OBLICI NAUČNOG SAZNANJA STVARNOSTI

OBLICI NAUČNOG SAZNANJA STVARNOSTI
„Cilj nauke nije da ’napravi svet’ nego da napravi … znanje o svetu“.

   

Fajgelj, S. (2003): Psihometrija. Beograd: Centar za primenjenu psihologiju; str.660.

naučne činjenice naučni zakoni naučne teorije naučne hipoteze ...

KARAKTER I PRIRODA PEDAGOŠKIH ČINJENICA

ULOGA ČINJENICE U NAUČNOM SAZNAVANJU

osnova naučnog saznavanja  osnovni, polazni element koji konstituiše, gradi druge oblike saznanje u nauci

ŠTA JE NAUČNA ČINJENICA? (1)

realna datost, nešto što u stvarnosti realno postoji „... odraz pojave nastao u određenom odsečku vremena i utvrđenim uslovima“
(Zankov, prema: Mužić, 1979: 19)

ŠTA JE NAUČNA ČINJENICA? (2)

sintetički iskaz kojim se tvrdi neko stanje stvari  samo stanje stvari činjenica kao (relativno) istinit iskaz o nekom stanju stvari

ČINJENICE MOGU DA SE ODNOSE NA:
      

objekte pojave procese događaje stanja svojstva odnose u stvarnosti ...

 

pojedinačno skupove (koji se razmatraju kao celine)

OBJEKTIVNOST NAUČNIH ČINJENICA
podrazumeva da činjenica:

 

realno postoji u stvarnosti i da je njeno postojanje moguće utvrditi; postoji nezavisno od subjekta koji je utvrdio njeno postojanje, tj. ona je dostupna i drugim istraživačima, postoji i za druge istraživače; jeste dostupna javnoj proveri; može da bude predstavljena određenim simbolima (npr. verbalnim iskazom, grafikonom, brojem i sl.);

O JOŠ NEKIM KARAKTERISTIKAMA NAUČNIH ČINJENICA
činjenice u oblasti vaspitanja i obrazovanja ne moraju uvek da:  predstavljaju najjednostavnije jedinice (elemente) koji se dalje ne mogu rasčlanjivati  imaju čulno-empirijski karakter  budu podložne merenju i statističkoj obradi (tj. da budu kvantitativne)

zdravorazumske i  naučne

empirijske i  teorijske

VRSTE NAUČNIH ČINJENICA

VRSTE PEDAGOŠKIH ČINJENICA: POKUŠAJ GRUPISANJA
   

pedagoški stavovi, ideje, shvatanja, koncepcije, mišljenja, hipoteze koje se odnose na vaspitanje u celini ili pojedine njegove delove; na sve tri vremenske dimenzije; ciljevi i zadaci vaspitanja (taksonomije zadataka vaspitanja); postojeći sistemi, strukture, modeli (sistem vaspitanja i obrazovanja, institucije koje ga čine); odnosi koji se uspostavljaju u procesu vaspitanja (vaspitanje i društvena zajednica, škola i društvena sredina, učenik – nastavnik, roditelj – dete)

VRSTE PEDAGOŠKIH ČINJENICA: POKUŠAJ GRUPISANJA
  

procesualnost, razvojnost, promenljivost, vaspitanja u celini, pojedinih njegovih domena, faza; uslovi i okolnosti u kojima se vaspitanje odvija; efekti, rezultati, ishodi vaspitnog rada (npr. stečena znanja, radne navike, stavove, osobine ličnosti); stvari, predmeti, objekti koji se koriste u vaspitanju (npr. udžbenici i druga literatura, audiovizuelna sredstva, zgrade)

ODNOS POZITIVIZMA I INTERPRETATIVNOG PRISTUPA I RAZVOJ PEDAGOGIJE KAO NAUKE

WALKER I EVERS
  

suprotno različite teze
 sukob

dva pristupa

komplementarno različite teze
 pluralizam  postoji

pristupa

jedinstvo teza
jedinstvena epistemološka osnova i ona se izvodi iz prirode problema koji se proučava

GAGE

krah pozitivizma  produžavanje konflikta

 sukob

kao sredstvo koje vodi napredku

koegzistencija
 jedinstvena

epistemološka osnova se izvodi iz prirode problema koji se proučava

SCHERER
 

izolacija
 izbor

jedne orijentacije

integracija
 konsenzus

oko zajedničkog jezgra različitih

orijentacija

kombinovanje više orijentacija
 korišćenje

elemenata iz različitih paradigmi

EPISTEMOLOŠKI HOLIZAM

KARAKTERISTIKE
     

zahtev za komplementarnošću, jedinstvom različitih epistemološko-metodoloških pristupa (suština holizma) neprihvatljiva isključivost u nauci (glorifikovanje i favorizovanje jednih, a odbacivanje drugih pristupa; suprotstavljanje pristupa) potreba za poznavanjem različitih pristupa u proučavanju vaspitanja, njihovih prednosti i ograničenja uzimati ono što je najvrednije, prihvatljivo, iz različitih pristupa (pravaca) potreba za celovitim sagledavanjem predmeta nauke potreba stalnog preispitivanja i istraživanja (asimptotičnost saznanja)

DOPRINOS
     

izbegavanje parcijalnosti u istraživanju problema (omogućuje se sagledavanje celine) veća verovatnoća da se dođe do potpunijih znanja, do potpunije istine omogućava sintezu znanja o vaspitanju u koherentne teorijske celine pruža mogućnosti za razvoj kritičkog mišljenja i preispitivanje važećih teorija o vaspitanju pruža priliku za objedinjavanje kvantitativnog i kvalitativnog pristupa u istraživanju stvaraju se uslovi za dijalektičku sintezu filozofskog i naučnog pristupa u istraživanju vaspitanja

REŠENJE?

ne postoji jedinstven i konačan odgovor  tendencija: nastojanje da se suprostavljenost prevaziđe  neophodno približavanje na sva tri nivoa, tj. na nivou ontologije, epistemologije i metodologije

ŠTA ZNAČI ZA NAUKU POSTOJANJE VIŠE ORIJENTACIJA?

nezrelost nauke

ili

mogućnost da nauka napreduje

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful