‫‪º±L‾ S«±ñe nj k\v« jonB‬‬

‫‪Ê‬‬

‫ﺣﺴﻴﻦ ﺟﻮان آراﺳﺘﻪ‪#‬‬

‫اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺎ اﺷﺎره ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻌﺎﺑﺪ در اﺳ م و ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ‬
‫ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي را ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار‬
‫داده و ﺑﺎ ﺷﻤﺎرش ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن‪ :‬ﭘﺎﻳﮕﺎه ﻋﺒﻮدﻳﺖ‪ ,‬ﺑﻨﺪﮔﻲ و وارﺳﺘﮕﻲ‪ ,‬ﻛﺎﻧﻮن‬
‫ﻓــﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎي ﻋــﻠﻤﻲ و ﻓــﺮﻫﻨﮕﻲ‪ ,‬ﻣـﺮﻛﺰ ﺗـﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﻳﻬﺎي ﺳـﻴﺎﺳﻲ و ﺣﻜـﻮﻣﺘﻲ‪,‬‬
‫ﻣﻘﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ و ﺑﺴﻴﺞ ﻧﻴﺮوﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﻲ‪,‬‬
‫دادﮔﺴﺘﺮي و ﻣﺮﺟﻊ ّ‬
‫ﺣﻞ و ﻓﺼﻞ دﻋﺎوي‪ّ ,‬‬
‫اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﭘﺰﺷﻜﻲ‪ ,‬ﻣـﺮﻛﺰ اﻃـ عرﺳﺎﻧﻲ‪ ,‬ﻣـﺮﻛﺰ ﺣـﻞ ﻣﺸﻜـ ت اﺟـﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ,‬ﺑـﻪ‬
‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬ﺷﻤﺎرة اول‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪/‬‬
‫ﻟﺰوم ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎ‪I‬ي ﻣﺴﺠﺪ و ﺣﻔﻆ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﻣﺮدﻣﻲ آن‪ ,‬ﻟﺰوم اراﺋﻪ‬
‫ﻃﺮﺣﻲ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﻬﺖ ﺗﺄﺳﻴﺲ‪ ,‬ﺗﺠﻬﻴﺰ و ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزي ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎي ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ ,‬ﺿﺮورت‬
‫ﭘﺮﻫﻴﺰ از آن دﺳﺘﻪ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ داﻓﻌﻪ داﺷﺘﻪ و ﻣﻮﺟﺐ ﮔﺮﻳﺰ ﻣﺮدم از ﻣﺴﺎﺟﺪ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد و ﻋﻴﻨﻴﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻫﻤﺮاﻫﻲ دﻳﺎﻧﺖ و ﺳﻴﺎﺳﺖ در ﻣﺴﺎﺟﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي از‬
‫ﺟﻤﻠﻪ ﻧﺘﺎﻳﺠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺪاﻧﻬﺎ اﺷﺎرت رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪/‬‬

‫‪١٣٨‬‬

‫‪ /#‬ﻣﺤﻘﻖ ﺣﻮزه و دﻛﺘﺮاي ﺣﻘﻮق ﻋﻤﻮﻣﻲ‬

‬ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي اﻧﺴﺎن در وﺿﻌﻴﺖ ﺧﺎص ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ رﻧﮓ‬ ‫‪١٣٩‬‬ . زﻳﺮا از ﻣـﻴﺎن ﻋـﺒﺎدات‪ .‬ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮاﻛﺰي ﺧﺎص ﺑﺎ ﻋﻨﻮان >ﻣﻌﺒﺪ< وﺟﻮد داﺷـﺘﻪ‬ ‫اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺮاﻛﺰ ﺷﺎﻫﺪ ﺣﻀﻮر و ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‬ ‫و در زﻣﺎنﻫﺎي ﺧﺎص ﺑـﻮدهاﻧـﺪ‪ /‬اﻳـﻦ واﻗـﻌﻴﺖ ﺗـﺎرﻳﺨﻲ ﺑـﻴﺎﻧﮕﺮ ﻳﻚ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻧﻜﺎرﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺴﺎس ﻧـﻴﺎز ﺑـﻪ ﭘـﺮﺳﺘﺶ و ﺿـﺮورت‬ ‫ﺑﺮﻗﺮاري ﭘﻴﻮﻧﺪ و راﺑﻄﻪ ﻣﻴﺎن آدﻣﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻟﻖ ﺧﻮﻳﺶ‪ .‬ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﺮاي‬ ‫ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻌﺒﺪي ﺑﺎ ﻧﺎﻣﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬راﺑﻄة ﻋﺒﻮدﻳﺖ و ﺑﻨﺪﮔﻲ اﺳﺖ و در‬ ‫‪ /١‬ﺣﺞ‪٤١ :‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫ﺳﺎﻳة ﻫﻤﻴﻦ ﺑﻨﺪﮔﻲ‪ .‬ﻋـﺒﺎدﺗﻲ‬ ‫ﭼﻮن ﻧﻤﺎز اﺳﺖ ﻛﻪ در آن آدﻣﻲ ﺑﻪ ﺳﺠﺪه ﻣﻲرود و در ﺑﺮاﺑﺮ ﻋـﻈﻤﺖ‬ ‫ﻣـﻌﺒﻮد و ﻣﺴـﺠﻮد ﺳـﺮ ﺑـﺮ ﺧـﺎﻙ ﻣـﻲﺳﺎﻳﺪ و ﺑـﻨﺪﮔﻲ ﺧـﻮﻳﺶ را ﺑـﻪ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶﻣﻲﮔﺬارد‪/‬‬ ‫‪ /٣‬از آن ﺟﺎ ﻛﻪ ﻫﺪف از ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻣﺴﺠﺪ و ﭘﺎﻳﻪﮔﺬاري اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه‬ ‫دﻳﻨﻲ‪ .‬اﻣﺮ ﺑـﻪ ﻣـﻌﺮوف و ﻧـﻬﻲ از ﻣـﻨﻜﺮ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﭘﺎﻳﺎن اﻣﻮر ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ‪</‬‬ ‫‪ /١‬ﺗﺎ آن ﺟﺎ ﻛﻪ ﺗﺎرﻳﺦ ﺑﺸﺮ ﺑﻪ ﻳﺎد دارد‪ .‬زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﻨﺎ و ﻣﻔﻬﻮم ﺧﺎص ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪/‬‬ ‫‪ /٢‬ﻣﺴﺠﺪ اﺳﻢ ﻣﻜﺎن از ﻓﻌﻞ َﺳﺠﺪ ـ ﻳﺴﺠﺪ و ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﻣﺤﻞ ﺳﺠﺪه‬ ‫و ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ‪ /‬ﮔﺮﭼﻪ ادﻳﺎن و ﻣﺬاﻫﺐ و ﻳﺎ اﻗﻮام ﻣﺨﺘﻠﻒ‪ . ﻧﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻳـﺎدآور اوج ﻛـﺮﻧﺶ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛـﺮد ﻛـﻪ در ﻓـﺮﻫﻨﮓ‬ ‫اﺳ‪V‬ﻣﻲ‪ .‫اﻟﺼ ة و آﺗﻮا اﻟﺰﻛﺎة و أﻣﺮوا‬ ‫ﻓﻲ ا‪ٔI‬رض أﻗﺎﻣﻮا ّ‬ ‫)اﻟﺬﻳﻦ ٕان ﻣﻜﻨّﺎﻫﻢ ى‬ ‫ﺑﺎﻟﻤﻌﺮوف و ﻧﻬﻮا ﻋﻦ اﻟﻤﻨﻜﺮ و ﻟﻠﻪ ﻋﺎﻗﺒﺔ ا‪ٔI‬ﻣﻮر(‪١/‬‬ ‫>]ﻳﺎوران ﺧﺪا[ آﻧﺎﻧﻨﺪ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ آﻧﺎن را در زﻣﻴﻦ ﻗﺪرت ﻣﻲﺑﺨﺸﻴﻢ‪.‬اﻣﺎ اﺳ‪V‬م >ﻣﻌﺒﺪ< ﺧﻮﻳﺶ‬ ‫را >ﻣﺴﺠﺪ< ﻧﺎم ﻧﻬﺎده اﺳﺖ.‬در ﻫﻤة ادﻳﺎن وﻣﺬاﻫﺐ و ﻣﻴﺎن‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻗﻮام و ﻣﻠﺖﻫﺎ‪ .‬ﺧـﻀﻮع و‬ ‫ﺑﻨﺪﮔﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ >ﻣﺴﺠﺪ< و >ﻧﻤﺎز< ﻫﻤﺰاد ﻫﻢ و‬ ‫ﻫﻤﺎره ﺗﺪاﻋﻲ ﻛﻨﻨﺪة ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﻮدهاﻧﺪ.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﭘﺎ داﺷﺘﻪ‪ .‬زﻛﺎت ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ‪ .‬اﻣﺮي ﻓﻄﺮي اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ در ﻧﻮع ﺑﺸﺮ ـ و اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﺷﺪت و ﺿﻌﻒ ـ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺧـﻮاﻫـﺪ‬ ‫داﺷﺖ‪ /‬راﺑﻄﻪ ﻣﻴﺎن ﺧﺎﻟﻖ و ﻣﺨﻠﻮق‪ .

ﭘﻴﻮﻧﺪي ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﻲ و داﺋﻤﻲ ﺑﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ و ﻣﺮدم‪ .‫ﻳﻜﻲ از‬ ‫ﻣﻮﻓﻘﻴﺖﻫﺎي‬ ‫ﺷﮕﻔﺖاﻧﮕﻴﺰ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‬ ‫را ﺑﺎﻳﺪ در ﭘﻴﻮﻧﺪ‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ و ﻣﺮدم< و‬ ‫ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮي‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪ >دﻳﻦ و‬ ‫دﻧﻴﺎ< از ﻃﺮﻳﻖ‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ< ﺟﺴﺖ و‬ ‫ﺟﻮ ﻛﺮد‪/‬‬ ‫اﻋﻤﺎل ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺎدي و دﻧﻴﺎﻳﻲ‪. )ﻗﻞ ٕان ﺻ ﺗﻲ و ﻧﺴﻜﻲ و ﻣﺤﻴﺎي و‬ ‫ﻣﻤﺎﺗﻲ ﻟﻠﻪ رب اﻟﻌﺎﻟﻤﻴﻦ(‪١/‬‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪> .‬ﻃﺒﻞ و ﻣﺎﻧﻨﺪ آنﻫﺎ ﺑﺮاي اﻃ‪V‬ع رﺳﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎﻧﮓ و ﺻﺪاﻳﻨﺪ و‬ ‫‪ /١‬اﻧﻌﺎم‪١٦٢ :‬‬ .‬اﺳـﺘﻔﺎده ﻧـﻤﺎﻳﺪ‪/‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪ در اﻳﻦ ﻣﻜﺘﺐ‪ .‬‬ ‫ِ‬ ‫در واﻗﻊ ﻣﻌﻨﻮي و اﺧﺮوي ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ /‬ﺗﺮﺑﻴﺖ دﻳﻨﻲ در ﺻﺪد اﺳﺖ ﺗﺎ از اﻳﻦ‬ ‫ﻇﺮﻓﻴﺖ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ‪ .‬ﺑﻪ >ﻋـﺒﺎدت ﺧـﺎص< و‬ ‫>ﻋﺒﺎدت ﻋﺎم< ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣـﻲﺷﻮد و اﮔـﺮ >ﻣﺴـﺠﺪ< ﻣـﺤﻞ ﻋـﺒﺎدت اﺳﺖ‪.‬ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ درﺟﺎﺗﻲ ﻧﺎﻳﻞ ﮔﺮدد ﻛـﻪ‬ ‫ِ‬ ‫ﻫﻤة زﻧﺪﮔﻲاو اﻟﻬﻲ و ﻋﺒﺎدي ﺷﻮد.‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٤٠‬‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺴﺠﺪ‪/‬‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ >ﻣﺴﺠﺪ< ﺻﺮﻓا ﻣـﺤﻠﻲ ﺑـﺮاي ارﺗـﺒﺎط ﺑـﺎ ﺧـﺪا ﻧـﺒﻮد‪/‬‬ ‫ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪ و اﻣﺖ ﻧـﻴﺰ در دﺳـﺘﻮر ﻛـﺎر ﻗـﺮار ﻣـﻲﮔﺮﻓﺖ و ﻣـﻴﺎن‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ< و >اﺟﺘﻤﺎع< و اﻣﻮر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ﭘﻴﻮﻧﺪي ﻫـﻤﻴﺸﮕﻲ ﺑـﺮﻗﺮار‬ ‫ﺑﻮد‪ /‬ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﻓﻘﻴﺖﻫﺎي ﺷﮕﻔﺖاﻧﮕﻴﺰ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻫﻤﻴﻦ ﭘـﻴﻮﻧﺪ‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ و ﻣﺮدم< و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮي ﭘﻴﻮﻧﺪ >دﻳﻦ و دﻧﻴﺎ< از ﻃﺮﻳﻖ >ﻣﺴﺠﺪ<‬ ‫ﺟﺴﺖ و ﺟﻮ ﻛﺮد‪/‬‬ ‫‪> /٥‬ﻣﺴﺠﺪ< و >اذان< اﻳﻦ ﺷﻌﺎر زﻳﺒﺎي اﺳ‪V‬م‪ .‬از ﭘﺎﻳﮕﺎﻫﻲ‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬ﺷﻴﭙﻮر ﻳﻬﻮدﻳﺎن و ﻳﺎ اﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫ﺑﻮق‪ .‬‬ ‫ﺷﺎﻳﺴﺘة اﻧﺠﺎم ﻫﺮ دو دﺳﺘﻪ از ﻋﺒﺎدات ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪/‬‬ ‫‪ /٤‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻛﻤﺘﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﺮا ﺧﺎﻧة ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ و ﻣﺴﺠﺪ او‬ ‫در ﻛﻨﺎر ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ؟ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ واﺳﻄة ﻣﻴﺎن ﺧـﺪا و ﺧـﻠﻖ اﺳﺖ‬ ‫راﺑﻄﻪاي ﺑﺎ ﺧﺪا و ﭘﻴﻮﻧﺪي ﺑﺎ ﻣﺮدم دارد‪ /‬ﺑﻪ ﮔﻮاﻫﻲ و ﺷـﻬﺎدت ﺗـﺎرﻳﺦ‪.‬ﻫﻤﺰاد ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻮدهاﻧﺪ‪/‬‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻴﺎن اﻳﻦ ﺷﻌﺎر ﺑﺎ آﻧﭽﻪ در ادﻳﺎن دﻳﮕﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ‬ ‫و ﺗﺄﻣﻞ اﺳﺖ‪ /‬ﻧﻮاﺧﺘﻦ ﻧﺎﻗﻮس در ﻛﻠﻴﺴﺎ‪ .‬ﻛﻪ در ﻫﻤة اﻧﺴﺎنﻫﺎ وﺟـﻮد دارد‪ .‬ﻋﺒﺎدت< در ﻓﺮﻫﻨﮓ دﻳﻨﻲ‪ .‬‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ در ﺑﺮﻗﺮاري ﻫﺮ دو ارﺗﺒﺎط ‪h‬ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺧﺪا و ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣـﺮدم‪ f‬از‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ< ﺑﻬﺮه ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻪ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ رﻣﺰ ﺗﻘﺎرن ﺧﺎﻧة او ﺑﺎ ﻣﺴﺠﺪ ﻫﻤﻴﻦ‬ ‫ﺑﻮده اﺳﺖ.‬‬ ‫ﻋﺒﺎدي ﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﮕﻴﺮد‪ /‬در اﻳﻦ ﺻﻮرت‪.

‬ﺑـﺎﻧﮓ آزادي و‬ ‫ﺧﺪاﻳﺎن دروﻏﻴﻦ را ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه دﻋﻮت ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﺮ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ راه ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪ و‬ ‫آزادﮔﻲ‪ .‬ﻫﻤة‬ ‫ِ‬ ‫ﺑﻲﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﻌﺎر‪ .‬اوﻟﻴﻦ درس ﺗﻮﺣﻴﺪي اﺳﺖ ﻛـﻪ ﮔـﻮش ﻧـﻮزاد ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﺑـﺎ آن‬ ‫آﺷﻨﺎﻣﻲﮔﺮدد‪/‬‬ ‫‪ /٦‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ‪> . ﻣﺴﺠﺪي ﻛﻪ ﻗﺮآن از آن اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪:‬‬ ‫و اﻟﻠﻪ ﻳﺤﺐ اﻟﻤﻄﻬﺮﻳﻦ(‪١‬‬ ‫ّ‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪي ﻛﻪ از روز ﻧـﺨﺴﺖ‪ .‬ﺟﻬﺖﮔﻴﺮي ﻫﻤﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﺟـﺎﻣﻌﻪ‪ .‬ﻧﻘﺶ ﻣﺴﺠﺪ< در اﺳ‪V‬م ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ از ﻣﻌﺎﺑﺪ ادﻳﺎن دﻳﮕﺮ‬ ‫ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد و ﻣﺘﻨﻮع داﺷﺘﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪/‬‬ ‫اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر اﻳﻦ ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ را ﺑﺎ ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺑﺮ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪/‬‬ ‫‪ /٧‬ﺗﺬﻛﺮ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻧﻴﺰ ‪r‬زم اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﺤﻮ‪r‬ت ﺷﮕﺮﻓﻲ ﻛﻪ در زﻧﺪﮔﻲ اﻧﺴﺎن‬ ‫رخ داده اﺳﺖ و ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و رواﺑﻂ اﻧﺴﺎنﻫﺎ و ﻛﺎروﻳﮋهﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط‬ ‫ﺑﻪ دوﻟﺖ‪ .‬ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺴﺠﺪ ُﻗﺒﺎ ﺑﻮد.‫ﺧﺎﻟﻲ از ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻛﺠﺎ و ﺑﺎﻧﮓ روﺣﺒﺨﺶ اذان ﻛﺠﺎ! ﻳﻚ ﺟﺎ ﻓﻘﻂ ﺻﺪا و ﻳﻚ‬ ‫ﺟﺎ ﺻﺪاي ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺑﺎ‪r‬ﺗﺮﻳﻦ ﻣﺤﺘﻮا‪> /‬اذان< ﺷﻌﺎري ﻛﻪ ﻫﻤﻪ روز از ﻣﺄذﻧﻪﻫﺎي ﻣﺴـﺎﺟﺪ ﻃـﻨﻴﻦ‬ ‫اﻓﻜﻦ ﻣﻲﺷﻮد ﺑﺎ اﻋ‪V‬م و اﻋﺘﺮاف ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ ﺧﺪاوﻧﺪ آﻏﺎز و ﺑﺎ ﺷـﻬﺎدت ﺑـﻪ ﻳﮕـﺎﻧﮕﻲ او ﭘـﺎﻳﺎن‬ ‫ﻣﻲﭘﺬﻳﺮد‪ /‬آن زﻣﺎن ﻛﻪ اﻳﻦ آواي ﺗﻜـﺒﻴﺮ در ﻓـﻀﺎي زﻧـﺪﮔﻲ ﭘـﺨﺶ ﻣـﻲﮔﺮدد‪ .‬ﺗـﺤﻘﻖ‬ ‫ﻳﺎﺑﺪ‪ /‬آﻧﭽﻪ ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﻓﻴﻪ رﺟﺎل ﻳﺤﺒﻮن ان ﻳﺘﻄﻬﺮوا‬ ‫‪١٤١‬‬ .‬ﺟـﻬﺖﮔﻴﺮي اﻟﻬـﻲ و‬ ‫دﻳﻨﻲﺑﺎﺷﺪ‪/‬‬ ‫‪ +‬ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ‬ ‫‪ /١ Ê‬ﭘﺎﻳﮕﺎه ﻋﺒﻮدﻳﺖ‪ .‬ﺑـﺮاي ﻧـﻤﺎزﮔﺰاري‬ ‫ﺷﺎﻳﺴﺘﻪﺗﺮ اﺳﺖ‪ /‬در آن ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺮداﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ دوﺳﺘﺪار ﭘﺎﻛﻴﺰﮔﻲ و وارﺳﺘﮕﻲاﻧﺪ و ﺧﺪاوﻧﺪ‬ ‫ﭘﺎﻛﻴﺰﮔﺎن را دوﺳﺖ ﻣﻲدارد‪</‬‬ ‫اﻣﺎم ﺑﺎﻗﺮ‪ 7‬ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪ /١‬ﺗﻮﺑﻪ‪١٠٨ :‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫)‪ ///‬ﻟﻤﺴﺠﺪ أﺳﺲ ﻋﻠﻲ اﻟﺘﻘﻮي ﻣﻦ أول ﻳﻮم أﺣﻖ أن ﺗﻘﻮم ﻓﻴﻪ‪ .‬ﺑﻨﺪﮔﻲ و وارﺳﺘﮕﻲ‪ :‬اوﻟﻴﻦ اﻗﺪام ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬ﭘﺲ از ورود ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺪﻳﻨﻪ‪ .‬ﺗﺎ از رﻫﮕﺬر آن‪ .‬اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﻪ ﺳـﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي اﺟـﺘﻤﺎﻋﻲ و‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤﻲﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﻤة ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎي ﻣﺴﺎﺟﺪ در ﺻﺪر اﺳـ‪V‬م‪ .‬ﺑـﻨﻴﺎن آن ﺑـﺮ ﭘـﺮﻫﻴﺰﮔﺎري ﻧـﻬﺎده ﺷـﺪه‪ .

‬در ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ‪ .‬ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺣﻀﺮت‬ ‫ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻘﻠﻲ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬ ‫>ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﻣﺴﺠﺪ را ﻧﻤﺎزي ﺟﺰ در ﻣﺴﺠﺪ ﻧﻴﺴﺖ‪٢</‬‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬ﻛﻴﺴﺖ؟<‪٤‬‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺮاي ﭘﺎﻙ ﺷﺪن و ﭘﺎﻙ زﻳﺴﺘﻦ اﺳﺖ و از اﻳﻦ روﺳﺖ ﻛـﻪ ﻣـﺆﻣﻨﺎن ﻓـﺮﻣﺎن‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ ﺗﺎ در اﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﻣﻘﺪس‪ .‬ﺧﻮردن‪ .‬ﻧﻘﺶ و ﻧﮕﺎر در ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫اﻳﺠﺎد ﻛﺮدن و ﺑﻪ اﻣﻮر دﻧﻴﻮي ﺳﺮﮔﺮم ﺷﺪن از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ‪ ٣.‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٤٢‬‬ ‫اﻫﻤﻴﺖ اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺑﻨﺪﮔﻲ در اﺳ‪V‬م را ﻣﻲﺗﻮان از آﻧﭽﻪ در ﻣﻨﺎﺑﻊ و رواﻳﺎت دﻳﻨﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ‪ /‬اﺳﺘﺤﺒﺎب ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺴﺠﺪ‪ .٢‬اﺑﻮاب اﺣﻜﺎم اﻟﻤﺴﺎﺟﺪ‪ .‬ﻗـﺮاﺋﺖ ﻗـﺮآن‪ .‬ورود دﻳﻮاﻧﮕﺎن‪ . )ﻳﺎ ﺑﻨﻲ آدم ﺧﺬوا زﻳﻨﺘﻜﻢ‬ ‫ﻋﻨﺪ ﻛﻞ ﻣﺴﺠﺪ‪٥(///‬‬ ‫‪ /١‬ﻋﻦ أﺑﻲ ﺟﻌﻔﺮ >ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﻠﻪ ﻟﺠﺒﺮﺋﻴﻞ‪ .‬ﺗﻤﻴﺰ ﻧﻤﻮدن ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬آراﻣﺶ و وﻗﺎر از ﻳﻚ‬ ‫ﻃﺮف و ﻧﻬﻲ از ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش‪ .‬ﻳﺎ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ‪ .‬ﻧﺸﺎن از ﻣﻴﺰان ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬاري اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه اﺳﺖ‪ .‬ﺧـﻮﺷﺒﻮ‬ ‫ﻛﺮدن و ﭘﻮﺷﻴﺪن ﻟﺒﺎسﻫﺎي ﻓﺎﺧﺮ و ﺗﻤﻴﺰ در آن‪ .‬ﺑﻘﺮه‪١١٤ :‬‬ ‫‪ /٥‬اﻋﺮاف‪٣١ :‬‬ .‬ﺳﺮﻋﺖ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺮاي ورود ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬در راﺳﺘﺎي زﻣﻴﻨﻪﺳﺎزي و ﻓﺮاﻫﻢ‬ ‫آوردن ﻣﻜﺎن وﻳﮋه ﺑﺮاي ﺑﻨﺪﮔﻲ ﺧﺎﻟﺼﺎﻧﻪ و ﭘﺎﻙ ﺷﺪن اﻧﺴﺎنﻫﺎ اﺳﺖ‪/‬‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ در آﻳﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮش ﻧﺎزل ﻛﺮده‪ .‬ﻫﻤﺎن‪ .‬ﺧﻮاﺑﻴﺪن‪ .‬ﺻﺺ‪٥١٨‬ـ‪٤٧٧‬‬ ‫‪) /٤‬و ﻣﻦ أﻇﻠﻢ ﻣﻤﻦ ﻣﻨﻊ ﻣﺴﺎﺟﺪ اﻟﻠﻪ أن ﻳﺬﻛﺮ ﻓﻴﻬﺎ اﺳﻤﻪ و ﺳﻌﻲ ﻓﻲ ﺧﺮاﺑﻬﺎ(‪ .‬ﻣ‪V‬زﻣﺖ ﺑﺮ ﻃﻬﺎرت‪ .٢‬ص‪٥٥٤‬‬ ‫أﻫﻠﻬﺎ أﻟﻲ اﻟﻠﻪ ّأوﻟﻬﻢ دﺧﻮ‪ +‬وآﺧﺮﻫﻢ ﺧﺮوﺟا ﻣﻨﻬﺎ< ﺷﻴﺦ ّ‬ ‫ﻓﻲ ﻣﺴﺠﺪه<‪ .‬ج‪ .‬اﺳﺘﺤﺒﺎب ﺗـﺮدد در ﻣﺴـﺎﺟﺪ‪ .‬ﻣﺴﺎﺟﺪ را ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﻳﺎد ﺧﺪا در آن ﺑﺴﻴﺎر‬ ‫ﺑﺮده ﻣﻲﺷﻮد ﺷﻤﺮده و اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺸﺪار داده اﺳﺖ‪:‬‬ ‫>ﺳﺘﻤﻜﺎرﺗﺮ از ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻲﮔﺬارد ﻧﺎم ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻣﺴﺠﺪﻫﺎي او ﺑﺮده ﺷﻮد و در ﺗ‪V‬ش ﺑﺮاي‬ ‫وﻳﺮاﻧﻲ آنﻫﺎﺳﺖ‪ .‬وﺳﺎﺋﻞ اﻟﺸﻴﻌﻪ‪ .‫>ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا از ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ ﻣﻜـﺎن ﻧـﺰد ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﻛـﺠﺎﺳﺖ و او‬ ‫ﭘﺎﺳﺦداد‪:‬‬ ‫ﻣﺴﺎﺟﺪ و اﻓﺰود‪ :‬ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮﻳﻦ اﻫﻞ ﻣﺴﺠﺪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ از دﻳﮕﺮان ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ وارد و ﭘﺲ از دﻳﮕﺮان از آن ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ‪١</‬‬ ‫ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻓﺮاواﻧﻲ ﻛﻪ اﺣﺎدﻳﺚ ﻣﻨﻘﻮل از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا و اﻣﺎﻣﺎن ﻣﻌﺼﻮم‪ :‬ﺑﺮ ﺣﻀﻮر در ﻣﺴﺎﺟﺪ‬ ‫و اﻗﺎﻣﻪ ﻧﻤﺎز در آن داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺣـﺮﻳﻢ ﻗـﺎﺋﻞ ﺷـﺪن ﺑـﺮاي‬ ‫ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬ﺧﻮد را ﺑﻴﺎراﻳﻨﺪ.‬ص‪٤٧٨‬‬ ‫‪1> /٢‬ﺻ‪4‬ة ﻟﺠﺎر اﻟﻤﺴﺠﺪ ٕا‪ 1‬ى‬ ‫‪ /٣‬ر‪/‬ﻙ‪/‬ﺑﻪ‪ :‬وﺳﺎﺋﻞ اﻟﺸﻴﻌﻪ‪ .‬ج‪ .‬أي اﻟﺒﻘﺎع أﺣﺐ اﻟﻲ اﻟﻠﻪ ﻋﺰوﺟﻞ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻤﺴﺎﺟﺪ و أﺣﺐ‬ ‫ﺣﺮ ﻋﺎﻣﻠﻲ‪ .

٧‬ص‪٣٩١‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫آﻧﺎن ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ و ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي را ﺳﺮﻣﺸﻖ ﺧﻮد ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬اﻳﻤﺎن و ﺗﻘﻮا ﻧﻬﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ ‫)اﻧﻤﺎ ﻳﻌﻤﺮ ﻣﺴﺎﺟﺪ اﻟﻠﻪ ﻣﻦ آﻣﻦ ﺑﺎﻟﻠﻪ و اﻟﻴﻮم ا‪I‬ﺧﺮ و اﻗﺎم اﻟﺼ ة و آﺗﻲ اﻟﺰﻛﺎة و ﻟﻢ ﻳـﺨﺶ‬ ‫ا‪I‬اﻟﻠﻪ‪١(///‬‬ ‫>ﻛﺴﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ را آﺑﺎد ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ و روز واﭘﺴﻴﻦ اﻳﻤﺎن آورد‪ .‬ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻟﻪ در دﻫة ﺳﻮم ﻣﺎه‬ ‫ﻣﺒﺎرﻙ رﻣﻀﺎن ﺑﻪ اﻋﺘﻜﺎف در ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲﭘﺮداﺧﺖ‪/‬‬ ‫از اﻣﺎم ﺻﺎدق‪ 7‬ﻧﻘﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ دﻫﻪ آﺧﺮ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﻓﺮا ﻣﻲرﺳﻴﺪ‪ .‬ﺗـﺤﻮل آﻓـﺮﻳﻦ و اﻟﻬـﺎم ﺑـﺨﺶ ﺑـﺎﺷﺪ و در ﺗـﺰﻛﻴﻪ و‬ ‫ﺳﺎدﮔﻲ و ﺑﻪ دور از ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي‬ ‫ِ‬ ‫وارﺳﺘﮕﻲ اﻫﻞ اﻳﻤﺎن‪ .‬ﺳﻬﻤﻲ را ﺑﺮاي ﺣﻀﻮر در ﻣﺴﺠﺪ و ﭘﺎ‪r‬ﻳﺶ ﻗﻠﺐ و روح و اﻟﻬﺎمﮔﻴﺮي از ﻓﻀﺎي‬ ‫ﻣﻌﻨﻮي آن ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ /‬ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻗﺪرت در ﻳﻚ ﻧﻈﺎم اﺳ‪V‬ﻣﻲ ﺗﻨﻬﺎ در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت اﺳﺖ ﻛـﻪ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺧﻮد را ﭘﺎﺳﺪار ارزﺷﻬﺎي ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي ﺑﺪاﻧﻨﺪ وا‪ r‬ﺑﺮﺧﻮرداري از ﻗـﺪرت از ﻳﻚ‬ ‫ﻃﺮف و وﺳﻮﺳﻪﻫﺎي ﺷﻴﻄﺎﻧﻲ از ﺳﻮي دﻳﮕﺮ آﻧﺎن را از ﺻﺪاﻗﺖ و ﻃـﻬﺎرت و ﻣـﻌﻨﻮﻳﺖ دور‬ ‫‪ /١‬ﺗﻮﺑﻪ‪١٨ :‬‬ ‫‪ /٢‬وﺳﺎﺋﻞ اﻟﺸﻴﻌﻪ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎن واﻗﻌﻲ اﺧﺘﺼﺎص ﻳـﺎﺑﺪ.‬ﺧﺪاوﻧﺪ اﻳﻦ اﻣﺘﻴﺎز را از‬ ‫ﻣﺸﺮﻛﺎن ﺳﻠﺐ ﻧﻤﻮده و ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ :‬ﻣﺸﺮﻛﺎن ﺣﻖ ﻧﺪارﻧﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﻛﻔﺮ ﺧﻮﻳﺶ ﮔﻮاﻫﻲ‬ ‫ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬ﻣﻲﺗﻮاﻧـﺪ در ﻛـﻤﺎل‬ ‫ﻇﺎﻫﺮي‪ .‬ج‪ .‬ﻧﻘﺶ ﺑﻲﺑﺪﻳﻞ ﺧﻮد را اﻳﻔﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪/‬‬ ‫ﺟﺎﻟﺐ اﺳﺖ ﺑﺪاﻧﻴﻢ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در رأس ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬ﭘـﻴﺎﻣﺒﺮ در‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻌﺘﻜﻒ ﻣﻲﺷﺪ و ﺑﺮاي او ﺧﻴﻤﻪاي از ﻣﻮي ﺑﺎﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻗﺮار ﻣﻲدادﻧﺪ‪ ٢/‬اﻳﻦ ﺣﺎل رﻫﺒﺮي‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ در اوج ﻗﺪرت و ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﺎ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﻋﺒﻮدﻳﺖ ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﺴـﺘﺤﻜﻢﺗﺮ‬ ‫ﻓﻲ ا‪I‬رض أﻗﺎﻣﻮا اﻟﺼ ة‬ ‫ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و اﻳﻦ ﻫﻤﺎناﺟﺎﺑﺖ دﻋﻮت ﻗﺮآن اﺳﺖ ﻛﻪ )اﻟﺬﻳﻦ ٕان ﻣﻜﻨﺎﻫﻢ ى‬ ‫و آﺗﻮا اﻟﺰﻛﺎة و أﻣﺮوا ﺑﺎﻟﻤﻌﺮوف و ﻧﻬﻮا ﻋﻦ اﻟﻤﻨﻜﺮ(‪/‬‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺧﻮد‪ .‬ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ را آﺑﺎد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪/‬‬ ‫و اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرﮔﻲ در ﻛﻨﺘﺮل و ﻛﺎﻫﺶ ﺟﺮاﻳﻢ داﺷﺘﻪ و دارﻧﺪ‪/‬‬ ‫ﭘﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎي آن‪ .‬زﻛﺎت ﺑﭙﺮدازد و ﺟﺰ از ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﻬﺮاﺳﺪ‪</‬‬ ‫اﻓﺘﺨﺎر ﻣﺆﻣﻨﺎن در آﺑﺎد ﻛﺮدن ﻣﺴﺎﺟﺪ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در آﻳة ﻗﺒﻞ‪ .‬ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﻬﺪ‪ .‬ﻫﻤﻮاره ﺑـﺎﻳﺪ در زﻧـﺪﮔﻲ‬ ‫‪١٤٣‬‬ .‫ﻗﺪاﺳﺖ ﻣﺴﺠﺪ اﻳﺠﺎب ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ اﻓﺘﺨﺎر ﺗﺄﺳﻴﺲ آن‪ .‬ﻧﻤﺎز‬ ‫را ﺑﭙﺎ دارد‪ .‬ﻋ‪V‬وه ﺑﺮ‬ ‫ﻋﺒﺎدتﻫﺎي ﻫﻤﻪ روزة ﺧﻮد در ﻣﺴﺠﺪ و ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﻮي ﺑﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ .

‫در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‪.‬ﻣﺴﺠﺪ را ﻣﺤﻞ آﻣﻮزش ﻗﺮآن‪ .‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٤٤‬‬ ‫ﻣﻌﺎرف اﺳ‪V‬ﻣﻲ و آﻣﻮزهﻫﺎي دﻳﻨﻲ در ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻋﺮﺿﻪ ﻣﻲﺷﺪ‪/‬‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا روزي وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪ و دو ﮔﺮوه از اﻓﺮاد را ﻣﺸـﺎﻫﺪه‬ ‫ﻛﺮد. ﮔﺮوﻫﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ذﻛﺮ و ﻋﺒﺎدت ﻣﻲﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ و ﮔﺮوﻫﻲ ﻛـﻪ ﺳـﺮﮔﺮم‬ ‫ﺗﻌﻠﻴﻢ و ﺗﻌﻠﻢ ﺑﻮدﻧﺪ‪ /‬در اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻫﺮ دو ﮔﺮوه ﻧﻴﻚ ﻛﺮدارﻧﺪ اﻣﺎ‬ ‫ﻣﻦ ﺑﺮاي ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪهام و ﺧﻮد در ﻣﻴﺎن ﺟﻤﻌﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻌﻠﻴﻢ‬ ‫‪ /١‬ﺗﻮﺑﻪ‪١٠٧ :‬‬ ‫‪ /٢‬ﺑﻘﺮة‪ ١٢٩ :‬و ‪ .١٥١‬آل ﻋﻤﺮان‪ ١٦٤ :‬و ﺟﻤﻌﻪ‪٢ :‬‬ .‬در آن ﺟﺎ اﻳﺮاد ﻛﺮد‪ /‬ﺑﺪﻳﻦ ﺳﺎن >ﻣﺴـﺠﺪ< از ﻧـﺨﺴﺘﻴﻦ روزﻫـﺎي‬ ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺧﻮد‪ .‬ﻣﺴﺎﺟﺪ را‬ ‫ﺑﻪ ﻛﺎﻧﻮنﻫﺎي ارزﺷﻤﻨﺪ ﻋﻠﻤﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﻮد‪ /‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻛﻪ ﻣﺄﻣﻮر‬ ‫ﺑﻪ ﺗ‪V‬وت ﻗﺮآن و ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻛﺘﺎب و ﺣﻜﻤﺖ ﺑﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﺑـﻮد )و ﻳـﻌﻠﻤﻬﻢ‬ ‫اﻟﻜﺘﺎب و اﻟﺤﻜﻤﺔ(‪ ٢.‬ﺗ‪V‬وت و ﺣﻔﻆ آن‬ ‫ﻗﺮارداد و ﺧﻄﺎﺑﻪﻫﺎ و ﻣﻮﻋﻈﻪﻫﺎي ﺧﻮﻳﺶ را‪ .‬ﻣﺴـﺠﺪ اﺻـﻠﻲﺗﺮﻳﻦ و رﺳـﻤﻲﺗﺮﻳﻦ ﻣـﺮﻛﺰ ﻋـﻠﻤﻲ و‬ ‫آﻣﻮزﺷﻲ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲآﻣﺪ و اﺳﺎﺳا ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺦ اﺳ‪V‬م‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ رﻳﺸة اﺻﻠﻲ آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﺑﻌﺪا ﺑﻪ ﻧﺎم داراﻟﻌﻠﻢﻫﺎ‪ .‬ﻣﺪارس و‬ ‫ﻣﺮاﻛﺰ ﻋﻠﻤﻲ ﻣﻌﺮوف ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺴـﺎﺟﺪ ﺟﺴﺖوﺟـﻮ ﻛـﺮد‪/‬‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ اﺻﻠﻲﺗﺮﻳﻦ‬ ‫و رﺳﻤﻲﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﻣﺮﻛﺰ ﻋﻠﻤﻲ و‬ ‫آﻣﻮزﺷﻲ‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﻪ‬ ‫ﺣﺴﺎب ﻣﻲآﻣﺪ‪/‬‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد و آﻫﺴﺘﻪ آﻫﺴﺘﻪ از ﺻـﻒ وارﺳـﺘﮕﺎن و ﭘـﺎﻛـﺪ‪r‬ن ﺟـﺪا‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ /‬ﻃﻤﻊ ﻗﺪرت و دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮت در ﺻﺪر اﺳ‪V‬م اﻓﺮادي‬ ‫را ﺗﺎ ﺑﺪان ﺟﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﺮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﻜﺮ اﺳﺘﻔﺎدة اﺑﺰاري از ﻣﺴﺠﺪ اﻓﺘﺎدﻧﺪ‪/‬‬ ‫ﻣﺒﺎرزة ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬ﺑﺎ ﻣﻨﺎﻓﻘﺎن و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻛﻪ آن را ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ـ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺿﺮار ﻣﻌﺮوف ﮔﺮدﻳﺪ ـ ﺑﺪان ﺟﻬﺖ ﺑﻮد ﻛﻪ‬ ‫ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن آن در ﺻﺪد اﻳﺠﺎد ﭘﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﺑـﺮاي ارﺿـﺎي ﺧـﻮاﻫﺶﻫـﺎي‬ ‫ﻧـﻔﺴﺎﻧﻲ‪ .‬ﻛﻪ ﺗـﻤﺎﻣا درس زﻧـﺪﮔﻲ‬ ‫ﺑﻮد‪ .‬اﺧـﺘ‪V‬فاﻓﻜـﻨﻲ ﻣـﻴﺎن ﻣـﺆﻣﻨﺎن و‬ ‫ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻫﻲ ﺑﺮاي ﺟﻨﮓ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎ ﺧﺪا و رﺳﻮل او ﺑﻮدﻧﺪ‪١/‬‬ ‫‪ /٢ Ê‬ﻛﺎﻧﻮن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻋﻠﻤﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‪ :‬ﺗﺄﻛﻴﺪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‪ 6‬ﺑـﺮ‬ ‫ﻛﺴﺐ ﻋﻠﻢ و ﻟﺰوم ﻓﺮاﮔﻴﺮي آن ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻣﺮد و زن ﻣﺴﻠﻤﺎن‪ .‬زﻳـﺎن رﺳـﺎﻧﺪن ﺑـﻪ ﻣـﺮدم‪ .‬راﺑﻄة ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮕﻲ ﺑﺎ ﺗﻌﻠﻴﻢ و ﺗﺮﺑﻴﺖ و آﻣﻮزش ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪ /‬در‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧـﺒﻮي‪ .

‬آﻳﺎت ﻗﺮآن را در ﻣﺴﺠﺪ ﺑﺮ اﺻﺤﺎب‬ ‫اﻟﻜـﺘﺎب و‬ ‫آﻳـﺎﺗﻪ و ﻳـﺰﻛﻴﻬﻢ و ﻳـﻌﻠﻤﻬﻢ‬ ‫ﺧﻮﻳﺶ ﺗ‪V‬وت ﻣﻲﻛﺮد و وﻇﻴﻔة ﺧﻄﻴﺮ )ﻳﺘﻠﻮا ﻋﻠﻴﻬﻢ‬ ‫ِ‬ ‫َ‬ ‫اﻟﺤﻜﻤﺔ( را در آن ﺟﺎ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ‪/‬‬ ‫اﻳﻔﺎي ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻘﺸﻲ در ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬در ﻛﻨﺎر ﻛﻮه ﺻﻔﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻲداد‪ .‬ﭼﻮن زﻣﻴﻨﻪاي‬ ‫ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم اﻳﻦ اﻣﻮر در ﻣﺴﺠﺪ اﻟﺤﺮام ﻧﺒﻮد‪ /‬اﻣﺎ ﭘﺲ از ﻫﺠﺮت ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ‪ .‫و ﺗﻌﻠﻢ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎ‪r‬ي اﻳﻦ ﻣﺮﻛﺰ‬ ‫دﻳﻨﻲ را ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻧﺸﺎن ﻣﻲداد و ﺑﺮ ﺗﻚ ﺑﻌﺪي ﺑﻮدن دﻳﻦ اﺳ‪V‬م ﻋﻤ… ﺧـﻂ ﺑـﻄ‪V‬ن ﻣـﻲﻛﺸﻴﺪ‪/‬‬ ‫ﭘﺬﻳﺮش ﻫﻴﺄتﻫﺎي ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﻲ و ﺳﺮان اﻗﻮام ﻣـﺨﺘﻠﻒ و ﻓـﺮﺳﺘﺎدﮔﺎن ﻗـﺒﺎﻳﻞ در ﻣﺴـﺠﺪ اﻧـﺠﺎم‬ ‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪ /‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا ﻛﻨﺎر ﻳﻜﻲ از ﺳﺘﻮنﻫﺎي ﻣﺴﺠﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ >اﺳﺘﻮاﻧﺔ اﻟﻮﻓﻮد< ﻣﻌﺮوف ﺑـﻮده و‬ ‫ﻫﺴﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎري از‬ ‫ﺣﻮزهﻫﺎي ﻋﻠﻤﻲ دﻳﻨﻲ و ﺣﻠﻘﺎت درﺳﻲ‪ .‬ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪/‬‬ ‫اﻣﺮوزه ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﺤﻮ‪r‬ت ﻓﺮاوان اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﻣﺮاﻛﺰ ﻋﻠﻤﻲ و ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ آﻧﻬﺎ‪ .‬ﺗـﻌﻠﻴﻢ و ﺗـﺮﺑﻴﺖ اﺻـﺤﺎب‬ ‫ﺧﻮﻳﺶ را در ﻣﻨﺎزل ﻳﺎ ﻣﻨﺰل ارﻗﻢ ﺑﻦ أﺑﻲ ارﻗﻢ‪ .‬‬ ‫ﺳﻴﺮة اﺋﻤﻪ اﻃﻬﺎر و ﻣﺒﺎرزات آﻧﺎن ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮﺧﻮردار از ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪي ﻣـﺠﻬﺰ و ﻣـﻨﺎﺑﻊ ﻏـﻨﻲ‬ ‫ﺑﻮدهاﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﻮﻳﻨﺪﮔﺎن ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﻳﻚ ﻓﻀﺎي ﻣﻌﻨﻮي ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ‪/‬‬ ‫در دوران ﺳﺨﺖ ﻣﻜﻪ و ﻓﺸﺎر و اﺧﺘﻨﺎق ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ آن‪ .‬ﭘﺲ از رﺣﻠﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺖ‪ /‬ﺑﻪ ﺟﺮأت ﻣﻲﺗﻮان ادﻋﺎ ﻛﺮد‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔﻲ از اﻃ‪V‬ﻋﺎت ﻣﺬﻫﺒﻲ و دﻳﻨﻲ ﻣﺮدم و آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن دﻳﻨﻲ‪.‬‬ ‫ﺑﺴﻴﺎري از ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮيﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﺳﻴﺎﺳﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در زﻣﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‪ 6‬در ﻣﺴﺠﺪ ﺻﻮرت‬ ‫ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪ /‬اﺳﺎﺳا ﻣﺮدم ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻫﺮ اﻣﺮي‪ .‬در ﻣﺴﺠﺪ ﮔﺮد ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ و ﻣﺮﻛﺰ دﻳﮕﺮي‬ ‫را ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ‪ /‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬ﺑﺎ ﺳﻮق دادن اﻣﻮر ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬ﭘـﻴﺎﻣﺒﺮ‪ .‬ﻣﺴﺠﺪ ﻗﺒﺎ را ﺑﻨﺎ ﻧـﻬﺎد‪.‬ﻣﻲﻧﺸﺴﺖ و آﻧﺎن را ﺑﻪ ﺣﻀﻮر ﻣﻲﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ آﻧـﺎن ﮔـﻔﺘﮕﻮ‬ ‫ﻣــﻲﻛﺮد‪ /‬اﻳـﻦ اﻣـﺮ از ﭼﺸـﻢ ﻧـﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن ﻏـﻴﺮاﺳـ‪V‬ﻣﻲ ﻧـﻴﺰ دور ﻧـﻤﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ /‬ﺳـﺮ ﺗـﻮﻣﺎس‬ ‫آرﻧﻮﻟﺪﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫‪١٤٥‬‬ .‬ﺧﺎﻧة ﺧـﻮد را ﻛـﻨﺎر‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎد و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﺰول وﺣﻲ در ﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻣﺴﺠﺪ‪ .‬ﻣﺮﻫﻮن ﻣﺴﺎﺟﺪ اﺳﺖ‪/‬‬ ‫‪ /٣ Ê‬ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮيﻫﺎي ﺳﻴﺎﺳﻲ و ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ‪ :‬ﺑﻲﺗﺮدﻳﺪ ﻫﺴﺘة اوﻟﻴة ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي در‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﭘﻲرﻳﺰي ﺷﺪ‪ /‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻬﺎﺟﺮت از ﻣﻜﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ‪ .‬در ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ و اﻳﻦ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ ﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﻋﺒﺎدﺗﮕﺎه ﻧﺒﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰي ﺑﺮاي ﺣﻴﺎت ﺳﻴﺎﺳﻲ ـ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻮده‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫ﻫﻨﻮز ﺑﻪ ﻗﻮت ﺧﻮد ﺑﺎﻗﻲ اﺳﺖ‪/‬‬ ‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺴﺎﺟﺪ در ﻃﻮل ﺗﺎرﻳﺦ اﺳ‪V‬م‪ .

‬ص‪ ١٣١‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از دﻛﺘﺮ ﺣﺴﻦ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺣﺴﻦ‬ ‫‪ /٢‬ﺗﻤﺪن اﺳم وﻋﺮب‪ .‬ج‪ .٢‬ص‪٣٢‬ـ‪٣١‬‬ ‫‪ /٥‬ﻫﻤﺎن‪ .‬‬ ‫ﻏﻴﺮه ﺑﻨﺎ ﻛﺮدهاﻧﺪ و از ﻫﻤﻴﻦ ﺟﺎ ﻣﻲﺗﻮان ﺗﻮأم ﺑﻮدن زﻧﺪﮔﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را ﺑﺎ‬ ‫زﻧﺪﮔﻲ دﻳﻨﻲ آﻧﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ آورد‪٣</‬‬ ‫در ﻋﺼﺮ رﺳﻮل ﺧﺪا‪ . زﻳﺮا اﻋﺮاب ﻣﺴﺠﺪ را‬ ‫ﻣﺮﻛﺰ اﺟﺘﻤﺎع‪ .‬ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺻﺪر اﺳ‪V‬م ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺮﻛﺰ ﺣﺮﻛﺎت و‬ ‫ﺟﻨﺒﺶ ﺑﻮده اﺳﺖ‪٦</‬‬ ‫‪ /١‬ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﺴﺠﺪدرﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳﻣﻲ‪ .‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٤٦‬‬ ‫ﻋﺰﻟﺖ و ﻛﻨﺎرهﮔﻴﺮي در اﺳ‪V‬م ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑـﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن‪ .K‬ص‪٥٣١‬‬ ‫‪ /٣‬ﻫﻤﺎن‪ .‬ج‪ .١٧‬ص‪٥٤‬‬ .‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬ﺳﻴﺪﻫﺎﺷﻢ ﺣﺴﻴﻨﻲ‪N .‬دور ﺗﺎ دور ﻣﺴﺠﺪ را ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي اﺻﺤﺎب ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﺣﺎﻃﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد و اﻳﻦ‬ ‫اﻣﺮ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﮕﺮ ﻣﺤﻮرﻳﺖ و ﻣﺮﻛﺰﻳﺖ >ﻣﺴﺠﺪ< ﺑﻮد‪/‬‬ ‫اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ‪ 1‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺴﺠﺪ در ﺻﺪر اﺳ‪V‬م ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﺸﺪار ﻣﻲداد‪:‬‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺮﻛﺰ ﺳﻴﺎﺳﺖ اﺳ‪V‬م ﺑﻮده اﺳﺖ‪ ///‬ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻨﮓﻫﺎ‪ .‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻣﺪن‪ ///‬ﺷﺎﻟﻮدهاش در ﻣﺴﺠﺪ رﻳﺨﺘﻪ ﻣﻲﺷﺪ‪ /‬در زﻣﺎن رﺳـﻮل ﺧـﺪا و در‬ ‫زﻣﺎن دﻳﮕﺮان و در زﻣﺎن ﺣﻀﺮت اﻣﻴﺮ‪٤<///‬‬ ‫>ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺤﻞ اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﻴﺎﺳﻲ در آن ﻣﻄﺮح ﺑﺸﻮد‪ .‬ﻣﺴﺎﻓﺮﺧـﺎﻧﻪ‪ .‬ﻣـﺪرﺳﻪ و‬ ‫>ﻋﻤﻮﻣا در اﻃﺮاف ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ّ .‬ﻣﻊا ٔ‪r‬ﺳﻒ ﻣﺴﺎﺟﺪ را‬ ‫ﻣﺎ ﻛﺎري ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻠﻲ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ دور ﺑﺎﺷﺪ‪٥</‬‬ ‫>ﺳﻌﻲ ﻛﻨﻴﺪ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺻﺪر اﺳ‪V‬م ﺑﺮﮔﺮدد و ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬از ﻓـﺮاز ﻣـﻨﺒﺮ‬ ‫ﭘﻴﺎمﻣﻲﻓﺮﺳﺘﺎد‪١</‬‬ ‫ﮔﻮﺳﺘﺎوﻟﻮﺑﻮن ﺑﺮ اﻳﻦ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺴﺠﺪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲورزد‪:‬‬ ‫>ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮﻛﺰ زﻧﺪﮔﻲ واﻗﻌﻲ ﺑﺮاي اﻋﺮاب >ﻣﺴﺠﺪ< اﺳﺖ.‫اﺳﺖ‪ /‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺳﻔﻴﺮان را در ﻣﺴـﺠﺪ ﺑـﻪ ﺣـﻀﻮر ﻣـﻲﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪ .‬ص‪٥٣٢‬‬ ‫‪ /٤‬ﺻﺤﻴﻔﻪﻧﻮر‪ .‬ﻋﺒﺎدت‪ .‬ﻛﺘﺎﺑﻔﺮوﺷﻲ اﺳ‪L‬ﻣﻴﻪ‪ .‬ج‪ .‬اﺻـﻄﺒﻞ‪ .‬ﺗﻌﻠﻴﻢ و ﺗﺮﺑﻴﺖ و ﮔﺎﻫﻲ ﻣﺴﻜﻦ ﺧـﻮﻳﺶ ﻗـﺮار ﻣـﻲدﻫﻨﺪ و‬ ‫ﭼﻨﺎن ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻠﻴﺴﺎﻫﺎي ﻧﺼﺎرا ﻓﻘﻂ ﻣﺮﻛﺰ ﻋﺒﺎدت ﺑﺎﺷﺪ‪٢</‬‬ ‫ﺣﻤﺎم‪ .١٨‬ص‪٢٧٦‬‬ ‫‪ /٦‬ﻫﻤﺎن‪ .‬ﺷـﺆون دوﻟﺖ را از‬ ‫ﻣﺴــﺠﺪ اداره ﻣــﻲﻛﺮد و ﺑــﺮاي ﻣـﺮدم در اﻣـﻮر ﺳـﻴﺎﺳﻲ و دﻳـﻨﻲ‪ .

‬‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﺳﺒﺶ را ﺑﺮ در ﻣﺴﺠﺪ ﺣﺎﺿﺮ ﻛﻨﻨﺪ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﻮاﺳﻄﻪ ﭘﻮﺷﻴﺪن‬ ‫زره ﺟﺰ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ دﻳﺪه ﻧﻤﻲﺷﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي دﺷﻤﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد‪٣</‬‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﻓﺘﺢ در ﻣﺤﻞ ﺟﻨﮓ اﺣﺰاب ﺑﺮاي ﺷﻜﺮﮔﺰاري از ﭘﻴﺮوزي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺮ ﻛﻔﺎر ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫در ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﮔﺮدد.‬اﻟﻤﻐﺎزي‪N .٢‬ص‪٢٣٥‬‬ ‫‪ /٢‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ واﻗﺪ‪ .‬ﻣﺮدم ﻫﻤﻪ ﺟﻤﻊ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬ﻣﺴﺠﺪ را ﻣﺤﻞ ﻗﻀﺎوت ﺧﻮﻳﺶ ﻗﺮار داده ﺑﻮد‪ /‬ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻔﺘﺎح اﻟﻜﺮاﻣﻪ ﺑـﻪ ﻧـﻘﻞ از‬ ‫>ﺳﺮاﺋﺮ<ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ﻳﻘﻀﻲ‬ ‫ﻓﻲ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ ///‬و ﻛﺬﻟک ﻛﺎن أﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ‪7‬‬ ‫ى‬ ‫اﻟﻨﺒﻲ ﻛﺎن ﻳﻘﻀﻲ ى‬ ‫>‪r‬ﺧ‪V‬ف ان ى‬ ‫ﻓﻲ اﻟﺠﺎﻣﻊ و >دﻛّﺔ اﻟﻘﻀﺎء< ﻣﻌﺮوﻓﺔ ٕاﻟﻲ ﻳﻮﻣﻨﺎ ﻫﺬا.‬ ‫ﺑﺎﻟﻜﻮﻓﺔ ى‬ ‫ﺑﺤﺜﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ در ﻣﺴﺠﺪ ﻗﻀﺎوت ﻣﻲﻛﺮد و اﻣﻴﺮﻣﺆﻣﻨﺎن‪ 7‬ﻧﻴﺰ در ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫ﺟﺎﻣﻊ ﻛﻮﻓﻪ ﺑﻪ ﻗﻀﺎوت ﻣﻲﭘﺮداﺧﺖ و >دﻛﺔ اﻟﻘﻀﺎء< آن ﺣﻀﺮت ﻛﻪ ﻣﺤﻞ ﻗﻀﺎوﺗﺶ‬ ‫ﺑﻮد‪ .‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ دﺷﻤﻦ را ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻛﻨﺪ.‬ص‪٣٣٧‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﻛﻪ در ﺟﻨﮓ ﺑﺪر‪ .‬ﻣﺆﺳﺴﺔ ا‪V‬ﻋﻠﻤﻲ ﻟﻠﻤﻄﺒﻮﻋﺎت‪ .‬ﺑﻴﺮوت‪ ١٤٠٩ .‬ﻗﻄﻊ رﺣﻠﻲ ﻗﺪﻳﻢ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ را در ﻣﺴﺠﺪ ﺧﻮاﻧﺪ و ﻣﺮدم ﻣﺴ ّﻠﺢ در ﻣﻴﺎن‬ ‫ﺣﺠﺮه و ﻣﻨﺒﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬آﻣﺎده ﺑﺮاي اﻋﺰام ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﻮدﻧﺪ‪٢/‬‬ ‫ﻓﺮداي روزي ﻛﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن در ﺟﻨﮓ اﺣﺪ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮردﻧﺪ‪ .K‬ج‪ .‬ج‪ .‫‪ /٤ Ê‬دادﮔﺴﺘﺮي و ﻣﺮﺟﻊ ﺣﻞ و ﻓﺼﻞ دﻋﺎوي‪ :‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬در دوران ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺧﻮد‬ ‫در ﻣﺪﻳﻨﻪ‪ .‬ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ‪١</‬‬ ‫‪ /٥ Ê‬ﻣﻘﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ و ﺑﺴﻴﺞ ﻧﻴﺮوﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﻲ‪ :‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ‪ 6‬در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮارد‬ ‫ﻣﺸﺎورهﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻨﮓ را در ﻣﺴﺠﺪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲداد‪ /‬ﺳﭙﺎﻫﻴﺎن اﺳ‪V‬م ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻫـﻨﮕﺎم اﻋـﺰام‬ ‫ﺑﺮاي ﻏﺰوات و ﺳﺮﻳّﻪﻫﺎ در ﻣﺴﺠﺪ ﺗﺠﻤﻊ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ /‬ﺑﺮاﺑﺮ ﮔﺰارش >واﻗﺪي< ﺑﺴﻴﺞ ﺳﭙﺎه اﺳ‪V‬م‬ ‫ﺑﺮاي ﺟﻨﮓ اﺣﺪ‪ .‬ﺳـﺎﺧﺖ‬ ‫‪١٤٧‬‬ .‬ ‫‪ /١‬ﻣﻔﺘﺎحاﻟﻜﺮاﻣﻪ‪ .‬ﭘـﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺧـﻮد و‬ ‫ﺑﺴﻴﺎري از ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻧﺶ ﻣﺠﺮوح ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬ﺑﺮاي ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮي ﻣﻨﺎﺳﺐ‪ .١‬ص‪٢١٣‬‬ ‫‪ /٣‬ﻫﻤﺎن‪ .‬در ﻳﻜﻲ از ﻣﺴﺎﺟﺪ‬ ‫اﻃﺮاف ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺴﺠﺪ > ُﻋﺮق اﻟ ُﻈﺒﻴﻪ< ﺑﺎ اﺻﺤﺎب ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ ﻣﺸﻮرت ﭘﺮداﺧﺖ‪ . واﻗـﻌﻪاي ﻛـﻪ در‬ ‫ﺗﺎرﻳﺦ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ >ﺣﻤﺮاء ا ٔ‪r‬ﺳﺪ< ﻣﻌﺮوف ﺷﺪه اﺳﺖ.‬ﻫ‪/‬ق‪ .‬ ‫>ﺣﻀﺮت ﭘﺲ از ورود ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ‪ ٤‬رﻛﻌﺖ ﻧﻤﺎزﮔﺰارد‪ .

‬ﺳـﺨﻨﺮاﻧـﻲﻫﺎ‪.‬ﻫﻤﺎن‬ ‫ﺧﻴﻤﻪاي ﺑﻮد ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺟﻨﮓ ﺧﻨﺪق ﺑﺮاي درﻣﺎن زﺧﻤﻴﺎن در ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺮﭘﺎﻛﺮد و‬ ‫زﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم>رﻓﻴﺪه< را ﺑﺮاي رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﺣﺎل ﻣﺠﺮوﺣﺎن ﮔﻤﺎﺷﺖ‪٣/‬‬ ‫‪ /٧ Ê‬ﻣﺮﻛﺰ اﻃ?عرﺳﺎﻧﻲ‪ :‬در ﺻﺪر اﺳ‪V‬م اﺧﺒﺎر ﺣﻮادث و رﺧﺪادﻫـﺎي ﻣـﻬﻢ‪ .‬ﻫﺮ وﻗﺖ ﻳﻚ ﮔﺮﻓﺘﺎري را ﻃﺮح ﻣـﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺟﺎﻳﮕﺎهﻣﺴﺎﺟﺪدرﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳﻣﻲ‪ .‬ﻣـﺮﻛﺰ ﺗـﺒﻠﻴﻎ‬ ‫اﺣﻜﺎم ﺳﻴﺎﺳﻲ و اﺳ‪V‬ﻣﻲ ﺑﻮده‪ .‬‬ ‫ﭘﺨﺶ ﻧﻮار از ﻣﺴﺠﺪ و ﻳﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻠﻨﺪﮔﻮي ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و اﻳﻦ ﻫﻤﻪ‪ .‬اﻟﻤﺴﺠﺪﻓﻲ ا‪3‬ﺳم‪N .‬ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ‬ ‫‪ /١‬اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ‪ .‬اﻟﻄﺒﻘﺎتاﻟﻜﺒﺮي‪ .‬ﻋﻠﻲ‪ .‬ج‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ درآﻣﺪ و ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ اذان ﻧﺎﺑﻬﻨﮕﺎم‬ ‫ﮔﻔﺖ‪ /‬ﻣﺘﻮﻛﻞ ﺑﺎ ﻧﺎراﺣﺘﻲ ﭘﻴﺮﻣﺮد را اﺣﻀﺎر ﻛﺮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﭼﻪ وﻗﺖ اذان ﮔﻔﺘﻦ اﺳﺖ و او آﻧﭽﻪ را‬ ‫اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﺑﻴﺎن ﻛﺮد‪ /‬ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺷﺨﺺ ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻛﺎر را ﺗﺤﺖ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻗﺮار داد و زن را از دﺳﺖ‬ ‫او رﻫﺎﻧﻴﺪ‪/‬‬ ‫>اﻋ‪V‬ﻣﻴﻪﻫﺎي ﺣﻜﻮﻣﺖ در ﻋﺼﻮر اوﻟﻴﻪ‪ .‫>در ﺻﺪر اﺳ‪V‬م از ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺴﺠﺪﻫﺎ‪ .‬اﻟﺼ‪V‬ة ﻣﻊ اﻟﺠﻤﺎﻋﺔ‪ .‬ﺻـﺪا‬ ‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .١‬ﺻﺺ‪٢٤٧‬ـ‪٢٤٦‬‬ ‫‪ /٣‬رﺿﺎﻳﻲ‪ .‬ﺻﺤﻴﻔﻪﻧﻮر‪ .‬ارﺗﺶﻫﺎ راه ﻣﻲاﻓﺘﺎد‪ .٢‬ص‪٩٨‬‬ ‫‪ /٢‬اﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ .‬داراﻟﻌﻠﻢ ﻟﻠﻤ‪L‬ﻳﻴﻦ‪ .‬ﺟﺮأت ﻛﻤﻚ و ﺣﻤﺎﻳﺖ از او را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪/‬‬ ‫ﭘﻴﺮﻣﺮد ﻣﺆذﻧﻲ ﻛﻪ ﺷﺎﻫﺪ اﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺟﻴﺶﻫﺎ‪ . ﭼﺮا ﻛﻪ ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺮدم ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز و ﺣﻀﻮر در ﻣﺮاﺳﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬ﺑﻪ درﻫﺎي ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﻣﺴـﺎﺟﺪ‬ ‫ﺟﺎﻣﻊ ﻧﺼﺐ ﻣﻲﺷﺪ.‬ص‪٨٨‬‬ ‫‪ /٤‬ﻃﻪ اﻟﻮﻟﻲ‪ .K‬ص‪١٦٣‬‬ .‬ﻣﺮدم ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن ﺻﺪاي اﻟﺼ‪V‬ة ﺟﻤﺎﻋﺔ در ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫ﮔﺮدﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﺮاي آﻧﺎن ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ‪٢</‬‬ ‫‪ /٦ Ê‬اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﭘﺰﺷﻜﻲ‪ :‬اﺣﻤﺪ ﻋﻴﺴﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن در اﺳ‪V‬م‪ .‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٤٨‬‬ ‫دﻳﻨﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ زﻳﺎد ﺑﻮد‪٤</‬‬ ‫در دوران اﻧﻘ‪V‬ب اﺳ‪V‬ﻣﻲ ﻧﻴﺰ اﻃ‪V‬عرﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻣـﺮدم از ﻃـﺮﻳﻖ اﻋـ‪V‬ﻣﻴﻪﻫﺎ‪ .‬ﺑﻴﺮوت‪ .‬ج‪ .‬ﻣﺮدم از ﺗﺮس‪ .‬ﻣـﺨﺼﻮﺻا‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﺮاي ﻏﺰوات و ﺟﻨﮕﻬﺎ در ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻋ‪V‬م ﻣﻲﮔﺮدﻳﺪ‪ /‬ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎ ﺣﻀﻮر در‬ ‫ﻣﺴﺎﺟﺪ از اﻣﻮر ﺟﺎري ﻣﻄﻠﻊ ﻣـﻲﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ‪ /‬اﻳـﻦ ﻧـﻘﺶ ﻣﺴـﺠﺪ ﭘﺲ از ﺣﻜـﻮﻣﺖ ﻧـﺒﻮي ﻧـﻴﺰ‬ ‫ﺣﻔﻆﮔﺮدﻳﺪ‪/‬‬ ‫ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﻛﻪ در دوران ﺧ‪V‬ﻓﺖ ﻣﺘﻮﻛﻞ‪ .‬اﺟﺘﻤﺎع ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪١<///‬‬ ‫>ﻫﺮﮔﺎه ﺣﺎدﺛﻪاي ﻣﻬﻢ رخ ﻣﻲداد‪ .‬روزي ﻳﻜﻲ از واﺑﺴﺘﮕﺎن ﺑﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺘﻌﺮض زن‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﺷﺪ‪ /‬ﺑﻪ رﻏﻢ اﺳﺘﻐﺎﺛة آن زن‪ .

‬در ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎم در ﻣﺴﺠﺪ ﺳﻜﻨﺎ داد و آﻧﺎن را در ﻫﺪاﻳﺎي ﺧﻮد ﺷﺮﻳﻚ ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺻﻴﻪ‬ ‫ﻣﻲﻛﺮد ﺑﻪ ﻳﺎري آﻧﺎن ﺑﺸﺘﺎﺑﻨﺪ‪/‬‬ ‫‪ +‬ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آنﭼﻪ ﮔﻔﺘﻪ آﻣﺪ و ﺑﺎ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺗﻨﻮع ﻧﻘﺶ آﻓﺮﻳﻨﻲﻫﺎي >ﻣﺴﺠﺪ< ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ‬ ‫زﻳﺮ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ‪:‬‬ ‫‪ /١‬ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻣﺮدﻣﻲﺗﺮﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎهﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲاﻧﺪ و ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺎس ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ ﺑﻬﺮهﮔـﻴﺮي‬ ‫ﺑﻬﻴﻨﻪ از آنﻫﺎ و ﺣﻔﻆ ﻣﺮدﻣﻲ ﺑﻮدن آن‪ .‬اﻣﻴﺪ ﺑﻪ رﻓﻊ ﮔﺮﻓﺘﺎري ﺧﻮد داﺷﺘﻨﺪ‪/‬‬ ‫اﻣﻴﺮﻣﺆﻣﻨﺎن‪ 7‬در ﻣﺴﺠﺪ‪ .‫ﺟﺎﻣﻌﻴﺖ ﻧﻘﺶ ﻣﺴﺎﺟﺪ در ﺗﺎرﻳﺦ اﺳ‪V‬م ﺑﻮده و ﻫﺴﺖ‪ /‬اﻟﺒﺘﻪ ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ در ﻣـﻘﺪﻣة ﺑـﺤﺚ‬ ‫ﻳﺎدآور ﺷﺪﻳﻢ‪ .‬ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﺎ ﻓﻀﺎي‬ ‫ﺧﺎص ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ از ﻋﻬﺪة اﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺑﺮ ﻣﻲآﻳﻨﺪ‪ /‬ﻋﺒﺎدت در ﻣﻌﻨﺎي ﺧﺎص ﺧﻮد‪ .‬از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎ‪r‬ي آﻧﻬﺎ اﺳﺘﻔﺎدة ﺷﺎﻳﺎن ﻧﻤﻮد‪ /‬ﺑﺮاﺑﺮ آﻣﺎر‪.‬دﺳﺘﮕﻴﺮي از ﻣﺤﺮوﻣﺎن ‪ .‬و ﻧﻴﺰ‬ ‫‪ /١‬ﻣﺎﺋﺪه‪٥٥ :‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫را ﻣﻲﺗﻮان ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي را در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ /‬روﺣﺎﻧﻴﺎن و رﻫﺒﺮان ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﻪ‬ ‫‪١٤٩‬‬ .‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت در ﺗﻨﮕﻨﺎي ﻣﺎﻟﻲ ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺴﺎﺟﺪ در ﺣﻞ و‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻣﺸﻜ‪V‬ت ﻣﺮدم‪ .‬‬ ‫ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد در اﻳﺮان اﺳ‪V‬ﻣﻲ ﺑﻴﺶ از ‪ ٧٠‬ﻫﺰار ﻣﺴﺠﺪ وﺟﻮد دارد‪ /‬ﻛﺪام ﺣﺰب و ﮔﺮوه ﺳﻴﺎﺳﻲ‬ ‫ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰي درﺳﺖ از اﻳﻦ ﻧﻌﻤﺖ اﻟﻬﻲ در ﺧﺪﻣﺖ اﻫﺪاف ﻣﻘﺪس دﻳﻨﻲ و‬ ‫ﻧﻈﺎم اﺳ‪V‬ﻣﻲ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﻛﻨﻨﺪ‪/‬‬ ‫‪ /٢‬ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎ ﺟﻬﺖﮔﻴﺮي اﻟﻬﻲ ﻣﻲﺑﺨﺸﻨﺪ‪ /‬از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ‪r‬زم اﺳﺖ ﺟـﻮﻫﺮة‬ ‫ﻫﻤة ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻣﺮدم در ﺟﺎﻣﻌة اﺳ‪V‬ﻣﻲ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم رﻛﻮع اﻧﮕﺸﺘﺮ ﺧﻮﻳﺶ را ﺑﻪ ﻓﻘﻴﺮ داد و آﻳﻪ ﺷﺮﻳﻔة ) ٕاﻧﻤﺎ‬ ‫وﻟﻴﻜﻢ اﻟﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ و اﻟﺬﻳﻦ آﻣﻨﻮا اﻟﺬﻳﻦ ﻳﻘﻴﻤﻮن اﻟﺼ ة و ﻳﺆﺗﻮن اﻟﺰﻛﺎة و ﻫﻢ راﻛﻌﻮن(‪ ١‬در‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ارﺗﺒﺎط ﻧﺎزلﮔﺮدﻳﺪ‪/‬‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬اﺻﺤﺎب ﺻﻔّﻪ را‪ .‬ﺳﻤﺖ و ﺳﻮي اﻟﻬﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧـﻘﺶ ﻣـﻬﻤﻲ را اﻳـﻔﺎ‬ ‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و اﻳﻦ ﻧﻘﺶ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز ﻧﻴﺰ ﻛﻢ و ﺑﻴﺶ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ /‬ﺳﺎﺋ‪V‬ن و ﻓﻘﻴﺮان ﻋﻤﻮﻣا ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم ﻧﻤﺎز و ﺣﻀﻮر ﻣﺮدم در اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﻋﺒﺎدي ـ ﺳﻴﺎﺳﻲ‪ .‬ﮔﺮﺳﻨﮕﺎن و ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪان‪ .‬اﻣﺮوز ﺑﺎ وﺟﻮد رﺳﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﮔﺴﺘﺮهاي ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ و ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺑﻪ اﻣﺮ‬ ‫اﻃ‪V‬عرﺳﺎﻧﻲ ﻣﺸﻐﻮلاﻧﺪ دﻳﮕﺮ ﻧﻤﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎرﻛﺮد و ﻧﻘﺶ ﻣﺴﺠﺪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺴﻨﺪه ﻛﺮد‪/‬‬ ‫‪ /٨ Ê‬ﻣﺮﻛﺰ ﺣﻞ ﻣﺸﻜ?ت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ :‬در دوره ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي و ﭘﺲ از آن‪ .

‬‬ ‫ﺑﺴﻴﺞ ﻧﻴﺮو و‪ ///‬ﻫﻤﻪ و ﻫﻤﻪ رﻧﮓ ﻋﺒﺎدي ﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ‬ ‫اﻧﺠﺎم وﻇﻴﻔﻪ در اﻳﻦ اﻣﻮر ﺑﺎ ﺑـﺎ‪r‬ﺗﺮﻳﻦ اﻧﮕـﻴﺰهﻫﺎ و ﻛـﻢﺗﺮﻳﻦ ﺗـﺨﻠﻔﺎت‬ ‫ﻫﻤﺮاه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪/‬‬ ‫‪ /٣‬ﻣﺴﺎﺟﺪ و ﻧﻘﺶ آﻓﺮﻳﻨﻲﻫﺎي آن‪ .‬ﭘﺎدﮔﺎنﻫﺎ و ﻣﺮاﻛﺰ‬ ‫ﻧﻈﺎﻣﻲ‪ .‬ﺳﻨﮕﺮ اﺳﺖ اﻳﻦ ﺟﺎ‪ .‫ﻣﺴﺎﺟﺪ و ﻧﻘﺶ‬ ‫آﻓﺮﻳﻨﻲﻫﺎي آن‪.‬ﺷـﻤﺎ‬ ‫داﻧﺸﮕﺎﻫﻲﻫﺎ‪ .‬ادارات‪ .‬‬ ‫ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﺮ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻴﺖ دﻳﻦ و‬ ‫ارﺗﺒﺎط‬ ‫ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﻲ آن ﺑﺎ‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﺖ و‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖاﻧﺪ‪/‬‬ ‫ﺗﻌﻠﻴﻢ و ﺗﺮﺑﻴﺖ‪ .‬ﺣـﻞ ﻣﺸﻜـ‪V‬ت ﻣـﺮدم‪.‬ﻫﻤﻪﺗﺎن ﻣﺴﺎﺟﺪ را ﺑﺮوﻳﺪ ﭘﺮ‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬ﺷﻤﺎ داﻧﺸﺠﻮﻫﺎ‪ .‬ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ ﻧﻴﻢ ﻧﮕﺎﻫﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎي ﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي داﺷﺘﻪ ﺑـﺎﺷﻨﺪ و ﺑـﻪ روﺷـﻨﻲ‬ ‫درﻳﺎﺑﻨﺪ ﻛﻪ آنﭼﻪ ﺣﻀﺮت در اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه اﺳ‪V‬م اﻧﺠﺎم ﻣﻲداد‪ .‬ﺳﻨﮕﺮﻫﺎ را ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺮ ﻛﺮد‪٢</‬‬ ‫‪ /٤‬ﻛﺎرﻛﺮد اﻣﺮوزة ﻣﺪارس و داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎ‪ .‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻴﺖ دﻳﻦ و‬ ‫ارﺗﺒﺎط ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﻲ آن ﺑﺎ ﺳﻴﺎﺳﺖ و ﺣﻜﻮﻣﺖاﻧﺪ‪ /‬ﮔﺬري ﺑﺮ اﻗﺪاﻣﺎﺗﻲ ﻛﻪ‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا‪ 6‬در دورة ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺧﻮد اﻧﺠﺎم داده و ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي‬ ‫آن ﺣﻀﺮت از >ﻣﺴﺠﺪ< در ﻫﻤﻴﻦ راﺑﻄﻪ‪ .‬ﺻﺤﻴﻔﻪﻧﻮر‪ .‬ﻣﻜـﺎﺗﻴﺐ‬ ‫اﻟﺮﺳﻮل‪ .١٢‬ص‪٣٩٣‬‬ .‬ج‪٢‬‬ ‫‪ /٢‬اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ‪ .‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٥٠‬‬ ‫ﻛﻨﻴﺪ‪ .‬ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺮدﻳﺪ در ﻫـﻤﺮاﻫـﻲ‬ ‫دﻳﻦ و ﺳﻴﺎﺳﺖ را از ﺑﻴﻦ ﻣﻲﺑﺮد‪ /‬آﻧﺎن ﻛﻪ ﺗﺼﻮر ﻛﺮدهاﻧـﺪ ﺷﺄن ﻧـﺒﻮت‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ از ﺷﺄن ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ او ﺟﺪا ﺑﻮده و وﻇﺎﻳﻒ ﻧﺒﻮت او ﺑﻪ ﻫﻴﭻ وﺟﻪ‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ اﻣﻮر ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻧﻤﻲﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺻﺪاوﺳﻴﻤﺎ و ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ در ﺟـﺎي ﺧـﻮد ﺿـﺮوري‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ج‪ .‬ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎ ﺑﮕـﻮﻳﻢ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻴﭻ وﺟﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺿﺮري ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﺴﺠﺪ و ﻛﺎرﻛﺮد اﻳﻦ ﻧﻬﺎد‬ ‫‪ /١‬ﺟﻬﺖ آﮔـﺎﻫﻲ از اﻳـﻦ ﻣﻜـﺘﻮﺑﺎت ر‪/‬ﻙ‪/‬ﺑـﻪ‪ :‬ﻋـﻠﻲ اﺣـﻤﺪي ﻣـﻴﺎﻧﺠﻲ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﺎم دﻳﻦ‬ ‫و از ﻣﻮﺿﻊ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻫﻤﻴﻦ دﻳﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ‪ /‬ﻣﻜﺎﺗﺒﺎت ﺣﻀﺮت ﺑﺎ ﺳـﺮان‬ ‫ﻛﺸﻮرﻫﺎ و اﻣﭙﺮاﺗﻮران اﻳﺮان و روم ﻧﻴﺰ از ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮﺿﻊ ﺻﻮرت ﮔـﺮﻓﺘﻪ‬ ‫اﺳﺖ و ﺑﻲﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ در ﻃﻠﻴﻌة ﺑﺴﻴﺎري از اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﭼﻨﻴﻦ آﻣﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﺤﻤﺪ رﺳﻮل اﻟﻠﻪ اﻟﻲ‪ ١///‬ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺑﺎ ﺑﺮﻛﺖ اﺳ‪V‬ﻣﻲ‬ ‫ﺑﻴﺶ از ﭘﻴﺶ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺧﻮﻳﺶ راﺑﺎز ﻳﺎﺑﺪ‪/‬‬ ‫>ﻣــﻦ ﺗﻜــﻠﻴﻔﻢ را ﺑــﺎﻳﺪ ادا ﻛـﻨﻢ‪ .‬ﻗﻀﺎوت و ﻓﺼﻞ ﺧـﺼﻮﻣﺖ‪ .

‬ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﮔﺮدد ﺗﺎ اﻣﻜﺎن ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي ﺟﺎﻣﻊ و ﻓﺮاﮔﻴﺮ‬ ‫ﺑﺮاي ﻫﻤﮕﺎن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪/‬‬ ‫‪ /٥‬ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻣﺴﺎﺟﺪ و ﺗﺠﻬﻴﺰ آنﻫﺎ ﺑﻪ آنﭼﻪ ﻛﻪ در ﻧﻘﺶ آﻓﺮﻳﻨﻲ آنﻫﺎ‬ ‫در اﺑﻌﺎد ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن دﺧﺎﻟﺖ دارد‪ .‬ﺑـﻪ ﺧـﺼﻮص رﺳـﺎﻧة ﻣـﻠﻲ‬ ‫‪h‬ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن‪ f‬در ﻣﻨﺎﺳﺒﺖﻫﺎي ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد ﻛﻪ‬ ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻨﻔﻲ ﺑﺮ ﺣﻀﻮر ﻣﺮدم در ﻣﺴﺎﺟﺪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ /‬ﻣﺴﺎﺟﺪ از دﻳﺮﺑﺎز‬ ‫در ﻣﻨﺎﺳﺒﺖﻫﺎي ﻣﺬﻫﺒﻲ ﭼﻪ در ﺟﺸﻦﻫﺎ و ﭼﻪ در ﻋﺰاداريﻫﺎ ﺑﺎ اراﺋـﻪ‬ ‫ﺑـﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺳـﻮدﻣﻨﺪ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻘﺒﺎل ﻣـﺮدم ﻣـﻮاﺟـﻪ ﻣـﻲﺷﺪه و روﻧـﻖ و‬ ‫ﺷﻜــﻮﻓﺎﻳﻲ ﺑــﻴﺸﺘﺮي داﺷـﺘﻪاﻧـﺪ و اﻣـﺮوزه ﺑـﺎ ﺗـﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﺑـﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي‬ ‫ﺻﺪاوﺳﻴﻤﺎ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﺘا ﭘﺮﺑﺎرﺗﺮ و از ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺎ‪r‬ﺗﺮي ﺑﺮﺧـﻮردارﻧـﺪ‪ .‬زم اﺳﺖ ﺗـ‪V‬ش ﮔـﺮدد‪.‬ﻳـﺎري رﺳـﺎﻧﻨﺪ‪ /‬ﺑـﺮ‬ ‫ﻫــﻤﻴﻦ اﺳــﺎس ﺑــﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰي رﺳـﺎﻧﻪﻫﺎ‪ .‬ﭘﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣة ﺻﺪاوﺳﻴﻤﺎ ﻧﺸﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ /‬ﺿﻤﻦ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ اﻫﻤﻴﺖ‬ ‫ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺳﻮدﻣﻨﺪي در ﺻﺪاوﺳﻴﻤﺎ‪r .‬اﻟﮕﻮﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻣﺎ را ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺻﺪر اﺳـ‪V‬م‬ ‫ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺿﻤﻦ ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﻟﺘﻲ ﻛﺮدن ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺎﻳة ﺑﺮﻛﺖ و ﻣﺤﻞ آﺳﺎﻳﺶ و آراﻣﺶ‬ ‫‪١٥١‬‬ .‫دﻳﻨﻲ وارد ﺳﺎزد ﺑﻠﻜﻪ ﭼﻨﻴﻦ دﺳﺘﮕﺎهﻫﺎ و ﻣﺮاﻛﺰي ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺴﺎﺟﺪ را‬ ‫در ﻣﺴﻴﺮي ﻛﻪ داﺷﺘﻪاﻧﺪ و اﻫﺪاﻓﻲ ﻛﻪ در ﭘﻲ آﻧﻨﺪ‪ .‬ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اراﺋﻪ اﻟﮕﻮﻳﻲ ﺟﺎﻣﻊ و ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﻳـﻦ‬ ‫ﻧﻘﺶ آﻓﺮﻳﻨﻲ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﺮدم را ﺑﻪ ﺟﺎي ﺣﻀﻮر در‬ ‫ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ .‬ﻃﺮاﺣﺎن اﻳـﻦ‬ ‫اﻟﮕﻮ ﻗﺒﻞ از ﻫﺮ اﻗﺪاﻣﻲ در ﺳﻪ ﻣﺤﻮر زﻳﺮ ﺗﺄﻣﻠﻲ در ﺧﻮر ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺧﻮرد؟‬ ‫ب‪ /‬ﭼــﺮا و ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﺑـﻪ ﺗـﺪرﻳﺞ ﻣـﻴﺎن ﻣﺴـﺠﺪ و اﻳـﻦ ﻛـﺎرﻛﺮدﻫﺎ‬ ‫ﻓﺎﺻﻠﻪاﻓﺘﺎد؟‬ ‫ج‪ /‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﺗﻮان اﻳـﻦ ﻓـﺎﺻﻠﻪ را ﻛـﻢ و ﺑـﺎر دﻳﮕـﺮ آن ﭘـﻴﻮﻧﺪ را‬ ‫ﻛﺎرﻛﺮدﻣﺴﺠﺪ در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‬ ‫اﻟﻒ‪ /‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻛـﺎرﻛﺮدﻫﺎي ﻣـﺨﺘﻠﻒ و ﻣـﺘﻨﻮع در ﺻـﺪر اﺳـ‪V‬م ﺑـﺎ‬ ‫ﺑﺮﻗﺮارﻛﺮد؟‬ ‫‪ /٦‬در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‪ .‬‬ ‫زﻣﺎن اراﺋﻪ اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺳﻨﺘﻲ ﻣﺴﺎﺟﺪ و زﻣـﺎن‬ ‫ﺑﻨﺪي آنﻫﺎ‪ .

‬ﻣﺴﺠﺪ<‬ ‫ﺑﻮده اﺳﺖ‪ /‬در‬ ‫ﻫﻴﭻ ﺳﻨﺪ ﺗﺎرﻳﺨﻲ‬ ‫ﺑﺮاي رﺳﻮل ﺧﺪا‬ ‫ﻣﻘﺮ‬ ‫دارا‪I‬ﻣﺎره ﻳﺎ ّ‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ذﻛﺮ‬ ‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪/‬‬ .‬ﺑـﺎ‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺻﺪاﻗﺖ و ﺻﻔﺎﻳﻲ ﻛﻪ دارﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎوي اﻳﻦ ﭘـﻴﺎم اﺳﺖ ﻛـﻪ اﻧـﻘ‪V‬ب اﺳـ‪V‬ﻣﻲ‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺑﺴﺘﺮ اﺻﻴﻞ ﺧﻮﻳﺶ در ﺣـﺮﻛﺖ اﺳﺖ‪ /‬آن روز ﻛـﻪ ﻣـﻴﺎن‬ ‫ﺳﺎلدوازدﻫﻢ ‪ .‬ﻣﺮدم را از ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻲ‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮﺧﻲ رواﻳﺎت ﻣﺤﺒﻮﺑﺘﺮﻳﻦ و ﺑـﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧـﻘﻄﻪ ﻫـﺮ ﺷـﻬﺮي ﻧـﺰد‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ راﻧﺪهاﻧﺪ‪/‬‬ ‫‪ /٧‬ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﺒﻮي‪> .‬ﺷﻤﺎرة اول‬ ‫‪١٥٢‬‬ ‫اﻧــﻘ‪V‬ب و ﻣﺴـﺠﺪ ﻓـﺎﺻﻠﻪ اﻓـﺘﺪ‪ .‬اﻧـﻘ‪V‬ب ﻣـﺮده اﺳﺖ و اﻟﺒـﺘﻪ ﻫـﺮﮔﺰ‬ ‫ﭼﻨﻴﻦﻣﺒﺎد!‬ ‫ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه ﺣﻜﻮﻣﺖ‬ ‫ﻧﺒﻮي‪> .‬ﺑـﻪ وﻳـﮋه در ﻋـﺰاداريﻫـﺎ و‬ ‫ﺑﺎ‪r‬ﺧﺺ در ﻣﺤﺮم و ﺻﻔﺮ ـ ﻛﻪ ﺟﺎن ﻋﺎﻟﻤﻲ ﺑﻪ ﻓﺪاي ﺳـﻴﺪاﻟﺸـﻬﺪاء و‬ ‫ﻳﺎران او ﺑـﺎد ـ آﻳـﺎ ﻣـﺎﻳﻪ آراﻣﺶ ﻳـﺎ ﺳـﻠﺐ آراﻣﺶ ﻫـﻤﺴﺎﻳﮕﺎن اﺳﺖ؟‬ ‫ﺳﻮﮔﻤﻨﺪاﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ اﻋﺘﺮاف ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺘﻮﻟﻴﺎن اﻣﻮر ﻣﺴـﺎﺟﺪ‪ .‬ﻣﺴﺠﺪ< ﺑﻮده اﺳﺖ‪ /‬در ﻫـﻴﭻ ﺳـﻨﺪ‬ ‫ﻣﻘﺮ ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ذﻛﺮ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪/‬‬ ‫ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﺮاي رﺳﻮل ﺧﺪا دارا‪r‬ﻣﺎره ﻳﺎ ّ‬ ‫اﻧﻘ‪V‬ب اﺳ‪V‬ﻣﻲ ﻣﺮﻫﻮن ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ و در آﻳﻨﺪه ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺘﺎج‬ ‫آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ /‬اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻧﻴﺰ ﭘﺲ از ﭘﻴﺮوزي اﻧﻘ‪V‬ب ﺑـﻪ ﭘـﻴﺮوي از‬ ‫ﺣﺴﻴﻨﻴﻪ ﻣﺤﻘﺮ ﺟﻤﺎران ﺑﻪ رﻫﺒﺮي ﺟﻬﺎن اﺳ‪V‬م ﭘﺮداﺧﺖ‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ از‬ ‫ّ‬ ‫و ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﻲ اﻧﻘ‪V‬ب ﺑﺎ ﻣﺴﺠﺪ را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬاﺷﺖ و اﻳﻦ ﺳﻨّﺖ‬ ‫ﺣﺴﻨﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ا ﻣﺮوز ﻧﻴﺰ ﺗﺪاوم ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ دﻳﺪارﻫﺎي رﻫﺒﺮ ﻣﻌﻈﻢ اﻧﻘ‪V‬ب‬ ‫در ﺣﺴﻴﻨﻴﻪ اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ‪ .‬اﺻﺤﺎب او ﻧﻴﺰ ﻣﻨﺎزل ﺧﻮﻳﺶ را در ﮔﺮداﮔﺮد‬ ‫آن ﻗﺮار داده ﺑﻮدﻧﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮ را ﻣﺎﻳة اﻣﺘﻴﺎز ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ‪ /‬آﻳﺎ اﻣـﺮوز ﻧـﻴﺰ‬ ‫ﭼــﻨﻴﻦ اﺳﺖ؟ ﺧــﺎﻧﻪﻫﺎي اﻃـﺮاف ﻣﺴـﺎﺟﺪ ﮔـﺮانﺗـﺮﻧﺪ ﻳـﺎ ارزانﺗـﺮ؟‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻣﺴـﺎﺟﺪ در اﻋـﻴﺎد و وﻓـﻴﺎت‪ .‫ﻣﺆﻣﻨﺎن ﺑﻮد و ﭼﻨﻴﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎﻫﻲ از ﭼﻨﺎن ﻣﺤﻮرﻳﺘﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ‬ ‫ﻋ‪V‬وه ﺑﺮ ﺷﺨﺺ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‪ .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful