸﮕﺎﻩ ﺧ ﺪاﯼ ﻡﺘﻌ ﺎل و از ﭘﻴ ﺸﮕﺎﻩ ﻡﻠ ﺖ‬
‫ﻋﺰﻳﺰ و ﺑﺎ اﺷﺎرﻩ ﺑﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻗﻮل اﺳﻼﻡﻴﺎن “اﺳﻮﻩ ﻡﻮﻻ اﻡﻴﺮاﻟﻤﻮﻡﻨﻴﻦ”… ﻡ ﺮد ﻧﻤﻮﻧ ﻪﯼ ﻋ ﺎﻟﻢ‪ ،‬ﺁن‬
‫اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺕﻤﺎم ﻡﻌﻨﺎ آﻪ “‪ ٧٠٠‬ﻧﻔﺮ را در ﻳﻚ روز”… از ﻳﻬﻮد ﺑﻨﯽ ﻗﺮﻳﻈﻪ… از دم ﺷﻤ ﺸﻴﺮ ﮔﺬراﻧ ﺪ‪،‬‬
‫و ﺑﻪ ﺕﺒﻌﻴﺖ از او “ﺑﺮاﯼ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ اﻡﺮ ﺧﺪا” دادﺳﺘﺎن اﻧﻘ ﻼب را ﻡﻮﻇ ﻒ آ ﺮد ﺕ ﺎ ﺕﻤ ﺎم ﻡﺠﻼﺕ ﯽ را آ ﻪ‬
‫ﺑﺮ ﺿﺪ ﻡﺴﻴﺮ ﻡﻠﺖ اﺳﺖ و ﺕﻮﻃﺌﻪﮔﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺕﻌﻄﻴ ﻞ آﻨ ﺪ و ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﮔﺎن ﺁنه ﺎ را در دادﮔ ﺎﻩه ﺎ ﻡﺤﺎآﻤ ﻪ‬
‫آﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ دوﻟ ﺖ‪ ،‬ارﺕ ﺶ و ﭘﺎﺳ ﺪاران ﻓﺮﻡ ﺎن داد آ ﻪ ﺑ ﺪون ﻡ ﺴﺎﻡﺤﻪ “ﻓﺎﺳ ﺪهﺎ را ﺳ ﺮآﻮب آﻨﻴ ﺪ!”‬
‫‪٢١‬‬
‫“ﺕﻮﻃﺌﻪﮔﺮهﺎ را ﺳﺮآﻮب آﻨﻴﺪ”«‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ اﺷﺎرﻩ آﻨﻢ آﻪ اﮔﺮ در اﻳ ﻦ آﺘ ﺎب اﺷ ﺎرﻩﯼ چﻨ ﺪاﻧﯽ ﺑ ﻪ رﻓﺘ ﺎر دﻳﮕ ﺮ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن اوﻟﻴ ﻪﯼ‬
‫اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ ـ ﻧﻈﻴﺮ اﺑﻮﺑﻜﺮ و ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن ـ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ آﻪ »ﺷﻴﻌﻴﺎن« و ﺑﺨ ﺼﻮص‬
‫ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﯼ اﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ ﮔﺮﻳ ﺰ از زﻳ ﺮ ﺑ ﺎر ﺳ ﻨﮕﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ آ ﺸﺘﺎر و رﻓﺘ ﺎر ﺧ ﺸﻦ‬
‫ﺧﻠﻔ ﺎﯼ راﺷ ﺪﻳﻦ ـ چ ﻪ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و چ ﻪ ﺡﺘ ﺎ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡﺨ ﺎﻟﻒ ـ ﭘ ﺸﺖ دﻳﻮاره ﺎﯼ‬
‫ﻓﺮﻗﻪﮔﺮاﻳﯽ ﻡﺬهﺒﯽﺷﺎن ﻡﺨﻔﯽ ﺷﺪﻩ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﻧﻤﻮﻧ ﻪ ﺧ ﺸﻮﻧﺖه ﺎ را دﺳ ﺖ ﺑ ﺎﻻ ﺟ ﺮاﺉﻢ اﻳ ﻦ راهﺒ ﺮان ﺕﻌﺒﻴ ﺮ‬
‫ﻡﯽآﻨﻨﺪ و ﻧﻪ ﭘﻴﺮوﯼ اﻳﺸﺎن از ﺳﺮور و ﻡﻮﻻ و رهﺒ ﺮ و ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ ﻡﺤﺒﻮﺑ ﺸﺎن‪ .‬ﺕ ﺎرﻳﺦ ه ﻢ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫رﻓﺘﺎر ﺧﺸﻦ اﻳﻦ راهﺒﺮان اوﻟﻴﻪ و اﻳﻦ ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎن ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ـ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻗﺮﺁن و ﺳ ﻨﺖ ﺧ ﻮد ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ ـ اﺳ ﻨﺎد‬
‫ﻋﺠﻴﺐ و ﻏﺮﻳﺒﯽ دارد آﻪ در ﺟﺎﯼ ﺧﻮد هﻢ ﺧﻮاﻧﺪﻧﯽ و هﻢ ﺷﻨﻴﺪﻧﯽ اﺳﺖ! ﺟﺎﻟﺐﺕﺮ اﻳﻦآﻪ در ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ‬
‫از اﻳﻦ ﻡﻮارد هﻢ ﻋﻠﯽ اﻡﺎم اول ﺷﻴﻌﻴﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻡﺸﺎور اﻋﻈﻢ اﻳﺸﺎن‪ ،‬ﺑﺮ رﻓﺘﺎرهﺎﯼ ﺧﺸﻦ اﺳﻼﻡﯽ‬
‫اﻳﺸﺎن ﺻﺤﻪ ﮔﺬاﺷﺘﻪ‪ ،‬ﮔﺎﻩ ﺡﺘﺎ از اﻳﺸﺎن هﻢ ﺕﻨﺪﺕﺮ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻡﺜﻼ در ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬در زﻡ ﺎن‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻳﻜﯽ از واﻟﻴﺎن اﺳﻼم ﺷﺮاب ﻧﻮﺷﻴﺪﻩ ﺑﻮد‪ .‬ه ﻴﭻآ ﺲ ـ ﺡﺘ ﺎ ﭘ ﺴﺮ ﺧ ﻮد ﻋﻠ ﯽ آ ﻪ ﺑﻌ ﺪهﺎ‬
‫اﻡ ﺎم ﺡ ﺴﻦ ﻟﻘ ﺐ ﮔﺮﻓ ﺖ ـ ﺡﺎﺿ ﺮ ﻧﺒ ﻮد ﺡ ﺪ ﺷ ﺮﻋﯽ را در ﻡ ﻮرد اﻳ ﻦ واﻟ ﯽ ﻡﺘﺨﻠ ﻒ ﺑ ﻪ ﻡ ﻮرد اﺟ ﺮا‬
‫ﺑﮕﺬارد‪» .‬ﻡﺴﻌﻮدﯼ ﻡﻮﻟﻒ ﻡﺮوجاﻟﺬهﺐ« ﭘﺲ از ﺕﺸﺮﻳﺢ ﺕﻤﺎم داﺳﺘﺎن ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»وﻟﻴﺪ ﻡﯽﺧﻮاﺳﺖ از دﺳﺖ ﻋﻠﯽ ﺑﮕﺮﻳﺰد‪ .‬ﻋﻠﯽ او را ﺑﻜﺸﻴﺪ و ﺑﻪ زﻡﻴﻦ زد و ﺑﺎ ﺕﺎزﻳﺎﻧﻪ زدن‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻋﺜﻤﺎن ]ﺡﺎآﻢ و اﻡﻴﺮاﻟﻤﻮﻡﻨﻴﻦ وﻗﺖ[ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻧﺒﺎﻳﺪ اﻳﻨﻄﻮر ﺑﺎ او رﻓﺘﺎر آﻨﯽ‪] ،‬ﻋﻠﯽ[ ﮔﻔ ﺖ‪ :‬وﻗﺘ ﯽ‬
‫‪٢٢‬‬
‫ﻓﺎﺳﻘﯽ آﻨﺪ و ﻧﮕﺬارد ﺡﻖ ﺧﺪا را از او ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﻡﺴﺘﺤﻖ ﺑﺪﺕﺮ از اﻳﻦ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﻡﺤﻤﺪ هﻢ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اِﻋﻤﺎل هﻤﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟﺐ‪ ،‬رﻓﺘﺎر او را چﻨﻴﻦ ﺕﻮﺟﻴﻪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪:‬‬
‫»… آ ﺴﺎن از ﻋﻠ ﯽاﺑ ﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟ ﺐ ﺷ ﻜﺎﻳﺖ داﺷ ﺘﻨﺪ و ﭘﻴﻤﺒ ﺮ ﻡﻴ ﺎن ﻡ ﺎ ﺑ ﻪ ﺳ ﺨﻦ ﺑﺮﺧﺎﺳ ﺖ و ﺷ ﻨﻴﺪم آ ﻪ‬

‫‪ ١٩‬ـ اﺳﻼم در اﻳﺮان‪ ،‬ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪ ،‬ص ‪١٠٥‬‬
‫‪ ٢٠‬ـ چﻨﺪ ﻧﻜﺘﻪ در ﺑ ﺎرﻩﯼ آ ﺸﺘﺎر ﺟﻤﻌ ﯽ ﺕﺎﺑ ﺴﺘﺎن ‪ ،٦٧‬ﺑ ﺎﻗﺮ ﻡ ﻮﻡﻨﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧﻘ ﻞ از ﺳ ﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘ ﯽ اﺧﺒ ﺎر روز‪ ١٠ ،‬دﺳ ﺎﻡﺒﺮ‬
‫‪٢٠٠١‬‬
‫‪ ٢١‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ ٢٢‬ـ ﻡﺮوجاﻟ ﺬهﺐ و ﻡﻌ ﺎدن اﻟﺠ ﻮهﺮ‪ ،‬اﺑﻮاﻟﺤ ﺴﻦ ﻋﻠ ﯽ ﺑ ﻦ ﺡ ﺴﻴﻦ ﻡ ﺴﻌﻮدﯼ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ اﺑﻮﻟﻘﺎﺳ ﻢ ﭘﺎﻳﻨ ﺪﻩ‪ ،‬ﺷ ﺮآﺖ اﻧﺘ ﺸﺎرات‬
‫ﻋﻠﻤﯽ و ﻓﺮهﻨﮕﯽ‪ ،‬چﺎپ ﺷﺸﻢ‪ ،١٣٧٨ ،‬ﺟﻠﺪ اول‪ ،‬ص ‪٦٩٣‬‬

‫‪١٠٨‬‬

‫ﻡ ﯽﮔﻔ ﺖ‪ :‬اﯼ ﻡ ﺮدم‪ ،‬از ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﻜﺎﻳﺖ ﻧﻜﻨﻴ ﺪ آ ﻪ او در آ ﺎر ﺧ ﺪا ـ ﻳ ﺎ ﮔﻔ ﺖ در راﻩ ﺧ ﺪا ـ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‬
‫‪٢٣‬‬
‫ﻡﯽآﻨﺪ‪«.‬‬
‫اﻳﻦ چﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ را هﻢ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺒﺐ ﻡﯽﺁورم آﻪ ﻧﺸﺎن ﺑ ﺪهﻢ‪ :‬ﻡﺤﻤ ﺪ ﺷﺨ ﺼﺎ ﻳ ﺎراﻧﺶ‬
‫را ﺑﺮاﯼ ﺡﺬف دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن و ﻡﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳﯽاش ﮔﺴﻴﻞ ﻡﯽداﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﺁﻡﻮزش ﺧﺪﻋ ﻪ ﻡ ﯽدادﻩ‪،‬‬
‫ﭘﺲ از ﭘﺎﻳﺎن ﻡﻮﻓﻘﻴﺖﺁﻡﻴﺰ ﻋﻤﻠﻴﺎت هﻢ ﺑﺮاﯼ اﻳﺸﺎن دﻋﺎﯼ ﺧﻴﺮ ﻡﯽآﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳ ﺸﺎن هﺪﻳ ﻪ ﻡ ﯽدادﻩ‪ ،‬ﮔ ﺎﻩ‬
‫هﻢ آﻪ ﻻزم ﻡﯽﺷﺪﻩ ﺑﺎ »ﺕﻒ« و ﺁب دهﺎن ﻡﺒﺎرآﺶ زﺧﻢ اﻳﺸﺎن را ﭘﺎﻧﺴﻤﺎن ﻡﯽآﺮدﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»و چﻮن ﻋﺒﺪاﷲ و هﻤﺮاهﺎن‪ ،‬ﭘﻴﺶ وﯼ ]ﻳﺴﻴﺮ ﺑﻦ رزام ﻳﻬﻮدﯼ[ رﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺳﺨﻦ آﺮدﻧ ﺪ و وﻋ ﺪﻩ‬
‫دادﻧﺪ و ﺕﺮﻏﻴ ﺐ آﺮدﻧ ﺪ و ﮔﻔﺘﻨ ﺪ‪“ :‬اﮔ ﺮ ﭘ ﻴﺶ ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ ﺧ ﺪا ﺁﻳ ﯽ‪ ،‬ﺕ ﺮا ﺑ ﻪ آ ﺎر ﮔﻴ ﺮد و ﺑ ﺰرگ دارد‪ ”.‬و‬
‫چﻨﺪان ﺑﮕﻔﺘﻨﺪ ﺕﺎ ﺑﺎ ﮔﺮوهﯽ از ﻳﻬ ﻮدان هﻤ ﺮاﻩ ﺁنه ﺎ ﺑﻴﺎﻡ ﺪ و ﻋﺒ ﺪاﷲ اﻧ ﻴﺲ وﯼ را ﺑ ﻪ ردﻳ ﻒ ﺧ ﻮد ﺑ ﺮ‬
‫ﺷﺘﺮ ﺳﻮار آﺮد و چﻮن ﺑﻪ ﺷﺶ ﻡﻴﻠﯽ ﺧﻴﺒﺮ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﯽ رﺳﻴﺪﻧﺪ آﻪ ﻗﺮﻗ ﺮﻩ ﻧ ﺎم داﺷ ﺖ‪ ،‬ﻳ ﺴﻴﺮﺑﻦ رزام از‬
‫رﻓﺘﻦ ﭘﻴﺶ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﭘﺸﻴﻤﺎن ﺷﺪ و ﻋﺒﺪاﷲ اﻳ ﻦ ﻡﻄﻠ ﺐ را درﻳﺎﻓ ﺖ و دﺳ ﺖ ﺑ ﻪ ﺷﻤ ﺸﻴﺮ ﺑ ﺮد و ﺑ ﺪو ﺡﻤﻠ ﻪ‬
‫آﺮد و ﭘﺎﻳﺶ را ﻗﻄﻊ آﺮد‪ .‬و ﻳﺴﻴﺮ ﺑﺎ ﻋﺼﺎﻳﯽ آﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ داﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ او آﻮﻓﺖ آﻪ زﺧﻤﺪار ﺷ ﺪ و‬
‫هﺮ ﻳﻚ از ﻳﺎران ﭘﻴﻤﺒﺮ ﺑﻪ ﻳﻬ ﻮدﯼ هﻤ ﺮاﻩ ﺧ ﻮد ﺡﻤﻠ ﻪ ﺑ ﺮد و او را ﺑﻜ ﺸﺖ؛ ﻡﮕ ﺮ ﻳﻜ ﯽ آ ﻪ ﺑ ﺮ ﻡﺮآ ﺐ‬
‫ﺧﻮد ﮔﺮﻳﺨﺖ‪ .‬و چﻮن ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ اﻧ ﻴﺲ ﭘ ﻴﺶ ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ ﺧ ﺪا رﺳ ﻴﺪ‪ ،‬ﺁب ده ﺎن ﺑ ﺮ زﺧ ﻢ وﯼ اﻧ ﺪاﺧﺖ آ ﻪ‬
‫چﺮك ﻧﻜﺮد و ﺁزار ﻧﺪاد‪.‬‬
‫»و ﻧﻴﺰ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺧﺪا ﺻﻠﯽ اﷲ و ﺳﻠﻢ ﻡﺎ ﺑﻴﻦ ]ﻏﺰوات[ ﺑﺪر و اﺡﺪ‪ ،‬ﻡﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻡﺴﻠﻤﻪ را ﺑ ﺎ ﺕﻨ ﯽ‬
‫چﻨ ﺪ از ﻳ ﺎران ﺧ ﻮﻳﺶ ﺳ ﻮﯼ آﻌ ﺐ اﺑ ﻦ اﺷ ﺮف ﻓﺮﺳ ﺘﺎد آ ﻪ او ]آﻌ ﺐ اﺑ ﻦ اﺷ ﺮف[ را آ ﺸﺘﻨﺪ‪ .‬و ﻧﻴ ﺰ‬
‫ﻋﺒ ﺪاﷲ ﺑ ﻦ اﻧ ﻴﺲ را ﺳ ﻮﯼ ﺧﺎﻟ ﺪ ﺑ ﻦ ﺳ ﻔﻴﺎن ﺑ ﻦ ﻧﺒ ﻴﺢ ه ﺬﻟﯽ ﻓﺮﺳ ﺘﺎد آ ﻪ … ﻋﺒ ﺪاﷲ او را ﺑﻜ ﺸﺖ…‬
‫]ﻋﺒﺪاﷲ ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ از ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺟﺮﻳﺎن را اﻳﻦﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﻌﺮﻳ ﻒ آ ﺮد[ آ ﻪ ﺁﻧﮕ ﺎﻩ آﻤ ﯽ ﺑ ﺎ او ﺑ ﺮﻓﺘﻢ و‬
‫چﻮن ﻓﺮﺻﺖ ﻳ ﺎﻓﺘﻢ وﯼ را ﺑ ﺎ ﺷﻤ ﺸﻴﺮ زدم و آ ﺸﺘﻢ و ﺑﻴﺎﻡ ﺪم و زﻧ ﺎﻧﺶ ﺑ ﺮ او رﻳﺨﺘﻨ ﺪ‪ .‬و چ ﻮن ﭘ ﻴﺶ‬
‫ﭘﻴﻤﺒﺮ رﺳﻴﺪم و ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻢ‪ ،‬ﻡﺮا ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻡﻮﻓﻖ ﺑﺎﺷﯽ؟‬
‫»ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬او را آﺸﺘﻢ‪.‬‬
‫»ﮔﻔﺖ‪ :‬راﺳﺖ ﻡﯽﮔﻮﻳﯽ‪.‬‬
‫»ﭘﺲ از ﺁن ﭘﻴﻤﺒﺮ ﺧﺪا ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﺳﻮﯼ ﺧﺎﻧ ﻪﯼ ﺧ ﻮﻳﺶ رﻓ ﺖ و چ ﻮن ﺑ ﺎز ﺁﻡ ﺪ ﻋ ﺼﺎﻳﯽ ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻦ داد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﯼ ﻋﺒﺪاﷲ‪ ،‬اﻳﻦ ﻋﺼﺎ را ﺑﮕﻴﺮ و ﺑﺎ ﺧﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎش!‬
‫»ﮔﻮﻳﺪ‪ :‬و ﺑﺎ ﻋﺼﺎ ﭘﻴﺶ آﺴﺎن رﻓﺘﻢ و ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬اﻳﻦ ﻋﺼﺎ از آﺠﺎﺳﺖ؟‬
‫»ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﻳﻦ را ﭘﻴﻤﺒﺮ ﺑﻪ ﻡﻦ داد و ﮔﻔﺖ ﺑﺎ ﺧﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ‪.‬‬
‫»ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﺑﺮو ﺑﭙﺮس آﻪ ﻋﺼﺎ را ﺑﺮاﯼ چﻪ ﺑﻪ ﺕﻮ داد؟‬
‫»و ﻡﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻢ و ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬اﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺧﺪاﯼ‪ ،‬ﻋﺼﺎ را ﺑﺮاﯼ چﻪ ﺑﻪ ﻡﻦ دادﯼ؟‬
‫»ﮔﻔﺖ‪ :‬دادم ﺕﺎ ﺑﻪ روز رﺳﺘﺎﺧﻴﺰ ﻡﻴﺎن ﻡﻦ و ﺕﻮ ﻧﺸﺎن ﺑﺎﺷﺪ آﻪ در ﺁن روز آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ ﻋ ﺼﺎ‬
‫‪٢٤‬‬
‫دارﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر آﻢاﻧﺪ‪«.‬‬

‫‪ ٢٣‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ ﻃﺒﺮﯼ‪ ،‬ﻡﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﻳﺮ ﻃﺒﺮﯼ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﺎﻳﻨ ﺪﻩ‪ ،‬اﻧﺘ ﺸﺎرات اﺳ ﺎﻃﻴﺮ‪ ،‬چ ﺎپ دوم‪ ،‬ﺑﻬ ﺎر ‪ ،١٣٦٢‬ﺟﻠ ﺪ‬
‫چﻬﺎرم‪ ،‬ص ‪١٢٧٦‬‬
‫‪ ٢٤‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ ﻃﺒﺮﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ چﻬﺎرم‪ ،‬ﺻﺺ‪ ١٢٨٣‬ﺕﺎ‪١٢٨٥‬‬

‫‪١٠٩‬‬

‫ﻣﻨﺸﻮر ﺧﺸﻮﻧﺖ!‬
‫اﺑ ﻦ ه ﺸﺎم در »ﺳ ﻴﺮت رﺳ ﻮل اﷲ« در ﺕﺒﻴ ﻴﻦ چﮕ ﻮﻧﮕﯽ اداﻡ ﻪﯼ »ﻏ ﺰوﻩ«ﯼ ﺑ ﺪر و رﻓﺘ ﺎر‬
‫ﻡﺤﻤ ﺪ ﺑ ﺎ »آ ﺎﻓﺮان« ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪ :‬ﻡﺤﻤ ﺪ در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ در چ ﺎدرﯼ ﻧﺸ ﺴﺘﻪ ﺑ ﻮد و »ﻏﺎزﻳ ﺎن« را ﻧﮕ ﺎﻩ‬
‫ﻡﯽآﺮد‪ ،‬دﺳﺖ ﺑﻪ دﻋﺎ ﺑﺮداﺷﺖ آﻪ‪ :‬اﯼ ﺧﺪا اﻳﻦ ﻟ ﺸﻜﺮ‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ آ ﺴﺎﻧﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﺕ ﻮ را و ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮش را‬
‫ﺑﺎور دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﺸﺎن را ﻳﺎرﯼ آﻦ! اﺑﻮﺑﻜﺮ آﻪ در هﻤﻴﻦ چﺎدر و در آﻨﺎر ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﻧﺸ ﺴﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ ،‬از ﻓ ﺮط‬
‫ﺑﺎور ﻓﺮﻳﺎد ﺑﺮﻡﯽﺁورد آﻪ‪ :‬ﺧﺪا ﺕﻮ را ﻡﻮﻓﻖ ﺧﻮاهﺪ آﺮد‪ .‬ﺑﻌ ﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺑ ﻪ ﺧ ﻮاب ﻡ ﯽرود‪ .‬ﺳ ﺎﻋﺘﯽ ﺑﻌ ﺪ‬
‫ﺑﻴﺪار ﻡﯽﺷﻮد و ﻡﯽﮔﻮﻳﺪ آﻪ‪ :‬ﻟﺸﻜﺮ ﺟﺒﺮﺉﻴﻞ ﺑﻪ آﻤﻚ »ﻏﺎزﻳﺎن« او ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ…‬
‫»ﻡﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺳﺤﺎق‪ ،‬رﺡﻤﻪ اﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺁن روز ﭘ ﻨﺞ ه ﺰار ﻓﺮﻳ ﺸﺘﻪ‪ ،‬از ﺑﻬ ﺮ ﻧ ﺼﺮت دﻳ ﻦ‬
‫اﺳﻼم‪ ،‬ﺡ ﻖ ﺕﻌ ﺎﻟﯽ ﺑﻔﺮﺳ ﺘﺎد‪ .‬و اﺑ ﻦ ﻋﺒ ﺎس رﺿ ﯽ اﷲ ﻋﻨﻬﻤ ﺎ ]ﮔﻮﻳ ﺪ[ آ ﻪ‪ :‬دو ﻡ ﺮد از ﺑﻨ ﯽ ﻏﻔ ﺎر ﻡ ﺮا‬
‫ﺡﻜﺎﻳﺖ آﺮدﻧﺪ آﻪ اﻳﺸﺎن در ﻏﺰا ﺡﺎﺿﺮ ﺑﻮدﻧﺪ در ﺑﺪر و ﮔﻔﺖ آﻪ‪ :‬ﻡﺎ هﺮ دو ﺑﺮ ﺳﺮ آﻮﻩ ﺑﺪر اﻳ ﺴﺘﺎدﻩ‬
‫ﺑﻮدﻳﻢ و ﺕﻤﺎﺷﺎ ﻡﯽآﺮدﻳﻢ ﺕﺎ هﺰﻳﻤﺖ ﺧﻮد را آﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻡﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺮوﻳﻢ و ﺁوار ﺑﻴﺎورﻳﻢ و “ﻏ ﺎرﺕﯽ چﻨ ﺪ‬
‫ﺑﻜﻨﻴﻢ” و هﻢچﻨﺎن ﻡﻨﺘﻈﺮ ﻡﯽﺑﻮدﻳﻢ ﺕﺎ ﻧﺎﮔﺎﻩ دﻳﺪﻳﻢ چ ﻮن اﺑ ﺮ ﭘ ﺎرﻩاﯼ اﺳ ﻔﻴﺪ آ ﻪ از ﺁﺳ ﻤﺎن ﻓ ﺮود ﺁﻡ ﺪ‪ ،‬و‬
‫ﺁوازﯼ از ﺁن ﺷﻨﻴﺪﻳﻢ چﻮن ﺁواز رﻋﺪ و هﻤﯽ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﻗﺪم ﺡﻴﺰوم‪ .‬ﭘﺲ رﻓﻴﻖ ﻡ ﻦ چ ﻮن ﺁن ﺁواز ﺑ ﺸﻨﻴﺪ‪،‬‬
‫زهﺮﻩاش ﺑﻄﺮﻗﻴﺪ و از هﻴﺒﺖ ﺁن ﺑﻴﻔﺘﺎد و ﺟﺎن ﺑﺪاد‪ .‬و ﻡﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﺘﺮﺳﻴﺪم؛ چﻨ ﺎنآ ﻪ ﻧﺰدﻳ ﻚ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡ ﻦ‬
‫ﻧﻴﺰ هﻼك ﺷﻮم؛ ﻟﻜﻦ ﺑﻪ ﺕﻜﻠﻴﻒ‪ ،‬ﺧﻮد را ﺑﺎز ﮔﺮﻓﺘﻢ ﺕﺎ زﻡﺎﻧﯽ ﺑﺮﺁﻡﺪﻩ و ﺁن وﻗﺖ ﺑ ﺎ ِز ﺧ ﻮد ﺁﻡ ﺪم ]ﻳﻌﻨ ﯽ‬
‫ﺑ ﻪ ﺧ ﻮد ﺁﻡ ﺪم[ و ﺑﻌ ﺪ از ﺁن اﻳ ﻦ ﺡﻜﺎﻳ ﺖ ﺑ ﺎ ﻡ ﺼﻄﻔﯽ ﻋﻠﻴ ﻪ اﻟ ﺴﻼم ﺑ ﺎز آﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﻡ ﺼﻄﻔﯽ ﮔﻔ ﺖ ﻋﻠﻴ ﻪ‬
‫اﻟﺴﻼم‪ :‬ﺁن ﺁواز ﭘﺮ ﺟﺒﺮﺉﻴﻞ ﺑﻮد آﻪ اﺳﺐ ﺧﻮد را ﻡﯽﮔﻔﺖ‪ :‬ﻳﺎ ﺡﻴﺰوم‪ ،‬ﺑ ﺸﺘﺎب و ﻟ ﺸﻜﺮ اﺳ ﻼم درﻳ ﺎب‬
‫‪٢٥‬‬
‫و آﺎﻓﺮان را دﻡﺎر از روزﮔﺎر ﺑﺮﺁر‪ .‬و ﺡﻴﺰوم ﻧﺎم اﺳﺐ ﺟﺒﺮﺉﻴﻞ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫در ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﻘﻠﻴﺪﯼ از ﻳﺎرﯼ ارﺕ ﺶ ﺧ ﺪا و ﺟﺒﺮﺉﻴ ﻞ و اﻡ ﺎم زﻡ ﺎن‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ رﻓﺘ ﺎر در‬
‫ﺕﺎرﻳﺦ ﻡﻌﺎﺻﺮ اﺳﻼم ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ چﻨﻴﻦ ﺑﺎزﺕﺎﺑﯽ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»… وﻟ ﯽ ﺧ ﻮد او ]ﺳ ﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ[ در زﻡ ﺎن ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ ﻋ ﺮاق‪ ،‬دﺳ ﺘﮕﺎﻩه ﺎﯼ ﺕﺒﻠﻴﻐ ﺎﻧﯽ‬
‫رژﻳﻢ را ﻡﺎﻡﻮر آﺮد ـ ﻳﺎ ﻻاﻗﻞ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻃﺮح ﻓﺮﻳﺒﻜﺎراﻧﻪﯼ ﺁﻧﺎن ﻡﻮاﻓﻘﺖ آﺮد ـ آﻪ ﺻﺪهﺎ ﺑﺎر ﻡﺪﻋﯽ ﺁن‬
‫ﺷﻮﻧﺪ آﻪ هﻤﻴﻦ اﻡﺎم زﻡ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺻ ﻮرت ﺳ ﻴﺪﯼ ﻧ ﻮراﻧﯽ ﻳ ﺎ ﺑ ﺎ اوﻧﻴﻔ ﻮرم ﭘﺎﺳ ﺪاران اﻧﻘ ﻼب‪ ،‬ﺳ ﻮار ﺑ ﺮ‬
‫اﺳﺐ ﺳﻔﻴﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺮ ﺕﺎﻧﻚ چﻴﻔﺘﻦ ﺑﺎ آﻼﺷﻴﻨﻜﻒ ﻳﺎ ﻡﺴﻠﺴﻞ‪ ،‬ﻓﺮﻡﺎﻧ ﺪهﯽ “ﺳ ﺮﺑﺎزان اﺳ ﻼم” را در ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ‬
‫ﻗﻮاﯼ آﻔﺮ ﺻﺪام ﻋﻔﻠﻘﯽ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ ﺁنهﺎ ﺁﺑﮕﻮﺷﺖ ﺧﻮردﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»در هﻤ ﺎن ﺁﻏ ﺎز ﺟﻨ ﮓ‪ ،‬وﯼ ]روح اﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ[ ﺧﻄ ﺎب ﺑ ﻪ ﺳ ﭙﺎﻩ ﭘﺎﺳ ﺪاران ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﺷ ﻤﺎ اﻻن‬
‫ﺕﺤﺖ ﻓﺮﻡﺎﻧﺪهﯽ ﻡﺴﺘﻘﻴﻢ اﻡﺎم زﻡﺎن هﺴﺘﻴﺪ آﻪ ﺷﻤﺎ را ﺷﺨ ﺼﺎ ﻡﺮاﻗﺒ ﺖ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ .‬ﮔ ﺰارش اﻋﻤ ﺎل ﺷ ﻤﺎ‬
‫را هﻢ ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﺻﺒﺢ ﺑﺮاﯼ اﻳﺸﺎن ﻋﻠﻴﻪاﻟﺴﻼم ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬و چﻨ ﺪ هﻔﺘ ﻪ ﺑﻌ ﺪ در ﭘﻴ ﺎم ﺧ ﻮد ﺑ ﻪ ﻡﻨﺎﺳ ﺒﺖ‬
‫روز ارﺕﺶ ﺕﺎآﻴﺪ آﺮد‪ :‬ﻓﺮق اﺳﺖ ﻡﻴﺎن ﺁنهﺎﺉﯽ آﻪ ﻓﺮﻡﺎﻧﺪهﯽ ﻡﺴﺘﻘﻴﻤ ﺸﺎن را ﺻ ﺎﺡﺐاﻟﺰﻡ ﺎن روﺡ ﯽ‬
‫‪٢٦‬‬
‫ﻓﺪاﻩ ﺷﺨﺼﺎ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ دارد و ﺁنهﺎﺉﯽ آﻪ ﺻﺪام ﻋﻔﻠﻘﯽ ﻓﺮﻡﺎﻧﺪﻩﯼ ﺁنهﺎﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺳﺎدﻩاﻧﺪﻳﺸﺎﻧﯽ ﻧﻈﻴﺮ اﻋﺮاب ﺑﺪوﯼ آﻪ ﺑﺎ ﮔﺮوﻳﺪن ﺑﻪ اﺳ ﻼم‪ ،‬و در راﺳ ﺘﺎﯼ هﻤ ﺎن ﺷ ﻌﺎر‬
‫ف »ﻟﻨﺎ اﺡﺪﯼاﻟﺤﺴﻨﻴﻦ« ﻳﺎ ﭘﻴﺮوز ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ و »ﻏﺎرﺕﯽ چﻨﺪ ﻡﯽآﻨﻨﺪ« و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻡﯽروﻧﺪ و‬
‫ﻡﻌﺮو ِ‬
‫‪ ٢٥‬ـ ﺳﻴﺮﻩﯼ اﺑﻦ هﺸﺎم‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪ و اﻧﺸﺎﯼ رﻓﻴﻊاﻟﺪﻳﻦ ﺑﻦ ﻡﺤﻤﺪ هﻤﺪاﻧﯽ‪ ،‬ﻗﺎﺿﯽ اﺑﺮﻗﻮ‪ ،‬ﺑﺎ ﻡﻘﺪﻡ ﻪ و ﺕ ﺼﺤﻴﺢ اﺻ ﻐﺮ ﻡﻬ ﺪوﯼ‪،‬‬
‫چﺎپ ﺳﻮم ‪ ،١٣٧٧‬ﻟﻴﺘﻮﮔﺮاﻓﯽ‪ ،‬چﺎپ و ﺻﺤﺎﻓﯽ ﺳﺎزﻡﺎن چﺎپ و اﻧﺘﺸﺎرات وزارت ﻓﺮهﻨﮓ و ارﺷﺎد اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻧﺼﻒ دوم‪،‬‬
‫ﺻﺺ ‪ ٥٧٠‬ﺕﺎ ‪٥٧١‬‬
‫‪ ٢٦‬ـ ﺕﻮﻟﺪﯼ دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﺷﺠﺎعاﻟﺪﻳﻦ ﺷﻔﺎء ص‪٥١٨‬‬

‫‪١١٠‬‬

‫از اﻳﻦ ﻧﻌﻤﺖهﺎ در ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻬﺮﻩﻡﻨﺪ ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬هﻤﺮاهﯽ ﻟﺸﻜﺮﯼ از ﺳﻮﯼ ﺧ ﺪاﯼ ﻡﺤﻤ ﺪ آ ﻪ ﺑﺘﻮاﻧ ﺪ اﻳ ﺸﺎن‬
‫را در ﺟﻨﮓ ﺑ ﺎ آﻔ ﺎر ﻳ ﺎرﯼ آﻨ ﺪ و ﺕ ﺮس اﻳ ﺸﺎن را از ﻡ ﺮگ ﺑﻜﺎه ﺪ‪ ،‬اﻟﺒﺘ ﻪ ﺑ ﺴﻴﺎر دﻟﭙ ﺬﻳﺮ و ﭘ ﺬﻳﺮﻓﺘﻨﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ارﺕﺶ ذﺧﻴﺮﻩﯼ ﺧﺪاﻳﯽ ﺑﻪ چﻨ ﺎن ﺕﻜ ﺎﻧﯽ ﻡ ﯽﺁوردﺷ ﺎن آ ﻪ‪» :‬ﻳﻜ ﯽ از اﻧ ﺼﺎر اﻳ ﺴﺘﺎدﻩ ﺑ ﻮد و‬
‫داﻧﻪاﯼ چﻨﺪ ﺧﺮﻡﺎ در دﺳﺖ داﺷﺖ‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬چﻮن ﻡﻴﺎن ﻡﻦ و ﺑﻬﺸﺖ چﻨ ﺪان اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﺮا ﺑﻜ ﺸﻨﺪ؛ چ ﺮا‬
‫ﺑﻪ چﻴﺰ دﻳﮕﺮﯼ ﻡﺸﻐﻮل ﺷﻮم‪ .‬ﺁن داﻧﻪه ﺎﯼ ﺧﺮﻡ ﺎ از دﺳ ﺖ ﺑﻴﺎﻧ ﺪاﺧﺖ و ﺷﻤ ﺸﻴﺮ و ﺟﻨ ﮓ ﻡ ﯽآ ﺮد ﺑ ﺎ‬
‫‪٢٧‬‬
‫آﺎﻓﺮان‪ ،‬ﺕﺎ وﯼ را ﺑﻜﺸﺘﻨﺪ‪ .‬و ﻧﺎم وﯼ ﻋﻤﻴﺮ اﺑﻦ اﻟﺤﻤﺎم ﺑﻮد‪«.‬‬
‫و ﺑﺎز ه ﻢ ﻋﺠﻴ ﺐ ﻧﻴ ﺴﺖ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﺎﺳ ﯽ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ ﺷ ﻴﻮﻩ‪ ،‬ﺷ ﺨﺺ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ‬
‫ﻋﺮاق‪ ،‬آﻮدآﺎﻧﯽ را از ﭘﺸﺖ ﻧﻴﻤﻜﺖ ﻡﺪرﺳﻪﯼ ﭘﺴﺮاﻧﻪﯼ چﻨﺪ ﺷﻴﻔﺘﻪاﯼ در ﺟﻨﻮﺑﯽﺕﺮﻳﻦ ﺟﻨﻮب ﺕﻬ ﺮان‪،‬‬
‫ﮔﺮوﻩ ﮔﺮوﻩ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﻡﯽﻓﺮﺳﺘﺎد و آﻠﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﯽ هﻢ ﺑﺮ ﮔﺮدن اﻳﺸﺎن ﻡﯽﺁوﻳﺨ ﺖ‪ ،‬و هﻤ ﻪ و هﻤ ﻪ ه ﻢ ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﻦ ﻓﺮﻳﺐ آﻪ اﻡ ﺎم زﻡ ﺎن ﻏﺎﻳ ﺐ‪ ،‬ﺳ ﻮار ﺑ ﺮ اﺳ ﺐ ﺳ ﭙﻴﺪﯼ در ﺟﺒﻬ ﻪ ﺟﻨ ﮓ‪ ،‬دوش ﺑ ﻪ دوش ﺳ ﺮﺑﺎزان‬
‫اﺳﻼم ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ »ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن« ﻋﺮاق ﻡﺸﻐﻮل اﺳﺖ و اﻳﺸﺎن را دﺳﺘﻪ دﺳﺘﻪ ﺑﻪ درك واﺻﻞ ﻡﯽآﻨﺪ‪.‬‬
‫»اﻋﺰام چﻨ ﺪ ﺻ ﺪهﺰار ﺑﭽ ﻪ ﺑ ﻪ آ ﺸﺘﺎرﮔﺎﻩ از ﺟﺎﻧ ﺐ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺑ ﺰرگﺕ ﺮﻳﻦ‬
‫آﺸﺘﺎر آﻮدآﺎن در ﺕﺎرﻳﺦ ﺟﻬﺎن اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﻓﺎﺟﻌﻪ ﺕﺎ آﻨﻮن ‪] ٣٠٠٠٠٠‬ﺳﻴﺼﺪهﺰار[ آﻮدك اﻳﺮاﻧ ﯽ‬
‫ﺑ ﻪ ﻗﺘ ﻞﮔ ﺎﻩ ﻓﺮﺳ ﺘﺎدﻩ ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ آﻮدآ ﺎن ﻏﺎﻟﺒ ﺎ از آ ﻼسه ﺎﯼ درس رواﻧ ﻪﯼ آ ﺸﺘﺎرﮔﺎﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺪانهﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﭘﺲ از ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪن‪ ،‬ﺑ ﺎ آﻠﻴ ﺪﯼ آ ﻪ از ﻃ ﺮف ﻧﺎﻳ ﺐ اﻡ ﺎم زﻡ ﺎن در اﺧﺘﻴﺎرﺷ ﺎن‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬درهﺎﯼ ﻏﺮﻓﻪهﺎﯼ ﺧ ﺎص ﺧ ﻮﻳﺶ را در ﺑﻬ ﺸﺖ ﺧﻮاهﻨ ﺪ ﮔ ﺸﻮد و در ﺁﻧﺠ ﺎ ﺁﻡ ﺎدﻩﯼ‬
‫‪٢٨‬‬
‫ﭘﺬﻳﺮاﺉﯽ از ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎﯼ ﺧﻮد ﺧﻮاهﻨﺪ ﺷﺪ‪«.‬‬
‫و ﺧﻮاﻧﺪﻧﯽﺕﺮ اﻳﻦ آﻪ اﻳﻦ آﻠﻴﺪهﺎﯼ ﺑﻬﺸﺖ را هﻢ آﻔﺎر آﺸﻮر ﺕﺎﻳﻠﻨﺪ ﻡﯽﺳﺎﺧﺘﻪ و در ﻡﻌﺎﻡﻠ ﻪاﯼ‬
‫ـ ﻻﺑﺪ ﭘﺎﻳﺎﭘﺎﯼ ـ ﺑﺎ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎ ِز زﻳ ِﺮ زﻡﻴﻦهﺎﯼ آﺸﻮر ﺕﺤﺖ ﺳﻠﻄﻪﯼ ﺡﺎآﻤﺎن ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺕﺎﺧ ﺖ‬
‫ﻡﯽزدﻩاﻧﺪ!!‬
‫ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ در اﻳﻦ ﻡﻴﺎن اﻳﻦ ﭘﺮاﻧﺘﺰ را هﻢ ﺑﺎز آﻨﻢ آﻪ اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺧﻮدﻡﺤ ﻮرﯼه ﺎ و اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫آﻤﻚهﺎﯼ ﻏﻴﺒ ﯽ ﺑ ﻪ ارﺕ ﺶ اﺳ ﻼم در هﻤ ﻪﯼ دورانه ﺎ ﺑﺎزﺕ ﺎب ه ﺮاساﻧﮕﻴ ﺰﯼ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ آ ﺸﺘﺎر‬
‫اﺳﻴﺮان ﺟﻨﮕﯽ ـ ﻡﺜﻼ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪﯼ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﯽ ـ ﻳﻜﯽ از اﻳﻦ ﺑﺎزﺕﺎبهﺎﯼ هﺮاس اﻧﮕﻴﺰ ﺑﻮدﻩ ﺳﺖ!‬
‫اﺑﻦ هﺸﺎم در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻏﺰوﻩﯼ ﺑﺪر ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬و از ﺟﻤﻠﻪ اﺳ ﻴﺮان آ ﻪ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ دو ﺕ ﻦ‬
‫در راﻩ‪ ،‬ﺻﺤﺎﺑﻪ اﻳﺸﺎن را ﺑﻜﺸﺘﻨﺪ ]ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ اﻡﺮوزﯼ ﻳﻌﻨ ﯽ ﺻ ﺤﺎﺑﻪﯼ ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ‪ ،‬دو ﻧﻔ ﺮ را آ ﻪ‬
‫اﺳﻴﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ در راﻩ آﺸﺘﻨﺪ[ و ﺑ ﺎﻗﯽ ﺑ ﻪ ﻡﺪﻳﻨ ﻪ ﺁوردﻧ ﺪ‪ .‬و از ﺁن دو ﺕ ﻦ‪ ،‬ﻳﻜ ﯽ “ﻧ ﻀﺮﺑﻦ ﺡ ﺎرث”‬
‫ﺑ ﻮد آ ﻪ هﻤﻴ ﺸﻪ ﺳ ﻴﺪ ﻋﻠﻴ ﻪاﻟ ﺴﻼم ]ﻡﺤﻤ ﺪ[ را رﻧﺠﺎﻧﻴ ﺪﯼ و ﻡﻌﺎرﺿ ﻪ ﻧﻤ ﻮدﯼ ﺑ ﺎ وﯼ در ﻗ ﺮﺁن؛ در‬
‫ﻡﻘﺎﺑﻠﻪﯼ ﻗﺼﺺ اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻴﻬﻢاﻟﺴﻼم‪ ،‬ﻗﺼﻪﯼ رﺳﺘﻢ و ﺳﻬﺮاب و ﻡﻠﻮك ﻋﺠﻢ ﺑﺎ ﻗ ﺮﻳﺶ ﮔﻔﺘ ﯽ و ﺡﻜﺎﻳ ﺖ‬
‫آ ﺮدﯼ ]ﻳﻌﻨ ﯽ ﻳﻜ ﯽ از اﻳ ﻦ دو اﺳ ﻴﺮ آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ ﻧ ﻀﺮﺑﻦ ﺡ ﺎرث ﺑ ﻮد آ ﻪ هﻤﻴ ﺸﻪ ﺡ ﻀﺮت ﻡﺤﻤ ﺪ را‬
‫ﻡ ﯽﺁزرد و در ﻡﻘﺎﺑ ﻞ داﺳ ﺘﺎنه ﺎﯼ ﻗ ﺮﺁن‪ ،‬ﻗ ﺼﻪه ﺎﻳﯽ از ﭘﺎدﺷ ﺎهﺎن اﻳﺮاﻧ ﯽ و رﺳ ﺘﻢ و ﺳ ﻬﺮاب ﺑ ﺎ‬
‫ﻗﺮﻳﺸﻴﺎن ﻡﯽﮔﻔﺖ[ چﻮن ﺑﻪ وادﯼ ﺻﻔﺮاء رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ ﻋﻠﯽ رﺿ ﯽ اﷲ ﻋﻨ ﻪ‪ ،‬ﺷﻤ ﺸﻴﺮ ﺑﺮآ ﺸﻴﺪ و‬
‫ﮔﺮدن وﯼ ﺑﺰد‪.‬‬
‫»و ﻳﻜﯽ دﻳﮕﺮ “ﻋﻘﺒﻪ ﺑﻦ اﺑﯽ ﻡﻌﻴﻂ” ﺑﻮد؛ از ﺑﻬﺮ ﺁنآ ﻪ چ ﻮن ﺑ ﻪ وادﯼ ﺻ ﻔﺮاء رﺳ ﻴﺪﻧﺪ ﺳ ﻴﺪ‬
‫ﻋﻠﻴﻪاﻟﺴﻼم ﺑﻔﺮﻡﻮد ﺕﺎ وﯼ را ﺑﻜﺸﺘﻨﺪ‪] .‬دﻟﻴﻞ ﻗﺘﻞ وﯼ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪﻩ اﺳ ﺖ[ ﮔﻮﻳﻨ ﺪ آ ﻪ ه ﻢ ﻡﺮﺕ ﻀﯽ ﻋﻠ ﯽ‬
‫‪٢٩‬‬
‫آﺮماﷲ وﺟﻬﻪ او را ﺑﻜﺸﺖ…«‬
‫ﺧﻮد ﻡﺤﻤﺪ در ﻧﻬﺞاﻟﻔﺼﺎﺡﻪ‪ ،‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺕﺌﻮرﯼ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ‪:‬‬
‫‪ ٢٧‬ـ ﺳﻴﺮﻩﯼ اﺑﻦ هﺸﺎم‪ ،‬ﻧﺼﻒ دوم‪ ،‬ﺻﺺ‪ ٥٦٣‬ﺕﺎ ‪٥٦٤‬‬
‫‪ ٢٨‬ـ ﺕﻮﻟﺪﯼ دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪٥١٦ ،‬‬
‫‪ ٢٩‬ـ ﺳﻴﺮﻩﯼ اﺑﻦ هﺸﺎم‪ ،‬ﻧﺼﻒ دوم‪ ،‬ص ‪٥٨٣‬‬

‫‪١١١‬‬

‫‪٣٠‬‬

‫»ان اﺑﻮاب اﻟﺠﻨﻪ ﺕﺤﺖ ﻇﻼل اﻟﺴﻴﻮف… درهﺎﯼ ﺑﻬﺸﺖ‪ ،‬زﻳﺮ ﺳﺎﻳﻪﯼ ﺷﻤﺸﻴﺮهﺎﺳﺖ‪«.‬‬
‫‪٣١‬‬
‫»اﻟﺴﻴﻮف ﻡﻔﺎﺕﻴﺢ اﻟﺠﻨﻪ… ﺷﻤﺸﻴﺮهﺎ آﻠﻴﺪهﺎﯼ ﺑﻬﺸﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫»اﺑﻦ هﺸﺎم ﻳﻚ ﺟﺎ در آﺘﺎب ﺕﺎرﻳﺦ ﺧﻮﻳﺶ‪ ،‬زﻳﺮ ﻋﻨﻮان “آﺴﺎﻧﯽ آﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا )ص( دﺳﺘﻮر‬
‫ﻗﺘﻠﺸﺎن را داد” از ه ﺸﺖ ﻧﻔ ﺮ ﻧ ﺎم ﻡ ﯽﺑ ﺮد آ ﻪ ﺳ ﻪ ﺕ ِﻦ ﺁنه ﺎ زن ه ﺴﺘﻨﺪ و از ﻗ ﻀﺎﯼ روزﮔ ﺎر ﺑﻴ ﺸﺘﺮ‬
‫اﻳﻨﺎن ﻡﺮدﻡﯽ ﺷﺎﻋﺮ و دو ﺕﻦ از زﻧﺎن ﺁوازﻩ ﺧﻮان ﺑﻮدﻩاﻧﺪ آﻪ ﺟﺮات آ ﺮدﻩ و در ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ ﺑ ﺎ ﺑﻌ ﻀﯽ‬
‫آﺎرهﺎﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اﺳﻼم‪ ،‬ﻳﺎ اﻧﺘﻘﺎد از ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ ﻏﻴﺮﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ـ اﻋ ﻢ از ﻡ ﺸﺮآﺎن‬
‫ﻳﺎ ﻳﻬﻮدﻳﺎن و ﻡﺴﻴﺤﻴﺎن ﻡﻮﺡﺪ ـ ﺷﻌﺮ ﺳﺮودﻩاﻧﺪ و ﻳﺎ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬
‫»در ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻃﺒ ﺮﯼ ﻧﻴ ﺰ آ ﻪ از ﻗ ﺪﻳﻤﯽﺕ ﺮﻳﻦ و ﻡﻌﺘﺒﺮﺕ ﺮﻳﻦ ﻡﻨ ﺎﺑﻊ و ﻡﺮاﺟ ﻊ ﺕ ﺎرﻳﺦ اﺳ ﻼم و‬
‫زﻧﺪﮔﯽ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اﺳﻼم اﺳﺖ‪ ،‬در ﻳﻚ ﺟﺎ از ﻗﻮل اﺑﻮ اﺳﺤﺎق ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ آﻪ در ﺳﺎل هﺸﺘﻢ هﺠﺮت و ﭘ ﺲ‬
‫از ﻓﺘﺢ ﻡﻜﻪ “ﭘﻴﻤﺒﺮ ﺑﻪ ﺳﺮان ﺳﭙﺎﻩ ﺧﻮﻳﺶ ﮔﻔﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ :‬ﺕ ﺎ آ ﺴﯽ ﺑ ﻪ ﺟﻨﮕ ﺸﺎن ﻧﻴﺎﻳ ﺪ ﺑ ﺎ وﯼ ﺟﻨ ﮓ ﻧﻜﻨﻨ ﺪ‪،‬‬
‫وﻟﯽ ﺕﻨﯽ چﻨﺪ را ﻧﺎم ﺑﺮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﺁنهﺎ را زﻳﺮ ﭘﺮدﻩهﺎﯼ آﻌﺒﻪ ]هﻢ[ ﻳﺎﻓﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺧﻮﻧ ﺸﺎن را ﺑﺮﻳﺰﻳ ﺪ‪”.‬‬
‫ه ﻢ او در ﺟ ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ در ﺕﻮﺿ ﻴﺢ ﺕﻌ ﺪاد و ﻧ ﺎم اﻳ ﻦ چﻨ ﺪ ﻧﻔ ﺮ‪ ،‬از ﻗ ﻮل ﻳﻜ ﯽ از ﺑ ﺰرگﺕ ﺮﻳﻦ و‬
‫ﻡﻌﺘﺒﺮﺕ ﺮﻳﻦ ﺕ ﺎرﻳﺦﻧﮕ ﺎران و ﻡﺤ ﺪﺙﺎن اﺳ ﻼم )‪ ١٣٠‬ـ ‪ ٢٠٧‬هﺠ ﺮﯼ ﻗﻤ ﺮﯼ( ﻋﻴﻨ ﺎ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪“ :‬ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ‬
‫ﮔﻔﺘ ﻪ ﺑ ﻮد ﺷ ﺶ ﻡ ﺮد و چﻬ ﺎر زن را ﺑﻜ ﺸﻨﺪ‪ ”.‬ﻧ ﺎم ﻡﺮداﻧ ﯽ آ ﻪ در آﺘ ﺎب ﻃﺒ ﺮﯼ ﺁﻡ ﺪﻩ اﺳ ﺖ ﻋﻴﻨ ﺎ‬
‫هﻤﺎنهﺎﻳﯽ اﺳﺖ آﻪ در آﺘﺎب اﺑﻦ اﺳﺤﺎق از ﺁﻧﺎن ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪ ،‬وﻟﯽ ﻧﺎم ﻳﻚ زن ﺑﺮ زﻧﺎن واﺟ ﺐاﻟﻘﺘﻠ ﯽ آ ﻪ‬
‫‪٣٢‬‬
‫او ﻳﺎدداﺷﺖ آﺮدﻩ‪ ،‬اﻓﺰودﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻳﻜ ﯽ از ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﯼ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ در دوران ﻡﻌﺎﺻ ﺮ‪ ،‬در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫ﻡﺤﺴﻨﺎت و ﺻﻔﺎت ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﯼ ﻡﺮﺕﻀﯽ ﻋﻠﯽ‪ ،‬از زﺑﺎن ﻓﺎﻃﻤﻪ هﻤﺴﺮش و دﺧﺘﺮ ﻡﺤﻤﺪ آﻪ اﻳﻨ ﻚ ﻡ ﺮگ‬
‫او را در رﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬اﻓﺎﺿﻪ ﻡ ﯽﻓﺮﻡﺎﻳ ﺪ آ ﻪ‪» :‬چ ﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺷﻤ ﺸﻴﺮ ﭘ ﺮ ﺁوازﻩﯼ هﻤ ﺴﺮش آ ﻪ‬
‫هﺮﮔﺎﻩ از ﺟﻬﺎد ﺑﺎز ﻡﯽﮔﺸﺖ از ﺧﻮن ﺳﻴﺮاب ﺑﻮد و چﻮن ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻡ ﯽﺁﻡ ﺪ‪ ،‬در آﻨ ﺎر ﺷﻤ ﺸﻴﺮ ﺧ ﻮﻧﻴﻦ‬
‫رﺳﻮل ﺧﺪا‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺁن را ﺑﻪ او ﻡﯽداد و ﺑﺎ ﺁهﻨﮕﯽ ﺳﺮﺷﺎر از ﺡﻤﺎﺳﻪ و ﻓﺨﺮ ﻡﯽﮔﻔﺖ‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﻪ‪ ،‬ﺷﻤﺸﻴﺮ‬
‫‪٣٣‬‬
‫را ﺑﺸﻮﯼ! اآﻨﻮن اﻳﻦ چﻨﻴﻦ ﺑﯽﺟﺎن ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﮔﺬﺷ ﺘﻪ از اﺷ ﻜﺎﻻت ﻓﻨ ﯽ دﺳ ﺘﻮرﯼ و ﻧ ﻮع ﺑﻴ ﺎن‪ ،‬و ﺟﺎﺑﺠ ﺎ ﺷ ﺪن ﻓﺎﻋ ﻞ و ﻡﻔﻌ ﻮل‪ ،‬ﺻ ﻔﺖ و‬
‫ﻡﻮﺻ ﻮف و ﻗﻴ ﺪ و ﻡﻘﻴ ﺪ!!!! ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺑ ﻪ ﻓﺨ ﺮ از آ ﺸﺘﺎر و اﻓﺘﺨ ﺎر ﺑ ﺮ ﺷﻤ ﺸﻴﺮهﺎﯼ ﺧ ﻮﻧﻴﻨﯽ آ ﻪ »ﺑ ﺎ‬
‫ﺁهﻨﮕﯽ از ﺡﻤﺎﺳﻪ و ﻓﺨﺮ« زﻧﺎن را ﺑﻪ ﺷﺴﺘﻦ ﺁن واﻡﯽداﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬اﺷﺎرﻩ آﺮد آﻪ در ﺳﺎدﻩﺕﺮﻳﻦ ﺕﻔ ﺴﻴﺮ‪،‬‬
‫اﺻ ﺎﻟﺖ دادن ﺑ ﻪ ﺧ ﻮﻧﺮﻳﺰﯼه ﺎ و ﺷﻤﺸﻴﺮآ ﺸﯽه ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ راهﺒ ﺮان و ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران اﺳ ﻼم اوﻟﻴ ﻪ‪،‬‬
‫ﺑﺮاﯼ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺡﻜﻮﻡﺖ در دﺳﺘﻮر آﺎر داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬و در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﯼ ﺷ ﺒﻪ ﻡ ﺪرن‬
‫چﻨﺪ دهﻪﯼ اﺧﻴﺮ هﻢ ﺑﺮ اﺻﻮﻟﯽ و اﺳﺎﺳﯽ ﺑﻮدن و ﺕﻮﺟﻴﻪ و ﺕﺒﻴﻴﻦ ﺁن ﭘﺎﯼ ﻓ ﺸﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬در هﻤ ﻴﻦ راﺳ ﺘﺎ‬
‫و ﺑﺎ هﻤﻴﻦ دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻡﺬهﺒﯽ اﺳﺖ آﻪ هﻴﭻﮔﻮﻧ ﻪ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺖ و اﻋﺘﺮاﺿ ﯽ؛ ﺡﺘ ﺎ در ﺡ ﺪ اﻋﺘﺮاﺿ ﺎت ﺑﻴ ﺎﻧﯽ و‬
‫آﻼﻡ ﯽ ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺘﯽ ﺑﺠ ﺰ ﺳﺮﻧﻮﺷ ﺖ »ﻧ ﻀﺮﺑﻦ ﺡ ﺎرث« ﻧ ﺪارد آ ﻪ در ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺪر »اﺳ ﻴﺮ« ﺷ ﺪ و ﺑ ﻪ‬
‫ﻓﺮﻡﺎن ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ و ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻋﻠﯽ ﮔﺮدن ﻧﺎزكﺕﺮ از ﻡﻮﻳﺶ را زدﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ ٣٠‬ـ ﻧﻬ ﺞاﻟﻔ ﺼﺎﺡﻪ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋ ﻪﯼ آﻠﻤ ﺎت ﻗ ﺼﺎر ﺡ ﻀﺮت رﺳ ﻮلاﷲ اآ ﺮم )ص( اﻧﺘ ﺸﺎرات ﺟﺎوﻳ ﺪان‪ ،‬چ ﺎپ ﺳ ﻮم‪،١٣٧٧ ،‬‬
‫ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﺎﻳﻨﺪﻩ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،٥٧٦‬ص ‪٢٦٩‬‬
‫‪ ٣١‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،١٧٨٧‬ص ‪٥٣٣‬‬
‫‪ ٣٢‬ـ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺕﺮورهﺎﯼ ﻓﺮدﯼ و ﺳﻴﺎﺳﯽ و آﺸﺘﺎرهﺎﯼ ﺟﻤﻌﯽ در ﺟﺎﻡﻌﻪﯼ ﻡﺪﻧﯽ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﺎﻗﺮ ﻡﻮﻡﻨﯽ‪ ،‬ﻧﻘﻞ از ﻓﺼﻞﻧﺎﻡﻪﯼ‬
‫آﺎوﻩ‪ ،‬چﺎپ ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،٩٤‬ﺕﺎﺑﺴﺘﺎن ‪١٣٨٠‬‬
‫‪ ٣٣‬ـ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻓﺎﻃﻤﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋﻪ ﺁﺙﺎر ‪ ،٢١‬ص ‪١٩١‬‬

‫‪١١٢‬‬

‫ﻳﻜﯽ از اﺷﻜﺎﻻت ﻓﻨﯽاﯼ آﻪ ﻡﯽﺕﻮان از ﻧﮕ ﺮش دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم ﺑ ﻪ ﻡﻮﺿ ﻮع اﻧﺪﻳ ﺸﻪ و ﺑﺎوره ﺎﯼ‬
‫ﻡﺮدم ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ در اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ‪ ،‬ﺑﺎ ﻡﻮﺿ ﻮع اﻧﺪﻳ ﺸﻪ و ﺑ ﺎور‪ ،‬ﺑﺮﺧ ﻮردﯼ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪.‬‬
‫در واﻗﻊ ﻳﻜﯽ از ﭘﺎﻳﻪهﺎﯼ اﺳﺘﻤﺮار ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﻳ ﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ـ ﺑﺠ ﺰ ﺷﻤ ﺸﻴﺮ و ﻗﻬ ﺮ و ﺟﻨ ﮓ ﻡ ﺴﻠﺤﺎﻧﻪ و‬
‫ﻗﺘﻞ و ﻏﺎرت اﻳﺸﺎن ـ ﺕﻜﻴﻪ آﺮدن ﺑﻪ ﺑﺎورهﺎﯼ اﻋﺘﻘﺎدﯼ ﻡﺮدم و اﺳﺘﻔﺎدﻩ از ﺟﻬ ﻞ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ﺷ ﺪﮔﺎن ﻧ ﺴﺒﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺡﻘﻮﻗ ﺸﺎن اﺳ ﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﺎﻟﻪ ه ﻢ ﺕﻮﺟ ﻪ ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ﻋﻤﻮﻡ ﺎ در ﺷ ﺮاﻳﻂ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ و ﺑ ﺎ‬
‫ﺕﺠﺮﺑﻪهﺎﯼ ﻡﺘﻔﺎوت ﻡﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ ﺑﺎوره ﺎﯼ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮن و ﺡﺘ ﺎ ﻡﺘ ﻀﺎدﯼ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ .‬اﻧ ﺴﺎن ﻡ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ در‬
‫دوران ﺷﻮر و اﻟﺘﻬﺎبهﺎﯼ ﺟﻮاﻧﯽ‪ ،‬اﻋﺘﻘﺎدات رادﻳﻜﺎل و ﺧﺎﺻﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ آﻪ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷ ﺖ زﻡ ﺎن‬
‫و رهﺎ ﺷﺪن از آﻠﻜﺘﻴﻮﻳﺴﻢ ﭘﻴﺮاﻡﻮن‪ ،‬ﺑﺎورهﺎﻳﺶ ﺕﻌ ﺪﻳﻞ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ ﺻ ﻮرﺕﯽ واژﮔﻮﻧ ﻪ ﺑ ﻪ ﺧ ﻮد ﮔﻴ ﺮد‪.‬‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ اﻳﻦ ﺕﻐﻴﻴﺮات اﺳﺎﺳﯽ در ﺑﺎورهﺎ دآﺘﺮ ﻧﻮراﻟ ﺪﻳﻦ آﻴ ﺎﻧﻮرﯼ دﺑﻴ ﺮ اول درﮔﺬﺷ ﺘﻪﯼ ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺖ دو‬
‫آﻴﺎﻧﻮرﯼ‪ ،‬ﻧﻮﻩﯼ ﺷﻴﺦ ﻓﻀﻞاﷲ ﻧﻮرﯼ ﻡﺮﺕﺠﻊ ﻡﻌﺮوف دوران ﺟﻨﺒﺶ ﻡﺸﺮوﻃﻪ و هﻤﺪﺳ ٍ‬
‫ﺖ ارﺕﺠ ﺎﻋﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ ﺁن دوران اﻳ ﺮان ]درﺑ ﺎر و دوﻟ ﺖ ﺕ ﺰارﯼ روس[ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺷ ﻴﺦ‬
‫ﺟﺮﻳ ﺎ ِن هﻤﺪﺳ ٍ‬
‫ﻧﻮرﯼ ﭘﺪر ﺑﺰرگ آﻪ در اﺑﺘﺪا ـ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮاﯼ ﺕﻤﻠﻚ رهﺒﺮﯼ ﺟﻨﺒﺶ ﻡﺸﺮوﻃﻪ و ﺷﺎﻳﺪ هﻢ ﺕﻮهﻢ ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ‬
‫آﻞ ﻧﻬﻀﺖ ﻡﺸﺮوﻃﻪ ـ ﻡﺪﺕﯽ ﺑﺎ ﻡﺸﺮوﻃﻪﺧﻮاهﺎن هﻤﺮاهﯽ ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪهﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﻪ ارﺕﺠﺎع ﻡﯽﭘﻴﻮﻧﺪد‬
‫و ﺳﺮش را هﻢ ﺑﺮ ﺳﺮ اﻳﻦ هﻤﺪﺳﺘﯽ ﺑﻪ ﺑﺎد ﻡﯽدهﺪ‪ .‬ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ آﻪ ﭘﺴﺮ ﺷﻴﺦ ﻓﻀﻞاﷲ آﻪ در داﻡﺎن هﻤﺎن‬
‫ﺷﻴﺦ ﺕﺮﺑﻴﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﻡ ﺸﺮوﻃﻪﺧ ﻮاﻩ ﺑ ﻮد و از اﻋ ﺪام ﭘ ﺪرش ـ اﻳ ﻦ ﻋﻨ ﺼﺮ ﺿ ﺪ ﻡ ﺮدم و درﺑ ﺎرﯼ و‬
‫ﻡﺮﺕﺠﻊ ـ ﺷﺎدﯼهﺎ آﺮد‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﺎرﻳﺦ آﻮﺕﺎﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮ از اﻳ ﻦ زاوﻳ ﻪ اﺷ ﺎرﻩ آ ﺮدم آ ﻪ ه ﻢ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻡﻮاﺿ ﻊ‬
‫ﺳﻴﺎﺳ ﯽ ﺷ ﻴﺦ ﻓ ﻀﻞاﷲ را در ﻳ ﻚ ﺕ ﺼﻮﻳﺮ ﻓ ﻮرﯼ ﻧ ﺸﺎن دادﻩ ﺑﺎﺷ ﻢ‪ ،‬و ه ﻢ در اداﻡ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ زﻡﻴﻨ ﻪ‬
‫ﺳﺎزﯼ‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﺑ ﺎور ﺧ ﻮد آﻴ ﺎﻧﻮرﯼ‪ ،‬در دو ﺳ ﺮ ﻓ ﺼﻞ ﻡﺘﻔ ﺎوت و ﺕﺤ ﺖ ﺷ ﺮاﻳﻂ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ اﺷ ﺎرﻩاﯼ‬
‫آﺮدﻩ ﺑﺎﺷﻢ‪.‬‬
‫ﻧﻮراﻟ ﺪﻳﻦ آﻴ ﺎﻧﻮرﯼ‪ ،‬زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ هﻨ ﻮز ﺟ ﻮان اﺳ ﺖ و در ﺷ ﻬﺮ ﺁﺧ ﻦ ﺁﻟﻤ ﺎن درس ﻡ ﯽﺧﻮاﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﮔﺮاﻳﺶ ﮔﺴﺘﺮدﻩاﯼ ﺑﻪ ﻧﺎﺳﻴﻮﻧﺎل ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴ ﺴﺖه ﺎ ﻳ ﺎ ﻧ ﺎزﯼه ﺎﯼ ﺁﻟﻤ ﺎ ِن ﺁن دوران دارد‪ .‬او ﺑﻌ ﺪهﺎ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﺮان ﺑﺮﻡﯽﮔﺮدد‪ ،‬ﺕﺤﺖ ﺕﺎﺙﻴﺮ ﺷﻮهﺮ ﺧﻮاهﺮش ﻋﺒﺪاﻟ ﺼﻤﺪ آ ﺎﻡﺒﺨﺶ‪ ،‬زاوﻳ ﻪﯼ اﻋﺘﻘ ﺎدﯼاش را ﺕﻐﻴﻴ ﺮ‬
‫ﻡ ﯽده ﺪ و ﺑ ﻪ ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩ ﻡ ﯽﭘﻴﻮﻧﺪﻧ ﺪ‪ .‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ در ﺳ ﻠﻚ رهﺒ ﺮان اﺻ ﻠﯽ اﻳ ﻦ ﺟﺮﻳ ﺎن‪ ،‬ﻧﻘ ﺸﯽ اﺳﺎﺳ ﯽ‬
‫]ﻧﻘﺸﯽ اﺳﺎﺳﯽ و ﻧﻪ ﻡﺜﺒﺖ[ در ﺕﺎرﻳﺦ ﻡﻌﺎﺻ ﺮ اﻳ ﺮان اﻳﻔ ﺎء ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺑﻘﻴ ﻪﯼ داﺳ ﺘﺎن را هﻤ ﻪﻡ ﺎن آ ﻢ و‬
‫ﺑﻴﺶ ﻡﯽداﻧﻴﻢ‪ .‬در اﻳﻦﺟ ﺎ ﻡﺤ ﻮر ﺑﺤ ﺚ آﻴ ﺎﻧﻮرﯼ و ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﻡ ﯽﺧ ﻮاهﻢ ﺑ ﻪ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻋﻘﻴ ﺪﻩ و‬
‫اﻧﺪﻳﺸﻪﯼ ﻓﺮد‪ ،‬در ﺷﺮاﻳﻂ ﻡﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪاﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ اﺷﺎرﻩاﯼ آﺮدﻩ ﺑﺎﺷﻢ‪.‬‬
‫آﻴﺎﻧﻮرﯼ ـ اﻟﺒﺘﻪ ـ در آﺘﺎب ﺧﺎﻃﺮاﺕﺶ ﻡﯽآﻮﺷﺪ ﮔﺮاﻳﺶ و ﺡﺘﺎ رواﺑﻄ ﺶ را ﺑ ﺎ ﻧ ﺎزﯼه ﺎﯼ ﺁن‬
‫زﻡ ﺎ ِن ﺁﻟﻤ ﺎن اﻧﻜ ﺎر آﻨ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ ﺕ ﻼش ﻡ ﯽآﻨ ﺪ اﻳ ﻦ ﮔ ﺮاﻳﺶ را زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان رواﺑﻄ ﯽ ﺑ ﺎ‬
‫آﻤﻮﻧﻴﺴﺖهﺎﯼ ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬آﻢ رﻧﮓ ﺟﻠﻮﻩ دهﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﻋﻜﺲ ﻡﺤ ﻮﯼ را ه ﻢ در آﺘ ﺎب ﺧ ﺎﻃﺮاﺕﺶ‬
‫آﻠﻴﺸﻪ آﺮدﻩ اﺳﺖ ﺕﺎ اﻳﻦ دوﮔﺎﻧﮕﯽ در ﺑﺎورهﺎﻳﺶ را در دو ﺳﺮ ﻓ ﺼﻞ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ زﻧ ﺪﮔﯽاش‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ‬
‫ﺧﺪﺷﻪ دار آﻨﺪ‪ .‬اﻡﺎ واﻗﻌﻴﺖ چﻴﺴﺖ؟! واﻗﻌﻴﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ رهﺒ ِﺮ ﺑﻴﺶ از ﻧ ﻴﻢ ﻗ ﺮ ِن ﺡ ﺰب ﺕ ﻮدﻩﯼ‬
‫»اﻳﺮان« از ﮔﺬﺷﺘﻪاش »ﺷﺮم« دارد‪ ،‬و ﺕﺎرﻳﺦ ﻧﮕﺎرﯼ از دﻳﺪﮔﺎﻩ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﭘﻴﺮوان و ﻡﻌﺘﻘ ﺪﻳﻦ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﺮﻳﺎن اﻳﺠﺎب ﻡﯽآﻨﺪ آﻪ چﻨﻴﻦ رهﺒﺮﯼ‪ ،‬ﻡﻌﺼﻮم و از ﻡﺎدر آﻤﻮﻧﻴﺴﺖ ﻡﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ!!‬
‫اﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ از اﻳﻦ ﻧﻈﺮ اهﻤﻴﺖ دارد آﻪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ هﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺎ در ﺳﺮﻓ ﺼﻞه ﺎﯼ ﻡﺨﺘﻠ ﻒ‬
‫زﻧ ﺪﮔﯽﻡ ﺎن‪ ،‬ﺑﻨ ﺎ ﺑ ﻪ ﺷ ﺮاﻳﻄﯽ آ ﻪ در ﺁن ﻗ ﺮار ﻡ ﯽﮔﻴ ﺮﻳﻢ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﻡﻄﺎﻟﻌ ﺎﺕﯽ آ ﻪ ـ اﺡﺘﻤ ﺎﻻ ـ ﻡ ﯽآﻨ ﻴﻢ و‬
‫ﺑﺨﺼﻮص وﺿﻌﻴﺖ ﺧﺎص ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ ﻡﺤﻴﻂ زﻧﺪﮔﯽﻡ ﺎن ﻳ ﺎ وﻃﻨﻤ ﺎن‪ ،‬ﺕﻐﻴﻴﺮاﺕ ﯽ در ﺑﺎورهﺎﻡ ﺎن‬
‫دادﻩ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﻳﻚ ﭘﺮوﺳﻪﯼ ﺕﺪرﻳﺠﯽ‪ ،‬ﺁرام و ﺑﻄﺌﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺕﺰ اﺳﺎﺳﺎ ﻓﺎﻗﺪ ارزش اﺳﺖ آﻪ آﺴﯽ‬
‫ـ ﺡﺘﺎ ﺑﺎ زور و ﺷﻜﻨﺠﻪ ـ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻧﻈﺮﻳﺎت و ﺑﺎورهﺎﻳﺶ را در ﻡ ﺪت زﻡ ﺎن آﻮﺕ ﺎهﯽ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﺑﺪه ﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘ ﻪ‬

‫‪١١٣‬‬

‫ﻡﻤﻜﻦ اﺳﺖ آﻪ ﻡﻨﺎﻓﻊ ﺑﺨﺼﻮﺻﯽ‪ ،‬ﻓﺮدﯼ را ﺑﻪ ﺡﻤﺎﻳﺖ از ﺟﺮﻳﺎﻧﯽ ﺑﻜﺸﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺁﻻت ﺷ ﻜﻨﺠﻪ »ﺕ ﺮس«‬
‫را ﺕﻐﻴﻴ ِﺮ ﺑﺎور ﻧﺸﺎن دهﺪ‪ ،‬اﻡﺎ هﻴﭻ ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ اﺳﺎﺳﺎ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﺑ ﺎور ﻡ ﺮدم را؛ ﺡﺘ ﺎ ﺑ ﺎور هﻤ ﺎن اﻋ ﺮاب‬
‫ﺑﺪوﯼ را ﺑﻪ ﺁﺳﺎﻧﯽ و در زﻡﺎﻧﯽ آﻮﺕﺎﻩ ﺕﻐﻴﻴﺮ ﺑﺪهﺪ؛ چﺮا آﻪ هﻤﺎن اﻋﺮاب ﺑﺪوﯼ هﻢ ﺳ ﺎله ﺎ و ﻗ ﺮنه ﺎ‬
‫ﺑﺎ اﻋﺘﻘﺎدات ﻗﺪﻳﻤﯽﺷﺎن زﻧﺪﮔﯽ آﺮدﻩ‪ ،‬رواﺑﻂ ﺳﻴﺎﺳﯽ‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎدﯼ و ﻓﺮهﻨﮕﯽﺷﺎن را هﻢ ﺑﺮاﺳﺎس هﻤﺎن‬
‫ﺑﺎورهﺎ ﺕﻨﻈﻴﻢ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻌﺎر و ﺡﺘﺎ ﺑﺎ آﺸﺘﺎر و ﻓ ﺘﺢ ه ﻢ چﻨ ﻴﻦ ﺕﻐﻴﻴ ﺮﯼ ﺑ ﻪ ﺳ ﺮﻋﺖ اﻡﻜ ﺎن ﻧ ﺪارد و‬
‫ﺳﺎلهﺎ و ﮔﺎﻩ ﻧﺴﻞهﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﺬرد ﺕﺎ اﻳﻦ ﺕﻐﻴﻴﺮ ﺑﺎور در ﻡﻴﺎن ﻡﺮدم ﻧﻬﺎدﻳﻨﻪ ﺷﻮد‪.‬‬
‫اﻡﺎ اﺳﻼم‪ ،‬ﻧﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﻐﻴﻴﺮات ﺑﻄﺌ ﯽ در زﻧ ﺪﮔﯽ ﻓ ﺮد و ﺑﺎوره ﺎﻳﺶ ﺑ ﺎور ﻧ ﺪارد‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫ﻡﻮﺿﻮع ﺑﺎور و اﻋﺘﻘﺎدات اﻧﺴﺎنهﺎ هﻢ ﺑﻪ ﻡﺜﺎﺑﻪ ﻳ ﻚ دﮔ ﻢ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻧﺎﭘ ﺬﻳﺮ ﺑﺮﺧ ﻮرد ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬ﺳ ﻴﺪروحاﷲ‬
‫ﺧﻤﻴﻨ ﯽ در رﺳ ﺎﻟﻪﯼ ﺕﻮﺿ ﻴﺢاﻟﻤ ﺴﺎﺉﻠﺶ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ »آﻔ ﺎر« چﻨ ﻴﻦ دﺳ ﺘﻮراﻟﻌﻤﻞه ﺎﻳﯽ ﺻ ﺎدر‬
‫ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﺪ‪:‬‬
‫»ﻡﺴﺎﻟﻪ ‪ ١٠٦‬ـ آﺎﻓﺮ ﻳﻌﻨﯽ آﺴﯽ آﻪ ﻡﻨﻜﺮ ﺧﺪاﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺮاﯼ ﺧﺪا ﺷﺮﻳﻚ ﻗﺮار ﻡﯽدهﺪ ]ﺑﮕ ﺬرم‬
‫آﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻡﺸﺮك ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ![ ﻳﺎ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮﯼ ﺡﻀﺮت ﺧﺎﺕﻢاﻻﻧﺒﻴﺎء ﻡﺤﻤﺪ ﺑ ﻦ ﻋﺒ ﺪاﷲ ﺻ ﻠﯽاﷲ ﻋﻠﻴ ﻪ‬
‫و ﺁﻟﻪ و ﺳﻠﻢ را ﻗﺒﻮل ﻧﺪارد‪ ،‬ﻧﺠﺲ اﺳﺖ‪ ،‬و هﻢچﻨﻴﻦ اﺳﺖ اﮔﺮ در ﻳﻜﯽ از اﻳﻦه ﺎ ﺷ ﻚ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬و‬
‫ﻧﻴ ﺰ آ ﺴﯽ آ ﻪ ﺿ ﺮورﯼ دﻳ ﻦ ﻳﻌﻨ ﯽ چﻴ ﺰﯼ را آ ﻪ ﻡﺜ ﻞ ﻧﻤ ﺎز و روزﻩﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺟ ﺰء دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم‬
‫ﻡﯽداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻡﻨﻜﺮ ﺷﻮد؛ چﻨﺎنچﻪ ﺑﺪاﻧﺪ ]آ ﻪ[ ﺁن چﻴ ﺰ ﺿ ﺮورﯼ دﻳ ﻦ اﺳ ﺖ و اﻧﻜ ﺎر ﺁن چﻴ ﺰ ﺑﺮﮔ ﺮدد ﺑ ﻪ‬
‫اﻧﻜﺎر ﺧﺪا ﻳﺎ ﺕﻮﺡﻴﺪ ﻳﺎ ﻧﺒﻮت‪ ،‬ﻧﺠﺲ ﻡﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺿﺮورﯼ دﻳﻦ ﺑ ﻮد ِن ﺁن را ﻧﺪاﻧ ﺪ؛ ﺑ ﻪ ﻃ ﻮرﯼ آ ﻪ‬
‫اﻧﻜﺎر ﺁن ﺑﻪ اﻧﻜﺎر ﺧﺪا ﻳﺎ ﺕﻮﺡﻴﺪ ﻳﺎ ﻧﺒﻮت ﺑﺮﻧﮕﺮدد‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮ ﺁن اﺳﺖ آﻪ از او اﺟﺘﻨﺎب آﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﻡﺴﺎﻟﻪ ‪١٠٧‬ـ ﺕﻤﺎم ﺑﺪن آﺎﻓﺮ ﺡﺘﺎ ﻡﻮ و ﻧﺎﺧﻦ و رﻃﻮﺑﺖهﺎﯼ او ﻧﺠﺲ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﻡﺴﺎﻟﻪ ‪ ١٠٨‬ـ اﮔﺮ ﭘﺪر و ﻡﺎدر و ﺟﺪ و ﺟﺪﻩﯼ ﺑﭽﻪﯼ ﻧﺎﺑ ﺎﻟﻎ آ ﺎﻓﺮ ﺑﺎﺷ ﻨﺪ‪ ،‬ﺁن ﺑﭽ ﻪ ه ﻢ ﻧﺠ ﺲ‬
‫اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻳﻜﯽ از اﻳﻦهﺎ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﭽﻪ ﭘﺎك اﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﻡﺴﺎﻟﻪ ‪ ١٠٩‬ـ آﺴﯽ آﻪ ﻡﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ ﻡﺴﻠﻤﺎن اﺳﺖ ﻳ ﺎ ﻧ ﻪ‪ ،‬ﭘ ﺎك ﻡ ﯽﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬وﻟ ﯽ اﺡﻜ ﺎم دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را ﻧﺪارد؛ ﻡﺜﻼ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ زن ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺑﮕﻴﺮد و ﻧﺒﺎﻳﺪ در ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن دﻓﻦ ﺷﻮد‪.‬‬
‫»ﻡﺴﺎﻟﻪ ‪ ١١٠‬ـ اﮔﺮ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از دوازدﻩ اﻡ ﺎم دﺷ ﻨﺎم ده ﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺑ ﺎ ﺁﻧ ﺎن دﺷ ﻤﻨﯽ داﺷ ﺘﻪ‬
‫‪٣٤‬‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﺠﺲ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﻳﻜﯽ از دﻻﻳﻞ آﺸﺘﺎرهﺎﯼ اوﻟﻴﻪﯼ هﻤﺎن اﻋﺮاب‪ ،‬ﺑﻪ دﺳﺖ ﻳﺎران ﻡﺤﻤ ﺪ‪ ،‬هﻤ ﻴﻦ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫اﻋﺮاب ﻧﻤﯽﺧﻮاﺳﺘﻪاﻧﺪ و ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ ﺑﺎ چﻨﺪ ﺷﻌﺎر ﺑﺎو ِر ﻗ ﺮنهﺎﺷ ﺎن را ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﺑﺪهﻨ ﺪ‪ .‬ﺑﻌ ﺪهﺎ ﺧﻴﻠ ﯽ‬
‫از اﻋﺮاب ﺑﻪ ﺿﺮب زور و ﺷﻤ ﺸﻴﺮ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ﺷ ﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ه ﻢ ﺕ ﺎ زﻡ ﺎﻧﯽ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪ‬
‫زﻧﺪﻩ ﺑﻮد؛ ﺡﺘﺎ ﺑﺮﮔﺸﺘﻦ از دﻳﻦ را در ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺳﺎل زﻧﺪﮔﯽ ﻡﺤﻤﺪ هﻢ ﮔﺰارش آﺮدﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘ ﺲ از درﮔﺬﺷ ﺖ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧﻴﻠ ﯽ از ﻗﺒﺎﻳ ﻞ ﻋ ﺮب آ ﻪ ﺕ ﻮازن ﻗ ﻮا را در ه ﻢ رﻳﺨﺘ ﻪ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ‬
‫ﻡﯽآﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺟﺸﻦهﺎ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬دفهﺎ زدﻧﺪ‪ ،‬ﺡﻨﺎهﺎ ﺑﺴﺘﻨﺪ و ﺷﺎدﯼهﺎ آﺮدﻧ ﺪ و »ردت« ﺁوردﻩ‪ ،‬و دوﺑ ﺎرﻩ‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎورهﺎﯼ ﻗﺪﻳﻤﯽﺷﺎن ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬آﺸﺘﺎرﯼ آﻪ ﺧﻠﻔﺎﯼ راﺷﺪﻳﻦ از اﻳﻦ اﻋﺮاب آﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﻋﺠﻴ ﺐ‬
‫و ﻏﺮﻳﺒ ﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ واﻗﻌ ﺎ اﻧ ﺴﺎن ﻡﺘﻤ ﺪن را ﺑ ﻪ ﺕﻌﺠ ﺐ واﻡ ﯽدارد‪ .‬اﻳ ﻦ ردت ﺁوردن در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن‪ ،‬ﺕ ﺎ چﻨ ﺪﻳﻦ ﻗ ﺮن اداﻡ ﻪ داﺷ ﺖ و هﻤﻴ ﺸﻪ ه ﻢ اﻳ ﻦ »ﻡﺮﺕ ﺪان« ﺕﻮﺳ ﻂ ﺡﺎآﻤ ﺎن وﻗ ﺖ و‬
‫اﻡﻴﺮاﻟﻤﻮﻡﻨﻴﻦهﺎ ﺑﻪ ﺧﺎك و ﺧﻮن آﺸﻴﺪﻩ ﻡﯽﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎن اوﻟﻴﻪﯼ ﻡﺤﻤﺪ ـ اﺑﻮﺑﻜﺮ و ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﻠﯽ ـ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻳ ﻦ »ﻡﺮﺕ ﺪﻳﻦ« ﺑ ﻪ‬
‫چﻨﺎن آﺸﺘﺎرهﺎﯼ ﻋﺠﻴﺐ و ﻏﺮﻳﺒﯽ دﺳﺖ زدﻩاﻧﺪ آﻪ ﺑ ﻪ واﻗ ﻊ از ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎﯼ ﻡﻨﺤ ﺼﺮ ﺑ ﻪ ﻓ ﺮد ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻤﻮﻧﻪهﺎﯼ دﻳﮕﺮﯼ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺪت و ﺡﺪت و ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ ﻗ ﺪرت در ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺟﻬ ﺎن دﻳ ﺪﻩ ﻧ ﺸﺪﻩ اﺳ ﺖ‪.‬‬
‫‪ ٣٤‬ـ رﺳﺎﻟﻪﯼ ﺕﻮﺿﻴﺢاﻟﻤﺴﺎﺉﻞ‪ ،‬ﺳﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺑﺎرش ﻡﺸﻬﺪ‪ ،‬چﺎپ ﺳﻮم‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٧٩‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ص ‪٣٢‬‬

‫‪١١٤‬‬

‫آﺘ ﺎبه ﺎﯼ ﻡ ﺴﺘﻨﺪ و اﺻ ﻴﻞ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ﭘ ﺮ اﺳ ﺖ از اﺳ ﻨﺎدﯼ آ ﻪ ﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽده ﺪ اﻳ ﻦ ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻨﺎن ﺑﻼﻓ ﺼﻞ‬
‫ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ وادار ﺑﻪ ﺕﺴﻠﻴﻢ آﺮدن دوﺑﺎرﻩﯼ اﻳ ﻦ »ﻡﺮﺕ ﺪﻳﻦ« ]ﻡ ﺴﻠﻤﺎن آﺮدﻧ ﺸﺎن[ ﺑ ﻪ چ ﻪ ﻗﺘ ﻞ ﻋ ﺎﻡﯽ‬
‫دﺳ ﺖ زدﻩاﻧ ﺪ آ ﻪ ﺳ ﻮزاﻧﺪن و از ﺑﻠﻨ ﺪﯼ ﭘﺮﺕ ﺎب آ ﺮدن و از ﺟﻤﺠﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ ﻡ ﺮدم اﺟ ﺎق ﺳ ﺎﺧﺘﻦ‪،‬‬
‫ﻡﺤﺘﺮﻡﺎﻧﻪﺕﺮﻳ ِﻦ اﻳﻦ رﻓﺘﺎرهﺎ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻠﯽاﺑﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟ ﺐ ه ﻢ ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ در دوران ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺧ ﻮدش ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﻦ آﺸﺘﺎرهﺎ دﺳﺖ ﻳﺎزﻳﺪﻩ اﺳﺖ آﻪ در دوران ﺡﻜﻮﻡﺖ دﻳﮕﺮ ﺧﻠﻔﺎﯼ راﺷﺪﻳﻦ هﻢ ﺑﺎ اﻳ ﺸﺎن هﻤﺮاه ﯽ و‬
‫هﻤﺪﻟﯽ و هﻤﻜﺎرﯼ ﺕﺌﻮرﻳﻚ و ﭘﺮاﺕﻴﻚ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﻋﺮوﻩ ﺑﻦ زﺑﻴﺮ ﮔﻮﻳﺪ‪ :‬وﻗﺘﯽ ﭘﻴﻤﺒﺮ درﮔﺬﺷﺖ… ه ﺮ ﻳ ﻚ از ﻗﺒﺎﻳ ﻞ هﻤﮕ ﯽ ﻳ ﺎ ﺑﻌ ﻀﯽﺷ ﺎن از‬
‫دﻳﻦ ﺑﺮﮔﺸﺘﻨﺪ… آﻔﺮ ﺳﺮ ﺑﺮداﺷﺖ و ﺁﺷﻮب ﺷﺪ و هﺮ ﻳﻚ از ﻗﺒﺎﻳﻞ ﺑﺠ ﺰ… هﻤﮕ ﯽ ﻳ ﺎ ﺑﻌ ﻀﯽﺷ ﺎن از‬
‫‪٣٥‬‬
‫دﻳﻦ ﺑﮕﺸﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫»اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻧﻴﺰ ـ چﻮن ﭘﻴﻤﺒﺮ ﺧ ﺪاﯼ ـ ﺑ ﺎ ﻧﺎﻡ ﻪ ﺑ ﻪ ﺟﻨ ﮓ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺎن ﺑﺮﺧﺎﺳ ﺖ و ﻓﺮﺳ ﺘﺎدﮔﺎن را ﺑ ﺎ‬
‫ﻧﺎﻡﻪهﺎ روان آﺮد و از ﭘﯽ ﺁنهﺎ رﺳﻮﻻن دﻳﮕﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎد و…ﮔﻔﺖ آﺴﺎﻧﯽ را آﻪ ﺑﺮ دﻳﻦ ﻡﺎﻧ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬در‬
‫ﻡﻘﺎﺑﻞ ﻡﺮﺕﺪان ﻳ ﺎرﯼ آﻨﻴ ﺪ… ﻡﺮﺕ ﺪان ﻓ ﺮارﯼ ﺷ ﺪﻧﺪ و… ﺳ ﭙﺎﻩ اﺳ ﺎﻡﻪ ﭘ ﻴﺶ وﯼ ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ و او… ﺑ ﻪ‬
‫ﻃﺎﻳﻔ ﻪﯼ ﺑﻨ ﯽ ﺿ ﺒﻴﺐ ﺟ ﺬام و ﺑﻨ ﯽ ﺧﻠﻴ ﻞ ﻟﺨ ﻢ و ﻳﺎراﻧ ﺸﺎن از ﻗﺒﻴﻠ ﻪﯼ ﺟ ﺬام و ﻟﺨ ﻢ دﺳ ﺖ ﻳﺎﻓ ﺖ و ﺑ ﻪ‬
‫ﺳﻼﻡﺖ ﺑﺎ “ﻏﻨﻴﻤﺖ” ﺑﺎزﮔﺸﺖ…‬
‫»اﺑﻮﺑﻜﺮ از ﺁن ﭘﺲ آﻪ ﻓﺮﺳﺘﺎدﮔﺎن ﺑﺮﻓﺘﻨﺪ‪“ ،‬ﻋﻠ ﯽ” و زﺑﻴ ﺮ و ﻃﻠﺤ ﻪ و ﻋﺒ ﺪاﷲ ﺑ ﻦ ﻡ ﺴﻌﻮد را‬
‫ﺑ ﺮ ﮔ ﺬرﮔﺎﻩه ﺎﯼ ﻡﺪﻳﻨ ﻪ ﮔﻤﺎﺷ ﺖ… ﺟﻨ ﮓ اﺑ ﻮﺑﻜﺮ ﻡﺎﻳ ﻪﯼ ﻋ ﺰت ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺷ ﺪ و ﻗ ﺴﻢ ﺧ ﻮرد آ ﻪ از‬
‫ﻡﺸﺮآﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﻡﯽآﺸﺪ و از ه ﺮ ﻗﺒﻴﻠ ﻪ آ ﻪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را آ ﺸﺘﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﻡﻌ ﺎدل ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡﻘﺘ ﻮل و ﺑﻴ ﺸﺘﺮ‬
‫آﺸﺘﺎر ﻡﯽآﻨﺪ…‬
‫»]اﺑﻮﺑﻜﺮ در ﻧﺎﻡﻪاﯼ ﺑﺮاﯼ ﻡﺮﺕﺪﻳﻦ ﻧﻮﺷﺖ[ ﻡﻦ ﻓﻼﻧﯽ را ﺑﺎ ﺳﭙﺎهﯽ از ﻡﻬﺎﺟﺮان و اﻧﺼﺎر و‬
‫ﺕﺎﺑﻌﺎن ﺳﻮﯼ ﺷﻤﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎدم و… هﺮ آﻪ درﻳﻎ ﺁرد ‪ ،‬ﻓﺮﻡﺎن دادم ﺑﺎ او ﺟﻨﮓ آﻨﺪ و هﺮآﺲ از ﺁنهﺎ ﺑﻪ‬
‫چﻨﮓ ﺁرد‪ ،‬زﻧﺪﻩ ﻧﮕﺬارد و ﺑﻪ ﺁﺕﺶ ﺑﺴﻮزد و… و هﺮ آﻪ دﻋﻮت ﺧ ﺪا ﻧﭙ ﺬﻳﺮد آ ﺸﺘﻪ ﺷ ﻮد و ه ﺮ آﺠ ﺎ‬
‫رﺳﺪ ﺑﺎ او ﺟﻨﮓ آﻨﻨﺪ و از هﻴﭻآﺲ ﺑﺠﺰ اﺳﻼم ﻧﭙﺬﻳﺮﻧﺪ… و هﺮ آﻪ ﻧﭙﺬﻳﺮد ﺑ ﺎ وﯼ ﺟﻨ ﮓ آﻨ ﺪ و اﮔ ﺮ‬
‫ﺧﺪاﻳﺶ ﻏﻠﺒ ﻪ داد‪ ،‬هﻤ ﻪ را ﺑ ﺎ ﺳ ﻼح‪ ،‬ﺑ ﺎ ﺁﺕ ﺶ ﺑﻜ ﺸﺪ‪ ،‬ﺁﻧﮕ ﺎﻩ “ﻏﻨ ﺎﻳﻤﯽ” را آ ﻪ ﺧ ﺪا ﻧ ﺼﻴﺐ وﯼ آ ﺮدﻩ‪،‬‬
‫‪٣٦‬‬
‫ﺕﻘﺴﻴﻢ آﻨﺪ و ﺑﺠﺰ ﺧﻤﺲ آﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺰد ﻡﺎ ﻓﺮﺳﺘﺪ‪«.‬‬
‫در ﻓﺎرﺳﻨﺎﻡﻪﯼ ﺑﻠﺨﯽ هﻢ ﻡﯽﺧﻮاﻧﻴﻢ آﻪ در زﻡﺎن ﺧﻼﻓﺖ »ﺡﻀﺮت ﻋﻠﯽ« ﻧﻴ ﺰ ﻡ ﺮدم اﺳ ﺘﺨﺮ‬
‫ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺷﻮرش ﺑﺮداﺷﺘﻨﺪ و اﻳﻦ ﺑﺎر ﻋﺒﺪاﷲ ﺑ ﻦ ﻋﺒ ﺎس‪ ،‬ﺑ ﻪ »ﻓﺮﻡ ﺎن ﻋﻠ ﯽ« ﺷ ﻮرش ﺕ ﻮدﻩه ﺎ‬
‫‪٣٧‬‬
‫را در ﺧﻮن ﻓﺮوﻧﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻼف ﻧﻈﺮ ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦهﺎﻳﯽ از ﻃﻴﻒ ﻋﻠﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ »ﻋﻠ ﯽ« ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺷﺨ ﺼﺎ در دوران ‪٥‬‬
‫ﺳﺎﻟﻪﯼ ﺧﻼﻓﺘﺶ ﺑ ﺎ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن و دﻳﮕ ﺮ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺎن اﺳ ﻼم ﺕﺤﻤﻴﻠ ﯽ ﺟﻨﮕﻴ ﺪﻩ و اﻳ ﺸﺎن را وﺡ ﺸﻴﺎﻧﻪ ﺳ ﺮآﻮب‬
‫آﺮدﻩ اﺳﺖ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ در دوران ﺧﻼﻓ ﺖ ﻋﻤ ﺮﺑﻦ ﺧﻄ ﺎب ﻓ ﺎﺕﺢ اﻳ ﺮان ﻧﻴ ﺰ رهﻨﻤ ﻮده ﺎﯼ ﺟ ﺎﻟﺒﯽ ﺑ ﻪ »اﻡﻴ ﺮ‬
‫ﻡﻮﻡﻨﺎن« دوﻡﻴﻦ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اراﺉﻪ دادﻩ اﺳﺖ‪ …» :‬ﻋﺮب‪ ،‬اﻡﺮوز اﮔﺮ چ ﻪ اﻧﺪآﻨ ﺪ در ﺷ ﻤﺎر‪ ،‬اﻡ ﺎ‬
‫ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻟﯽ و ﻳﻚ ﺳﺨﻨﯽ در اﺳﻼم‪ ،‬ﻧﻴﺮوﻡﻨﺪﻧﺪ و ﺑﺴﻴﺎر‪ .‬ﺕﻮ ]ﻋﻤﺮ[ هﻤﺎﻧﻨﺪ ﻗﻄﺐ ﺑﺮﺟ ﺎﯼ ﺑﻤ ﺎن‪ ،‬و ﻋ ﺮب‬
‫را چ ﻮن ﺳ ﻨﮓ ﺁﺳ ﻴﺎ ﮔ ﺮد ﺧ ﻮد ﺑﮕ ﺮدان؛ و ﺑ ﺮ ﺁﻧ ﺎن ﺁﺕ ﺶ ﺟﻨ ﮓ را ﺑﺮاﻓ ﺮوزان آ ﻪ اﮔ ﺮ ﺕ ﻮ از اﻳ ﻦ‬
‫ﺳﺮزﻡﻴﻦ ﺑﻴﺮون ﺷﻮﯼ‪ ،‬ﻋﺮب از هﺮ ﺳﻮ ﺕﻮ را ره ﺎ آﻨ ﺪ و ﭘﻴﻤ ﺎن ﺑ ﺴﺘﻪ را ﺑ ﺸﻜﻨﺪ‪ ،‬و چﻨ ﺎن ﺷ ﻮد آ ﻪ‬
‫ﻧﮕﺎهﺪارﯼ ﻡﺮزهﺎ آﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻡﯽﮔﺬارﯼ ﺑﺮاﯼ ﺕﻮ ﻡﻬﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﺁﻧﭽﻪ ﭘﻴﺶ روﯼ دارﯼ!‬
‫‪ ٣٥‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ ﻃﺒﺮﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ چﻬﺎرم‪ ،‬ص ‪١٣٦٩‬‬
‫‪ ٣٦‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ ﺻﺺ‪ ١٣٦٩‬ﺕﺎ ‪١٣٨٠‬‬
‫‪ ٣٧‬ـ ﻓﺎرﺳﻨﺎﻡﻪ‪ ،‬اﺑﻦ ﺑﻠﺨﯽ‪ ،‬ص ‪١٣٥‬‬

‫‪١١٥‬‬

‫»هﻤﺎﻧﺎ ﻋﺠﻢ ]اﻳﺮاﻧﻴﺎن[ اﮔﺮ ﻓﺮدا ﺕﻮ ]ﻋﻤﺮ[ را ﺑﻨﮕ ﺮد‪ ،‬ﮔﻮﻳ ﺪ اﻳ ﻦ رﻳ ﺸﻪﯼ ﻋ ﺮب اﺳ ﺖ‪ ،‬اﮔ ﺮ‬
‫ﺁن را ﺑﺮﻳﺪﻳﺪ ﺁﺳﻮدﻩ ﮔﺮدﻳﺪﻳﺪ‪ ،‬و هﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﺷﻮد آﻪ ﻓﺸﺎر ﺁﻧﺎن ﺑﻪ ﺕ ﻮ ﺳ ﺨﺖﺕ ﺮ ﮔ ﺮدد و ﻃﻤ ﻊ اﻳ ﺸﺎن‬
‫در ﺕﻮ ﺑﻴﺸﺘﺮ‪ .‬اﻳﻦ آﻪ ﮔﻔﺘﯽ ﺁﻧﺎن ﺑﻪ راﻩ اﻓﺘﺎدﻩاﻧﺪ ﺕﺎ ﺑ ﺎ دﻳﮕ ﺮ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭘﻴﻜ ﺎر آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﻧﺎﺧ ﺸﻨﻮدﯼ ﺧ ﺪاﯼ‬
‫ﺳﺒﺤﺎن ]![ از ﻋﺰم ﺁﻧﺎن ﺑﻪ ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از ﺕ ﻮ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ اﺳ ﺖ و او ]ﻋﺠ ﻢ[ ﺑ ﺮ دﮔﺮﮔ ﻮن ﺳ ﺎﺧﺘﻦ‬
‫‪٣٨‬‬
‫ﺁﻧﭽﻪ ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ ﻡﯽدارد‪ ،‬ﺕﻮاﻧﺎﺕﺮ…«‬
‫هﻤ ﻮ ]ﻋﻠ ﯽ[ ﺑ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از اﻡﻴ ﺮان ﺳ ﭙﺎهﺶ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬اﮔ ﺮ ﺑ ﻪ ﺳ ﺎﻳﻪﯼ ﻓﺮﻡ ﺎﻧﺒﺮﯼ ﺑﺎزﮔ ﺸﺘﻨﺪ‪،‬‬
‫چﻴﺰﯼ اﺳﺖ آﻪ ﻡﺎ دوﺳﺖ دارﻳﻢ‪ ،‬و اﮔﺮ آﺎرﺷﺎن ﺑﻪ ﺟﺪاﻳﯽ و ﻧﺎﻓﺮﻡﺎﻧﯽ آ ﺸﻴﺪ‪،‬ﺁن را آ ﻪ ﻓﺮﻡﺎﻧ ﺖ ﺑ ﺮد‬
‫ﺑﺮاﻧﮕﻴﺰ و ﺑﺎ ﺁن آﻪ ﻧﺎﻓﺮﻡﺎﻧﯽات آﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺴﺘﻴﺰ و ﺑ ﯽﻧﻴ ﺎز ﺑ ﺎش و ﺑ ﺪان آ ﻪ ﻓﺮﻡﺎﻧ ﺖ ﺑ ﺮد‪ ،‬از ﺁن آ ﻪ از‬
‫‪٣٩‬‬
‫ﻳﺎرﯼات ﭘﺎﯼ ﭘﺲ ﻧﻬﺪ‪ .‬چﻪ ﺁن آﻪ ﺟﻨﮓ را ﺧﻮش ﻧﺪارد‪ ،‬ﻧﺒﻮدﻧﺶ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﺑﻮدن…«‬
‫و هﻤﻮ ﺳﭙﺎهﻴﺎن اﺳﻼم را چﻨﻴﻦ ﻡﯽﺳﺘﺎﻳﺪ‪» :‬هﻤﺎﻧﺎ از ﺟﺎﯼ آﻨ ﺪﻩ ﺷ ﺪن و ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺷ ﻤﺎ را در‬
‫ﺻﻒهﺎ دﻳﺪم‪ .‬ﻓﺮوﻡﺎﻳﮕﺎن ﮔﻤﻨﺎم و ﺑﻴﺎﺑﺎن ﻧﺸﻴﻨﺎن… ﺷﻤﺎ را ﭘﺲ ﻡﯽراﻧﻨﺪ‪ ،‬در ﺡﺎﻟﯽ آﻪ ﺷﻤﺎ ﮔﺰﻳ ﺪﮔﺎن‬
‫ﻋ ﺮب‪ ،‬و ﺟﺎﻧﺪاﻧ ﻪه ﺎﯼ ﺷ ﺮف‪ ،‬ﭘﻴ ﺸﻘﺪم در ﺑﺮزﮔ ﻮارﯼ و ﺑﻠﻨ ﺪ ﻡﺮﺕﺒ ﻪ و دﻳ ﺪارﯼ ]![ ه ﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﺳ ﺮاﻧﺠﺎم‬
‫ﺳﻮزش ﺳﻴﻨﻪام ﻓﺮوﻧﺸﺴﺖ آﻪ در واﭘﺴﻴﻦ دم‪ ،‬دﻳﺪم آﻪ ﺁﻧﺎن را راﻧﺪﻳﺪ‪ ،‬چﻨﺎنآ ﻪ ﺷ ﻤﺎ را راﻧﺪﻧ ﺪ‪ ،‬و از‬
‫ﺟﺎﻳﺸﺎن آﻨﺪﻳﺪ‪ ،‬چﻨﺎنآﻪ از ﺟﺎﻳﺘﺎن آﻨﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺕﻴﺮهﺎﺷ ﺎن آ ﺸﺘﻴﺪ و ﺑ ﺎ ﻧﻴ ﺰﻩهﺎﺷ ﺎن از ﭘ ﺎﯼ درﺁوردﻳ ﺪ؛ ﺕ ﺎ‬
‫‪٤٠‬‬
‫ﺁﻧﺠﺎ آﻪ هﺮ ﻳﻚ دﻳﮕﺮﯼ را ﻡﯽراﻧﺪ…«‬
‫در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﻧﺨﻮاﺳﺘﻪاﻧﺪ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺷﻮﻧﺪ و ﻡﺎﻧﺪن ﺑﺮ اﻋﺘﻘﺎدات ﻗ ﺪﻳﻤﯽﺷ ﺎن را ـ ﺡﺘ ﺎ‬
‫ﺑ ﻪ ﺑﻬ ﺎﯼ آ ﺸﺘﺎر و ﺑ ﻪ اﺳ ﺎرت رﻓ ﺘﻦ و ﭘﺮداﺧ ﺖ ﺟﺮﻳﻤ ﻪﯼ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﯽ ]ﺟﺰﻳ ﻪ[ ـ ﺑ ﺮ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ﺷ ﺪن ﺑ ﻪ‬
‫ﻡﻬﺎﺟﻤﺎن اﺳﻼم ﺕﺮﺟﻴﺢ دادﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎﯼ ﻓ ﺮاوان دﻳﮕ ﺮﯼ ه ﻢ در دﺳ ﺖ اﺳ ﺖ‪ .‬در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﻡ ﯽﺕ ﻮان‬
‫ﮔﻔﺖ آﻪ ﺑﺮاﯼ اﻋﺮاب در اﺑﺘﺪاﯼ آﺎر و ﺑﺮاﯼ ﻡﺮدم دﻳﮕﺮ آﺸﻮرهﺎﯼ ﻓﺘﺢ ﺷ ﺪﻩ ﻧﻈﻴ ﺮ اﻳ ﺮان‪ ،‬در چﻨ ﺪ‬
‫ﻗﺮن اول ﺡﺎآﻤﻴﺖ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳ ﻼم ﺑ ﺮ آ ﺸﻮرﺷﺎن‪ ،‬ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ﺷ ﺪن ﺑ ﻪ ﻓﺎﺕﺤ ﺎن اﻳ ﻦ ﺟﻨ ﮓه ﺎﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ ]ﻳ ﺎ‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪن[ ﻧﻮﻋﯽ اﺟﺒﺎر ﻧﻈﺎﻡﯽ‪ /‬ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن اﺳ ﻼم ه ﻢ ﺑ ﺮاﯼ ﺕ ﺪاوم اﻳ ﻦ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ـ‬
‫ﺑﺠﺰ دوﻟﺖهﺎ و ﺡﻜﻮﻡﺖهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ ـ ﻓﻘﻴﻬﺎن‪ ،‬ﺷﺮﻳﻌﺘﻤﺪاران و ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﻳﯽ را در هﻴﺌ ﺖ ﻡﻼﻳ ﺎن‬
‫ﻡﻠ ﺒﺲ ﺑ ﻪ ﻟﺒ ﺎسه ﺎﯼ ﻋﺮﺑ ﯽ و ﺑﻌ ﺪهﺎ ه ﻢ ﻡﻠ ﺒﺲ ﺑ ﻪ ﻇ ﻮاهﺮ ﻓﺮﻧﮕ ﯽ ﭘﺮداﺧﺘ ﻪاﻧ ﺪ آ ﻪ ﻳﻜ ﯽ از وﻇ ﺎﻳﻒ‬
‫اﺻﻠﯽﺷﺎن آﻨﺘﺮل ﺳﻴﺎﺳﯽ‪/‬ﻧﻈﺎﻡﯽ هﻤﻴﻦ ﺕﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪﮔﺎن و ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮر آﻠﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ آﻪ ﺑﺮاﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن »… ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن ﺑ ﻪ دو ﻡﻨﻄﻘ ﻪﯼ “داراﻻﺳ ﻼم”‬
‫و ﻳﺎ “داراﻟﺪﻳﻦ” و “داراﻟﺤ ﺮب” ﺕﻘ ﺴﻴﻢ ﻡ ﯽﮔ ﺮدد‪“ .‬داراﻻﺳ ﻼم” ﺑ ﻪ ه ﺮ آ ﺸﻮرﯼ اﻃ ﻼق ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ‬
‫ﺕﺤﺖ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻃﺒﻖ ﺡﻘﻮق اﺳ ﻼﻡﯽ ادارﻩ ﺷ ﻮد… در ﺁﻏ ﺎز ﺡ ﺪود “داراﻻﺳ ﻼم” ﻡﻨﻄﺒ ﻖ ﺑ ﺎ‬
‫ﺳﺮﺡﺪات ﻗﻠﻤﺮو ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻮدﻩ؛ وﻟﯽ ﺑﻌﺪهﺎ هﻤﻪﯼ دوﻟﺖهﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ را چﻨ ﻴﻦ ﺧﻮاﻧﺪﻧ ﺪ‪“ .‬داراﻟﺤ ﺮب”‬
‫هﻤﻪﯼ آﺸﻮرهﺎﻳﯽ ﺑﻮدﻧﺪ آﻪ ﻧﻔﻮس ﺁن ﻏﻴﺮ ﻡﺴﻠﻤﺎن و “آﺎﻓﺮ” ﺑﻮدﻩ و ﻳﺎ اﮔﺮ هﻢ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮدﻩاﻧﺪ ﺕﺤ ﺖ‬
‫‪٤١‬‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ ﺡﻜﺎم “آﺎﻓﺮ” ﻗﺮار داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪«.‬‬
‫در واﻗﻊ ﺑﺮاﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳﻼم‪ ،‬ﺟﻨﮓ ﺑﺮاﯼ ﺕﺤﻤﻴﻞ ﻋﻘﻴﺪﻩ‪ ،‬هﻤﻴﺸﻪ ﻳﻚ وﻇﻴﻔﻪﯼ اﺻﻠﯽ اﺳ ﺖ و‬
‫هﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺮدم دﻧﻴ ﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑ ﻪ ه ﺮ ﻗﻴﻤﺘ ﯽ آ ﻪ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم و ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺁن ﺕ ﺴﻠﻴﻢ ﺷ ﻮﻧﺪ؛ چ ﻪ در هﻴﺌ ﺖ‬
‫اﻋﺘﻘﺎدﯼ و چﻪ ﺡﺘﺎ ﻧﻈﺎﻡﯽ و ﺳﻴﺎﺳﯽ‪.‬‬
‫‪ ٣٨‬ـ ﻧﻬﺞاﻟﺒﻼﻏﻪ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ دآﺘﺮ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺷﻬﻴﺪﯼ‪ ،‬چ ﺎپ ﺑﻴ ﺴﺘﻢ‪ ،١٣٨٠ ،‬ﺕﻬ ﺮان‪ ،‬ﺷ ﺮآﺖ اﻧﺘ ﺸﺎرات ﻋﻠﻤ ﯽ و ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ‪،‬‬
‫ﺑﺮﻧﺪﻩﯼ ﺟﺎﻳﺰﻩﯼ آﺘﺎب ﺳﺎل ﺑﻬﻤﻦ ‪ ،١٣٦٩‬ﺑﺨﺸﯽ از ﺧﻄﺒﻪﯼ ‪ ،١٤٧‬ص ‪١٤٢‬‬
‫‪ ٣٩‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﻧﺎﻡﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٤‬ص ‪٢٧٣‬‬
‫‪ ٤٠‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺧﻄﺒﻪﯼ ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،١٠٧‬ص ‪١٠٠‬‬
‫‪ ٤١‬ـ اﺳﻼم در اﻳﺮان‪ ،‬ﭘﻄﺮوﺷﻔﺴﻜﯽ‪ ،‬ص ‪٨٩‬‬

‫‪١١٦‬‬

‫ﺁﻧﭽﻪ ﺑﻌﺪهﺎ در ﺕﺎرﻳﺦ اﺳﻼم ﭘ ﻴﺶ ﺁﻡ ﺪ‪ ،‬هﻤ ﻴﻦ ﺕﺌ ﻮرﯼ را ﺙﺎﺑ ﺖ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ه ﻢ‬
‫زﻡ ﺎﻧﯽ از ﺟﻨ ﮓ آﻨ ﺎرﻩ ﮔﺮﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﻧ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑﺎوره ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ را ﺑ ﻪ رﺳ ﻤﻴﺖ‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻡﻮﺿﻮع ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻋﺪم ﺕﻌﺎدل ﻗ ﻮا و ﻡﻴ ﺰان ﺳ ﭙﺎﻩ و ﺕ ﻮان ﻡ ﺎﻟﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﺟﻨﮕﻴ ﺪن ﺑ ﺎ‬
‫»داراﻟﻜﻔﺮ« ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪ .‬اوﻟﻴﻦ وﻇﻴﻔﻪﯼ ﻡﻜﺘﺒﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ه ﻢ ﺻ ﺪور اﺳ ﻼم ﺑ ﻪ »داراﻟﻜﻔ ﺮ« و وادار‬
‫آ ﺮدن ﺑﻘﻴ ﻪﯼ ﺳ ﺎآﻨﺎن زﻡ ﻴﻦ ﺑ ﻪ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ واﺟ ﺐ آﻔ ﺎﻳﯽ دﻳﻨ ﯽ ه ﻢ‪ ،‬ﺑ ﺎ ه ﺮ ﺑﻬﺎﻧ ﻪاﯼ و ﺑ ﺎ ه ﺮ‬
‫اﻡﻜﺎﻧﯽ در ﺕﻤﺎم زﻡﻴﻦهﺎ و هﻤﻪﯼ زﻡﺎنهﺎ اﻋﺘﺒ ﺎر دارد و ذرﻩاﯼ ه ﻢ ﺧﺪﺷ ﻪ ﺑﺮﻧﻤ ﯽدارد‪ .‬اﺳ ﺎس اﻳ ﻦ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﻳﻚ دﻳﻦ ـ و ﺑﺮاﯼ ﺷﻴﻌﻴﺎن ﻳﻚ ﻡﺬهﺐ ـ در ﺟﻬﺎن ﺡﻘﺎﻧﻴﺖ دارد و ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺎورﻡﻨ ﺪان ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﺬهﺐ و اﻳﻦ دﻳﻦ ﺡﻖ ﺡﻴﺎت دارﻧﺪ‪ .‬دﻳﮕﺮان ﻳﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺕﺴﻠﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ و ﻡﺴﻠﻤﺎن‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ هﻤﻴ ﺸﻪ و هﻤﻴ ﺸﻪ‪،‬‬
‫ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را در ﻟﺤﻈ ﻪ ﻟﺤﻈ ﻪﯼ زﻧ ﺪﮔﯽﺷ ﺎن ﺑ ﻪ ﺟ ﺎن ﺑﺨﺮﻧ ﺪ‪ .‬ﺕﺮورﻳ ﺴﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻡﻌﺎﺻ ﺮ‬
‫»اﺳﺎﻡﻪ ﺑﻦ ﻻدن« ﺡﺘﻤﺎ ﻡﯽداﻧﺴﺖ آﻪ در ﺁﺳ ﺘﺎﻧﻪﯼ ه ﺰارﻩﯼ ﺳ ﻮم ﺷﺎﻧ ﺴﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺑ ﺮ ﺟﻬ ﺎن‬
‫ﻧﺪارد‪ .‬ﺡﺘﺎ اﻳﻦ را هﻢ ﻡﯽداﻧﺴﺖ آﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ زﻧﺪﮔﯽ ﻡﻠﺖ اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن زﻳ ﺮ ﻳ ﻮغ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫ﻋﺮب‪ ،‬آ ﺴﯽ را ﻧ ﺴﺒﺖ ﺑ ﻪ اﻧ ﺴﺎندوﺳ ﺘﯽ ]![ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺡﻘ ﻮق زﻧ ﺎن و آ ﻼ ﺡﻘ ﻮق اﻧ ﺴﺎنه ﺎ در‬
‫ﺶ او ﻓﺮﻡ ﺎن ﻡ ﯽده ﺪ آ ﻪ‪ :‬ﻡﻬ ﻢ داﺷ ﺘ ِﻦ‬
‫اﺳﻼم ﻡﺘﻮهﻢ ﻧﺨﻮاهﺪ آﺮد‪ .‬اﻡﺎ دﻳ ﻦ ﺑ ﻦ ﻻدن ﺑ ﻪ ﺟﺮﻳ ﺎ ِن ه ﻢآ ﻴ ِ‬
‫ﺕ ﻮان ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺎور اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕﻌﻴ ﻴﻦ آﻨﻨ ﺪﻩﯼ رﻓﺘ ﺎر و آ ﺮدار اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﺳ ﺖ‪ .‬داﺳ ﺘﺎن »ﻟﻨ ﺎ‬
‫اﺡﺪﯼاﻟﺤﺴﻨﻴﻦ« را هﻢ ﻡﺤﻤﺪ ﻋﻄﺎ و دﻳﮕﺮ ﺕﺮورﻳﺴﺖه ﺎﯼ ﺻ ﺎدراﺕﯽ اﻋ ﺮاب ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺑ ﻪ واﻗ ﻊ ﺑ ﺎور‬
‫دارﻧﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ را هﻢ ﺑﺎور دارﻧﺪ آﻪ وﻇﻴﻔﻪﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن »ﺕﻼش« ﺑ ﺮاﯼ ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ آﻔ ﺎر و دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‬
‫ﺑﻪ هﺮ ﺑﻬﺎﻳﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺎن ﻏﻴﺮﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن هﻢ اﺳﺎﺳﺎ ﭘﺸﻴﺰﯼ ارزش ﻧﺪارد‪ .‬ﺟﻬﺎن ﺑﺎﻳﺪ زﻳﺮ ﺑﻴﺮق ﻳﻚ دﻳ ﻦ‬
‫و ﻳﻚ ﻡﺬهﺐ درﺁﻳﺪ‪ .‬هﻤﻪﯼ ﻡﺮدم ﺑﺎ ﺑﺎورهﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ آﺎﻓﺮﻧ ﺪ و ﺳ ﺮزﻡﻴﻦهﺎﺷ ﺎن داراﻟﻜﻔ ﺮ‪ ،‬و ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ‬
‫ب‬
‫آﻔﺎر و دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن‪ ،‬دﺳ ﺘﻮر اﺻ ﻠﯽ و اﺳﺎﺳ ﯽ راهﺒ ﺮ و ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ و ﻡﺎﻧﻴﻔ ﺴﺖ ﻡ ﺸﺨﺺ آﺘ ﺎ ِ‬
‫ﺁﺳﻤﺎﻧﯽﺷﺎن ﻗﺮﺁن اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻦ آﻪ اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ اﺳﺎﺳﺎ ﺑ ﻪ ﺳ ﺎزﻧﺪﮔﯽ و ﺕ ﻼش ﺑ ﺮاﯼ ﺑﻬﺒ ﻮد ﺷ ﺮاﻳﻂ زﻧ ﺪﮔﯽ و ارﺕﻘ ﺎﯼ‬
‫آﻴﻔ ﯽ و آﻤ ﯽ زﻧ ﺪﮔﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑ ﺎور ﻧ ﺪارد‪ .‬ﺑ ﺮاﯼ راهﺒ ﺮان و ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﯼ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ‪ ،‬اﻳ ﻦ دﻧﻴ ﺎ‬
‫ﺟﻠﺴﻪﯼ اﻡﺘﺤﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑ ﻪ ﺁن اﻋ ﺰام ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ ﺕ ﺎ ﻓﻘ ﻂ ﻧﻤ ﺮﻩ ﺟﻤ ﻊ آﻨﻨ ﺪ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ راه ﯽ‬
‫ﺟﻬﺎن دﻳﮕﺮ ﻳﺎ ﻡﺪﻳﻨﻪﯼ ﻓﺎﺿﻠﻪﺷﺎن ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ راﺑﻄ ﻪ‪ ،‬ﻋﻤ ﺮ دوﻡ ﻴﻦ ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻦ ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ اﺳ ﻼم ﮔﻔﺘ ﻪ‬
‫ﺑﻮد آﻪ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﺒﺎﻳﺪ آﺸﺎورزﯼ آﻨﻨﺪ‪ .‬آﺸﺎورزﯼ اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ زﻡﻴﻦ واﺑﺴﺘﻪ ﺧﻮاهﺪ آﺮد‪» :‬ﻋﻤﺮ در‬
‫دوران ﻗﺪرت ﺧﻮد ﺑﻪ ﻡﺮدم اﺟ ﺎزﻩﯼ زراﻋ ﺖ ﻧﻤ ﯽداد و ﻧﻤ ﯽﺧﻮاﺳ ﺖ ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ ﻋ ﺮب ﺑ ﺎ ﻓﺮهﻨ ﮓ و‬
‫‪٤٢‬‬
‫ﺕﻤﺪن… ﺁﺷﻨﺎ ﺷﻮد‪«.‬‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮدﮔﺎن و اﺳﻴﺮان ﺟﻨﮕﯽ را ﺑﻪ آﺎر ﺑﻜﺸﻨﺪ و از دﺳﺖرﻧﺞ اﻳﺸﺎن اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ آﻨﻨ ﺪ‪.‬‬
‫در واﻗ ﻊ ﻡﻠ ﻞ دﻳﮕ ﺮ ﺑﺎﻳ ﺪ آ ﺎر آﻨﻨ ﺪ و اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از اﻳ ﺸﺎن ﺧﻤ ﺲ و زآ ﺎت و ﺟﺰﻳ ﻪ و دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﺟﺮﻳﻤﻪهﺎ را ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺎزﻩ ﻧﻪ ﺑ ﺮاﯼ اﻳ ﻦآ ﻪ ﺑ ﺎ هﻤ ﻴﻦ درﺁﻡ ﺪهﺎ و ﻏﻨﻴﻤ ﺖه ﺎ ﺑﻨ ﺸﻴﻨﻨﺪ و زﻧ ﺪﮔﯽﺷ ﺎن را‬
‫ﺑﻜﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺮاﯼ اﻳﻦآﻪ اﻡﻜﺎن ﻡﺎﻟﯽ و ﻧﻴﺮوﻳﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺻﺪور اﺳﻼﻡﺸﺎن ﺑﻪ داراﻟﻜﻔﺮ را‬
‫ﺕﺪاوم ﺑﺨﺸﻨﺪ‪.‬‬
‫در آﺘ ﺎب »واژﻩ را ﺑﺎﻳ ﺪ ﺷ ﺴﺖ« ﻧﻮﺷ ﺘﻪ ﺑ ﻮدم آ ﻪ در اﺳ ﻼم هﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺕﻨﻬ ﺎ ﻳ ﻚ آ ﺎر‬
‫ﻡﯽآﻨﻨﺪ و ﺁن هﻢ ﺟﻨ ﮓ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ داراﻟﻜﻔ ﺮ‪ .‬ﻓﻬﺮﺳ ﺘﯽ ه ﻢ از ﺕﻌ ﺪاد ﺳ ﭙﺎهﻴﺎن اﺳ ﻼم‪ ،‬در اواﻳ ﻞ‬
‫هﺠ ﺮت ﻡﺤﻤ ﺪ ﺕ ﺎ دوران ﻋﻠ ﯽ و ﺑﻌ ﺪهﺎ ه ﻢ ﻡﻌﺎوﻳ ﻪ دادﻩ ﺑ ﻮدم‪ .‬واﻗﻌﻴ ﺖ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ه ﺮ ﺷ ﻐﻞ و‬
‫ﺕﺨﺼ ﺼﯽ ـ ﺑﺠ ﺰ ﺳ ﭙﺎهﻴﮕﺮﯼ ـ در ﺕﻤ ﺎم زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﯼ هﻨ ﺮﯼ و ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ و ﺕﻜﻨﻴﻜ ﯽ و ﻏﻴ ﺮﻩ وﻇﻴﻔ ﻪﯼ‬
‫‪ ٤٢‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻳﺮان‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬ص ‪١٥٣‬‬

‫‪١١٧‬‬

‫ﻡﻮاﻟﯽ‪ ،‬ﺑﺮدﮔﺎن و ﺕﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪﮔﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﺑﯽﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ آﺸﻮرهﺎﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳﻼﻡﯽ در‬
‫ﺁن ﻧﻔﻮذ ﺑﻴﺸﺘﺮﯼ دارﻧﺪ‪ ،‬در ﭘﺎﺉﻴﻦﺕﺮﻳﻦ ردﻩهﺎﯼ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺕﻜﻨﻴﻚ‪ ،‬ﺕﻤﺪن‪ ،‬ﻡﺪﻧﻴﺖ‪ ،‬ﺁزادﯼ و دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ‬
‫ﻗ ﺮار دارﻧ ﺪ‪ .‬راﻧ ﺪﻡﺎن ﺕ ﻼش ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ـ اﮔ ﺮ اﺳﺎﺳ ﺎ ﺑﺘ ﻮان ﺑ ﻪ ﺁن ﺕ ﻼش ﮔﻔ ﺖ ـ در ﻡﻘ ﺎم ﻡﻘﺎﻳ ﺴﻪ ﺑ ﺎ‬
‫آﺴﺎﻧﯽ آﻪ راﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴﺴﻢ و ﻋﻘﻞ ﮔﺮاﻳﯽ را ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻦ ﻋﻘﻴ ﺪﻩ ﭘﺮﺳ ﺘﯽ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﻓﺎﺻ ﻠﻪﯼ چﻨ ﺪاﻧﯽ ﺑ ﺎ ﻋ ﺪد‬
‫ﺻﻔﺮ ﻧﺪارد‪ .‬اﮔﺮ چﻨﺪ ﻡﺴﻠﻤﺎن هﻢ در ﺕﻤﺎم ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﻳﺎ ﻡ ﺜﻼ چﻨ ﺪ اﻳﺮاﻧ ﯽ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن در ﺕﺒﻌﻴ ﺪ و ﺧ ﺎرج از‬
‫آ ﺸﻮر ﺳ ﺮاغ ﻡ ﯽﺷ ﻮﻧﺪ آ ﻪ آ ﺎر ﻡﺜﺒﺘ ﯽ در ﺡﻴﻄ ﻪﯼ اﺧﺘ ﺮاع و اآﺘ ﺸﺎف و ﻋﻠ ﻮم و ﻓﻨ ﻮن… و دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﭘﻬﻨ ﻪه ﺎﯼ ﻋﻘﻠ ﯽ و اﻟﺰاﻡ ﺎ ﻏﻴﺮﻡ ﺬهﺒﯽ اﻧﺠ ﺎم دادﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬دﻗﻴﻘ ﺎ از زﻡ ﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪاﻧ ﺪ از دﻳ ﺪﮔﺎﻩ‬
‫اﺳﻼﻡﯽﺷﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻧ ﺪ‪ .‬در اﻳ ﻦ ﻓﺎﺻ ﻠﻪ ﮔ ﺮﻓﺘﻦهﺎﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﯽﺕ ﻮان ـ در ﺷ ﺮاﻳﻂ ﺁﻡ ﺎدﻩﯼ ﺕﺮﺑﻴﺘ ﯽ‬
‫ﺟﻬﺎن ﻡﺘﻤﺪن و ﺑﺎ ﺕﻜﻴﻪ ﺑﻪ ﻋﺎﻡﻞ ﻋﻘﻞ ـ ﺷﻜﻮﻓﺎ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ در ﺁﻏﺎز هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم‪ ،‬هﻴﭻ آﺸﻮر ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﯽ را ﭘﻴﺪا ﻧﻤﯽآﻨﻴﻢ آ ﻪ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ راﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴﺴﻢ و ﻋﻘﻞﮔﺮاﻳﯽ هﻢ ﻧﺰدﻳ ﻚ ﺷ ﺪﻩ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬اﮔ ﺮ ه ﻢ ﮔ ﺎهﯽ روﺷ ﻨﻔﻜﺮاﻧﯽ ﭘﻴ ﺪا‬
‫ﺷﺪﻩاﻧﺪ آﻪ ﺧﻮاﺳ ﺘﻪاﻧ ﺪ آ ﺸﻮرﺷﺎن را از وﺿ ﻊ ﻓﻌﻠ ﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ اﻳ ﺮان‪ ،‬اﻧ ﺪوﻧﺰﯼ‪ ،‬ﻋ ﺮاق‪ ،‬اﻓﻐﺎﻧ ﺴﺘﺎن‪،‬‬
‫ﭘﺎآﺴﺘﺎن‪ ،‬ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن ﺳﻌﻮدﯼ‪ ،‬ﻡﺼﺮ‪ ،‬اردن‪ ،‬ﺳﻮرﻳﻪ و … ﻧﺠﺎت ﺑﺪهﻨﺪ‪ ،‬دﻗﻴﻘﺎ آﺴﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ آﻪ ﺕﺤ ﺖ‬
‫ب ﻋﻘ ﻞﮔ ﺮا آﻮﺷ ﻴﺪﻩاﻧ ﺪ ﻗ ﺪﻡﯽ در راﻩ ﻡ ﺪﻧﻴﺖ و ﻡﺪرﻧﻴﺘ ﻪ ﺑﺮدارﻧ ﺪ؛ اﻡ ﺎ‬
‫ﺕ ﺎﺙﻴﺮ روﺷ ﻨﮕﺮﯼه ﺎﯼ ﻏ ﺮ ِ‬
‫هﻤﮕ ﯽﺷ ﺎن ه ﻢ ﻓ ﻮرا ]ﺷ ﺎﻳﺪ ه ﻢ آ ﺎﻡﻼ ﺕ ﺼﺎدﻓﯽ!![ ﺑ ﺎ ﻟ ﺸﻜﺮﻳﺎن اﺳ ﻼم آ ﻪ از ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ‬
‫درﺡﻮزﻩهﺎ و ﻡﺠﺎﻟﺲ روﺿﻪ ﺧﻮاﻧﯽ در »ﺡﺎﻟﺖ ﺁﻡ ﺎدﻩﺑ ﺎش ﺻ ﺪ در ﺻ ﺪ« ﺑ ﻪ ﺳ ﺮ ﻡ ﯽﺑﺮﻧ ﺪ‪ ،‬روﺑ ﺮو‬
‫ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬ﻧﺘﻴﺠﻪ آﺎﻡﻼ روﺷﻦ اﺳﺖ‪ .‬هﻤﻴﺸﻪ روﺷ ﻦ ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ؛ ﻳ ﺎ ﺕﻜﻔﻴ ﺮ ﺷ ﺪﻩاﻧ ﺪ ﻳ ﺎ ﺕﻔ ﺴﻴﻖ و ﻳ ﺎ ﻧﻈﻴ ﺮ‬
‫ﻡﻴﺮزا ﺁﻗﺎ ﺧﺎن آﺮﻡﺎﻧﯽ و ﻳﺎراﻧﺶ زﻳﺮ درﺧﺖ ﻧﺴﺘﺮﻧﯽ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫»ﻡﻴﺮزا ﺁﻗﺎ ﺧﺎن آﺮﻡﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺷﻴﺦ اﺡﻤﺪ روﺡﯽ و ﺧﺒﻴﺮاﻟﻤﻠﻚ را در ﺳﺎل ‪ ١٣١٤‬ﻗﻤﺮﯼ ﻡﻄﺎﺑﻖ‬
‫ﺑ ﺎ ‪ ١٧‬ژوﺉﻴ ﻪﯼ ‪ ١٨٩٦‬ﻡ ﻴﻼدﯼ ]درﺳ ﺖ ‪ ١٠٥‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ[ ﺷ ﺐ هﻨﮕ ﺎم و در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪﻋﻠﯽ‬
‫ﻡﻴﺮزاﯼ وﻟﻴﻌﻬﺪ در آﻨﺎر ﻡﻴﺮﻏﻀﺐ‪ ،‬ﻻﻟ ﻪ ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮد‪ ،‬در ﺑ ﺎغ ﺷ ﻤﺎل ﺕﺒﺮﻳ ﺰ‪ ،‬زﻳ ﺮ درﺧ ﺖ‬
‫‪٤٣‬‬
‫ﻧﺴﺘﺮن‪ ،‬در راﻩ ﺷﻜﻮﻩ و ﺁزادﯼ اﻳﺮان ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪«.‬‬
‫و اﻟﺒﺘﻪ ﻡﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽﻡﻴﺮزاﯼ وﻟﻴﻌﻬﺪ‪ ،‬هﻤﺎن ﻡﺤﻤﺪ ﻋﻠ ﯽﺷ ﺎﻩ ﺑﻌ ﺪﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑﻌ ﺪهﺎ در هﻤﺪﺳ ﺘﯽ‬
‫ﺁﺷ ﻜﺎر و ﻧﻬ ﺎن ﺑ ﺎ ﻡ ﺸﺮوﻋﻪ ﺧﻮاه ﺎﻧﯽ از ﺻ ﻨﻒ ﺷ ﻴﺦ ﻓ ﻀﻞاﷲ ﻧ ﻮرﯼ‪ ،‬ﻡﺠﻠ ﺲ اول ﻡ ﺸﺮوﻃﻪ را ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﻮپ ﺑﺴﺖ و اﺳﺘﺒﺪاد ﺻﻐﻴﺮ را ﺑﺮ ﭘﺎ آﺮد‪.‬‬
‫ﻡﺤﻤﺪ ﻋﻄﺎ و اﺳﺎﻡﻪ ﺑﻦ ﻻدن‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪهﺎﯼ ﺧﻮب و ﺟﺪﻳﺪﯼ ﺑﺮاﯼ اﺙﺒﺎت اﻳﻦ ادﻋﺎ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ از‬
‫ﺕﻤﺎم اﻡﻜﺎﻧﺎت ﻏﺮب آﺎﻓﺮ اﺳﺘﻔﺎدﻩهﺎ ﺑﺮدﻧﺪ‪ ،‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ هﻢ ﺑﻪ وﻇﻴﻔﻪﯼ دﻳﻨﯽ و ﻡﻜﺘﺒﯽﺷﺎن ﻋﻤﻞ آﺮدﻧ ﺪ‪.‬‬
‫»هﺪف« هﺮ وﺳﻴﻠﻪاﯼ را ﺑﻪ راﺡﺘﯽ ﺕﻮﺟﻴﻪ ﻡﯽآﻨﺪ‪ .‬اﻡﺎ ﺡﻖ اﺻﻠﯽ و ﺡﺮف اﺳﺎﺳﯽ هﻤﺎن »ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺎ‬
‫داراﻟﻜﻔﺮ« اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﺕﺌﻮرﯼ هﻴﭻ ﺧﺪﺷﻪاﯼ ﻧﺒﺎﻳﺪ وارد ﺷﻮد و ﻧﻤ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋﻤﻠﻴ ﺎت ﺕﺮورﻳ ﺴﺘﯽ‬
‫ه ﻢ در واﻗ ﻊ ﺟﻨ ﮓ ﻡﻴ ﺎن ﻋﻘ ﻞ و دﻳ ﻦ اﺳ ﺖ‪ .‬اروﭘ ﺎ زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﺧ ﺪا و ﻧﺎﻳﺒ ﺎن ﺧ ﺪا را از رواﺑ ﻂ‬
‫ش ﭘ ﯽﮔﻴ ﺮﯼ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺕﻤ ﺪن‬
‫ﺳﻴﺎﺳﯽاش ﺡ ﺬف آ ﺮد‪ ،‬ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ داﻳ ﺮﻩﯼ ﻋﻘ ﻞ را ﺑ ﯽﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﺎ ﺕ ﻼ ِ‬
‫درﺧﺸﺎن دﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ‪ .‬ﺟﻨﮓ اﺳﻼم ـ و ﺡﺘ ﺎ دﮔﻤﺎﺕﻴ ﺴ ِﻢ ﻡﺎرآﺴﻴ ﺴﻢ‪/‬ﻟﻨﻴﻨﻴ ﺴﻢ و ﺕﺌ ﻮرﯼ رهﺒ ﺮ ﭘﺮﺳ ﺘﯽ اﻳ ﻦ‬
‫ﻋﻘﻴﺪﻩ هﻢ ـ ﺑﺎ ﺕﻤﺪن و ﻡﺪﻧﻴﺖ ﻏﺮب‪ ،‬ﺟﻨﮕﯽ اﺳﺖ ﺑ ﻴﻦ اﺻ ﺎﻟﺖ اﻧ ﺴﺎن و اﺻ ﺎﻟﺖ رهﺒ ﺮ‪ ،‬ﺟﻨﮕ ﯽ اﺳ ﺖ‬
‫ﺑﻴﻦ دو ﺕﻌﺮﻳﻒ از زﻧ ﺪﮔﯽ و ﺟﻬ ﺎن‪ ،‬ﺟﻨﮕ ﯽ اﺳ ﺖ ﻡﻴ ﺎن زﻧ ﺪﮔﯽ دوﺳ ﺘﯽ و ﻡ ﺮگ ﭘﺮﺳ ﺘﯽ‪ ،‬ﻡﻴ ﺎن ﺁزاد‬
‫ﮓ اﺻﺎﻟﺖ دادن ﺑﻪ ﺡﻖ و ﺡﻘﻮق ﻡﺮدم اﺳﺖ ـ ﻡﺮدم ﺑﺎ هﺮ ﺑ ﺎورﯼ ـ ﺑ ﺎ ﺟ ﺰم‬
‫اﻧﺪﻳﺸﯽ و دﮔﻤﺎﺕﻴﺴﻢ‪ ،‬ﺟﻨ ٍ‬
‫‪ ٤٣‬ـ ﺧﺎﻃﺮات اﺡﺘﺸﺎم اﻟﺴﻠﻄﻨﻪ‪ ،‬ص ‪ ،٦٥٣‬ﻧﻘ ﻞ از ﻡﻘﺪﻡ ﻪﯼ ﺳ ﻪ ﻡﻜﺘ ﻮب ﻡﻴ ﺮزا ﺁﻗ ﺎ ﺧ ﺎن آﺮﻡ ﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ آﻮﺷ ﺶ و وﻳ ﺮاﻳﺶ‬
‫ﺑﻬﺮام چﻮﺑﻴﻨﻪ‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ‪ ،‬اآﺘﺒﺮ ‪ ،٢٠٠١‬ص ‪٩٣‬‬

‫‪١١٨‬‬

‫اﻧﺪﻳ ﺸﯽ و ﮔﺮﻓﺘ ﺎرﯼ در آ ﻮزﻩه ﺎﯼ ﺕﻨ ﮓ و زﻧ ﮓزدﻩﯼ ﺕﺤﺠ ِﺮ ﻳ ﻚ دﺳ ﺖ ﺳ ﺎزﯼ هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ و‬
‫وادار آﺮدﻧﺸﺎن ﺑﻪ ﺕﺴﻠﻴﻢ‪.‬‬
‫اﻳﻦ آﻪ اﺳﺘﺎﻟﻴﻨﻴﺴﺖهﺎﯼ ﺑﺎزﻡﺎﻧﺪﻩ از دوران ﺟﻨﮓ ﺳﺮد آﻪ ]ﻻﺑ ﺪ[ ﺑﺎﻳ ﺪ در درازﻧ ﺎﯼ اﻗﺎﻡﺘ ﺸﺎن‬
‫در ﻏ ﺮب‪ ،‬آﻤ ﯽ ه ﻢ ﺑ ﻪ ﺁزاد اﻧﺪﻳ ﺸﯽ و ﺕﺤﻤ ﻞ دﻳﮕ ﺮان »ﺁﻟ ﻮدﻩ« ﻡ ﯽﺷ ﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻳ ﻚ ﺑ ﺎرﻩ ﺳ ﺮ ﺑ ﺮﺁوردﻩ‪،‬‬
‫ﺑﻴﻤ ﺎرﯼ ﺿﺪاﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴ ﺴﺘﯽﺷ ﺎن ﮔ ﻞ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡﺘﺎﺳ ﻔﺎﻧﻪ از ﺟﻨ ﮓ ﺟﻬ ﺎن ﺑ ﺎ‬
‫ﺕﺮورﻳﺴﻢ‪ ،‬ﻡﻄﻠﻖﮔﺮاﻳ ﯽ‪ ،‬ﺕﺤﻤﻴ ﻞ ﻋﻘﻴ ﺪﻩ و ﺿ ﺪﻳﺖ ﺑ ﺎ راﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴ ﺴﻢ‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ دﮔﻤﺎﺕﻴ ﺴﺖه ﺎﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﯽ از‬
‫ﻧﻮع ﺳﻴﺪﻋﻠﯽ ﺧﺎﻡﻨﻪاﯼ و اﺳﺘﺎﻟﻴﻨﻴﺴﺖهﺎﻳﯽ آﻪ ﻧﺎم ﺑﺨﺼﻮﺻﯽ ﺑﺮ ﭘﻴﺸﺎﻧﯽ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﻐﺎن ﺁﻡﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ‬
‫دو ﺟﻤﺎﻋﺖ‪ ،‬هﻤ ﺎنه ﺎﻳﯽ ه ﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﻧ ﻮع ﺧﺮاﺑﻜ ﺎرﯼه ﺎ و ﺿ ﺮﺑﻪ زدن ﺑ ﻪ زﻧ ﺪﮔﯽ ﻡﻠ ﻞ دﻳﮕ ﺮ را‬
‫»ﻡﺒﺎرزات ﺿﺪ اﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﺘﯽ« ﻳ ﺎ ﻡ ﺜﻼ »ﺟﻨ ﮓ ﺁزادﯼﺑﺨ ﺶ« ﺕﻌﺒﻴ ﺮ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺑ ﺴﺘﻪ ﺷ ﺪن دﺳ ﺖ و‬
‫ﭘﺎﯼ ﺕﺮورﻳﺴﺖهﺎ را اﻋﻼن ﺟﻨﮕﯽ ﻋﻠﻴﻪ ﺧﻮد و ﺁزادﯼ ﻋﻤﻠﺸﺎن ﺑﺮاﯼ ﺧﺮاﺑﻜﺎرﯼ ﺕﻠﻘﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬اﺳﻼم‬
‫هﻢ ﺑﺎ اﻳﻦآﻪ ﺑﻪ هﺰارهﺎ ﻓﺮﻗﻪﯼ زﻧﺪﻩ و ﻡﺮدﻩ و ﻧﻴﻤﻪ ﻡﺮدﻩﯼ دﻳﮕﺮ ﺕﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬اﻡ ﺎ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫ﺕﻤﺪن و ﻡﺪﻧﻴﺖ‪ ،‬هﻤﻴﻦ ﺕﻌﺮﻳﻒ »ﺿﺪاﻡﭙﺮﻳﺎﻟﻴﺴﺘﯽ« را دارد‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﯽ هﻢ ﺑﺎ ﺕﻜﻴ ﻪ ﺑ ﺮ ﺟﻬ ﻞ روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﻡ ﺎ و ﺧ ﻮد ﻡ ﺎ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ ﺕﺌ ﻮرﯼ‬
‫ﺡﺬف و ﻧﻔﯽ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن را از آ ﻮزﻩه ﺎﯼ ‪ ١٤٠٠‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ و از ﺡ ﻮزﻩه ﺎﯼ ﺟﻬ ﻞ و ﺟﻨ ﮓ ﺑﻴ ﺮون‬
‫ﺑﻜﺸﺪ و ﺑﻪ ﺁن ﺕﻘﺪس ﺑﺒﺨﺸﺪ و در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﻡﻴﻠﻴﻮنهﺎ ﻧﻔﺮ را ﺑﻪ آﺸﺘﺎرﮔﺎﻩ رواﻧﻪ آﻨﺪ‪ .‬در ﺕﻮازﯼ ﺑﺎ‬
‫هﻤﻴﻦ ﺿ ﺪﻳﺖ ﺑ ﺎ ﻋﻘ ﻞﮔﺮاﻳ ﯽ‪ ،‬اﺳ ﺘﺎﻟﻴﻦ ه ﻢ ﺕﻮاﻧ ﺴﺖ ﺑ ﺎ هﻤﺪﺳ ﺘﯽ ﺧﻴﻠ ﯽ از ﺑﺎﺻ ﻄﻼح روﺷ ﻨﻔﻜﺮان ﺁن‬
‫دوران‪ ،‬ﻡﻴﻠﻴﻮنهﺎ اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ اﺕﻬﺎم ﺕﻤﺎﻳﻼت ﺑﻮرژواﻳﯽ »ﻡﻌﺪوم« آﻨﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ رهﺒ ﺮ ﭘﺮﺳ ﺘﯽ و ﻳ ﻚﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫اﻧﺪﻳﺸﻴﺪن را در ﺟﻬﺎن چﻨﺪ دهﻪ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﻧﻬﺎدﻳﻨﻪ ﻓﺮﻡﺎﻳﺪ!‬
‫دآﺘ ﺮ ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺕﺤ ﺼﻴﻞ آ ﺮدﻩﯼ ﻏ ﺮب‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ رﻡ ﺎﻧﺘﻴﺰﻩ آ ﺮدن ﺡﻤﻠ ﻪه ﺎﯼ ﻡﺘﻌ ﺪد‬
‫ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ ﺳﺮزﻡﻴﻦهﺎ و ﻡﻠﻞ دﻳﮕﺮ ﻳﺎ »داراﻟﻜﻔﺮ« و ﻡﺮدﻡﯽ ﺑ ﺎ اﻋﺘﻘ ﺎداﺕﯽ دﻳﮕ ﺮ ﻳ ﺎ »داراﻟﺤ ﺮب«‬
‫در آﺘﺎب »ﺳﻴﻤﺎﯼ ﻡﺤﻤﺪ« در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺕﻼشه ﺎﯼ ﻡﻘ ﺪس ﻡﺤﻤ ﺪ و ﻋﻠ ﯽ چﻨ ﻴﻦ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﺪ‪» :‬ﻡﺮداﻧ ﯽ‬
‫آﻪ ﺟﺰ ﺑﻪ ﻗﺘﺎل ﻧﻤ ﯽاﻧﺪﻳ ﺸﻨﺪ و ﺟ ﺰ ﺑ ﺮ ﺑ ﺴﺘﺮ ﺧ ﻮن ﻧﻤ ﯽﺧ ﺴﺒﻨﺪ‪ .‬در ﺷ ﺐه ﺎ و روزه ﺎ ﺑ ﺎ ﺷﻤ ﺸﻴﺮهﺎﯼ‬
‫ﺷﺴﺘﻪ از ﺧ ﻮن‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺳ ﺮاغ ﻗﺒﻴﻠ ﻪاﯼ ﺑﻴ ﺮون ﻡ ﯽﺷ ﺘﺎﺑﻨﺪ‪ ،‬و از آﻤﻴﻨﮕ ﺎﻩ ﻧﻴﻤ ﻪ ﺷ ﺒﯽ ﺕﺎرﻳ ﻚ ﻳ ﺎ ﺳ ﺤﺮﮔﻬﯽ‬
‫ﮔﻨ ﮓ و ه ﺮاس اﻧﮕﻴ ﺰ ﺑ ﺮ ﺳ ﺮ ﻗ ﻮﻡﯽ ﻓ ﺮو ﻡ ﯽرﻳﺰﻧ ﺪ‪ .‬ﻡ ﯽآ ﺸﻨﺪ‪ ،‬اﺳ ﻴﺮ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﻏ ﺎرت ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ و‬
‫‪٤٤‬‬
‫ﺑﺎزﻡﯽﮔﺮدﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﻪ ه ﺮ دﻟﻴﻠ ﯽ دﺳ ﺘﯽ در ﺕ ﺎرﻳﺦ و ﺑﺨ ﺼﻮص ﺕ ﺎرﻳﺦ ادﻳ ﺎن دارﻧ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ را ﺑ ﻪ ﺧ ﻮﺑﯽ‬
‫ﻡﯽداﻧﻨﺪ آﻪ در ﺕﻤﺎم ﻃﻮل ﺕﺎرﻳﺦ ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ دﻳﻦ اﺳﻼم اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺘﯽ وﺻﻒ ﻧﺎﺷﺪﻧﯽ ﺑﻪ ﻡ ﺮدم‬
‫ﺳ ﺮزﻡﻴﻦه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ و ﺡﺘ ﺎ هﻤ ﺎن ﺳ ﺮزﻡﻴﻦ ﻡﺤ ﻞ ﺳ ﻜﻮﻧﺖ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎﻧﺶ ـ ﺑ ﺎ اﻋﺘﻘ ﺎداﺕﯽ دﻳﮕ ﺮ ـ ﻳ ﻮرش‬
‫ﺑﺮدﻩ‪ ،‬اﻳﺸﺎن را ﻗﻠﻊ و ﻗﻤ ﻊ آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺕﻤ ﺎم ﺙ ﺮوت‪ ،‬ﺷ ﻮآﺖ‪ ،‬اﻋﺘﺒ ﺎر و ﻏ ﺮور اﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﻪ ﻏ ﺎرت ﺑ ﺮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ رﻓﺘﺎر هﻢ‪ ،‬ﻗﺒﻞ از اﻳﻨﻜﻪ زﻡﻴﻨﻪﯼ ﺟﺪﯼ ﻡﺎدﯼ ﭘﻴﺪا آﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺻﻮرﺕﯽ ﺕﺌﻮرﻳﻚ در ﻡﻨ ﺸﻮر اﻳ ﻦ‬
‫دﻳﻦ ]ﺑﺨﺼﻮص در ﺳﻮرﻩهﺎﯼ ﻡﺪﻧﯽ ﻗﺮﺁن ﭘﺲ از هﺠﺮت ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ[ ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﺕﺒﻴﻴﻦ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺳ ﻨﺖ‬
‫ﻳﺎ ﺷﻴﻮﻩهﺎﯼ رﻓﺘﺎرﯼ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ اﻳﻦ دﻳﻦ هﻢ‪ ،‬ﻇﺮف ﻋﻤﻠﯽ اﻳﻦ ﺕﺌﻮرﯼ را ﺕﻜﻤﻴﻞ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ‪ .‬در واﻗ ﻊ ﻗ ﺮﺁن‪،‬‬
‫ﺑﺨﺶ ﻧﻈﺮﯼ و ﺕﺌﻮرﻳﻚ ﺧﺸﻮﻧﺖ را ﺕﺎﻡﻴﻦ ﻡﯽآﻨﺪ‪ ،‬و رﻓﺘﺎر ﺷﺨﺺ ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺑﺨﺶ ﭘﺮاﺕﻴﻚ و ﻋﻤﻠﯽ اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻜﺘﺐ را آﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ اﻟﮕﻮﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﻡﺘﺎﺧﺮ را ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽدهﺪ‪.‬‬
‫»ﺁراﻡﺶ دوﺳﺘﺪار« در آﺘﺎب »درﺧﺸﺶهﺎﯼ ﺕﻴﺮﻩ« ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ زﻡﻴﻨ ﻪه ﺎﯼ ﻧﻈ ﺮﯼ دﻳ ﺪﮔﺎ ِﻩ‬
‫ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦهﺎﯼ ]ﻡﺜﻼ[ ﭘﺮوﺕﺴﺘﺎﻧﺘﻴﺴ ِﻢ اﺳﻼﻡﯽ اﻡﺮوزﯼ را ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﺒﻴﻴﻦ و ﺕﺸﺮﻳ ِﺢ ﻧﻈﺮﮔ ﺎ ِﻩ ﻳﻜ ﯽ‬
‫‪ ٤٤‬ـ ﺳﻴﻤﺎﯼ ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬ﻋﻠ ﯽ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺻ ﺺ‪ ٥٩‬ﺕ ﺎ ‪ ،٦١‬ﺑ ﻪ ﻧﻘ ﻞ از آﺘ ﺎب »ﭘﮋوه ﺸﯽ در زﻧ ﺪﮔﯽ ﻋﻠ ﯽ« ﺁﻟ ﻪ داﻟﻔ ﻚ‪ ،‬ﻓﻮرﻳ ﻪ‬
‫‪ ،١٩٩٤‬ﺑﻦ ﻡﺎﻳﻪهﺎ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ١١٤‬ﺕﺎ ‪١١٥‬‬

‫‪١١٩‬‬

‫از ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦهﺎﯼ اﺻﻠﯽ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ ﻧﺎﺻﺮ ﺧﺴﺮو »ﺡﺠﺖ« ﻓﺮﻗﻪﯼ ﺑﺎﻃﻨﻴﻪ ]اﺳﻤﺎﻋﻴﻠﻴﺎن[ ـ آ ﻪ‬
‫ﻧﺰدﻳﻜﯽ وﻳﮋﻩاﯼ ﺑﺎ درﻳﺎﻓﺖهﺎﯼ ﻓﻘﻬﯽ ﻋﻠﻤﺎﯼ ﺷﻴﻌﯽ دارد ـ ﭘﺮداﺧﺘﻪ‪ ،‬ﻡﯽﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫ﺖ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ آ ﺸﺘﺎ ِر آﻔ ﺎر ﺑ ﻪ دﺳ ﺘﻮر‬
‫»ﻧﺎﺻﺮ ﺧﺴﺮو… ﺑﻪ “ﻡﺪد” هﻤﻴﻦ “ﻋﻘﻞ” اﺳﺖ آﻪ واﻗﻌﻴ ٍ‬
‫ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺡﺪ زدن ]و ﺳﻨﮕﺴﺎر[ زاﻧﯽ و زاﻧﻴ ﻪ‪ ،‬ﻗﺘ ﻞ ﺕﺒﻬﻜ ﺎران و راهﺰﻧ ﺎن‪ ،‬ﻳ ﺎ ﻗﻄ ﻊ ﺿ ﺮﺑﺪرﯼ دﺳ ﺖ و‬
‫ﭘﺎﯼ ﺁﻧﺎن را از ﻡﻘﻮﻟﻪﯼ اﻡﺮ ﺑﻪ ﻡﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻡﻨﻜﺮ ﻡﯽﺷﻤﺎرد و ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﻡ ﯽﺧﻮاﻧ ﺪ… ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﺕﺮﺕﻴ ﺐ و ﺳ ﺒﺐ ﻧﻴ ﺰ اﻳ ﻦ ]اﻋﻤ ﺎل[ را “ﺡﻜﻤﺘ ﯽ ﺳ ﺨﺖ ﺑ ﺰرگ” ﻡ ﯽﻧﺎﻡ ﺪ آ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪ آ ﺎﻓﺮان را آ ﺸﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ… ﻡﺤﻤﺪ ﻡﯽداﻧﺴﺘﻪ آﻪ ﻡﻨﻊ آﺎﻓﺮان از ﺑﺖﭘﺮﺳﺘﯽ و دﻋﻮﺕﺸﺎن ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺘﺶ ﺧﺪا‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎﻳﯽ ﻧﺨﻮاهﺪ‬
‫ح ﺧ ﻮ ِد اﻳ ﺸﺎن‪ ،‬آ ﺎﻓﺮا ِن “ﭘﻨ ﺪ ﻧﺎﭘ ﺬﻳﺮ” را‬
‫رﺳ ﻴﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡﺤﻤ ﺪ از ﺳ ِﺮ ﻧﻴ ﻚﺧ ﻮاهﯽ و ﺑ ﻪ ﺻ ﻼ ِ‬
‫‪٤٥‬‬
‫ﻡﯽآﺸﺪ ﺕﺎ “ﭘﻨﺪ ﭘﺬﻳﺮان” ﻋﺒﺮت ﮔﻴﺮﻧﺪ و اﻳﻤﺎن ﺁورﻧﺪ…«‬
‫واژﻩﯼ »ﻋﻘﻞ« را هﻢ ﺷﺎهﺮخ ﻡﺴﻜﻮب در آﺘﺎب »چﻨﺪ ﮔﻔﺘﺎر در ﻓﺮهﻨ ﮓ اﻳ ﺮان« چﻨ ﻴﻦ ﺑ ﻪ‬
‫ﺕ ﺼﻮﻳﺮ آ ﺸﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ‪» :‬اﻳ ﻦ “ﻋﻘ ﻞ” ﭘ ﻴﺶ ﻓ ﺮضه ﺎﻳﯽ دارد‪ ،‬ﻡﺎﻧﻨ ﺪ ﺕﻮﺡﻴ ﺪ‪ ،‬رﺳ ﺎﻟﺖ‪ ،‬آ ﻼم اﻟﻬ ﯽ و‬
‫ﺁﺧﺮت؛ ﺟﺰ ﺧﺪا ﺧﺪاﻳﯽ ﻧﻴﺴﺖ ]ﻻ اﻟﻪ اﻻ اﷲ[ ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‪ ،‬و ﻗﺮﺁن آﻼم ﺧﺪاﺳ ﺖ و دﻧﻴ ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ و‬
‫ﻡﻌﺎد وﺟﻮد دارد‪ .‬اﻳ ﻦه ﺎ از ﺟﻤﻠ ﻪ ﭘ ﻴﺶ ﻓ ﺮضه ﺎﯼ ه ﺴﺘﯽ ﺷﻨﺎﺳ ﯽ )‪ (Ontologie‬دﻳﻨ ﯽ ]اﺳ ﻼﻡﯽ[‬
‫اﺳﺖ و “ﻋﻘﻞ” در درون اﻳﻦ داﻳﺮﻩ ـ هﺮچﻨﺪ ﺑﺰرگ و ﮔﺴﺘﺮدﻩ ـ ﺕﺤﻘﻖ ﻡ ﯽﭘ ﺬﻳﺮد‪ ،‬رﺷ ﺪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و ﺑ ﻪ‬
‫ﻏﺎﻳﺖ ﻡﯽرﺳﺪ‪ .‬هﺪف ﻋﻘ ﻞ‪ ،‬اﺙﺒ ﺎت هﻤ ﻴﻦ ﻓ ﺮضه ﺎﯼ اوﻟﻴ ﻪ ]ﻳ ﺎ ﺑﻨ ﺎ ﺑ ﺮ ﺟﻬ ﺎنﺑﻴﻨ ﯽ دﻳﻨ ﯽ اﺙﺒ ﺎت هﻤ ﻴﻦ‬
‫‪٤٦‬‬
‫ﺑﺪﻳﻬﻴﺎت[ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫و هﻤﻮ در ﭘﺎﻧﻮﻳﺲ هﻤﻴﻦ ﺻﻔﺤﻪ از ﻗﻮل »ﻡﻬﺪﯼ ﻡﺤﻘﻖ« در آﺘﺎب »ﺑﻴﺴﺖ ﮔﻔﺘﺎر در ﻡﺒﺎﺡﺚ‬
‫ﻋﻠﻤ ﯽ و ﻓﻠ ﺴﻔﯽ و آﻼﻡ ﯽ و ﻓ ﺮق اﺳ ﻼﻡﯽ« ﻡ ﯽاﻓﺰاﻳ ﺪ‪» :‬از ﺕﻌﺮﻳ ﻒه ﺎﯼ ﺑ ﺎﻻ چﻨ ﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠ ﻪ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﻡﺘﻜﻠﻤﺎن‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ ﺁﻧﺎن آﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ آﻼﻡﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻧﭽﻪ را آﻪ واﺿﻊ ﺷﺮﻳﻌﺖ ﻳﻌﻨﯽ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‬
‫ﺁوردﻩ‪ ،‬ﺑﺎ دﻟﻴﻞهﺎﯼ ﻋﻘﻠ ﯽ اﺙﺒ ﺎت آﻨﻨ ﺪ و ﻧﻴ ﺰ ﺁﻧﭽ ﻪ را آ ﻪ ﮔﺬﺷ ﺘﮕﺎن و اه ﻞ ﺳ ﻨﺖ در ﺕﻔ ﺴﻴﺮ و ﺕﻮﺟﻴ ﻪ‬
‫اﻡﻮر دﻳﻨﯽ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺎﺉﻴﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﮔﺬﺷﺘﻪ از اﻳﻦ ﺁﻡﺎدﮔﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ آﻪ اﮔ ﺮ ﻡﺨﺎﻟﻔ ﺎن دﻳ ﻦ و ﻧ ﻮﺁوران‬
‫‪٤٧‬‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺷﺒﻬﻪاﯼ در دﻳﻦ اﻳﺠﺎد آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺕﻐﻴﻴﺮﯼ در ﺁن ﺑﺪهﻨﺪ‪ ،‬ﺁن را رد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪«.‬‬
‫»ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﻡﻔﻬﻮم ﻋﻘﻞ در اﺳﻼم‪ ،‬اﺳﺎﺳﺎ ﺑ ﺎ ﻋﻘ ﻞ ﺳﻨﺠ ﺸﮕﺮ )‪ (Raison critique‬در‬
‫ﺕﻔﻜﺮ و ﻓﻠﺴﻔﻪﯼ ﻏﺮب ﻡﺘﻔﺎوت اﺳﺖ؛ زﻳﺮا اﻳﻦ ﻋﻘﻞ ﭘﻴﺶﻓﺮض و هﺪف دادﻩ ﺷﺪﻩاﯼ ﻧﺪارد؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺁنهﺎ‬
‫را از ﺧﻮد ﺑﺮﻡﯽﺁورد‪ ،‬هﻤﻪ چﻴﺰ و از ﺟﻤﻠﻪ ﺧ ﻮد را ﻧﻘ ﺪ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ و در ﺧ ﺪﻡﺖ ه ﻴﭻ ه ﺪف‪ ،‬اﻳﻤ ﺎن ﻳ ﺎ‬
‫‪٤٨‬‬
‫ﺡﻘﻴﻘﺘﯽ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد ﻡﻼك “ﺡﻘﻴﻘﺖ” اﺳﺖ«‬
‫ﺑﻪ ﺑﻴﺎن ﺳﺎدﻩﺕﺮ ﺑﺮاﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳﻼم‪ ،‬داﻳﺮﻩﯼ ﺑﺴﺘﻪاﯼ وﺟﻮد دارد آﻪ ﻋﻘ ِﻞ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن »ﻓﻘ ﻂ«‬
‫ﻡﯽﺕﻮاﻧﺪ در اﻳﻦ داﻳﺮﻩﯼ اﺑﺪاﻋﯽ رﻓﺖ و ﺁﻡﺪ آﻨﺪ‪ .‬از ﺳﻮﯼ دﻳﮕﺮ ﻓﺮد ﻡﺴﻠﻤﺎن‪ ،‬در اﻳﻦ داﻳ ﺮﻩ ه ﻢ ﺡ ﻖ‬
‫ﻧﺪارد ذرﻩاﯼ ﺷﻚ و ﺕﺮدﻳﺪ در ﺑﺮﺧﯽ اﺻﻮل ﻳﺎ ﻓﺮوع و ﻳﺎ ﺡﺘﺎ ﺡﻮاﺷﯽ دﻳ ﻦ و ﻡ ﺬهﺐ ﺑ ﻪ »ﻋﻘ ﻞ«اش‬
‫راﻩ ﺑﺪهﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﯽ ﻋﻘﻞ‪ ،‬ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ آﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ وارد ﭘﻬﻨﻪهﺎﯼ ﺁﻡﻮزﺷﯽ و ﺕﺠﺴﺴﯽ ﺑﺸﻮد‪ ،‬از هﻤ ﻪﺳ ﻮ ﺑ ﻪ‬
‫ﺳﻴﻢ ﺧﺎردارهﺎﻳﯽ ﺑﺮﻡﯽﺧﻮرد آﻪ ﺕﻜﻔﻴﺮ و ﺕﻔﺴﻴﻖ و دﻳﮕﺮ اﺕﻬﺎﻡﺎت دﻳﻨﯽ‪ ،‬اﺑﺘﺪاﻳﯽﺕﺮﻳﻦ ﺑﺎزﺕ ﺎبه ﺎﯼ ﺁن‬
‫اﺳﺖ‪ .‬در ﺧﻮد اﻳﻦ داﻳﺮﻩ هﻢ وﻇﻴﻔﻪﯼ »ﻋﻘﻞ« در اﺙﺒﺎت‪ ،‬ﺕﺎﺉﻴﺪ و ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺑ ﺮ »ﺑ ﺪﻳﻬﻴﺎت« دﻳ ﻦ ﺧﻼﺻ ﻪ‬
‫ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬هﺮ چﻘﺪر هﻢ آﻪ ﻋﻠﻤﺎ اﻳﻦ داﻳﺮﻩ را ﺑﺰرگ ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﻨ ﺪ ـ آ ﻪ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ و ﺑ ﺎ اﻋﺘﻘﺎداﺕ ﺸﺎن‬
‫‪ ٤٥‬ـ درﺧﺸﺶهﺎﯼ ﺕﻴﺮﻩ‪ ،‬ﺁراﻡﺶ دوﺳﺘﺪار‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﺧﺎوران‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٧٧‬ص‪٩٦‬‬
‫‪ ٤٦‬ـ چﻨﺪ ﮔﻔﺘﺎر در ﻓﺮهﻨﮓ اﻳﺮان‪ ،‬ﺷﺎهﺮخ ﻡﺴﻜﻮب‪ ،‬ﻧﺎم اﻧﺘﺸﺎرات ﻧﺎﺧﻮاﻧﺎ‪ ،‬چﺎپ اول‪ ،‬ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪ ،١٣٧١‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ص ‪٩٤‬‬
‫‪ ٤٧‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬زﻳﺮ ﻧﻮﻳﺲ ص ‪ ،٩٤‬ﻧﻘﻞ از »ﺑﻴﺴﺖ ﮔﻔﺘﺎر در ﻡﺒﺎﺡﺚ ﻋﻠﻤﯽ و ﻓﻠﺴﻔﯽ و آﻼﻡﯽ و ﻓﺮق اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﻡﻮﺳﺴﻪﯼ‬
‫ﻡﻄﺎﻟﻌﺎت اﺳﻼﻡﯽ داﻧﺸﮕﺎﻩ ﻡﻚﮔﻴﻞ‪ ،‬ﺷﻌﺒﻪﯼ ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺳﺎل ‪ (١٣٥٥) ٢٥٣٥‬ﻡﻬﺪﯼ ﻡﺤﻘﻖ‪ ،‬ص ‪ ٣‬و ‪٤‬‬
‫‪ ٤٨‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬زﻳﺮ ﻧﻮﻳﺲ ص ‪٩٥‬‬

‫‪١٢٠‬‬

‫ﻡﺸﻜﻞ ﭘﻴﺪا ﻡﯽآﻨﻨﺪ ـ دﺳﺖ ﺑ ﺎﻻ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ اﺟ ﺎزﻩ و اﻡﻜ ﺎن ﺕﺤﺮآ ﺎﺕﯽ را ﺕﻨﻬ ﺎ در وﺟ ﻪ اﺙﺒ ﺎﺕﯽ ﺡﻘﺎﻧﻴ ﺖ‬
‫ﺧﻮد دﻳﻦ ﺑﺪهﻨﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ داﻳ ﺮﻩﯼ ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ ه ﻢ زﻡﻴﻨ ﻪاﯼ اﺳ ﺖ ﺧ ﻮﻧﻴﻦ آ ﻪ در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ اﺧﺘ ﺮاع‬
‫اﻧﻮاع ﻓﺮﻗﻪهﺎﯼ دﻳﻨﯽ ﺑﻪ آﺎر ﻡﯽﺁﻳﺪ‪ .‬در ﺧﻮد اﻳﻦ داﻳ ﺮﻩ و در هﻤ ﻴﻦ زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح »راﺳ ﻴﻮن«‬
‫هﻢ آﺸﺘﺎرهﺎﯼ ﻓﺮﻗﻪاﯼ ﻡﻴﺎن هﻔﺘﺎد و دو ﻡ ﺬهﺐ ﻡﻮﺟ ﺐ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕﻤ ﺎم اﻧ ﺮژﯼ ﻡ ﺮدم ﺳ ﺎآﻦ اﻳ ﻦ‬
‫ﻧﻮاﺡﯽ هﺮز رﻓﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ داﻳ ﺮﻩﯼ ﻡﺠ ﺎز و ﺑ ﺮاﯼ اﺙﺒ ﺎت ﺧ ﻮد دﻳ ﻦ و ﻡ ﺬهﺐ ﺕﺨ ﺼﻴﺺ دادﻩ ﺷ ﻮد‪.‬‬
‫داﻳ ﺮﻩاﯼ آ ﻪ ﺳ ﺮﮔﻴﺠﻪﯼ دور زدن در ﺁن‪ ،‬ﻋﻤ ﺮ‪ ،‬اﻧ ﺮژﯼ و اﺳ ﺘﻌﺪاد هﻤ ﻪﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را در اﻳ ﻦ‬
‫‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل هﺪر دادﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻏﺮب هﻢ ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺷﻜﺴﺘﻦ و ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ از اﻳﻦ داﻳﺮﻩﯼ دﻳﻦﺳﺎﻻرﯼ ﺑﻮد آﻪ ﺕﻮاﻧﺴﺖ در اﻳﻦ‬
‫هﻤ ﻪ ﭘﻬﻨ ﻪه ﺎﯼ ﮔ ﺴﺘﺮدﻩﯼ ﻋﻠﻤ ﯽ و ﻓﻨ ﯽ و ﺡﻘ ﻮﻗﯽ و هﻨ ﺮﯼ و ﻓﺮهﻨﮕ ﯽ و ﻡ ﺪﻧﯽ و… ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ‬
‫دﺳﺘﺂوردهﺎﯼ درﺧﺸﺎﻧﯽ دﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ‪ .‬اﻡﺎ ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن هﻨﻮز هﻢ در هﻤﺎن داﻳﺮﻩﯼ اﺑﺪاﻋﯽ‪ ،‬در ﭘﯽ‬
‫ﻧﻘ ﺪ و ﺕﻘﺮﻳ ﺮ ﺁداب ﻧﺠﺎﺳ ﺖ و ﻃﻬ ﺎرت و اﻗ ﺴﺎم ﻏ ﺴﻞه ﺎ و ﺕﻔﺮﻳ ﻖه ﺎﯼ وﺿ ﻮ ﺑ ﻴﻦ اﻧ ﻮاع ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬
‫ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﺳﺮﮔﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ و ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﻨﺪ از اﻳﻦ داﻳﺮﻩﯼ ﺧﻄﺮﻧﺎك آﻤﯽ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ اﺳﻒﺑﺎر ﺳ ﻴﺪ ﻡﺤﻤ ﺪ ﺧ ﺎﺕﻤﯽ و ﺟﺮﻳ ﺎن ﺑﺎﺻ ﻄﻼح اﺻ ﻼح ﻃﻠﺒ ﯽ او‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ‬
‫ﮔﺮدش در هﻤﻴﻦ داﻳﺮﻩﯼ ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﺳ ﺮاﻧﺠﺎم ﻓ ﻀﺎﺡﺖﺑ ﺎرﯼ آ ﺸﻴﺪﻩ اﺳ ﺖ؛‬
‫چ ﺮا آ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ ﻗ ﺪرت ﻡ ﺎﻧﻮر در داﻳ ﺮﻩاﯼ وﺳ ﻴﻊﺕ ﺮ از ﻡﺮزه ﺎﯼ ﺧ ﻮدﯼ و ﻏﻴﺮﺧ ﻮدﯼ‬
‫اﺑﺘﻜ ﺎرﯼ ﺟﻤﻬ ﻮرﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ و ﺧ ﻮد اﺳ ﻼم را ﻧﺪارﻧ ﺪ‪ .‬در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ در آﻨ ﺎر اﻧ ﻮاع‬
‫ﺑﺮﺕﺮﯼﻃﻠﺒﯽهﺎﯼ آﻬﻨﻪ‪ ،‬ﻡﺘﻮﻟﯽ اﻧﻮاع ﻓﺎﺷﻴﺴﻢهﺎﯼ »ﻧﻮﻳﻦ« اﺳﻼﻡﯽ‪/‬ﺷﻴﻌﯽ ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﺑ ﺎﻧﯽ ﺧ ﻮﻧﺮﻳﺰﯼه ﺎ و‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎﯼ دﻳﮕﺮﯼ ﺑﺸﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ اﻳﻦ را هﻢ ﺕﺎآﻴﺪ آﻨﻢ آﻪ ﻡﻦ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﻓﻠﺴﻔﯽ اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎﻩ آﻪ ﺑﺎ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و ﺕﺎوﻳ ﻞ‪،‬‬
‫ت ﻓﻘﻬﯽ و ﺷﺮﻋﯽ و دﻳﻨﯽ ﻡﯽﺕﺮاﺷ ﺪ آ ﺎرﯼ ﻧ ﺪارم‪ .‬اﻳ ﻦ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖ را ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ آﺮدﻩ و ﺑﺮاﯼ ﺁن ﺕﻮﺟﻴﻬﺎ ِ‬
‫ﺑﺤ ﺚ را ه ﻢ دوﺳ ﺘﺪار و ه ﻢ ﻡ ﺴﻜﻮب در آﺘ ﺎبهﺎﺷ ﺎن ﺑ ﻪ روﺷ ﻨﯽ ﺑﺮرﺳ ﻴﺪﻩاﻧ ﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﻡ ﯽﺧ ﻮاهﻢ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺠﺎﻳﻌﯽ آﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﻮﺟﻴﻪ و ﺕﺎوﻳﻞهﺎ از دﻳﻦ اﺳﻼم‪ ،‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ آﻔﺎر و ﻡﺸﺮآﺎن ]ﻳﺎ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑﻴﺎن اﻡﺮوزﯼهﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن[ ﺑﻪ ﺑﺎر ﺁوردﻩ و ﻡﯽﺁورد‪ ،‬ﺑﭙﺮدازم‪.‬‬
‫در ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ دﻳﮕﺮ‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﻳﻜ ﯽ از راهﺒ ﺮان و ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻨﺎن ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦ اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ‪ ،‬اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﻧﻤ ﻮ ِد ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ‪]» :‬ﻋﻤ ﺮ[ ﻳ ﻚ روز اﻃ ﻼع ﻳﺎﻓ ﺖ ]آ ﻪ[ ﻳﻜ ﯽ از ﻓﺮزﻧ ﺪاﻧﺶ ﺷ ﺮاب ﻧﻮﺷ ﻴﺪﻩ‬
‫‪٤٩‬‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا دﺳﺘﻮر داد او را ﺕﺎزﻳﺎﻧﻪ زدﻧﺪ ﺕﺎ زﻳﺮ ﺿﺮﺑﺎت ﺕﺎزﻳﺎﻧﻪ ﺟﺎن داد‪«.‬‬
‫در ﺕﻮﺟﻴﻪ اﻳﻦ رﻓﺘ ﺎر ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﺁﻡﻴ ِﺰ راهﺒ ﺮان اوﻟﻴ ﻪﯼ اﺳ ﻼم ه ﻢ‪ ،‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از اﺳ ﻼمزدﮔ ﺎن ـ‬
‫ﻧﻈﻴﺮ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ـ آﻮﺷﻴﺪﻩاﻧﺪ ﺕﺎ اﻳﻦ »ﺡﺪ زدن« را ﻧﺘﻴﺠﻪﯼ ﻋﺪ ِل ﺑﯽهﻤﺘ ﺎﯼ ﻋﻤ ﺮﺑﻦ ﺧﻄ ﺎب ﻧ ﺸﺎن‬
‫دهﻨﺪ؛ ﺡﺘﺎ ﺁن را رﻡﺎﻧﺘﻴﺰﻩ ﻡﯽآﻨﻨﺪ آﻪ‪» :‬ﻋﻤ ِﺮ رهﺒﺮ ﻡﯽزﻧﺪ و ﻋﻤ ِﺮ ﭘﺪر ﮔﺮﻳﻪ ﻡﯽآﻨﺪ!« ﺑﺪون اﻳﻦ آﻪ‬
‫در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ آﻪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎر‪ ،‬ﻳﻚ واﺟﺐ دﻳﻨﯽ و اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ و ﻳﻜﯽ از ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺳ ﺎزﯼ‬
‫هﻤ ﻪﯼ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ‪ ،‬ﻳ ﺎ وادار ﺑ ﻪ ﺕ ﺴﻠﻴﻢ آ ﺮدن اﻳ ﺸﺎن اﺳ ﺖ‪ .‬ﻡﺘ ﻮﻟﯽ اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ ه ﻢ ـ ﻧ ﻪ اﻳ ﻦآ ﻪ ﻧﺨﻮاه ﺪ ـ‬
‫ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﺪ هﻴﭻ رﺡﻤﯽ‪ ،‬ﺡﺘﺎ در ﻡﻮرد ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ راﺡﺘﯽ و دﺳﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﺎ ﻓﺮو رﻳﺨ ﺘﻦ‬
‫ﻗﻄﺮﻩ اﺷﻜﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﻜﺎﻟﻴﻒ ﺷﺮﻋﯽاش ﺟﺎﻡﻪﯼ ﻋﻤﻞ ﻡﯽﭘﻮﺷﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫چﻨﻴﻦ رﻓﺘ ﺎرﯼ ﻧﻤﻮﻧ ﻪه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر دﻳﮕ ﺮﯼ ﻧﻴ ﺰ در ﺕ ﺎرﻳﺦ اﺳ ﻼم و رﻓﺘ ﺎر ﺡﺎآﻤ ﺎن و رهﺒ ﺮان‬
‫ﻗﺸﺮﯼ اﺳﻼﻡﯽ ـ ﻧﻈﻴﺮ ﺁﻳﺖاﷲ ﻡﺤﻤﺪﯼ ﮔﻴﻼﻧﯽ ـ دارد‪ .‬اﻳﻦ ﺡﺎآﻤﺎن‪ ،‬ﺑﺮاﯼ اﺳ ﺘﻘﺮار اﺡﻜ ﺎم دﻳﻨ ﺸﺎن از‬

‫‪ ٤٩‬ـ ﻧﻘﺶ وﻋﺎظ در اﺳﻼم‪ ،‬دآﺘﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻮردﯼ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ ﻡﺤﻤ ﺪﻋﻠﯽ ﺧﻠﻴﻠ ﯽ‪ ،‬ص ‪ ،٢٢‬ﺑ ﻪ ﻧﻘ ﻞ از ﺕ ﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ اﻳ ﺮان‪،‬‬
‫ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،١٣٥٤ ،‬آﺘﺎبﺧﺎﻧﻪﯼ ﺳﭙﻬﺮ‪ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ص ‪٦٦‬‬

‫‪١٢١‬‬

‫اﻳﻦآﻪ ﺡﺘﺎ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن را ﻧﻴﺰ ﻗﺮﺑ ﺎﻧﯽ اﺳ ﺘﻤﺮار ﺡﻜﻮﻡﺘ ﺸﺎن ﺑﻜﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑﻴﻤ ﯽ ﻧﺪاﺷ ﺘﻪاﻧ ﺪ؛ چ ﺮا آ ﻪ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫ﺷﻴﻮﻩ‪ ،‬از دﻳﮕﺮاﻧﯽ آﻪ در ﺡﻴﻄﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﻳﺸﺎن زﻧﺪﮔﯽ ﻡﯽآﺮدﻩاﻧﺪ ـ ﻧﻴﺰ ـ زه ِﺮ چﺸﻢ ﻡﯽﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎﯼ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﺎزﺕ ﺎبه ﺎﯼ ﻧﮕ ﺮانآﻨﻨ ﺪﻩﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ ه ﻢ داﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺁﭘﺎرﺕﺎﻳ ﺪ‬
‫دﻳﻨﯽ و ﻧﮋادﯼ‪ ،‬آﻤﺘﺮﻳﻦ ﺧﻄﺮ ﺁن ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪]» :‬ﻋﻤﺮ[ ﻋﺮب را ﺑﺮ دﻳﮕﺮان ﺑﺮﺕ ﺮﯼ داد و ﮔﻔ ﺖ‪ :‬اﻳ ﻦ‬
‫آﺎر ﺑﺪﯼ اﺳﺖ آﻪ ﻋﺮبهﺎ ﻳﻚدﻳﮕﺮ را اﺳﻴﺮ آﻨﻨﺪ؛ چﻪ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ آﺸﻮر ﭘﻬﻨﺎور ﻋﺠﻢ ]اﻳ ﺮان[ را ﺑ ﺮاﯼ‬
‫‪٥٠‬‬
‫اﺳﻴﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻋﺮبهﺎ ﺁﻡﺎدﻩ آﺮدﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ ﻗ ﻮل ﻡﺤﻤ ٍﺪ ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ‪» :‬ﺑ ﺮاﯼ ﻧﻄﻔ ﻪه ﺎﯼ ﺧ ﻮد ﺟ ﺎﯼ ﻡﻨﺎﺳ ﺒﯽ اﻧﺘﺨ ﺎب آﻨﻴ ﺪ و از ﺳ ﻴﺎهﺎن‬
‫‪٥١‬‬
‫ﺑﭙﺮهﻴﺰﻳﺪ ]چﺮا[ آﻪ ﺳﻴﺎهﯽ رﻧﮓ زﺷﺘﯽ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫‪٥٢‬‬
‫»ز ِن ﺁزاد ﻡﺎﻳﻪﯼ اﺻﻼح ﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ و ز ِن ﺑﻨﺪﻩ ]آﻨﻴﺰ[ ﻡﻮﺟﺐ ﻓﺴﺎد ﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺁﻧﭽ ﻪ اﺳﺎﺳ ﯽ و زﻳﺮﺑﻨ ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺡﺘ ﺎ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺑﺎﺻ ﻄﻼح ﻧﻮاﻧ ﺪﻳﺶ‪ ،‬اﺻ ﻼحﻃﻠ ﺐ و‬
‫رﻓﺮﻡﻴﺴﺖ اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ هﻢ ﻧﻤﯽﺕﻮاﻧﻨﺪ درﻳﺎﻓﺘﺸﺎن را از اﻳﻦ دﻳﻦ‪ ،‬از زﻳ ِﺮ ﺕﻴ ِﻎ ﺕﻮﺟﻴ ٍﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎﯼ ﺻ ﺪر‬
‫اﺳﻼم؛ ﺑﺨﺼﻮص در دوران ﻡﺤﻤﺪ ﺕﺎ ﻋﻠﯽ ]ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬اﺑﻮﺑﻜﺮ‪ ،‬ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﻠﯽ[ ﺕﺼﻔﻴﻪ آﻨﻨﺪ‪ .‬دﺳﺖ‬
‫ﺑﺎﻻ ﻡﯽآﻮﺷﻨﺪ اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ رﻓﺘﺎره ﺎﯼ ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران اﺳ ﻼم را ﺕﻮﺟﻴ ﻪ و ﺕﺎوﻳ ﻞ آ ﺮدﻩ‪ ،‬اﻳ ﻦ رﻓﺘﺎره ﺎ را در‬
‫زرورق ﻡﻔﺎهﻴﻤﯽ »اﻡﺮوزﯼ ﭘﺴﻨﺪ« ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪﯼ آﻨﻨﺪ‪ .‬در واﻗﻊ اﮔﺮ ﺷﻴﻌﻴﺎن و ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺕ ﺸﻴﻊ‪ ،‬ﻡ ﺸﻜﻞ و‬
‫ﻡ ﺴﺎﻟﻪاﯼ ه ﻢ ﺑ ﺎ ﺳ ﻪ ﺕ ﻦ از ﺧﻠﻔ ﺎﯼ راﺷ ﺪﻳﻦ دارﻧ ﺪ‪ ،‬در زﻡﻴﻨ ﻪﯼ ﺧ ﺎص ﺕﻨﻈ ﻴﻢ راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‬
‫ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺕﻨﻬﺎ در ﻡﺮز ﺧﻼﻓﺖ و اﻳﻦ آﻪ ﺧﻼﻓﺖ‪ ،‬ﺡﻖ چﻪ آﺴﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬ادﻋﺎه ﺎ و دﻋﻮاهﺎﺷ ﺎن ﺕﻤ ﺎم‬
‫ﻡﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ روﺷﻦ آﻪ‪ :‬ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﯽ آﻪ ﺑﺎ اِﻋﻤﺎل ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻡﺨﺎﻟﻒ ﺑﺎﺷﺪ و ﺧ ﺸﻮﻧﺖه ﺎﯼ ﻡ ﺴﺘﻤﺮ‬
‫اﻋﻤﺎل ﺷﺪﻩ از ﺳﻮﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ را ﻧﭙ ﺬﻳﺮد‪ ،‬ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧ ﺪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن و ﺷ ﻴﻌﯽ ﺑ ﻪ ﻡﻔﻬ ﻮم واﻗﻌ ﯽ ﺁن‬
‫ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ؛ چﺮا آﻪ ﻓﺮع اﺳﺎﺳﯽ دﻳﻦ و ﻡﻜﺘﺒﺶ ـ ﺟﻬ ﺎد ـ را »ﺕﻌﻄﻴ ﻞ« آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬و آ ﺴﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫اﺻﻞ ]ﻳﺎ ﻓﺮع دﻳﻦ[ را ﺕﻌﻄﻴﻞ آﻨﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﻡﺴﻠﻤﺎن و ﺷﻴﻌﯽ ﺕﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻗﻮل ﻡﻴﺮزا ﺁﻗﺎﺧﺎن آﺮﻡﺎﻧﯽ‪» :‬ﺁﻩ ﺁﻩ ﻃﺒﻊ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰﯼ و ﺧﻮﻧﺨﻮارﯼ آﻪ ﻧﺰد وﺟﺪان ﺕﻤﺎم ﻡﻠﻞ‬
‫ﻧﻨﮓ و ﻋﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺰد اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﻡﺎﻳﻪﯼ ﻡﺒﺎهﺎت و اﻓﺘﺨﺎر ﺷﺪﻩ؛ چﻨﺎﻧﭽ ﻪ در ﻓ ﻀﺎﻳﻞ ﻋﻠ ﯽ ﻡ ﯽﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪ‪:‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﻨﺪق ﻡﺪﻳﻨﻪ هﻔﺘﺎد ]هﻔﺘﺼﺪ[ ﻳﻬﻮدﯼ دﺳﺖ ﺑﺴﺘﻪ را در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻈﺮ اوﻻد و ﻋﻴﺎﻟ ﺸﺎن ﺳ ﺮ ﺑﺮﻳ ﺪ و از‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺕﺴﺨﻴﺮ ﺷﺎﻡﺎت در ﻟﻴﻠﻪاﻟﺤﺮﻳﺮ هﺰار ﻡﺴﻠﻤﺎن را ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ دو ﻧﻴﻢ ﻧﻤﻮد آ ﻪ ﺑﺎﻡ ﺪادان دﺳ ﺖه ﺎﯼ‬
‫ﺧﻮد را از ﺧﻮنﺑﺴﺘﻪهﺎﯼ آﺸﺘﮕﺎن ﺑﺎ ﺁب ﮔﺮم ﺷﺴﺖ و اﻓﺘﺨﺎر آ ﺮد آ ﻪ ﻡ ﻦ ه ﺰار ﻡ ﺴﻠﻤﺎن را دﻳ ﺸﺐ‬
‫‪٥٣‬‬
‫ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻩ و از ]دم[ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﮔﺬراﻧﻴﺪﻩام‪«.‬‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ ﺕﺎآﻴﺪ آﻨﻢ آﻪ اﮔﺮ ﻡﻦ‪ ،‬هﻤﻪﯼ اﻳﻦ راهﺒﺮان اﺳﻼﻡﯽ را در ﻳ ﻚ ردﻩﯼ رﻓﺘ ﺎرﯼ ﻧ ﺸﺎن‬
‫ﻡﯽدهﻢ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ آﻪ هﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﻔﺎوﺕﯽ در ﻧﮕﺮش و رﻓﺘﺎر اﻳﺸﺎن ﻧﻤﯽﺑﻴﻨﻢ‪ .‬اﻳﺸﺎن ـ هﻤﻪﺷ ﺎن‬
‫ـ ﻳﻚ اﻟﮕﻮ و ﻳﻚ راهﺒﺮ را ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ رﻓﺘﺎرﯼ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬اﺧﺘﻼفهﺎﺷﺎن هﻢ ﺁﻧﻘﺪر ذرﻩﺑﻴﻨﯽ اﺳﺖ آ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ‬
‫ﺑﻪ آﺎر ﻓﺮﻗﻪ ﺳﺎزان و ﻓﺮﻗﻪﺑﺎزان ﻡﯽﺁﻳﺪ‪ ،‬ﻧﻪ آﺴﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﯽآﻮﺷﻨﺪ ﺕﺼﻮﻳﺮ اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ را در ه ﺰارﻩﯼ‬
‫ﺳﻮم و در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻡﺮدم ﺑﻪ ﺻﻮرﺕﯽ ﻋﻴﻨﯽ‪ ،‬ﻡﺎدﯼ‪ ،‬واﻗﻌﯽ و ﻡﻠﻤ ﻮس ﺑ ﻪ ﻧﻤ ﺎﻳﺶ ﺑﮕﺬارﻧ ﺪ؛ چ ﺮا آ ﻪ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖ چﻪ در آﺘﺎب‪ ،‬چﻪ در ﺳﻨﺖ و ﻋﺘﺮت ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺑﺎرهﺎ و ﺑﺎرهﺎ ﺕﺎآﻴﺪ و ﺕﺎﺉﻴﺪ ﺷﺪﻩ و در واﻗﻊ ﺕﻨﻬﺎ‬
‫ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺕﻨﻈﻴﻢ راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﭘﻴﺮاﻡﻮﻧﻴﺎ ِن اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ ﺑ ﺮاﯼ ﭘﺮهﻴ ﺰ از‬
‫‪ ٥٠‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ ﺕﻤﺪن اﺳﻼم‪ ،‬ﺟﺮﺟﯽ زﻳﺪان‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ ﻋﻠﯽ ﺟﻮاهﺮآﻼم‪ ،‬ﺟﻠﺪ ‪ ،٤‬ص‪٣٤‬‬
‫‪ ٥١‬ـ ﻧﻬ ﺞاﻟﻔ ﺼﺎﺡﻪ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋ ﻪﯼ آﻠﻤ ﺎت ﻗ ﺼﺎر ﺡ ﻀﺮت رﺳ ﻮلاﷲ اآ ﺮم )ص( اﻧﺘ ﺸﺎرات ﺟﺎوﻳ ﺪان‪ ،‬چ ﺎپ ﺳ ﻮم‪،١٣٧٧ ،‬‬
‫ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤﻪﯼ اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﺎﻳﻨﺪﻩ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،١١٣٣‬ص ‪٣٨١‬‬
‫‪ ٥٢‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ،١٤٠٤‬ص ‪٤٤٩‬‬
‫‪ ٥٣‬ـ ﺳﻪ ﻡﻜﺘﻮب ﻡﻴﺮزا ﺁﻗﺎﺧﺎن آﺮﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬وﻳﺮاﻳﺶ ﺑﻬﺮام چﻮﺑﻴﻨﻪ‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ‪ ،‬اﺳﻦ ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬ص ‪٣٠٧‬‬

‫‪١٢٢‬‬

‫ﺐ ﻳﻚ دﺳ ﺖ ﻓﻜ ﺮﯼ ـ دﺳ ﺖ آ ﻢ در زﻡﻴﻨ ﻪﯼ‬
‫هﺮﮔﻮﻧﻪ »ﺕﺨﺼﺼﯽ آﺮدن« و دﺳﺘﻪﺑﻨﺪﯼ آﺮدن اﻳﻦ ﻡﻜﺘ ِ‬
‫ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ـ ﺑ ﯽه ﺮاس از هﺮﮔﻮﻧ ﻪ ﺷ ﻴﻌﻪﮔ ﺮﯼ ﻳ ﺎ ﺳ ﻨﯽﮔ ﺮﯼ و دﻳﮕ ﺮ ﻓﺮﻗ ﻪه ﺎﯼ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ رﻓﺘ ﺎر‬
‫ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اوﻟﻴﻪ و در ﻳﻚ ﻡﻘﺎﻳﺴﻪﯼ ﺕﻄﺒﻴﻘﯽ‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺑﻌﺪﯼ اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ را ﺑﻪ ﺕﺼﻮﻳﺮ آﺸﻴﺪ!‬
‫ﺡﺘﺎ ﻡﯽﺕﻮان ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ ﺷﺪﻩ در ﻡﺬهﺐ ﺕﺸﻴﻊ را در اﻓﺴﺎﻧﻪهﺎﯼ اﺕﻮﭘﻴﺎﻳﯽ اﻳﻦ ﻧﮕﺮش ﺑ ﻪ‬
‫روﺷ ﻨﯽ دﻳ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﻧﻤﻮﻧ ﻪ‪ ،‬ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﺡﺘ ﺎ در داﺳ ﺘﺎنه ﺎﯼ ﻡﻨ ﺴﻮب ﺑ ﻪ »اﻡ ﺎم زﻡ ﺎن« و دوران‬
‫ﻇﻬﻮر اﻳﻦ ﻡﻨﺠﯽ ﺷ ﻴﻌﻴﺎن ﻧﻴ ﺰ راﻩ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ راﻩ ﭘﻴ ﺮوزﯼ اﻳ ﻦ اﻡ ﺎم ﻧﺎﭘﻴ ﺪا را ﻳ ﻚ ﺧ ﻮﻧﺮﻳﺰﯼ اﻓ ﺴﺎر‬
‫ﮔﺴﻴﺨﺘﻪ ﻡﯽاﻧﮕﺎرد؛ ﺑﻪ ﻃﻮرﯼ آ ﻪ ﺧ ﻮن‪ ،‬ﺕﻤ ﺎم ﺷ ﻬﺮ ﻡﻜ ﻪ را ﺑﺮﻡ ﯽدارد و اﻳ ﻦ ﺧ ﻮﻧﺮﻳﺰﯼ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻧﺘﻘ ﺎم‬
‫ﺧﻮن آﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎﻧﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺑ ﺎور ﺷ ﻴﻌﻴﺎن‪ ،‬ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺷ ﻴﻌﻪ در هﻤ ﺎن ‪ ١٣٠٠‬ﺳ ﺎل ﭘ ﻴﺶ ﻡ ﺜﻼ در‬
‫ﻋﺎﺷﻮراﯼ ﺳﺎل ‪ ٦٠‬ﻳﺎ ‪ ٦١‬هﺠﺮﯼ ﻗﻤﺮﯼ از دﺳﺖ دادﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫»]ﻡﻼﻳﺎن[ ﺳﭙﺲ آﻪ داﺳﺘﺎن اﻡﺎم ﻧﺎﭘﻴﺪا ﭘﻴﺶ ﺁﻡﺪﻩ و ﻧﺎچﺎر ﺷﺪﻩاﻧﺪ آ ﻪ چ ﺸﻢ ﺑ ﻪ راه ﺶ دارﻧ ﺪ‪،‬‬
‫هﻤﺎن را ﻧﻴﺰ ﻡﻬﺪﯼ ﮔﺮداﻧﻴﺪﻩ‪ ،‬اﻳﻦﺑﺎر ﺑﻪ ﺳﻮدﺟﻮﻳﯽ درﺳﺘﯽ]![ از ﺁن اﻓﺴﺎﻧﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ… چﻴ ﺰﯼ آ ﻪ‬
‫هﺴﺖ اﻳﻨﺎن ﺑﻪ ﻡﻬﺪﯼﮔﺮﯼ ﻧﻴﺰ رﻧﮓه ﺎﻳﯽ اﻓ ﺰودﻩ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺳ ﺨﻨﺎن ﺷ ﮕﻔﺘﯽ ﺑﺮﺧﺎﺳ ﺘﻪاﻧ ﺪ‪ :‬ﭘ ﻴﺶ از ﻡﻬ ﺪﯼ‪،‬‬
‫دﺟﺎﻟﯽ ﭘﺪﻳﺪ ﺧﻮاهﺪ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬روز ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﻡﻬﺪﯼ… ﻳﺎران اﻡ ﺎم آ ﻪ ‪ ٣١٣‬ﺕ ﻦ ﺑ ﻮدﻩ‪ ،‬از ﺷ ﻬﺮهﺎﯼ ﺷ ﻴﻌﻪ‬
‫ﻧﺸﻴﻦ ]ﺷﻴﻌﻪ ﻧﺸﻴﻦ ﺁن روزﯼ[ از ﻃﺎﻟﻘﺎن و ﻗﻢ و ﺳﺒﺰوار و آﺎﺷﺎن و ﻡﺎﻧﻨﺪ اﻳ ﻦه ﺎ ﺧﻮاهﻨ ﺪ ﺑﺮﺧﺎﺳ ﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎ “ﻃﯽاﻻرض” ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻡﻜﻪ ﺧﻮاهﺪ رﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬اﻡ ﺎم‪ ،‬ﺷﻤ ﺸﻴﺮ آ ﺸﻴﺪﻩ‪ ،‬ﻳ ﺎ اﻟﺜ ﺎرات اﻟﺤ ﺴﻴﻦ ﮔﻔﺘ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ]اﻧﺘﻘﺎم[ ﺧﻮن ﺡﺴﻴﻦ ﺧﻮاهﺪ ﭘﺮداﺧﺖ‪ .‬هﺮچﻪ ﺑﻨﯽاﻡﻴﻪ و ﺑﻨﯽﻋﺒﺎس اﺳ ﺖ ﺧﻮاه ﺪ آ ﺸﺖ‪ .‬چﻨ ﺪان‬
‫ﺧﻮاه ﺪ آ ﺸﺖ آ ﻪ ﭘﻴﺮاﻡ ﻮن آﻌﺒ ﻪ‪ ،‬درﻳ ﺎﯼ ﺧ ﻮن ﮔ ﺮدد‪ .‬ﻡ ﺮدم ﺧﻮاهﻨ ﺪ ﮔﻔ ﺖ‪“ :‬در ﺧ ﻮﻧﺮﻳﺰﯼ اﻧ ﺪازﻩ‬
‫ﻧﻤﯽﺷﻨﺎﺳﺪ‪ ”.‬در ﭘﺎﺳﺦ اﻳﺸﺎن‪ ،‬اﻡﺎم ﺑﻪ ﻡﻨﺒﺮ رﻓﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎ چﺸﻢهﺎﯼ اﺷﻚﺁﻟﻮد‪ ،‬ﻟﻨﮕﻪ آﻔﺶ ﭘﺎرﻩﯼ ﺧﻮنﺁﻟﻮدﯼ‬
‫را ]آﻪ ﻟﻨﮕﻪ آﻔﺶ ﻋﻠﯽاآﺒﺮ اﺳﺖ[ ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺧﻮاهﺪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻡﻦ اﮔﺮ هﻤﻪﯼ ﺟﻬﺎن را ﺑﻜ ﺸﻢ‪ ،‬آﻴﻔ ﺮ‬
‫‪٥٤‬‬
‫اﻳﻦ آﻔﺶ ﻧﺨﻮاهﺪ ﺑﻮد!«‬
‫»رواﻳﺎت ﺷﺮﻳﻔﻪ‪ ،‬ﺡﺎآﯽ از اﻳﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ اﻧﻘ ﻼب و ﺡﺮآ ﺖ ﺡ ﻀﺮت ﻡﻬ ﺪﯼ )ارواﺡﻨ ﺎ ﻓ ﺪاﻩ(‬
‫ﺑﻌﺪ از ﻓﺮاهﻢ ﺷﺪن ﻡﻘﺪﻡﺎت و ﺁﻡﺎدﮔﯽهﺎﯼ ﻡﻨﻄﻘﻪاﯼ و ﺟﻬﺎﻧﯽ‪ ،‬از ﻡﻜﻪ ﺁﻏﺎز ﻡﯽﮔﺮدد… و ﻃﺒﻖ ﺑﻴﺎن‬
‫رواﻳﺎت‪ ،‬در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻧﺒﺮدﯼ ﺳﺨﺖ ﺑﻴﻦ روﻡﻴﺎن )ﻏﺮﺑﻴﺎن( و ﺑ ﻴﻦ ﺕ ﺮكه ﺎ و ﻳ ﺎ ه ﻮاداران ﺁنه ﺎ‬
‫‪٥٥‬‬
‫“آﻪ ﻇﺎهﺮا روسهﺎ” ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ وﺟﻮد ﻡﯽﺁﻳﺪ‪ ،‬ﺕﺎ ﺟﺎﻳﯽ آﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻡﻨﺠﺮ ﻡﻴﮕﺮدد… «‬
‫اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﻌﺎﺑﻴﺮ و ﺕﻔﺎﺳﻴﺮهﺎ هﻤﻪ ﺑﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ اﺳ ﺖ آ ﻪ »ﺧ ﺸﻮﻧﺖ« ﺟﺎﻳﮕ ﺎﻩ وﻳ ﮋﻩ و واﻻﻳ ﯽ‬
‫در ﺕﻌ ﺎﻟﻴﻢ ﻗﺮﺁﻧ ﯽ اﺳ ﻼم و ﺳ ﻨﺖ ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ دارد‪ .‬چ ﺮا آ ﻪ‪» :‬واﻗﻌﻴ ﺖ زﻳﺮﺑﻨ ﺎﻳﯽ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺁﻧﻜ ﻪ‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ‪ ،‬ﺳﺨﻦ از ﺕﺎرﻳﺦ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎﻟﻪﯼ اﺳﻼﻡﯽ اﻳ ﺮان رﻓﺘ ﻪ اﺳ ﺖ و ﻡ ﯽرود؛ ]وﻟ ﯽ[ در ه ﻴﭻ ﻡﻘﻄ ﻊ‬
‫زﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬از اﻳﻦ ﺕﺎرﻳﺦ‪ ،‬اﺳﻼم‪ ،‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳ ﻚ ]دﻳ ﻦ ﻳ ﺎ[ ﻡ ﺬهﺐ‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﻋﺮﺿ ﻪ ﻧ ﺸﺪﻩ اﺳ ﺖ؛ ﺕ ﺎ‬
‫اﺻﻮﻻ اﻡﻜﺎن ارزﻳﺎﺑﯽ ﺁن‪ ،‬از ﺟﺎﻧ ﺐ اﻧ ﺴﺎن‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻡﻴ ﺎن ﺁﻡ ﺪﻩ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬و دﻳﻨ ﺪارﯼ ﻳ ﺎ ﺑ ﯽدﻳﻨ ﯽ آ ﺴﺎﻧﯽ از‬
‫ﺁﻧﺎن ـ چﻪ دﻳﺮوز و چﻪ اﻡﺮوز ـ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ در ﺳﺮاﺳﺮ اﻳﻦ ‪ ١٤‬ﻗﺮن‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم‬
‫ﻡﺬهﺐ‪ ،‬ﺑﻪ ﻡﺮدم اﻳﺮان ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻚ چﻤﺎﻗﺪارﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺑﯽوﻗﻔﻪ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ‪ ،‬آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺻ ﻮرت‬
‫اﺑﺰار ﻓﺮﻡ ﺎﻧﺮواﻳﯽ و ﻏ ﺎرﺕﮕﺮﯼ‪ ،‬ﻡ ﻮرد ﺑﻬ ﺮﻩﺑ ﺮدارﯼ ﻋ ﺮب و ﺕ ﺮك و ﺕﺎﺕ ﺎر و ﺕ ﺮآﻤﻦ ﻗ ﺮار ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‬
‫اﺳﺖ؛ ﺑﯽﺁﻧﻜﻪ ﺡﺘﺎ ﻳﻚ روز ـ در هﻤﻪﯼ اﻳﻦ ﻡﺪت ـ ﻡﻔﻬﻮم واﻗﻌﯽ ﻳﻚ ﻡﺬهﺐ‪ ،‬ﻡﻄﺮح ﺷ ﺪﻩ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ .‬ﺁﻧﭽ ﻪ‬
‫]آﻪ[ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺑﺮ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﮔﺬﺷﺖ‪ ،‬از ﺁﻏﺎز ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺕﻤ ﺪنه ﺎﯼ ﺑ ﺸﺮﯼ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﺁن زﻡ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﺮ ه ﻴﭻ‬

‫‪ ٥٤‬ـ ﺑﻬﺎﺉﯽﮔﺮﯼ‪ ،‬ﺷ ﻴﻌﯽﮔ ﺮﯼ‪ ،‬ﺻ ﻮﻓﯽﮔ ﺮﯼ‪ ،‬اﺡﻤ ﺪ آ ﺴﺮوﯼ‪ ،‬چ ﺎپ ﺧ ﺎرج از آ ﺸﻮر‪ ،‬ژاﻧﻮﻳ ﻪﯼ ‪ ،١٩٩٦‬اﻧﺘ ﺸﺎرات ﻡﻬ ﺮ‪،‬‬
‫ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬ص‪١١٧‬‬
‫‪ ٥٥‬ـ ﺳﻴﻤﺎﯼ آﻠﯽ دوران ﻇﻬ ﻮر‪ ،‬ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﻩ ﻋﻠ ﯽ آ ﻮراﻧﯽ‪ ،‬ﻡﺘ ﺮﺟﻢ ﻋﺒ ﺎس ﺟﻼﻟ ﯽ‪ ،‬ﻡﻬﺮﮔ ﺎن‪ ،‬ﺳ ﺎل ه ﺸﺘﻢ‪ ،‬ﺷ ﻤﺎرﻩﯼ ‪ ٢‬و ‪،٣‬‬
‫ﺕﺎﺑﺴﺘﺎن و ﭘﺎﺉﻴﺰ ‪١٣٧٨‬‬

‫‪١٢٣‬‬

‫آﺸﻮر و ﻡﻠﺖ دﻳﮕﺮﯼ ﻧﮕﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬زﻳﺮا آﻪ اﺻﻮﻻ‪ ،‬ﭘﻴﺶ از ﺁن‪ ،‬هﻴﭻ ﺁﺉﻴﻦ دﻳﮕﺮﯼ ـ چﻪ اﺳ ﺎﻃﻴﺮﯼ‬
‫‪٥٦‬‬
‫و چﻪ ﺕﻮﺡﻴﺪﯼ ـ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻡﻴﺪان ﻧﮕﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ!«‬
‫اﺑﻦ هﺸﺎم از ﻳﻬﻮدﯼ آ ﻮرﯼ ﻳ ﺎد ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎﻏﯽ داﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻟ ﺸﻜﺮ ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ ﺑ ﻪ ﻓﺮﻡﺎﻧ ﺪهﯽ‬
‫ﺧﻮد ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ‪ ،‬ﺑﺮاﯼ رد ﮔﻢ آﺮدن در ﻳﻜﯽ از ﻏﺰوات‪ ،‬از ﻡﻴﺎﻧﻪﯼ اﻳﻦ ﺑﺎغ ﻡﯽﮔﺬرﻧﺪ‪ .‬اﻋﺘﺮاض ﻳﻬﻮدﯼ‬
‫آﻮر را هﻢ چﻨﻴﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﻡﯽﮔﻮﻳﻨﺪ‪» :‬ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴﻼم ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻡﺎ را دﻟﻴﻠﯽ ﻡﯽﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ راه ﯽ ﺑﺒ ﺮد آ ﻪ ﻧ ﻪ‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﺸﻜﺮ آﻔﺎر ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و در ﻡﻴﺎﻧﻪﯼ راﻩ ﺑﺎﻏﯽ از ﺁن ﺟﻬﻮدﯼ ﻧﺎﺑﻴﻨ ﺎ ﺑ ﻮد و ﺁن ﺟﻬ ﻮد دﺷ ﻤﻦ ﺧ ﺪا ]![‬
‫و رﺳ ﻮل ﺑ ﻮد و راﻩ در ﻡﻴ ﺎن ﺑ ﺎغ ﺑﻨﻬﺎدﻧ ﺪ و ﻡ ﯽرﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬و ﺁن ﺟﻬ ﻮد ﻧﺎﺑﻴﻨ ﺎ ـ چ ﻮن ﺑﺪاﻧ ﺴﺖ آ ﻪ ﻟ ﺸﻜﺮ‬
‫ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ ﻋﻠﻴ ﻪاﻟ ﺴﻼم اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻡ ﯽﮔﺬرﻧ ﺪ ـ ﺑﺮﺧﺎﺳ ﺖ و ﺧ ﺎك در روﯼ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻡ ﯽاﻓ ﺸﺎﻧﺪ و ﺑﺎﻧ ﮓ‬
‫ﻡﯽداﺷﺖ و ﻡﯽﮔﻔﺖ‪ :‬اﯼ ﻡﺤﻤﺪ‪ ،‬اﮔﺮ راﺳ ﺖ ﻡ ﯽﮔ ﻮﻳﯽ و ﺕ ﻮ رﺳ ﻮل ﺧ ﺪاﻳﯽ‪ ،‬چ ﺮا ﻟ ﺸﻜﺮ در ﺑ ﺎغ ﻡ ﻦ‬
‫رهﺎ ﻡﯽآﻨﯽ؟ ﻡﻦ ﺕﻮ را ﺑﺤ ﻞ ﻧﻜ ﻨﻢ و ﺑ ﻪ ﻗﻴﺎﻡ ﺖ از ﺕ ﻮ ﻗ ﺼﺎص ﺧ ﻮاهﻢ‪ .‬ﺻ ﺤﺎﺑﻪ ﺑ ﺸﺘﺎﻓﺘﻨﺪ آ ﻪ وﯼ را‬
‫ﺑﻜﺸﻨﺪ‪ ،‬ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﻋﻠﻴﻪ اﻟ ﺴﻼم ﮔﻔ ﺖ‪ :‬ﻻ ﺕﻘﺘﻠ ﻮﻩ‪ ،‬ﻓﻬ ﺬا اﻻﻋﻤ ﯽ اﻟﻘﻠ ﺐ‪ ،‬اﻋﻤ ﯽ اﻟﺒ ﺼﺮ‪ .‬ﮔﻔ ﺖ‪ :‬وﯼ را ره ﺎ‬
‫‪٥٧‬‬
‫آﻨﻴﺪ آﻪ وﯼ را دل و چﺸﻢ هﺮ دو آﻮر اﺳﺖ‪«.‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ ﻡﯽﺷ ﻮد از ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﻩﯼ ﻓﻘﻴ ﺪ »ﺳ ﻴﺮت رﺳ ﻮل اﷲ« ﭘﺮﺳ ﻴﺪ آ ﻪ‪ :‬اﻳ ﻦ ﻳﻬ ﻮدﯼ ﻧﺎﺑﻴﻨ ﺎ آ ﻪ ﺑ ﻪ‬
‫ﺑ ﺎور اﻳ ﺸﺎن دﺷ ﻤﻦ ﺧ ﺪا و ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ ﺑ ﻮدﻩ‪ ،‬چﮕﻮﻧ ﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﺿ ﻌﻒ و ﻧ ﺎﺕﻮاﻧﯽ و ﻧﺎﺑﻴﻨ ﺎﻳﯽ‪،‬‬
‫ﺡﻮاﻟﻪﯼ ﻗﺼﺎص ﻟﺸﻜﺮ ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ را ﺑﻪ روز ﻗﻴﺎﻡﺖ ﻡ ﯽآﻨ ﺪ؟ چ ﺮا ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ را ﺑ ﺮاﯼ ﻋﺒ ﻮر ﻏﻴﺮﻡﺠ ﺎز از‬
‫ﺑﺎﻏﺶ ﺡﻼل ﻧﻤﯽآﻨﺪ؟ ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ آﻪ در ﻓﻬﻢ اﻳﻦ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن ﻡﻌﺘﻘﺪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن‪ ،‬اﻋﺘ ﺮاض ﺑ ﻪ ه ﺮ‬
‫ﺕﺠﺎو ِز ﺳﭙﺎهﻴﺎن ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ‪ ،‬ﻡﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺧﺪا و رﺳﻮل اوﺳﺖ‪ .‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن راﺳﺘﻴﻦ‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﺧﺪاﯼ‬
‫ﻡﺤﻤﺪ ]اﷲ[ را ﺑﻪ رﺳﻤﻴﺖ ﻡﯽﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و ﺧﺪاﯼ دﻳﮕ ﺮان‪ ،‬ﻳ ﺎ ادﻳ ﺎن و ﺑﺎوره ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ از دﻳ ﺪﮔﺎﻩ اﻳ ﺸﺎن‬
‫هﻴﭻﮔﻮﻧﻪ رﺳﻤﻴﺘﯽ ﻧﺪارد!‬
‫اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ هﻢ واﻗﻌﻴﺘﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺕﺎرﻳﺦ ﺟﻬﺎن ﺧﺎﻟﯽ از ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻮدﻩاﻧ ﺪ ﺷ ﺎهﺎن و‬
‫دﻳﻜﺘﺎﺕﻮرهﺎﻳﯽ آﻪ اﺳﺘﻤﺮار چﻨﺪﺳ ﺎﻟﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡﺘ ﺸﺎن را ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻪ ﻡ ﺪد ﺧ ﺸﻮﻧﺖ و آ ﺸﺘﺎر ﻡﺨ ﺎﻟﻔﻴﻦ ﻡﻤﻜ ﻦ‬
‫آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ؛ اﻡ ﺎ هﻤﮕ ﯽﺷ ﺎن‪ ،‬ﭘ ﺲ از ﺡ ﺬف و ﻧ ﺎﺑﻮدﯼ‪ ،‬دﺳ ﺖ ﺑ ﺎﻻ ﺑ ﻪ ﺡﺎﻓﻈ ﻪﯼ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ﻡ ﺮدم ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ‬
‫ﻻﺑﻴﺮﻧﺖ ﺕﻮ در ﺕﻮﯼ آﺘﺎبﺧﺎﻧﻪهﺎ ﺳﭙﺮدﻩ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ اﻡ ﺎ ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﻳﯽ از دﺳ ﺖ اﺳ ﻼﻡﻴﻮن اﻧﺠ ﺎم‬
‫دادﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺕﻮﺟﻴ ﻪ اﻳ ﻦ ﺧ ﺸﻮﻧﺖه ﺎﯼ ﻡ ﺎدون ﺕﻤ ﺪن و ﺕﻘ ﺪﻳﺲ اﻳ ﻦ اﻋﻤ ﺎل وﺡ ﺸﻴﺎﻧﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ در‬
‫ﺧﻮﺷﺒﻴﺎﻧﻪﺕﺮﻳﻦ ﺻﻮرت‪ ،‬ﻡﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ هﻤﺎن دوران ﺑﺪوﻳﺖ و ﺕﻮﺡﺶ اﺳﺖ و ﻧﻪ اﻳﻦ روزهﺎ؛ دوراﻧﯽ آ ﻪ‬
‫ب زور و ﺕﺤﻤﻴ ﻞ و ﺷﻤ ﺸﻴﺮ و ﮔﻠﻮﻟ ﻪ و اﻋ ﺪام و‬
‫اﺳﺎﺳ ﺎ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ ﺕﺤﻤﻴ ﻞ ﻋﻘﻴ ﺪﻩ ﺑ ﻪ دﻳﮕ ﺮان‪ ،‬ﺑ ﻪ ﺿ ﺮ ِ‬
‫ﺳﻨﮕﺴﺎر ﺑﻪ ﺳﺮ رﺳﻴﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺷ ﻴﻮﻩاﯼ آ ﻪ در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﻡﺘﻌﻠ ﻖ ﺑ ﻪ هﻤ ﺎن دوران ﺷﻤﺸﻴﺮآ ﺸﯽ و ﺑ ﺪوﻳﺖ‬
‫ش دﻳﮕﺮﯼ را ﺑﺮاﯼ ﻃﺮح و ﺕﺤﻤﻴ ِﻞ ﻋﻘﻴﺪﻩﺷﺎن ﻧﻤﯽﺷﻨﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ!‬
‫اﻧﺴﺎنهﺎﻳﯽ اﺳﺖ آﻪ اﺳﺎﺳﺎ رو ِ‬
‫ﻳﻜﯽ از ﺳﺎدﻩﺕﺮﻳﻦ ﺑﺎزﺕﺎبهﺎﯼ ﺁنﮔﻮﻧﻪ ﺕﻘﺪﻳﺲ و ﺕﻮﺟﻴﻪهﺎ در ﺁﺳﺘﺎﻧﻪﯼ هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم‪ ،‬ﺻ ﺪور‬
‫ﺕﺮورﻳﺴﻢ دوﻟﺘ ﯽ و آ ﺸﺘﺎر دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن‪ ،‬ﺕﺤ ﺖ ﻟ ﻮاﯼ ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺕﺌﻮرﻳ ﺴﻴﻦه ﺎﯼ‬
‫»ﭘﺮوﺕﺴﺘﺎﻧﺘﻴ ﺴﻢ اﺳ ﻼﻡﯽ« ه ﻢ ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ در ﺑﻌ ﻀﯽ ﻧﻜ ﺎت ﻇﺮﻳ ﻒ هﻤﺎﻧﻨ ﺪ ه ﻢ ﻧﻤ ﯽاﻧﺪﻳ ﺸﻨﺪ‪ ،‬اﻡ ﺎ در‬
‫راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺡﺬف و ﻃﺮد دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ـ ﺑﻪ هﺮ ﺷﻜﻞ و اﻡﻜﺎ ِن ﻡﻤﻜﻦ ـ ﻧﻘﻄ ﻪ ﻧﻈ ﺮ ﻡ ﺸﺘﺮآﯽ دارﻧ ﺪ؛ چ ﺮا‬
‫آﻪ ﺑﻪ ﺑﺎور اﻳﺸﺎن‪» :‬اﻓﺮاد ﻳﻚ اﻡ ﺖ ـ از ه ﺮ رﻧ ﮓ و ﺧ ﻮن و ﺧ ﺎك و ﻧ ﮋاد ـ ﻳ ﻚﮔﻮﻧ ﻪ ﻡ ﯽاﻧﺪﻳ ﺸﻨﺪ و‬
‫‪٥٨‬‬
‫اﻳﻤﺎﻧﯽ ﻳﻜﺴﺎن دارﻧﺪ و در ﻋﻴﻦﺡﺎل در ]ﺑﺮاﺑﺮ[ ﻳﻚ رهﺒﺮﯼ ﻡﺸﺘﺮك اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺕﻌﻬﺪ دارﻧﺪ‪«.‬‬

‫‪ ٥٦‬ـ ﮔﻔﺖوﮔﻮﯼ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻓﺮهﻨﮓهﺎ… ﺷﺠﺎعاﻟﺪﻳﻦ ﺷﻔﺎ‪ ،‬آﻴﻬﺎن چﺎپ ﻟﻨﺪن‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩﯼ ‪ ١١ ،٨٠٠‬ﻓﺮوردﻳﻦ‪١٣٧٩‬‬
‫‪ ٥٧‬ـ ﺳﻴﺮﻩﯼ اﺑﻦ هﺸﺎم‪ ،‬ﻧﺼﻒ دوم‪ ،‬ص ‪٦٥٠‬‬
‫‪ ٥٨‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪ ،‬ص ‪٤٠٢‬‬

‫‪١٢٤‬‬

‫اﻟﺒﺘﻪ ﻡﺸﻜﻞ ﺑﺘﻮان از اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ روﺷ ﻨﻔﻜﺮا ِن ﻡ ﺪﻋﯽ رﻓﺮﻡﻴ ﺴ ِﻢ اﺳ ﻼﻡﯽ‪»،‬رو در رو« و ﺑ ﺪون‬
‫ﺖ ارﺕﺪاد ]![ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬زﻡﺎﻧﯽ آﻪ »هﻤﻪﯼ اﻓﺮاد ﻳﻚ اﻡﺖ ـ از هﺮ رﻧ ﮓ و ﺧ ﻮن و ﺧ ﺎك‬
‫هﺮاس از ﺕﻬﻤ ٍ‬
‫و ﻧﮋاد ـ ﻳﻚﮔﻮﻧﻪ ﻡﯽاﻧﺪﻳﺸﻨﺪ و اﻳﻤﺎﻧﯽ ﻳﻜﺴﺎن دارﻧ ﺪ و در ﻋ ﻴﻦﺡ ﺎل در ]ﺑﺮاﺑ ﺮ[ ﻳ ﻚ رهﺒ ﺮﯼ ﻡ ﺸﺘﺮك‬
‫اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ ﺕﻌﻬ ﺪ دارﻧ ﺪ‪ «.‬ﺕﻜﻠﻴ ﻒ آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ ﻧﻤ ﯽاﻧﺪﻳ ﺸﻨﺪ و در ﺑﺮاﺑ ﺮ »رهﺒ ﺮﯼ ]دﻳﻨ ﯽ[‬
‫ﻡ ﺸﺘﺮك« ﺕﻌﻬ ﺪﯼ ﺡ ﺲ ﻧﻤ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪ ،‬چﻴ ﺴﺖ؟! و اﺻ ﻮﻻ چﮕﻮﻧ ﻪ ﻡ ﯽﺷ ﻮد اﻧ ﺴﺎنه ﺎﻳﯽ را ﺑ ﺎ ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ‬
‫ﺕﺮﺑﻴﺘﯽ و ﺁﻡﻮزﺷﯽ ﻡﺘﻔﺎوت و »رﻧﮓ و ﺧﻮن و ﺧﺎك و ﻧ ﮋاد« ﻡﺨﺘﻠ ﻒ و ﻡﻴ ﺰان ﺳ ﻮاد و ﻓﺮهﻨ ﮓ و‬
‫ﻓﻬ ﻢ ﮔﻮﻧ ﺎﮔﻮن ﻳ ﻚآﺎﺳ ﻪ آ ﺮد و هﻤ ﻪ را در آﻴ ﺴﻪﯼ »ﻳ ﻚﮔﻮﻧ ﻪ اﻧﺪﻳ ﺸﻴﺪن و ﻳ ﻚﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﻌﻬ ﺪ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ‬
‫ﻒ ﺁﻧﺎﻧﯽ آﻪ آﻤﯽ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻗﺎﻟﺐ از ﭘﻴﺶ ﺕﺪارك دﻳﺪﻩ ﺷﺪﻩ‬
‫داﺷﺘﻦ« رﻳﺨﺖ؟! ﺑﻌﺪ هﻢ اﮔﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﺕﻜﻠﻴ ٍ‬
‫زاوﻳﻪ دارﻧﺪ‪ ،‬ﻳﺎ هﻴﻜﻠﺸﺎن در اﻳﻦ »آﻴﺴﻪﯼ هﻢﮔﻮﻧﻪﮔﯽ« ﺕﺎب ﻧﻤﯽﺁورد‪ ،‬ﻳﺎ ﻧﻔﺴﺸﺎن از اﻳﻦ هﻤﻪ ﺕﻜﺮار‬
‫ﺑﻨﺪ ﻡ ﯽﺁﻳ ﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﻧ ﻪ اﺻ ﻼ ﺡﻮﺻ ﻠﻪﺷ ﺎن ﺳ ﺮﻡﯽرود‪ ،‬چ ﻪ ﺕﻜﻠﻴﻔ ﯽ دارﻧ ﺪ و آ ﺪام زﻧ ﺪان اوﻳﻨ ﯽ را ﺑ ﺮاﯼ‬
‫اﻳﺸﺎن ﺕﺪارك دﻳﺪﻩاﻧﺪ آﻪ ﺡﻀﺮت اﻡﺎم ﺳ ﻴﺰدهﻢ ]ﺳ ﻴﺪروحاﷲ ﻡﻮﺳ ﻮﯼ ﺧﻤﻴﻨ ﯽ رﺡﻤ ﻪاﷲ ﻋﻠﻴ ﻪ[ »زﻳ ﺮ‬
‫رﻳ ﺰش ﺑ ﺎران وﺡ ﯽ« و اﻡ ﺎم ﺳ ﻴﺪﻋﻠﯽ ﺡ ﺴﻴﻨﯽ ﺧﺎﻡﻨ ﻪاﯼ ]ﻡﺪﻇﻠ ﻪ[ »زﻳ ﺮ رﻳ ﺰش ﺑ ﺎران ﺕ ﺮس از‬
‫ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﯽ« ﺕﺪارآﺶ را ﻧﺪﻳﺪﻩاﻧﺪ؟!‬
‫ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ اﻳﻦ ﻋﻠﻤ ﺎء ﺑ ﺎ ﺕﺒﻴ ﻴﻦ و ﺕﻮﺟﻴ ﻪ اﻋﻤ ﺎل و رﻓﺘ ﺎر ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ‪ ،‬در‬
‫واﻗﻊ رﻓﺘﺎر ﻳﻚ ﻡﺴﻠﻤﺎن واﻗﻌﯽ‪ ،‬راﺳﺘﻴﻦ‪ ،‬ﻧﺎب‪ ،‬ﻡﺤﻤﺪﯼ‪ ،‬اﺻﻮﻟﯽ و ﻗﺸﺮﯼ را ﻡﻮﺟﻪ ﺟﻠ ﻮﻩ ﻡ ﯽدهﻨ ﺪ و‬
‫ـ چ ﻪ ﺑﺨﻮاهﻨ ﺪ و چ ﻪ ﻧﺨﻮاهﻨ ﺪ ـ در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ زﻡﻴﻨ ﻪﺳ ﺎز اﺳ ﺘﻤﺮار ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ از ﻧ ﻮع ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ‬
‫ﻓﻌﻠﯽ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ اﻳﺮان ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ؛ هﻤﺎنﮔﻮﻧﻪ آﻪ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎﻧﯽ از دﺳﺖ ﻧﺎﺻﺮ ﺧﺴﺮو و ﺑﻌﺪهﺎ هﻢ ﺳﻴﺪﻡﺤﻤﻮد‬
‫ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﻜﺮﻳﻢ ﺳﺮوش و دﻳﮕﺮا ِن اﻳﻦ ﻃﻴﻒ‪ ،‬زﻡﻴﻨ ﻪ ﺳ ﺎ ِز ﺁن ﺑ ﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺕﺒﻴﻴﻨ ﺎت و‬
‫ﺕﻮﺟﻴﻬﺎت اﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎء هﻢ ﻇﺮﻓﯽ اﺳﺖ ﺑﺮاﯼ آﺸﺘﺎر و ﻏﺎرت ﻡﺮدﻡﺎﻧﯽ ﺑ ﺎ اﻧﺪﻳ ﺸﻪه ﺎ و ﺑﺎوره ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ‬
‫و ﺡﺘﺎ هﻤﺎن ﻳﻚآﺎﺳﻪ ﺷﺪﻩهﺎﯼ ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪.‬‬
‫اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺁﻡﻮزشهﺎﯼ ﺕﺌﻮرﻳﻚ و ﭘﺮاﺕﻴﻚ‪ ،‬هﻢچﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺕﺒﻴﻴﻦ از اﺕﻮﭘﻴﺎ و ﻡﺪﻳﻨﻪﯼ ﻓﺎﺿ ﻠﻪﯼ‬
‫ﺷﻴﻌﯽ آﻪ ﺕﻨﻬﺎ از ﻃﺮﻳﻖ »ﺧ ﻮﻧﺮﻳﺰﯼ ﺑ ﯽاﻧ ﺪازﻩﯼ« ﻡﻨﺠ ﯽ ﺁن و »ﭘﻴ ﺮوزﯼ در ﺟﻨ ﮓ ﺳ ﻮم ﺟﻬ ﺎﻧﯽ«‬
‫ﺕﺼﻮﻳﺮ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻡﺴﻠﻤﺎ راﻩ را ﺑﺮ هﺮﮔﻮﻧﻪ هﻢزﻳﺴﺘﯽ ﻡﺴﺎﻟﻤﺖﺁﻡﻴﺰ و ﮔﻔﺖوﮔﻮ ﺑ ﺎ دﻳﮕ ﺮان و ﺕﺤﻤ ﻞ‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﻡﯽﺑﻨﺪد؛ چﺮا آ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ ﺑﺎﺻ ﻄﻼح رﻓﺮﻡﻴ ﺴﺖهﺎﺷ ﺎن ﻡ ﯽداﻧﻨ ﺪ آ ﻪ چﮕﻮﻧ ﻪ‬
‫دﻳﻨﺸﺎن اﺟﺎزﻩﯼ ﺕﺼﺮف در ﺟﺎن و ﻡﺎل و ﻧ ﺎﻡﻮس دﻳﮕ ﺮان را دادﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬ﺕﻨﻬ ﺎ ﻻزم اﺳ ﺖ ﻳ ﻚ ﺡ ﺎآﻢ‬
‫ﺷﺮع و ﻳﺎ ﻳﻚ ﻡﻔﺘﯽ دﻳﻦ ﺑﺮ آ ﺎﻓﺮ‪ ،‬ﻡ ﺸﺮك‪ ،‬ﻡﻨ ﺎﻓﻖ‪ ،‬ﺑ ﯽدﻳ ﻦ‪ ،‬ﻡﺮﺕ ﺪ‪ ،‬زﻧ ﺪﻳﻖ و … ﺑ ﻮدن اﻳ ﻦ دﻳﮕ ﺮان‬
‫ﻡﻬﺮ ﺕﺎﺉﻴﺪ ﮔﺬاﺷﺘﻪ‪ ،‬دﺳﺖ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن و »ﻡﺠﺎهﺪان« و »ﻡﺠﺎهﺪﻳﻦ« را ﺑﺮ ﺟﺎن و ﻡﺎل و ﻧﺎﻡﻮس اﻳ ﺸﺎن‬
‫ﺑﺎز آﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﺳﻮرﻩﯼ اﻧﻔﺎل ﺁﻳﻪﯼ ‪“ ٣‬اذا ﺕﺘﻠﯽ ﻋﻠﻴﻬﻤﻢ ﺁﻳﺎﺕﻨﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮ ﻗﺪ ﺳﻤﻌﻨﺎ ﻟﻮ ﻧﺸﺎء ﻟﻘﻠﻨ ﺎ ﻡﺜ ﻞ ه ﺬا ان ه ﺬا‬
‫اﻻ اﺳ ﺎﻃﻴﺮاﻻوﻟﻴﻦ” ]ﻳﻌﻨ ﯽ چ ﻮن ﺧﻮاﻧ ﺪﻩ ﺷ ﻮد ﺑ ﺮ اﻳ ﺸﺎن ﺁﻳ ﺖه ﺎﯼ ﻡ ﺎ‪ ،‬ﮔﻮﻳﻨ ﺪ ﺷ ﻨﻴﺪﻩاﻳ ﻢ و اﮔ ﺮ‬
‫ﻡﯽﺧﻮاﺳﺘﻴﻢ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ را ﻡﯽﮔﻔﺘﻴﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﺁﻳﺎت چﻴﺰﯼ ﺟﺰ اﻓﺴﺎﻧﻪهﺎﯼ ﭘﻴﺸﻴﻨﻴﺎن ﻧﻴﺴﺖ![ ﮔﻮﻳﻨﺪ ]آﻪ[ اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﻤﻠ ﻪﯼ ﻧ ﺼﺮﺑﻦ ﺡ ﺎرث اﺳ ﺖ آ ﻪ در ﺟﻨ ﮓ ﺑ ﺪر اﺳ ﻴﺮ ﺷ ﺪ و ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ اﻡ ﺮ آ ﺮد ]ﺑ ﻪ ﺧ ﺎﻃﺮ هﻤ ﻴﻦ‬
‫‪٥٩‬‬
‫اﻋﺘﺮاض و ﺑﻴﺎن اﻳﻦ ﻡﻄﻠﺐ[ ﻋﻠﯽﺑﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟﺐ‪ ،‬ﮔﺮدن او را ﺑﺰﻧﺪ‪«.‬‬
‫در اﻟﮕﻮ ﺑﺮدارﯼ از ﺳﺮچﺸﻤﻪﯼ اﺻﻴﻞ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰاران اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ آﻪ ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻓﻌﻠﯽ اﺳﻼﻡﯽ‬
‫در اﻳﺮان ﺑﻪ چﻨﻴﻦ ﺟﻨﺎﻳﺎﺕﯽ دﺳﺖ ﻡﯽﻳﺎزد و هﻴﭻ ﻧﮕﺮاﻧﯽاﯼ هﻢ از ﺕﻐﻴﻴﺮاﺕﯽ آﻪ در ﭘﻬﻨﻪﯼ زﻡﺎن ﭘﻴﺶ‬
‫ﺁﻡﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺪارد؛ چﺮا آﻪ چﻨﻴﻦ اﻋﻤﺎﻟﯽ ﺑﺮاﯼ اﻳﺠﺎد رﻋ ﺐ و وﺡ ﺸﺖ ﺑ ﻴﻦ ﺷ ﻬﺮوﻧﺪان‪ ،‬ﻳ ﻚ وﻇﻴﻔ ﻪﯼ‬
‫ﻡﺒﺮم اﻟﻬﯽ و ﻧﺺ ﺻﺮﻳﺢ ﻗﺮﺁن ﻡﺠﻴﺪ اﺳﺖ!‬
‫‪ ٥٩‬ـ ‪ ٢٣‬ﺳﺎل رﺳﺎﻟﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ دﺷﺘﯽ‪ ،‬وﻳﺮاﻳﺶ ﺑﻬﺮام چﻮﺑﻴﻨﻪ‪ ،‬ﻡﻬﺮﻡﺎﻩ ‪ ،١٣٧٣‬ص‪١١٨‬‬

‫‪١٢٥‬‬

‫»ﻗﻮﻩﯼ ﻗﻀﺎﺉﻴﻪﯼ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ اﻳﺮان… ﺡﻜ ﻢ اﻋ ﺪام ﻳ ﻚ ﻡ ﺘﻬﻢ را از ﻃﺮﻳ ﻖ ﻗﻄ ﻊ ﮔ ﺮدن‬
‫ﺑﻪ ﻡﺮﺡﻠﻪﯼ اﺟ ﺮا ﮔﺬاﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬ﻗﻄ ﻊ ﮔ ﺮدن از ﻃﺮﻳ ﻖ ﻳ ﻚ ﺿ ﺮﺑﻪﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر ﺷ ﺪﻳ ٍﺪ ﻳ ﻚ ﺷﻤ ﺸﻴ ِﺮ ﺁﺧﺘ ﻪ‬
‫اﻧﺠﺎم ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»روزﻧﺎﻡﻪﯼ “آﻴﻬﺎن” چﺎپ ﺕﻬﺮان در ﺷﻤﺎرﻩﯼ چﻬﺎرﺷﻨﺒﻪﯼ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺖ‪ :‬اﻳ ﻦ ﺡﻜ ﻢ در ﺷ ﻬﺮ‬
‫‪٦٠‬‬
‫زاﺑﻞ ]اﺳﺘﺎن ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮچﺴﺘﺎن[ در ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ اﻳﺮان اﺟﺮا ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫و در ﺧﺒﺮ دﻳﮕﺮﯼ »روز چﻬﺎرﺷﻨﺒﻪﯼ ﮔﺬﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎر دﻳﮕﺮ اﺟﺮاﯼ ﻡﺠﺎزات ﺳﻨﮕﺴﺎر در ﻡﻮرد‬
‫ﻳﻚ زن ﺟﻮان ‪ ٣٠‬ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻪ اﺟﺮا درﺁﻡﺪ و ﻡﺤﻜﻮم‪ ،‬در زﻧﺪان اوﻳﻦ “رﺟ ﻢ” ﺷ ﺪ… روزﻧﺎﻡ ﻪﯼ اﻧﺘﺨ ﺎب‬
‫ﻧﻮﺷﺖ‪ :‬ﻡﺮﻳﻢ اﻳﻮﺑﯽ آﻪ ﻟﺤﻈﺎﺕﯽ ﻗﺒﻞ از ﺁﻏ ﺎز اﺟ ﺮاﯼ ﺡﻜ ﻢ‪ ،‬ﻏ ﺴﻞ آ ﺮدﻩ و آﻔ ﻦ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﺳ ﺎﻋﺖ ‪٥‬‬
‫ﺳﺤﺮﮔﺎﻩ روز ﮔﺬﺷﺘﻪ ]چﻬﺎرﺷﻨﺒﻪ[ ﺑﻪ هﻤﺮاﻩ ﺑﺮاﻧﻜﺎرد ﺑﻪ ﻡﺤ ﻞ ﺕﻌﻴ ﻴﻦ ﺷ ﺪﻩ اﻧﺘﻘ ﺎل دادﻩ ﺷ ﺪ و در ﻡﻴ ﺎن‬
‫اﻧﺒ ﻮهﯽ از ﺧ ﺎك ﻗ ﺮار ﮔﺮﻓ ﺖ و ﺳ ﭙﺲ ﺡﺎﺿ ﺮان ﺑ ﺎ ﭘﺮﺕ ﺎب ﺳ ﻨﮓ “ﻡﺮاﺳ ِﻢ ]ﺕﻤﺎﺷ ﺎﻳﯽ[ ﺳﻨﮕ ﺴﺎر” را‬
‫ﺑﺮﮔﺰار آﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﻳﻦ ﮔﺰارش‪ ،‬ﺟﺴﺪ ﻡﺤﻜﻮم ﺑﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎنهﺎﯼ وراﻡﻴﻦ ﻡﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪ و ﺳ ﭙﺲ ﺑ ﺎ رﻳﺨ ﺘﻦ‬
‫‪٦١‬‬
‫ﺑﻨﺰﻳﻦ ﺁﺕﺶ زدﻩ ﺷﺪ‪«.‬‬
‫و در ﺧﺒﺮ دﻳﮕﺮﯼ‪ ،‬دﺧﺘﺮك ‪ ٢٥‬ﺳﺎﻟﻪاﯼ را در ﻳﻜﯽ از ﻡﻴﺪانهﺎﯼ ﺑﺰرگ ﺷﻬﺮ ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺑﺮاﯼ‬
‫ﻋﺒﺮت ﺕﺎرﻳﺦ و ﻡﻠﺖ اﻳﺮان‪ ،‬ﺑﻪ دﺳ ﺖ زن دﻳﮕ ﺮﯼ آ ﻪ در ﭘ ﺴﺖ »ﻡﻴﺮﻏ ﻀﺐ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ اﺳ ﻼﻡﯽ« ﺑ ﻪ‬
‫اﻧﺠﺎم وﻇﻴﻔﻪﯼ ﺷﺮﻋﯽ و ﺡﻜﻮﻡﺘﯽاش ﻡﺸﻐﻮل ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ دار آﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻋﻜ ﺲه ﺎﯼ اﻳ ﻦ ﺟﻨﺎﻳ ﺖ وﺡ ﺸﺘﻨﺎك‬
‫ﻋﻠﻨﯽ‪ ،‬هﻨﻮز هﻢ زﻳﻨﺖﺑﺨﺶ ﺳﺎﻳﺖهﺎﯼ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﯽ و ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻡﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﺟﻤﻬﻮرﯼ اﺳﻼﻡﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﻡﯽﺕﻮان از اﺑﻦ هﺸﺎم ﻧﻴﺰ ﻳﺎدآﺮد آﻪ در »ﺳﻴﺮﻩﯼ رﺳ ﻮلاﷲ« ﺷ ﻤﻪاﯼ دﻳﮕ ﺮ‬
‫از اﻳﻦ ﻧﻮع ﺧﺸﻮﻧﺖ را چﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺕﺼﻮﻳﺮ آﺸﻴﺪﻩ اﺳﺖ‪:‬‬
‫»… چﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﻗﺒﻴﻠ ﻪﯼ ﺑﺤﻴ ﺮﻩ‪ ،‬زار و ﺑﻴﻤ ﺎر ﻧ ﺰد ﭘﻴﻐﻤﺒ ﺮ ﺁﻡ ﺪﻩ‪ ،‬از او ﻡ ﺴﺎﻋﺪت ﺧﻮاﺳ ﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫]ﻡﺤﻤﺪ[ ﺁنهﺎ را ﺑﻴﺮو ِن ﻡﺪﻳﻨﻪ ﻧﺰد ﺷﺘﺮﺑﺎن ﺧﻮد ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ ،‬ﺕﺎ از ﺷﻴﺮ او ﺑﻨﻮﺷﻨﺪ و ﺷﻔﺎ ﻳﺎﺑﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﭘﺲ از اﺳﺘﻔﺎدﻩ از ﺷﻴﺮ ﺷﺘﺮ و ﺁﺳﻮدﻩ ﺷﺪن از رﻧﺞ‪] ،‬اﻳﻦ اﻓﺮاد[ ﺷﺘﺮﺑﺎن را آ ﺸﺘﻪ‪ ،‬ﺧ ﺎر در‬
‫چﺸﻤﺶ ﻓﺮو آﺮدﻧﺪ و ﺷﺘﺮ را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬چﻮن ﺧﺒﺮ ﺑﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ رﺳﻴﺪ‪ ،‬چﻨﺎن ﺑﻪ “ﺧﺸﻢ” ﺁﻡﺪ آ ﻪ ﺑ ﯽ‬
‫درﻧﮓ “آﺮز ﺑﻦ ﺟﺎﺑﺮ” را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺁنه ﺎ ﻓﺮﺳ ﺘﺎد‪ .‬ﭘ ﺲ از ﺁنآ ﻪ هﻤ ﻪ را اﺳ ﻴﺮ آﺮدﻧ ﺪ و ﺑ ﻪ ﺡ ﻀﻮر‬
‫‪٦٢‬‬
‫ﻡﺤﻤﺪ ﺁوردﻧﺪ‪ ،‬اﻡﺮ آﺮد آﻪ دﺳﺖ و ﭘﺎﻳﺸﺎن را ﻗﻄﻊ و چﺸﻤﺎﻧﺸﺎن را آﻮر آﻨﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ هﻤﮕﯽ اﻳﺸﺎن را آﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩﯼ رﻓﺘﺎر ﻡﻴﺎن اﻋ ﺮاب چﻨ ﺪان ﻧﺎﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﺒ ﻮد‪ .‬اﻋ ﺮاب اﺳﺎﺳ ﺎ از ﻃﺮﻳ ﻖ هﻤ ﻴﻦ‬
‫ﺷﺒﻴﺨﻮنهﺎ و ﺟﻨﮓ و ﮔﺮﻳﺰهﺎ و ﺑﻪ هﺰﻳﻨﻪﯼ دﻳﮕﺮان زﻧﺪﮔﯽ ﻡﯽآﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻳ ﻦ ﺡ ﺎل در ه ﺮ ﻗ ﺎﻧﻮﻧﯽ‬
‫ﺡﺘﺎ اﺡﺘﻤﺎﻻ در هﻤﺎن ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻋﺮﻓﯽ و ﻏﻴ ﺮ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ اﻋ ﺮاب ﺑ ﺪوﯼ‪ ،‬ﻳ ﻚ ﻗﺒﻴﻠ ﻪ را در ازاﯼ ﻳ ﻚ ﺕ ﻦ ﺑ ﻪ‬
‫چﻬﺎر ﻡﻴﺦ ﻧﻤﯽآ ﺸﻴﺪﻩاﻧ ﺪ! اﻳ ﻦ رﻓﺘ ﺎر ]ﻗﻄ ﻊ دﺳ ﺖ و ﭘ ﺎ‪ ،‬آ ﻮر آ ﺮدن چ ﺸﻢ اﻓ ﺮاد ﻳ ﻚ ﻗﺒﻴﻠ ﻪ و ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ‬
‫آ ﺸﺘﺎر اﻳ ﺸﺎن[ ﺟ ﺰ »ﺧ ﺸﻢ« ﺕﻔ ﺴﻴﺮ دﻳﮕ ﺮﯼ ﻧ ﺪارد؛ اﻡ ﺎ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن و ﺷ ﻴﻌﯽ‪ ،‬ﺁﻧﺠ ﺎ آ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎ ﺑﺮﻡﯽﺧﻮرد‪ ،‬ﻳﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﻡﻨﻜﺮ اﺻﻞ ﺳﻨﺪ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺮاﯼ ﺁن آﻠﯽ ﺕﻮﺟﻴﻪ ﻡﯽﺕﺮاﺷﺪ آﻪ ﺧ ﻮ ِد‬
‫اﻳﻦ ﺕﻮﺟﻴﻬﺎت‪ ،‬در ﺡﻘﻴﻘﺖ ﺕﺎآﻴﺪﯼ ﺑﺮ اﻳﻦ اﻡﺮ اﺳﺖ آﻪ چﻨﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎﻳﯽ روﯼ دادﻩ اﺳﺖ؛ اﻡﺎ ﺑﺮاﯼ‬
‫ﺁن »ﺡﻜﻤﺖ«هﺎﯼ ﺧﺎﺻﯽ را ـ ﻡﺜﻼ از ﻧﻮع ﻧﺎﺻﺮ ﺧ ﺴﺮوﯼاش ـ ﺑ ﻪ ﭘﻴ ﺎﻡﺒﺮ ﻧ ﺴﺒﺖ دادﻩ‪ ،‬در ﺑﻬﺘ ﺮﻳﻦ‬
‫ﷲ »ﻗﻬﺎر و ﻡﻜﺎر« ﺕﻔﺴﻴﺮ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺡﺎﻟﺖ ﺁن را وﺡﯽ ﻡْﻨﺰَل از ﺳﻮﯼ ا ِ‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦﺡﺎل در ﺕﻤﺎم ﻃﻮل ﺕﺎرﻳﺦ‪ ،‬ﺟﻨ ﮓ‪ ،‬ﺕﺠ ﺎرت ﭘﺮﺑﺮآﺘ ﯽ ﺑ ﻮدﻩ و ﮔ ﺎﻩ ﺡﺘ ﺎ ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡﻨﺒ ﻊ درﺁﻡ ﺪ‬
‫ﺑﺴﻴﺎرﯼ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ …» :‬اﻡﺎ اﻋﻤ ﺎل زور‪ ،‬ﻧ ﻪ ﻓﻘ ﻂ در داﺧ ﻞ اﺟﺘﻤ ﺎع و ﺑ ﺮاﯼ دﻓ ﺎع ]از[ اﺟﺘﻤ ﺎع در‬
‫‪ ٦٠‬ـ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از آﻴﻬﺎن چﺎپ ﻟﻨﺪن‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩ ‪ ٢٨ ،٨٦٣‬ژوﺉﻦ ‪٢٠٠١‬‬
‫‪ ٦١‬ـ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از آﻴﻬﺎن چﺎپ ﻟﻨﺪن‪ ،‬ﺷﻤﺎرﻩ ‪ ١٩ ،٨٦٦‬ژوﺉﻴﻪ ‪٢٠٠١‬‬
‫‪ ٦٢‬ـ ‪ ٢٣‬ﺳﺎل رﺳﺎﻟﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ دﺷﺘﯽ‪ ،‬ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪ ،‬ص ‪١٥١‬‬

‫‪١٢٦‬‬

‫ﺑﺮاﺑﺮ دﺷﻤﻨﺎن ﺑﻪ آﺎر ﻡﯽرﻓﺖ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺟﻨﮓ در اﻳﻦ دورﻩ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺳﻮدﺁور ﺑ ﻪ وﺟ ﻮد ﺁﻡ ﺪ‬
‫و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺡﺮﻓﻪ و ﺷﻐﻞ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬چﻪ‪ ،‬ﺟﻨﮓ ﻡﻨﺸﺎء درﺁﻡﺪ و ﺳﻮد ﺑ ﻮد‪ .‬و اﺳ ﺮاﯼ ﺟﻨﮕ ﯽ را‬
‫آﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﻡﯽآﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬اآﻨﻮن ﺑﻪ ﻏﻼم و ﺑﺮدﻩ ﺕﺒﺪﻳﻞ ﻡﯽآﺮدﻧ ﺪ‪ .‬ﺡﺎﺻ ﻞ و ﺙﻤ ﺮﻩﯼ آ ﺎر ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺷ ﺪﻩ ﺑ ﻮد‪،‬‬
‫آﺎ ِر ﺑﺮدﻩ ﺳﻮد ﺑﺨﺶ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﺮﺕﻴﺐ ﺑﻪ ﺕﺪرﻳﺞ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮرﯼ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﻡ ﺮدم ﻡ ﺸﻬﻮد ﻧﺒ ﻮد‪ ،‬ﻃﺒﻘ ﻪﯼ‬
‫ﺑﺮدﮔﺎن ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻡﺪ و ﺕﻘﺴﻴﻢ ﺟﺎﻡﻌﻪ ﺑ ﻪ ﻃﺒﻘ ﻪﯼ ﺁزاد و ﺑ ﺮدﻩ ﺻ ﻮرت ﮔﺮﻓ ﺖ و اﺳ ﺘﺜﻤﺎرﮔﺮان و اﺳ ﺘﺜﻤﺎر‬
‫‪٦٣‬‬
‫ﺷﺪﮔﺎن‪ ،‬در ﺑﺮاﺑﺮ هﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ﻋﺼﺮ ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﯽ دوران اﺟﺘﻤﺎع ﻃﺒﻘﺎﺕﯽ ﺁﻏﺎز ﮔﺮدﻳﺪ‪«.‬‬
‫اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ درﻳﺎﻓﺖ از ﻡﻮﺿﻮع ﺕﺎرﻳﺦ ﺕﻜﺎﻡﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪ ،‬ﺕﺎ زﻡﺎﻧﯽ آﻪ ﻋﺎﻡﻠﯽ ﺑﻪ ﻧ ﺎم دﻳ ﻦ ﺑ ﺮ ﺁن‬
‫ﻋﻼوﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬روﺷﯽ ﺳﻨﺘﯽ ﺑﻮد و هﺮ از ﮔﺎهﯽ ﻗﺒﻴﻠﻪاﯼ ﺑﺮ ﻡﺮدﻡﯽ ﻡﺘﻤ ﺪن‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺡﺘ ﺎ ﻏﻴﺮﻡﺘﻤ ﺪن ﺁن‬
‫دوران ﻳﻮرش ﻡﯽﺑ ﺮد و ﻧ ﻪ ﺕﻨﻬ ﺎ دﺳ ﺖرﻧ ﺞ ﺳ ﺎﻟﻴﺎن اﻳ ﺸﺎن را ﻏ ﺎرت ﻡ ﯽآ ﺮد آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ چﭙ ﺎوله ﺎﯼ‬
‫ﺑﻌﺪﯼاش از هﻤﺎن ﻡﺮدم ﺑﺮدﻩ و »ﺳﺮو« و آﺎرﮔﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ زﻡﻴﻦ ﻡﯽﺕﺮاﺷﻴﺪ‪.‬‬
‫در زﻡﻴﻨﻪﯼ ﻡﺸﺨﺺ اﺳﻼم‪ ،‬اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺕﺠﺎوزهﺎ ﺕﻨﻬﺎ از آﺴﺎﻧﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد آﻪ ﺑ ﻪ ﻡﻘ ﺎم واﻻﯼ‬
‫»ﻡﺠﺎهﺪ« ارﺕﻘﺎء ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ .‬در ﺡ ﺎﻟﯽ آ ﻪ ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰار اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺧ ﻮﯼ اﺳ ﺘﺜﻤﺎرﯼ را در ﻧﻬ ﺎد‬
‫اﻳ ﻦ ﻡ ﺬهﺐ ﻧﻬﺎدﻳﻨ ﻪ آ ﺮد و اﻳ ﻦ ﻗ ﻮاﻧﻴﻦ را اﺳﺎﺳ ﺎ اﺑ ﺪﯼ‪ ،‬ازﻟ ﯽ‪ ،‬ﻏﻴﺮﻗﺎﺑ ﻞ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ و ﻧﺎﺷ ﯽ از ارادﻩﯼ‬
‫ﻗﺎهﺮﻩﯼ ﺧﺪاوﻧﺪﯼ ﺕﺼﻮﻳﺮ آﺮد‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ اﻳﻦ روزهﺎ آﻪ ﺟﻬﺎن ﻓﺎز ﻧﻮﻳﻨﯽ را ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﺁزاد‬
‫ﺑ ﻮدن ﺕﻤ ﺎم اﻧ ﺴﺎنه ﺎ ـ ﻓ ﺎرغ از ه ﺮ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﻔﺮﻳﻘ ﯽ ـ ﻡ ﯽﮔﺬراﻧ ﺪ‪ ،‬اﻳ ﻦ ﺷ ﻴﻮﻩﯼ رﻓﺘ ﺎر آﻬﻨ ﻪ ﺑ ﻪ ﻧ ﻮﻋﯽ‬
‫دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ دﻳﻨﯽ ﺕﻌﺒﻴﺮ ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬و ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﻳﻦ ﻡﻜﺘﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺕﺌﻮرﯼهﺎ و اﻋﻤﺎل ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن‬
‫اﻳﻦ دﻳﻦ در ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ رﻓﺘﺎرﺷﺎن ﭘﻮﺷﺶ ﺕﻘﺪﺳﯽ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑ ﻞ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻡ ﯽﭘﻮﺷ ﺎﻧﻨﺪ و ﺁن‬
‫را ﺑﻪ ﺕﻨﻬﺎ ﺷﻴﻮﻩﯼ ﺕﻨﻈﻴﻢ راﺑﻄﻪ ﺑﺎ دﻳﮕﺮان و دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﺑﺪل آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬و اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‬
‫از ﺕﻤﺎﻡﯽ ﺁﻡﻮزشهﺎﯼ اﻳﻦ دﻳﻦ ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ چﻬﺮﻩ ﻡﯽﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ ه ﻢ در چﻨ ﺪ وﺟ ﻪ ﻡ ﺸﺨﺺ ﻋﻤ ﻮﻡﯽاش ﺁﻧﻘ ﺪر ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻧﻴ ﺎزﯼ ﺑ ﻪ‬
‫ﺕﺎآﻴﺪ ﻧﺪارد؛ اﻡﺎ ﺑﺮاﯼ اﻳﻦ آﻪ ﺑﺤﺚ ﻧﻴﻤ ﻪآ ﺎرﻩ ﻧﻤﺎﻧ ﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﺁﻧ ﺎﻧﯽ آ ﻪ ﻡﻤﻜ ﻦ اﺳ ﺖ »از ﺑﻴ ﺮون در‬
‫دﻳﻦ ﻧﻈﺮ آﻨﻨﺪ« و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺕﻴﻜﯽ از اﻳﻦ ﺁﻡﻮزشهﺎ‪ ،‬ﻗﻮاﻧﻴﻦ »اﻟﻬ ﯽ« و ﻏﻴﺮﻗﺎﺑ ﻞ ﺕﻐﻴﻴ ﺮ ﻧﺪاﺷ ﺘﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧ ﻪﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ از اﻳ ﻦ ﺧ ﺸﻮﻧﺖه ﺎ را ﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽده ﻢ ﺕ ﺎ ﻧﻤ ﺎﻳﯽ ـ هﺮچﻨ ﺪ ﮔ ﺬرا ـ از ﭘﻴ ﺮوان‬
‫ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ‪ ،‬ﻳﺎ ﻡﺜﻼ »آﻠﺐ ﺁﺳﺘﺎن ﻋﻠﯽ ـ ﻋﺒﺎس« دادﻩ ﺑﺎﺷﻢ!‬
‫»ﺷ ﺎﻩ ﻋﺒ ﺎس آﺒﻴ ﺮ در ژوﺉﻴ ﻪﯼ ‪ ١٥٩٩‬ﻡ ﻴﻼدﯼ هﻴﺌﺘ ﯽ ﺑ ﻪ روﺳ ﻴﻪ‪ ،‬ﺁﻟﻤ ﺎن‪ ،‬ﻓﺮاﻧ ﺴﻪ‪ ،‬اﺳ ﭙﺎﻧﻴﺎ‪،‬‬
‫اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن و اﺳﻜﺎﺕﻠﻨﺪ و ﺑ ﻪ ﻧ ﺰد ﭘ ﺎپ رم و ﺑﻠﻨ ﺪﭘﺎﻳﮕﺎن وﻧﻴ ﺰ اﻋ ﺰام آ ﺮد‪ .‬اﻋ ﻀﺎﯼ اﻳ ﻦ هﻴﺌ ﺖ ﻋﺒ ﺎرت‬
‫ﺑﻮدﻧ ﺪ از اوزون ﻋﻠ ﯽ ﺑﻴ ﻚ ]ﻃﺒ ﻖ زﻳﺮﻧ ﻮﻳﺲ ﻡﺘﺮﺟﻤ ﺎن ﺡ ﺴﻴﻦ ﻋﻠ ﯽ ﺑﻴ ﻚ[ ﻧﻤﺎﻳﻨ ﺪﻩﯼ اﻳ ﺮان و چﻬ ﺎر‬
‫ﻧﺠﻴﺐزادﻩﯼ اﻳﺮاﻧﯽ ﺳﻠﺤﺸﻮر… ﭘﺎﻧﺰدﻩ ﺧﺪﻡﺘﮕﺰار اﻳﺮاﻧﯽ و ﺳﺮ ﺁﻧﺘﻮﻧﯽ ﺷﺮﻟﯽ ﻡﻌﺮوف… اﻡﺎ وﻗﺘ ﯽ‬
‫در ﺁورﻳﻞ ‪] ١٩٠١‬اﺷﺘﺒﺎﻩ چﺎﭘﯽ اﺳﺖ و ﺕﺎرﻳﺦ درﺳﺖ ‪ ١٦٠١‬اﺳﺖ[ ﺑﻪ رم رﺳﻴﺪﻧﺪ و دو ﻡﺎﻩ در ﺁﻧﺠ ﺎ‬
‫اﻗﺎﻡﺖ ﮔﺰﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬از ﺁنه ﺎ ﭘ ﺬﻳﺮاﻳﯽ ﺷ ﺎﻳﺎﻧﯽ ﺷ ﺪ… آ ﻪ در ﺁﻧﺠ ﺎ ﺳ ﻪ ﻧﻔ ﺮ از چﻬ ﺎر ﻧﺠﻴ ﺐزادﻩﯼ اﻳﺮاﻧ ﯽ‬
‫]ﺷﻮاﻟﻴﻪهﺎ[ ﺑﻪ دﻳﻦ آﺎﺕﻮﻟﻴﻚ ﮔﺮوﻳﺪﻧﺪ و ﺑﻪ دن ﻓﻴﻠﻴﭗ‪ ،‬دن دﯼ ﮔﻮ و دون ژوان اﻳﺮان ﻡﻮﺳﻮم ﮔﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫»… دون ژوان آﻪ از آﻴﺶ اﺳﻼم روﯼ ﮔﺮداﻧﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﺟﺮات ﻧﻤﯽآ ﺮد ﺑ ﻪ اﻳ ﺮان ﺑﺮﮔ ﺮدد و‬
‫ﺑﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ “ﻡﺮﺕﺪان” دچﺎر ﺷﻮد… در ﻋﺎﻟﻢ ﺁراﯼ ﻋﺒﺎﺳ ﯽ… ﻡ ﯽﺧ ﻮاﻧﻴﻢ‪ :‬اﻳ ﻦ ﺷ ﺨﺺ اﺧﻴ ﺮ ]دون‬
‫ژوان ﻳﺎ ﺡﺴﻴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻴﻚ[ آﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺸﻢ ﺷﺎﻩ ]ﻋﺒﺎس ﺻﻔﻮﯼ[ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺪون اﻳﻦ آﻪ ﻓﺮﺻ ﺘﯽ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﺕﻮﺿﻴﺢ ﻳﺎ ﻋﺬرﺧﻮاهﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﺠﻴﻊﺕﺮﻳﻦ وﺿﻌﯽ آﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬و ﺷﺎﻩ ﺑﺮاﯼ اﺳﭙﺎﻧﻴﺎﻳﯽهﺎ ﺕﻮﺿﻴﺢ‬
‫داد آ ﻪ دﻟﻴ ﻞ رﻓﺘ ﺎرش ﺑ ﺎ ﺷ ﺨﺺ ﻡ ﺬآﻮر اﻳ ﻦ ﺑ ﻮدﻩ آ ﻪ وﯼ‪ ،‬ﺿ ﻤﻦ ﻡﺎﻡﻮرﻳ ﺖ ﻡﺮﺕﻜ ﺐ چﻨ ﺪﻳﻦ ﻋﻤ ﻞ‬
‫‪ ٦٣‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻳﺮان‪ ،‬ﻡﺮﺕﻀﯽ راوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺟﻠﺪ ﭘﻨﺠﻢ‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،‬چﺎﭘﺨﺎﻧﻪﯼ آﺘﻴﺒﻪ‪ ،١٣٦٤ ،‬ص‪٢٢‬‬

‫‪١٢٧‬‬

‫ﺧﻴﺎﻧﺖآﺎراﻧﻪ و زﺷﺖ ﺷﺪﻩ ]اﺳﺖ[؛ ﻡﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎزآﺮدن ﻧﺎﻡﻪهﺎﻳﯽ آﻪ ﻡﻤﻬﻮر ﺑ ﻪ ﻡﻬ ﺮ ﺷ ﺎهﯽ ﺑ ﻮدﻩ و ﻓ ﺎش‬
‫آﺮدن ﻡ ﻀﻤﻮن ﺁنه ﺎ و ﺟﺎﻡ ﻪﯼ ﻋ ﺰا ﺑ ﺮ ﺕ ﻦ آ ﺮدن در ﺳ ﻮك ﻡﻠﻜ ﻪﯼ اﺳ ﭙﺎﻧﻴﺎ و… ﺷ ﺎﻩ چﻨ ﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠ ﻪ‬
‫ﮔﻴﺮﯼ آﺮد‪ :‬وﻟﯽ ﻡﻬﻢﺕﺮﻳﻦ ﺧﻄﺎﻳﺶ و دﻟﻴﻞ اﺻ ﻠﯽ ﻡﺠ ﺎراﺕﺶ اﻳ ﻦ ﺑ ﻮد آ ﻪ او چﻨ ﺎن ﺑ ﺎ ﻡﻼزﻡ ﺎن ﺧ ﻮد‬
‫ﺑﺪرﻓﺘﺎرﯼ آﺮدﻩ و ﺁﻧﻘﺪر ﺁنهﺎ را ﺁزرد آ ﻪ چﻨﺪﺕﺎﺷ ﺎن ﺑ ﻪ دﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻴﺤﻴﺖ ﮔﺮوﻳ ﺪﻩ و در اروﭘ ﺎ ﻡﺎﻧ ﺪﮔﺎر‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﺕﺎ ﺑﺪﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ از دﺳﺘﺶ ﺧﻼص ﺷﻮﻧﺪ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻏﻴﺮت اﺳﻼﻡﯽ اﻗﺘﻀﺎ ﻡﯽآﺮد آ ﻪ او ﻡﺠ ﺎزات‬
‫‪٦٤‬‬
‫ﺷﻮد و ﺑﻪ ﺳﺰاﯼ اﻋﻤﺎل ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ‪«.‬‬
‫ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﭘﺲ از ﺑﻪ ﻗﺪرت رﺳﻴﺪن ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻓﻌﻠﯽ اﺳﻼﻡﯽ در اﻳﺮان‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎرﯼ از اﻳﺮاﻧﻴﺎﻧﯽ آ ﻪ‬
‫اِﻋﻤ ﺎل چﻨ ﻴﻦ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ اﻓ ﺴﺎر ﮔ ﺴﻴﺨﺘﻪاﯼ را از ﺳ ﻮﯼ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن ﺑﻌﻴ ﺪ ﻡ ﯽداﻧ ﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬آﻮﺷ ﻴﺪﻧﺪ اﻳ ﻦ‬
‫رﻓﺘﺎرهﺎﯼ ﺧﺸﻮﻧﺖﺁﻡﻴﺰ را ﻧﺎﺷﯽ از ﻋﺮﺑﻴﺖ اﻳﻦ ﺡﺎآﻤﺎن ﺕﻌﺮﻳﻒ آﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺕﻔﺴﻴﺮ و اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ ﻧﮕ ﺮش‬
‫ﺑﻪ ﻡﻮﺿﻮع ﺧﺸﻮﻧﺖ دﻳﻜﺘﺎﺕﻮرﯼهﺎﯼ ﻡ ﺬهﺒﯽ‪ ،‬ه ﺮ زﻡﻴﻨ ﻪ و ه ﺮ ﭘﻴ ﺸﺪرﺁﻡﺪﯼ ه ﻢ آ ﻪ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬در‬
‫ﻧﻬﺎﻳﺖ زﻡﻴﻨﻪ ﺳﺎز اﻳﺠﺎد ﻧﻮﻋﯽ ﻓﺎﺷﻴﺴﻢ ﺧﻮاهﺪ ﺷ ﺪ آ ﻪ اﺳﺎﺳ ﺎ ﭘﺎﺳ ﺦ ﻡﻨﺎﺳ ﺒﯽ ﺑ ﺮاﯼ ره ﺎﻳﯽ از ﺷ ﺮاﻳﻂ‬
‫دﺷﻮار آﻨﻮﻧﯽ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮ آﺸﻮر ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﭘﮋوهﺸﮕﺮاﻧﯽ هﻢ هﺴﺘﻨﺪ آ ﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ اﺳ ﻼمزدﮔ ﯽهﺎﺷ ﺎن‪ ،‬ﻳ ﺎ ﺑ ﺮاﯼ رﻋﺎﻳ ﺖ اﺻ ﻞ ﺕﻘﻴ ﻪ و در‬
‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﯽﻡﺴﺌﻮﻟﻴﺘﯽ در ﻗﺒﺎل واﻗﻌﻴﺎت ﺕﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﺡﺎآﻤﺎن ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﻼﻡﯽ ﻓﻌﻠﯽ ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ اﻳ ﺮان‬
‫را »ﺡﻤﻠ ﻪﯼ دوم اﻋ ﺮاب ﺑ ﻪ اﻳ ﺮان« ارزﻳ ﺎﺑﯽ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ؛ اﻳﻨ ﺎن ﺡﺘ ﺎ ﭘ ﺎ را از هﻤ ﻴﻦ ﻡﻴ ﺪان ه ﻢ ﻓﺮاﺕ ﺮ‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺡﻤﻠﻪﯼ اﻋﺮاب ﺑﻪ اﻳﺮان را هﻢ در ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ‪ ،‬ﺑ ﯽارﺕﺒ ﺎط ﺑ ﺎ اﺳ ﻼم ﻡﻌﺮﻓ ﯽ ﻡ ﯽآﻨﻨ ﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ در »اﻳﻦ ﺕﺤﻘﻴﻘﺎت در واﻗ ﻊ ﺑ ﻪ ﺟ ﺎﯼ اﺷ ﺎرﻩ ﺑ ﻪ “ﺁﻡ ﺮ” ]اﺳ ﻼم[ ﺑ ﻪ ﻡ ﺎﻡﻮر ]اﻋ ﺮاب[‬
‫ﺕﻮﺟﻪ دارﻧﺪ و ﻧﻮﻋﯽ آﻴﻨﻪﯼ ﻧﮋادﯼ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻋﺮاب را ﺕﺒﻠﻴﻎ ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻡﺤﻘﻘﺎن ﺕﻮﺿ ﻴﺢ ﻧﻤ ﯽدهﻨ ﺪ‬
‫آﻪ آﺪام اﻳﻤﺎن ﻳﺎ اﻳﺪﺉﻮﻟﻮژﯼاﯼ ﺑﻪ اﻋﺮاب ﻧﻴﺮو داد؟ و اﺳﺎﺳﺎ اﻋﺮاب ﺑﺎ اﻟﻬﺎم از چ ﻪ اﻋﺘﻘ ﺎد و اﻳﻤ ﺎﻧﯽ‬
‫ﺑﻪ اﻳﺮان ﺡﻤﻠﻪ آﺮدﻧﺪ؟ و ﺁنهﻤﻪ ﻗﺘﻞﻋﺎمهﺎ و ﺧﺮاﺑﯽهﺎ و وﻳﺮاﻧﯽهﺎ و ﻏﻨﻴﻤﺖهﺎ و ﺑ ﺮدﻩ ﮔ ﺮﻓﺘﻦه ﺎ ﺑ ﺮ‬
‫اﺳﺎس آﺪام دﺳﺘﻮر اﻳﻤﺎﻧﯽ ﻳﺎ ﺕﻮﺻﻴﻪﯼ ﻗﺮﺁﻧﯽ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓ ﺖ؟ از اﻳ ﻦه ﺎ ﮔﺬﺷ ﺘﻪ اﻳ ﻦ ﻡﺤﻘﻘ ﺎن‪ ،‬وﻗ ﺎﻳﻊ‬
‫ﺧﻮﻧﻴﻦ در آﺸﻮرهﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ ]ﺧﺼﻮﺻﺎ اﻟﺠﺰاﻳﺮ[ را چﮕﻮﻧﻪ ﺕﻮﺿﻴﺢ ﻡﯽدهﻨﺪ؟ﺑﺎ ﺡﻤﻠ ﻪﯼ دوم اﻋ ﺮاب‬
‫‪٦٥‬‬
‫ﺑﻪ ﻳﻚ آﺸﻮر ﻋﺮﺑﯽ؟!«‬
‫ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺻﻞ ﭘﺎﯼ ﻓﺸﺮد آﻪ‪ :‬ﻡﻬﻢ ﻧﻴﺴﺖ چﻪ آﺴﺎﻧﯽ ﺑﺎ چﻪ ﻡﻠﻴ ﺖ ﻳ ﺎ ﻗ ﻮﻡﻴﺘﯽ‬
‫از ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان اﺑ ﺰارﯼ ﺑ ﺮاﯼ ﻓﺮﻡ ﺎﻧﺮواﻳﯽ ﺑ ﺮ دﻳﮕ ﺮان ﺳ ﻮد ﻡ ﯽﺟﻮﻳﻨ ﺪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺕ ﺼﻮﻳﺮ‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن و دﻳﮕ ﺮا ِن ﻡﻐﻠ ﻮب را از درﻳﭽ ﻪﯼ چ ﺸﻢ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ ﺑ ﻪ ﻧﻤ ﺎﻳﺶ ﮔﺬاﺷ ﺖ؛ چ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻋﺮب ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬چﻪ ﺕﺮك‪ ،‬چﻪ ازﺑﻚ‪ ،‬چﻪ ﺕﺮآﻤﻦ‪ ،‬چﻪ ﺡﺘﺎ اﻳﺮاﻧﯽ و اﻳﺮاﻧﯽﺕﺒﺎر‪.‬‬
‫اﺳﺎﺳﺎ ﺕﻤﺎم آ ﺴﺎﻧﯽ آ ﻪ زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان دﻳ ﻦ ﺑ ﻪ ﺡ ﺬف دﻳﮕ ﺮان ﻡ ﯽﭘﺮدازﻧ ﺪ‪ ،‬در اﻳ ﻦ ﻡﺠﻤﻮﻋ ﻪﯼ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖﺧﻴﺰ ﺟﺎﯼ ﻡﯽﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬زﻳﺮ ﻡﺠﻤﻮﻋﻪﯼ اﻳﻦ اﻧﻮاع ﺧ ﺸﻮﻧﺖه ﺎ ه ﻢ ﺧ ﻮ ِد دﻳ ﻦ اﺳ ﺖ و در آ ﺸﻮر‬
‫اﻳﺮان هﻢ دﻳﻦ اﺳﻼم‪ ،‬و در اﻳﻦ چﻬﺎر ﺻﺪ ﺳﺎل اﺧﻴﺮ هﻢ ﻡﺬهﺐ ﺷﻴﻌﻪ‪ .‬ﻡ ﻦ در آﺘ ﺎب »ﭘ ﺸﺖ دروازﻩ‬
‫ك ﺷ ﻴﻌﻪﯼ ﺻ ﻔﻮﯼ را زﻳ ﺮ ﻋﻨ ﻮان ﺑﻨﻴ ﺎﻧﮕﺰاران‬
‫ﺕﻬ ﺮان« ﺑ ﻪ ﺻ ﻮرﺕﯽ ﺳ ﻤﺒﻮﻟﻴﻚ‪ ،‬ﺟﻨﺎﻳ ﺎت ﺷ ﺎهﺎن ﺕ ﺮ ِ‬
‫ﻡﺬهﺐ رﺳﻤﯽ و دوﻟﺘﯽ ﺕﺸﻴﻊ در اﻳﺮان ﻧﺸﺎن دادﻩام‪.‬‬
‫در راﺳﺘﺎﯼ هﻤﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ زدﮔﯽ ﻡﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬اﺑ ﻦ ه ﺸﺎم از دو ﺑ ﺮادر ﻳﻬ ﻮدﯼ ﻳ ﺎد ﻡ ﯽآﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫هﺮ دو ﻳﻜﯽ ﭘﺲ از دﻳﮕﺮﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ ٦٤‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ ادﺑﻴﺎت اﻳﺮان‪ ،‬ادوارد‪ ،‬ﺟﯽ‪ ،‬ﺑﺮاون‪ ،‬از ﺻﻔﻮﻳﻪ ﺕﺎ ﻋ ﺼﺮ ﺡﺎﺿ ﺮ‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤ ﻪﯼ دآﺘ ﺮ ﺑﻬ ﺮام ﻡﻘ ﺪادﯼ‪ ،‬چ ﺎپ اول‪،‬‬
‫ﮔﻠﺸﻦ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﻡﺮوارﻳﺪ‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٣٦٩‬ﺻﺺ ‪ ١٨‬ﺕﺎ ‪٢٠‬‬
‫‪ ٦٥‬ـ ﮔﻔﺖوﮔﻮهﺎ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻡﻴﺮﻓﻄﺮوس‪ ،‬چﺎپ اول ‪ ،١٩٩٨‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٤٨‬ﺕﺎ ‪٤٩‬‬

‫‪١٢٨‬‬

‫»ﺳ ﺒﺐ اﺳ ﻼم وﯼ ]ﺑ ﺮادر اول آ ﻪ ﻡﺤﻴ ﺼﻪ ﻧ ﺎم داﺷ ﺖ[ ﺁن ﺑ ﻮد آ ﻪ چ ﻮن ﺳ ﻴﺪ ﻋﻠﻴ ﻪ اﻟ ﺴﻼم‬
‫]ﻡﺤﻤﺪ[ آﻌﺐ اﺷﺮف را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺁورد ]ﺑﻔﺮﻡﻮد ﺕﺎ هﺮ آﺠﺎ ﺟﻬﻮدﯼ ﻳﺎﺑﻨﺪ او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺁورﻧﺪ[ و ﺑﻌ ﺪ از‬
‫ﺁن ﺻﺤﺎﺑﻪ ]روﯼ[ در ﻧﻬﺎدﻧﺪ ]و[ هﺮ آﺠﺎ ﺟﻬﻮدﯼ ﻡﯽدﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻡﯽآﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫»و در ﻡﻴ ﺎن ﻳﻬ ﻮد ﻡ ﺮدﯼ ﺑ ﻮد ﻡﺤﺘ ﺸﻢ ﺑﺎزرﮔ ﺎن و او را ﻳ ﺪ ﻡﻨ ﺖ ﺑ ﺮ هﻤ ﻪﯼ ﻳﻬ ﻮد ﺑ ﻮد؛‬
‫ﻋﻠﯽاﻟﺨﺼﻮص ﺑﺪﻳﻦ دو ﺑﺮادر ﻡﺤﻴﺼﻪ و ﺡﻮﻳﺼﻪ آﻪ اﻳﺸﺎن هﻢ از ﻗﻮم ﻳﻬﻮد ﺑﻮدﻧ ﺪ… اﺕﻔ ﺎق اﻓﺘ ﺎد و‬
‫ﻖ ﺑﻮد و ﺑﺮادر وﯼ اﺡﺴﺎن ﺑﺴﻴﺎر آ ﺮدﻩ ﺑ ﻮد و ﺑ ﺪان ﻡﻨ ﺖ‬
‫ﻡﺤﻴﺼﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁن ﺑﺎزرﮔﺎن اﻓﺘﺎد آﻪ در ﺡ ِ‬
‫آﻪ ﺑﺮ وﯼ داﺷﺖ هﻴﭻ اﺑﻘﺎ ﻧﻜﺮد و هﻢ در ﺡﺎل وﯼ را ﺑﻜﺸﺖ‪ .‬و ﺑﺮادرش ﺡﻮﻳﺼﻪ او را ﺑﺪﻳﺪ آﻪ اﻳ ﻦ‬
‫چﻨﻴﻦ ﺡﺮآﺖ ﺑﻜﺮد‪ ،‬دﺷﻨﺎم ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺪاد و ﺳﺨﻦهﺎﯼ ﺳﺨﺖ ﺑ ﻪ وﯼ ﮔﻔ ﺖ‪ .‬و ﮔﻔ ﺖ آ ﻪ ﭘﻮﺳ ﺖ و ﮔﻮﺷ ﺖ‬
‫ﺕﻮ آﻪ ﺑﺮ اﻧﺪام رﺳﺘﻪ اﺳﺖ از ﻧﻌﻤﺖ وﯼ ﺑﻮد و ﺷﺮم ﻧﺪاﺷﺘﯽ آﻪ وﯼ را هﻤﯽ آ ﺸﺘﯽ؟ ﻡﺤﻴ ﺼﻪ ﮔﻔ ﺖ‪:‬‬
‫ﺁن آ ﺲ آ ﻪ ﻡ ﺮا ﻓﺮﻡ ﻮد آ ﻪ وﯼ را ﺑﻜ ﺸﻢ اﮔ ﺮ ﻓﺮﻡﺎﻳ ﺪ آ ﻪ ﺕ ﻮ را ﺑﻜ ﺸﻢ‪ ،‬ه ﻴﭻ ﺕ ﺎﺧﻴﺮ ﻧﻜ ﻨﻢ و اﮔ ﺮ چ ﻪ‬
‫‪٦٦‬‬
‫ﺑﺮادر ﻡﻨﯽ!«‬
‫ﺕﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ آﻪ اﻳﻦ ﻗﺎﺕ ِﻞ وﻟﯽ ﻧﻌﻤﺖ ﺧﻮﻳﺶ ]ﻡﺤﻴﺼﻪ[ ﻳﻬﻮدﯼاﯼ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺷ ﺪﻩ‬
‫ﺑﻮد‪ .‬چﻨﻴﻦ ﮔﻨﺠﻴﻨﻪاﯼ از اﺳﻨﺎد ﺕﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﻧﺸﺎن ﻡﯽدهﺪ آﻪ‪ :‬ﻡﻬﻢ ﻧﻴﺴﺖ چ ﻪ »ﻡ ﺴﺘﺎﻧﯽ« اﻳ ﻦ‬
‫ﺕﻴﻎ زﻧﮕﯽ را در دﺳﺖ دارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜ ﻪ اﻳ ﻦ ﺕﻴ ِﻎ ﺕﻴ ِﺰ ﺑﺮاﺳ ﺖ آ ﻪ ه ﺮ ﺕ ﺮك و ﺕﺎﺕ ﺎر و ﺕ ﺮآﻤﻦ و ازﺑ ﻚ و‬
‫اﻳﺮاﻧ ﯽ و ﻋﺮﺑ ﯽ آ ﻪ ﺁن را در دﺳ ﺖ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧﺘ ﺎﻳﺞ آ ﻢ و ﺑ ﻴﺶ ﻳﻜ ﺴﺎﻧﯽ در ﺡ ﺬف و ﻧﻔ ﯽ‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﻡﯽرﺳﺪ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ ﺑﺮاﯼ ﻧﻔﯽ ﺡﻜﻮﻡ ﺖ دﻳﻨﻤ ﺪاران ﺡ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ اﻳ ﺮان‪ ،‬چ ﺎرﻩﯼ آ ﺎر‬
‫ﺖ دﻳﻨﻤ ﺪاران ﺡ ﺎآﻢ‬
‫ﺁوﻳﺨﺘﻦ ﺑﻪ اﻳﺮاﻧﻴﺖ هﻴﺴﺘﺮﻳﻚ و ﻳﺎ اﻓﺮاطﮔﺮاﻳﯽ در ﻧﺎﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴ ﺴﻢ ﻧﻴ ﺴﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋﺮﺑﻴ ٍ‬
‫ﻧﺒﻮدﻩ اﺳﺖ آﻪ اﻳ ﺸﺎن را ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ وﺡ ﺸﯽﮔ ﺮﯼ و وﺡ ﺸﯽ ﺻ ﻔﺘﯽاﯼ واداﺷ ﺘﻪ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ ﺧ ﻮد اﻳ ﻦ دﻳ ﻦ و‬
‫ﻡﺬهﺐ اﺳﺖ آﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ را ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺁن را زﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ وﺡﯽ اﻟﻬﯽ‪ ،‬ﺟﺎﻡﻪﯼ ﺕﻘﺪس ﻡﯽﭘﻮﺷﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺎ ﻋﺮﺑﻴﺖ اﻳﻦ ﺡﻜﺎم هﻢ ﻡﺎ را از اﺻﻞ و اﺳﺎس و از ﭘﺪﻳﺪﻩاﯼ آﻪ چﻨﻴﻦ ﺕﻔﻜﺮ و رﻓﺘﺎر‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖﮔﺮاﻳﺎﻧﻪاﯼ را ﻧﺎﺷ ﯽ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺑ ﺎز ﻡ ﯽدارد و ﺕ ﻢ اﺻ ﻠﯽ و دﺷ ﻤﻦ اﺳﺎﺳ ﯽ از چ ﺸﻢ و ﻧﻈ ﺮ‬
‫ﻡﯽاﻓﺘﺪ و ﻡﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ دﻻﻳ ﻞ اﺻ ﻠﯽ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ ﺡﺎآﻤ ﺎن اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬هﻤﺎﻧﻨ ﺪ ﻡﮕ ﺴﯽ‪ ،‬ﭘﻴﺮاﻡ ﻮن‬
‫ﺖ اﻳ ﻦ »ﺷ ﻴﺮﻳﻨﯽ« زهﺮﺁﻟ ﻮ ِد‬
‫ﻇﺮف ﺷﻴﺮﻳﻨﯽ دور ﻡﯽزﻧﻴﻢ‪ ،‬ﺑ ﺪون ﺁﻧﻜ ﻪ ﺑﺘ ﻮاﻧﻴﻢ دﻻﻳ ﻞ واﻗﻌ ﯽ ﻡ ﺴﻤﻮﻡﻴ ٍ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ را ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪.‬‬
‫ﺑﺪ ﻧﻴﺴﺖ اﺷﺎرﻩ آﻨﻢ آﻪ‪ :‬اﻋﺮاب ـ ﻗﺒﻞ از ﻇﻬﻮر اﺳﻼم و ﺑ ﺪون دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم ـ اﻗ ﻮام ﭘﺮاآﻨ ﺪﻩﯼ‬
‫ﻡﻔﻠ ﻮآﯽ ﺑﻮدﻧ ﺪ آ ﻪ ﺕﻤ ﺎم ﭘﻬﻨ ﻪﯼ ﮔ ﺮم و ﮔﺮﺳ ﻨﻪﯼ ﺳﺮزﻡﻴﻨ ﺸﺎن‪ ،‬ﺡﺘ ﺎ ﺳ ﺮزﻡﻴﻦ ﺡﺎﺻ ﻞﺧﻴ ﺰ »ﻳﻤ ﻦ«‬
‫ﺧﻮﺷﺒﺨﺘ ﺸﺎن‪ ،‬ﺑﺨ ﺶ آ ﻮچﻜﯽ از اﻡﭙﺮاﻃ ﻮرﯼ ﭘ ﺮ وﺳ ﻌﺖ و ﺷ ﻮآﺖ ﺳﺎﺳ ﺎﻧﻴﺎن را ﺕ ﺸﻜﻴﻞ ﻡ ﯽداد‪ .‬در‬
‫ﻧﻬﺎﻳ ﺖ و ﺑ ﺎ ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ وﺿ ﻌﻴﺖ اﻋ ﺮاب ـ ﻗﺒ ﻞ از اﺳ ﻼم و ﺑﻌ ﺪ از ﺁن ـ ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺟﻤ ﻊﺑﻨ ﺪﯼ‬
‫ﺕﺎﺳﻒﺑﺎر رﺳﻴﺪ آﻪ اﻳﻦ ﺕﻨﻬﺎ دﻳﻦ ﺧﺸﻦ اﺳﻼم اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ ﻡ ﺮدم ﺑ ﺪﺑﺨﺖ را آ ﻪ ﺡﺘ ﺎ از ﻓ ﺮاهﻢ ﺁوردن‬
‫رزق روزاﻧ ﻪﺷ ﺎن ه ﻢ ﻋ ﺎﺟﺰ ﺑﻮدﻧ ﺪ و هﻤﻴ ﺸﻪ ه ﻢ ﺑ ﺮاﯼ ﻟﻘﻤ ﻪ ﻧ ﺎ ِن ﺳ ﻴﺎهﯽ ﺑ ﺎ هﻤ ﺴﺎﻳﻪ و هﻤﻮﻃﻨ ﺸﺎن‬
‫ﻡﯽﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ چﻨﺎن ﺳﺒﻌﻴﺘﯽ آﺸﺎﻧﺪ آﻪ ﺕ ﺎرﻳﺦ از ﻳ ﺎدﺁورﯼ ﺁن ﺷ ﺮم دارد‪ .‬آﻤ ﺎ اﻳ ﻦ آ ﻪ هﻤ ﻴﻦ اﺳ ﻼم‬
‫زﻳﺮ ﺑﻴﺮق ﺕﺮكهﺎ ـ چﻪ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽهﺎ و چ ﻪ ﺻ ﻔﻮﯼه ﺎ و چ ﻪ ﻗﺎﺟﺎره ﺎ ـ دﺳ ﺖآﻤ ﯽ از اﻋ ﺮاب ﻗ ﺮﺁن ﺑ ﻪ‬
‫دﺳﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ؛ در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﻗﺮﺁن ﺑﻪ دﺳﺘﯽ ﻧﻈﻴ ِﺮ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎ ِن ﺡﻜﻮﻡﺖ ﻓﻌﻠﯽ اﺳ ﻼﻡﯽ در‬
‫ﺖ ﺑﺎزﯼ در آﺸﺘﺎر ﻡﻠﺖ ﻡﺎ داﺷ ﺘﻪ و دارﻧ ﺪ‪ ،‬و‬
‫اﻳﺮان ﻧﻴﺰ‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺎ اﺕﻜﺎ ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ چﻨﻴﻦ دﺳ ٍ‬
‫ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ اﺳﻠﺤﻪﯼ اﻋﺘﻘ ﺎدﯼ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕﻮاﻧ ﺴﺘﻪاﻧ ﺪ اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ ـ ﺑ ﺪون ه ﻴﭻ ﮔﻮﻧ ﻪ ﻧﮕﺮاﻧ ﯽ از ه ﺮ ﻧ ﻮع‬
‫ﻡﺤﺎآﻤ ﻪاﯼ ـ ﺷ ﺎد و ﺷ ﻨﮕﻮل و ﻡﻨﮕ ﻮل‪ ،‬ﻡ ﺮدم را ﺑ ﻪ چﻨ ﻴﻦ ﻓﻼآﺘ ﯽ دچ ﺎر آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ ﺑ ﺎ زن و‬
‫‪ ٦٦‬ـ ﺳﻴﺮﻩﯼ اﺑﻦ هﺸﺎم‪ ،‬ﻧﺼﻒ دوم‪ ،‬ﺻﺺ‪ ٦٤٣‬ﺕﺎ ‪٦٤٤‬‬

‫‪١٢٩‬‬

‫ﺑﭽﻪﺷﺎن ﺑﻪ ﭘﻴﻚﻧﻴﻚ ﺑﺮوﻧ ﺪ و ﺧﻮﺷ ﺤﺎل ﺑﺎﺷ ﻨﺪ آ ﻪ در راﻩ اﻧﺠ ﺎم وﻇ ﺎﻳﻒ و ﺕﻜ ﺎﻟﻴﻒ ﻡ ﺬهﺒﯽﺷ ﺎن ﺟﻬ ﺎد‬
‫آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺕﺮﺕﻴﺐ ﺑﻬﺸﺖ ﻋﺪن را ﺑﺮاﯼ ﺧﻮدﺷ ﺎن ـ ﺑ ﺎ ﺕﻤ ﺎم دﺧﺘ ﺮان دﺳ ﺖ ﻧﺨ ﻮردﻩﯼ زﻳﺒ ﺎ و ﭘ ﺴﺮ‬
‫ﺑﭽﻪهﺎﯼ ﺕﺮﮔﻞ و ورﮔﻠﺶ ـ ﺑﻴﻤﻪ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬در ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺕﺤﻠﻴﻞ‪ ،‬دﻳﻦ در ﺡﻜﻮﻡ ﺖ و در اﻳ ﻦ ﺳ ﻮﯼ ﺟﻬ ﺎن‬
‫ﺖ دﻳ ﻦ را از‬
‫دﻳﻦ اﺳﻼم در ﺡﻜﻮﻡﺖ اﺳﺖ آﻪ چﻨﻴﻦ ﻓﺠﺎﻳﻌﯽ را ﻡﯽﺁﻓﺮﻳﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ ﺑﺎﻳ ﺪ دﺳ ٍ‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺖ آﻮﺕﺎﻩ آﺮد و ﻡﺒﺎرزﻩ ﺑﺮاﯼ ﺑﺮﭘﺎﻳﯽ ﻳﻚ دوﻟ ﺖ ﺳﻴﺎﺳ ﯽ و ﻋﺮﻓ ﯽ و ﻡﻠ ﯽ را ﺑ ﻪ ﻡﺒ ﺎرزات ﺿ ﺪ‬
‫ﻋﺮﺑﻴﺴﻢ ﺕﺨﻔﻴﻒ و ﺕﻘﻠﻴﻞ ﻧﺪاد!‬
‫»ﺁﻳﺖاﷲ ﻡﺤﻤﺪﯼ ﮔﻴﻼﻧﯽ ]اﻳﺮاﻧﯽ و اهﻞ ﺷ ﻤﺎل اﻳ ﺮان[ رﺉ ﻴﺲ دﻳ ﻮان ﻋ ﺎﻟﯽ آ ﺸﻮر‪ ،‬در ﮔﻔ ﺖ‬
‫وﮔﻮﻳﯽ ﺑﺎ ﺧﺒﺮﻧﮕ ﺎران اﻋ ﻼم آ ﺮد آ ﻪ اﺟ ﺎزﻩﯼ اﺟ ﺮاﯼ اﺡﻜ ﺎم ]ﺡ ﺪ و ﺕﻌﺰﻳ ﺮ و اﻋ ﺪام و ﺳﻨﮕ ﺴﺎر در‬
‫ﻡﻼء ﻋﺎم[ از ﺳﻮﯼ رهﺒﺮﯼ ﺑﻪ ﻗﻮﻩﯼ ﻗﻀﺎﺉﻴﻪ دادﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»وﯼ در ﭘﺎﺳ ﺦ ﺑ ﻪ ﺳ ﻮال ﺧﺒﺮﻧﮕ ﺎر “ﻧ ﻮروز” ﻡﺒﻨ ﯽ ﺑ ﺮ اﻳ ﻦآ ﻪ چ ﻪ آ ﺴﺎﻧﯽ ﺑ ﺮ ﺿ ﻮاﺑﻂ و‬
‫ﻡﻘﺮرات اﺟﺮاﯼ ﺡﺪ ﻧﻈﺎرت ﻡﯽآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻡﺎ ﺡﺪ ﻡﯽزﻧﻴﻢ ]ﺕ ﺎ[ از ﭘﻮﺳ ﺖ ﺑﮕ ﺬرد‪ ،‬ﮔﻮﺷ ﺖ ﺕ ﻦ را ﻟ ﻪ‬
‫آﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ اﺳﺘﺨﻮان را ﺷﻜﺴﺖ ﻡﻨﻌﯽ ﻧﻴﺴﺖ و ﺡﺘﺎ اﮔﺮ ]ﻡ ﺘﻬﻢ[ زﻳ ﺮ ﺿ ﺮﺑﻪه ﺎ ﺑﻤﻴ ﺮد‪ ،‬دﻳ ﻪ ﭘﺮداﺧ ﺖ‬
‫‪٦٧‬‬
‫ﻧﻤﯽﺷﻮد؛ اﻡﺎ ﺕﻌﺪاد ﺷﻼقهﺎ ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﺡﺪ ﺡﻜﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﻮد‪«.‬‬
‫ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺕﻤﺎم اﻳﻦ اﺳﻨﺎد ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬ﺡﻤﻠ ﻪﯼ اﻋ ﺮاب ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺑ ﻪ اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ و ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﺎ اﺳ ﺘﻨﺎد ﺑ ﻪ‬
‫هﻤﻴﻦ ﻡﺎﻧﻴﻔﺴﺖ ﺧﺸﻮﻧﺖ اﺳﺖ آﻪ چﻨﻴﻦ اﺑﻌﺎد هﺮاس اﻧﮕﻴﺰﯼ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﺷﻚ ﻧﻴﺴﺖ آ ﻪ در هﺠ ﻮم ﺕﺎزﻳ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﺴﻴﺎرﯼ از آﺘ ﺎبه ﺎ و آﺘ ﺎبﺧﺎﻧ ﻪه ﺎﯼ اﻳ ﺮان دﺳ ﺘﺨﻮش‬
‫ﺁﺳﻴﺐ و ﻓﻨﺎ ﮔﺸﺖ… از هﻤﻪﯼ ﻗﺮاﺉﻦ ﭘﻴﺪاﺳﺖ آﻪ در ﺡﻤﻠﻪﯼ اﻋﺮاب‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎرﯼ از آﺘﺎبهﺎﯼ اﻳﺮاﻧﻴ ﺎن‬
‫از ﻡﻴﺎن رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ وﻗﺘﯽ ﺳﻌﺪﺑﻦ اﺑﯽ وﻗﺎص ﺑﺮ ﻡﺪاﺉﻦ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ‪ ،‬درﺁﻧﺠﺎ آﺘ ﺎبه ﺎﯼ ﺑ ﺴﻴﺎر‬
‫دﻳﺪ‪ .‬ﻧﺎﻡﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﺮﺑﻦ ﺧﻄﺎب ﻧﻮﺷﺖ و در ﺑﺎب اﻳﻦ آﺘﺎبهﺎ دﺳﺘﻮرﯼ ﺧﻮاﺳ ﺖ‪ .‬ﻋﻤ ﺮ در ﭘﺎﺳ ﺦ ﻧﻮﺷ ﺖ‬
‫آﻪ‪ :‬ﺁنهﻤﻪ را در ﺁب اﻓﻜﻦ آﻪ اﮔﺮ ﺁﻧﭽﻪ در اﻳﻦآﺘﺎبهﺎ هﺴﺖ‪ ،‬ﺳﺒﺐ راهﻨﻤ ﺎﻳﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧ ﺪ ﺑ ﺮاﯼ‬
‫ﻡﺎ ﻗﺮﺁن را ﻓﺮﺳﺘﺎدﻩ اﺳﺖ آﻪ از ﺁنهﺎ راﻩ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩﺕﺮ اﺳﺖ و اﮔﺮ در ﺁن آﺘﺎبهﺎ ﺟﺰ ﮔﻤﺮاه ﯽ ﻧﻴ ﺴﺖ‪،‬‬
‫ﺧﺪاوﻧ ﺪ ﻡ ﺎ را از ﺷ ﺮ ﺁنه ﺎ در اﻡ ﺎن داﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬از اﻳ ﻦ ﺳ ﺒﺐ ﺁنهﻤ ﻪ آﺘ ﺎبه ﺎ را در ﺁب ﻳ ﺎ ﺁﺕ ﺶ‬
‫اﻓﻜﻨﺪﻧﺪ… از وﻗﺘﯽ ﺡﻜﻮﻡﺖ اﻳﺮان ﺑﻪ دﺳﺖ ﺕﺎزﻳ ﺎن اﻓﺘ ﺎد‪ ،‬زﺑ ﺎن اﻳ ﺮان ﻧﻴ ﺰ زﺑ ﻮ ِن ﺕﺎزﻳ ﺎن ﮔ ﺸﺖ؛ در‬
‫ﺡﺎﻟﯽ آﻪ زﺑﺎن ﺕﺎزﯼ زﺑ ﺎن دﻳ ﻦ و ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ﺑ ﻮد‪ ،‬ﭘﻬﻠ ﻮﯼ و درﯼ و ﺳ ﻐﺪﯼ و ﺧ ﻮارزﻡﯽ ﺟ ﺰ در ﺑ ﻴﻦ‬
‫ﻋﺎﻡﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﺑﻮد آﻪ زﺑﺎن اﻳﺮان در ﺁن دورﻩهﺎﯼ ﺳﻜﻮت و ﺑﻴﻨﻮاﻳﯽ ﺕﺤﺖ ﺳﻠﻄﻪﯼ‬
‫زﺑﺎن ﺕﺎزﯼ درﺁﻡﺪ و ﺑﺪان ﺁﻡﻴﺨﺘﻪ ﮔﺸﺖ و ﻋﻠ ﯽاﻟﺨ ﺼﻮص اﻧ ﺪك اﻧ ﺪك ﻟﻐ ﺖه ﺎﻳﯽ از ﻡﻘﻮﻟ ﻪﯼ دﻳﻨ ﯽ و‬
‫‪٦٨‬‬
‫ادارﯼ در ﻓﺎرﺳﯽ وارد ﮔﺸﺖ‪«.‬‬
‫در ﻧﻬﺎﻳﺖ در ﻳﻚ ﺟﻤﻊﺑﻨﺪﯼ از اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﻡﺘ ﻮن اﺻ ﻴﻞ و اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ اﺳ ﻨﺎد ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ـ آ ﻪ اﺕﻔﺎﻗ ﺎ‬
‫ﻡﻮرد اﺳﺘﻨﺎد ﺧﻮد ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن اﺳﻼم و ﺷﻴﻌﻪ ﻧﻴﺰ هﺴﺖ ـ ﻡﯽﺕﻮان ﮔﻔﺖ آﻪ در ﻗ ﺮن هﻔ ﺘﻢ ﻡ ﻴﻼدﯼ‪ ،‬اﻳ ﺮان‬
‫آ ﺸﻮر ﭘﻬﻨ ﺎورﯼ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺕﻤ ﺎم ﺻ ﺤﺮاﯼ ﻋﺮﺑ ﺴﺘﺎن ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑﺨ ﺶ آﻮچ ﻚ و ﺑ ﯽاهﻤﻴﺘ ﯽ از اﻳ ﻦ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ‬
‫اﻡﭙﺮاﻃﻮرﯼ ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻡﯽداد‪ .‬ﻗﺒﻞ از اﻋﺮاب و ﺑﻌﺪ از اﻳﺸﺎن هﻢ اﻗﻮام وﺡﺸﯽ دﻳﮕ ﺮﯼ ﺑ ﻪ ﻃﻤ ﻊ ﺙ ﺮوت‬
‫و ﺑ ﺮاﯼ چﭙ ﺎول آ ﺸﻮر اﻳ ﺮان‪ ،‬ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﮔ ﺴﺘﺮﻩﯼ ﭘﻬﻨ ﺎور ﺡﻤﻠ ﻪه ﺎ آﺮدﻧ ﺪ و چﻨ ﺪ ﺻ ﺒﺎﺡﯽ اﻳ ﻦ ﺧ ﺎك‬
‫دلاﻧﮕﻴﺰ را ﺑﻪ ﺕﻮﺑﺮﻩ آﺸﻴﺪﻧﺪ؛ اﻡﺎ چﻨﺪ ﺻﺒﺎﺡﯽ ﻧﮕﺬﺷ ﺖ آ ﻪ ﻓﺮهﻨ ﮓ ﻡ ﺪارا و »ﺕﺤﻤ ﻞ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﺎن«‬
‫اﻳﺮاﻧ ﯽ‪ ،‬اﻳ ﻦ اﻗ ﻮام ﻡﻬ ﺎﺟﻢ را در دﺳ ﺘﮕﺎﻩ ﮔﻮارﺷ ﯽ ﺧ ﻮد ﺕﺤﻠﻴ ﻞ ﺑ ﺮد و ﺑ ﻪ ﺑﺨ ﺸﯽ از دﻩه ﺎ ﻗﻮﻡﻴ ﺖ‬
‫ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﻳﺮاﻧﯽ اﻳﻦ ﮔﺴﺘﺮﻩﯼ ﭘﻬﻨﺎور ﺑﺪل ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ اﻡﺎ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻓﺮاﻡﻮش ﺷﻮد اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ هﻴﭻآﺪا ِم‬
‫اﻳﻦ اﻗﻮام وﺡﺸﯽ اﻳﻦ ﺟﺴﺎرت را ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ آﻪ اﻳﻦ ﻡﻠﺖ ﭘﺮﻏﺮور و ﺑﺎ ﻓﺮهﻨ ﮓ را از ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ ﭘ ﺎﺉﻴﻦﺕ ﺮ‬
‫‪ ٦٧‬ـ ﻧﻘﻞ از ﻧﺸﺮﻳﻪﯼ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﯽ اﻳﺮان اﻡﺮوز‪ ٣١ ،‬اوت ‪٢٠٠١‬‬
‫‪ ٦٨‬ـ دو ﻗﺮن ﺳﻜﻮت و ﻡﺒﺎرزﻩ‪ ،‬دآﺘﺮ ﻋﺒﺪاﻟﺤﺴﻴﻦ زرﻳﻦآﻮب‪ ،‬ﻡﺠﻠﻪﯼ ﻡﻬﺮﮔﺎن‪ ،‬ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‬

‫‪١٣٠‬‬

‫ﻗﺮار دهﻨﺪ‪ .‬هﻤﻴﻦآﻪ ﺷﻜﻤﺸﺎن ﺳﻴﺮ ﻡﯽﺷﺪ ﻳﺎ دوﺑﺎرﻩ ﺑﻪ ﻗﻌﺮ ﺻﺤﺮاهﺎﺷﺎن ﺑﺎز ﻡﯽﮔﺸﺘﻨﺪ ﻳﺎ در ﺕﻤﺪن و‬
‫ﻓﺮهﻨﮓ دﻟﭙﺬﻳﺮ اﻳﺮان ـ اﻳﻦ ﻡﻬﺪ ﺕﻤﺪن ﺟﻬﺎن در ﻗ ﺮن هﻔ ﺘﻢ ـ ﺡ ﻞ ﻡ ﯽﺷ ﺪﻧﺪ و ﺑ ﻪ ﻗ ﻮﻡﯽ دﻳﮕ ﺮ از اﻳ ﻦ‬
‫ﻡﻠﺖ چﻨﺪﺕﻮﯼ چﻨﺪﭘﻬﻠﻮﯼ چﻨﺪ ﻧﮋاد و ﻡﺘﻤﺪن ﺕﻐﻴﻴﺮ ﻡﯽﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻡﺎ اﻋﺮاب ﻡﺴﻠﻤﺎن را داﺳﺘﺎﻧﯽ دﻳﮕﺮ ﻡﯽﺑﻮد‪ .‬اﻳﺸﺎن ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺁﻡﻮزشهﺎﯼ وﻳﮋﻩﯼ ﺕﺌﻮرﻳﻜﯽاﯼ‬
‫آﻪ داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮد را ﻗ ﻮم ﺑﺮﮔﺰﻳ ﺪﻩﯼ ﺧ ﺪا ﻡ ﯽﺷ ﻤﺮدﻧﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎر ﻡ ﺴﻠﻤﺎن ﺳ ﺎزﯼ ﻡﻠ ﻞ دﻳﮕ ﺮ را ـ ﺑ ﻪ ه ﺮ‬
‫ﺑﻬﺎﻳﯽ ـ ﺑﺮ دوش اﻳﺸﺎن ﻧﻬﺎدﻩاﻧﺪ‪ .‬اﺟﺎزﻩﯼ چﭙﺎول ﺙﺮوت و ﺷ ﻮآﺖ و ﻏ ﺮو ِر ﺳ ﺮزﻡﻴﻦه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮ ه ﻢ‬
‫هﺪﻳﻪﯼ ﺧﺎص ﺧﺪاوﻧﺪ در ازاﯼ ﻡﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪن اﻳﻦ اﻋﺮاب اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ چﻨﻴﻦ دﻳ ﺪﮔﺎهﯽ آ ﻪ ﻧ ﺺ ﺻ ﺮﻳﺢ‬
‫ﺧﻮد ﭘﻴﺎﻡﺒﺮ ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻗﻮم ذﻟﻴﻞ‪ ،‬ﺑﺪﺑﺨﺖ و ﮔﺮﺳﻨﻪ را چﻨﺎن ﻗﺪرت و ﻗﺴﺎوﺕﯽ ﺑﺨﺸﻴﺪ آ ﻪ در ﺳ ﺎﻳﻪﯼ ﺁن‬
‫ﺕﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ چﻨﺪ ﻗﺮن ﺕﺎرﻳﺦ ﺧﺎورﻡﻴﺎﻧﻪ ﺡﺘﺎ ﺕﺎ ﻡﻴﺎﻧﻪﯼ اروﭘﺎ را ﺑﻪ ﺧ ﻮن ﺁﻏ ﺸﺘﻪ آﻨﻨ ﺪ و ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎ را‬
‫در اﻳﻦ ﺳﻮﯼ ﻋ ﺎﻟﻢ ﺑ ﺮ ﻟﺒ ﻪﯼ ﺕﻴ ﺰ ﺷﻤ ﺸﻴﺮهﺎﺷﺎن ﺑ ﻪ آ ﺸﺘﺎرﮔﺎﻩ ﺑ ﺪل ﺳ ﺎزﻧﺪ‪ .‬در ﺕﻜﺎﻡ ﻞ اﻳ ﻦ ﻧﮕ ﺮش از‬
‫زﻡﺎن ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﺎﺕﺢ اﻳﺮان‪ ،‬اﺳﻼم ﺑﻪ ﺑﺮﺕﺮﯼ ﻧﮋادﯼاﯼ ﺑﺴﻴﺎر وﺡﺸﻴﺎﻧﻪاﯼ ﻧﻴﺰ ﺁﻟﻮدﻩ ﺷﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ‬
‫ﻚ اﺳ ﻼﻡﯽ‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﺮاﯼ رهﺎ ﺷﺪن از اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺕﺤﻘﻴﺮهﺎ و چﭙﺎوله ﺎﯼ ﻡ ﺴﺘﻤﺮ و ﻡ ﺪاوم و ﺕﺌﻮرﻳ ٍ‬
‫ﺟﻨﮓهﺎﻳﯽ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺴﻴﺎر ﻡﺴﺘﻤﺮ و ﻡﺪاوم ﺑﺮ ﻋﻠﻴﻪ هﺮ آﺴﯽ آﻪ ﻧﺸﺎﻧﯽ از ﻋﺮﺑﻴﺖ و اﺳ ﻼﻡﻴﺖ داﺷ ﺖ‪،‬‬
‫آﺸﺎﻧﺪﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ اﻳﻦهﻤﻪ ﺳﻨﺪ ﺕﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬ﻡ ﯽﺕ ﻮان ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﺟﻤ ﻊﺑﻨ ﺪﯼ ﻧﻬ ﺎﻳﯽ رﺳ ﻴﺪ آ ﻪ دﻳ ﻦ ﻳ ﻚ‬
‫ﻡﻘﻮﻟﻪﯼ ﻓﺮدﯼ اﺳﺖ و ﺕﻨﻬﺎ ﺑﺮاﯼ ﺕﺒﺒﻴﻦ راﺑﻄﻪﯼ اﻧﺴﺎ ِن ﻡﻌﺘﻘﺪ ﺑﺎ ﺧﺪاﯼ او ﺑﻪ آﺎر ﻡ ﯽﺁﻳ ﺪ و ﻧ ﻪ دﺧﺎﻟ ﺖ‬
‫در ﺳﻴﺎﺳﺖ‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎد‪ ،‬ﻓﺮهﻨﮓ و ادﺑﻴﺎت ﻡﺮدم؛ چ ﺮا آ ﻪ ﺕ ﺎرﻳﺦ ﺑ ﻪ روﺷ ﻨﯽ ﻧ ﺸﺎن دادﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕﻤ ﺎم‬
‫دﺳﺖ اﻧﺪازﯼهﺎﯼ دﻳﻦ ﺑﺮ ﺡﻜﻮﻡﺖ ـ در زﻡﻴﻨﻪهﺎﻳﯽ آﻪ ﺑ ﻪ ﺁن ﻡﺮﺑ ﻮط ﻧﻴ ﺴﺖ ـ ﺑﺎزﺕ ﺎﺑﯽ ﺟ ﺰ آ ﺸﺘﺎر و‬
‫ﻧﻔﯽ و ﺡﺬف ﻡﺮدﻡﺎن ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ارﻡﻐﺎن هﺮ ﺡﻜﻮﻡﺖ دﻳﻨﯽ هﻢ ـ ﺡﺘﺎ ﺑﺮاﯼ اﻡﺖ هﻤ ﺎن ﻡ ﺬهﺐ ـ در‬
‫ﻧﻬﺎﻳ ﺖ‪ ،‬ﻓﻘ ﺮ اﺳ ﺖ و ﻓ ﺴﺎد و ﻓﺤ ﺸﺎ و دزدﯼ و چﭙ ﺎول و آ ﺸﺘﺎر و ﻓﺮهﻨ ﮓ ﺳ ﻮزﯼ و ﺡ ﺬف‬
‫دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن… هﻴﭻ دﻳﻨﯽ در ﺡﻜﻮﻡﺖ هﻢ در اﻳﻦ ﻡﻴﺎﻧﻪ اﺳ ﺘﺜﻨﺎء ﻧﻴ ﺴﺖ‪ ،‬ﺕ ﺎرﻳﺦ ﻗ ﺮون وﺳ ﻄﺎ ﻧﻤﻮﻧ ﻪﯼ‬
‫ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺮاﯼ اﺙﺒﺎت اﻳﻦ ادﻋﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻡﺘﺎﺳ ﻔﺎﻧﻪ دﻳ ﻦ اﺳ ﻼم در ﺡﻜﻮﻡ ﺖ ه ﻢ ـ در ﺕﻤ ﺎم دورانه ﺎ و در ﺕﻤ ﺎم آ ﺸﻮرهﺎﯼ ﻡﻔﺘﻮﺡ ﻪ ـ‬
‫ﺑﺪﺕﺮﻳﻦ و ﻧﻨﮕﻴﻦﺕﺮﻳﻦ آﺎرﻧﺎﻡﻪهﺎ را دارد‪ ،‬و ﺕﻤﺎم ﺷ ﻌﺎرهﺎﯼ ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ ﺧﻮﻳ ﺸﺘﻦ و ﻋﻠﻤ ﺎﯼ‬
‫ﺳﺮچ ﺸﻤﻪاﯼ ه ﻢ در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﻳ ﻚ ﻓﺮﻳ ﺐ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ اﺳ ﺖ‪ ،‬و ﺑ ﺮاﯼ ﺕ ﺪاوم ﺑﺨ ﺸﻴﺪن ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖ و هﻤﻴﻦ چﭙﺎولهﺎ و ﻏﺎرتهﺎﺳﺖ؛ ﺑﺎ اﺟﺎزﻩﯼ اﷲ و ﻡﺤﻤﺪ و ﻋﻠﯽ و دﻳﮕﺮان…‬
‫در اﻳﻦ ﺑﺮهﻪﯼ ﻡﺸﺨﺺ و ﺡﺴﺎس ﺕﺎرﻳﺨﯽ هﻢ‪ ،‬هﺮ روﺷﻨﻔﻜﺮ ﻡﺘﻌﻬ ﺪ و ﻡ ﺴﺌﻮﻟﯽ ﻧﺎچ ﺎر اﺳ ﺖ‬
‫ﺑﺮاﯼ رهﺎﻳﯽ اﺳﺎﺳﯽ از زﻳﺮ ﻳﻮغ اﻳﻦ ﻧﻮع اﺳﺘﺒﺪاد دﻳﻨﯽ‪ ،‬ﺧﻮ ِد دﻳﻦ را ﺑﻪ ﻧﻘﺪ ﺑﻜﺸﺪ و از هﻴﭻ ﺕﻜﻔﻴﺮ و‬
‫ﺕﻔﺴﻴﻘﯽ هﻢ ﻧﻬﺮاﺳﺪ؛ چﺮا آﻪ ﭘﺎﯼ ﮔﺰاردن در اﻳﻦ ﭘﻬﻨﻪهﺎ آﻪ ﻡﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺟﻬﻞ ﻡ ﺮدم و ﺕ ﻼش ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن‬
‫دﻳﻨﯽ‪/‬ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ اﻳ ﻦ ﻡﻜﺘ ﺐ ﮔ ﺮﻩ ﺧ ﻮردﻩ اﺳ ﺖ‪ ،‬ﺕﻨﻬ ﺎ ﺑ ﻪ ﻋ ﺸﻖ ره ﺎﻳﯽ اﻧ ﺴﺎنه ﺎ از ﺳ ﻴﻄﺮﻩﯼ ﺧ ﺸﻮﻧﺖ‬
‫دﻳﻨﯽ ﻡﻴﺴﺮ اﺳﺖ و ﻻﻏﻴﺮ! ﺑﻪ ﻗﻮل ﺁن ﻓﺮزاﻧﻪﯼ ﻋﺰﻳﺰ‪» :‬ﺕﻤﺎم ﺡﻘﺎﻳﻖ اﻧﻜﺎر ﻧﺎﭘ ﺬﻳﺮ در اﺑﺘ ﺪاﯼ ﻡﻄ ﺮح‬
‫ﺷﺪﻧﺸﺎن آﻔﺮ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ!«‬
‫ﺑﺮاﯼ ﺕﺎآﻴﺪ ﺑﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ اﻳﻦ دﻳﻦ و اﻳﻦ ﻡﺬهﺐ‪ ،‬اﺳﻨﺎد ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدﯼ در دﺳ ﺖ اﺳ ﺖ آ ﻪ‬
‫اﺳﺎﺳ ﺎ ﺕﻮﺳ ﻂ ﻡﻮﻡﻨ ﺎن و ﻡﻌﺘﻘ ﺪﻳﻦ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ ﻡ ﺴﻠﻚ ﻧﻮﺷ ﺘﻪ اﺳ ﺖ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﺑ ﺴﻴﺎر آﻮﺷ ﻴﺪﻩاﻧ ﺪ آ ﻪ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺖهﺎﯼ اﻋﻤﺎل ﺷﺪﻩ در ﺻﺪر اﺳﻼم ـ ﺑﺨﺼﻮص دوران ﻡﺤﻤﺪ و ﻋﻠﯽ ـ را ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺁنه ﺎ‬
‫را وﺡﯽ ﻡﻨﺰل ﺑﺸﻤﺎر ﺁورﻧﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ رﻓﺘ ﺎر ﻡﺘﻮﻟﻴ ﺎن ﻓﻌﻠ ﯽ اﺳ ﻼم ﺡﻜ ﻮﻡﺘﯽ در‬
‫اﻳﺮان هﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪهﺎﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺟﺎﻟﺒﯽ ]![ ﻡﻄﺮح آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬اﻡ ﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺧﻮﺷ ﺤﺎل ﺑ ﻮد آ ﻪ دﻧﻴ ﺎ ﻋ ﻮض ﺷ ﺪﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬در هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم‪ ،‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ ارﺕﺒﺎﻃﺎت و ﺁﮔﺎهﯽهﺎﺳﺖ آﻪ ﺡﺮف ﺁﺧﺮ را ﻡﯽزﻧﺪ؛ هﺮ چﻨ ﺪ آ ﻪ‬
‫اﺳﻼمﮔﺮاﻳﺎن و هﻤﺪﺳﺘﺎن ﺑﺎﺻﻄﻼح م‪.‬ل ﺁنهﺎ‪ ،‬در ادﺑﻴﺎت ﻡﺮگ ﭘﺮﺳﺘﯽ دوران اﺳﻼم اوﻟﻴﻪ و ادﺑﻴﺎت‬
‫ﺡﻜﻮﻡﺘﯽ چﻨﺪ دهﻪ ﭘﻴﺶ ﺷﻮروﯼ ﻡﺮﺡﻮم درﺟﺎ زدﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ!!‬

‫‪١٣١‬‬

‫اﻧﺪر ﻓﻀﻴﻠﺖ ﻋﻠﻢ آﻼم!‬
‫ﻳﻜﯽ از ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﺕﺌﻮرﻳﺰﻩ آﺮد ِن اﺳﻼم ]ﻳﺎ ﺕﺸﻴﻊ[ در اﻳﺮان‪» ،‬ﻋﻠﻢ آ ﻼم« را »اﺳ ﺘﻔﺎدﻩ از ه ﺮ‬
‫وﺳﻴﻠﻪاﯼ ﺑﺮاﯼ اﺙﺒﺎت ﺡﻘﺎﻧﻴ ﺖ ﺷ ﺮﻳﻌﺖ« ﺕﻌﺮﻳ ﻒ آ ﺮدﻩ اﺳ ﺖ‪ .‬در ﺕﺒﻴ ﻴﻦ اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺕﺨﺼ ﺼﯽ آ ﺮدن‬
‫»ﻋﻠﻢ آﻼم« هﻢ ﺕ ﺎ ﺁﻧﺠ ﺎ ﭘ ﻴﺶ رﻓﺘ ﻪ آ ﻪ اﻳ ﻦ »ﻋﻠ ﻢ« را ﺑ ﻪ دو ﺑﺨ ﺶ ﻗ ﺪﻳﻢ و ﺟﺪﻳ ﺪ دﺳ ﺘﻪﺑﻨ ﺪﯼ آ ﺮدﻩ‪،‬‬
‫ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ اﺙﺒ ﺎت ﺡﻘﺎﻧﻴ ﺖ ﺷ ﺮﻳﻌﺖ را ـ ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﺕﺤ ﻮل و ﺕﻜﺎﻡ ﻞ در ﺡﻴﻄ ﻪﯼ ﻋﻠ ﻮم از ه ﺮ ﺳ ﻨﺦ‬
‫ﺁن ـ وﻇﻴﻔﻪﯼ ﺷﺮﻋﯽ و دﻳﻨﯽ ﻡﺘﻜﻠ ِﻢ اﺳ ﻼﻡﯽ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧ ﺪﻩ اﺳ ﺖ؛ ﻡ ﺘﻜﻠﻢ اﺳ ﻼﻡﯽاﯼ آ ﻪ چ ﻪ ﺑﺨﻮاه ﺪ و چ ﻪ‬
‫ﻒ ﻓﻬ ِﻢ ﻋﻠﻤ ﯽ ﻡﺘﻜﻠﻤ ﻴﻦ‬
‫س ﺳﻘ ٍ‬
‫ﻧﺨﻮاه ﺪ‪ ،‬ﻡ ﯽﺑﺎﻳ ﺴﺖ ﺷ ﻴﻮﻩه ﺎﯼ اﺳ ﺘﺪﻻﻻت آﻼﻡ ﯽ ﻗ ﺪﻳﻢ را آ ﻪ ﺑ ﺮ اﺳ ﺎ ِ‬
‫»ﻗﺪﻳﻤﯽ« ﺕﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪﻩ ﺑﻮد‪ ،‬رهﺎ آﺮدﻩ و از ﻋﻠ ﻢ ﺟﺪﻳ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺮاﯼ اﺙﺒ ﺎت ﺧ ﻮ ِد ﺷ ﺮﻳﻌﺖ آ ﻪ ﻧﻮﻳ ﺴﻨﺪﻩ ﺁن را‬
‫»ﻻﻳﺰال و ﺕﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ« ﺑﻪ ﺡﺴﺎب ﺁوردﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻬﺮﻩ ﺟﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎور اﻳﻦ ﺕﺌﻮرﻳﺴﻴﻦ »ﻗﺒﺾ و ﺑ ﺴﻂ ﺕﺌﻮرﻳ ﻚ ﺷ ﺮﻳﻌﺖ« ﺕﻨﻬ ﺎ ﻡﻌﺮﻓ ﺖ دﻳﻨ ﯽ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﻗﺎﺑ ﻞ‬
‫ﺕﻐﻴﻴﺮ اﺳﺖ و ﻧﻪ ﺧﻮد دﻳﻦ؛ چﺮا آﻪ‪» :‬ﮔﺸﻮدﻩ ﺷﺪن درهﺎﯼ ﺁﺳﻤﺎن‪ ،‬و ﻓﺮو رﻳﺨﺘﻦ ﺑﺎران وﺡﯽ ﺑﺮ دل‬
‫ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺑﺨﺘﻴﺎرﯼ ﺑﻪ ﻧﺎم ﭘﻴﺎﻡﺒﺮان‪ ،‬و ﻃﺮاوت و ﻃﻬﺎرت ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺳﺮزﻡﻴﻦ “ﻋﻘﻮل” ﺁدﻡﻴ ﺎن ﺑ ﻪ ﺑﺮآ ﺖ ﺁن‬
‫ﺑﺎران ﺟﺎنﭘﺮور‪ ،‬زﻳﺒﺎﺕﺮﻳﻦ ﺡﺎدﺙﻪﯼ هﺴﺘﯽ اﺳﺖ‪ .‬و ﻧﺸﺴﺘﻦ “ﻋﻘﻞ” در آﻨﺎر اﻳﻦ وﺡ ﯽ‪ ،‬و آﻮﺷ ﺶ در‬
‫ﮔﺸﻮدن راز ﺁن ﻧﻴﺰ ﺑﻪ هﻤﺎن زﻳﺒﺎﺉﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﺕﻴﺰ ﺷﺪن ﺁﺕﺶ ﻃﻠ ﺐ و رﺳ ﺘﻦ از ﺕﻌﻠﻘ ﺎت دون و ﺑﺮﺧﺎﺳ ﺘﻦ ﺁدﻡ ﯽ از ﺧ ﺎك‪ ،‬و ﮔ ﺸﻮدﻩ ﺷ ﺪن‬
‫روزن دل ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﺁﻓﺘﺎب ﺡﻖ و ﻡﻌﻨﺎ و ﺡﻴﺮت آﺮدن در ﺑﺮاﺑﺮ راز وﺟﻮد و ﺷﻨﻮدن ﺑﺎﻧ ﮓ هﻮاﻟﺤ ﻖ‬
‫از هﻤﻪﯼ اﺟﺰاء ﺟﻬﺎن و داﻧﺴﺘﻦ “ﺕﻔﺴﻴﺮ درﺳﺖ” ﺕﺠﺮﺑﻪهﺎﯼ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ و ﺁﻡﻮﺧﺘﻦ درس ﺳ ﻠﻮك ﺑ ﺎﻃﻨﯽ‬
‫و ادب ﺡ ﻀﻮر در ﻡﺤ ﻀﺮ ﻡﺤﺘ ﺸﻢ ﭘﺮوردﮔ ﺎر… و ﺷﻜ ﺴﺘﻦ آﺒ ﺮ و ﻗﺒ ﻮل ﻋﺠ ﺰ و ﻓﻨ ﺎء و ﭘ ﺸﺘﻮاﻧﻪ‬
‫داﺷﺘﻦ ﺑﺮاﯼ اﺧﻼق و ﺳﺮﻋﺖ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺕﻜﺎﻡﻞ ﻗﻠﺒ ﯽ و ﻋﻘﻠ ﯽ ﺑ ﺸﺮ و “ﻧﻴ ﺎزﻡﻮدن” دوﺑ ﺎرﻩﯼ اﻡ ﻮرﯼ آ ﻪ‬
‫در ﺁزﻡﻮدﻧ ﺸﺎن “ﻡﻈﻨ ﻪﯼ ﺧﻄ ﺮ” اﺳ ﺖ‪ ،‬و رﺳ ﻴﺪن ﺑ ﻪ ارﺕﻔ ﺎﻋﯽ آ ﻪ “ﺧ ﺮد” را ﺕ ﻮان ﭘﺮﻳ ﺪن ﺕ ﺎ ﺁﻧﺠ ﺎ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬هﻤ ﻪ از ﺑﺮآ ﺎت دﻳ ﻦاﻧ ﺪ و آﻔ ﺮان ﻧﻌﻤ ﺖ اﺳ ﺖ اﮔ ﺮ اﻳ ﻦ هﺪﻳ ﻪﯼ راﻳﮕ ﺎن ﺧ ﺎﻟﻖ ﺟ ﻮاد و ﺕﻌﻠ ﻴﻢ‬
‫ﺑﯽاﺟﺮت ﻃﺒﻴﺒﺎن اﻟﻬﯽ در چﻨﮕﺎل آﺞاﻧﺪﻳﺸﯽهﺎ و ﺑﺪﻓﻬﻤﯽهﺎ و ﻋﻘﺐﻡﺎﻧﺪﮔﯽه ﺎ و ﺑ ﯽدردﯼه ﺎ ﻓﺮﺳ ﻮدﻩ‬
‫‪٦٩‬‬
‫و ﺿﺎﻳﻊ ﺷﻮد و ﺑﺮ ﻟﺐ ﺁب ﺡﻴﺎت ]ﻳﻌﻨﯽ ﺷﺮﻳﻌﺖ[ ﺟﻤﻌﯽ از ﺕﺸﻨﮕﯽ هﻼك ﺷﻮﻧﺪ‪«.‬‬
‫در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ »ﻧﻴﺎزﻡﻮد ِن دوﺑ ﺎرﻩﯼ اﻡ ﻮرﯼ آ ﻪ در ﺁزﻡﻮدﻧ ﺸﺎن ﻡﻈﻨ ﻪﯼ ﺧﻄ ﺮ اﺳ ﺖ« ﺑ ﺎزهﻢ‬
‫ﮔﻔﺖوﮔﻮ ﺧﻮاهﻴﻢ آﺮد‪ .‬هﻤﻴﻦﻗﺪر ﺑﮕﻮﻳﻢ آﻪ اﻧﺸﺎء ﺑﺎﻓﯽهﺎﻳﯽ از اﻳ ﻦ دﺳ ﺖ آ ﻪ »ﺧ ﺮد« و »ﻋﻘ ﻞ« را‬
‫هﻢ »ﻡﺜﻼ« چﺎﺷﻨﯽ دارد‪ ،‬در ﺡﻴﺎت ﻋﻴﻨﯽ‪ ،‬ﻡﺎدﯼ‪ ،‬ﻡﻠﻤﻮس و ﺕﺠﺮﺑﻪ ﺷﺪﻩﯼ ﻡﺎ اﻧﺴﺎنهﺎ در ﺕﻤﺎم ﻃ ﻮل‬
‫ﺕﺎرﻳﺦ ادﻳﺎن و ﻡﺬاهﺐ و ﺟﺪﻳﺪﺕﺮ از هﻤﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم و ﻡﺬهﺐ ﺷﻴﻌﻪ‪ ،‬ﻓﺠﺎﻳﻌﯽ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ اﺳ ﺖ آ ﻪ ﺕ ﻦ ه ﺮ‬
‫اﻧﺴﺎن ﺳﺎدﻩاﯼ را هﻢ ﺑﻪ ﻟﺮزﻩ درﻡﯽﺁورد‪.‬‬
‫ﻡﺜﻼ ﻓﻼن »ﻃﺒﻴﺐ اﻟﻬﯽ« ﻳﺎ ﺡﺎآﻢ اﺳﻼﻡﯽ‪ ،‬درﺳﺖ هﻤﺎن زﻡﺎﻧﯽ آﻪ ﻡﺸﻐﻮل ﻋ ﺸﻖ و ﺡ ﺎل و‬
‫راز و ﻧﻴ ﺎز و ﻧﻤ ﺎﻳﺶ ادب در »ﻡﺤ ﻀﺮ ﻡﺤﺘ ﺸﻢ ﭘﺮوردﮔ ﺎر« اﺳ ﺖ و درﺳ ﺖ هﻤ ﺎن ﻟﺤﻈ ﺎﺕﯽ آ ﻪ‬
‫»درهﺎﯼ ﺁﺳ ﻤﺎن ﮔ ﺸﻮدﻩ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ و ﺑ ﺎران وﺡ ﯽ ﻓ ﺮو ﻡ ﯽرﻳ ﺰد« و در هﻤ ﺎن اﻡﻜﺎﻧ ﺎت ﻧ ﺎدرﯼ آ ﻪ‬
‫ﻡ ﻮﻡﻦ ﻳ ﺎ »ﻃﺒﻴ ﺐ اﻟﻬ ﯽ« ﺑ ﻪ »ﺁﻡ ﻮﺧﺘﻦ درس ﺳ ﻠﻮك ﺑ ﺎﻃﻨﯽ و ادب ﺡ ﻀﻮر در ﻡﺤ ﻀﺮ ﻡﺤﺘ ﺸﻢ‬
‫ﭘﺮوردﮔ ﺎر« ﻡ ﺸﻐﻮل اﺳ ﺖ‪ ،‬ﻡﺘﻬﻤ ﻴﻦ ﺑ ﻪ ارﺕ ﺪاد‪ ،‬ﻳ ﺎ آ ﺴﺎﻧﯽ را آ ﻪ ﻡﺎﻟﻴ ﺎته ﺎﯼ اﺟﺒ ﺎرﯼ دﻳﻨ ﯽ ﻳ ﺎ‬
‫ﺟﺮﻳﻤﻪهﺎﯼ دﮔﺮاﻧﺪﻳ ﺸﯽ ]ﺟﺰﻳ ﻪ[ را ﻧﭙﺮداﺧﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﻳ ﺎ اﺷ ﺘﺒﺎﻩآ ﺎراﻧﯽ را آ ﻪ در »ﺁﻡ ﻮﺧﺘﻦ درس ﺳ ﻠﻮك‬
‫‪ ٦٩‬ـ ﻗﺒﺾ و ﺑﺴﻂ ﺕﺌﻮرﻳﻚ ﺷﺮﻳﻌﺖ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﻜﺮﻳﻢ ﺳﺮوش‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،‬ﺳﺎل‪ ،١٣٧١‬چﺎپ ﻡﻌﺮاج‪ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ص ﺑﻴﺴﺖ و هﻔﺖ‬

‫‪١٣٢‬‬

‫ﺑﺎﻃﻨﯽ« آﻤﯽ ﺕﻌﻠﻞ آﺮدﻩ‪ ،‬ﻳ ﺎ ﻧ ﻪ‪ ،‬ﻓﺮﺿ ﺎ ﺑ ﻪ »آﻔ ﺶ« ﻡ ﻼ ﻡﺤﻤ ﺪﺑﺎﻗﺮ ﻡﺠﻠ ﺴﯽ »آﻔ ﺸﻚ« ﮔﻔﺘ ﻪاﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫ﺡﻀﻮر ﻡﯽﭘﺬﻳﺮد‪ ،‬و ﺡﻀﺮﺕﺶ ـ ﺟﻨ ﺎب ﺡ ﺎآﻢ ﻡ ﻮﻡﻦ ﻳ ﺎ ﻡ ﻮﻡﻦ ﺡ ﺎآﻢ ـ ﺑ ﺎ ﻳﻘ ﻴﻦ ﺑ ﻪ ﺕﺎﺉﻴ ﺪ »ﭘﺮوردﮔ ﺎر‬
‫ﻡﺤﺘﺸﻢ« و »اﻧﺴﺎن ﺑﺨﺘﻴﺎرﯼ آ ﻪ ﺷ ﺎﻡﻞ ﻓ ﺮو رﻳﺨ ﺘﻦ ﺑ ﺎران وﺡ ﯽ« ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬ﻧﻤ ﺎز و ﻋﺒ ﺎدت و ﻋ ﺸﻖ و‬
‫ك ﺷ ﺎهﺎﻧﻪ و‬
‫ﺳﻠﻮك و رﻗﺺ ﺳﻤﺎع و »ادب« را ﺕﺮك آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﺮﻡﯽﺧﻴﺰد و ﻡﺘﻬﻢ را ﺑﺎ دﺳﺖهﺎﯼ ﻡﺒﺎر ِ‬
‫ت ﺧ ﻮ ِن ﻡﻘﺘ ﻮ ِل ﻡﻌ ﺪوم‪ ،‬ﺑ ﺮ روﯼ‬
‫اﺳﻼمﭘﻨﺎهﺎﻧﻪاش ﺳﺮ ﻡﯽﺑﺮد؛ ﺑﯽﺁﻧﻜ ﻪ ـ ﺡﺘ ﺎ ـ از رﻳﺨﺘ ﻪ ﺷ ﺪن ﻗﻄ ﺮا ِ‬
‫دﺳﺖهﺎﯼ ﻡﺒﺎرك ﺷﺎهﺎﻧﻪاش‪ ،‬ذرﻩاﯼ ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﺑﻪ دل ﻋﺎﺷﻖ و ﻡﻮﻡﻨﺶ راﻩ ﺑﺪهﺪ؛ چﺮا آﻪ »اﻡ ﻮرﯼ را‬
‫آﻪ در ﺁزﻡﻮدﻧﺸﺎن ﻡﻈﻨﻪﯼ ﺧﻄﺮ اﺳﺖ ﻧﺒﺎﻳﺪ دوﺑﺎرﻩ ﺁزﻡﻮد!« و ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧ ﻪﯼ ﻡ ﺜﻼ ﺁزادﯼ‪ ،‬دﻡﻮآﺮاﺳ ﯽ‪،‬‬
‫ﺁزادﯼ زﻧﺎن‪ ،‬ﺁزادﯼ ﻡﻄﺒﻮﻋﺎت ﻳﺎ ﺑﺮاﺑﺮ داﻧﺴﺘﻦ ﺡﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪﯼ‪ ،‬ﺑ ﺮ اﺳ ﺎس ﺑﻴﺎﻧﻴ ﻪﯼ ﺟﻬ ﺎﻧﯽ ﺡﻘ ﻮق‬
‫ﺖ »آﺞاﻧﺪﻳﺸﯽهﺎ و ﺑﺪﻓﻬﻤﯽه ﺎ و ﻋﻘ ﺐﻡﺎﻧ ﺪﮔﯽه ﺎ و‬
‫ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﺕﻴﺸﻪ ﺑﻪ رﻳﺸﻪﯼ ﺳﻴﺎدت و ﺡﻜﻮﻡﺖ و زﻋﺎﻡ ٍ‬
‫ﺑ ﯽدردﯼه ﺎ«ﯼ ﻃﺒﻴﺒ ﺎن اﻟﻬ ﯽ زد‪ .‬زﻡ ﺎﻧﯽ آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺡ ﻀﺮات‪ ،‬زﻳ ﺮ رﻳ ﺰش ﺑ ﺎران وﺡ ﯽ »ﺧ ﻴﺲ« و‬
‫]ﻻﺑﺪ[ از ﺧﻮد ﺑﻴﺨﻮد ﻡﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﻓﺮﺻﺘﯽ ﺑﺮاﯼ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﻡﻮﺿﻮﻋﺎت ﺧﻨﺪﻩدارﯼ ﻧﻈﻴ ﺮ ﺁزادﯼ‬
‫اﻧﺪﻳﺸﻪ‪ ،‬ﺁزادﯼ ﺑﻴﺎن‪ ،‬ﺁزادﯼ ﺑﺎور و ﺷﻮﺧﯽهﺎﻳﯽ از اﻳﻦ دﺳﺖ ﻧﺪارﻧﺪ!‬
‫ﺑﻪ ﻗﻮل ﻡﻴﺮزا ﺁﻗﺎﺧﺎن آﺮﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﻮﻩهﺎﯼ ﻋﺎ ِم چﭙ ﺎو ِل رﻋﻴ ﺖ و ﻡﻠ ﺖ‪ ،‬از ﺳ ﻮﯼ‬
‫ﺐ‬
‫اﻳﻦ ﻡﺘﻮﻟﻴﺎن ﻡ ﺬهﺐ‪» :‬آ ﺎر ﺁﺧﻮﻧ ﺪهﺎﯼ وﻻﻳ ﺖ ]ه ﻢ[ اﻳ ﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ از هﻤ ﻪﯼ اﻳ ﻦ دزدﯼه ﺎ و ﻏ ﺼ ِ‬
‫اﻡﻮا ِل رﻋﻴﺖ‪ ،‬رﻓﻊ ﺷﺒﻬﻪ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و ﻡﺎل ﺡﺮام ﺑﻪ اﺷﺎرﻩاﯼ ﺑﻪ ﻡﺎل ﺡﻼل ﺕﺒ ﺪﻳﻞ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬آ ﺎﻓﯽ اﺳ ﺖ‬
‫رﻋﻴﺖ اﻋﺘﺮاﺿﯽ ﺑﻜﻨﺪ ﻓﻮرا چﻤﺎق ﺕﻜﻔﻴﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﻡﯽﺷﻮد آﻪ ﻓﻼﻧﯽ “ﺑﺎﺑﯽ و ﻡﺮﺕﺪ ﻓﻄ ﺮﯼ” اﺳ ﺖ و ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ‬
‫ﺟﻨ ﺎب ]ﻡ ﻼ ﻡﺤﻤ ﺪﺑﺎﻗﺮ[ ﻡﺠﻠ ﺴﯽ آﻔ ﺮ ﮔﻔﺘ ﻪ و ﻳ ﺎ ﺑ ﻪ دروغ اﺷ ﺎﻋﻪ دادﻩ آ ﻪ‪“ :‬ﻡ ﻦ ﺷ ﻨﻴﺪﻩام آ ﻪ ﻗ ﺎﻃﺮ‬
‫‪٧٠‬‬
‫ﻡﺮﺡﻮم ﻡﺠﻠﺴﯽ از اﻻﻏﯽ اﺟﻨﺒﯽ ﺁﺑﺴﺘﻦ ﺷﺪﻩ و دو آﺮﻩ ﺧﺮ زاﺉﻴﺪﻩ” و اﻟﯽ ﺁﺧﺮ…«‬
‫ﮔﺎﻩ ﺡﺘﺎ ﺡﺎآﻢ ﻡﻮﻡﻦ‪ ،‬ﺑﺎ هﻤﺎن »ﻧﺠﺎﺳﺖ« ﺑﺮ ﺳﺮ ﺳﺠﺎدﻩﯼ راز و ﻧﻴﺎز ﺷﺎﻋﺮاﻧﻪ و ﻋﺎﺷ ﻘﺎﻧﻪ و‬
‫ﻡﻮﻡﻨﺎﻧﻪ و ﻋﺎﺟﺮاﻧﻪاش ﺑﺎزﻡﯽﮔﺮدد و ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ـ ﻻﺑﺪ اﻳﻦﺑﺎر ه ﻢ در اﻧﺘﻈ ﺎر اﻧﺠ ﺎم وﻇﻴﻔ ﻪاﯼ دﻳﮕ ﺮ ـ‬
‫ﺑﻪ اداﻡﻪﯼ ﺳﻤﺎع و راز و ﻧﻴﺎز و اد ِ‬
‫ب ﻋﺎﺟﺮاﻧﻪاش »در درﮔﺎﻩ ﻡﺤﺘﺸﻢ ﭘﺮوردﮔﺎر« ﻡﯽﭘﺮدازد و…‬
‫»ﺡﺎﻓﻆ‪ ،‬ﻡﻌﺎﺻﺮ و ﻡﺒﺎﺷﺮ ﭘﺎدﺷﺎ ِﻩ ﻋﺮبﺕﺒﺎ ِر ﻡﺘﻌﺼﺐ و ﻡﺘﺪﻳﻨﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺎم “ﻡﺒﺎرزاﻟﺪﻳﻦ” آ ﻪ‬
‫از ﻓﺮط ﺕﻌﺼﺐ ﺑﻪ دﻳﻦ اﺳﻼم‪ ...‬ﺑ ﺮاﯼ اﺳ ﺘﻘﺮار اﺳ ﻼم‪ ،‬ﺟﻨ ﮓه ﺎﯼ ﻡﻘ ﺪس ﻡ ﺬهﺒﯽ ]ﻏ ﺰوات[ ﺑ ﻪ راﻩ‬
‫اﻧﺪاﺧﺖ‪ .‬و ﺑﺮاﯼ اﺟﺮاﯼ آﺎﻡﻞ “ﻧﻬﯽ از ﻡﻨﻜﺮ” و “ﺡﺪود اﺳ ﻼﻡﯽ” در ﻋ ﻴﻦ ﺳ ﻠﻄﻨﺖ‪ ،‬ﺧ ﻮد‪ ،‬وﻇﻴﻔ ﻪﯼ‬
‫“ﻡﺤﺘﺴﺐ” و “ﺡﺎآﻢ ﺷﺮع” را ﻧﻴﺰ اﻧﺠﺎم ﻡﯽداد‪ .‬ﺑﺮاﯼ اﻳﻦآﺎر در ﺡﺎل ﻋﺒﺎدت ـ ﺡﺘ ﺎ ـ ﻧﻤ ﺎز و ﻗﺮاﺉ ﺖ‬
‫ﻗ ﺮﺁن را ﺕ ﺮك ﻡ ﯽآ ﺮد و ﻡﺘﻬﻤ ﺎﻧﯽ را آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻧ ﺰدش ﻡ ﯽﺁوردﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ دﺳ ﺖ ﺧ ﻮد ﻡ ﯽآ ﺸﺖ و ﺳ ﭙﺲ‬
‫ﺑﺮﻡﯽﮔﺸﺖ و ﺑﻪ اداﯼ ﻧﻤﺎز و ﺕﻼوت ﻗﺮﺁن ﻡﺸﻐﻮل ﻡﯽﺷﺪ‪ .‬ﻡﺒﺎرزاﻟﺪﻳﻦ‪ ،‬ﺑﻪ ﻗ ﻮل ﺧ ﻮدش ‪ ٨٠٠‬ﺕ ﻦ را‬
‫‪٧١‬‬
‫ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮد آﺸﺖ‪«.‬‬
‫و در ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ آﻤﺪﯼ دﻳﮕﺮ‪» :‬ﻡﺤﻤﺪ ﻡﻈﻔﺮ آﻪ “ﺷﺎﻩ ﻡﺤﺘﺴﺐ” ﻧﺎم داﺷﺖ و ﺧﻢ ﻡ ﯽﺷﻜ ﺴﺖ‬
‫و زﻩ ﺕﻨﺒﻮر ﻡﯽﮔﺴﺴﺖ؛ در ﺡﺎﻟﯽ آﻪ ﺑﻪ ﺕﻼوت ﻗﺮﺁن ﻡ ﺸﻐﻮل ﺑ ﻮد‪ ،‬ﻡ ﺼﺤﻒ را ﺑ ﻪ ﻳﻜ ﺴﻮ ﻡ ﯽﻧﻬ ﺎد و‬
‫ﻡﺤﻜﻮم را ﺑﺎ دﺳﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﺳﺮ ﻡﯽﺑﺮﻳﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻪ و آ ﻼماﷲ را ﻡ ﯽﺧﻮاﻧ ﺪ‪ .‬و ﮔﻮﻳ ﺎ اﻳ ﻦ ﺡﺎدﺙ ﻪ‬
‫‪٧٢‬‬
‫در زﻧﺪﮔﯽ اﻳﻦ دژﺧﻴﻢ‪ ٧٠٠ ،‬ﺑﺎر رخ دادﻩ اﺳﺖ‪«.‬‬
‫»در اﻳﻦ ﮔﻴﺮودار ﭘﺎدﺷﺎﻩ اﻳﺮان‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎﻩ ﺑ ﯽﻋﺮﺿ ﻪ اﯼ ﺑ ﻮد‪ .‬اﺳ ﻤﺶ ﻡﻈﻔﺮاﻟ ﺪﻳﻦ ﺷ ﺎﻩ ﺑ ﻮد…‬
‫ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﺁدم ﺧﻴﻠﯽ ﮔﺮدن آﻠﻔﺖ را ﺑﻪ اﺳﻢ ﻋﻴﻦاﻟﺪوﻟﻪ ﺻﺪراﻋﻈﻢ اﻳﺮان آﺮد‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋ ﻴﻦاﻟﺪوﻟ ﻪ ﺑ ﺮﺧﻼف‬
‫‪ ٧٠‬ـ ﻡﻴﺮزا ﺁﻗﺎﺧﺎن آﺮﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺳﻪ ﻡﻜﺘﻮب‪ ،‬ﻧﺴﺨﻪﯼ ﺧﻄﯽ‪ ،‬ﻋﻜﺲ از آﺘﺎبﺧﺎﻧﻪﯼ داﻧﺸﮕﺎﻩ‪ ،‬ﻧﻘﻞ از آﺎرﻧﺎﻡﻪ و زﻡﺎﻧ ﻪ‪ ،‬ﻡﻴ ﺮزا‬
‫رﺿﺎ آﺮﻡﺎﻧﯽ‪ ،‬دآﺘﺮ هﻤﺎ ﻧﺎﻃﻖ‪ ،‬چﺎپ اول‪ ،‬ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺡﺎﻓﻆ‪ ،١٣٦٣ ،‬ص ‪١٨‬‬
‫‪ ٧١‬ـ دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻡﻴﺮﻓﻄﺮوس‪ ،‬چﺎپ دوم‪ ،‬ﺳﺎل ‪ ،١٩٩٧‬ﺁﻟﻤﺎن‪ ،‬ﻧﺸﺮ ﻧﻴﻤﺎ‪ ،‬ﺻﺺ ‪ ٤٨‬ﺕﺎ ‪٤٩‬‬
‫‪ ٧٢‬ـ ﺑﺮﺧﯽ ﺑﺮرﺳ ﯽه ﺎ درﺑ ﺎرﻩﯼ ﺟﻬ ﺎنﺑﻴﻨ ﯽه ﺎ و ﺟﻨ ﺒﺶه ﺎﯼ اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ در اﻳ ﺮان‪ ،‬اﺡ ﺴﺎن ﻃﺒ ﺮﯼ‪ ،‬ص ‪ ،٤٠٤‬ﺑ ﻪ ﻧﻘ ﻞ از‬
‫»رگ ﺕﺎك« دﻻرام ﻡﺸﻬﻮرﯼ‪ ،‬ص ‪٦٤‬‬

‫‪١٣٣‬‬

‫ﭘﺎدﺷﺎﻩ ﺑﯽﻧﻬﺎﻳﺖ ﻡﻘﺘﺪر ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻴﻦاﻟﺪوﻟﻪ ﺧﻴﻠﯽ آﺎرهﺎﯼ زﻳﺎدﯼ آﺮد؛ ازﺟﻤﻠﻪ آﺎرهﺎﻳﯽ آﻪ آﺮد اﻳﻦ ﺑ ﻮد‬
‫آﻪ ﻳﻚ ﺡﺎآﻢ ﺑﺮاﯼ ﺕﻬﺮان ﻧﺎﻡﻴﺪ آﻪ اﺳﻤﺶ ﻋﻼءاﻟﺪوﻟﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻼءاﻟﺪوﻟﻪ ه ﻢ از ﺁن ﻇ ﺎﻟﻢه ﺎﯼ ﻋﺠﻴ ﺐ و‬
‫ﻏﺮﻳﺐ ﺑﻮد‪ .‬وﻗﺘﯽ آﻪ ﻧﻤﺎز ﻡﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬از دور آﻪ چﻨﺪ ﻧﻔﺮ را ﻡ ﯽﺁوردﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺎ اﺷ ﺎرﻩ ﻧ ﺸﺎن ﻡ ﯽداد آ ﻪ‬
‫‪٧٣‬‬
‫ﺳﺮﺷﺎن را ﺑﺒﺮﻳﺪ‪«.‬‬
‫ﺡﺎآﻤﺎن ﺷﺮع و ﻓﻘﻴﻬ ﺎن درﺑ ﺎر ه ﻢ آ ﺎرﯼ ﺟ ﺰ اﻳ ﻦ ﻧﺪارﻧ ﺪ آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻤ ﺎم اﻳ ﻦ ﻓ ﺪاآﺎرﯼه ﺎﯼ‬
‫ﺷﺎهﺎﻧﻪﯼ ﺷﺎهﺎ ِن اﺳﻼمﭘﻨﺎ ِﻩ اﺳﻼمﭘﺮور‪ ،‬ﻓﺘﻮا ﻡﺮﺕﻜﺐ ﺷﻮﻧﺪ و ﺧﺰاﻧﻪ و ﺧﺰﻳﻨ ﻪﯼ ﺷﺎهﻨ ﺸﺎهﺎن را ﭘ ﺮ از‬
‫رﻗﻌﻪهﺎﯼ ﻗﻴﻤﺘﯽ ﻓﺘﻮاهﺎﯼ ﻗﺘﻞ و ﺡﺬف دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﻓﺮﻡﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﺳﺖ آﻪ ﻡﻦ اﺻﻼ آﺎرﯼ ﺑﻪ اﻳﻦ راز و ﻧﻴﺎزه ﺎ‪ ،‬ﮔﺮﻳ ﻪه ﺎ و ﺷ ﻴﻮن و واﻳﻼه ﺎ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان‬
‫»ﻋﺠﺰ و ادب در ﻡﺤﻀﺮ ﻡﺤﺘﺸﻢ ﭘﺮوردﮔﺎر« ﻧﺪارم و ﺁن را ﻳﻚ ﻡﻮﺿﻮع آ ﺎﻡﻼ ﻓ ﺮدﯼ ﻡ ﯽداﻧ ﻢ آ ﻪ‬
‫ﺕﺎ زﻡﺎﻧﯽ آﻪ اﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩﯼ ﻋﺠﺰ و ادب در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﺎﻟﻖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﺪرتﻧﻤﺎﻳﯽ در ﺑﺮاﺑ ﺮ ﻡﺨﻠ ﻮق و چﭙ ﺎول و‬
‫ﺕﺤﻤﻴﻖ ﻡﻠﺖ و ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎدﻩ از ﺑﺎورهﺎﯼ ﻡﺬهﺒﯽ »اﻡﺖ« ﺕﺒﺪﻳﻞ ﻧﺸﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬ﻡﯽﺕﻮان ﺁن را ـ ﺑﻪ ﻧﺤ ﻮﯼ‬
‫ـ ﺑﻪ ﻋﻨﻮا ِن اﺡﺘﺮام ﺑﻪ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ﺕﺤﻤﻞ آﺮد؛ اﻡﺎ ﺁﻧﺠﺎ آﻪ اﻳﻦ راز و ﻧﻴﺎزهﺎ‪ ،‬ﺑﻪ دآﺎﻧﯽ ﺑﺮاﯼ ﺕﺤﻤﻴ ﻖ‬
‫و چﭙﺎول ﻡﻠﺖ ﺑﺪل ﻡﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺟﺰ ﻳﻚ دآﺎﻧﺪارﯼ ﺑ ﻪ ﺡ ﺴﺎﺑﺶ ﻧﻤ ﯽﺁورم؛ چ ﺮا آ ﻪ ﺑ ﺮاﯼ ﺑﻌ ﻀﯽ از اﻳ ﻦ‬
‫اﻧﻮاع ﻋﺎﺷﻘﺎن ﭘﺮوردﮔﺎر ﻡﺤﺘﺸﻢ‪ ،‬اﺻﻼ ﻡﻬﻢ ﻧﻴﺴﺖ آﻪ ﻡﻠﺘﯽ زﻳﺮ ﻳﻮغ اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧ ﻪ ﺑ ﺎزﯼه ﺎ ﺑ ﻪ ﺕﺤﻘﻴ ﺮ‪،‬‬
‫ﺕﺤﻤﻴ ﻖ و چﭙ ﺎول آ ﺸﻴﺪﻩ ﻡ ﯽﺷ ﻮد‪ .‬اﻳ ﻦ ﻋﻨﺎﺻ ﺮ چﻨ ﺎن ﺳﺮﺷ ﺎن ﮔ ﺮ ِم ﺳ ﻴﺮ و ﺳ ﻠﻮكه ﺎﯼ ﻋﺎﺷ ﻘﺎﻧﻪ و‬
‫ﻋﺎرﻓﺎﻧﻪﯼ ﺧﻮدﺷﺎن اﺳﺖ آﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻧﻜﺒﺖﺑﺎر زﻧﺪﮔﯽ ﻡﺮدم ـ زﻳﺮ ﻳﻮغ اﺳﺘﺤﻤﺎر دﻳ ﻦﻡ ﺪاران ـ ه ﻴﭻ‬
‫ﻧﮕﺮاﻧﯽاﯼ در اﻳﺸﺎن اﻳﺠﺎد ﻧﻤﯽآﻨﺪ؛ ﺡﺘﺎ آﻜﺸﺎن هﻢ ﻧﻤﯽﮔﺰد؛ چﺮا آﻪ در درسهﺎﯼ اوﻟﻴﻪﯼ ﻡﻜﺘﺒ ﺸﺎن‬
‫ﻳﺎدﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ آﻪ‪ :‬ﺁدﻡﻴﺎن ]اﻟﺒﺘﻪ ﻓﻘﻂ ﻡﺮدم و ﻧﻪ ﺡﺎآﻤﺎن[ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻜﻮﺷﻨﺪ آﻪ از »ﺧﻮاﺳﺖهﺎﯼ دو ِن زﻧ ﺪﮔﯽ‬
‫ﻡﺎدﯼ‪ ،‬ﺧﻮد را ﺑﺘﻜﺎﻧﻨﺪ و ﺑﻪ ﺡﻴﺮت در اﺡﺘﺸﺎم ﭘﺮوردﮔﺎر« ﺑﺴﻨﺪﻩ آﻨﻨﺪ و در راﺳ ﺘﺎﯼ اﺳ ﺘﻤﺮار هﻤ ﻴﻦ‬
‫دﺳﺖاﻓﺸﺎﻧﯽهﺎ و ﭘﺎﻳﻜﻮﺑﯽهﺎ‪ ،‬ﻧﺎﻳﺒﺎن ﭘﺮوردﮔﺎر را ﻡﺎﻟﻚ ﺟﺎن و ﻡﺎل و ﻧﺎﻡﻮس ﺧﻮد ﺑ ﺸﻨﺎﺳﻨﺪ و ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫ﺖ اﻳﻦ ﺷﺮﻳﻌﺘﻤﺪاران‪ ،‬ﻟﻴﺎﻗﺖ و ﺻﻼﺡﻴﺖ دارﻧ ﺪ و‬
‫آﺎر ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﻨﺪ آﻪ ﺑﺮاﯼ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ دروازﻩﯼ ﺑﻬﺸ ٍ‬
‫هﺮ چﻪ اﻳﺸﺎن ﻡﯽﻓﺮﻡﺎﻳﻨﺪ ﺑﺎ چﺸﻢ و ﮔﻮش ﺑﺴﺘﻪ ﻓﺮﻡﺎن ﻡﯽﺑﺮﻧﺪ؛ ﺑﺎ ﭘﺎﯼ اﻳﺸﺎن راﻩ ﻡ ﯽروﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﺎ چ ﺸﻢ‬
‫اﻳﺸﺎن ﻡﯽﺑﻴﻨﻨﺪ و چ ﺸﻢهﺎﺷ ﺎن را ـ آ ﻪ ﮔ ﺎﻩ ﻧ ﺎﭘﺮهﻴﺰﯼ آ ﺮدﻩ و چﻴﺰه ﺎﯼ دﻳﮕ ﺮﯼ را ه ﻢ ﺕ ﺼﺎدﻓﺎ دﻳ ﺪﻩ‬
‫ﺖ‬
‫ﺚ ﺕﻮﻟﻴ ٍﺪ اﻳ ﻦ هﻤ ﻪ ﺟﻨﺎﻳ ٍ‬
‫اﺳﺖ ـ آﻮر ﻡﯽﺧﻮاهﻨﺪ و اﺳﺎﺳﺎ آﻮچﻚﺕﺮﻳﻦ ﺷﻜﯽ در ﺧﻮد ﺷﺮﻳﻌﺖ آﻪ ﺑﺎﻋ ٍ‬
‫ﺕﺎرﻳﺨﯽ آﻪ اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ هﻢ ﺕﺎوﻳﻞ و ﺕﻮﺟﻴﻪﺑﺮدار اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻤﯽآﻨﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ هﻢ ﮔﺎﻩ ذرﻩاﯼ ﺷﻚ و ﺕﺮدﻳ ﺪ ﺑ ﻪ دل‬
‫ﻋﺎﺷ ﻖ و ﺳﺮﺳ ﭙﺮدﻩﺷ ﺎن راﻩ ﻳﺎﻓ ﺖ‪ ،‬ﺁن را ـ ﺕﻨﻬ ﺎ ـ ﻧﺎﺷ ﯽ از آ ﻮدﻧﯽ و »ﺑ ﯽ ﻡﻌﺮﻓﺘ ﯽ« ﺧﻮدﺷ ﺎن‪ ،‬در‬
‫ﻓﻬﻢ از دﻳﻦ ﺕﻠﻘﯽ ﻡﯽآﻨﻨﺪ و… هﯽ… ﺑﺮو ﺕﺎ ﻓﺮح… زاد…‬
‫»]چﺮا[ آ ﻪ در اﺳ ﻼم‪ ،‬هﺮﮔ ﺰ اﺻ ﻼح ﻡ ﺬهﺒﯽ ﺑ ﻪ ﻡﻌﻨ ﯽ ﺕﺠﺪﻳ ﺪ ﻧﻈ ﺮ در ﻡ ﺬهﺐ ﻧﺒ ﻮدﻩ؛ ﺑﻠﻜ ﻪ‬
‫ﺖ ﺡﻘﻴﻘ ﯽ‬
‫“ﺕﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ در ﺑﻴﻨﺶ و ﻓﻬﻢ ﻡ ﺬهﺐ” ﺑ ﻮدﻩ اﺳ ﺖ و “ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم راﺳ ﺘﻴﻦ” و “ﺷ ﻨﺎﺧ ٍ‬
‫‪٧٤‬‬
‫ح واﻗﻌﯽ اﺳﻼ ِم ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ”‪«.‬‬
‫رو ِ‬
‫ﺺ ﺑﺎﻧﯽ ﺕﺌﻮرﯼ ﻗ ﺒﺾ و ﺑ ﺴﻂ ﺷ ﺮﻳﻌﺖ »در‬
‫ﺑﺮاﯼ هﻴﭻآﺲ هﻢ اهﻤﻴﺖ ﻧﺪارد آﻪ ـ ﻡﺜﻼ ـ ﺷﺨ ِ‬
‫ﺶ ﻃﻠ ﺐ و رﺳ ﺘﻦ از ﺕﻌﻠﻘ ﺎت دون و‬
‫ﺡ ﺎل آﻮﺷ ﺶ ﺑ ﺮاﯼ ﮔ ﺸﻮدن ﺁن راز… و ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻴ ﺰ ﺷ ﺪن ﺁﺕ ِ‬
‫ب ﺡ ﻖ و ﻡﻌﻨ ﺎ‪ ،‬و ﺡﻴ ﺮت آ ﺮدن در‬
‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻦ ﺁدﻡﯽ از ﺧﺎك و ﮔﺸﻮدﻩ ﺷ ﺪن روزن دل ﺑ ﻪ ﺳ ﻮﯼ ﺁﻓﺘ ﺎ ِ‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ راز وﺟﻮد و ﺷﻨﻮدن ﺑﺎﻧﮓ هﻮاﻟﺤﻖ‪ ،‬از هﻤﻪﯼ اﺟﺰاء ﺟﻬﺎن« ﻟ ﻪﻟ ﻪ زﻧ ﺎن و هﺮوﻟ ﻪ آﻨ ﺎن‪ ،‬ﺑ ﻪ‬
‫‪ ٧٣‬ـ اﻧﻘ ﻼب اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ رواﻳ ﺖ رادﻳ ﻮ ﺑ ﯽﺑ ﯽﺳ ﯽ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﺮﺿ ﺎ هﻮﺷ ﻨﮓ ﻡﻬ ﺪوﯼ‪ ،‬ﻡﺠﻤﻮﻋ ﻪﯼ ﮔﻔ ﺖوﮔﻮه ﺎﯼ ﺑ ﺎﻗﺮ ﻡﻌ ﻴﻦ ﺑ ﺎ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺖهﺎﯼ ﺳﻴﺎﺳﯽ و ﻓﺮهﻨﮕﯽ اﻳﺮان در ﺑﺎرﻩﯼ ﺕﺎرﻳﺦ ﻡﻌﺎﺻﺮ اﻳﺮان از ﻡﺸﺮوﻃﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳ ﻮ‪ ،‬چ ﺎپ ﻃ ﺮح ﻧ ﻮ‪ ،‬ﺕﻬ ﺮان‪،‬‬
‫زﻡﺴﺘﺎن ‪ ،١٣٧٢‬ﺑﺨﺸﯽ از ﮔﻔﺖوﮔﻮ ﺑﺎ ﺷﺎدوران ﻡﺤﻤﺪﻋﻠﯽ ﺟﻤﺎلزادﻩ‪ ،‬ص ‪٩‬‬
‫‪ ٧٤‬ـ اﻡﺖ و اﻡﺎﻡﺖ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ‪ ،‬ﻳﺎد ﺷﺪﻩ‪ ،‬ص ‪٣٦٢‬‬

‫‪١٣٤‬‬

‫داﻧﺸﺠﻮﻳﺎ ِن داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان »اﻧﻘﻼب ﻓﺮهﻨﮕﯽ اﺳﻼﻡﯽ« ﺡﻤﻠﻪ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑ ﺎ در ﺟﻴ ﺐ داﺷ ﺘﻦ ﻓﺘ ﻮاﻳﯽ‬
‫از ﻡ ﺪﻋﻴﺎن ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻨﯽ »اﻧ ﺴﺎنه ﺎﯼ ﺑﺨﺘﻴ ﺎرﯼ آ ﻪ زﻳ ﺮ رﻳ ﺰش ﺑ ﺎران وﺡ ﯽ« ﺑ ﻪ ﺟﻨ ﺒﺶ درﺁﻡ ﺪﻩاﻧ ﺪ‪،‬‬
‫داﻧﺸﮕﺎﻩهﺎ را هﻢ ـ ﺑﺮاﯼ اﻃﺎﻋﺖ از »اوﻟﻮاﻻﻡﺮ« اﺳ ﻼﻡﯽ ﺷ ﺪن و در ﻧﻬﺎﻳ ﺖ ﺑ ﻪ زﻳ ﺮ ﻡﻬﻤﻴ ﺰ آ ﺸﻴﺪﻩ‬
‫ﺷﺪن ـ ﺑﻪ ﻗﺼﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺕﺒﺪﻳﻞ آﻨﺪ‪.‬‬
‫هﻴﭻآﺪا ِم اﻳﻦ ﺷﺮﻳﻌﺘﻤﺪاران هﻢ‪ ،‬هﻴﭻ ﺡﻴﺎ و ﺷﺮﻡﯽ از »ﮔﺸﻮدﻩ ﺷ ﺪ ِن روز ِن د ِل« داﻧ ﺸﺠﻮﻳﺎ ِن‬
‫ﺐ اﻳﻦ ﻡﻔﺘﻴﺎن و ﻡﺎﻡﻮران اﺟﺮاﯼ ﻓﺘﻮاﯼ ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎن ﺁن اﻧﺴﺎنهﺎﯼ ﺑﺨﺘﻴﺎر و زﺧﻤ ﯽه ﺎ و‬
‫ﮔﺮﻓﺘﺎ ِر ﺕﻴ ِﺮ ﻏﻴ ِ‬
‫آﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن اﻳﻦ »ﺟﻬﺎد ﻡﻘﺪس« ﻧﺪارﻧﺪ و اﺻﻼ هﻴﭻ هﺮاﺳﯽ ﺑﻪ دل ﻡﺒﺎرآ ﺸﺎن راﻩ ﻧﻤ ﯽدهﻨ ﺪ و ﺷ ﺎد‬
‫و ﺷ ﻨﮕﻮل و ﻡﻨﮕ ﻮل و ﺧ ﻮش و ﺳ ﺮﺡﺎل »ﺑ ﻪ ارﺕﻔ ﺎﻋﯽ ﻡ ﯽرﺳ ﻨﺪ آ ﻪ ﺧ ﺮ ِد ]ه ﻴﭻ اﻧ ﺴﺎﻧﯽ[ را ﺕ ﻮان‬
‫ﭘﺮﻳﺪن ﺕﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻴﺴﺖ!« و ﺑﺮاﯼ ﺕﻮﺟﻴﻪ هﻤﻴﻦ ﺑﻼﻳﺎ از ﺕﻤﺎم ﻋﻠﻢ و داﻧ ﺶ ﻡ ﺪرن ه ﻢ ﻡ ﺪد ﻡ ﯽﺟﻮﻳﻨ ﺪ‪ ،‬ﺕ ﺎ‬
‫ﺷﺎﻳﺪ راهﯽ ﺑﺮاﯼ اﺙﺒﺎت ﺡﻘﺎﻧﻴﺖ »ﻗﻮاﻧﻴ ِﻦ« ﺷﺮﻳﻌﺘﯽ ﺑﻴﺎﺑﻨﺪ آﻪ ﻡﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ‪ ١٤٠٠‬ﺳﺎل ﭘ ﻴﺶ و ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ‬
‫ﺑﺪوﯼ و ﺑﺮدﻩدار و ﺧﺸﻦ ﺁن دوران اﺳﺖ و ﻧﻪ اﻳﻦ روزهﺎ و در هﺰارﻩﯼ ﺳﻮم‪.‬‬
‫اﻳ ﻦ وﺿ ﻌﻴﺖ اﻟﺒﺘ ﻪ از ﺑ ﺪﺑﺨﺘﯽ اﻳ ﻦ ﻡﺘﻜﻠﻤ ﻴﻦ اﺳ ﺖ آ ﻪ آﺎرﻧﺎﻡ ﻪﯼ دآﺎﻧ ﺪاران دﻳ ﻦ و ﺷ ﺮﻳﻌﺖ‬
‫ﺖ ﺁن‬
‫ﺁﻧﭽﻨﺎن ﺧﺮاب اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎ ﺕﻤﺎم اﻳﻦ ﺑﻨ ﺪﺑﺎزﯼه ﺎ ه ﻢ راه ﯽ ﺑ ﺮاﯼ ﺕﻮﺟﻴ ﻪ‪ ،‬ﺕﺎوﻳ ﻞ و ﻡﺎﺳ ﺘﻤﺎﻟﯽ آﻠﻴ ٍ‬
‫ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﯽﻡﺎﻧﺪ؛ چﺮا آﻪ ﻡﺜﻼ ﻡﻼهﺎدﯼ ﺳﺒﺰوارﯼ‪ ،‬ﻳﻜﯽ از ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎ ِن هﻤﻴﻦ »اﻧﺴﺎن ﺑﺨﺘﻴﺎرﯼ آﻪ ﺷﺎﻡﻞ‬
‫ﻓ ﺮو رﻳﺨ ﺘﻦ ﺑ ﺎران وﺡ ﯽ« ﺷ ﺪﻩ‪ ،‬در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﻧﻴﻤ ﯽ از ﺟﺎﻡﻌ ﻪﯼ ﺑ ﺸﺮﯼ ـ ﻳﻌﻨ ﯽ زﻧ ﺎن ـ اﻓﺎﺿ ﻪ‬
‫ﻡ ﯽﻓﺮﻡﺎﻳ ﺪ آ ﻪ‪“» :‬آ ﺴﺎهﻦ ﺻ ﻮرﻩ اﻻﻧ ﺴﺎن ﻟﻴﺮﻏ ﺐ ﻓ ﯽ ﻧﻜ ﺎﺡﻬﻦ” )ﺧﺪاوﻧ ﺪ‪ ،‬ﺻ ﻮرت اﻧ ﺴﺎن ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ‬
‫‪٧٥‬‬
‫ﺡﻴﻮاﻧﺎت ]زﻧﺎن[ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻩ اﺳﺖ ﺕﺎ ﻡﺮدهﺎ ﺑﻪ ﻧﻜﺎح اﻳﺸﺎن رﻏﺒﺖ آﻨﻨﺪ‪«(.‬‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ هﻤ ﻪ‪» :‬ﻡ ﺘﻜﻠﻢ‪ ،‬ﺟ ﺰو وﻇ ﺎﻳﻔﺶ ﻡ ﯽﺷ ﻮد آ ﻪ راﺟ ﻊ ﺑ ﻪ ﻡﻌﻴ ﺎر ﻡﻌﻨ ﯽدارﯼ ﺑﺤ ﺚ آﻨ ﺪ ﺕ ﺎ‬
‫‪٧٦‬‬
‫ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺙﺎﺑﺖ آﻨﺪ آﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ ﻡﻌﻨﯽدار اﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﺪﺑﺨﺘﺎﻧﻪ هﺮچﻘﺪر اﻳﻦ ﻡﺘﻜﻠﻴﻤﻦ زور ﺑﺰﻧﻨﺪ ﺕﺎ »ﺑﺎ ﻡﻌﻴﺎر ﻡﻌﻨﯽدارﯼ ﺑﺤﺚ آﻨﻨﺪ ﺕﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺙﺎﺑﺖ‬
‫آﻨﻨ ﺪ آ ﻪ ﺳﺨﻨﺎﻧ ﺸﺎن ﻡﻌﻨ ﯽدار اﺳ ﺖ«‪ ،‬در ﺕ ﺎرﻳﺦ و وﻗ ﺎﻳﻊ ﺕ ﺎرﻳﺨﯽ ﺙﺒ ﺖ ﺷ ﺪﻩ و ﻡ ﺴﺘﻨﺪ ﻧﻤ ﯽﺕﻮاﻧﻨ ﺪ‬
‫دﺳﺘﻜﺎرﯼ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﻡﯽآﻮﺷﻨﺪ آﻪ وﻗﺎﻳﻊ ﺕﺎرﻳﺨﯽ را ﺕﻮﺟﻴﻪ‪ ،‬ﺕﺎوﻳﻞ و ﺕﻔﺴﻴﺮ ﺑﻪ راﯼ ﻓﺮﻡﺎﻳﻨﺪ؛ چﺮا آ ﻪ‬
‫ﺕ ﺎرﻳﺦ‪ ،‬ﺑﺮداﺷ ﺖ دﻳﮕ ﺮﯼ از رﻓﺘ ﺎر اﻳ ﻦ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﻤﺪاران و دﻳ ﻦﺳ ﺎﻻران دارد؛ ﺷ ﺮﻳﻌﺘﻤﺪاراﻧﯽ آ ﻪ‬
‫آﺮدارﺷﺎن‪ ،‬دﻗﻴﻘﺎ ﺑﺮ روﯼ ﻡﺤﻮر اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﻓﻬ ِﻢ آﻤﺪﯼ از ﺕﺎرﻳﺦ‪ ،‬ﺟﻬ ﺎن‪ ،‬ﻃﺒﻴﻌ ﺖ‪ ،‬ﻋﻠ ﻢ‪ ،‬ﻡﻌﻨ ﯽ‪ ،‬ﻓﻠ ﺴﻔﻪ‬
‫ﺖ‬
‫و آ ﻼم ﺑﻨ ﺎ ﺷ ﺪﻩ اﺳ ﺖ؛ هﺮچﻘ ﺪر ه ﻢ آﻮﺷ ﺶ آﻨﻨ ﺪ ﺕ ﺎ ﺑ ﺎ »ﺑﺎزﮔ ﺸﺖ ﺑ ﻪ اﺳ ﻼم راﺳ ﺘﻴﻦ« و »ﺷ ﻨﺎﺧ ٍ‬
‫ح واﻗﻌﯽ اﺳﻼ ِم ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ« در ﻓﻬ ِﻢ از ﺕﺎرﻳﺦ‪ ،‬ﺕﺠﺮﺑﻪهﺎﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ‪ ،‬ﺡﺎﻓﻈﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﻡﻠ ﺖ و‬
‫ﺡﻘﻴﻘﯽ رو ِ‬
‫ﺖ ﻓﻌﻠﯽ در ﺡﻜﻮﻡﺖ‪ ،‬دﺳﺘﻜﺎرﯼ ﻓﺮﻡﺎﻳﻨﺪ!!‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪﯼ ﺕﺎرﻳﺨﯽ ﺷﺮﻳﻌ ٍ‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﺴﻴﺎر روﺷﻦ آﻪ‪» :‬اﺕﻔﺎﻗﺎ ﻳﻚ “ﺡﻜﻢ ﺕﺎرﻳﺨﯽ و آﻠﯽ” آﻪ “از ازل ﺕﺎ اﺑ ﺪ” ﺟ ﺎرﯼ‬
‫ﺐ ﺡﺎآ ِﻢ ﻡﻮﺟﻮد‪ ،‬هﻤﻴﺸﻪ