You are on page 1of 3

Gọi tên hydrocacbon kiểu bixiclo

1.Tên của hidrocacbon kiểu bixiclo gồm các bộ phận hợp thành theo trình tự sau đây:
bixiclo + [ số C ở các cầu nốI ] + tên hidrocacbon mạch hở tương ứng. Mạch cacbon được
đánh số bắt đầu từ một nguyên tử chung (ở một đỉnh) , đến các nguyên tử của cầu nối dài
nhất, tiếp theo đến các cầu nối ngắn hơn.
VD:

Khi trong vòng có liên kết kép, cách đánh số vẫn được giữ nguyên, song cần hướng sao cho
“locant” của liên kết kép nhỏ nhất.
VD:

2.Tên của nhóm ( gốc) hidrocacbon kiểu bixiclo được hình thành theo các qui tắc tương tự
ở hidrocacbon mạch hở, song vẫn giữ nguyên cách đánh số vừa nêu ở trên.

Ưu tiên đánh số ở vòng lớn, xong mới đến liên kết kép
Cách gọi tên các dị vòng
Cách đọc tên các hợp chất dị vòng:
+Kích thước của vòng được chỉ bằng thân chữ ir, et, ol, in, ep, on, oc, ec tương ứng các vòng 3,
4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 cạnh.

+Loại dị tử có mặt được chỉ bằng các tiếp đầu ngữ oxa, thia, aza tương ứng oxi, lưu huỳnh, nitơ.
Khi có mặt hai hay nhiều dị tử thì thứ tự đọc và đánh số ưu tên như sau : oxi > lưu huỳnh >
nitơ. Ví dụ oxaza, thiaza.
+Ta phân ra hai loại là dị vòng chứa nitơ và dị vòng không chứa nitơ.
Ở dị vòng chứa nitơ:
Chưa no: -irin- , -et , -ol , -in, -epin , -ocin , -onin , -ecin . Lưu ý chưa no ở đây là chứa tối đa
nối đôi trong vòng, không tính các nối đôi tụ tập.
No: -iridin , -etidin , -olidin , các dị vòng nitơ no nhiều C hơn ta thêm tiếp đầu ngữ pehidro
được gắn với thân chữ và tiếp vĩ ngữ của hợp chất chưa no đầu dãy.
Ở dị vòng mà dị tử khác nitơ: (Đối với mỗi vòng ta xác định một dị tử chính theo thứ tự từ oxi
> lưu huỳnh > nitơ )
Chưa no: -iren- , -et , -ol , -in , -epin , -ocin , -onin , -ecin
No: -iran , -etan , -olan , -an , -epan , -ocan , -onan , -ecan.
+Việc đánh số trong vòng bắt đầu từ dị tử và đi quanh vòng theo chiều nào khiến cho các nhóm
thế (hay các dị tử khác ) có số vị trí thấp nhất. Khi có hai hay nhiều dị tử khác nhau oxy đánh
trước rồi đến lưu huỳnh, nitơ.
+Hợp chất có vòng bị khử một phần được xem là dẫn xuất của hidro và được nêu rõ bằng cách
gắn kí hiệu H vào số chỉ vị trí của bảo hòa đối với tên hợp chất.

Phân tích: Do vòng năm cạnh nên thân chữ là ol, ta thấy vòng trên là dẫn xuất dihidro của vòng
no( có số nối đôi cực đại ), thân chữ + tiếp vĩ ngữ là ol. Nên tên cơ bản sẽ là 2,3-dihidroazol, ta
lược bỏ chữa “o”.

Cách gọI tên hidrocabon kiểu spiro
1.Tên của hidrocacbon kiểu spiro gồm các bộ phận hợp thành theo trình tự sau đây:
spiro + [các chỉ số nguyên tử cacbon riêng] + tên của hidrocacbon mạch hở tương ứng. Mạch
cacbon được đánh số hết vòng nhỏ đến vòng lớn, bắt đầu từ một nguyên tử ở kề nguyên tử

chung, khi trong vòng có lien kết kép, cách đánh số vẫn giữ nguyên như trên song cần đi theo
hướng sao cho “locant” của liên kêt kép là thấp nhất.
VD:

2.Tên của nhóm (gốc) hidrocacbon có hoá trị một hoặc hoá trị hai được hình thành bằng cách
thêm các hậu tố như –yl, -yliđen, …vào tên của hidrocacbon tương ứng. Khi ấy vẫn giữ nguyên
cách đánh số ở hidrocacbon.
VD: