Ứng suất dư 1.

Khái niệm Ứng suất dư là ứng suất tồn tại trong các bộ phận kết cấu hoặc các chi tiết mà khong do tác động bất kì nào của ngoại lực. 2. Cơ chế Ứng suất dư có thể phát sinh trong quá trình gia công nhiệt, gia công cơ học hoặc quá trình luyện thép - Do gia công nhiệt: hình thành khi sự nguội xảy ra không đều (ex:trong vật đúc), hoặc trong quá trình xử lý nhiệt xảy ra chuyển biến pha và giãn nở thể tích, làm xô lệch mạng tinh thể, gây ra các ứng suất kéo – nén tồn tại bên trong chi tiết ở trạng thái cân bằng (các ứng suất này tự cân bằng với nhau) - Do gia công cơ: Khi tải trọng đặt lên mẫu tăng, ứng suất trong mẫu >σđh, xảy ra biến dạng dư. Biến dạng này tạo ra 1 cấu trúc ô lệch phức tạp và không đồng nhất với mật độ lệch lớn hơn tạng thái cân bằng, gây ra ứng suất dư - Do quá trình luyện thép: khi quá trình luyện đạt nhiệt độ lớn hơn nhiệt độ chuyển biến sẽ thay đổi cấu trúc phân tử (Fe từ mạng A2 sang A1), do đó độ hòa tan các tạp chất trong dung dịch rắn thay đổi => xô lệch mạng tinh thể => ứng suất. 3. Ảnh hưởng của ứng suất dư - Hóa bền vật liệu (do mật độ lệch tăng), tăng tính công nghệ (tăng khả năng gia công cắt gọt đối với vật liệu dẻo, dai) - Tạo các vết nứt tế vi trong các mối hàn gây ra phá hủy giòn hoặc thúc đẩy quá trình ăn mòn dưới tác dụng của ứng suất. - Gây ra hiệu ứng Baushinger: Nếu vật liệu đã được biến dạng trước thì sẽ biến dạng tiếp trong phương ngược lại do giới hạn chảy đã thấp hơn lần trước; nguyên nhân: ứng suất dư kích thích chuyển động của lệch, trở về nguồn khi tải đổi dấu (không hiểu lắm T_T) 4. Biện pháp khắc phục: Xử lý nhiệt - Thường dùng biện pháp ủ để khử ứng suất dư: nung vật liệu kên nhiệt độ dưới nhiệt chuyển biến, giữ nhiệt trong 1 thời gian (phụ thuộc độ lớn chi tiết) và làm nguội trong môi trường thích hợp. Mục đích: khử hoàn toàn hoặc 1 phần ứng suất dư, khôi phục tính dẻo.