You are on page 1of 46

PANG-URI NG CEBUANO AT TAGALOG: ISANG KONTRASTIBONG PAG-AANALISA

Introduksyon
• Sinasabi ng marami, na ang Tagalog ay pinakamadaling wikang napag-aaaralan. • May mga tumutuligsa rin kung bakit ang isang wikang may maliit na sakop ay piniling maging pambansang wika.

Introduksyon
• At kung pakasusuriin sa mapa ay magkakaroon ng alinlangan kung ang lalawigang Mindoro ba ay nagsasalita rin ng Tagalog, na kung titingnan ang panloob nito ay dinodominahan ng wikang Mangyan. • Hindi nga ba‟t ang dulong Silangan ng Mindoro ay mga nagsasalita rin ng Bisaya.

Introduksyon
• Makikita sa mapa ang lawak ng mga lalawigang sakop ng Katutubong Tagalog na sinasabing sinasalita ng humigit –kumulang na 96% ng populasyon ng Pilipinas.

.

.

Kastila: idioma cebuano) ay isang wikang Austronesian na sinasalita sa Pilipinas ng humigit kumulang 33 milyong tao at nasa ilalim o kasapi ng pangkat ng mga wikang Bisaya. na hinulapi ng Kastilang -ano (nangangahulugang likas.Introduksyon • Ang wikang Sebwano (Sebwano: Sinugbuanun. • Nanggaling ang pangalan ng wika mula sa pulo ng Pilipinas ng Cebu. . o isang lugar).

.Ang paggamit ng Tagalog sa Pilipinas • Ang Tagalog ay ginagamit bilang lingua franca ng Pilipinas. subalit ang Ingles ang ginagamit sa mga paaralan at sa pangkalakalan. pati na rin sa pamahalaan. • Ang Wikang Tagalog ay isa sa una at may mataas na uri ng wika sa kapuluang Pilipinas.

D. ..Ang paggamit ng Tagalog sa Pilipinas • Isa sa patunay ng katandaan nito ay ang dokumento ng LAGUNA COPPERPLATE INSCRIPTIONS YEAR 822 A. na bagamat may pagkakaiba ng anyo nito sa kasalukuyang Tagalog ay may patunay na ito nga ang Inang Wika ng bagong Tagalog natin sa Pilipinas.

ang wikang Tagalog ay siyang "lingua franca" o siyang kinilalang pangkaraniwang wika na kinikilala at siya ring Pambansang Wika ng Pilipinas. • Sa kasalukuyan. .Ang paggamit ng Tagalog sa Pilipinas • Ang lawig ng panahon ng pakikipag ugnayan ng kabihasnang Tagalog sa iba‟t ibang lahi ng mga tao sa ating kapuluan ay nagpayabong at nagpayaman sa wikang ito.

• Nagkakaroon ito ng impleksyon sa mga bilang at hambingan. pl.1 Pang-uri • Ang pang-uri ay mga salitang naglalarawan sa pangngalan o nagpapahayag na ang isang pangngalan ay may partikular na katangian o kalidad. .Paghahambing / Pagsusuri ng Datos • 2. Ginamit ang infix g.bilang pluralizer (gaya sa dako. = dagko).

Paghahambing / Pagsusuri ng Datos • 2. .2 Pagbubuo ng Pariralang Pangalan (Isahang Pang-uri) • Ipinakikita ng talahanayan ang iba‟t ibang paraan ng pagbubuo ng isang pariralang pangngalan mula sa isang pang-uri at pangangalan.

> <png.Posisyon ng Panguri Unahan ng pangngalan Kailanan ng pangngalan Isahan pormula Halimbawa ng pariralang pangngalan Maayo ng libro (maayong libro) Maayos na libro (Tag.) good books .> + <png.ugn> + mga+ <png.> + <png.ugn> + <png.u> + <png.ugn> +<png.u> + <png.> + <png.ugn> +<png.) good books Hulihan ng pangngalan Isahan good book Hulihan ng pangngalan maramihan Mga libro ng maayo (mga librong maayo) Mga aklat na maayos (Tag.ugn> + <png.ugn> + mga+ <png.u> Mga + <png.) Libro ng maayo (librong maayo) Aklat na maayos (Tag.u> good book Unahan ng pangngalan Maramihan Maayo ng mga libro (maayong mga libro) Maayos na mga libro (Tag.> + <png.ugn> + <png> <png.ugn> + <png> <png-u> + <png.> <png.u> <png.) Salin sa Ingles <png-u> + <png.u> Mga + <png.

3 Pagbubuo ng Pariralang Pangngalan (Dalawahang Pang-uri) • Ipinakikita ng talahanayan ang iba‟t ibang paraan ng pagbubuo ng pariralang pangngalan mula sa dalawang pang-uri at isang pangngalan: .Paghahambing / Pagsusuri ng Datos • 2.

u 2> <png.u 2> + <png.u 2> + <png.u1> + at <png.u1> + ug + <png.u1> + at <png.> <png.> <png.u 2> Strong brave man Unahan ng pangngalan Maramihan Kusgan ug isog nga mga Strong brave tawo men Malakas at matapang na mga tao Tawo nga kusgan ug isog Taong malakas at matapang Strong brave man Hulihan ng pangngalan Isahan Hulihan ng pangngalan maramihan Mga + <png.> + <png.> + mga + <png.Posisyon ng Panguri Unahan ng pangngalan Kailanan ng pangngalan Isahan pormula Halimbawa ng pariralang pangngalan Kusgan ug isog nga tawo Malakas at matapang na tao Salin sa Ingles <png.u2> + <png.> + <png.ugn> + <png.ugn> + mga + <png.ugn> + <png.> <png.ugn.> <png.> + <png.u ug isog 2> Mga taong malakas at matapang Strong brave men .u1> + ug + <png.u1> + ug + <png.ugn> Mga tawo nga kusgan +<png.ugn> + <png.ugn> + <png.u 2> + <png.u1> + at + <png.u1> + ug + <png.

.Paghahambing / Pagsusuri ng Datos • 2.4 Pangmaramihan ng Pang-uri (Plural Adjectives) • May mga pang-uri sa Cebuano na nagbabago ng anyo para sa maramihang pangangalan. Samantalang sa Filipino ay nagkakaroon lamang ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat ng panguri at nagdaragdag ng ‘mga’ sa pangngalan.

Cebuano Isahan maramihan Halimbawa ng anyong isahan Halimbawa ng anyong maramihan Isahan Tagalog maramihan Halimbawa ng anyong isahan Malaking libro Halimbawa ng anyong maramihan Malalaking mga bahay English (Singular) English (Plural) dako Dagko Dako ng libro Dagko ng (dakong mga libro libro) (dagkong mga libro) Duol nga balay Gamay ng libro (gamayng libro) Dug-ol nga mga balay Gagmay ng mga libro (gagmayng mga libro) Malaki Malalaki Big book Big books duol Dug-ol Malapit Malalapit Malapit na bahay Maliit na libro Malalapit na bahay Maliliit na mga libro Near house Near houses gamay Gagmay Maliit Maliliit Small book Small houses layo Lagyo Layo ng balay (layong balay) Mubo ng tawo (mubong tawo) Taas nga tawo Lagyo ng mga balay (lagyong mga balay) Mugbo ng mga tawo (mugbong mga tawo) Tag-as nga mga tawo Malayo Malalayo Malayong bahay Malalayong mga bahay Far house Far houses mubo mugbo Maliit Maliliit Maliit na tao Maliliit na mga tao Short man Short men taas Tag-as Matangkad matatangkad Matangkad na tao Matatangkad na mga tao Tall man Tall men .

lubha.• 2. . Samantalang sa Filipino ay maaaring magreduplikasyon ng pang-uri o paggamit ng masyado. sobra at iba pa.5 Intensidad ng Pang-uri • Ang epekto ng isang pang-uri ay maaaring bigyang-intensidad sa pamamagitan ng pang-abay na „kaayo‟ (very) sa Cebuano.

Lubhang matangkad si John. Sobrang John is very tall. .• Cebuano Filipino English • Taas kaayo si John. Masyadong Matangkad na matangkad si John.

mahusay ito. The river is very big malaki ang ilog. Sobrang Lubhang Masyadong Mahusay na mahusay ito. Sobrang Lubhang Masyadong Malaking-malaki ang ilog.• Dako kaayo ang suba. • Maayo kaayo kini. This is very good. .

kang maliit. You are very short. .• Mubo kaayo ikaw. Sobrang Lubhang Masyadong Maliit na maliit ka.

6 Pang-uri sa mga Pangungusap na Pandamdam • Ang pang-uri ay maaaring gamitin sa isang pangungusap na pandamdam gamit ang sumusunod na pormula: • Cebuano: pagka <pang-uri> + <obyek ng pariralang pangngalan> • Filipino: pagka <reduplikasyon ng pang-uri> + <obyek ng pariralang pangngalan> .• 2.

• • • • • Cebuano Pagkataas kang John! Pagkadako sa suba! Pagkamaayo niini! Pagkamubo kanimo! Filipino Pagkatangkad-tangkad ni John! Pagkalaki-laki ng ilog! Pagkahusay-husay nito! Pagkaliit-liit mo! English John is so tall! The river is so big! This is so good! You are so short! .

2.sirado abtik ulanon andam lapad pait tam-is bag-o tibuok baho deretso kurba tul-id mahal basa bastos Tagalog sarado aktibo maulan handa malapad mapait matamis bago buo.12 Mga Nakitang Cognate Cebuano sinirhan. kabuuan mabaho deretso kurbado tuwid mahal basa bastos English closed active rainy ready wide bitter sweet new entire. whole bad smell straight curved straight expensive wet rude .

sobra layo hambugero interesado buhay patay salbahe busog gutom walang buhay walang trabaho gastador kapos. walay trabaho gastador kabos. pobre importante masakit mapalad maswerte sobra malayo hambog interesado alive dead cruel full (not hungry) hungry idle prodigal poor important painful lucky extra far boastful interested . pobre importante masakit palaran swertihan dugang. warm buhi patay salabahis busog gigutom walay buhat.Cebuano Tagalog English tigulang batan-on maayo gaan init magulang bata maayos magaan mainit old (person) young (person) good (thing) light (not heavy) hot.

repaired interesting shallow high. naguba inayo kawili-wili mabaw taas Tagalog seryoso. grabe nakakatawa mahangin hilaw hinog masakitin mahinay matulin. seryuso kataw-anan hanginon hilaw hinog masakiton hinay paspas. tulin luag kulang Nabasag. nagiba gawa.Cebuano grabe. paspas maluwag kulang Nabasag. tall . naayos kawili-wili mababaw mataas English serious funny windy unripe ripe sick slow fast loose lacking broken Fixed.

pl.Kongklusyon • Batay sa mga ginawang paghahambing sa mga pang-uri ng Cebuano ay napatunayan na walang halos ipinakaiba ang istruktura nito sa Tagalog. Ginamit ang infix -g. .bilang pluralizer (gaya sa dako. Bagamat may ilang pagkakaiba napuna gaya ng pagkakaroon ng impleksyon sa mga bilang at hambingan. = dagko).

Kongklusyon • May mga pang-uri sa Cebuano na nagbabago ng anyo para sa maramihang pangangalan. . Samantalang sa Filipino ay nagkakaroon lamang ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat ng pang-uri at nagdaragdag ng „mga‟ sa pangngalan.

• Samantalang sa Filipino ay maaaring magreduplikasyon ng pang-uri o paggamit ng masyado. sobra at iba pa.Kongklusyon • Ang epekto ng isang pang-uri ay maaaring bigyang-intensidad sa pamamagitan ng pangabay na „kaayo‟ (very) sa Cebuano. • Ang mga pang-uring nagsisimula sa panlaping „gi‟ sa Cebuano ay sumasalungat na pinangunguhan ng „wala‟. lubha. .

. Kung gayon. • Gayundin ay may nakitang pagkakatulad sa mga leksikon nito sa Tagalog. matibay na pagpapatunay ito sa tinuran ni Marietta Alagad (1971) na may limang bahagdan na pagkakatulad ang Tagalog at Cebuano. sa Tagalog ay pinangungunahan lamang ng „hindi‟. • Samantala.Kongklusyon • Ang iba pang pang-uring sumasalungat ay pinangungunahan ng „dili‟.

.Kongklusyon • Pinatutunayan din ang palagay nina David at Healey sa kanilang pagkaklasipika ng mga wika sa Pilipinas na ang Tagalog at Cebuano ay higit na magkalapit sa dahilang pareho itong kabilang sa „Southern Philippine Family‟.

.Kongklusyon • Samantala. sa klasipikasyon ni Conklin (1952) isinama niya ang Cebuano sa pangkat ng Tagalog-type batay sa korespondensiya ng mga tunog at iba pang katangiang panlinggwistika. • Gayundin naman sa pag-aaral ni Dyen na gumamit ng lexicostatistical at ipinahayag niyang higit na malapit ang Tagalog sa Cebuano at Kuyunon kaysa Kapampangan.

ang guro na nagsagawa ng KP ay magkakaroon ng kabatiran sa kung ano talaga ang suliranin sa pagkatuto at makagagawa ng paraan upang mabigyang-solusyon ang kahirapang ito. at yaong naiiba ay magiging mahirap para sa kanya. • Ang mga elemento na katulad ng kanyang unang wika ay magiging madali para sa kanya. • Kung gayon. .Implikasyon sa Pagtuturo • Maipapalagay na ang mga mag-aaral na nagkaroon ng kontak sa ibang wika ay makatatagpo ng ilang katangian na madali o di kaya‟y lubhang mahirap.

Implikasyon sa Pagtuturo • Sa ganito ring tagpo ay makagagawa siya ng kaukulang ebalwasyon at rekomendasyon sa kung anong batayang-aklat ang dapat na gamitin. • Naiiwasan rin ng guro na makapagbigay ng maling paghuhusga. isteryotipo at pagkiling sa kanyang mga mag-aaral. . • Ang kaalaman sa KP ay makapagpapadali ng pagtuturo at nailalapat pa ang kultura at antas ng kaalaman ng mga mag-aaral sa paksang itinuturo. sa ganitong kalagayan nakapagbibigay ito ng kapanatagan at kaayusan sa loob ng klase.

Implikasyon sa Pagtuturo • Gayundin naman kung may kabatiran sa unang wika ng kanyang mga mag-aaral ang guro. . maibabatay niya ang kanyang aralin partikular sa pagsusulat at pagsasalita sa padron ng gramatika ng nasabing wika nang sa gayon ay di malito o magkabuhol-buhol sa pag-iisip ang bata kung paano niya tutumbasan o isasalin ang mga pagsasanay.

dahil sa higit ang kontak sa kanyang kapaligiran na may katulad ding wika ay nagagawang dalhin ang gawi ng paggamit ng kanyang wika gaya ng bigkas at istruktura kung gayon kahit pa nga dumaan sa maraming taon ng pag-aaral ang mga mag-aaral na ito babalik at babalik ito sa nakagawiang “bawal umihe dito!” .Implikasyon sa Pagtuturo • Isipin na lang ang bata.

Implikasyon sa Pagtuturo • Samantala. ang mga manunulat ng batayang aklat na guro rin ay gumagawa ng materyales na sa malas ay salin ng materyales sa Ingles. sabihin nang sunud-sunuran sa kung ano rin ang ibinigay sa kanya. • Sa kabilang dako. . ang gurong di manunulat ay pikit-mata at buong giting na niyayakap ang kung ano ang nasa aklat.

• Bunga nito.Implikasyon sa Pagtuturo • Ang gurong ito ay hindi nagsusuri sa kung may pagkakalapit ba ang nilalaman at pagtalakay ng aklat sa target na mag-aaral. . sa halip na umusad paitaas ang kakayahan at kasanayan ng mga mag-aaral ay patuloy itong bumababa sa dahilang malayung-malayo ito sa realidad na kanilang ginagalawan.

. ito ang nasa gramatika… ito ang nasa aklat … at walang magagawa ang mga guro kundi ang ituro kung ano ang nasa aklat.Implikasyon sa Pagtuturo • Nakatatawa pa nga na ang mga guro ay nahilig sa padron ng Ingles gaya ng istrukturang „S+P‟ sa pagsasalita kung kaya sinasabi rin ng bata ang „Ako si John‟ (I‟m John) sa halip na „Si John ako‟ na siyang normal na pagpapakilala. • Kung kaya nga sa awiting „Ako ay Pilipino‟ sa halip na „Pilipino ako‟ naipagpapalit ng guro ang karaniwan at normal na galaw ng wika. • Bakit ganito? Kasi nga.

• Gayundin naman sa mga manunulat ng aklat ay makagagawa ng paglalakip at paghahalimbawa ng mga wika ng mga target na mag-aaral at guro. kung ang guro ay may kabatiran sa kontrastibong pag-aanalisa ng mga wika (KP) ay makagagawa ito ng pagbabagay sa kung ano ang karaniwang kalagayan o sitwasyon ng target na mag-aaral. .Implikasyon sa Pagtuturo • Subalit.

• Nagagawa tuloy ng mga mag-aaral na maisantabi kahit paano ang kanilang unang wika at maibagay ito sa kasalukuyang pinag-aaralan. . morpolohiya at sintaks.Implikasyon sa Pagtuturo • Naipapakita tuloy na sa ganitong pagpapaliwanag ng aralin ay may ilang pagkakaiba ito sa kanilang ponolohiya.

Implikasyon sa Pagtuturo • Gayundin naman sa paggamit ng mga halimbawang pangungusap sa mga aralin ay marapat na gumamit ng paghahalimbawa sa iba‟t ibang wika upang masabi ng mga target na mag-aaral na hindi lamang nakabatay sa Tagalog(Filipino) ang aklat kundi may pagpapahalaga rin sa iba‟t ibang wika sa Pilipinas. .

Implikasyon sa Pagtuturo • Sa ganitong kalagayan ay makararamdam ang mga mag-aaral ng pagmamalaki at magagawang makapag-analisa at maghambing ang di-Tagalog sa mga Tagalog. et. • Hindi ba‟t lalong maigi ito sa klase. • Ayon kina Halliday.al: .

Implikasyon sa Pagtuturo • “Ang pagtuturo ng wika‟y may tatlong pangunahing bahaging nagkakawing: una. Ibinibigay ng unang dalawa ang saloobin. at pangatlo. ang mga pakto (facts) ang mga teorya. ang mga tekniks at metodong pumapatnubay sa mga gawaing propesyunal ng mga guro. linguistic komponent. pedagohikal komponent. at gayon din ang paglalapat sa gawaing pagtuturo ng wika ng bansa sa angkop na puwang sa patakaran. pangalawa.” . at sa lipunan sa kabuuan. Ibinibigay ng pangatlo ang „kola‟ na nagbubuklod sa unang dalawa. pangasiwaan. organisayunal na komponent.

Whole language practitioners work to provoke. (Neuman. elicit. 1985) . and show interest in communication exchanges--both learner-learner and learner-teacher.Implikasyon sa Pagtuturo • Kung gayon. it requires negotiating meaning and taking in feedback from partners. • Language learning is a social activity. marapat lamang sundin ng mga manunulat na maibatay o maikunsidera ang tatlong komponent na ito sa pagbubuo ng angkop na batayang-aklat na magagamit ng mga magaaral.

• Llamson. F at Sanchez. (1972). • Ramos.al (2006). University of Hawaii Press. The bookmark Inc. Makabagong Balarilang Pilipino. MSU. A et.Filipino. mag-aaral doktorado sa PNU .languagelinks. (1971) Tagalog Structures.Manila • http://www.org • Impormant: • Myrna Calamian. A. Del Rosario. T. Ateneo Language Center. Rex bookstore.Sanggunian • Batnag. Makabagong Balarila ng Wikang Tagalog. (1985). Diksyunaryong English. T. M.. • Santiago.