P. 1
JATHILAN

JATHILAN

|Views: 247|Likes:
Published by Masrurotut Daroen

More info:

Published by: Masrurotut Daroen on Apr 30, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/19/2015

pdf

text

original

JATHILAN / EBEG

Jathilan iku tarian tradhisional Jawa sing pemainé utawa panariné migunaaké jaran képang. Tarian iki ana unsur magisé amarga panariné bisa ana sing mendem. Tarian iki digelar kanthi iringan manéka alat musik gamelan kayata: kendhang, saron lan gong. Jeneng tarian iki béda-béda ing sawetara panggonan. Ing tlatah Banyumas diarani „ebeg‟, ing sawetara panggonan ing Jawa Tengah diarani „jaran képang‟. Tarian jathilan iki bisa madeg dhéwé lan bisa uga arupa gabungan karo tarian liya kayadéné réyog lan barongan. Sadurungé tarian iki biasa diwiwiti nganggo tetabuhan gamelan arupa: kendhang, bendhé lan kecer, sarta lawakan utawa dhagelan Penthul (Bancak) lan Tembem (Doyok). Ing sèsi pungkasan kerep ana penari sing nganti nganciktrance (kaya kesurupan). Saliyané kanggo hiburan, tari jathilan uga biasa dianggo prosèsi ritual budaya mistis kayadéné tradhisi tolak bala ing pèrèng Gunung Merapi. Ebeg yaiku kesenian wonten tlatah banyumasan. Beksan punika ngagem “ebeg” yaiku anyaman saking pring ingkang awujud mirip titian ingkang warni cemeng utawi pethak lan dipun sukani kerincingan. Ingkang beksa ngagem celana panjang dipun rangkepi nyamping batik lan ngagem kacatingal cemeng, ngagem mahkota lan sumping ing talingan. Wonten ugel-ugel asta lan samparan ngagem kerincingan supados menawi beksan mungel kemrincing. Setunggal grup biasanipun wonten 8 piyantun saged langkung ingkang beksa, kalih piyantun dados penthul-tembem, setunggal piyantun ingkang mandegani utawi dados

Pagelaran ebeg digelar wekdal siang. pisang mas. dewegan. jajan pasar. lan sanes-sanesipun. . penthul-tembem ngagem topeng. 7 piyantun niyaga.sanesipun piranti gamelan lan beksan wonten ugi ubarampe sajen ingkang kedah wonten: kembang. dados setunggal grup cacahipun wonten 18 piyantun saged langkung. Sedaya ingkang beksa ngagem ebeg. pagelaran ebeg mbetahaken papan ingkang wiyar. lan terompet. gong.beksan ebeg kalebet beksan missal. Piranti gamelan ingkang diagem antawisipun kendang. saron.dalang. pisang raja setan.

pårå éyang síng wís kóndúr ånå ing têpêt suci. 11. pårå éyang síng wís sédå utåwå surúd ing kasédan jati. sêpulúh dinå sadurungé ngibadah påså. 5. Pilahané. 9. mbah / kaki – nini(4). 4. Ing tlatah Surakartå. ugå ånå síng nyêbút éyang síng wís suwargi. 8. gantúng siwúr (128). têbu sinósóg (512). Umumé ditindakaké ing sasi Ruwah (såkå têmbúng arab arwah). Ånå síng nyêbút. wiwít anak lan båpå biyúng sapandhuwúr sinêbút sêjarah rolas síng gunggungé kabèh ana 4094 (patang èwu sangang pulúh papat). amún-amún (2048). akèh kang pådhå nyêkar pårå lêluhuré. 6. båpå biyúng (2). Råmå Sudi Yatmånå ngétúng siji mbåkå siji wiwít såkå båpå biyung têkan sapandhuwuré. udhêg-udhêg (64). Tradisi nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp pêrlu lan pêntíng. gropak sénthé (256). Wóng Jåwå ugå ånå síng nyêbút. 2.Nyadran lan Lêluhúr Råmå Sudi Yatmånå njlèntrèhaké bab lêluhúr kanthi gamblang. 3. Lêluhúr pådhå karo luhúr-luhúr. Ånå ing ngèlmu Kêjawèn. pêtarangan bubrah (1024). Amargå pêrcåyå mênåwå arwah éyangé wís munggah ånå ing suwargå. 10. canggah (16). 1. . lokåbåkå utåwå alam kêlanggêngan. warèng (32). buyút (8). 7. yaiku kang ånå ing dhuwúr-dhuwúr.

handing down) .dóktrin) réligi. rêsík kubúr. Tradisi síng gêgayutan karo slamêtan lan lêluhúr. ugå di jlèntrèhaké déníng Koentjaraningrat ing bukuné “Kêbudayaan Jawa”. PJ Zoetmulder ånå ing buku Kalangwan ugå nyritakaké bab upåcårå sraddha kanggo mèngêti sédané Tribhuwana Tungga Déwi ånå ing tahún 1350. luhúr). slamêtan. síng diarani nyadran saka têmbúng sraddha. Priyayi dalam Masyarakat Jawa”. Masyarakat síng ngrasúk faham (théologi) Jåwå pådhå nindakaké upacårå nyadran ing sasi Ruwah supåyå pådhå ora lali marang asal-usulé. síng nulís buku “Abangan. mêndhak pindho. Síng diparingaké babagan kang nduwèni nilai kang adi (luhúng. mitúng dinå. Kêjåbå såkå iku. Ya amargå såkå upåcårå iku. ruwahan. nyraddha. amargå kabèh mau pêpundhèné. Ånå sêsêbutan liyané. Nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp wigati. nyraddhan. Akèh bangêt tåtåcårå slamêtan síng dianani ing padésan tlatah Mójókuthó (Paré) Jawa Timur. misa arwah. bêsík kubúr. Ing sasi ruwah iki akèh pêpundhèn síng disowani lan dirêsiki. kirím dongå. Clifford Geertz. supåyå anak putu ngêrti sarasilahé. mbah buyút. Sabanjúré digulå wênthah supåyå ngêrti marang mulå bukané wiwít mbah. gamblang anggóné ngandaraké bab slamêtan ing masyarakat Jåwå. mulå bukané såkå têmbúng latin tradere utåwå traditio (båså mancané transmit. mêmulé utåwå nyandi. Upåcårå sraddha minångkå pèngêtan raja-raja síng wís pupút yuswå ugå sinêbút ing kidúng Banåwå Sêkar. Sawisé ngêrti. warèng lan sapêndhuwuré. diwêlíng supåyå dipêpundhi. têrús dadi nyadran. têgêsé “maríngaké såkå ndhuwúr”. nangíng ugå ånå kang wujúd piwulang métaphisika. ugå nyêbút upåcårå sraddha minangka pèngêtan sédané Gayatri déníng Prabu Hayam Wurúk ing tahún 1362. khól lan sapituruté. Råmå Sudi Yatmånå kanthi pratitís nyêbút tilík kubúr.Tradisi Jåwå pancèn unik nduwèni ngèlmu síng mènèhi pêpélíng marang anak (putu) supåyå ngêrti marang lêluhuré. matang pulúh. ngêsúr tanah. nêlúng dinå. Tumuruné bab kang adi mau ånå síng wujúd piwulang (ajaran. ziarah. sêkar). nyatús. nyèwu. mêndhak pisan. nganggo ubå rampé wujúd baitå (prau) síng digawé såkå kêmbang (púspå. Santri. Istilah tradisi. Tradisi nyadran ora biså pisah karo . Anak dikêkudang supåyå ngêrti båpå biyúng síng ngukir jiwå ragané. Ånå ing jagad Kêjawèn akèh bangêt tradisi síng ånå sambúng rakêté karo slamêtan. amargå ånå bab kang sambúng karo tradisi spiritual. canggah.

khususé ing tlatah padésan. kênångå. mríng asal kamulanyå”. ora wurúng mêsthi bali mulíh. kêmbang dadi pratåndhå (lambang. tilík kubúr) ngélingaké tumrap såpå waé supåyå pådhå ngêrti marang pårå lêluhúr síng saiki wis ånå ing alam kubúr. Mula ånå istilah nyêkar pårå lêluhúr nganggo ubå rampé menyan. Babagan tilík kubúr utåwå ziarah pancèn dipratélakaké ånå ing agåmå Islam supåyå pådhå kèlingan bab pati. åjå kóngsi klèru.kêmbang utåwå sêkar. anèng ndonyå iku umpamanyå. múng kåyå wóng mampír ngombé. Tradisi nyadran pranyåtå wís lumaku wiwít jaman Måjåpahít nganti saiki. Tradisi nyadran (bêsík kubúr. Paribasané kåyå wóng mampír ngombé. simból) sêsambungan utåwå taliråså trêsnå. mlati. sungkåwå lan liya-liyané. lêpas sakíng kurunganèki. Ånå ing bêbrayan. asíh. Déníng : Sutadi Pangarså Pêrsatuan Pêdalangan Indonesia Komisariat Jawa Têngah . Minångkå dudutan : nyadran iku ngluhúraké lêluhúr kang tundhóné supåyå élíng lan manêmbah marang Kang Maha Luhúr. kêmbang (mawar. têlasih lan liya-liyané). Mulå ånå têmbang Dandhanggulå síng muni: “Sanépané wóng uríp puniki. umpåmå manúk mabúr. Pakúrmatan kanggo lêluhúr isíh lêstari têkan saiki lan dipêpêtri déníng masyarakat. Bab pati ånå sêsambungané karo bab uríp síng ora suwé. umpåmå wóng njan sinanjan. pundi méncókíng bénjang. dúhkitå. Nyêkar ing sasi Ruwah nduwèni suråså utåwå wulangan marang anak putu supåyå pådhå trêsnå lan élíng marang lêluhúr.

lan dingo tulak bala ana ing sawijining desa. Sejarah Upacara adat iki asalé saka carita Bathara Kala yaiku buta sing doyan mangan menungsa. Makna Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuwané kanggo mbébasaké wong. uga ndonga nyuwun pengampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni sing isa nyebabaké bencana. Bathara Kala iku putra Bathara Guru utawa putu para déwa.Ruwatan Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing ancasé kanggo mbébasake wong komunitas utawa wilayah saka ancaman bebaya. Jinis menungsa sing disenengi Bathara Kala lan dikuwatiraké ngalami sukerta yaiku:  Sing lair tunggal utawa ontang-anting . masarakat utawa wewengkon saka ancaman bebendu. Inti upacara ruwatan iki sejatiné ndonga. Upacara adat iki asalé saka ajaran budaya Jawa kuna sing sifaté sinkretis sing saiki diadaptasi lan disesuaiké karo ajaran agama. Larangan Ing kapercayan wong Jawa. Ujaré. Inti upacara ruwatan iki sejatiné arupa ndonga. uga ndonga njaluk pngampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing uwis dilakoni sing bisa njalari bencana. ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhut) ora pati cerak-cerak (nyedhak) ing papan kang lagi ana ruwatan. Amarga daya lan kakuwatan seka ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. nyuwun pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebaya-bebaya umpamané bencana alam lan liyané. kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang (aksara caraka diwalik). njaluk pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebendu umpamané bencana alam lan liyané.

siji ireng siji putih Dhampit utawa anak loro lanang wadon kang laire bareng Sesajèn Sesajèn sing disiapake kanggo upacara adat iki antarané:     Kain pitung werna Wos Jené Jarum kuning Kembang pitung rupa Yen kanggo tolak bala utawa mbuang sial wong sing ngalami sukerta. wong sing diruwat kudhu njalani siraman banyu suci lan nggunting rambut.        Kembang sepasang utawa kembar Sendhang apit pancuran utawa lanang. lanang. uga Uger-uger lawang utawa anak loro lanang kabèh Ontang-onting utawa anak siji wadon Pendhawa utawa anak lima lanang kabeh Kedhana-kedhini utawa anak loro lanang wadon Gondhang kasih anak loro beda pakulitane. wadon. rambute banjur dilarung neng segara. .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->