besplatniseminarskiradovi.com Profesor-mentor: Student: TEMA: Osnovna sredstva preduzeća Seminarski rad iz predmeta osnove menadžmenta 2 .http://www.

.....2 Sredstva preduzeća ......13 Literatura ...3 Osnovna sredstva..........................SADR ŽAJ Uvod................................................................................................................................................6 Amortizacija osnovnih sredstava.........................5 Vrednost osnovnih sredstava.................................14 .......................................................8 Povlačenja sredstva iz upotrebe...........................4 Vrste osnovnih sredstava.............................................12 Zaključak .............................................................................................................................................................................................

sredstava za rad i predmeta rada (materijala) u cilju izvršavanja određenog zadatka. nisu uvek osnovna sredstva. Ali ni sva sredstva za rad. Reprodukcija je stalno. i predmeti rada stalno angažuju u proizvodnji i na taj način se obezbeđuju materijalni uslovi za reprodukciju. neprekidno obnavljanje procesa proizvodnje kao preduslova za opstanak i razvoj svakog društva.UVOD Funkcionisanje preduzeća kao sistema započinje pribavljanjem njegovih elemenata: radne snage. međutim osnovna sredstva su mnogo širi pojam u koji pored sredstava za rad ubrajamo i određena prava i potraživanja po osnovu stalnih sredstava. Cesto se poistovećuje pojam sredstava za rad sa osnovnim sredstvima. . To su na primer sitan alat i inventar koji ne ispunjavaju određeni vrednosni kriterijum i čiji vek trajanja nije duži od 1 godine. U sklopu toga može se reći da se sredstva za rad.

* . i rezultat su nekih prošlih događaja čijom upotrebom u budućnosti se očekuje priliv prihoda. koncesije. zemljišta. Može se reći da su sredstva određeni ekonomski resursi koje kontroliše pravno lice. zatim patenti i slično. patenti. prava i novca (zalihe materijala. * Prema roku trajanja. proizvoda. novac na banci žiro računu i slično). Ova sredstva su neophodna za obavljanje delatnosti u preduzeću i bez njih se ne može obavljati proces reprodukcije. licence. . Prema pojavnom obliku se dele na: Stvari. Prema roku trajanja sva sredstva preduzeća se dele u dve osnovne kategorije: -osnovna (stalna) i -obrtna. robe.franšize.Sredstva preduzeća Kako bi izvršilo svoj osnovni cilj i zadatak. proizvodi. efektivni novac (gotovina) u banci i na žiro računu. to su sredstva koja nisu materijalnog karaktera. mašine. ne mogu se opipati i to mogu biti potraživanja na primer proizvoda. preduzće angažuje pored radne snage i određena sredstva. osnivački i izdaci za razvoj i slično). Sredstva u preduzeću mogu se podeliti sa dva stanovišta: * Prema pojavnim oblicima. dugogodišnji zasadi. * Prava. šume. osnovno stado. sredstva za transport i slično. participacije. to su sredstva koja se javljaju u konkretnom materijalnom obliku i to mogu biti zgrade. i postiglo što veći profit za sebe i društvo u celini. Osnovna sredstva mogu biti u obliku stvari i prava (građevine. deonice. oprema.Novac. gotovih proizvoda.mašine. roba. dok obrtna sredstva mogu biti u obliku stvari.

. međutim to nije isto. To predstavlja prvu i osnovnu osobinu osnovnih sredstava.. jer pored sredstava za rad sadrže i određena prava i potraživanja po osnovu osnovnih sredstava. zadržavaju svoj prvobitni oblik a celu vrednost prenose na proizvode ili usluge. osnovna sredstva su mnogo širi pojam. Cesto se osnovna sredstva poistovećuju sa sredstvima za rad. stalna sredstva u pripremi. U periodu korišćenja celom upotrebnom snagom učestvuju u procesu rada ali samo jedan deo svoje vrednosti prenose na gotove proizvode u obliku amortizacije. Osnovna sredstva se ne troše znači u punom iznosu u jednom ciklusu reprodukcije već se njihovo trošenje odvija u više faza. To su sva ona sredstva koja preduzeće koristi duži vremenski period. Na kraju veka trajanja. -Razvoja nauke i tehnike u proizvodnji sredstava.Osnovna sredstva Osnovna sredstva u preduzeću su trajna osnova za rad. na primer sitan inventar. Ovde ne spadaju neka sredstva kao što su: zemljište. a najmanje godinu dana. -Intenziteta korišćenja. kaucije. te dugoročni krediti i zajmovi. Dužina veka trajanja pojedinih sredstava je različita i zavisi od više faktora: -Vrste sredstava. alati. -Kvaliteta sredstava i sl. potraživanja i slično. a činjenica je i da sva sredstva za rad nisu i osnovna sredstva. je da ona postepeno prenose svoju vrednost na gotove proizvode ili usluge. a da pri tome ne menjaju svoj osnovni oblik. Druga karakteristika osnovnih sredstava. upisani a neuplaćeni kapital. učešća i potraživanja. javni putevi. Treća karakteristika im je da im pojedinačna vrijednost prelazi zakonski određen iznos novca. u više ciklusa reprodukcije. Za taj proces potrebno je više godina.

saobraćajni putevi.. zasadi i stado kod poljoprivrednih preduzeća (voćnjaci. investiciona ulaganja u toku i slično.. Vrste osnovnih sredstava S obzirom na raznovrsnost osnovna sredstva možemo podeliti na: 1. * Sredstva u upotrebi. Na primer transportna preduzeća imaju različita sredstva od tekstilne industrije ili uslužnih preduzeća. piste. -Zgrade. veličine i vrste preduzeća. Ova sredstva prema funkciji koju obavljaju mogu biti: * Sredstva u pripremi. 2. -Osnovno stado i sl.. -Postrojenja. -Sume i dugogodišnji zasadi. plantaže. . dalekovodi. -Oprema. su stvari koje su u trenutku posmatranja sposobna za upotrebu. Osnovna sredstva u obliku prava i dugoročnih razgraničenja. To mogu biti nedovršene zgrade.U raznim preduzećima je različita struktura osnovnih sredstava što zavisi od delatnosti preduzeća. instalacije. Oruđa za rad (mašine uređaji. kompjuteri i slično). Ove stvari će u budućnosti obavljati funkciju osnovnih sredstava. inventar. goveda. konji i slično). To može biti zemljište ako služi u privredne svrhe. nameštaj.). zatim građevine (zgrade. izgradnje i osposobljavanja za upotrebu. -Mašine. to su sredstva koja su u fazi nabavke. U obliku stvari osnovna sredstva mogu biti: -Zemljište. Osnovna sredstva u obliku stvari. vinogradi.

Sredstva van upotrebe su sredstva koja se obično rashoduju ili prodaju jer nemaju perspektivu daljeg korišćenja. pravo korišćenja tuđeg izuma ili proizvoda. * Licence. pravo pronalazača da proizvede i proda izum. * Upisani a neuplaćeni kapital. kako bi se znala knjigovodstvena vrednost. U obliku prava i dugoročnih razgraničenja osnovna sredstva mogu biti: Patenti. softver. Svako osnovno sredstvo ima i svoju vrednost izraženu u novcu. avansi dati proizvođačima opreme ili izvođačima građevinskih radova. * Vrednost osnovnih sredstava U preduzećima se vode evidencije o svim vrstama stalnih sredstava koje preduzeće ima. i slično. pravo na ekskluzivne teritorije ili tržište.. Naturalno .pozitivna razlika između tržišne vrednosti i fer procjenjene vrednosti kupljenog preduzeća. pravo na korišćenje nekog dobra u određenom roku. * Franšize. utvrđivanja stanja u magacinu. ulaganja za istraživanja. Evidencije se vode u naturalnom i vrednosnom obliku. Vrednost osnovnih sredstava se prati preko cena izraženih u novcu i vodi se u poslovnim knjigama i to po: . održavanja. kilogramima. kalkulacija cene koštanja i sl. * Ostala dugoročna razgraničenja.u komadima. kilovatima. * Osnivački izdaci. aktivna vremenska razgraničenja i slično. * Koncesije. svi izdaci u vezi osnivanja preduzeća. kako bi se mogao izvršiti obračun amortizacije. izračunavanja proizvodnih kapaciteta i slično. * Potraživanja iz osnovnih sredstava. vrednost upisanih deonica koje nisu uplaćene. * Izdaci za istraživanje i razvoj. projekti koji će u budućnosti doneti profit te goodwill .

Ona se vodi u poslovnim knjigama i osnovica je za amortizaciju. nepotrošena. carine i sl. montaže. Nabavna vrednost je najznačajnija kategorija vrednosti osnovnih sredstava. osiguranja. Na kraju veka trajanja osnovnog sredstva. . * amortizovanoj.) osnovnih sredstava: NV = FV + ZTN * Nabavna vrednost = Fakturna vrednost + zavisni troškovi nabavke Amortizovana vrednost osnovnog sredstva je potrošeni. Kvantitativno je određena fakturnom vrednošću i zavisnim troškovima nabavke (troškovi dopreme. To je njegova vrednost koja izražava koliko ono stvarno vredi u određenom momentu. neiskorišćena vrednost osnovnog sredstva. iskorišćeni iznos vrednosti osnovnog sredstva prilikom upotrebe. * sadašnjoj vrednosti. NV = UAM + SV Nabavna vrednost = ukupna amortizovana vrednost. Zbir godišnjih amortizovanih vrednosti jednak je ukupno amortizovanoj vrednosti (UAM) u posmatranoj godini korišćenja. + sadašnja vrednost Sadašnja vrednost osnovnog sredstva je neamortizovana. iznos njegove sadašnje (stvarne) vrednosti je jednak nuli. a u toku veka njegovog trajanja.nabavnoj.

a prodajom proizvoda. * Sredstvo koje služi da se osigura mogućnost obnavljanja ili zamene dotrajalih sredstava. ova sredstva svoju vrednost. * Cesto je u praksi teško ustanoviti koliko se troše sredstva za rad u okviru jednog radnog procesa. znači. Sa ekonomskog gledišta. Zato je amortizacija kalkulativni iznos trošenja stalnih sredstava. ili procenjena vrednost osnovnog sredstva koje je predmet amortizacije. Iz ovoga se može izvući zaključak da su osnovni zadaci amortizacije: Prikazivanje trošenja osnovnih sredstava i smanjivanje njihove vrednosti. Osnovica za obračun amortizacije može biti nabavna. Procenjeni vek upotrebe je ukupan broj jedinica koristi. .Amortizacija osnovnih sredstava Amortizacija je proces postepenog trošenja sredstava i prenošenja vrednosti sa osnovnog sredstva na uslugu ili proizvod koji je nastao korišćenjem sredstva. preneti deo vrednosti pojavljuje se u novčanom obliku i tako se postepeno prikupljaju novčana sredstva koja će omogućiti nabavku novih stalnih sredstava. koje se očekuju od stalnog sredstva. amortizacija je vrednosni izraz trošenja stalnih sredstava. u obliku amortizacije. Trošeći se. * Sredstvo koje služi za određivanje količine vrednosti osnovnih sredstava koji je prešao na proizvod ili usluge. prenose na proizvode. Drugim rečima to je alokacija nabavne vrednosti (cene) koštanja materijalnog stalnog sredstva (osim zemljišta i prorodnih resursa) u toku njegovog procenjenog veka upotrebe.

nastaje usled naučnog i tehničkotehnološkog progresa. koja se vodi kao trošak sredstava za rad. U praksi postoje: * Fizičko amortizovanje . ■ Faktori koji utiču na moralno amortizovanje (ekonomsko zastarevanje) Pojava novih sredstava koja su u stanju da efikasnije vrše iste funkcije. Kada se godišnja amortizacija podeli sa 12 dobija se mesečna amortizacija. Funkcija sredstva u reprodukciji. konstantne amortizacije. Utvrđeni iznos amortizacije za jednu godinu naziva se godišnjom amortizacijom. Metoda progresivne amortizacije. . Sistem funkcionalne amortizacije. Metoda degresivne amortizacije.Stopa amortizacije je procenat istrošenosti nekog osnovnog sredstva. Pojava na tržištu novih proizvoda čija je upotrebna vrednost veća. c. klimatskih faktora. zbog dejstva prirodnih činilaca. b. pri čemu dolazi do proizovodnje novih sredstava čija je funkcionalna namena ista ali je njihova efiksanost mnogo veća. Uslovi u kojim se sredstvo koristi. Matoda ravnomerne. Faktori koji utiču na trošenje vrednosti osnovnih sredstava mogu se posmatrati kao: ■ Faktori koji utiču na fizičko trošenje: Tehničko-tehnološka svojsta konkretnih sredstava. Postoji više načina za obračun amortizacije. 2. * Moralno amortizovanje . Prilikom obračuna amortizacije mogu se koristiti tri osnovna sistema: 1. Ona se može izračunati ako znamo vek trajanja stalnog sredstva ili ako znamo stopu može se izračunati vek trajanja sredstva. Način na koji se sredstvom rukuje. nestručnog rukovanja i sl.nastaje zbog fizičkog trošenja usled funkcionisanja. Sistem vremenske amortizacije koji može imati sledeće metode obračuna: a. Način na koji se sredstvo održava. zbog raznih oštećenja.

metodom stalne stope ili metodom delova. bilo u broju komada. metodom stalne stope ili metodom delova. 2. kao bazu za obračun uzima vreme. Kod ove metode stope opadaju ali ne smeju biti manje od propisanih. Metoda ravnomerne. b. 1. bilo u satima rada itd. bilo u pređenim kilometrima. a svake naredne iznos se smanjuje. odnosno vek trajanja osnovnih sredstava. Obično ovu metodu koriste novoformirana preduzeća ili kada tek nabave novo sredstvo. Metoda progresivne amortizacije je metoda kod koje stopa amortizacije raste progresivno a ujedno i iznos amortizacije u periodu korišćenja osnovnog sredstva. Znači zavisnost između trošenja i intenziteta upotrebe.Vremenski sistem obračuna amortizacije. Bilo koja metoda vremenske amortizacije da je u pitanju. Kombinovani sistem. a nedostatak je jer se osnovna sredstva u stvarnosti ne troše linearno jer njihova funkcionalnost nije uvek ista. Ova metoda se takođe može raditi na dva načina. Funkcionalni sistem obračuna amortizacije zasniva se na očekivanom korišćenju ili učinku sredstva i ona se koristi za obračun amortizacije sredstava čiji se intezitet korišćenja može meriti. c. zbir amortizacionih stopa na kraju veka trajanja i korišćenja osnovnog sredstva treba biti jednak 100%.3. Metoda degresivne amortizacije za razliku od progresivne u prvim godinama korišćenja ima najveći iznos amortizacije. To je prednost jer je jednostavno izračunavanje amortizacionih iznosa koji su linearni. Oni koji primjenjuju ovu metodu smatraju da su sredstva u početku korišćenja najsposobnija i daju najveći efekat pa se u tom periodu i najviše troše. a. Polazeći od pretpostavke da radnici nisu dovoljno osposobljeni da to sredstvo koriste u punom kapacitetu ili nedovoljne razrađenosti sredstva pa preduzeće donosi odluku da obračun rade po ovoj metodi. konstantne amortizacije je u tome da je amortizacija ravnomerno raspoređena u iznosima koji su jednaki (linearni) u celom periodu amortizovanja osnovnog sredstva. Ova metoda se može raditi na dva načina. Obračun ovim .

Kombinovani . Na izračunavanje amortizacije u praksi utiču brojni faktori. te se u svakom pojedinom preduzeću donosi Pravilnik u kome se određuje način obračuna. 4. a ponekad je veoma teško proceniti vek trajanja pojedinačnog sredstva pa mnoga preduzeća nalaze prikladnijim da u svrhu amortizacije grupišu slična sredstva. Nekad će biti potrebno izračunati mesečnu amortizaciju. način knjiženja amortizacije i slično. zato što je sredstvo kupljeno i prodato u toku jedne godine. Svi ovi sistemi imaju za cilj što tačniji obračun amortizacije osnovnih sredstava. rokovi. Obračun amortizacije ovim sistemom doprinosi realnijem utvrđivanju dobiti preduzeća jer je vrlo blizu realnom prenošenju vrednosti osnovnog sredstva na gotove proizvode ili usluge. godišnje stope. Cilj je da se što tačnije obračuna amortizacija. sistem obračuna amortizacije zasniva se kombinovanju metoda vremenskog i funkcionalnog sistema.sistemom znači da se amortizacija obračunava isključivo na osnovu upotrebe stalnog sredstva.

Na taj način je obezbeđena kontrola nad ovim sredstvima. Cena prodaje može biti manja. U slučaju da je sredstvo prodato za manju vrednost na primjer ako je knjigovodstvena vrednost 2. Ako je prodato za veću cenu onda knjižimo dobitak od prodaje osnovnog sredstva. U svim slučajevima knjižimo i nabavnu vrednost sredstva i akumuliranu amortizaciju.000 a prodamo je za 1. onda knjižimo i dobitak gotovog novca. Ako je jednaka onda se ne javlja ni dobit ni gubitak. Ali njihova nabavna vrednost i akamulisana amortizacija ostaju u knjigama.Povlačenja sredstava iz upotrebe Osnovno sredstvo se iz upotrebe može povući na tri načina: * Rashodovanjem. . jer se to sredstvo koristilo do tog datuma. prvo je potrebno proknjižiti troškove amortizacije za deo godine do datuma povlačenja.000 onda knjižimo gubitak. veća ili jednaka knjigovodstvenom iznosu. ne može se pojaviti ni dobitak ni gubitak. ono se ne amortizuje nakon tačke gde se knjigovodstveni iznos izjednačava sa rezidualnom vrijednošću. Ako ga prodamo i na taj način povučemo iz upotrebe. Ako rashodujemo sredstvo koje ima vrednost onda se javlja gubitak u iznosu knjigovodstvene vrednosti stalnog sredstva. Ukoliko se vrši zamena osnovnog sredstva za druga sredstva nabavnu cenu umanjujemo za ostvarenu prodajnu cenu osnovnog sredstva. * Zamenom za drugo sredstvo. Ako se koriste duže od tog perioda. međutim ako sredstvo ima vrednost na dan rashodovanja onda se može desiti da će se pojaviti dobitak ili gubitak po osnovu povlačenja stalnih sredstava iz upotrebe. Ako se rashoduje sredstvo čija je vrednost 0. * Prodajom za gotovinu. Kada se osnovno sredstvo povlači iz upotrebe. Osnovna sredstva se retko koriste onoliko koliko je njihov procenjeni vek trajanja.

jer će buduće koristi pristizati u preduzeće ako se može dokazati kakvu ulogu ima to nematerijalno sredstvo. . Otprilike jedna polovina ukupnih sredstava uspešnog preduzeća su materijalna i nematerijalna sredstva. Zato je potrebno pažljivo planiranje i rukovanje ovim sredstvima u knjigovodstvu i donošenje odluka o osnovnim sredstvima u preduzeću. kakva je njegova efektivnost. Posebno se to odnosi na nematerijalna sredstva. Na primjer amortizacija je značajan elemenat troškova u bilansu uspeha.ZAKLJUČAK Vrlo bitna stavka u poslovanju preduzeća su osnovna sredstva. Novčani kapitalni izdaci opet čine značajan elemenat novčanih odliva u izveštaju o novčanom toku. te mogućnost i namera preduzeća da to sredstvo koristi na adekvatan način koji će omogućiti buduće ekonomske koristi. U bilansu stanja takođe čine značajnu stavku. Od njih se očekuje priliv budućih ekonomskih koristi i ukoliko se pogrešno proceni njihov tok i upravljanje s njima budući finansijski rezultat preduzeća može vrlo lako biti podcenjen ili precenjen. Danas na žalost mnoga preduzeća ne pridaju važnost osnovnim sredstvima i planiranjima nabavke i rashodovanja ovih sredstava te dolazi čak i do bankrota zbog nestručnog rukovanja ovim sredstvima. Ona se javljaju u oblasti ukupnih sredstava i objavljenog profita.

dr Zoran Milenković. .Beograd 2010.wikipedia.org .www.LITERATURA -Prof. Finansijsko računovodstvo i sistem PDV-a.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful