ΔΑΜΙΑΝΟΣ / ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΓΏΙ ΓΏΖ ΡΟΤ΢΢Χ: Ζνηλσληθή Ώληζφηεηα

κεηάθξαζε: Βιέλε Ζαιθάλε
Copyright©

Μετάυραση -

Χαρακτικά

για όλο τον κόσμο

οίκος Γαμιανού

Μακέτα Εξωφύλλου: DESENG ATELLEER ΚΕ
Μονηάζ: Νώνηας Σακελαρίοσ
Τσπ. διόρθωζη: Σάκης Σηαύροσ
Δπιμέλεια: Γιάννα Λούκα
Τσπ. Οθζέη: Εώης Βλαζόποσλος
Βιβλιοδεζία: Α. Βαζιλάκοσ

Δκδοηικός Οίκος Ν. ΓΑΜΗΑΝΟΣ Ηδρσηής Α. ΓΑΜΗΑΝΟΣ
(1915-1986) - Α Θ Ζ Ν Α -

ΖΟΕΙΧΙΕΖΔ

ΏΙΕ΢ΟΣΔΣΏ

κεηάθξαζε Βιέλε Ζαιθάλε

λεα επνρε

Π Ρ Χ Σ Ο Θ Β Ρ Ο ΢ ΠΡΧΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Πηζαλφλ λα κελ ππάξρεη ζηελ αλζξσπφηεηα άιιε γ λ ψ ζε πεξηζζφηεξν βέβαηε απφ ηε γλψζε γηα ηνπο ίδηνπο ηνπο α λ ζ ξ ψ π ν π ο . ηνπ γεγν λ φ η σ λ . εμ αηηίαο πνιιψλ παξαγφλησλ θαη 7 . Δ ς π ρ ή η σ λ α λ ζ ξ ψ π σ λ κ έ ζ α απφ ηελ ηεξάζηηα επηξξνή ησλ γεγνλφησλ. άιιαμε ζηνπο θφιπνπο ηεο θνηλσλίαο. δελ είλαη πεξίπινθν παξά ην παξά ην ε επηγξαθή δ π ζ θ ν ιφηεξν γεγνλφο φηη ησλ θαη ππάξρνπλ πη ν ηφζα π ν ι χ η ν κ α β η β ι ί α η σ λ θ η ι ν ζ φ θ σ λ η ε ο ε ζ η θήο. πψο ηε Θα θχζε κπνξνχζακε ηνπ λα αλ ίδηνπ ηνλ δελ ηνπ δνχκε α θ ξ η β ψ ο φ π σ ο η ν λ έ π ι α ζ ε ε θ χ ζ ε . πνξεία φπσο ησλ ήηαλ θπζηθφ. Π ψ ο λ α η ν λ ε μεηάζνπκε κεηά απφ πξνμέλεζε ηηο ν ηφζεο ρξφλνο κεηαβνιέο θαη ε πνπ. Δ αλζξψπηλε ςπρή έρεη αιιάμεη φπσο ην άγαικα ηνπ Γιαχθνπ πνπ ην ‟δεηξε ν ρξφλνο θαη ηα θχκαηα ηεο ζάιαζζαο. Ζ ξ ί λ ν π κ ε ι ν η π φ λ φ η η ζ η ε λ έ ξ ε π λ ά κ α ο α π η ή π π ά ξ ρ ε η έ λα απφ ηα πη ν ζ ε κ α λ ηη θ ά εηζρσξήζεη ε πξνβιήκαηα έξεπλα δπζθνιφηεξα πνπ ηεο ζα α λ ά κε ζ α ζηα θηινζνθίαο. ιπζνχλ απφ απφ λα ηα ηνπο θηινζφθνπο. ΢ η ' α ι ή ζ ε η α . Ζαη κπνξνχζαλ λα νπνία κπνξεί επηπ ι έ ν λ . πξνεγνπκέλσο ΋κσο. έ ρ σ η ε λ α π ν ξ ί α π ψ ο γ ί λ ε η α η λ α κ ά ζ ν π κ ε π νη α εί λαη ε αη ηί α ηε ο α λη ζ φηε ηα ο α λά κεζ α ζη ν π ο α λζξψ π ν π ο εξεπλήζνπκε αλζξψπνπ. πψο λα α λ α γ λ σ ξ ί ζ ν π κ ε η α θ π ζ η θ ά η ν π ρ α ξ α θ η ε ξ η ζηηθά θαη φζα απέθηεζε επηπξφζζεηα απφ ηηο ζπλζήθεο θαη η ε λ ε μ έ ι η μ ε η ε ο η ζ η ν ξ ί α ο . ηφζν πνπ ην κεηακφξθσζαλ ζηελ εηθφλα θάπνηνπ άγξ η νπ δ ψ ν π π α ξ ά η ν π Θ ε ν χ . Π α ί ξ λ σ δε ην ζάξξνο Αειθψλ πνπ α μη ν ζ ε κ ε ί σ η ν λα πσ φηη θάλεη κάζεκα.

δ ε λ ά ι ι α μ α λ α κ έ ζ σ ο ν χ η ε κε η ν λ ί δη ν ηξ φπ ν φ ια ηα α λζ ξ ψ πη λα φλ ηα . φπσο θαη ζηα δψα ηνπ ίδηνπ είδνπο πξηλ απφ ηελ επηξξνή ησλ θπζηθψλ α η ηί σ λ . π ν π θ α ηέιε με ζρεδφλ λα κε λ αλαγλσ ξί δε ηαη . Πξ α γκα ηη θά νη αξρη θέ ο α πηέ ο κε ηα βνιέ ο.πξνζπαζεηψλ λ' απνθηήζεη αιεζηλή αιιά θαη ςεχηηθε γλψκ ε γ η α ηηο κεηαβνιέο ηαθηηθή σο πξνο ηε ζχζηαζε πξνο ηα άπεηξα αληηκεηψπηζε πξνζπάζεηεο θαη απηνχο ηνπο ησλ ζσκάησλ πάζε. Α ε λ ε ί λ αη θ α ζ φ ι ν π δ χ ζ θ ν ι ν λ ' α λ η η ι ε θ ζ ν χ κ ε φ η η α π ' απηέο ηηο αιιεπάιιειεο πξνέθπςε ε κεηακνξθψζεηο πξψηε ζηε δηαθνξά ζχζηαζε αλάκεζα ηεο αλζξψπηλεο ζηνπο θχζεο αλζξψπνπο. αιιά ζίγ ν π ξ α δ η α θ ν ξ ε η η θ έ ο α π φ η ε θ π ζ η θ ή κ ν ξ θ ή . εκθαλίζνπλ θάπνηα θαηλνκεληθή πνη θηιία θαη θαηά γεληθή άπνςε. φ π σ ο θ α η η α δ ψ α . φ ζ ν π η ν π ν ι ιά καζαίλεη θαλείο ηφζν πην δχζθνιν γίλεηαη θαη ην πην ζεκ α λ η η θ φ κ ά ζ ε κ α . ζε φπ νη ν ρξφλν θ α η α λ δ η α κ ν ξ θ ψ ζ ε θ α λ . κ π ν ξ ψ λ α π σ . Σν πη ν άζρε κν ε δψ είλαη κπαινχ απνκαθξχλεη ην φηη θάζε εμέιημε ηνπ αλζξψ π η λ ν π άηνκν απφ ηελ αξρηθή. άι ινη ά λζ ξσ π νη έ γη λα λ ηε ι ε η φηε ξ νη . Έρεη αιιάμεη θαη δηαζηξεβισζεί ηφζν πνιχ πνπ ην κφλν πνπ δ η α π η ζ η ψ λ ν π κ ε πάλσ ηεο ε ί λ α η η ν θ ά ζ ε ά ι ι ν π α ξ ά κ ε η ξ η φ θξνλ πάζνο ηεο πεπνίζεζεο φηη ζθέθηεηαη θαη ζπγρξφλσο π α ξ α ι ν γ ί δ ε η α η . Δ αλζξψπηλε ζί γ ν πξ ν π ο θαη ςπρή δελ ππνβάιιεηαη αλ αι ινί σ η ν π ο θαη δ ελ πιένλ έρεη ζε πιέ νλ λφκνπο ε θ εί λε ηε κ ε γ α ι ε η ψ δ ε θ α η ν π ξ ά λ η α α π ι φ η ε η α κ ε η ε λ ν π ν ί α π ξ η λ α π φ ηφζεο ρη ιηάδεο ρξφληα ηελ πξνίθη ζε ν δε κηνπξγφο ηε ο. ά ι ι ν η ε θ θ π ι ί ζ η ε θ α λ θ η έ γ η λ α λ αηειέζηεξνη. Ζ αζ ψ ο θά ηη ηέ η νη ν εί λαη αδ χ λα η ν. θπ ζηθή ηνπ θ α η ά ζ η α ζ ε θ α η κ ' α π η φ η ν λ η ξ φ π ν . νη άλζξσπνη γ ε λ λ η ν χ λ η α η ί ζ ν η . Θέζα ε Φπρ η θ ή αγψλεο απφ θαη ηελ απηέο ηνπ ηηο κνξθή κ ε η α β ι ή ζ ε θ ε η φ ζ ν . θ η ά ι ι ν η πα8 9 . άιινη α π έ θηεζαλ δηάθνξεο ηδηφηεηεο είηε θαιέο είηε θαθέο. Αελ π π ή ξ ρ ε θ α κ η ά δ η α θ ν ξ ά α λ ά κ ε ζ α ζηνπο αλζξψπνπο. Ζ α η φ ζ ν π η ν π ν ι χ εμεηάδνπκε ηνλ άλζξσ πν ηφζν π η ν πνιχ δπζθνιεπφκαζηε λα ηνλ θ α η α ι ά β ν π κ ε ζε βάζνο.

παιηά θα ηάζηαζε. Β ί λ α η ε π θ ν ι φ η ε ξ ν λ α π α ξ α δ ε ρ η ν χ κ ε η ν χ η ε ηελ αληζφηεηα κ απηνχο ηνπο γελη θνχο ηξφπνπο παξά λα πξνζδηνξίζνπκε κε αθξίβεηα ηα αιεζηλά ηεο αίηηα. έηζη εκθαλίζηεθε ε αξρή ηεο αληζφηεηαο ζηνπο α λ ζ ξ ψ π ν π ο . 9 .ξέκεηλαλ γηα πνιχ ρξνληθφ δηάζηεκα ζηε λ ίδηα.

η ν δ χ ζ θ ν ι α ε ί λ α η λ α π ξ ν ρ σ ξ ή ζ ν π λ ζ η ε ι χ ζ ε η ν π π ξ ν βιήκαηνο θαη φρη απιά ζηελ πην ηθαλή ηνπ δηακφξθσζε. ππνινγίδνληαο πην πνιχ λα παξνπζηάζσ ηνπο φξνπο ηνπ θαη αληί λα ι χ ζ σ η ε ι ε ί σ ο η ν π ξ φ β ι ε κ α . Βίλαη αξθεηά δχζθνιε θαη ζεκαληηθή δνπιεηά λα δηα θ ξ ί λ ν π κ ε πνηα απφ ηα ζεκεξηλά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ αλ ζξψπνπ είλαη έκθπηα θαη πνηα επίθηεηα . π ν π η ψ ξ α πιένλ δελ πθίζηαηαη αιιά πνπ θαη αλ ππήξμε. ν η α λ α γ λ ψ ζ η ε ο δ ε λ ζ α έ π ξ ε π ε λα ζ θεθ η ν χ λ φ ηη ην ι κψ λα ε πη δε ί μσ ηε λ εμ π πλά δ α κ ν π θαη ηε λ αληί ιε ςή κνπ αθ ν χ γη α κέ λα απηφ ε ί λαη θάηη αδη αλφε η ν . π σ ο αξρηθά πξνζπάζεζα λα κειεηήζσ ην δήηεκα κέζα απφ ζπιινγηζκνχο κφλν. α ξ ρη θή η νπ θ χ ζε θαη πνη α δηακνξθψζεθαλ ζηε κεηαγελέζηεξε πνξεία η ν π . Ζαηφπηλ πήξα ην ζάξξνο λα ζπλδέζσ θάπνηα ζπκπεξάζκαηα. Β μ ά ι ι ν π δ ε λ ε ί λ α η θ α ζ φ ι ν π α π ι φ λα δηαθξίλνπκε ηελ πξσηαξρηθή θαηάζηαζε ησλ α λ ζ ξ ψ π σ λ . κε άιια ιφγηα πνηα ππάξρνπλ ζην α ί κα ην π α π φ ηε λ ί δη α . Β ί λ α η α ι ή ζ ε η α . Α ε λ ε ί λαη δχ ζθν ιν θαη γηα άιια άηνκα λα θ ηάζνπ λ ζην ί δη ν ζηά δ η ν . Θα έιεγα κάιηζηα φηη εθείλνο πνπ λνκίδεη φηη κπνξεί λα θαζνξίζεη αθξηβψο ηελ απαξαίηεηε δεηήκαηνο. Ζαη 10 βαζηάο κειέηεο θηινζνθηθέο απηνχ ηνπ γλψζεηο απ' .ΑΒΤΣΒΡΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Θ ε η ά α π φ η α π α ξ α π ά λ σ . α π ι ψ ο λ α η ν ε θ ζ έ ζ σ . ρξεηάδεηαη πξνζνρή ηεο πεξηζζφηεξεο απηέο πνπ πηζηεχεη πσο έρεη. Βληνχηνηο. επηβάιιεηαη λα εμεηάζνπκε απηή ηελ θαηά ζηαζε φζν θαιχηεξα κπνξνχκε γηα λ' απνθηήζνπκε α θ ξ η βέζηεξα θξη ηή ξη α γη α ηε λ ησ ξη λή ηνπ ππφ ζηαζε . γλσξίδνπκε πσο ήηαλ δηαθνξεηηθή ε ηφηε ςπρνζχλζεζε ηνπ αηφκ ν π .

ε ί λ α η ά μ η α α π ν ξ ί α ο θ α η ζθ α λ δ α ι η ζ κ ν χ ε δηαθσλία ησλ ζπγγξαθέσλ πνπ αζρνιήζεθαλ κε ην ζπνπ δαίν απηφ δήηεκα.νη ζχγρξνλνη Ώξηζηνηέιεδεο ή Πιίληνη δηακνξθψλνπλ κηαλ άπνςε πνπ δελ είλαη θαζφινπ αλάμηα ιφγνπ. ν Baumalagui ζπκπεξαίλεη φηη πξέπεη λα ζ π γ θ ξ ν η ή ζ ν π κ ε ηη ο α ξ ρη θ έ ο η δ έε ο γη α ε θεί λ ε η ε λ ε πη ζ ηή κ ε ε νπνία ζα κειεηήζεη ην δηθαίσκα απηφ. Αελ Θ' αλαθεξζψ ζηνπο πην παιηνχο θηι ν ζ φ θ ν π ο π ν π ζ α ξ ξ ε ί ο π σ ο ε ί ρ α λ θ ά λ ε η ζ θ ν π φ η ν π ο λ α δ η α θσλνχλ κεηαμχ ηνπο ζηα πην νπζηαζηηθά Θέκαηα. π ν η ν ί παξάγνληεο πξέπεη πξψηα λ' απνηειέζνπλ αληηθείκελν κειέηεο κ έ ζ α ζ η ν π ο θ φ ι π ν π ο η ε ο θ ν η λ σ λί α ο θαη π έ ξα α π φ η ε θ πζ η θή η ν π θαηάζηαζε. κηα πνπ είλαη ηα κνλαδηθά κέ ζα πνπ ππάξρνπλ ζηε δη άζεζή καο κε ηα νπνί α κπνξνχκε λα λη θή ζνπκε πνι ι έ ο δπζθνιίεο ξίρλνληαο θσο ζηελ πξαγκαηηθή αξρηθή θ α η ά ζ η α ζ ε η σ λ α λ ζ ξ ψ π σ λ . απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά θαη ηελ θαηάζηαζε ηνπ αλζξψπνπ. Ώι ιά θα ζψ ο έ ρ ν π κε κη α ηέηνη α άγ λ νη α γη α ηε λ αλ ζξψ πηλε θχζε δελ καο είλαη δπλαηφ λα ζπιιάβνπκε ηνλ νξηζκφ η νπ θ πζη θν χ δη θαη ψ καηνο κε ηξφ πν ε πθξη λή θαη ζί γνπξν. Π ξ α γ κ α η η θ ά . δειαδή φηη π ξ ν έ ρ ε η ε ι ν γ η θ ή ι χ ζ ε η ν π α θ φ ι ν π ζ ν π π ξ ν β ι ή κ α η ν ο : "Πξνθεηκέλνπ λα γ λ σ ξί ζ ν π κ ε η ε θ π ζ η θή θ α η ά ζ η α ζ ε η ν π α λ ζ ξ ψ π η λ ν π φ λ η ν ο . Τπήξμαλ άιισζηε νη λνκνδηδάζθαινη ηεο Ρψκεο πνπ έβαδαλ θάησ απφ ηελ ηζρχ ηνπ ίδηνπ θπζηθνχ λφκνπ ηνλ 11 . απηέο νη δπζθνιφηαηεο κειέηεο ρξεηάδνληαη. ην θπζηθφ δηθαίσκα α θ ν χ Baumalagui. ζ π λεπψ ο δελ εί λαη θαζφιν π ι νγη θφ λα β αζη ζηνχκε ζε κη α ηέ ηνηα βνήζεηα." Πξνζσπηθά πξνβιήκαηνο δελ Θα επηρεηξήζσ απηνχ κηα θαη πηζηεχσ θ αη νη α ξ θ ε η ά κ π ν ξψ λ α π σ φ ηη λα δψζσ φηη. Βλ πάζε πεξηπηψζεη. ε έλλνηά ηνπ ζχκθσλα κε ηνλ α λ α θ έ ξ ε ηαη θαηαθαλψο ζηελ αλζξψπηλε θχζε. Ζη απφ απηή ηε λ αλ ζξψπηλε θχζε. ηε ιχζε έρνληαο ζ ε κα λ ηη θ φ η ε ξ νη ηνπ κ ε ι ε η ή ζεη θηιφζν θ νη δελ κ π ν ξ ν χ λ λ α π ν θ η ή ζ ν π λ α π η ή η ε γ λ ψ ζ ε θ α η . Αελ εί καζηε ζε Θέζε λα πξνζδη νξίζνπκε νιφθιεξν ην βά ζ ν ο θ α η η ν π ι ά η ν ο ε λ φ ο λ ν ή κ α η ν ο .

'Βηζη. πξέπεη λ α δη αζ έ η ν πκε ηφζε ζνθία πνπ πνιχ ιίγνη θαη κε η ε ξ ά ζηηα πξνζπάζεηα. Έηζ η . θαη πη ν πνι χ βέβαη α εί λαη δχζθ νι ν λ ' αλα θαιχς νπ λ απφ κφλνη ηνπο ηέηνηνπο ζπιινγηζκνχο. Ώπ η φ αθ ξη βψ ο ζε κ αί λε η φηη . δελ κπνξνχλ εχθνια λα ζπκθσλήζνπλ ζην ζσζηφ νξηζκφ ηνπ θ π ζ η θ ν χ λ φ κ ν π . Χζηφζν. πξνζδηνξίδεη παίξλνπλ φινη απηφ ηφζν ην λφκν κ εηα θ πζη θέο α ξ ρ έ ο π ν π α θ φ κ ε θ α η α λ ά κ ε ζ ά κ α ο ε ι ά ρ η ζ η ν η ά λ ζ ξ σ πνη κπνξν χλ λ α θαηαιάβν πλ θαη φηαλ δη δάζθ νληαη απφ άι ινπ ο. Οη δε λεψηεξνη. καζαίλνπλ ζηελ ίδηα απηή θνηλσλία. εάλ δελ δη αζέηεη δη αλφε ζε θαη θη ινζνθ η θή ζθέςε ζε βά ζ ν ο . γη α λα ζ πγ θ ξν ηε ζεί απ φ ηνπο αλζξψπνπο κηα θνηλσλία κε ζρήκα θξαηηθφ. Γ η ' α π η ν χ ο ν θ π ζ η θ φ ο λ φ κ ν ο ζ ε κ α ί λ ε η πεηζαξρία ζηελ ίδηα ηε θχζε κάιινλ. βξί ζθνληαη ζχκθ σ λνη κφλν ζ ην ε μή ο: ζην φηη δελ γίλεηαη λα ληψζεη θαλείο ηε ζεκαζία ηνπ θπζη θ ν χ λ φ κ ν π θ α η η α π η φ ρ ξ ν λ α λ α π π ν η α ρ ζ ε ί ζ η ε λ η ζ ρ χ η ν π . παξά ζηνλ ζεζπηζηεί ηνπ. νκνεηδείο απνδίδνπλ ηε δχλακε ησλ θ πζη θψ λ ππάξμεηο. αλάινγα κε θαζψο ηα ν θέθηα θαζέλαο ηνπ. δε ιαδή ινγη θή . λφκσλ κφλν Γηα ζην ηνχην ινγηθφ δ ψ ν π ν π δ ε λ ε ί λ α η ά ι ι ν απφ ηνλ άλζξσπν.ά λ ζ ξ σ π ν θ α η η α δ ψ α . θ α ζ ψ ο α γ λ ν ν χ λ η ε θ χ ζ ε θαη αληηθάζθνπλ σο πξνο ηελ έλλνηα ηεο ιέμεο "λφκνο". ε ιεχζεξε θαη θξηλφκελε κέζα απφ ηηο ζρέζεηο ηνπ κε άιιεο. φινη νη νξηζ κ ν ί π ν π δ ί λ ν π λ α π η ν ί ζ η ζ ν θ ν ί ά λ ζ ξ σ π ν η θ α η π ν π π α ξ ν π ζη άδνπλ αληη θάζε η ο. Ο ε εμεγήζεηο πνπ βξίζθνπκε ζηα βηβιία ζρεηηθά κ' απηφ δελ π α ξ ν π ζ η ά δ ν π λ κ φ λ ν η ε λ α η έ ι ε η α η ε ο δ η α θ σ λ ί α ο κ ε η ν π ο ά ι ι ν π ο α ι ι ά π α ξ ν π ζ η ά δ ν π λ θ α η ζ θ ά ι κ α η α ζ η ν ε μ ή ο : ζ η ν φ ηη η ν α λ ηη θε ί κε λ ν ηε ο έ ξε π λά ο η ν π απ ν ηε ι εί ηαη απ φ ηέ ηνηεο έλλνηεο πνπ νη άλζξσπνη δελ ηα έρνπλ καδί ηνπο απφ 12 . δ ε ι α δ ή ηηο ζρέζεηο πνπ ππνβάιιεηαη γηα ηελ θνηλή ηνπο δηαηήξε ζε. δέλνπλ ηδηαίηεξε ζεκαζία ζηε ιέμε "λφκνο" πνπ θαίλεηαη φηη γη' απηνχο είλαη ν θαλφλαο πνπ ξ π ζ κ ί δ ε η η η ο ζ ρ έ ζ ε η ο η σ λ ε κ ς χ ρ σ λ α λ ά κ ε ζ ά η ν π ο . ή πην αθξηβέζηεξα. Θεσξνχλ ην λφκν έλα είδνο θαλφλα πνπ έρεη εθαξκνζηεί ζε κη α χπαξμε ε ζη θή .

ησλ αηζζαλφκελσλ φλησλ. είλαη φηη ν λφκνο απηφο γηα λα είλαη ηέηνηνο. κη ιάεη άκεζα ρξε ζη κνπνη ψ ληαο ηελ ί δη α ηε θ π ζη θ ή γ ιψ ζ ζ α . εθ' φζνλ δελ έρνπκε γλψζε ηνπ "θπζηθνχ" αλζξψπνπ.ηε θχζε θαη αθφκε . θαηά ηε γλψκε κνπ. Βθεί λ ν απ ιψο πνπ είλαη θαηαθαλέο. Χζηφζν. έπεηηα νξίδνπλ ζαλ θπζηθφ λφκν ην ά ζ ξ ν η ζ κ α θαλφλσλ χπαξμή απηψλ ηνπο αθνχ ε θηφ ο απφ δελ ηε λ έρνπλ άιιε ρξε ζη κφηε ηα πνπ ησλ α π φ δεημε γηα ηε λ ζα είραλ ζηνπο αλζξψπνπο αλ φινη ηνπο δέρνληαλ! Εδνχ ινηπφλ έ λα ε πθνιφηαην κέζνλ ζπγθξφηεζεο νξηζκψλ θαη ε ξ κ ε λ ε ί α ο ηεο θχζεο ησλ π ξ α γ κ ά η σ λ κ έ ζ α α π φ ι φ γ η α α π ζαηξεζίαο θαη ζηελ ηχρε. Β π ν κ έ λ σ ο . Σφηε κειεηνχκε ηηο πξψηεο θαη πην απιέο ελέξγεηεο ηεο α λ ζ ξ ψ π η λ ε ο ςπρήο θαη. πνηνο είλαη ν λφκνο πνπ ηαηξηάδεη ζηε θχζε ηνπ αλ ζξψπνπ . εί λαη κάηαη ν λα ε πη δηψθνπκε ηνλ πξνζδη νξη ζκφ σο πξνο ην πνηνο λφκνο ηνπ έρεη δνζεί απφ ηε θχζε. ή αι ιηψο. δελ αξθείηαη ζηε δπλα ηφηεηα ηεο ππαθνήο κέζσ γλψζεο εθείλνπ πνπ πξνθεηκέλνπ έρεη λα είλαη ηεζεί θ γη' π ζ απηφλ. ζ α ή η α λ π ξ ν η η κ φ η ε ξ ν λ α π ε η ν χ ζ α κ ε ζ η ε λ ά θξε ηα επη ζηε κν λη θά βη βιί α πνπ ηί πνηε άιιν δελ καο πξ ν ζ θ έ ξ ν π λ α π φ η ε δ η α π ί ζ η σ ζ ε η ν π π σ ο έ θ η η α μ ε ν ά λ ζ ξ σ π ν ο η ν λ ί δη ν η ν π η ν λ εαπηφ. Πηζηεχνπκε φηη φινη νη λφκνη ησλ θπζηθψλ δηθαησκά 13 . δ η α π η ζ η ψ λ ν π κε δπν ηδηφηεηεο πνπ είλαη δπλαηφηεξεο ηεο ινγηθήο. απηέο νη εμεγήζεηο θαηαπηάλνληαη κε ζπκθέξνληα ψζηε νη άλζξσπνη δελ κπνξνχλ λα ηέηνηα θα η α ι ά β ν π λ δ η α θ ν ξ ε η η θ ά π α ξ ά φ η α λ β γ ν π λ π ξ ψ η α έ μ σ α π φ ηε θπζηθή ηνπο θαηάζηαζε. ΢ηελ αξρή κειεηνχλ ηνπο θαλφλεο γηα ηνπο νπνίνπο έπξεπε λα ζ πκθσ λήζ νπ λ κεηαμχ η νπ ο νη άλζξσ πνη γη α ην θνηλφ ηνπο ζπκθέξνλ. Δ κηα α π ' α π η έ ο κ α ο ππνρξεψλεη λα θξνληίδνπκε θαη λα παιεχνπ κε κε απηάξθεηα γηα ηελ απηνζπληήξεζή καο θαη ηελ επε κε ξί α κα ο ε λψ ε ά ιιε κ α ο θά λε η λα ληψζνπκε απνζηξνθή κ π ξ ν ζ η ά ζη ν ζ έ α κ α η ε ο θ α η α ζ η ξ νθ ή ο ή ησλ παζψλ ηνπ αλζξψπνπ θαη γεληθά. η θ φ αιιά ο επηπιένλ λφκνο λα ρξεηάδεηαη.

ε ά λ έ ρ σ ρ ξ έ ν ο λ α κ ε β ιά ς σ άι ι νλ ά λζ ξσ π ν ε ί λαη πη ν πν ι χ γη α ηί εί καη νλ πν π α η ζ ζ ά λ ε η α η π α ξ ά π ν π ζ θ έ π η ε η α η . Αί λνληαο ηελ παξαπάλσ εμήγεζε ηνπ θπζη θνχ δη θαηψ καηνο. εμεηάδνληαο ην θπζηθφ πξσηαξρηθέο ηνπ αλάγθεο θαη αξρέο νη νπνίεο ζέη ν π λ άλζξσπν ηηο κε ηηο βάζεηο ζηα θαζήθνληά ηνπ. Έηζη ιήγεη ε παιηά δηέλεμε πνπ κειεηά αλ ν θπζηθφο λ φ κ ν ο π ε ξ η ι α κ β ά λ ε η ζ η η ο ε π η η α γ έ ο η ν π θ α η η α δ ψ α .ησλ απνξξένπλ απφ ηε ζπλχπαξμε θαη ην ζπλδπαζκφ απ ηψλ ησλ δπν ραξαθηεξηζηηθψλ ηα ηα ζπκβηβάδεη θαη νπνία ε αλαπηπρζεί ζηγά-ζηγά. ππνηάμεη θαη φηαλ δακάζεη θαη ζα ηε έρεη θχζε. αιιά έρν ληαο θνη λά πξάγκαηα κε ηε θχζε ηνπ αλζξψπνπ κηα θη αηζζάλνληαη. ηη ο πξα γκ αηη θέ ο βά ζεη ο η ν π π ν ι η η η ζ κ ν χ κ α δ ί κ ε η α α λ ζ ξ ψ π η λ α δ η θ α η ψ κ α η α θ α η ά ι ι α πνιιά ζεκαληηθά πξάγκαηα πνπ ιαζεκέλα 14 σο ηψξα έρνπλ εξκελεπηεί . Θ' απηφ ηνλ ηξφπν. κελ έρνληαο γλψζεηο ή ει ε π ζ ε ξ ί α δελ κπνξνχλ λα γλσξίδνπλ ην λφκν ηεο θχζεο. α θ ν χ εί λ α η θ α λ ε ξ φ πσο απηά. Ώ θ ν χ ι ν η π φ λ θ α η η α δ ί ρ σ ο ινγηθή δψα έρνπλ αίζζεζε. Π ξ α γ κ α η η θ ά . Θφλν απφ ηε λ πν ι χ κεη αγε λέ ζ ηε ξε ζ νθ ί α η ν π ν ά λζξσ π νο κ αζαί λεη π ν η ν ε ί λ α η η ν ρ ξ έ ν ο ηνπ θαη φζν απηφ ζπκθσλεί κε ηελ ε ζσ ηε ξη θή ηά ζε ηε ο ζ πκ πάζ ε η αο. θαη νπνία ν ινγηθή ηνπ. ζα έρεη άλζξσπνο ζ π λ δπάδεη αξγφηε ξα. μεπεξλάκε θάζε δπ ζθνιί α πνπ α ληη κε ησ πί δνπκε δ ε η ψ λ η α ο η ε λ π ξ ψ η ε α ξ ρ ή ηε ο ε ζη θή ο αλη ζ φηε ηα ο . πνηέ δελ πξέπεη ν άλζξσπνο λα ηα βιάπηεη δίρσο ιφγν. δε λ Θα δε κη ψ ζε η π νη έ ν χ ηε άιιν άλζξσπν νχηε θαλέλα αη ζζαλφκε λν νλ. ππνρξεψλεηαη λα ζέζεη ζε άιιεο β ά ζ ε η ο . παξά κφλν ζηελ πεξίπησζε πνπ ε δσή ηνπ θ η λ δ π λ ε χ ε η θ α η π π ν ρ ξ ε ψ λε η αη λ' α κ π λζεί πξ ν ηη κψ λ ηα ο η ν λ εα π ηφ η ν π ν ξζά απ φ η ν π α ληί π αιν πνπ ην π επηηί ζεηαη . επφκελν είλαη λα ζπκκεηέρνπλ ζηα θπζηθά δηθαηψκαηα θη έηζη πξέπεη λα δέρνληαη ζπκπάζεηα θαη ζηνξγ ή α π φ η ν π ά λ ζ ξ σ π ν . δελ ελλννχκε φηη ν άλζξσπνο κπνξεί λα ζ εσξεζεί θ η ιφ ζ ν θ ν ο πξνηνχ αθφκα γίλεη αλζξψπηλν νλ.

΋ηαλ κειεηνχκε ηελ εμέιημε ηεο πνιηηηζκέλεο θνηλσ λί αο, έρνπκε
ηε λ

εληχπσ ζε ,

ηπξαλλία

αξρη θά,

φηη

ησλ ηζρπξψλ

δελ

ζηνπο

ππήξμε

ηίπνηε

αλίζρπξνπο.

άιιν

παξά

ε

Έηζη , νη αδχλαηνη ,

θάησ απφ ηελ απεηιή ηεο ηπξαλλίαο η ν π ο π ξ ν θ α ι ν χ λ δ ά θ ξ π α θ α η
ε βαξβαξφηεηα ησλ ηπξάλλσ λ
ςπρέο.

Ζαζψο

φκσο

ηα

θέξλεη

αλζξψπηλα

ζχειιεο

νξγήο

ζηηο

πξάγκαηα

είλαη

πνιχ

αζηαζή φζν νη ζρέζεη ο απηέο πνπ γελληνχληαη πην πνιχ απφ ηελ
ηχρε

θαη

δχλακε

ιηγφη ε ξ ν
θη

απφ

αδπλακία,

ηε

ινγηθή,

πινχηνο

θαη

απηά

πνπ

θηψρεηα,

νλνκάδνληαη
ε

δσή

ζηελ

θνηλσλία αξρηθά κνηάδεη ρηηζκέλε ζηελ άκκν, θινληζκέλε.
Θ α α λ έξζνπκε πην θνληά ζηα πξάγκαηα θαη ηα εμεηάζνπκε θα ιχηεξα, αλ ζθνξπίζνπκε ηε ζθφλε θαη ηελ άκκν θαη θά λ ν π κ ε
βαζχηεξε

κειέηε,

ηφηε

ζ'

αληηθξίζνπκε

ηηο

α θ ι φ λε ηεο

βάζεη ο ζηη ο νπνί ε ο ρηί ζηε θε ε θαηαζθεπή ηε ο θνη λ σ λ ί α ο .
Βίλαη

επφκελν

ινηπφλ,

φηη

αλ

δελ

κειεηήζνπκε

βαζηά

ην

αλζξψπηλν νλ κε ηεο θπζηθέο ηνπ δπλάκεηο θαη ηελ β α ζ κ η α ί α
θαη

βξαδεία

ηνπ

εμέιημε,

δελ

ζα

κπνξέζνπκε

λα

δηαθξίλνπκε ηη έθαλε ν Θεφο θαη ηη θαληάζηεθε φηη ζα έθαλε ν
άλζξσπνο.
σθεινχλ

΢ηελ

εμέηαζε

πνηθηινηξφπσο

ηνπ

ζνβαξνχ

απηνχ

νη

πνιηηηθέο

θαη

πξνβιήκαηνο,
εζηθέο εμεηάζεηο

θαη ε η ζηνξί α ησλ ππνζέζεσλ ζηα θνη λσληθά ζπζηήκαηα είλαη,
ζίγνπξα, πνιχ δηδαθηηθφ κάζε κ α . Ώ ι ή ζ ε η α , ζ ε π ν η ν ζ ε κ ε ί ν ζ α
θ α η έ ι ε γ ε ν ά λ ζ ξ σ π ν ο αλ φινη ζπκπεξηθέξνληαλ αλάινγα κε ηηο
η δ η αί η ε ξ ε ο η ά ζ ε η ο ή π α ξ ν ξ κ ή ζ ε η ο η ν π ο ; Δ ε ξ ψ η ε ζ ε α π η ή κ α ο θ ά λ ε η
λα δ ν μ ά δ ν π κ ε ε θ ε ί λ ν η ν λ ε π ι ν γ ε κ έ λ ν π ν π θ έ ξ λ ν λ η α ο κ ε η α ξ ξπζκηζηηθέο

βειηηψζεηο

ζηελ

πνιηηηζκέλε

θνηλσλία

θαη

ρ η ί δ ν λ η ά ο η ε λ ζ ε γ ε ξ ά ζ ε κ έ ι η α , θ α η ά θ ε ξ ε λ α π ξ ν ι ά β ε η κηα πηζαλή
εθηξνρίαζε.

15

ΣΡΕΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ

Θ α κ ε ι ε η ή ζ ν π κ ε η ν μ ε θ ί λ ε κ α θ α η η η ο β ά ζ ε η ο η ε ο α λ η ζφη ε ηαο
ζηε λ αλζξψ πη λε θνηλσ λί α.
Ώλαθαιχπησ

δπν

είδε

αληζφηεηαο,

πνπ

ην

έλα

ην

απν -

ε ιη θί α ,

ζηελ

θαιψ θπζηθφ θαη ην άιιν θνηλσληθφ ή εζηθφ.
Ώπνθαιψ

θ π ζ η θή

αλ η ζ φ η ε η α

ηε

δη αθ ν ξ ά

ζηελ

θαηάζηαζε ηεο πγείαο, ζην ζσκαηη θφ ζθξί γνο, ζηελ επθπΎα θαη
ζηελ ςπρηθή ππφζηαζε.
Ώ π ν θ α ι ψ θ ν η λ σ λ η θ ή α λ η ζ φ η ε η α α π η ή π ν π ε κ θ α λ ί δ ε η α η απφ ηηο
θνηλσληθέο ζπλζήθεο θαη θηηάρλεη ηνπο πινχζηνπο θαη ηνπο θησ ρνχο,
ηνπο

ηί κηνπο

θαη

ηνπο

άηηκνπο,

θαη

ηνπο

πην

δπλαηνχο

πνπ

ππνδνπιψ λνπλ ηνπο άιινπο. Θα ήηαλ αλψθειν λα ξσηήζνπκε
η ν ι φ γ ν η ε ο θ π ζ η θ ή ο α λ η ζ φ η ε η α ο , ε απάληε ζε είλαη απηνλφε ηε .
Έηζη , ε εξψηε ζε απηή απα λ η ά ζ ε κ η α λ ά ι ι ε : α λ ν η ά ξ ρ ν λ η ε ο ε ί λ α η
νπσζδήπνηε
ςπρηθή

αλψη ε ξ ν η

ηνπο

ζπλαληνχληαη
θνηλσληθή

απφ

αληνρή,
ζηα

ηνπο

ε

άηνκα

ηζρχ.

ηνπο

ππνδνπισκέλνπο

αληίιεςε
αλάινγα

Ώπηφ

ην

θαη
κε

νη

ηα

δήηεκα

θαη

αλ

αξεηέο

πινχηε
ζα

ε

ηνπο

θαη

ηελ

άξκνδε

λα

κ ε ι ε η ε ζ ε ί α π φ η ν π ο δνχινπο κε αθξναηέο ηνπο άξρνληεο, κα
δελ αμίδεη λα κειεηε ζεί απφ ε ιε χζεξα θαη ινγη θά άηνκα πνπ
ε ξ ε π λ ν χ λ η ε λ α ι ή ζε η α .
Βπνκέλσο, ηη είλαη απηφ πνπ απνηειεί ην ππνθείκελν ηεο
έξεπλάο καο; Σν λα αλαθαιχςνπκε ηελ αξρή ηνπ θξά ηνπο ηεο
δπλαζηείαο
λφκνπο.
πεξίεξγα

θαη

Ζαηφπηλ

ην

ρξφλν
πξέπεη

γεγνλφηα

πνπ
λα

δάκαζε

ηε

εξεπλήζνπκε

αθνινχζεζαλ

νη

θχζε
πνηα

ηζρπξνί

ππνδνπιψζνπλ ηνπο αλίζρπξνπο θη αθφκε, πψο
ιανί λ‟ αληαιιάμνπλ ηελ ειεπζεξία ηνπο κε

16

θάησ

απφ

ζεηξά

απφ

γηα

λα

δέρηεθαλ νη

αλχπαξθηε
επη δίσμε

θαη

λα

θαληαζηηθή

κειεηήζεη

αλαγθάζηεθε

λ'

ηηο

αζθάιεηα.
αξρέο

αλαηξέμεη

σο

ηεο
ηε

Ζάζε

θηιφζνθνο

θνη λσλίαο
θπζηθή

ηνπ

πνπ

θξάηνπο

θαηά ζηαζε

ηνπ

αλζξψπνπ ρσξίο φκσο θαλείο λα θηάζεη κέρξη α π η ή λ .
Οη

ππφινηπνη

πίζηεςαλ

πσο

ν

άλζξσπνο

ζ'

εθείλε

ηελ

πξσ ηφγνλε θαηάζηαζε , γλψ ξηδε ην δίθαη ν θαη ην ά δηθν δίρσο λ‟
απνδείμνπλ

ηελ

αλαγθαηφηεηα

ή,

έζησ,

ηελ

ρξεζηκφηεηα

πνπ

επέβαιε ε απφθηεζε απηήο ηεο γλψζεο.
Ώθφκε, θάπνη νη άιινη κί ιεζαλ γηα ην θπζη θφ δη θαίσ κ α η ν π
θ α ζ έ λ α λ α θ π ι ά ε η η α θ ε θ η ε κ έ λ α η ν π α ι ι ά δ ί ρ σ ο λα εμεγήζνπλ ηη
είλαη ην θεθηεκέλν, θαη άιινη εκθαλί δ ν π λ η ν λ δ π λ α η φ α λ ψ η ε ξ ν
απφ

ηνλ

αδχλαην

θαη

ζεσξνχλ

απηφ ζαλ αθεηεξία ηεο πνιηηηθήο

εμνπζίαο.
΢ η ε λ π ν ξ ε ί α η ε ο κ ε ι έ η ε ο κ α ο ζ α δ η α π η ζ η ψ ζ ν π κ ε κ ε ην κέξνο
πνησλ είλαη ην δίθην.

17

πξνθεηκέλνπ λα βγάιεηο ηα ζσζηή ζπκπεξάζκαηα γηα ηε. Θ α η ν ι κ ή ζ σ λ α παξαγλσξίζσ ηελ θπζηθή ηνπ ζχ ζηαζε θαη δελ Θα εμεηάζσ νχηε ηα ζσκαηηθά ηνπ φξγαλα θαηά ηελ αλάπηπμή ηνπ γηα λα ζ π κ π ε ξ ά λ σ π σ ο ζ α ή η α λ α ξ ρηθά γηα λα θηάζεη ζήκεξα ζ' απηφ πνπ είλαη. δε ια δή ηε λ ν ξ γ α ληθ ή θ αη η ε λ ε μσ ηε ξη θή ή ηε κνξθ ν ι ν γ η θ ή ν ξ γ ά λ σ ζ ε η σ λ α λ ζ ξ ψ π σ λ . φπσο νξζφο είλαη θαη λα ρξεζηκνπνηεί ηα ρέξηα ηνπ. Σνλ ζήκεξα.ΣΒΣΏΡΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Πα ξ φι ν π ν π ε ί λαη ζε καλ ηη θ φ λα εμε η άζεη ο η ν αλ ζξψ πη λν νλ επζχο κε ηά ηε γέ λλεζή ηνπ θαη λ α ην κειεηή ζεη ο απφ η ε λ ε κ β ξ π α θ ή . θπζηθή ηνπ θαηά ζ η α ζ ε . αο πνχκε. ζχκθσλα κε ηνλ Ώ ξηζηνηέιε. αλ ηα λχρηα ηνπ πνπ ζήκεξα είλαη πιαηηά ήηαλ θη άιι νηε έ ηζη δελ ζ α εμεηά ζσ α λ ή ηα λ η φζ ν ηξη ρσ ηφο πνπ ζχκηδε αξθνχδα νχηε αλ πεξπαηνχζε κε ηα ηέζζεξα θαη ηα κάηη α ηνπ ή ηαλ ζηε γε θαη έθηαλαλ ζε πνιχ θνληηλνχο ν ξί δ ν λ η ε ο νη ν π νί νη έ δ εη ρ λ α λ η α π η φ ρ ξ ν λα π ν η ε ο η δ έε ο εί ρ ε θαη κέρξη πνπ πεξηνξηδφηαλ. Σνλ θαληαδφκαζηε λα εξεπλά κε ην βιέκκα ηνπ νιφθιεξε ηε θχζε θαη λα θαηακεηξά 18 . Έηζη. Ά ι ι σ ζ η ε . Θ' απνθχγνπκε ηηο απφ ςεηο πνπ έρεη ε θπζηθή γη' απηφλ θαη ζα παξακεξί ζν πκε ηηο κεηαβνιέο πνπ ζεκεηψζεθαλ ζην κεηαμχ ζηελ εζσηεξη θή . Αελ ζα πξνζπαζήζσ λα εξεπλήζσ. Ώπφ ηέηνηεο έξεπλεο έρνπλ πξνθχςεη δηάθνξα ζπκπε ξάζ καηα πνπ δελ είλαη νχηε απφιπηα ζηαζεξά νχηε π ξ α γ καηηθά. θαληαδφκαζηε λα πεξπαηά απφ κε ηα ηελ αξρή δπν ηνπ πεξίπνπ πφδηα. ε ζ π γ θ ξ η η η θ ή α λ α η ν κ ί α δ ε λ έ θ α λ ε ζ ε κ α λ η η θ έ ο πξ ν φ δ ν π ο κ έ ρ ξη η ψ ξα θ αη νη θ π ζ η θ έ ο π α ξα η ε ξή ζ εη ο δ ε λ ε ί λ α η η φ ζ ν ζ ί γ ν π ξ ε ο . θαηάζηαζή ηνπ.

λα ζθχβεη θα η λα πί λεη λεξφ ζηελ πιεζηέζηεξε πεγή. ζεφξαηα δέληξα πνπ πνηέ δελ ηα άγγημε ην ρέξη θάπνηνπ μπιν θφπνπ.νπηηθά ηελ απέξαληε νπξάληα έθηαζε. ηνπο ί δ η ν π ο η ξ φ π ν π ο ε π η η π ρ ί α ο θ α η λ α δ ε ί ρ λ ν π λ η ε λ ί δ η α ε π η δ ε μ η φ η ε ηα ζε φ. αιιά πην ηέιεηνο νξγαληθά. ΐιέπνπκε ηε γε λα είλαη άγξηα. βιέπνπκε ηηο ζπειηέο θαη ηηο κεγάιε ο θνπθάιεο ησλ θαηαθχγηα δέληξσλ θαη παξαθνινπζνχλ π α ξ α θί λε ζ ε λα λα ηνπο θ αη λα απνηεινχλ πνηθηιφκνξθα αλζξψπνπο κη κ ν χ λ η αη ρξεζηκνπνηνχλ ηα θη θπζηθά ζθνξπηζκέλνπο δψα απηνί θη απφ φπσο λα ε λζ η η θ η ψ δε εθείλα. λα απνηεινχλ έηνηκε ηξνθή γηα η ν π ο α λ ζ ξ ψ π ν π ο θαη η α δψα. Ώπφ ηα παηδηθά ηνπο ρξφληα νη άλζξσπνη πθίζηαληαη ηηο κεηαβνιέο ηνπ θαηξνχ. πην δπζθίλεηνο απφ η' άιια δψα. κε πνιχ θφπν θ α η ρξ φλ ν. ηα θξχα. ηηο βξνρέο θαη ηνπο θ α χ ζ σ λ ε ο θ α η η ν ί δ η ν ζπκβαίλεη κε ηνπο θφπνπο θαη ηα βά ζαλα ζηα νπνία γπκλάδνληαη απφ παηδηά νη άλζξσπνη ησλ 19 .ηη ηαηξηάδεη ζηε θχζε ηνπο θαη είλαη εμνηθεησκέλν κ' α πη ή λ. θαηαθέξλεη λα ηα νηθεηνπνηείηαη φια θαη λα ηξέθεηαη απφ ηηο πεξηζζφηεξεο ηξνθέο πνπ κφ λ ν έ λ α ε ί δ ν ο η ν π ο κ π ν ξ ε ί θ ά ζ ε ε ί δ ν ο δψνπ λα ρ ξε ζη κν πνηεί απφ ηε θχζε ηνπ. κε ιίγα ιφγη α β ι έ π ν π κ ε φ η η η θ α λ ν πν η ε ί θ ά ζε η ν π α λ ά γ θ ε . έηζη φπσο βγήθε απφ ηε θπζηθή κήηξα θαη ηφηε δηαπηζηψλ νπκε φηη εί λαη πη ν αδχλακνο. Ζαη ζ εσξψληαο ηνλ ά λζ ξσ π ν κε ηα π ξ νη θί ζκα ηα π ν π η νπ έ δσ ζε ε θ χζε θα η κε ηηο δπλάκεηο πνπ θαηφξζσζε λ' απνθηήζεη. ηνλ θαληαδφκαζηε απνγπκλσκέλν απ' φια α π ηά. παξζέλα. λα πιαγηάδεη ρσξίο έλλνηεο θάησ απφ ην δέληξν πνπ ρφξηαζε απφ ηνπο θαξπνχο ηνπ. Βπνκέλσο είλαη πην εχθνιν ζηνλ άλζξσπν λα βξεη ηα απαξαίηεηα γηα ηε δσή ηνπ. Ζ αη . γεκάηε ίζθηνπο πνπ ξίρλνπλ ηα θαηαπξάζηλα. ΐιέπνπκε ή θαληαδ φ κ α ζ η ε ην αλζξψπηλν πιάζκα ε θ ε ί λ σ λ η σ λ κ α θ ξ η λ ψ λ ε πνρψλ λα αλαξξηράηαη ζηηο βειαληδηέο θαη λα ηξψεη ηνπο θαξπνχο ηνπο. παξ φ ηη ν άλ ζξσ π νο δε λ έ ρε η ηί π νηε η δη αί ηε ξα νηθείν απφ ηε θχζε. βιέπνπκε ηηο γφληκεο ζάξθεο ηεο λα γνληκνπνηνχ ληαη κνλαρέο ηνπο κε ηνπο ζπφξνπο πνπ ξίρλεη ν άλεκνο. αθαιιηέξγε ηε.

ρ ξ ε ζ η κ ν π νη ν χ λ ζθεληφλεο ηα ρέξηα θ αη ηνπο ζ θ α ιη ά θφβνληαο δελ ζα ζθιεξά θ ι α δ η ά . Ώπηφ ζθξίγνο. Έ η ζ η . ην ρξεζη κνπνη νχζαλ ζε πνιιέο δξαζηεξη φηε ηεο ζηηο νπνίεο ην θνξκί ηνπ ζχγρξνλνπ αλζξψπνπ δελ ζα κ π ν ξ ν χ ζ ε λ α ε π η δ ν ζ ε ί κηα θαη δελ δηαζέηεη ηελ αλάινγε εμάζθεζε. ππεξαζπηζηνχλ Ώπηνί άιισζηε ηε ηνπο δσή είλαη γπκλνί θαη δί ρσ ο θαλέλα φπιν θαη ζπρλά απηφ ζπκβαίλεη θαη κε ηελ ηξνθή ηνπο ελψ άιινηε ππνρξεψλνληαη λα ηξέμνπλ θπλεγεκέλνη . αλακθίβνια ζ α μεπε ξάζεη ηνλ π ξ σ η φ γ ν λ ν . γέλλεζή ηνπο αλαπηχζζνπλ Σα ηε κε δε ηνπο αλαγθάδεη παηδηά ηνπο ξσκαιεφηεηα ηε δηθή ηνπο ησλ λα είλαη πγηείο θαη θιεξνλν κ ν χ λ απφ ηε γνληψλ πνπ ηελ θη έηζη αλαγθαζηηθή ηνπο εμάζθεζε θ ηά λ ν π λ ζηε λ π πέ ξηα ηε ζσ κ α ηη θή ξ ψ κε θαη νξγαληθή επξσζηία ηνπ αλζξψπηλνπ γέλνπο. δ ε λ ζ α κπνξ ν χ ζ α λ λ α π ε δ ν π ν ξ ν χ λ κ ε θ η ε ξ σ η ά β ή κ α η α . θ η α λ ε ί ρ α λ ε μ ε κ ε ξ ψ ζ ε η η ν ά ι ν γ ν .καθξηλψλ εθείλσλ α λ α γ θ α ζκέλνη λα ρξφλσλ. δειαδή ζπληεξεί ηα ξ σ κ α ι έ α . κ ε φ ι ε ηνπο ηε γεκάηνη δχλακε. ξ ί ρ λ ν λ η α ο η ε ξ ά ζ ηη ε ο πέη ξε ο κε δ χ λα κε θαη ζ θαξ θ α ι ψ λ νλ ηα ο έη ζη ζ βέ ιη α ζ η α δ έ λ η ξ α . ν Υ φ β ε ο η ζ ρ π ξ ί δ ε η α η φ η η ν ά λ ζ ξ σ πνο γ ελλη έηαη ηνικε ξφ ο θαη έ ρεη πάληα αλάγθε λα πν ι εκά 20 . Ώλ νη πξσηφγνλνη ρξεζηκνπνηνχζαλ κπνξνχζαλ λα ηζεθνχξη. Ζαζψ ο νη πξσ ηφγ ν λνη δελ δη έζεηαλ ά ιιν φπ ιν απ φ η ν θνξκί ηνπο. Δ ί δηα ε θχζε κεηαρεηξίδεηαη ηα π α η δ η ά η σ λ π ξ σ η φ γ ν λ σ λ κ ε η ν λ ί δην ηξφπν ηνπ ΢παξηηαηηθνχ λφκνπ. Έηζη . Ο η θ η ι φ ζ ν θ ν η δ η α θ σ λ ν χ λ κ ε η α μ χ η ν π ο σ ο π ξ ν ο η ε θ χ ζε η ν π α λ ζ ξ ψ π ν π . π γ η ή θ α η ε χ ξ σ ζ η α π α η δ η ά ε λ ψ α θ α λ ί δ ε η η α α δ χ λακα θαη θηιάζζελα. κπ ν ξ ν χ κ ε λ α π ν χ κ ε π σ ο ζ α κ ά ζ ν π κ ε π φ ζ ν σ θ έ ι η κ ν ε ί λ α η λ α ρξεζηκνπνηεί θαλείο φιν ηνπ ηνλ εαπηφ. Ώ ι ι ά α λ ζ έ ι ν π κ ε λ α δη α π η ζ η ψ ζ ν π κ ε κ η α πνιχ άληζε κ ά ρ ε . Ώλ ζηνλ πνιηηηζκέλν άλζξσπν δνζεί ε επθαηξία λα ζπ- γθεληξψ ζεη φια ηνπ ηα φπια. ζ α β ά ι ν π κ ε λ α π α ι έ ς ν π λ γ π κ λ ν ί θ α η ά ν πινη έλαλ άγξην θαη έλαλ πνιηηηζκέλν. ζα δηαπηζηψζ ν π κ ε πφζν σθέιηκν είλαη λ α ζ π γ θ ε λ η ξ ψ λ ε η φ ι ε η ν π η ε δ χ λ α κ ε θ αη λα εί λ αη π ά λ η α έ η νη κ ν ο γ η α ν ηη δ ή π ν η ε θαη .

ζα γεκάην δνχκε ξψκε. θνβάηαη ην άγλσζην θαη η ν π ξ σ η φ γ λ σ ξν θαη φηαλ δελ κπνξεί λα δηαθξίλεη ζε θάηη λέν. Ώ λ έ ρ εη λ ' α λ ηη κ ε η σ πί ζεη πνιχ δπλαηφηεξα δψα. Ώπηφο είλαη ν ιφγνο πνπ νη πξσηφγνλνη 21 . Ώπηφ εί λαη αιε ζη λφ αιιά κ φ λ ν λ φ η α λ α λ η η κ ε η ψ π η δ ε θ ά η η ά γ λ σ ζ η ν γηαηί ν πξσηφγνλνο. ίδηα. έρεη ηε δχλακε λα ην ζθάζεη. ηθαλφηεηά κπξνζηά απηφο ηνπ. Βδψ πξέπεη λα ζπκπιεξψζνπκε φηη δελ ππ ά ξ ρ εη θα λέ λα ζεξίν πνπ λα είλαη απφ ηε θχζε ηνπ ερζξηθφ πξνο ηνλ άλζ ξ σ π ν π α ξ ά κ φ λ ν φ η α λ α λ α γ θ ά δ ε η α η λ ' α κ π λ ζ ε ί ή α λ π ε η λάεη εμαηξεηηθά. αληηιακβάλεηαη ην κέηξν ηεο δχλακήο ηνπ θαη ηφηε θαηαιαβαίλεη φηη είλαη δ π λ α η φ η ε ξ ν ο ζηα θπζηθά αληηπαξαζέζεη ηνπο ηελ φπια θαη ηε επθπΎα θαη ηελ απ απηά δχλακή επεηδή ηνπο. φηη ην κηα αξθνχδα ζβειηάδα. φπσο Ο ζηελ πνηθη ι φ κ ν ξ θ ε πξσηφγνλνο. αλ ηί ζεηα . απηά ηα ζ π κ β ά λ η α ε ί λ αη ζ π άλ η α . αλακθίβνια. Β λ λ ν ε ί η α η π σ ο αλαθέξνληαη ζηνλ πξσηφγνλν πνπ. α ι ι ά α θ φ κε θαη ηφηε. ελψ ν Ζνπκβεξιάλη θαη ν Πνπλθελδφξθ η ζρ π ξί δν λη αη . έηξεκε θαη ηφβαδε ζ ηα πφ δη α ζηνλ ε ιάρη ζην ζ φ ξπβ ν ή ζηε λ πη ν κη θξή θί λε ζε . ηφηε ηνλ θαηαιακβάλεη πξσηφγνλε δσή θπιάεη ν θφβνο.θαη λα επηηίζεηαη. Ώλ αληηπαξαζέζνπκε πξσηφγνλν ξφπαια. γηαηί έρνληαο θαθηά πεί ξα απφ ηηο ζπγθξνχζεηο. αλαγθάδεηαη λα ζπγθξίλεη ηνλ εαπηφ ηνπ κε ηα δψα κέζα απφ ηε ζπλαλαζηξνθή καδί ηνπο. γλσξίδεη φηη ν άλζξσπνο επηηίζεη αη κ ε η ε λ ί δη α α γ ξη ά δ α φ π σ ο α π η ά . λ' αλαξξηρεζεί ζ η α δ έ λ η ξ α θ α η α π φ η ε ζηγνπξηά πνπ ηνπ δίλεη απηφ ην θαηαθχγην. θα ζψο απφ πάζε. ζεξίν δελ ή έλα νπιηζκέλν ζα επηηεζεί ιχθν κε θνηξψλεο ή παξά ζε εηδηθή πεξίπησζε. παζαίλεη ην ίδην πνπ παζαίλνπλ η ' α δ χ λ α η α δ ψ α π ν π ζ π λ α λ η ν χ λ η α π η ν δ π λ α η ά . ΢ ' α π η ή λ δ ε λ πα ξ α η ε ξ ν χ λ η α η α η θ λ ί δ η ε ο θ α η απφηνκεο κεηαβνιέο πνιηηηζκέλε δσή. κάιινλ Ζαζψο κνλφηνλα φκσο θαη ε θ π ζηθή. έρεη λ' Ώπηφ ηνλ κ' έλαλ θ α ζ η ζ η ά ά θ ν β ν απέλαληί ηνπο. πσ ο ν άλ ζξσ π ν ο ε ί λ αη η ν πη ν δ εη ιφ δ ψ ν . φ πσ ο ιέλε. ην θαιφ ή θα θφ θαη λα ην αλ ηη κε ησ πί ζεη κ ε ηη ο γ λ σ ζηέ ο η νπ δ π λά κ ε η ο . λα δηαιέμεη αλ ζα θχγεη ή αλ ζ α αγσλη ζηεί.

Ώ π η φ φ κ σ ο . θσιηάδνπλ ζηα δάζε κε ηα ηφμα θαη ηα βέιε ηνπο . ΢ηελ αλαδξνκή ηεο λεπηαθήο ειηθίαο ηνπ πξσηφγνλ νπ. ηειεηψ λεη κφλνλ απφ γε ξαηεη ά πνπ εί λαη θαη ε κνλαδηθή αζζέλεηα θη έηζη πεζαίλνπλ δίρσο. Θ π ν ξ ν χ κ ε λ α π ν χ κ ε π σ ο ε λ ε π η α θ ή ειηθία. δη απη ζηψλνπκε φηη ε γπλαί θα πνπ θ νπβα ιάεη παληνχ καδί ηεο ην κσξφ. Οη άλζξσπνη ηεο Ζαξατβηθήο δνπλ θάησ απ' απηέο ηηο ζπλζήθεο κε απφιπηε ζηγνπξηά. ζ' απεηιεζεί θαη ην παηδί. εί λαη θαη νη θ π ζ η θ έ ο α ζ ζ έ λ ε η ε ο .θαζψο καο αλαθέξνπλ νη εμεξεπλεηέο . ζρεδ φ λ . θη ηνπο ησλ πφλνπο ε π ε η δή ε πνδηψλ δσή ή ζηε θχζε δελ ηνπο ξεπκ αηη ζκνχο . δελ ζ' απαζρνιήζνπλ ηελ παξνχζα έξεπλα. Σν γεγνλφο φηη ε λεπηαθή ειηθία ηνπ αλζξψπνπ εμηζνξξνπείηαη είλαη απφ ην πην καθξφρξνλε κεγαιχηεξν απ' δηάζηεκα φηη ηνπ δσήο. πεξηθιείεη θαη θηλδχλνπο γ η α η ί α λ ε π ξ σ η φ γ ν λ ε κ ε η έ ξ α βξεζεί ζε θίλδπλν. Άιινη. δψνπ. ΋ζνλ αθνξά ηνπο ειηθησκέλνπο.θαη π ν η έ δε λ α θ ν χ ζα κ ε φ ηη θά π νη ν ζε ξί ν έθαγε έλαλ απ' απηνχο. θαζψο ιηγνζηεχνπλ νη θηλήζεηο ηνπο. θη χζηεξα μ α λ α θ ε χ γ ν π λ γ η α λ α β ξ ν π λ θ α η π ά ι η η ξ ν θ ή . Αε ζ' αλαθεξζψ εδψ ζηηο αλφεηεο θαηεγνξίεο θαηά 22 . κεηψλεηαη θαη ε αλάγθε ηεο η ξνθήο ηνπο θ α η ε δ χ λ α κ ή ηνπο λα ηελ πεξηιακβάλεη αλαδεηήζνπλ. θπξ ίσ ο ηε ο θνη λσ λί αο. κπνξεί λα ην ζξέςεη επθνιφηεξα απ' φηη η' άιια δψα πνπ επη ζηξέθνπλ θνπη αζηη θά ζηη ο θσιηέο ηνπο γηα λα ζειάζνπλ ηα κηθξά ηνπο.δ ε λ η ψ ζ ν π λ κ ε γ ά ι ν θ φ β ν ζ η ε ζ π λ ά λ η ε ζ ή η ν π ο κ ε η α ζ ε ξία. ΋κσο ε θχζε έρεη βάιεη ηνπο δηθνχο ηνπο λφκνπο ζηε δηάξθεηα η ε ο β ξ ε θ η θ ή ο ειηθίαο θαη ζηνλ αξηζκφ ησλ παηδηψλ πνπ. Χζηφζν θαη η' άιια δψα δελ δηαηξέρνπλ κηθξφηεξνπο θηλδχλνπο αλ δελ θηάζεη ε ζηηγκή λα κπνξέζνπλ ηα κηθξά λα βξνπλ ηξνθή απφ κφλα ηνπο. βέβαηα. λ α η ν θ α η α ι ά β ν π λ . απ' φηη ηα δψα. πην ηξνκεξνί ερζξνί απέλαληη ζηνπο νπνίνπο ν ά λζ ξσ πν ο δε λ κπ ν ξε ί λ ' α κ πλ ζε ί αλά ι νγ α. ηα γεξαηεηά θαη έλα ζσξφ αζζέλεηεο είλαη πην ερζξη θέ ο γη α ηνλ άλζξσ πν.

23 φξν . φπσο α λ ζ π γ η ε η λ ά ε ί λ α η θ α η η α π ι ν χ ζ η α γ ε χ κ α η α α ι ι ά θ α η η α θ η σ ρά Βίλαη εχθνιν λα θαηαιάβνπκε φηη ζα κπνξνχζακε λα γ ι η η ψ ζ ν π κ ε α π φ π ν ι ι έ ο α ξ ξ ψ ζ η η ε ο γ η α η η ο ν π ν ί ε ο ε κ ε ί ο νη ί δη νη ε π ζ π λ φ κ α ζ η ε κ η α θ αη δ ε λ ε θ α ξ κ φ δ ν π κ ε θ α λ έ λ α π γ η ε η λ φ δσή καο αθνχ καο θζείξνπλ νη ζηε π π ε ξ β ν ιέο. Π ψ ο ζ α κ π ν ξ ν χ ζ ε λ α γ ί λ ε η α π η φ α θ ν χ εκείο νη ίδηνη δεκηνπξγνχκε πεξηζζφηεξεο αξξψζηηεο απφ θ ά ξ κ α θ α θξνληίδνπκε ηελ α ξ ξ ψ ζ η η α. ππεξβνιηθά. π α ξ α η ε ί λ ε η α η . θαη ζε είλαη πηα δελ δνχκε φηη απφιπηε ηνκέα αξγά αδξάλεηα ηεο φηαλ θάη σ θαη απφ άιινη ζεμνπαιηθφηεη αο. ν η α γ ξ χ π λ η ε ο . ε ε μ ά λ η ι ε ζ ε θαη δηάθνξεο ζηελνρψξηεο. ηα ηξηθπκηζκέλα π ά ζ ε .η ε ο η α η ξ η θ ή ο φ ζ ν λ α θ ν ξ ά η η ο α ζ ζ έ λ ε η ε ο . ππάξρεη κηα αλζπγηεηλή επθνιία ηθαλνπνίεζεο. α ι ι ά ξ σ η ψ η ν ε μή ο: Παξαηή ξε ζε θαλεί ο πνηέ κε αθξί βεηα φηη . Πη ζ η ε χ σ π γ η εη λ έ ο ζ π λ ζ ή θε ο ' ά ι ι ν η δνπλ θνπηάδνπλ ΢ηνλ άιισζηε. φπνπ παξα κεινχ λ ηε λ η αηξη θή ε δσή ιη γνζηε χε η θαη φπνπ ηε λ θ ξνληί δ ν π λ .

αλ είλαη πινχζηνο γλσξίδεη πνιιέο αλέζεηο θαη απν ι α χ ζ ε η ο . Ώπηφ παζαίλεη θαη ν εθπνιηηηζζεί θαη γίλεη θνηλσληθφο θαη δνπιηθφο ράλνληαο ηελ πξσηφγνλε δ χ λ α κ ή η ν π .ΠΒΘΠΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Βκείο. ε λ ψ α λ ε ί λ α η θ η σ ρ φ ο γ λ σ ξ ί δ ε η θαθ ν πρί ε ο . πξαγκάησλ πνπ ε έιιεηςε γεκίδνπλ ζηέγεο ηε θαη πνιιψλ δσή ησλ π ν ι η η η ζ κ έ λ σ λ . Β μ ά ι ι ν π . φ η α λ δ ν π λ ζ η α δ ά ζ ε . αληί άλζξσ πνο φηαλ απφ λα ηηο ηα ηθαλφηεηέο βειηηψζεη. Δ έιιεηςε πνιχ ηξηρσηνχ δέξκαηνο. αλζξψπηλε ράλνπλ αξθεηέο θξνληίδα. Θάιηζηα. Ο π ν ι η η η ζ κ έ λνο. η ε λ ε π ι π γ η ζ ί α θ α η η ε λ έ ι ι ε η ς ε θ φ β ν π π ν π δηαζέηεη. θαη δακάζεη ε θαλείο. δελ ζεκαίλεη ηίπνηε γηα ηνλ πξσηφγνλν ησλ ζεξκψλ θιη κάησλ α θ ν χ δε λ η ν π ε ί λ α η α π α ξ α ί η ε η ν θ η α θ ν χ θ ν ξ ά η α δέξκαηα η σ λ δ η ά θ ν ξ σ λ δ ψ σ λ π ν π θ ν λ ε χ ε η . ε δη αθνξά κεγαιχηεξε αλάκεζα απ' φηη ζηνλ ε πνιηηηζκέλν δηαθνξά θαη αλά κ ε ζα ζηνλ ζην άγξην άγξην θαη είλαη ζην ε μ ε κ ε ξ σ κ έ λ ν δ ψ ν . πη ν α λε πηπγκέ λα . Ώληίζεηα. νη άλζξσπνη ηεο πνιηηηζκέλεο θνηλσλίαο δελ πξέπεη λα θαληαδφκαζηε ηνλ άγξην ζαλ ηνπο εαπηνχο καο. έρεη θαη δπν ρ έ ξ η α γ η α λ α α κ χ λ ε η α η θ α η γ η α λα βξίζθεη απηά πνπ ηνπ 24 . ηα εθθπιίδεη θαη ηα εμαζζελεί. πη ν α λζ ε θηη θά α π' φηη φηαλ ππεξεη ν χ λ θ ξ φ λ η κ α θ α η ε μ ε κ ε ξ σ κ έ λ α α π ' η ν λ ά λ ζ ξ σ π ν . φπσο ζηα δψα. ΋ ρ η κ φ λ ν ηα αηινπξνεηδή αιιά θαη ηα άινγα θη απηφ αθφκε ην ηα π ε η λ φ γ α τ δ ν χ ξ η . αλ έρεη δπν πφδηα γηα λα ηξέπεηαη ζε θπγή. Δ θ χ ζ ε δ ε ί ρ λ ε η η ε λ ε χ λ ν η ά η ε ο ζ ε θ ά ζ ε δ ψ ν . πεξηηηψλ ε γχκληα. γίλνληαη πην ζθξηγειά . δ ε λ απνηειεί εκπφδην γηα ηελ αλάπηπμή ηνπ. ΋ηαλ ηα ηνπο. ζηνλ πξσ ηφγνλν. Ζ αη ηα δπν εμαζζελίδνπλ ηνλ άλζξσπν.

δ ε λ η φ θα λ ε α ζ θ α ιψο επεη δή ηα ζεσξνχζε απαξαίηεηα εί δε. ε ί λ α η ε χ θ ν ι ν γ η α η η ο κ ε η έ ξ ε ο λ α η α θ ν π β α ι ν χ λ καδί ηνπο. Έηζη δελ δηαζέηεη κεγάιε ιεπη φ ηε η α θη απ η φ ζ π κ βαί λε η θ αη κε ηη ο αη ζ ζή ζεη ο η ν π π ν π ζα πξέπεη λα ή ηαλ ζθιεξφηαηε ο. θνηκνχληαη. ζίγνπξα ζα αγαπνχζε ηνλ χπλν θαη ζα θνηκφηαλ ειαθξά. Ζαη φζν γηα αλαθάιππηαλ ηηο πξσηφγνλεο ηνπο Εζπαλνχο θπιέο Ιφηηαο νζθξαηλφκελνη αέξα. Ώκεξηθήο. φπσο νη πην έμππλνη θπλεγεηηθνί ζθχινη. κεξηκλά γηα ηελ απη ν ζ π λ η ή ξ ε ζ ή η ν π θ α η ε μ α ζ θ ε ί π η ν π ν ι χ η η ο δ π λ ά κ ε η ο π ν π ηνπ ρξεζηκεχνπλ ζηελ επίζεζε θαη ζηελ άκπλα ελψ θξαηά αγ χκ λα ζηα ηα φξ γ αλα π νπ α λαπ η χζ ζ νλ ηαη κε ηελ ηεκπέιηθε θαη εδνληθή δσή. αληηιακβαλφκαζηε φηη απηφο πνπ αλαθάιπςε ηα ξνχρα θαη ηηο θ α η νη θί ε ο . Άιισζηε. ε λ ψ ε φ ξ α ζ ε θ α η ε α θ ν ή ζ α ή η α λ θ ά η η π α ξ α π ά λ σ α π φ ν μείεο.ρξεηάδνληαη. φηαλ δελ θαηαγί λνληαη κε θάηη. 25 ηεο ηνλ . αλ ιάβνπκε ππ' φςε θάπνηεο πεξηζηάζεηο γ η α η η ο ν π ν ί ε ο ζα κηιήζνπκε αξγφηεξα αιιά πνπ κπνξεί λα κε λ ππ ή ξμ α λ πν ηέ . Ζαζψο δελ ππάξρεη ζθέςε ζηα δψα. Σα δψα πνπ ειαηηψλνληαη είλαη εθείλα πνπ. δελ ζ α ηνπ ήηαλ δχζθνιν λα δεη ρσξί ο απηά γηα πνιχ δηάζηεκ α . Ο άγξηνο άλζξσπνο άιισζηε. θαζψο θ ε χ γ ν π λ θ π λ ε γ ε κ έ λ α . Ζαη αλ ηα κηθξά πεξπαηνχλ αξγά θαη κε δπ- ζ θ ν ι ί α . δ ε λ ε ί ρ ε ε ξ γ α ζ ί α θ α η ζ π λ ε ρ ψ ο δ η α θ η λ δ χ λεπε. Ζαη ν πξσηφγνλνο πνπ ήηαλ α π ν κ ν λ σ κ έ λ ν ο . Γη ' απηφ δελ πξέπεη λα καο θάλεη ε ληχπσζε ην γεγνλφο φηη νη Οηεληφηνη βιέπνπλ ηα πινία απφ ην αθξσηήξην ηεο Ζαιήο Βιπίδαο ηφζν θαιά φπσο νη Βπξσπαίνη ηα βιέπνπλ κε ηα θηάιηα. αλ θξίλνπκε απφ αθεγήζεηο δηα θ φξ σ λ πεξη εγεηψλ. Δ θαηάζηαζε ηνπ πξσηφγνλνπ αλζξψπνπ ζα ήηαλ α π η ή π ν π πεξηγξάςακε. ηδίσ ο ε γεχζε θαη ε αθ ή. ε γ θ α η α ι ε ί π ν π λ η α α β ν ή ζ ε η α π α η δηά ηνπο. Βπνκέλσο.

κ π ν ξ ν χ κ ε λ α π ν χ κ ε φ η η η α δ ψ α έ ρ ν πλ θαη ηδέεο αθνχ έρνπλ αηζζήζεηο θαη κάιηζηα θά λνπλ θάπνηεο ζθέςεηο. Πάλσ ζ' απηφ ην γεγνλφο. Ζη ελψ ην δψ ν παξα θ η λ ε ί η α η απφ ελζηηθηψδε νξκή ν άλζξσπνο δηαζέηεη κηα ε ιε χζε ξε απ φθ αζε . Γ η α π α ξά δ ε η γ κ α . σο έλα ζεκ ε ί ν . νη άλζξσπνη παζαίλνπλ πνιιέο α ζ ζ έ λ ε η ε ο ιφγσ ησλ βιαβεξψλ θ α γ ε η ψ λ ή θ α η η ε ο π ν ι π θ αγί αο . κ φ λ ν π ν π α π η φ ο π έ ξ α α π φ η ε θ π ζ η θ ή π α ξ φ ξ κ ε ζ ε έ ρεη θαη ηε λ παξφξκε ζε ηε ο ζ έ ιε ζεο. ην δψν θχζεο πνπ ελψ ηνλ λα δελ κελ είλαη έρεη άλζξσπν ζε ζέζε λα μεπεξάζεη ηηο άιισζηε ζπκθέξνλ λα ηηο λα ηηο παξαβαίλεη ζπρλά ελάληηα ζην ζπκθέξνλ ηνπ. ην ί δη ν θάλε η θαη ε ζ έιε ζε πνπ επη κέλεη αθ νχ ε θ χζε έρ ε η ζ η γ ά ζ ε η . Σψξα κεηαθπζηθή. ν δε άλζξσπνο δηαθέξεη απ' απηά ιί γ ν σ ο π ν ι χ . κεξηθνί θηιφζνθνη ηζρπξί δνληαη φηη ζπρλά είλαη κεγαιχηεξε ε δηαθνξά απφ άλζξσ - 26 . ψ ζηε λα θ ξνληίδνπλ ηα ί δηα ηελ θάζε ηνπο θίλε ζ ε θ α η λ α π ξ ν ι α β α ί λ ν π λ ηνλ αθαληζκφ ηνπο. Έηζη βιέπνπκε εληνιέο ηεο παξαβηάζεη. Ώληίζεηα. Αηαπίζησζα πσο ην ίδην ζπκβαίλεη θαη κε ηνλ άλζξσπν. ζα δν χκε φηη ζα πξνηη κή ζνπλ λ α πε ζάλνπλ απφ ηε λ πεί λα παξά λα ηα θάλε. Β μ ά ι ι ν π . ην ζα αλζξψπηλν ην νλ κειεηήζνπκε Ώληηιακβάλνκαη φια σο ηψξα απφ ηα απφ άπνςε δψα θπζηθή εζηθή ζα θαη κεραληθά θ α η α ζ θ ε π ά ζ κ α η α π νπ ε θ χ ζ ε η α π ξ νί θη ζε κ ε αη ζζ ή ζ εη ο ηέηνηεο.ΒΖΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Θειεηήζακε άπνςε. Δ α λζξ ψ πη λε θ α λ ηα ζί α δε κη ψ λεη ηη ο αη ζζή ζε η ο. α λ β ά ι ν π κ ε δ ί π ι α ζ η ν π ε ξη ζ η έξη ιί γ ν ε θ ι ε θ η φ θξέαο θαη ζηε γάηα πνιιά θξνχηα ή ζπφξηα.

λα εξκελεχζνπκε ηε ζέιεζε θαη ηελ αληίιεςε ηνπ αλ ζ ξ ψ π ν π .π ν ζ ε ά λ ζ ξσ π ν πα ξ ά α π φ ά λζ ξ σ π ν ζε δψ ν . πη ζ η ε χ σ φηη ε δηαθνξά απηή πεγάδεη πην πνιχ απφ ηελ ειεπζεξία ηνπ αλζξψπνπ παξά απφ ηελ αληίιεςή ηνπ. ν άλζξσπνο έρεη θαη κηαλ άιιε ηδηφηεηα πνπ ηνλ δηαθξίλεη απφ ηα δψα θη απηή δελ είλαη άιιε απφ ηελ ηθα λφηεηά ηνπ λα βειηηψλε ηαη. αλαηξέρνληαο ζηηο εμεγή ζεηο ηε ο θ χ ζεο. Βίλαη γλσζηφ φηη ην δψν θηάλεη ζηελ πιήξε ηνπ αλά πηπμε κέζα ζε ιίγνπο κήλεο θαη ηέηνη ν ζ α παξακείλεη ζ' φιε ηε δσ ή ηνπ ελψ ην εί δνο η νπ ζ α εί λαη ην ί δη ν θαη κεηά απφ ρηιηάδεο ρξφληα. ΢ηηο γεληθέο πξνζηαγέο ηεο θχζεο ππαθνχεη κφλν ην δ ί ρ σ ο ινγηθή δψν. κε φιε ηνπ ηελ ηειεηφηεηα επηζηξέθεη ζηελ παιηά ηνπ θαηάζηαζε θαη κφ λνλ απφ ηα γεξαηεηά ή απφ άιια ζπκβάληα. ηθαλφηεηα πνπ ηε βξίζθνπκε ζε φια ηα αλζξψπηλα είδε θαη πνπ θηλεηνπνηεί θαη ηηο άι ιε ο η ν π δ π λά κεη ο . Ώ π η φ κ α ο δ ε ί ρ λ ε η φ η η ε ςπρή ηνπ είλαη άπιε εμ αηηίαο ηε ο ζπλεηδεηήο ηνπ ειεπ ζεξίαο. ελψ ν άλζξσπνο έρεη ηελ ειεπζεξία λα ηηο ε θ η ε ι ε ί ή λ α η η ο π α ξ α β η ά δ ε η . ράλεη φζα θέξ δη ζε θ αη θ α ηαλ η ά εη πη ν ά ι νγ νο α π ' φι α ηα άιια. Άιισζηε. πέ ξα απφ ηελ εξκελεία ηεο θχζεο. ή Ο πη ν ζ σ ζ η ά . πξ νέ ξ ρ νλ ηαη Ζαη φ ιεο βιέπνπκε νη ην ζ π κθ νξ έο αμηνζξήλεην ηνπ α λ ζξψ πη λ ν π εί δν π ο. ηηο αξεηέο θαη ηηο θ α θ ί εο η ν π . ΐιέ πνπκε αθφκε ην επί ζε ο αμη νιχ π ε η ν θαηλφκελν λ' α π μ ά λ ε η κ ε η ν π έ ξ α ζ κ α η ν π ρ ξ φ λ ν π ν άλζξσπνο ηηο γλψζεηο θαη ηα ιάζε ηνπ. Ο άλζξσπνο φκσο. δίρσο θαηλφκελν λα ινγηθή δψα. ε π ε η δ ή π ή ξ ε α π ' α π ηήλ δπλάκεηο ηθαλέο λα εμηζνξξνπήζνπλ ηηο αηέιεηέο ηνπ 27 . Ζη απηή είλαη πνπ βγάδεη ην α λ ζ ξ ψ π η λ ν ν λ α π φ η ε θ π ζ η θ ή η ν π θ α η ά ζ η α ζ ε φ π ν π δ ν χ ζε αζψ α θαη εη ξε λη θά. α ι ι ά γ η α λ α θ α η α ι ά β ν π κ ε η ε λ εθινγή θαη ηε γλψζε ηνπ ηεο ειεπζεξίαο. θχζεο. Βίλαη εχθνιν. θ α η λ α θ η ά λ ε η ζ η ν ζεκείν λα πξσηφγνλνο γίλεηαη βαζαλη ζηήο θηλείηαη απφ ηελ ζηνλ ίδην ψζεζε ηνπ ηεο ηνλ εαπηφ. α θ ξ η β ψ ο α π φ α π η ή η ε λ α π έ ξ α λ η ε δ χ λ α κ ε π ν π η ν λ θ ά λ ε η λ α δηαθέξεη απφ φια η' άιια δψα. Έ η ζη . δελ κπνξνχκε παξά λα ηνλ δνχκε ζαλ έλα άπιν νλ.

έζησ απφ απιή θπζηθή νξκή. ην αλζξψπηλν κπαιφ θηάλεη ζηελ ηειεηνπνίεζή ηνπ.θ α η λ α η νλ α λ ε βά ζνπ λ π ά λ σ α π ' α πη ή λ . Θα ν πξσηφγνλνο πνπ δελ έρεη γλψζεηο. ή. ν ά λ ζ ξ σ π ν ο έ κ α ζε θαη ηε ζθέςε ηνπ ζαλάηνπ θαη ηνλ ηξνκεξφ θφβν πνπ πξνθαιεί απηή ε γλψζε. β α ζ α λ ί δ ε ηαη κφλν απφ ηε δεχηεξε αηηία θαζψο νη επηζπκίεο ηνπ θηά λνπλ κφλνλ σο ηηο θπζηθέο ηνπ αλάγθεο. γηα ηα θαηλνχξγηα πάζε είλαη α π ν θ α ζη ζ ηη θ φο πα ξ άγ νλ ηα ο π ν π α πμ άλε η ηη ο αλζ ξψ πη λε ο πλε π κα η η θ έ ο δπλάκεηο αιιά θαη νη πλεπκαηηθέο δπλάκεηο απμάλνπλ ηα πάζε θαη κέζα απφ ηηο ελέξγεηεο ηνπ πάζνπο. Αε βιέπεη άιια ε π ί γ ε η α α γ α ζ ά α π φ η ν θ α γ ε η φ . λα λη ψ ζεη φξε μ ε ή θ φ β ν . σ ο ηε ζ ηη γκή π ν π ζα ζ πλ αλ ηή ζε η βήκαηα. Θαδί κε ηνπο άιινπο πφλνπο πνπ ηνλ πξνθάιεζε ε α- π ν κ ά θ ξ π λ ζ ε α π φ η ε δ σ ψ δ ε θ α η ά ζ η α ζ ε . Ο η π ξ ψ η ε ο θ α η ζ ρ ε δ φ λ κνλαδηθέο ςπρηθέο ηνπ ελέξγεηεο είλαη λα ζέιεη ή φρη θάηη.δελ α λ α θ έ ξ σ η ν ζ ά λ α η ν κ η α θ α η ν ά λ ζ ξ σ π ν ο ζ η ε λ θ α η ά ζ η α ζ ε ηνπ δψνπ δελ μέξεη ηη είλαη ν ζάλαηνο. εζηθνιφγσλ. α ι ιά ε αχμε ζή ην π ο νθ εί ι εηαη ζηη ο γλψ ζεη ο κα ο . Σ α π ξ ψ ηα πξάγκαηα πνπ δηαζέηεη είλαη ε αίζζεζε θαη ε πξνζνρή φ π σ ο γ ί λ ε η α η θ α η κ ε η ' ά ι ι α δ ψ α . ΋ι νη ε πη ζ π κ ν χ λ ή θ ν β ν χ λ η α η ι φ γ σ η ε ο α λ η ί ι ε ς ε ο ή ηεο πείξαο πνχ έρνπλ γηα ηα πξάγκαηα. η ε γ π λ α ί θ α θ α η η ν λ χ π λ ν θαη δε βιέπεη άιια θαθά απφ ηνλ πφλν θαη ηε λ πε ίλα . Θπνξεί ε αθεηεξί α ησλ π α ζ ψ λ λ α ε ί λ α η ν η α λ ά γ θ ε ο κ α ο . ην Παξά θίλεηξν ηε γλψκε απφ ησλ λέεο ζπλζήθεο. θ α η η α ε ι α η ή ξη α ηεο θ ί λ ε ζ ή ο η ν π ε ί λ α η η ν ί δ η ν α π ι ά κ ε η σ λ δ ψ σ λ . 28 . Πνηνο ν ιφγνο λα ηπξαλληέ ηαη κε ζθέςεηο θαη εξσ ηεκαηηθά απηφο πνπ δελ έρεη νχηε επηζπκίεο νχηε θφβνπο. Δ γλψζε καο ρξεηάδεηαη ιφγσ ηεο επηζπκίαο καο κηα εδνλή .

ζηε ιη ηή θαη πέηξηλε Ώηηηθή γε. ψ ζηε δε λ έρ εη θακη ά πε ξη έ ξ γ ε η α νχηε θακηά έλλνηα γηα ην κέιινλ. Βπίζεο ην κπαιφ είλαη α λ ά ι ν γ ν κε ηα πάζε πνπ γελληνχληαη απ' απηέο ηηο αλά γθεο. Θπξνζηά ζην παλφξακα ηεο θχζεο αδηαθνξεί. Αελ δηαζέηεη νχηε ηε θηινζνθηθή δηάζεζε γηα λα πξν ζ έ μ ε η φ ζ α βιέπεη θαζεκεξηλά. Σν κφλν πνπ απαζρνιεί ηε γαιήληα ςπρή η ν π ε ί λ α η ε π α ξ ν χ ζ α θ α η ά ζ η α ζ ή η ν π θ α η η ν κέ ι ι ν λ . φ ι α α π η ά η α έ ρ ε η ζ π λ ε ζ ί ζεη. Ο η ζ θ έ ς εη ο θ αη ν η ζ π ι ι ν γ η ζ κ νί η ν π δ ε λ θ η ά λ ν π λ π έ ξ α α π φ η ν η έ ι ν ο η ε ο κ έ ξ α ο . γη α ην ν π ν ί ν ά ι ι σ ζ η ε δ ε λ έ ρ ε η η δέ α . Ζαη βξίζθεηαη ηφζν καθξηά απφ ηηο γλψ ζεη ο η ν π κε ηέπεη ηα αλ ζξψ π ν π . κπξνζηά ζηελ ηάμε θαη ηηο κ ε η α β ν ι έ ο η ε ο κ έ λ ε η α π α ζ ή ο . απφ ηηο νη βφξεηεο κεζεκβξη λέ ο θπιέο γηαηί εί λαη πε ξη ζ ζ φ η ε ξ ν ρξεηάδνληαη κεγαιχηεξε εθεπξεηηθφηεηα.ΒΐΑΟΘΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Πεξηηηφ λα δψζσ βεβαηψζεηο θαη απνδείμεηο γηα ην φηη ην κπαι φ εί λαη αλάινγν κε ηη ο αλζξψ πη λεο αλάγθεο πνπ είλαη ή έκθπηεο ή επίθηεηεο. Ο ά γ ξ η ν ο δ ε ρ ξ ε η ά δ ε η α η ν χ η ε θ α λ η α ζ ί α νχηε ζέιεζε. νη αλάγθεο ηνπ εί λαη απιέο θαη ζηνη ρεη ψ δεηο θαη βξίζθεη εχθνια απηά πνπ ηνπ ρξεηάδνληαη γηα λα ηηο ηθαλνπνηεί. ΢ε γεληθέο ε πη λ ν ε ηη θέ ο γξακκέο. Ώ ι ι ά δ ε ρ ξ ε η ά δε η αη λ α π ξ ν ζ η ξ έ μ ν π κ ε ζ η η ο α β έ β αη ε ο η ζ η νξ η θ έ ο κ α ξ η π ξ ί ε ο γ η α λ α δ ν χ κ ε φ η η η α π ά λ η α ε κ π ν δ ί δ ν π λ η ν λ πξσηφγνλν λ' απνθηήζεη ήκεξα ήζε θαη ηξφπνπο κ ε η α ξ ξ χ ζ κ η ζ ε ο . Οη ηέρλε ο γε λλή ζε θαλ ζηε λ Ώί γππην θαη εμαπιψζεθαλ ζ ' φ ι ε η ε γε ηνπ Ιεί ινπ. η ν π ε ί λ αη ηε ι εί σ ο α δ η άθ ν ξ ν . Γηα παξάδεηγκα. ν 29 . Δ α θ η ι φ μ ε λ ε γ ε α λ α γ θ ά δ ε η η ν κ π α ι φ λ α γ ί λ ε η πην γφληκν. κα θαη ζηελ Βιιάδα.

φηη ε πη λ φε ζ α λ θχηεπζεο ηέρλε λ ` κψζεσλ ησλ ηξφπνπο θαιιηέξγεηαο δέληξσλ. Ώ ηέιεη σ η νη αη ψ λεο πέ ξ α ζ α λ γηα λα θ α η α θ έ ξ ε η ν ά λ ζ ξ σ π ν ο λ α α π ν θ η ή ζ ε η ά ι ι ε θ σ ηη ά α π φ η ν λ ή ιη ν . ηέινο αο πηζηέςνπκε φηη. π ν π π ε ξ η θ ι ε ί ε η κ έ ζ α η ε ο π ν ι ι έ ο ά ι ι ε ο η έ ρ λ ε ο θαη πν π κη α λεν ζ χ ζ ηα ηε θ νη λσ λί α ηε λ ρ ξεη άδεη αη φζ ν ηί π ν η α . Ώο ππνζέζνπκε πνιιαπιαζηάζηεθαλ ηφζν πνπ δελ ηνπο φηη νη άλζξσπνη ηα πξντφληα έθηαλαλ ηεο θχζεο θαη φηη ηα γεσξγηθά εξγ α ι ε ί α έ π ε ζ α λ ζ η α ρ έ ξ η α η σ λ π ξ σ η φ γ ν λ σ λ α π φ η α ν π ξ ά ληα. έληνλε απέρζεηα γηα θάζε θφπν' φηη έ κ α ζ α λ λ α π ξ ν κ ε ζ ε χ ν λ η α η ηα α πα ξ αί ηε η α α γα ζ ά γη α ηε δσ ή η ν π ο .θαη πάιη. θαζψο δελ ήηαλ εχθνιν λα ηα κ ά ζ ν π λ φ ι α κ φ λ ν η η ν π ο . η α δ η δ ά ρ η ε θ α λ α π φ η ν π ο Θ ε ν χ ο . πνηνο μέξεη απφ πνηεο δ η α δ η θ α ζ ί ε ο πέ ξ α ζ ε ε γ ε σ ξ γί α π ν π α παη η εί η φ ζ ν θ φ π ν θ α η π ξ ν β ι ε π η η θ φ η ε η α . ρ σ ξίο λα μέξνπλ πψο λα ηελ αλάςνπλ . Ζαη άπεηξεο θ ν ξ έ ο ε εθ ε χ ξε ζ ε η ν π α λ ά κ κ α η ν ο Θ α ρ ά ζε θε καδί κε ηνλ εθεπξέηε ηεο. άλζξσπνο ή δψν. Ώο ηεο πηζηέςνπκε γεο φηη θαη ζπνξάο θαη αλαθάιπςαλ ηελ αιέζνπλ ην ζηάξη θαη ην ζηίςηκν ηελ επνρή ησλ δπ ησλ ζηαθπιηψλ ψζηε λα βγάδνπλ ην κνχζην θαη. η ν ζη ξ ψ κα πνπ πνχιεζε ην πξσί! Θα καο είλαη αδχλαην λα αληηιεθζνχκε πσο ν άλζξσ πνο κφλν κε ηηο θνηλσληθήο έκθπηεο δσήο θαη δπλάκεηο ηελ ηνπ. ψζεζε δίρσο ηεο ηε αλάγθεο. Υ ξ εη ά ζ η ε θ ε λ α ζ π λ η ξ έ μ ν π λ η φ ζ ε ο θ α η η φ ζ ε ο ζ π λ ζ ή θ ε ο γ η α λ α κ ά ζ ε η πα ρξεζηκνπνηεί έζησ θαη θνξέο ζα άθεζαλ θσηηά λα ζβήζεη νη ζηνηρεησδψο πξσηφγνλνη ηε θσηηά. θη αθφκε φηη νη ηειεπηαίνη μεπέξαζαλ ηε γλσζηή. πνηνο ζα είρε ηφζε αλνεζία πνπ λα ηα ι α η π σ ξ ε ί η α η κε ηελ θαιιηέξγεηα ελφο ρσξαθηνχ πνπ ζα ηξπγνχζε ηνπο θαξπνχο ηνπ εθείλνο πνπ ζα π ξ ν ι ά β α η λε. Θα θη έηζη λα ήηαλ.άλζξσπνο ηεο Ζαξατβηθήο πξνβιέπεη θαη κεξηκλά ηφζν ην κ έ ι ι ν λ π νπ η ν βξ ά δπ π ά εη λ α π ά ξ εη κ ε θ ι ά κα η α . Δ γεσξγία ζπκβάιιεη ζηνλ πνιιαπιαζηαζκφ ησλ θαξπψλ πνπ επηζπκεί ν άλζξσπφο καο. Βμ άιινπ. ηπραία Άπεηξεο αλακκέλε. ηελ. βνήζεηα ηεο θ α η ά θ ε ξε λα ππε ξπε δή ζε η η φ ζ ν δη άζ ηε κα . Πψο γίλεηαη άιισζηε λα δήζεη θα- 30 .

λείο κε ζηεξήζεηο θαη θφπνπο, φηαλ είλαη ζίγνπξνο φηη δελ ζ ' α π ν θ ν κ ί ζ ε η
η ν π ο θ α ξ π ν χ ο π ν π ε ι π ί δ ε η , φ ζ ν κ ά ι η ζ η α ηνπ είλαη πην απαξαίηεηνη;
Θ ε δ π ν ι φ γ η α , π ψ ο γ ί λ ε η α η ά λ ζ ξ σ π ν η π ν π β ξ ί ζ θ ν λ η α η ζε ηέηνηα
θαηάζηαζε λα επηδνζνχλ ζηελ θαιιηέξγεηα πξηλ κ ν η ξ ά ζ ν π λ κ ε η α μ χ η ν π ο η ε
γε, δειαδή πξηλ αιιάμνπλ α πφιπηα ηε θ χζε ; Ώλ ππνζέ ζνπκε φηη
ν πξσηφγνλνο είρε κηα αξθεηή εμάζθεζε ψζηε λα ζπιινγίδεηαη
ζσζηά - φπσο πηζηεχνπλ νη θηιφζνθνη

- φηη ήηαλ ηθαλφο λα

π ξ νρσξά λνεξά ζηα πην ςειά λνήκαηα θαη λα θαηαθηά ηε δη θαηνζχλε θαη ηε ινγηθή, ζπξσγκέλνο απφ ηελ αίζζεζε ηεο αξκνλίαο
ή απφ ηε ζέιεζε ηνπ δεκηνπξγνχ, κε ιίγα ι φ γ η α α λ π η ζη έ ς ν π κ ε
φηη ην κπαιφ ηνπ είλαη ηφζν νμχ θα η η θ α λ φ , ζ ε ηη ζ α σ θ ε ιε ζ ε ί
ε α λ ζ ξ σ π φ η ε η α α π φ φ ι ε α π η ή η ε κ ε η αθ π ζ η θή α θ ν χ δ ε λ κ π ν ξ εί λ α
κ ε η α δ ν ζ ε ί θ αη ε μ α θ α λ ί δ ε η α η κ α δ ί κ ' ε θ ε ί λ ν λ π ν π η ε ρ ξ ε ζ η κ ν π ν η ε ί ;
Πψο

ζα

κπνξνχζαλ

λ'

αλαπηχμνπλ

γλψζεηο

νη

άλζξσπνη

φηαλ

γ χ ξ η δ α λ ζ η α δ ά ζ ε κ ε η ' ά ι ν γ α , π ψ ο λ α η ε ι ε η ν π ν η ε ζ ν χ λ θαη λα
δηδαρηνχλ αθνχ δελ είραλ ζπίηηα θαη ζπλαληηφληαλ κε ην π ο άιινπ ο
ειάρη ζηε ο θ νξέ ο, άγλσ ζηνη θαη ερζξη θνί; Φ η ά λ ε η λ α ζ π κ ε ζ ν χ κ ε η η ο
γλψζεηο

πνπ

απνθηήζακε

απφ

ηνλ

πξνθνξηθφ

ιφγν

θαη

ηε

γ ξ α κ κ α ηη θ ή . Ζ αη αο θ α λ η α ζηνχκε ηη άπεηξνο θφπνο θαη ρξφλνο
πέξαζε

κέρξη

λα

γί λεη

ε

αλαθάιπςε

ηεο

θάζε

γιψζζαο.

Ώο

ζπλδέζνπκε ζηε ζ π λ έ ρ ε η α α π η ν χ ο η ν π ο ζ π ι ι ν γ η ζ κ ν χ ο κ ε η ν π ο
πξνεγνχκελνπο θαη ζα θαηαιάβνπκε πφζνπο ακέηξεηνπο αηψλεο
δηάλπζε ην αλζξψπηλν κπαιφ γηα λα θηάζεη ζε θάπνηα ηε ι ε η φ η ε η α .
Θα ήζεια ηψξα λα θάλσ κηα ζχληνκε κειέηε σο πξνο η ε λ
πξνέιεπζε

ησλ

δηάθνξσλ

γισζζψλ.

Θ'

αξθνχζε

λα

αλαθέξσ ή λα επαλαιάβσ ηη ο ζθέςεηο ηνπ αβά Ζνληη ιηάθ ζ απηφ
ην δήηεκα, φρη κφλν επεη δή ζπκθσλνχλ κε ηηο δη θέο κνπ κα θαη
επεη δή κέζα απφ απηέο ζρεκαηίζηεθε ε π ξ ψ ηε κνπ ε ληχπ σ ζε . Θα
ν ηξφπνο πνπ ρξεζηκνπνηεί απηφο ν θηιφζνθνο γηα λα εμνκαιχλεη
ηηο δπζθνιίεο πνπ ν ίδηνο πξνβάιιεη γηα ηελ αξρηθή πξνέιεπζε
ησλ ιέμεσλ,

31

θαλεξψλεη
αλάγθε

φηη

πηζηεχεη

απνδείμεσλ,

θνηλσλία

εθείλν

δειαδή,

εθεπξεηψλ

ηεο

πνπ

ν

εγψ

ζεσξψ

Ζνληηιη άθ

γιψζζαο

φηη

έρεη

θαληάδεηαη

πξνηνχ

αθφκε

κηα

βξεζεί

ε

γιψζζα.
Έηζη , καδί κε ηε λ παξαπνκπή ηνπ αλαγλψ ζηε ζηηο ζθέ ςεηο ηνπ
Ζνληηιηάθ, πξνζζέηνπκε θαη ηηο δηθέο καο γηα λα δ ε ί μ ν π κ ε η η ο ί δ η ε ο
δπζθνιίεο, θαζψο αξκφδεη ζην δήηεκα ηνπ ιφγνπ κνπ. Δ πξψηε
δπζθνιία είλαη λ' αλαθαιχςνπκε απφ πνην ιφγν εκθαλίζηεθε ζηνλ
άλζξσπν ε αλάγθε ηεο γιψζζαο; Ώλ δελ είραλ επηθνηλσλία θαη
δελ έλη σζαλ ηελ αλάγθε ηεο, πψο επηλφεζαλ ηε γιψζζα; Πνιινί
ηζρπξίδνληαη

φηη

νη

γιψζζεο

δεκηνπξγήζεθαλ

απφ

ηελ

επαθή

ησλ γνληψλ κε ηα παηδηά, κα απηφ φρη κφλν δε δίλεη απάληεζε
αιιά πέθηεη θαη ζην ί δη ν αδηέμνδν κ' εθεί λνπο πνπ κηιψ ληα ο γη α ηε
δσή ζηε θχζε, κεηαθέξνπλ ηδέεο πνπ ηηο θαηαθηά ν άλζξσπνο ζηε
δ σ ή ζ η ε λ θ ν η λ σ λ ί α . Ι ν κ ί δ ν π λ φ η η νη ζπγγελείο είλαη πάληα θνλ ηά θαη
δέλνληαη κε ζηε λά δε ζ κ ά ζ α λ ε κ ά ο π ν π κ α ο ε λ ψ λ ν π λ η φ ζ α θ ν η λ ά
ζπκθέξνληα.
ππήξραλ

Θα

ηφηε,

ζηελ

πξσηφγνλε

επνρή

φπνπ

δελ

ζ π ί ηη α, ν χ ηε ζ θε λέ ο θε νη ά λζξ σ π νη θα η νη θ ν χ ζ αλ φ π ν π

η χραη λε θαη νη άληξεο κε ηηο γπλαίθεο ζπλεπξίζθνληαλ ζηελ ηχρε, ζχκθσλα κε
ηε δηάζεζή ηνπο, ρσξίο ιφγηα, θαη ην ί δ η ν ε χ θ ν ι α ρ ψ ξη δαλ , δ ί ρ σ ο
ζ π λ α η ζ ζ ε κα ηη θ έ ο ε πη δ ξ ά ζε η ο ,

φπσο

αθξηβψο

ηα

δψα.

Δ

κεηέξα

ζ ή ι α δ ε η α π α η δ η ά ε μ α η ηί α ο η ε ο δ η θή ο η ε ο α λ ά γ θ ε ο π ξ σ η αξ ρη θ ά , θη
έ π εη ηα

κε

κη α

ζηνξγή

πξνλνεηηθφη ε η α
πξψηα

δηθέο

ησλ

ηεο

γελλεκέλε

αλαγθψλ

αλάγθεο.

απφ

ησλ

΋ηαλ

ηε

ζπλήζεηα

παηδηψλ
ηα

παηδηά

ηεο,

θαη

πνπ

ηελ
ήηαλ

κεγάισλαλ

θαη

κπνξνχζαλ λα βξίζθνπλ κφλα ηελ ηξνθή ηνπο, εγθαηέ ιεηπαλ
ακέζσο

ηνπο

γνλείο

ηνπο,

θαη

αλ

απνκαθξχλνληαλ

απφ

ην

νπηηθφ πεδίν ηεο κεηέξαο, ήηαλ δχζθνιν λα ηελ μα λ α β ξ ν χ λ θ η
έηζη,

απνρσξίδνληαλ

ηειείσο,

ζπλήζσο.

Ώ θ φ κε, πξέπεη

λα

η ν λί ζ ν π κε φ ηη α θ νχ η ν πα η δί ή ηα λ ππ ν ρ ξε σ κέλν λα εμεγεί φιεο
ηνπ ηεο αλάγθεο θαη επεη δή αθφκα, είρ ε λ α π ε η ζ η ε κ ε η έ ξ α η ν π
π ε ξ η ζ ζ φ η ε ξ α α π ' φ ζ α ε ί ρ ε λ α ηνπ πεη ε ίδηα, ρξεζηκνπνηνχζε πνιιέο ιέμεηο
θαη ην πην

32

κεγάιν

κέξνο

ηεο

γιψζζαο

ηνπ

νθείιεηαη

ζην

ίδην.

Έηζη ,

ζπκπεξαίλνπκε φηη νη γιψζζεο πνιιαπιαζηάδνληαη ζχκ θσλα
κε

ηα

θαη

πξφζσπα

αιήηηθε

πνπ

δσή

κηινχλ,

πνπ

πξνζζέηνληαο

εκπνδίδεη

λα

εγθαζηδξπζνχλ

νη

δη άθνξνη

θαηαιαβαίλνπκε

πψο

γελληνχληαη

θαη

ηελ

αζηαζή

δηακνξθσζνχλ

δηάιεθηνη.
νη

θαη

Ζαζφινπ

γιψζζεο

φηαλ

λα
δελ

θάπνηνο

ηζρπξίδεηαη φηη ε κεηέξα δηδάζθεη ζην παηδί ν λ φ κ α η α γ η α λ α η ε ο
δεηά

δηάθνξα

πξάγκαηα,

αληίζεηα

θαη α ι α β α ί λ ν π κ ε

πσο

νη

γιψζζεο δηδάζθνληαη αθνχ έρνπλ γελλεζεί.
Ώο ππ νζ έζνπκε η ψ ξα πσ ο ππεξ λη θή ζακε η ελ α ξρη θή απηή
δπζθνιία θαη αο θάλνπκε έλα ζηηγκηαίν άικα ζην άπεηξν δηάζηεκα
πνπ κεζνιαβεί αλάκεζα ζηε δσή ηεο θχζ ε ο
ησλ

δηάθνξσλ

ε μ ε ηά ζ ν π κ ε
κεγάιε

δηαιέθησλ

ηελ

απφ

π ξν έ ι ε π ζ ή

ηελ

θαη,

ηνπο.

πξνεγνχκελ ε ,

θαη

ζηελ

αλάγθε

ζ ε σ ξ ψ λ η α ο ηη ο α λ α γθ αί ε ο , α ο
Σνχηε

ε

δπζθνιία

γηαηί,

αλ

είλαη

πηζηέςνπκε

πην

ζηελ

α λ ά γ θ ε η σ λ α λ ζ ξ ψ π σ λ γ η α ηνλ πξνθνξηθφ ιφγν πξνθεηκέλνπ
λα ζθέθηνληαη, είραλ πνιχ κεγαιχηεξε αλάγθε λα ζθεθηνχλ
γ η α λ α ε θε χξ νπλ ην ιφγν. Ώλ αληηιεθζνχκε πψο εξκελεχηεθαλ
ζαλ εθθξάζεηο ησλ ηδεψλ καο νη θσλεηηθνί θζφγγνη, κέλεη λα
κάζνπκε πνηνη δηεξκήλεπζαλ απηή ηελ έθθξαζε. Αειαδή, πψο
εξκήλεπζαλ
ζρήκαηα

ηηο

θαη

ηδέεο

θσλή,

πνπ

δελ

γηλφηαλ

κηα

θαη

ήηαλ

λα

εξκελ επηνχλ

απφιπηα

κε

αθεξεκέλεο

η δ έε ο . Έ η ζη , ε ί λαη δχ ζ θ ν ι ν λ α β γ ά ι ν π κ ε ζ π κ π έ ξ α ζ κ α γη α η ε λ α ξ ρ ή
ηνπ

πξνθνξηθνχ

γλσξίδνπλ

ηηο

ιφγνπ

ηδέεο

θαη

κέζα

απφ

ηνλ

εθθξάδνπλ

ηηο

νπνίν
ζθέςεηο

νη

άλζξσπνη
ηνπ ο.

Βί λαη

δχ ζθν ιν λα βε βαη ψζνπ κε ηε λ αξρή ηε ο πςε ιή ο η έ ρ λ ε ο π ν π ε ί λ α η
θη φιαο πνιχ παιη ά. Θα ν θη ιφζνθ νο βιέ πεη φηη βξίζθεηαη ηφζν
καθξηά απφ ηελ ηειεηφηεηα, πνπ δ ε λ π π ά ξ ρε η θ α λε ί ο η φ ζ ν ζ ξ α ζ χ ο
ψζηε λα βεβαηψλεη πσο θάπνηε
γιψζζα,

αθφκε

θη

αλ

γη'

ελδέρεηαη

απηφ

λα

ρξεηαζηεί

νινθιεξσζεί
λα

πάςνπλ

ε
λα

κεηαβάιινληαη ηα πξά γ κα ηα , φπσ ο πξ νθα ιε ί α λα πφ θ ε πθ ηα ν
ρξφλνο.

΢ ί γ ν π ξα, κηα ηέηνηα πηζαλφηεηα απαηηεί λα θαηαξγεζνχλ νη

αθαδε κ α τ θ έ ο π ξ ν ι ή ς ε η ο ζ η γ ψ λ η α ο κ π ξ ν ο ζ η ε λ α ι ή ζ ε η α θ α η

33

έδσζαλ ζηελ θάζε ιέμε. κε δηάθνξεο ρεηξνλνκίεο. δελ απέδηδε αθξη βψ ο ζπκθ σ λί αο. ην ππνθείκελν. έδεηρλε φ. Θ απηφ ηνλ ηξφπν. πνπ φια απηά θα- 34 . αλζξψπνπ είλαη πξσηφγνλα ζπλεζηζκέλε ε θσλή ζηφκαηα θαη δξαζηήξηα ηεο θχζεο ε ζαλ νπνία απζφξκεηε ηθαλφηε η α έβγαη λ ε θξαπγή ηνπ απφ ηα θφβνπ θη έθθ ιε ζε ο γη α β νή ζ ε η α. αλαδήηεζε πεξηζζφηεξα εθθξαζηηθά κέζα θαη πην πινχζηα θσλή. θαη ην θαηεγνξνχκελν. ηε ζεκαζία κηαο νιφ θιεξεο θξάζεο. θαη εηθφληδε ερεηηθά φζα αληηιακβαλφηαλ ε αθνή. κ ' ά ι ι α ι φ γ η α θ α χ ι ν ο θχθινο. θη έηζη πιήζπλε θαη πξφζζε ζε ζρ ή κ α η α θ αη αξ ζ ξψ ζεη ο π νπ έ θ θ ξ α δα λ αθξηβέζηεξα ηα λνήκαηα. ηα νπζηαζηηθά. Δ πην αλαγθαία. έκπαηλαλ ζε αιιά ρξήζε. θαζψο νη άλζξσπνη αγλννχζαλ ηφηε ηε δηαίξεζε ηνπ ιφγνπ.λ' αζρ νιε ζνχ λ απε ξίζπαζηα νη θη ιφζνθ νη κε απηφ ην θαπ ηφ δ ή ηε κα. νη θσλέο φια ηα λνή κα ηα. κπ ξ νζ ηά ζ ηη ο δ π ζθ ν ιί εο θ α η ε ν π ν ί α δ ε λ αθνπγφηαλ ζε επηθνηλψλεζε ήξεκεο κε ηνπο ή νκαιέο άιινπο θαη ζπλζή θεο. ν πξνθνξηθφο ιφγνο ήηαλ απαξαίηεηνο γηα ηε ζχζηαζε ηνπ ίδηνπ η ν π π ξ ν θ ν ξ η θ ν χ ι φ γ ν π . ηα θαηφπη λ πξάγκαηα ε ξ κ ε λ ε χ ν λ η α λ εχθνια. Θα ηα ζρή καηα πνπ δελ είλαη νξαηά ζην ζθνηάδη ή πίζσ απφ έλα άιιν ζψκα. ηα ζ πκπεξαί λνπκε φηη. Ζη εθ' φζνλ άξρηζαλ λα θαηαιαβαίλνπλ ηα βαζηθά ζπζηαηηθά κέξε κηαο πξφηαζεο. ηα ξήκαηα. γηα ηε Αειαδή. Θηα ηέηνηα θνηλή ζπκθσλία έπξεπε λα βξεη αηηίεο θαη ηφηε ήηαλ ζπκθσλία πνιχ αλαγθαίνο ρξεζηκνπνίεζεο ν πξνθνξηθφο ησλ ιφγνο θσλψλ. Ώπηφο είλαη ν ι φ γ ν ο π ν π ν ά γ ξ η ν ο ά ξ ρ η ζ ε λ α β γ ά δεη άλαξζξεο θξαπγέο κε ηηο νπνίεο βέβαηα. πιάηπ λαλ νη Ώιιά φηαλ ζθέςεηο ηνπ. Πξέπεη αλζξψπνπ ι νη π φ λ είραλ ζπγθξ νηε κέ λε ο λα πνιχ ζπκπεξάλνπκε πιαηχηεξε γιψ ζζαο.ηη γ η λ φη α λ α ληηιεπηφ κε ηελ φξαζε. Ζη φ ηη ηα π ξ ψ ηα ι φ γη α ηνπ ζε καζί α απ' φηη ιφγη α ηε ο αθφκα. εξκήλεπαλ κφλν φζα θαίλνληαλ θαη απεπζχ λνληαλ κφλν ζ' ε θ ε ί λ ν π ο π ν π ε ί ρ α λ η ε η α κ έ λ ε η ε λ π ξ ν ζ ν ρή ηνπο. φηαλ.

κε δηαζέηνληαο ινγηθή. Ή ηαλ δε ι α δή α παξα ί ηε η ν λ α γί λε ηαη θ π ζη θή ζ εσ ξί α. ΋ηαλ ν πίζεθνο η ξ έ ρ εη γπξεχνληαο ζχγθξηζε απηνχ μεξνχο ηνπ θαξπνχο.λ ε ξ ψ λ ν π λ κ π α ι φ π ν ι χ π ά λ σ α π φ η ν κ έ η ξ η ν . φια ηα ππνθείκελ α πξάγκαηα πήξαλ π α ξ ν π ζηάδνληαλ ρσξηζηά ζην νλφκαηα λνπ ηνπο κνλαδηθά. δε λ έ ρνπλ ηέ ηνηε ο η δέ ε ο νχηε κπνξνχλ λα θαηαθηήζνπλ ηελ ηειεηφηεηα πνπ δεκηνπξγνχλ. ΋- 35 . η φ ζ ν π η ν κεγάιν ήηαλ μεπεξάζνπλ ιεμηιφγηφ ηνχηε πξαγκάησλ ησλ ην ηε γηαηί φλησλ ή ηνπο. δπζθνιία ηεο ρξεηαδφηαλ ησλ Αελ ήηαλ εχθνιν νλνκαηνινγίαο λα λα ησλ κ ά ζνπλ ηεο ηδηφηεηεο αληηθεηκέλσλ πξνθε η κέλνπ λα ηα θαηαηάμνπλ. η α ν π ζ η α ζ η η θ ά ηα ππέζεηαλ ζαλ θχξηα νλφκαηα θαη ην απαξέκθαην ηνπ ελεζηψηα. κ π ν ξνχκε λα ππνζέζνπκε φηη ηα κάηηα ηνπ δί λνπλ ζηλη άιν ζηε γεχζε ηνπ γηα ηε λ επραξίζηε ζε πνπ ζα ληψ ζεη. θαη έ π ξ ε π ε λ α π ε ξ ά ζ ε η π ν ι χ ο θ α η ξ φ ο γ η α λ α π α ξ α η ε ξ ή ζ ν π λ ηα θνηλά κεηαμχ ηνπο. επεηδή είραλ ζην λ ν π ηνπο ηε λ ηδέα φηη ην θάζε πξάγκα είλαη θαη θάηη άιιν. ηα ίδηα δέληξα η' απνθαινχζαλ ην έλα "άιθα". η φ η ε γ ί λ ν λ η α η κεξηθέο. κεηά ηα απφ δε κεγάιε ε πί ζε ηα πνπ δπζθνιία είλαη γηαηί ε ζεσξία γηα ηηο αθεξεκέλεο έλλνηεο είλαη δπζθνιφηεξε θαη πην κεηαθπζηθή. ρξφλν ηνπ εθεπξέζεθαλ ξήκαηνο. Ζαη φζν πην πεξηνξηζκέλεο ήηαλ νη γ λ ψ ζ ε η ο η ν π ο . Θα έπξεπε λα πξν ζ ζ έ ζ ν π κ ε φηη ν α λ ζ ξ ψ π η λ ν ο λ ν π ο δ ε λ π ξ ν ρ σ ξ ά δ η α θ ν ξ ε ηηθά ζηηο γεληθέο ηδέεο παξά αλ ρξεζηκνπνηήζνπκε ηηο ιέ μ ε η ο π ν π δ ε λ θ α η α λ ν ε ί π α ξ ά κ ε η η ο πξνηάζεηο ηνπ ιφγνπ. ΢' φια απηά. Ώξρηθά. ηδέα ΐιέπεη ή θ ά λ εη ηνλ έλαλ θ α ξ π φ θ αη ζ π κ ά η αη φ ζ α ε ί ρ ε λη ψ ζ εη α π φ η ν λ ά ι ι ν θ α η . θαξπνχ κε έ ρ εη θ α κη ά άιινπο. π η ν β α ζ η ά ζε κεγάιν βαζκφ απφ ηηο ηθαλφηεηεο ησλ αλζξψ π σ λ ε θ ε ί λ ε ο η ε ο επνρήο. Οη γελη θέο ηδέεο είλαη απφιπηα νινθιεξσκέλεο ζην κπαιφ θαη φηαλ δ ξ α ζ η ε ξ η ν π ν η ε ζ ε ί ε θ α λ η α ζ ί α . θαζψο β ξί ζ θ ν λ ηαη ζ ηε θ χ ζε . αληί γηα θάζε αθεξεκέλα. θαη έλα-έλα φια ηα αιιά θαη Έηζη. ην άιιν "βήηα". Ώπηφο είλαη ν ιφγνο πνπ ηα δψα. θαζψο νη πξψ η νη άλζξσπ νη πνπ έ δσζα λ η α ν λ φ κ α η α δε λ κ π ν ξ ν χ ζ α λ λα θηηάμνπλ κεγάιεο δηαθξίζεηο αθφκα.

Γλσ ζ ηφ εί λαη φηη φηαλ ε θ αληαζί α αδξαλεί . Αε ζα πξνρσξήζσ παξαθάησ γηαηί ζα ήζεια λα ζ η α καηήζνπλ εδψ ηελ αλάγλσζε νη θξηηέο κνπ πξνθεηκέλνπ λ' αλαιν γη ζηνχλ ην δη άζηε κα πνπ κεζ νι αβεί απφ ηφηε πν π 36 . ΋ηαλ δε απμήζεθαλ νη λένη ζπληάθηεο ηε ο γ ξακ κα ηη θή ο . ΍ζηε. ζθνχ ξν ή θ σ ηε η λφ. θπζηθφ λα πξνζζέζνπ κε φηη νη βαζηθέο θαη γεληθέο ηδηφηεηεο ησλ εηδψλ ηνπο δ η έ θ ε π γ α λ . παξαζηαίλνληάο ηα κε ιεθηηθέο. νπζία. πνιιαπιαζίαζαλ ηα νλφκαηα θάζε ππνθ ε η κ έ λ ν π γηαηί δελ ήμεξαλ ηε δηάθξηζε ζε γέλε θαη ζε εί δε αθνχ δελ κπνξνχζαλ λα εμεηάζνπλ ηελ θάζε δηαθνξά ησλ φλησλ. λα ζ ρ ε κ α ηί δ ν π κ ε ζ πλ η α θ η η θέ ο θ ξ ά ζ εη ο γη α λα κη ιή ζνπκε . νη έρνπλ η' αλζξψπηλα αλαθαιχπ η ν π κ ε πξσηφγνλνη κφλν απφ ηελ πξψηε θη ηφηε αγλννχζαλ. φηη φληα. νη η δέε ο η ν π ο έ γη λαλ πη ν πια ηη έο θαη α λ α γ θ ά ζ η ε θ α λ λ α π ε ξ η ν ξ ί ζ ν π λ α π η ή ηε κέζνδν ζε π ν ι χ ζ η ε λά φξηα. δ ε ι α δ ή κ φ λ ν κ ε η ν λ ν ξ η ζ κ φ πξέπεη λα θαληαδφκαζηε ηα ζρήκαηα. κπαιφ. α π ί ζ α λ ν . δ ε ζ α κ π ν ξ έ ζ ν π κ ε λ α θ έ ξ ν π κ ε ζηε θ α λ η α ζ ί α κ α ο η ε ι έ μ ε δ έ λ η ξ ν . Βίλαη δε. Ώξρηθά. ρξεηάζηε θαλ ηφζε πείξα θαη γ λψζε φζε δελ κπνξνχζαλ Βμεηάδνληαο θαηλνχξγηα ηα πνπ λα είδε. ππάξρνπλ θαζψο έθξηλαλ ε μ σ η ε ξ ηθή φςε ηνπ ην θαζεηί. πξάγκαηα ιέμεηο πνπ νη ζεκεξηλνί θηιφζνθνη αληηιακβάλνληαη κηα θαη ηα βξήθαλ έηνηκα απφ ηφζν θαη ξφ . ζρήκα. α θ ε ξ ε κ έ λ α . φ π σ ο γ η α π α ξ ά δ ε η γ κ α . πξέπεη λα έρνπκε γ ε λη θ έ ο η δέ ε ο . η φ η ε α π η φ δελ ζα έρεη ηίπνηα θνηλφ κε ην δέληξν. θίλεζε. είηε κε ππθλφ θ χιισ κα ε ί ηε κε αξαη φ. ζα καο έξζεη ε εηθφλα ε λφο νπνηνπδήπνηε δέληξνπ. η ν κ π α ι φ βαδίδεη κφλν κέζα πξψηα νπζηαζηηθά απφ ην ήηαλ ιφγν. είδνο. α θ ε ξ ε κ έ λ ε ο ε η θ φ λ ε ο . γ η α η ί ά ζ ε ιά καο. ζα είλαη έλα δέληξν θ α λ η α ζ η η θ φ . Θ ε ηνλ ίδην η ξ φ π ν θ α λ η α δ φ κ α ζ η ε θαη ηα αθεξεκέλα φληα. Ζ αη θχξηα ζπκπεξαίλ ν π κ ε νλφκαηα α θνχ φηη νη ηα πξψηνη δ ε κ η ν π ξ γ ν ί ν λ ν κ ά η σ λ δ ε λ κ π φ ξ ε ζ α λ λ α δ ψ ζνπλ παξά ηδέεο.ζ ν θ η α λ π ξ ν ζ π α ζ ή ζ ν π κ ε . Ζη αλ κπνξνχζακε λα θαληαζηνχκε πσο ηνχην ην δέληξν ζα είρε ηελ θάζε η δ η φ η ε η α φ ι σ λ η σ λ δ έ λ η ξ σ λ . ν η χιε. Γηα λα θάλνπλ θαιχηεξε δηάθξηζε.

αιιά βιέπσ φηη ε θχζε θξφληηζε ειάρηζηα ψζηε νη άλζξσπνη λα ζπγθα η νη θ ή ζ ν π λ . Θα θαη αλ θαηαλνήζνπκε αθφκε απη ή η ε λ α λ ά γ θ ε . ηηο αθεξεκέλεο έλλνηεο. η η ο ζ θ έ ς ε η ο θ α η ηηο ινγηθέο ηερληθέο ηεο δπζθνιηψλ νκηιί αο. Σν πξφβιεκα απηφ είλαη ην εμήο: Ση είλαη πην αιεζηλφ απφ ηα δπν. πνπ Ζαηάπιεμε παξνπζηάδεη κνπ ε πξνμε λ ε ί γέλλε ζε ην πιήζνο ησλ ε πνξεία ηεο θαη γιψζζαο απφ ηελ πξψηε άλαξζξε θξα πγή κέ ρξη ην ζχγρξνλν γισζζηθφ πινχην. ν άλζξσπνο δε θηαίεη αιιά ε ίδηα ε θχζε. πξφβιεκα πνπ δελ κπνξ ψ άιινη πνπ ζα ιχζνπλ Ζη απηή κνπ λα ε ην θαηάπιεμε ιχζσ θαη πξνθαιεί αθήλσ έλα λα ην κπνξνχλ. ηηο γλψζεηο πνπ απαηηήζεθαλ γηα ηνλ αξηζκφ ησ λ νλνκάησλ. φπσο θάηη ηέηνην ζηα δψα. Θα πψο κπνξεί λα ππνθέξεη ειεχζεξνο άλζξσ- 37 απφ θάηη ηέηνην έλαο . γηαηί ζε κηα ηέηνηα π ε ξ ί π η σ ζ ε . ΢ίγνπξα. αιιά θη αιήζεηα λα ήηαλ απηφ.βξέζεθαλ ηα ζπγθεθξηκέλα νπζηαζηηθά. Δ πξνυπφζε ζε γηα ηε δεκηνπξγία ηεο γιψζζαο είλαη ε θνηλσλία. ε θχζε δελ έδεημε θακηά επηκέιεηα θαη θακηά βνήζεηα ζηνπο αλζξψπνπο. Θα ήζεια λα ηνπο πα ξα θα ιέ ζσ α θφκε λα ζθεθηνχλ ην ρξφλν πνπ ρξεηάζηεθε λα κ ε ζ ν ι α βήζεη. ηα ξήκαηα. Αελ κπνξψ λα βγάισ ζπκπέξαζκα. κε πνην ηξφπν ζπλελλνήζεθαλ κεηαμχ η ν π ο . ή ε χπαξμε ηεο γ ι ψ ζ ζ α ο π ξ ν υ π ν ζ έ η ε η η ε ζ χ ζ η α ζ ε η ε ο θν η λ σ λί α ο . δειαδή ηα απινχ ζηεξα θαη ε π θ ν ι φ η ε ξ α ν λ φ κ α η α ψ ζ π ν π ε γ ι ψ ζ ζ α ε μ ε ι ί ζ ζεηαη ηφζν ψ ζηε λα εξκε λεχεη θάζε έ λλνη α ηνπ αλζξψ πνπ θαη λα ηελ κηινχλ φινη θαη λα κπνξεί λα πείζεη κέζα ζηελ π ν ι η η η ζ κ έ λ ε θνηλσλία. άιισζηε πη ζηεχσ φηη ε έλλνη α ηε ο δπ ζηπρί αο ζε καί λεη ζ ιί ςε απφ κ η α ζ η έ ξ ε ζ ε . δελ κπνξνχκε λ α θ α η α ι ά β ν π κ ε η ε λ α λ ά γ θ ε ησλ αλζξψπσλ αθξηβψο θαη λα δελ είλαη καδί βιέπνπκε ζηελ πξσηφγνλε δσή. Αε ζηακαη νχ λ λα η ζρπξί δνληαη φηη ν πξσ ηφγ νλν ο ζ α ή ηαλ η ν πην δπζηπρηζκέλν πιάζκα. αθφκε θαη γηα ηε δεκη νπξγία νπνηαζδήπνηε θνηλσληθήο δσήο. έ λ α ζ σ κ α η η θ φ ή ς π ρ η θ φ πάζνο. δ ε λ β ι έ π σ π ψ ο έ λ α ο άλζξσπνο ζα π π ν ρξεσλφηαλ λα βνε ζήζεη θάπνηνλ άιιν. ηε ζχληα μ ε θαη η ν π ο ζ π λ δ έ ζ κ ν π ο η σ λ π ξ ν η ά ζ ε σ λ .

ηέινο. Π ξ α γ κ α η η θ ά . α λ ην ακαζέο κπαιφ ηνπ πξσηφγνλνπ κπνξνχζε λα θσηηζηεί θαη ε θαξδηά ηνπ λα γεκίζεη πάζε θαη λα εμαλαγθάδεηαη λα κπαίλεη ζε άιινπο ζ π ι ι ν γ η ζ κ ν χ ο . α ξ γ φη ε ξ α ζ α ρ αξαθηεξίζνπλ ελάξεην εθείλνλ πνπ ελαληηψλεηαη ζηηο θπζη θέο πξνζηαγέο. Θα ε ζνθία ηεο θχζεο θξφληηζε λα ηειεηνπνηνχληαη νη δπλάκεηο ηνπ αλζξψπνπ κε ηελ άζθεζε ψζηε λα κελ ηνπ είλαη πεξηηηέο ή ελνριεηη θέο ή αλψθε ιεο κπξνο ζηνλ θίλδπλν. θαη κφλν ε ελζηηθηψδεο ηνπ νξ κή ήηαλ αξθεηή γηα λα ηνπ εμαζθαιίδεη ηα απαξαίηεηα. Σ ν π ιάρηζηνλ δε ζπλαληνχκε κέζα ζηε ζχγρξνλε πνιηηηζκέλε θ ν η λ σ λ ί α π α ξ ά ά η ν κ α πνπ βαζαλίδνληαη θαη γηα λα απφ αθνχζεη ζσζνχλ θαλείο γηα απηνθηνλήζνπλ. Β ί λ α η α π η ν λ φ ε η ν λ α π π ν ζ έ ζ ν π κ ε π σ ο α ξ ρ η θ ά ν η ά λ ζ ξ σ πνη κηα θαη δελ είραλ αλάκεζά ηνπο θακηά εζηθή ζρέζε θαη θ α κ η ά ππνρξέσζε. η φ η ε π ν π δ ε λ έ λ η σ ζ α λ ν χ η ε θ φ β ν ν χ η ε 38 . πφζν ε εμέιημή ηνπο αλαπιεξψλεη ηηο δεκηέο πνπ πξνμελνχλ ν έλαο ζηνλ άιιν θαη. αθξηβψο φπσο ην ε μ α ζ θ ε κ έ λ ν η ν π κ π α ι φ η ν π ε μ α ζ θ α ι ί δεη απηά πνπ ηνπ ρξεηάδνληαη ζηελ θνηλσλία. ζεσξήζνπκε δελ ζαλ α ξ ε ηή α πηφ π νπ ε ί λαη σ θ έ ιη κν θαη ζα λ θαθία απηφ πνπ είλαη βι α βε ξ φ . ΐ έ βα η α . ή ζηελ πξση φ γ ν λ ε θ α η ά ζ η α ζ ε . ηφηε ν πξσηφγνλνο ζα ήηαλ ην πην δπζηπ ρηζκέλν πιάζκα. Θα πξνο ην παξφλ αο δηαηεξήζνπκε ηε ζπλεζηζκέλε ζεκαζία απηψλ ησλ ιέμεσλ αλαβάιινληαο γηα αξγφηεξα ηελ θξηηηθή ηεο θπζηθήο δσήο. απηνθηνλνχλ Θα έρεη πνηέ πξσηφγνλνπο λα είλαη ζαθήο ε απάληεζε σο ην πξνο ην πνηνο είλαη πην δ π ζ η π ρ η ζ κ έ λ ν ο . κε γαιήληα ςπρή θαη θνξκί γεκάην πγεία. δηέζεηαλ νχηε δελ ζεσξνχληαλ αξεηή νχηε νχηε θαθία.πνο. πφηε ήηαλ πην επηπρηζκέλνη. ηψξα. θαινί εθηφο αλ ν χ ηε θνηλή θαθνί. Θήπσο ε θείλε ε δσή πνπ γίλεηαη αλππφθνξε γηα ηνλ άλζξσπν δελ ε ί λ α η π η φ η ε ξ ν ε θ ν η λ σ λ η θ ή π α ξ ά ε δ σ ή η ε ο θ χ ζ ε ο . κάιηζηα κηα αξθ ε η ν χ ο δσή ηνπο αβάζηαρηε ειεχζ ε ξ ν π ο Ινκίδσ πνπ φηη . σο ηε ζ η η γ κή πνπ ζα μεξηδσζνχλ νη πξνιήςεηο θαη πνπ ζ α κεηξήζνπκε πφζεο θαη πφζν πη ν σθέ ιηκε ο είλαη νη αξεηέο απφ ηηο θαθίεο ησλ πνιηηηζκέλσλ αλζξψπσλ.

39 .ειπίδα. π ξ ν ζ δ ν θ ν χ λ η α π ά λ η α α π φ η ν π ο ζπλαλζξψπνπο ηνπο πνπ δελ ηνπο ρξσζηνχλ ηίπνηε. ή ηψξα ζηελ θνηλσληθή δσή φπνπ ππνηαγκέλνη θαζψο ε ί λ α η φ ι ν η η ν π ο .

΋κσο ιέεη ην αληίζεην. Γηα ηί ν άλζξσπνο. ζα πλί μεη η' αδέιθηα ηνπ α λ η ν λ ε λ ν ρ ι ή ζ ν π λ . Θ α πνην ζπκπέξαζκα άπνςε.ΟΓΑΟΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Αε ζα ήηαλ ζσζηφ λα ζθεθηνχκε φηη ν άλζξσπνο ε ί λ αη θαθφο απφ ηε θ χζε ηνπ. ζα δείξεη ηε κεηέξα ηνπ φηαλ θαζπζηεξή ζεη ην ζήιαζκα. Ώπηφο εί λαη ν ιφγν ο πνπ 40 . έ ρ ε η η ε λ α θ ε ι ή π ί ζ η ε φ η η ε ί λ α η άξρνλ η α ο ησλ πάλησλ. Ώ ο κ ε λ θ ά λ ν π κ ε η ν ζ π ι ι ν γ η ζ κ φ η ν π Υ φ κ π ε ο . Ο Υ φ κπεο ινη πφλ αληηθ άζθε η φηαλ κη ιά απφ ηε κηα γη α γεξνχο θαη απφ ηε λ άιιε γηα ε μαξηεκέ λνπο απφ ηνπο άιινπο. θαλεξψλεη αλεπ αξ θε ί ο πεπνηζή ζεηο θαη ηελ 0 αηέιεηα πσο ια ζε κέ λ νη ηνπ. θαη αο κελ πηζηέςνπκε φηη δηθαηνχηαη φια ηα απαξαίη ε η α ζ η ε δ σ ή η ν π . αθ νχ δελ μέξεη ηη είλαη ην θα ι φ . ζα επηρεηξήζεη θάζε θαθία. φ η η δ ε ι α δή ν άλζξσ πνο εί λαη έλαο αλάμη νο πνπ δ ε γλσ ξί δεη ηε λ α ξεηή θαη δελ θάλεη θαιφ ζη νπο άιινπ ο κε μέ ξνληαο ην θα ιφ. ζα Υφκπεο θάζε θαη γη αηί έ πξεπε πνπ νξηζκνχ νη αλ λα γλψξηδε δηθνί ησλ ηνπ ζ θεθ η φ ηα λ δειψ ζεη φηη θαιά θπζηθψλ νξηζκνί α λά ιν γα ζηε λ θαηάζηαζε ε δσή είλαη πην εηξεληθή αθνχ δεκηψλεη ηελ δη ε ί λ αη κε ηη ο πξσ ηφγνλε ιηγφηεξν ηνπο άιινπο. φηαλ εμαξηάηαη είλαη αδχλαηνο θαη φηαλ εί λαη δπλαη φο εί λαη θαη ιεχηεξνο. Εζρπξίδεηαη φηη ν θαθφο είλαη έλα γεξφ παηδί αιιά εκείο αλαξσηηφκαζηε αλ θαη ν πξσηφγνλνο είλαη θάηη η έ η ν η ν . λνκίδνληαο παξάδνμν γηα ηνλ πξσηφγνλν λα θπλεγά πνιιά πάζε ηα νπνία δεκηνπξγήζεθαλ ζηελ θνηλσληθή δσή θη έθηηαμαλ ηνπο λφκνπο. ζ α δ α γ θ ψ ζ ε η α λ η ν λ π ε η ξ ά μ ν π λ . α λ ε πάξθεηα θαη θαησκάησλ. ΋ηη αλ ζα απηφο βγάινπκε ν αλ άλζξσπνο π α ξ α δε ρ η ν χ κε εμαξηάηαη απηή ηελ ην ίδην απφ ηνπο άιινπο είηε είλαη γεξφο είηε είλαη άξξσ ζηνο.

π α ξ ά ε ά γ λ ν η α η ν π θ α θ ν χ θαη ε γαιήληα θαηάζηαζή η ν π ο . πξνθεηκέ λνπ λα κεηξηά ζεη ηνλ αλζξψπηλν εγσηζκφ ιηγφζηεςε ηελ νξκεηηθφηεηά η ν π ρ ά ξ ε η ε ο ε π η π ρ ί α ο η ν π θ α η α π ν ζ η ξ έ θ ν λ η α ο η ν λ α ππνθέξεη ν άλζξσπνο. Γηαηί πηζηεχσ λα είλαη φινη ζχκθσλνη φηη ν άλζξσπνο δηαζέηεη ηε κνλαδηθή θπζηθή αξεηή. Αε ζ‟ α λ α θ έ ξ σ η η ο ζ π γ θ η λ ε ηη θέο εθδειψζεη ο ζηνξγήο πξνο ηα παη δη ά ηνπο θαη ηνπο θ η λ δ χ λ ν π ο θάλσ κφλν παηάεη πνηέ απηή έλα πνπ αςεθνχλ γη' απηά. Θηα π ξ α γ κ α η η θ ή ζ π γ θ ί λ ε ζ ε κ ε η π ι ί γ ε η θ α ζ ψ ο δ η α β άδσ έλ α π αξα κ χζη πν π πε ξη γξάθ ε η έ λα λ π νη ε ηή ν νπ νί νο γηα λ' απνδείμεη φηη νη άλζξσπνη είλαη επαίζζεηνη θαη θηιφζ η ν ξ γ ν η . κάιηζηα. Ο Υ φ κ π ε ο . π α ξ α β ι έ π ν λ η α ο θαη απηφ. Αελ έρνπκε παξά λα πξνζέμνπκε η' αλαηξηρηαζηη θά κνπγθξί ζκαηα ησλ δψσλ θαζψο κπαίλνπλ ζηα ζθαγεία γηα λα θαηαιάβνπκε ηελ ηξνκεξή αγσλία ηνπο κπξνο ζην α π νη ξ φ π α η ν ζέακα ηεο ζθαγήο πνπ απιψλεηαη ζηα κάηηα ηνπο. γλσξίδνπλ Έηζη. πνπ ή ηα λ θ νη λή θαη π ν ιχ ρξή ζη κε θ αζψ ο π ξ ν ιά βαη λε ηη ο βι α βε ξ έ ο ζ θ έ ς ε η ο ε λ α λ η ί ν λ η ν π ο . ην νη θαιφ. α π ηή ηεο ζ π κ π φ λ η α ο . ηα δψα ληψζνπλ κηα ελφριεζε φηαλ βιέπνπλ λεθξά ηα ζπγγεληθά ηνπο δψα θαη. Βί λαη κηα η ζηνξία φπνπ έλα άγξη ν ζεξίν αξπάδεη έλα παηδί κέζα απφ ηελ αγθαιηά ηεο κεηέξαο ηνπ αδχλακν θνξκφ θη ηνπ κε ηα θνθηεξά ηνπ δφληηα 41 ηζαθί δνληαο ην . δελ δηέθξη λε φηη ε θ χζε. θάπνηα απ' απηά εθηεινχλ θάηη πνπ κνηάδεη κε θεδεία. ζα ηελ παξαηήξεζε. Αελ κπνξνχκε λ' αξλεζνχκε φηη απηή ε αξεηή είλαη πνιχ θπζηθή αθνχ έρνπκε ελδείμεηο ηεο θαη ζηα δψα αθφκε. δειαδή φηη ην άινγν δελ άςπρν θνξκί θαη φηη φια. κέζα ζηα παξαδείγκαηά ηνπ κ ε η α κ ν ξ θ ψ λ ε η η η ο ςπρξέο θαη μεξέο ιέμεηο ζε δεζηέο θαη γεκάηεο ιπξηζκφ ψ ζηε κε κ η α εη θφλα λα παξαζηήζ εη ηνλ ά λζξσ πν φπσ ο η ν λ ζέιεη . π ν π η α ί ξη α δ ε αξ θ ε η ά ζ η ν π ο α δ χ λ α κ ν π ο π ν π π π φ θ ε η λ η α λ ζ' έλα ζσξφ δπζάξεζηα γεγνλφηα. πξσηφγνλνη γηαηί δελ δελ κπαίλεη ε ε ί λαη θαθνί πλεπκαηηθή εμέιημε ή ν θξαγκφο ηνπ λφκνπ γηα λα ηνπο ε κ π ν δ ί ζ ε η λ α θ ά λ ν π λ η ν θ α θ φ . γεληθά.νη άγξηνη δελ ρξεζηκνπνηνχλ ηε ινγηθή θαη δελ θάλνπλ θα η ά ρ ξ ε ζ ε ησλ δπλάκεψλ επεηδή δελ ηνπο.

ε βνήζεηα. ΐιέπνλ η α ο α π η φ η ν ζέακα ν ήξσαο ηεο ηζηνξίαο. άθνπγε ρσξίο θακηά ιχπε ηα βνγγεηά εθείλσλ πνπ ζθά δν ληαλ θάησ απφ ηηο εληνιέο ηνλ . ν αηκνραξήο ΢χιιαο π νπ ιππφηαλ γηα ηηο δπζηπρίεο αλζξψπνπο. Ο η δ η α π η ζ η ψ ζ ε η ο κ ν π α π η έ ο ζ α π ξ έ π ε η λ α θ α λνχλ αιεζηλέο αλ ιάβνπκε ζαλ αιεζηλή ηελ ππφζεζε φηη ε ζπκπφληα είλαη πξντφλ ηε ο θαληαζίαο πνπ καο θάλεη λα λ η ψ ζ ν π κ ε απηφλ πνπ πάζρεη ζαλ ηνπο εαπηνχο καο. δελ είλαη παξά ζπκπάζεηα ζε φ ζνπο ππνθέξνπλ θαη γεληθά ζην α λζ ξψ πη λν εί δνο. ζπγθινλίδεηαη έζησ θαη αλ δελ ηνλ ε λ δ η α θ έ ξ ε η ν χ η ε η ν λ β ι ά π η ε η ά κ ε ζ α . Γηα δελ θιαίλε απηνί ζα γηα πνπ ηηο ζηα ζέαηξα δπζηπρίεο θιαίλε. ζ α ζήκαηλε λα ζέινπκε λα είλαη επηπρ η ζ κ έ λ ν ο . ζθελή λα θη δηθηάηνξα. θ αη αη ζζά λεη αη κεγά ι ε αγσ λί α ζ ηε ζ θέ ςε φηη δελ κ πν ξεί λα βν ε ζή ζεη νχηε ην π αη δί πνπ θαηαζπαξάδε ηαη νχηε ηε λ α λ α ί ζ ζ ε η ε κ ά λ α . αλ ε θ χζε δελ ηνπο είρε ραξίζεη ηελ ηθαλφηεηα ηεο ζπκπφ λ η α ο π ι ά η ζ η ν ι ν γ η θ φ η ν π ο . ε θ η ιεπζπιαρλία. Ζαζεκεξη λά δελ έ λ η σ ζε πνπ πξνθαινχζαλ θα κη ά ι χπε γη α νη ηη ο άιινη ζηνπο ζ π κθ νξέ ο πν π πξ νμε λ ν χζ ε ν ί δη νο ' ν δ ε Ώ ι έ μ α λ η ξ ν ο Φ ε ξ έ π ν π δ ε λ ά λ η ε ρ ε ζ η ν ζέακα ηεο ηξαγ σ δ ί α ο απφ θφβν φηη ζ' αθνχγνληαλ νη ζηελαγκνί ηνπ.θαη ζρίδνληάο ηνπ ηα ζπιάρλα πνπ ζπαξηαξνχλ. Δ δ χ λακε ηε ο θη ιεπζπιαρλίαο είλαη ηφζε πνπ αθφκα θαη νη πη ν θ α θ ν ή ζ ε η ο κπνξνχλ λα βιέπνπκε ηνπο ήξσα ηελ πάλσ δχλακε αλζξψπνπο ζηε ελφο ππεξληθήζνπλ. Β ί λ α η ν Θ α λ η ε β ί ι π ν π α λ η η ι ή θ ζ ε θ ε φ η η ν η ά λ ζ ξ σ π ν η ζα ήηαλ άγξηα ζεξία έζησ θη αλ δηέζεηαλ φιεο ηηο αξεηέο. ε γ ε λ λ α η φ η ε η α . αιιά δε ζθέθηεθε απνδίδεη ζηνπο φηη φιεο αλζξψπνπο νη θνηλσληθέο ηδηφηεηεο πξνέξρνληαη απ' πνπ απηήλ. ησλ ερζξψλ ηνπο. Αηαθνξεηηθά αλ ζ έ ι α κ ε λ α κ ε λ πάζρεη ν άλζξσπνο. πξάγκα 42 . ΐιέπνπκε πσο απηφ θάλεη ζηνλ άλζξσπν ε ζηνξγή θ α η ε ζ π κ π φ λ η α π ξ η λ α π φ θ ά ζ ε ζ θ έ ς ε θ α η κ ε ι έ η ε . Ά ι ι σ ζ η ε . α θφκε θαη ε θηιία δελ εί λαη παξά πξντ φλ ηεο ζπκπάζεηαο πξνο έλα ή πην πνιιά άηνκα. αλ ηνπ είραλ ηε πνιια πιαζίαδαλ ηεο δπζηπρίεο π α ξ ά δε η γ κα.

ζα είρε θηάζεη ζηελ θαηαζηξνθή εδψ θαη πνιχ θαηξφ. αλ κπνξνχλ λ α ηε βξνπλ αιινχ. Βδψ κπνξνχκε λ' κε αλαθέξνπκε δηδάμεη ηελ ην αξεηή. αιιά εί λαη θαηαθαλέο φηη απηή ε ηαχη η ζ ε ή η α λ π ν ι χ η ζ ρ π ξ φ η ε ξ ε ζ η ν π ο π ξ σ η φ γ ν λ ν π ο παξά ζηνπο ζχγρξνλνπο αλζξψπνπο πνπ ζθέθηνληαη πην πνιχ. ελψ ζηνλ θνηλσ ληθφ άλζξσ πν ε ί δηα θαληα ζία είλαη πην θαλεξή α ι ι ά ι η γ φ η ε ξ ν δ π λ α η ή . 43 . ηε θπζη θή α γ α ζ φ η ε η α . Θ α ν π ξ σ η φ γ ν λ ν ο π ν π δ ε δ η α ζ έ ηεη νχηε ηελ Φπρξή ινγηθή νχηε ηε κεγάιε γλψζε. ΢σθξάηε αιιά πνπ πηζηεχνπκε κπφξεζε φηη ε ην ιφγν λα αλζξσπφηεηα. ε ςπρξή ινγηθή καο θάλεη. ζπληειεί ζηε γεληθή δηαηήξεζε ηνπ αλζξψπηλνπ ε ί δ ν π ο . μ π π λ ά η ν λ ε γ σ θ ε λ η ξ η θ φ θ α η ςπρξά ινγη θφ άλζξσπν θαη αλ δεη θάπνην λα ζθάδεηαη κπξνο η ν π . δίρσο ηε ζπκβνιή ηεο αγσγήο. λα ιέκε φηη ε κ ά ο δ ε κ α ο λ ν η ά δ ε η θ α η φ η η αξθεί λα εί καζηε εκείο θαιά. ζ α θ ι ε ί ζ ε η η α κ ά ηη α η ν π θ αη Θ α ε κπ ν δ ί ζ εη η ε θ χ ζ ε π νπ α λ ά β ε η ζηε θαληαζία ηνπ ζέινληαο λα ππνθαηαζηήζεη εθείλνλ πνπ π π ν θ έ ξ ε η . Θφλν ν ζπλνιη θφο θίλδπλνο ζ η ε λ π φ ι ε η ν π . Ώπφ απηή ηε θπζηθή ζπκπφληα. αλ βάζηδε ηε ζσηεξία ηεο ζηελ ςπρξή ινγηθή.πνπ δε δηαθξίλε ηαη εχθνια ζηνλ άγξην θαη πνπ εί λαη σ ζηφ ζ ν δ π λ α η φ . Γη' απηφ ε ζπκπφληα δελ είλαη παξά κηα θπζηθή πα ξφξκεζε π ν π θ α ζ ψ ο π ε ξ η ν ξ ί δ ε η η ε λ ε γ σ θ ε λ η ξ η θ φ η ε η α η ν π αηφκνπ. πνπ κέζα απφ ηηο ζθέςεηο ηνπο απνδηψρλνπλ φ. ζ π ε χ δεη ακέζσο πξνο βνήζεηα ηνπ ζχκαηνο. π ξ ν έ ξ ρ ε η α η ε α π έ ρ ζ εη α π ξ ν ο η ν θ α θ φ π ν π λ η ψ ζ ν π λ ν η άλζξσπνη.ηη είλαη ιπ πε ξφ θαη πνπ. κε ιίγα ιφγηα. φηαλ βιέ πνπκε θάπνηνλ πνπ ππνθέξεη. απνκνλψλνληαη. ΋ ζ ν π η ν δ π λ α η ή εί λ α η ε ζ π κ π φ λ η α η φ ζ ν π η ν πνιχ ηαπηηδφκαζηε κ' απηφλ πνπ πάζρεη . Έηζη βιέπνπκε θαη ζηηο εμεγέξζεηο ην ιαφ λα η ξ έ ρεη κηα λα ζπκκεηάζρεη ελψ νη Φπρξνί θαη ζπλεηνί κέλνπλ α π φ κ ε ξ α . Γηαηί απηή είλαη π νπ ε κπ νδί δ εη ηνλ πξ σ ηφγνλν λα α ξ πά δ εη ηελ η ξ νθ ή α π φ ηνπο αλήκπνξνπο γέξνπο θαη ηα παηδηά. Πξάγκα ηη. π α ί ξ λ ε η η ε ζ έ ζ ε η ν π λ φ κ ν π σ ο πξ νο ηη ο αξε ηέ ο θαη ηα ήζε ησλ αγξίσλ θαη δελ είλαη θαζφινπ εχθνιν λα κελ αθ νπζη εί ε θινγεξή ηεο θξαπγή.

είραλ Ώλάκεζά μεθχγεη ηνπο δελ απφ ηνπο π π ή ξ ρε θηλδχλνπο θακηά ησλ επηθνηλσλία. νη θηινδνμίεο.ΒΙΙΏΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Ζαζψο νη πξσηφγνλνη ήηαλ αδχλαηνη ζηα πάζε ηνπο αιιά ηνπο έζσδε παξά θαθή ε ζπκπάζεηα. Έλα πάζνο ηφζν ηξνκεξφ πνπ α γλνεί θαη κε ην αςεθά θ ά ζ ε θ ί λ δ π λ ν θ α η θ ά ζ ε ε κ π φ δ η ν .ηη θαθφ ηνπο η χ ρ α η λ ε . „Ο. επηθίλδπλε κάρε πνπ ζ α εξεπλήζνπκε εδψ. έηζη ε εθδίθεζε δε ζήκαηλε ηίπνηε γη' απηνχο παξά κφλν ην ελ βξαζκψ ςπρήο. π ν π φ ηαλ θηάλεη ζην δελίζ ηνπ κνηάδεη ηθαλφ πην πνιχ λ' αθ α λίζεη παξά λα ζπληεξήζεη ην αλζξψπηλν είδνο. θαηάζηαζε. ε ηηκή θαη ε αηηκία η ν π ο ή η α λ θ ά η η ά γ λ σ ζ η ν . θαζψο θαζψο ήηαλ πεξηζζφηεξν πξφζεραλ πην πνιχ ζε άγξηα απφ ηνπο πνιηηηζκέλνπο ηηο ζπκθνξέο πνπ Θα έβια πηαλ θαη ηνπο άιινπο θαη ηνπο ίδηνπο. είλαη ε επηζπκία γηα ζπλεχξεζε ηνπ αξ ζ ε λ η θ ν χ ζειπθφ. θηινληθηψλ. εθηφο αλ ε αηηί α ή ηαλ ηφζν ή θαη πεξη ζζφ η ε ξ ν ζ ν β α ξ ή φ ζ ν ε ηξνθή. Ζ α η α π η έ ο η ν π ο ν η θ η ι ν λ η θ ί ε ο δ ε λ θ α η έ ι ε γ α λ π α ξ ά ζ πάλη α ζε κάρεο. έ λ α θ ι ν γ ε ξ φ θ α η ν ξ κ ε η η θ φ π ά ζ ν ο . μαθληθά θαη παξνδηθά. η ν μ ε ρ λ ν χ ζ α λ θ α η δ ε λ η ν έ β ι ε π α λ ά μ η ν γ η α η η κ σ ξία. δελ εξσ- 44 έλησζαλ ηελ έθζηαζε ησλ . α λ ά κ ε ζ α ζ η α η φ ζ α π ν π θαίλε ηηο θαξδηέο. Θηα άιιε. Ώπηνχ ηνπ ε ί δ ν π ο ν έ ξ σ η α ο ή η α λ ά γ λ σ ζ η ν ο ζηε θπζηθή ζεκεξηλέο δσή ησλ αληηιήςεηο πξσηφγνλσλ γηαηί απηνί δελ είραλ ηηο πεξί νκνξθηάο θαη ράξεο νχηε θαη ην κ π α ι φ η ν π ο θαηαιάβαηλε ηηο αθεξεκέλεο έλλνηεο πεξί αλαινγηψλ θαη α ξ κ ν λ ί α ο θη επνκέλσο. Σ ν ί δ η ν ά γ λ σ ζ η α η ν π ο ή η α λ θ α η ε έλλνηα ηεο ηδηνθηεζίαο θαη ηνπ δηθ αίνπ. φπσο ζθπιί πνπ ζηελ νξγή ηνπ δαγθψλεη ηελ πέηξα πνπ ηνπ πέ - η α μ α λ .

γη απηφ δελ εί ρ α λ θ αη η έη ν η ε ο θ η ι ν λη θί ε ο κ εη α μ χ ηνπο. δίρσο λα έρνπλ άιιε εθινγή. Ήηαλ . 45 . παχεη θαη ε επηζπκία η ν π ο .ηη θψ λ αη ζ ζεκά ησ λ . κε κηα αλακνλή π η ν πνιχ γεκάηε απφ εδνλή παξά απφ πάζνο. Φπζηθά. Βμ άιινπ. ζ ' ε θ ε ί λ ν π ο δ ε λ έ π α η δ ε θ α λ έ λ α ξ φ ι ν θ α η δελ είραλ παξά λ α π ε ξ η κ έ λ ν π λ γ α ι ή λ η α η ε λ ε θ π ι ή ξ σ ζ ε η ν π θ π ζ η θ ν χ π φ ζνπ. ε θ α ληαζία πνπ ηφζν δπλαηή είλαη ζηνλ πνιηηηζκέλν άλζξσπν. κφιηο ηθαλνπνηεζεί ε θπζηθή ηνπο αλάγθε. θαηά θάπνη ν ηξφπν. Ζαζψ ο ν πξσ η φγ νλ ν ο π αξα θη λεί ηαη κφλν α π φ η ε θ π ζ η θ ή η ν π η δ η ν ζ π γ θ ξ α ζ ί α . δ ε λ π π ά ξ ρ ε η θ α κηά γπλαίθα πνπ λα κελ ηνπ είλαη επράξηζηε. επηχρεκα πνπ νη άγξη νη έλησζαλ κφλν ην θπζη θφ έξσηα θαη δελ ε ί ρ α λ η δ έ α γ η α η ν π ά ζ ν ο θ α η η η ο δ π ζθνιίεο ησλ αηζζεκάησ λ θαη ηεο ζάξθαο.

φπσο γηα παξάδεηγκα. Οη ηζαγελείο ηεο Ζαξατβηθήο πνπ ην θιίκα ηνπο είλαη ζ ε ξ κ φ ηα η ν . γηα θξίλνληαο αξζεληθψλ απφ δψσλ ηελ ηηο απφ εξσηηθή κέρξη έξσηα Αελ πξέπεη λννηξνπία ζαλάηνπ πξνο λα ηνπ κάρεο ηα ζειπθά. ζηνπο π ξ σ η φ γ ν λ ν π ο α λ ζ ξ ψ π ν π ο . ε ί λαη π ν ι χ ήξεκνη θαη εηξεληθνί ζηνπο έξσηέο ηνπο θαη. ζε α λ η ί ζ ε ζ ε κ ε η α δ ψ α φ π ν π π π ε ξ ηεξνχλ ηα αξζεληθά θαη ηα ζ ειπθά κφλν δπν θνξέο ην ρξφλ ν ζπλ νπ ζη άδνληαη . Φπζηθά.ΑΒΖΏΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Σα εξσηηθά πάζε έγηλαλ ηφζν θαπηά ζηελ πνιηηηζκέλε θ ν η λ σ λ ί α πνπ πξ νμ έ λε ζα λ κε γά ιε ο δε κη έ ο ζηνλ ά λζ ξσ πν. έηζη πνπ καο π ξ ν θ α ι ε ί γ έ ιη ν φ η α λ α θ ν χ κ ε λ α κ η ι ν χ λ γ η α η ε λ α γ ξ η φ η ε η α η σ λ εξσηηθψλ βγάδνπκε παζψλ ζηνπο ζπκπεξάζκαηα πξσηφγνλνπ. 46 . γη ' απηφ θ αη ε επη ζεηη θή ζπκπε ξη θ ν ξ ά η σ λ α ξ ζ ε λ η θ ψ λ . απφ ηηο θνθνξνκαρίεο. δελ ην κεηέδηδαλ ζηνπο άιινπο αθνχ δελ ήμεξαλ νχηε ηα ίδηα ηνπο ηα παηδηά θη αθνχ θάζε γλψζε πέζαηλε καδί κ' απ ηνχο. Οη πξσηφγνλνη δεηνχζαλ κφλν φζα ηνπο ήηαλ απαξαίηεηα θαη παξαηεξνχζαλ κφλνλ φζα ηνπο ζπλέθεξαλ θη αλ αλαθάιππηαλ θάηη λέν. Β λ λ ν ε ί η α η π σ ο θ α η η ν αίζζεκα ηεο δήιηαο ήηαλ άγλσζην θαζψο θαη ε ππνρξεσηηθή π ί ζ η ε π νπ θαηφξζσ ζε κφλ ν λα πξν θαιέζεη ηε κνη ρεία θαη ηα ζε μνπαιηθά παξαζηξαηήκαηα. νξηζκέλσλ πξσηφγνλνπο. πνπ ε αλζξσπφηεηα γεξλνχζε ελψ ην αλζξψπηλν νλ παξέκελε ζε λεπηαθή θαηάζηαζε. δελ ππήξρε θακηά πξφνδνο ζηνπο θαηξνχο εθείλνπο πνπ νη γεληέο πνιιαπιαζηάδνληαλ άζθνπα θαη πνπ ε αξρή ήηαλ ίδηα κε ην ηέινο. η α ζ ε ι π θ ά είλαη πην πνιιά απφ η' αξζεληθά θη είλαη πάληα έηνηκα γηα ηε ζεμνπαιηθή πξάμε.

ζεψξεζα απαξαίηεην λα θαλεξψζσ ηελ αιεζηλή εηθφλα ησλ πξσηφγνλσλ πνπ δείρλεη φηη ηφηε δελ ππήξρε θακηά αληζφηεηα. Πξνθεηκέλνπ λ‟ αλαηξέςσ Παιηέο πξνιήςεηο. ην πην ζπρλφ. ζσκαηηθή ζχζηαζε. Ώιιά θη αλ θαληαζηνχκε φηη νη ράξεο ηεο θχζεο είλαη κνηξαζκέλεο κε κεγάιε δηαθνξά. θπζηθά ν γίγαληαο ζα πξνρσξεί πεξηζζφηεξν. θπζηθή θαηάζηαζε ηνπ αλζξψπνπ γηαηί. Βπηπιένλ. Ζαη αλ ζπγθξίλνπκε ηελ πνιππνίθηιε θαη δηαθνξεηηθή αγσγή ησλ πνιηηηζκέλσλ κε ηελ απιντθή ζπκπεξηθνξά ηεο θπζηθήο δσήο. Πξάγκαηη. θάλνπλ ην ίδην θαη έηζη θαηαιαβαίλνπκε φηη ε δηαθνξά αλάκεζα ζηνπο αλζξψπνπο κηθξαίλεη ζηε θπζηθή δσή ελψ ε αληζφηεηα κεγαιψλεη ζηελ πνιηηηζκέλε δσή. Ώλ ζπγθξίλνπκε ην λάλν κε ην γίγαληα. Σν γπκλαζκέλν θαη πξνβιεκαηηζκέλν κπαιφ δηαθέξεη φρη κφλν απφ ην αγχκλαζην αιιά θαη απφ ην ίδην ην γπκλαζκέλν. θαη ην ίδην γίλεηαη θαη κε ην πλεχκα. 47 . Δ ζζελαξή ή ε θηιάζζελε ηδηνζπγθξαζία καδί κε ηε δχλακε ή ηελ αδπλακία πνπ ηε ζπλνδεχνπλ. Δ νκνξθηά ηνπ αλζξψπηλνπ φληνο ηη σθέιεηα κπνξεί λα έρεη φηαλ δελ ππάξρεη έξσηαο θαη ην κπαιφ ζε ηη ρξεζηκεχεη φηαλ νη άλζξσπνη δελ μέξνπλ λα κηινχλ. αλάινγα κε ην πφζν ηέιεην είλαη ην θαζέλα. θνηκνχληαη ην ίδην. πξνέξρνληαη απφ ηε ζθιεξαγσγία ή ηε λσζξφηεηα πνπ είλαη ζπλέπεηεο ηεο δηαθνξεηηθήο αγσγήο παξά απφ ηελ ίδηα ηε θπζηθή. νη δηαθνξέο πνπ βιέπνπκε ζηνπο αλζξψπνπο ζεσξνχληαη θπζηθέο. αθνχ ε θπζηθή δσή απφθιεηε θάζε ζρέζε αλάκεζα ζηνπο πξσηφγνλνπο.Ώιιά καθξεγφξεζα πνιχ πάλσ ζηελ πξψηε. ζε ηη ζα σθειήζεη ε παλνπξγία ηνπο κνλαρηθνχο θαη ηνπο άγξηνπο. δελ είλαη φκσο παξά πξντφληα ηεο ζπλήζεηαο θαη ηνπ δηαθνξεηηθνχ ηξφπνπ πνπ δεη θαλείο ζηελ πνιηηηζκέλε θνηλσλία. πνηα ζα ήηαλ ε ππεξνρή ησλ κε ζηνπο δε. ζα δνχκε φηη ζηελ πξσηφγνλε θαηάζηαζε φινη ηξψλε ην ίδην.

πσο λα ηνλ θάλεη θαη δνχιν ηνπ. νηθνλνκηθά δεζκά. άιισζηε αλ ν αθέληεο δελ ηνλ είρε δεκέλν. ΋κσο απηφ ζεκαίλεη φηη νη κελ ζα είλαη ηχξαλλνη θαη ζη δε δνχινη. ζηα θνηιψκαηα ησλ βξάρσλ. γηα παξάδεηγκα. Ζαη ηη Θα αλαγθάζεη ηνλ αρηήκνλν λα ππνηαρηεί αθνχ δελ έρεη ζπίηη. ηφζν ηεκπέιεο θαη αθξφληηζηνο ψζηε λα ππνρξεψζεη θάπνηνλ άιιν λα ηνπ βξεη ηελ ηξνθή ηνπ. Ώλ. ζηηο ζπειηέο. Ώιιά γηαηί πηζηεχνπλ θάηη ηέηνην γηα ηνπο πξσηφγνλνπο πνπ δελ έρνπλ θακηά ζρέζε κε ηε δνπιεία θαη ηελ ηπξαλλία. πξάγκα πνπ Θα ήηαλ επηδήκην γηα ην ζθνπφ ηνπ. Ζαη πνηνο είλαη ηφζν ηζρπξφηεξνο απφ ην λφκν. 48 . εθείλνο νπνηαδήπνηε ζηηγκή ζα κπνξνχζε λα ηξέμεη θαη λα θχγεη. γηα λα κελ ηνλ ράζεη. δνπιεηά. Θα θη νλ αθφκα ππνζέζνπκε φηη ππήξμε έλα ηέηνην νλ. γηα λα ηνπ πξνκεζεχνπλ νη άιινη ηελ ηξνθή ηνπ — άιινο ιφγνο δελ κπνξεί λα ππήξμε — ν ηξφπνο εχξεζεο ηεο ηξνθήο θαζηζηνχζε άρξεζηε ηελ ππνδνχισζε. Ώθνχ δελ έρεη λα ράζεη νχηε ζπίηη νχηε δνπιεηά νχηε νηθνγέλεηα θαη είλαη απφιπηα ειεχζεξνο. Ώλ ππνηεζεί φηη είλαη εχθνιν λ‟ αξπάμεη ν άγξηνο ηνπο θαξπνχο ή ηε ιεία απφ ηνλ άιιν ή λα εηζβάιιεη ζηε ζπειηά ηνπ.ΒΙΑΒΖΏΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Ζαζεκεξηλά αθνχκε πσο ε επηθξάηεζε ησλ δπλαηψλ ζηνπο αδχλαηνπο ζα είλαη θάηη αλαπφθεπθην. φπσο γίλεηαη ζηνπο πνιηηηζκέλνπο. ν δνχινο θπλεγνχζε γηα λα θέξεη ηξνθή ζηνλ αθέληε ηνπ θαη αλ ν αθέληεο αλαγθαδφηαλ λα είλαη πιάη ηνπ ππνβαιιφκελνο ζηνπο ίδηνπο θφπνπο θαη θηλδχλνπο. Ώθνχ θαηνηθεί θάησ απφ ηα δέληξα. ηφηε ν δνχινο θαηαληνχζε θάηη άρξεζην θαη βιαβεξφ.

ν πξσηφγνλνο δεη ιεχηεξα θαη ν λφκνο ηνπ ηζρπξφηεξνπ δελ ηζρχεη εδψ. Βπνκέλσο. αθνχ δελ ππάξρεη ε πξνυπφζεζε ηεο αιιειεμάξηεζεο θαη ησλ ακνηβαίσλ αλαγθψλ ή ηεο βνήζεηαο ησλ άιισλ.Σν ζπκπέξαζκα είλαη φηη ε δνπιεία είλαη θάηη άζθνπν ζηελ πξσηφγνλε δσή. 49 .

Βπηπιένλ. Ώλ. 50 . δελ είλαη δπλαηφ λ‟ αλαηξέςεη θαλείο ππνζέζεηο αλ δελ κπνξεί λα θάλεη αληηπαξαβνιή ζηα πξάγκαηα. Οκνινγψ φηη δελ κπνξψ παξά λα θάλσ ππνζέζεηο πνπ φκσο ζπκπεξαίλνπκε απφ πνιιά πξάγκαηα θαη πνπ βγαίλνπλ απφ ηελ ίδηα ηε θχζε. νη κηθξέο αηηίεο θαηαθέξλνπλ κεγάια απνηειέζκαηα φηαλ ιεηηνπξγνχλ αθαηάπαπζηα. Θα ρξεηαζηεί λα κπνπλ αλάκεζά ηνπο ηα άγλσζηα. έηζη πνπ Πξνθεηκέλνπ λα θάλνπκε ηε ζχλδεζε ησλ δπν αθξαίσλ γλσζηψλ. δε κέλεη παξά ε απφδεημε φηη ε αληζφηεηα πξνήιζε απφ ηε βαζκηαία εμέιημε ηνπ αλζξψπηλνπ κπαινχ. ζεσξψ αξρηθά πεξηηηφ λα απνδείμσ φηη ε πάξνδνο κεγάινπ ρξνληθνχ δηαζηήκαηνο αλαπιεξψλεη ηε κηθξή πηζαλφηεηα γεγνλφησλ γηαηί ζπρλφ. ε ηζηνξία δελ καο βνεζά. άιια πην αζχλδεηα. απφ ηνπο παξάγνληεο πνπ έβγαιαλ ηνλ άλζξσπν απφ ηε θπζηθή θαηάζηαζε. Έηζη. καο δνζνχλ γηα αιεζηλφ δπν γεγνλφηα πνπ Θα ηα ζπλδέζνπκε θαη αλάκεζα ζ‟ απηά ηα δπν.ΑΧΑΒΖΏΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Θεηά ηελ απφδεημε ηεο αλππαξμίαο ηεο αληζφηεηαο ζηελ πξσηφγνλε δσή. βάζεη ησλ ηζηνξηθψλ λφκσλ. άγλσζηα ή θαηλνκεληθά άγλσζηα πξάγκαηα. ζ‟ απηφ καο ην ζθνπφ. Θα κεζνιαβήζεη κηα ζεηξά απφ άιια. Ώλ δε. έηζη πνπ λα έρνπλ ηελ ηζρχ ηνπ απνδεηθηηθνχ ιφγνπ θαη λα κπνξνχλ λα καο δψζνπλ ηελ αιήζεηα. ηειεηνπνίεζαλ ηνλ αλζξψπηλν λνπ αιιά παξέζπξαλ ηελ αλζξσπφηεηα ζε κηα εμαρξείσζε κέζα ζηελ θνηλσλία πνπ δεκηνχξγεζε. ζ‟ αλαηξέμνπκε ζηε θηινζνθία Πξνθεηκέλνπ λα πεηχρνπκε ηε ζχλδεζε ησλ γεγνλφησλ.

Σέινο. Σν δήηεκα πνπ πξαγκαηεχνκαη δίλεηαη έηζη πνπ δελ ρξεηάδεηαη ζεσξεηηθή αλάπηπμε νχηε γηα ηνλ πην αδαή αλαγλψζηε. έηζη κνπ είλαη αξθεηφ λα ππνβάιισ απηά ηα δεηήκαηα ζηελ έξεπλα θαη ζηε κειέηε ησλ θξηηψλ κνπ. 51 . είλαη απαξαίηεην λα ηνλίζνπκε πσο ε παξνκνίσζε ειαηηψλεη αθάληαζηα ηηο δηαθνξέο ησλ πξαγκάησλ.

Δ πξψηε έλλνηα ηνπ αλζξψπνπ είλαη ε απηνζπληήξεζε. γπλαίθα θαη άληξαο ρσξίδνληαλ θαη κάιινλ δελ μαλαβιέ52 . ε ηπθιή παξφξκεζε ηεο δηαηψληζεο ηνπ είδνπο. λα κάζεη πνιιά. ην έθξαμε θαη αλάγγεηιε ζηνπο αθειείο πνπ ηνλ πίζηεςαλ: “απηφ κνπ αλήθεη!” Ζαη αο ζθεθηνχκε απφ πφζα Σξαγηθά ιάζε. πσο ρξεηάζηεθε ν άλζξσπνο λα εμειηρηεί πνιχ. πνιέκνπο θαη ζπκθνξέο ζα έζσδε ηελ αλζξσπφηεηα απηφο πνπ Θα γθξέκηδε ην θξάρηε θαη ζάιεγε κε νξγή ζηνπο άιινπο λα κελ πηζηέςνπλ απηφ ηνλ απαηεψλα. Θα πξέπεη επνκέλσο λα πάξνπκε ηα πξάγκαηα απφ ηελ αξρή θαη λα ιεζκνλήζνπκε φζα έγηλαλ θαη καζεχηεθαλ ζην δηάζηεκα ησλ ρξφλσλ πνπ πέξαζαλ θαη λα ηα θαηαηάμνπκε κε ηελ πην ζσζηή ζεηξά. Θπνξνχκε λα πνχκε φηη ην αίζζεκα θαη ε ηδέα ηεο ηδηνθηεζίαο δελ κπήθε ακέζσο ζην αλζξψπηλν κπαιφ. Ώπηφ ην έλζηηθηφ ηνπ ηθαλνπνηφηαλ κε ηε γε πνπ θαξπνθνξνχζε φια φζα ηνπ ρξεηάδνληαλ γηα λα ρνξηάζεη ηελ πείλα ηνπ θαη αθφκε. φηαλ ε επηζπκία απηή ηθαλνπνηφηαλ. πφζα θνληθά. λα κε ιεζκνλήζνπλ φηη ζη θαξπνί ηεο γεο δελ αλήθνπλ ζε θαλέλα ρσξηζηά αιιά φηη είλαη θνηλνί γηα φινπο! Φαίλεηαη φκσο πσο ηα πξάγκαηα ζρεκαηίζηεθαλ έηζη πνπ λα κε κπνξνχλ πηα λα κεηαιιάμνπλ. Φπζηθά.ΑΒΤΣΒΡΟ ΘΒΡΟ΢ ΠΡΧΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Θπνξνχκε λα ζεσξήζνπκε ζαλ πξαγκαηηθά ζεκειησηή ηεο θνηλσλίαο ηνπ θξάηνπο εθείλνλ πνπ βξήθε Πξψηνο έλα θνκκάηη γε. ηνλ έζπξσρλε λα εθπιεξψζεη κηα πξάμε απιή θαη δσψδε. λα κεηαδψζεη φζα έκαζε απφ γεληά ζε γεληά έηζη πνπ ζην ηέινο λα παξακεξίζεη ηε δσή ηεο θχζεο.

Ώξρηθά θξαηνχζαλ ηε θσηηά αλακκέλε. νξηζκέλα δέληξα ήηαλ ηφζν ςειά πνπ δελ ηα έθηαλε. έκαζε λα ππεξληθά ηα θπζηθά εκπφδηα. Σφηε ηα παηδηά δε ζήκαηλαλ πηα ηίπνηε γηα ηε κάλα. ηεο θάςαο. αθξηβψο φπσο είρε ρσξηζηεί ε γπλαίθα απφ ηνλ άληξα. Θα θάπνηε αληηκεηψπηζε δπζρέξεηεο πνπ ρξεηάζηεθε λα εμαζθεζεί γηα λα ηηο ληθά. έθηηαμαλ πξσηφγνλα αγθίζηξηα θαη απιντθέο πεηνληέο θαη έγηλαλ ςαξάδεο. Οη θφπνη ηνπ αχμαλαλ κε ηελ αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ αλζξψπσλ θαη νη δηαθνξέο ζην έδαθνο. έκαζαλ λα ςήλνπλ ην θξέαο πνπ 53 . ζην θιίκα. φζνη βξίζθνληαλ ζηα παξαζαιάζζηα ή παξαπνηάκηα κέξε. κεηά έκαζαλ λα ηελ αλάβνπλ θαη ηέινο. ΋ηαλ ηα παηδηά κεγάισλαλ αξθεηά ψζηε λα κπνξνχλ λα βξίζθνπλ κφλα ηνπο ηελ ηξνθή ηνπο. έλα πνιχηηκν ζχκκαρν θαηά ηνπ θξχνπ.πνληαλ πηα. Ώπηή ήηαλ ε θαηάζηαζε ηνπ πξσηφγνλνπ πνπ νη κφλεο ηνπ παξνξκήζεηο ήηαλ νη νξκέο θαη νη αηζζήζεηο θαη νη κφλεο ηνπ απνιαχζεηο ηα αγαζά πνπ ηνπ πξφζθεξε ε θχζε θαη πνπ δε ρξεηαδφηαλ λα η‟ αξπάμεη κε βία. Έηζη. ηνλ ππνρξέσζαλ λα επηλνήζεη πνιιά είδε δσήο. πνιεκηζηήο. αθνχ ε δσή ηνπο ήηαλ γεκάηε απφ πεξηπιαλήζεηο. ζηνλ θαηξφ. Γηα παξάδεηγκα. Έκαζε λα ρεηξίδεηαη ηα ρνληξά θιαδηά θαη ηηο πέηξεο ζαλ φπια. η‟ άγξηα ζεξία γχξεπαλ λα ηνλ θαηαβξνρζίζνπλ. επθίλεηνο. ΋ια απηά ηνλ αλάγθαζαλ λα αζθεί ηε ζσκαηηθή ηνπ δχλακε θαη λα γίλεη ζην ηέινο ζβέιηνο. ρσξίδνληαλ απφ ηε κεηέξα θαη απφ ηελ πξνζηαζία ηεο. ηα δψα ηνλ αληαγσλίδνληαλ ζηελ εχξεζε ηξνθήο. λα πνιεκά κε η‟ άιια δψα θη αθφκε λα καιψλεη κε ηνπο ζπλαλζξψπνπο ηνπ γηα ηελ ηξνθή θαη λ‟ αληηθαζηζηά απηά πνπ παξαρσξνχζε ζηνπο δπλαηφηεξνπο. Οη αληημνφηεηεο ηεο βαξπρεηκσληάο. Ώπφ κηα επεξγεηηθή ζχκπησζε πνπ κπνξεί λα ήηαλ θαη ν θεξαπλφο. ΋ζνη βξίζθνληαλ ζηα δάζε επηλφεζαλ ηφμα θαη βέιε θη έγηλαλ πνιεκηζηέο θαη θπλεγνί θη απηνί πνπ βξίζθνληαλ ζηα παγεξά θιίκαηα ζθφησλαλ ηα άγξηα ζεξία θαη θνξνχζαλ ηηο πξνβηέο ηνπο. ηνλ έθαλαλ εθεπξεηηθφ. ηεο θαθήο θαξπνθνξίαο. αλαθάιπςαλ ηε θσηηά.

έηξσγαλ σκφ. αλίζρπξνο.. πνπ δηαξθνχζε ηφζν φζν ρξεηαδφηαλ. έηζη κπφξεζαλ λα δηαθξίλνπλ ηηο εμαηξεηηθέο πεξηζηάζεηο γηα ην ζπκθέξνλ φισλ θαη λα δεηνχλ ηελ αιιεινβνήζεηα. είραλ αξρίζεη λα πξνεηνηκάδνληαη γηα λα θπξηαξρήζνπλ πάλσ ηνπ. ζπκπέξαλαλ φηη ζα έλησζαλ θαη ζα ζθέθηνληαλ ίδηα κ‟ απηνχο. ηνπο δφινπο. κηθξφο. ηζρπξφο. Έηζη. γξήγνξνο. θάλνληαο παξαβνιή θαη ζχγθξηζε κε η‟ άιια δψα θαη κε ηνλ εαπηφ ηνπο. αζπλείδεηε νξκή πνπ ηνπο παξαθηλνχζε ζ‟ απηφ ήηαλ αξθεηά επθίλεηε θαη ηνπο έκαζε φηη θίλεηξν ηεο θάζε αλζξψπηλεο πξάμεο είλαη ε αγάπε πξνο ηελ επδαηκνλία. αξγφο θιπ. ζε θάπνηεο ινγηθέο ζεηξέο θαη ζηελ αλάγθε ηεο πξφιεςεο ηεο αζθάιεηάο ηνπο. ΐιέπνληαο φηη νη άιινη ζπκπεξηθέξνληαλ ζαλ απηνχο ζηηο ίδηεο πεξηζηάζεηο. πνπ ηνπο νδήγεζαλ ζε θάπνηεο ζθέςεηο. έκαζαλ λα θεχγνπλ γξήγνξα θαη λα είλαη ξσκαιένη ζηηο ζπγθξνχζεηο θαη.σο ηφηε. κεγάινο. Δ αλαθάιπςε ηεο ζεκαληηθήο απηήο ηδέαο ηνπο έθαλε λα δηαηεξνχλ ηνπο θαιχηεξνπο θαλφλεο ζπκπεξηθνξάο πξνο φθεινο ηεο αζθάιεηαο θαη ηεο σθέιεηάο ηνπο. Ώπηέο νη γλψζεηο ηνπο δίδαμαλ ηελ ππεξνρή ηνπο κπξνο ζη‟ άιια δψα θαη ηελ αχμεζε ε άζθεζε. κε ηνλ θαηξφ θπξηάξρεζαλ ζηα δψα πνπ ζεσξνχζαλ ρξήζηκα ελψ θαηέζηξεςαλ εθείλα πνπ ζεσξνχζαλ βιαβεξά. Έκαζαλ ηηο παγίδεο. θαηάιαβαλ φηη είραλ κεηαμχ ηνπο θάπνηα θνηλά ρξέε θαη ζπκθέξνληα. Ώπηέο νη αηηίεο πνπ ηνπο γλψξηζαλ ηηο δπλάκεηο ηνπο. Έκαζαλ ηνλ αληαγσληζκφ. αλεπαίζζεηα. ζηε γπλαίθα. Δ εζσηεξηθή. ηνπο έθεξαλ θαη ηελ αξρηθή έπαξζε θη ελψ είραλ αξρίζεη κφιηο λα δηαθξίλνπλ φηη είραλ ηελ πξψηε ζέζε ζην δσηθφ βαζίιεην. Δ θξίζε ηνπο επεθηάζεθε θαη ζε φζα δελ έβιεπαλ. Ζαηάιαβαλ φηη ζην 54 . αθνχ είρε εμαζθεζεί ζηνπο γχξσ ηνπο. λα ππεξηεξνχλ κε ηε δηθή ηνπο δχλακε ή κε ηε δηθή ηνπο παλνπξγία. φπσο. έκαζαλ θάπνηεο ηνπο ζρέζεηο θαη ηδηφηεηεο πνπ ηηο θαζνξίδνπλ ιέμεηο. θιπ. Έηζη. ηελ αλάγθε ηεο Ζνηλήο ζπγθέληξσζεο θαη ηελ ειεχζεξε ζπκβίσζε ρσξίο ηίπνηε ην αλαγθαζηηθφ. έκαζαλ λα ππνπηεχνληαη ηνπο άιινπο.

απηή πνπ δεκηνχξγεζε ηηο ζπγγέλεηεο. Ζαζψο ν θαηξφο. έθηηαρλε ηζεθνχξηα απφ κπηεξέο πέηξεο. Βδψ. κε βηάδνπλ.θπλήγη. φπσο είπακε. ή ηερλεηνχο ήρνπο. ε πξψηε αξρή ηεο η δ η ν θ η ε ζ ί α ο πνπ πξνμέλεζε ακέζσο ζπγθξνχζεηο θαη κάρεο. φηη ε εθεπξεηηθφηεηά ηνπ αλαπηπζζφηαλ αλάινγα κε ηε θψηηζε ηνπ λνπ ηνπ. θαη ηφηε άξρηζαλ θαη ηα πξψηα αηζζήκαηα. άγξηεο θαη πξσηφγνλεο γιψζζεο πνπ αθφκε θαη ζήκεξα ππάξρνπλ ζε πνιιέο θπιέο. δε λνηάδνληαλ αλ ζα έπηαλαλ ιαγφ ή ειάθη. ησλ γνληψλ κε ηα παηδηά. έζθαβε. νη κηθξέο ζπγγέλεηεο θαη νη κηθηέο θνηλσλίεο πνπ δεκηνπξ- 55 . δελ θνηκφηαλ πηα θάησ απφ νπνηνδήπνηε δέληξν. ππεξπεδψ πνιινχο άιινπο αηψλεο. γηα αηέιεησηα ρξφληα. ε ζηνξγή. ρεηξνλνκίεο. ε θνηλή. Έηζη. αλαθέξνληαο φηη ν άλζξσπνο γηα ηηο πξψηεο ηνπ επηδφζεηο κπφξεζε λα πξνρσξήζεη πην γξήγνξα απφ θεη θαη πέξα. δελ θαηέθεπγε ζηηο ζπειηέο. βέβαηα. άξρηζε λα θηηάρλεη θαιχβεο κε ζηέγεο απφ θιαδηά θη αξγφηεξα απφ ιάζπε θαη άξγηιν γηα θαιχηεξε πξνζηαζία. δπλαηφηεξνη. Σνλ ίδην θαηξφ ζεκεηψζεθε θαη ε πξψηε αμηφινγε κεηαβνιή ζηελ θαηάζηαζε ησλ πξαγκάησλ. Θ‟ απηφ ηνλ ηξφπν δηακνξθψζεθαλ νη πξψηεο ηδηαίηεξεο. ν έξσηαο. έθνβε μχια. ν θαζέλαο έπξεπε λα είλαη πνιχ πξνζεθηηθφο ζην κέξνο ηεο ελέδξαο ηνπ θαη. Βίλαη απηνλφεην φηη κηα ηέηνηα αλζξψπηλε θνηλσλία δε ρξεηαδφηαλ θακηά δηάιεθην θαιχηεξε απφ εθείλε ησλ πηζήθσλ νη νπνίνη είραλ ηελ ίδηα ζπκπεξηθνξά δσήο. κε επηπξφζζεηεο κηθξέο θσλέο θνηλήο ζπκθσλίαο πνπ δπζθνιεπφκαζηε λ‟ απνδείμνπκε ηε ζχζηαζή ηνπο. Έηζη. δε ζθέθηνληαλ ηελ ηδέα ηεο επηηπρίαο ή ηεο απνηπρίαο. ζα πξέπεη λα ππνζέζνπκε φηη ην πην πηζαλφ είλαη λα έθηηαμαλ πξψηνη ζπίηηα νη πην δπλαηνί θαη φηη νη αδχλαηνη βξήθαλ επθνιφηεξν λα ηνπο κηκεζνχλ θη φρη λα ηνπο βγάινπλ απ‟ απηά. ε εμέιημε ησλ πξαγκάησλ θαη νη επφκελνη αηψλεο. κηα θαη νη άιινη ήηαλ. Σφηε άξρηζε ε ζπγθαηνίθεζε ησλ αληξψλ κε ηηο γπλαίθεο. παγθφζκηα γιψζζα δελ ήηαλ παξά άλαξζξεο θξαπγέο.

κπνξνχκε λα πνχκε.γνχληαλ απφ ηελ ειεχζεξε αγάπε.δίδνληαη ζ‟ απηήλ απφ ζπλήζεηα. Έηζη δεκηνπξγήζεθε ν πξψηνο δπγφο πνπ ζ‟ απηφλ ππέθπςαλ ρσξίο ζθέςε. Έηζη. ζ‟ απηφ ην ζεκείν. ε δσή ηνπο ήηαλ μεθνχξαζηε θαη άλεηε. ηα ληθνχζαλ εχθνια. αιιά φηαλ ζπγθεληξψλνληαλ. Παξάιιεια. ε ζηέξεζε ηεο εδνλήο ηνπο πξνθαινχζε πεξηζζφηεξε ζιίςε απ‟ φηη ε απφιαπζή ηεο ηνπο πξν θαινχζε ραξά. αθνχ ζεκεηψλνληαλ κεγάιεο πιεκκχξεο ή ηξνκεξνί ζεηζκνί πνπ απφθνςαλ θαηνηθεκέλα ρσξηά θαη πνπ απνρψξηζαλ κέξε ηεο επείξνπ ζην θινηφ ηεο γεο. θη αξγφηεξα απφ αλάγθε. Έηζη. Ο αλαιινίσηνο σο ηφηε. αληί λα απνθνκίδνπλ ηελ εδνλή. αλαγθαία. άξρηζε λα κεηαβάιιεηαη: νη γπλαίθεο άξρηζαλ λα επηδίδνληαη φιν θαη πεξηζζφηεξν ζηηο ζπηηηθέο δνπιεηέο θαη ζην θχιαγκα ησλ παηδηψλ ελψ ζη άληξεο βξίζθνληαλ έμσ γηα λα πξνκεζεπηνχλ ηελ ηξνθή. πξνεηνηκάδνληαο γηα ηνπο κεηαγελέζηεξνπο ηελ πξψηε πεγή θάζε ζπκθνξάο. φπνπ ειάρηζηα πξάγκαηα ήηαλ αλαγθαία θαη φπνπ. φπνπ ε ρξεζηκνπνίεζε ηεο γιψζζαο ήηαλ. Ώπηή ε λέα θαηάζηαζε πξνυπφζεηε κηα δσή απιή. άιιαδαλ θαη νη ζπλζήθεο ζηε γε. ε αγξηφηεηα θαη ε ζσκαηηθή ξψκε ειαηηψζεθαλ. έθηαζαλ λα επη. Ώπηφ ηνπο έθαλε λ‟ αλαδεηήζνπλ θαη λα βξνπλ λένπο ηξφπνπο απφιαπζεο πνπ νη πξφγνλνί ηνπο δελ ηνπο ήμεξαλ. ηξφπνο δσήο αληξψλ θαη γπλαηθψλ. Δ θαηάθηεζε ινηπφλ ηεο απφιαπζεο ήηαλ γη‟ απηνχο αιεζηλή ραξά ελψ ε έιιεηςή ηεο ήηαλ πξαγκαηηθή δπζηπρία. θαη νη άλζξσπνη ήηαλ πην αδχλακνη απφ η‟ άγξηα δψα. έρνληαο κάζεη λα ρξεζηκνπνηνχλ ηα εξγαιεία πνπ ρξεηάδνληαλ γηα λα πξνκεζεπηνχλ απηά ηα πξάγκαηα. Θπνξνχκε λα πνχκε. φηη μερσξίδεη ε δεκηνπξγία ηνπ πξνθνξηθνχ ιφγνπ ν νπνίνο ηειεηνπνηήζεθε κέζα ζηνπο θφιπνπο ηεο νηθνγέλεηαο. ε δσή έγηλε πην ήκεξε. Φαίλεηαη πσο νη θάηνηθνη απηψλ ησλ απνκνλσκέλσλ θη απνθνκκέλσλ 56 . Γηαηί νη λένη ηξφπνη εδνλήο ηνπο απνραχλσζαλ ην θνξκί θαη ην λνπ θαη.

λα ζπγθξνηεί μερσξηζηφ έζλνο κε θνηλά ήζε θαη έζηκα. επεκβαίλεη ε ςπρή πνπ αλαδεηά αζπλαίζζεηα. λα ηηο ζπλ θξίλνπλ κεηαμχ ηνπο θαη λα ζρεκαηίδνπλ ηηο πξψηεο γλψκεο γηα ηελ νκνξθηά ή ηελ θαινζχλε θαη ηηο πξψηεο πξνηηκήζεηο. Ζαζψο ε εμέιημε ησλ ηδεψλ θαη ησλ αηζζεκάησλ πξνρσξεί. σο ηψξα. ρσξίο ίζσο λα ην ζέινπλ. αθνχ δελ κπνξνχζαλ λα κεηαθηλεζνχλ. καζαίλνπλ λα ρνξεχνπλ θαη λα ηξαγνπδνχλ. Οη άλζξσπνη κπνξνχλ. πξψηα απ‟ φια. ην πηζαλφηεξν είλαη φηη ε πνιηηηζκέλε θνηλσλία θαη ε γιψζζα δεκηνπξγήζεθαλ θαη αλαπηχρζεθαλ ζηα λεζηά. ε επηζπκία θνπληψλεη αθξάηεηα. νη άλζξσπνη εμεκεξψλνληαη θαη νη ζρέζεηο ηνπο απμάλνληαη ελψ νη δεζκνί ηνπο γίλνληαη πην ζηελνί. φρη κφλν ιφγσ ησλ θνηλψλ θαλφλσλ θαη λφκσλ αιιά θαη ιφγσ ηεο επηξξνήο πνπ αζθνχζε ν θνηλφο ηξφπνο δσήο θαη ηξνθήο θαη ε επίδξαζε ηνπ θιίκαηνο. Ζη φηαλ πξνβάιινληαη εκπφδηα ή αληηζηάζεηο. Οη λέεο ζπλαλαζηξνθέο. ζπξσγκέλνη 57 . ελψ νη άιινη πνπ πεξηπιαληφληαλ ειεχζεξα ζηα δάζε. πεξηπιαληφηαλ ειεχζεξα. Ζαζψο βιέπνληαη πνιχ ζπρλά. Ήηαλ επφκελν λα δεκηνπξγεζνχλ πνιιέο ζπγγέλεηεο θαη νη λένη κε ηηο λέεο λα θαηνηθνχλ θνληά. αξρίδνπλ νη ζπζίεο θαη νη αηκαηνρπζίεο. ε φξαζε δελ ηνπο επραξηζηεί πηα. Ζαη θαίλεηαη φηη ήηαλ νη θάηνηθνη λεζηψλ ζηνπο πξψηνπο θαηξνχο ηεο ζαιαζζνπνξίαο. είλαη ζηαζεξφηεξεο θαη πην κφληκεο. λα ζπγθεληξψλεηαη ζε νκάδεο θαη. λα δεκηνπξγεί ζηαζεξφηεξε δηακνλή. Θαδεχνληαη ζε νκάδεο έμσ απφ ηηο θαιχβεο ή ζηηο ζθηέο ησλ δέληξσλ. Ώξρίδνπλ νη θηινληθίεο θαη ηα θνληθά ιφγσ εξσηηθνχ πάζνπο.πεξηνρψλ. λα παξαηεξνχλ ηνπο άιινπο. ελψ δελ είλαη ιηγφηεξν επράξηζηεο. πνπ κεηέδσζαλ ηε ρξήζε ηνπ γισζζηθνχ ηδηψκαηνο. ήηαλ νη πξψηνη πνπ ζπγθαηνίθεζαλ θαη πνπ εθεχξαλ ηνλ πξνθνξηθφ ιφγν. Δ κεηαβνιή ζηα πάληα θάλεη ηνλ άλζξσπν πνπ. ηηο γπλαίθεο. Έηζη γελληέηαη ν έξσηαο θαη καδί κ‟ απηφλ ε δήιηα. θαζψο εμαζθείηαη ε θαξδηά θαη ην κπαιφ. έλα είδνο επράξηζηεο αγάπεο. ΍ζηε. δελ ηνλ ρξεηάδνληαλ. ηειηθά.

ηεο θαθίαο. λα ζπκπεξάλνπλ απεξίζθεπηα. ν θζφλνο. νξγή. θη φια απηά καδεκέλα απνηεινχλ ηηο πην επηδήκηεο νπζίεο ελαληίνλ ηεο αζψαο επδαηκνλίαο πνπ γέκηδε σο ηφηε ηνπο αλζξψπνπο. πνπ δελ κπνξνχζαλ λα δηαθξίλνπλ πφζν είρε απνκαθξπλζεί απηή ε θαηάζηαζε απφ ηε θπζηθή πξσηφγνλε δσή. πνπ θπιάγεηαη απφ ηνπο άιινπο ρσξίο λα δεηά νχηε λα βιάςεη νχηε λα εθδηθεζεί. Ζαζψο ν έλαο βιέπεη ηνλ άιιν. δεκηνπξγείηαη ε εθδίθεζε θαη ε αληεθδίθεζε. 58 . ζπγθεληξψλνπλ ηελ πξνζνρή θαη ηελ πξνηίκεζε ησλ άιισλ. είλαη ην πην ήκεξν θαη πην θηιήζπρν δψν. Ώπηή φκσο είλαη θαη ε αξρή ηεο αληζφηεηαο. ε ληξνπή. απφ δσ αξρίδεη ε θηινδνμία θαη ε καηαηνδνμία. φηη νη άλζξσπνη είλαη ζθιεξνί απφ ηε θχζε ηνπο. εκθαλίδεηαη ε αιεζηλή ζθιεξφηεηα θαη αηκνδηςία. ΋ζνη ηξαγνπδνχλ ή ρνξεχνπλ ή κηινχλ θαιχηεξα. ε πεξηθξφλεζε. φηη έηζη ήηαλ νη πξσηφγνλνη θαη φηη κφλνλ ε βία ζα ηνπο εμεκέξσλε. επηζπκεί ηελ παξνπζία ηνπ ζηγά-ζηγά θη αξρίδεη ην πξψην είδνο θηιίαο ή αλάγθεο γηα εθηίκεζε. Δ απνηπρία ζηελ απφζπαζε ηεο πξνηίκεζεο θαη ησλ ηηκψλ απφ ηνπο άιινπο. δπζηπρία. ν πξσηφγνλνο. θαηαθεχγνληαο κφλν ζηα θπζηθά πιαίζηα ηεο χπαξμήο ηνπ. Χζηφζν. πξνθαιεί ιχπε. ν άγξηνο πνπ βξίζθεηαη αλάκεζα ζηα άινγα δψα. Αεκηνπξγνχληαη ηα πξψηα πνιηηηζκέλα ρξέε θαη νη πξψηεο ζειεκαηηθέο δεκηέο.απφ ηνλ έξσηα θαη ηελ αλάπαπζε. πξνζβνιή. πνπ δελ γλσξίδνπλ ηελ θαηαζηξνθηθή πνιηηηζκέλε θνηλσλία. ηεο δήιηαο. Ώπηφ έθαλε πνιινχο.

Βλψ πξηλ απφ ηνπο λφκνπο. Σφηε νη κεηαβνιέο ήηαλ πην αξγέο θαη πην ζπάληεο. ζην ξάςηκν ησλ δεξκάηηλσλ ξνχρσλ ηνπο κε αγθάζηα. Άξρηζαλ λα εηζβάιινπλ νη πξψηνη εζηθνί θαλφλεο. θαη φηη ε εμέιημε πνπ αθνινχζεζε δελ ήηαλ παξά κηα θαηλνκεληθή ηειεηνπνίεζε ηνπ αλζξψπνπ πνπ νδήγεζε ζηνλ εθθπιηζκφ. ε επδαηκνλία πην ήξεκε θαη πην πιαηηά θαη έπξεπε λα γίλεη θάπνηα ζπκθνξά γηα λα θηάζεη ν άλζξσπνο λα παξεθηξαπεί. Δ απφιαπζε ησλ εδνλψλ ηεο ειεχζεξεο δσήο ήηαλ εμαζθαιηζκέλε φζν νη άλζξσπνη αξθνχληαλ ζηηο θαιχβεο ηνπο. φηη ζ‟ εθείλε ηελ θαηάζηαζε. Χζηφζν.ΣΡΕΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Βίδακε φηη απφ ηελ απγή ηεο πνιηηηζκέλεο θνηλσλίαο. ν άλζξσπνο ήηαλ αθφκα επηπρηζκέλνο. ηψξα ηνλ εκπφδηδαλ νη θνηλσληθνί θαλφλεο θαη νη λφκνη πνπ ήηαλ ηφζν πην απζηεξνί φζν πην ζπρλέο ήηαλ νη αηηίεο. άξρηζαλ λα κπαίλνπλ θνηλσληθέο αξρέο ζηε ζέζε ηεο θπζηθήο αγαζφηεηαο πνπ ξχζκηδε ηελ σο ηφηε ζπκπεξηθνξά. Έηζη. φηη ζα ήηαλ επηπρηζκέλνο αλ έκελε ζ‟ απηήλ γηα ιίγν αθφκα. νη άλζξσπνη άξρηζαλ λα έρνπλ ακνηβαίεο επαθέο θαη νη πξνεγνχκελεο ζπλζήθεο ζπκπεξηθνξάο ηνπο έπξεπε λα κεηαβιεζνχλ. αθαλίζηεθε ε θπζηθή αγαζφηεηα. κπνξνχκε λα πνχκε. έπαςε ε αλεμηθαθία. Βίλαη ιππεξφ λα δηαπηζηψζνπκε φηη απνδεηθλχεηαη πσο ν άλζξσπνο γελλήζεθε γη‟ απηή ηε θπζηθή δσή ηεο λεαληθήο ειηθίαο ηεο αλζξσπφηεηαο. Ώιιά ήηαλ θαη ν θφβνο ηεο εθδίθεζεο πνπ θξαηνχζε απφ ηνλ θαθφ ηνλ άλζξσπν. ν ίδηνο ν πξσηφγνλνο δίθαδε θαη ηηκσξνχζε απηφλ πνπ ηνλ έβιαπηε. ζην ζηφ- 59 . ζε ζχγθξηζε κε ηελ πξψηε ζθιεξφηεηα θαη ηε ζχγρξνλε εγσηζηηθή θνηλσλία.

΋ζνλ αθνξά ηηο γλψζεηο γχξσ απφ ηε γεσξγία. ζην ρεηξηζκφ ησλ ηφμσλ θαη ησλ βειψλ. Ίζσο θάπνην εμαηξεηηθφ ζπκβάλ. κε ηέρλεο ρσξίο απαηηήζεηο πνιιψλ ρεξηψλ. φζν δειαδή επηδίδνληαλ ζε έξγα πνπ κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη κφλνο ηνπ έλαο άλζξσπνο. γη‟ απηφ θαη παξέκεηλαλ άγξηνη. Θα ην δχζθνιν είλαη λα εξκελεχζνπκε πσο αλαθάιπςαλ θαη ρξεζηκνπνίεζαλ νη άλζξσπνη ην ζίδεξν. απφ ην ζηηάξη θαη ην ζίδεξα. γηα λα κελ πνχκε φηη είρε ηνλ πξψην. ζηα πέηξηλα κνλφμπια θαη ζηα πξσηφγνλα κνπζηθά φξγαλα. Οη πνηεηέο ηζρπξίδνληαη φηη ν άλζξσπνο εθπνιηηίζηεθε απφ ην ρξπζφ θαη ην αζήκη. Φαίλεηαη πσο ε θχζε θξάηεζε θξπθφ ην μεθίλεκα ηεο αλαθάιπςεο θαη ηεο ρξεζηκνπνίεζεο ηνπ ζίδεξνπ απφ ηνπο πξσηφγνλνπο πνπ δελ κπνξεί λα ηε θαληάζηεθαλ απφ κφλνη ηνπο. πξάγκαηα πνπ δελ γλψξηδαλ νη άγξηνη ηεο Ώκεξηθήο. Φαίλεηαη σζηφζν πσο θαη νη άιιεο θπιέο παξέκελαλ ζε άγξηα θαηάζηαζε φζν επηδίδνληαλ κφλν ζε κηα ηέρλε θαη απνδείρλεηαη φηη ε Βπξψπε είρε ηνλ πην ζηαζεξφ θαη πςειφ πνιηηηζκφ. Γηαηί παξάγεη πνιχ ζηηάξη θαη πνιχ ζίδεξν. έλαο εθαηζηεηαθφο θξαηήξαο πνπ πεηνχζε κεηαιιηθά ζψκαηα έδσζε ην παξάδεηγκα γηα ηε κίκεζε απηνχ ηνπ θαηλφκελνπ.ιηζκα κε θηεξά θαη ζην βάςηκκν ησλ θνξκηψλ ηνπο. νη θηιφζνθνη αληίζεηα. είλαη πνιχ παιηφηεξεο απφ ηηο ίδηεο ηηο γεσξγηθέο εξγαζίεο αθνχ νη άλζξσπνη 60 . Θε ηελ εκθάληζε ηεο ηδηνθηεζίαο. ζθιαβηά θαη αλέρεηα. νχηε απφ ην μέζπαζκα θάπνηαο ππξθαγηάο αθνχ νη πεξηνρέο ζηα κεηαιιεία είλαη μεξέο θη απφγπκλεο. απαηηήζεθε θαη ε θνχξαζε θαη ηα απιφρσξα δάζε έγηλαλ ρσξάθηα πνπ γηα λα βιαζηήζνπλ καδί κε ηνπο θαξπνχο ηεο γεο ρξεηάζηεθαλ πνηάκηα ηδξψηα. ΋κσο ε παξαηεξεηηθφηεηα θαη ε πξαγκαηνπνίεζε ελφο ηέηνηνπ έξγνπ απαηηνχζε πνιχ ηθαλνχο θαη πξνλνεηηθνχο αλζξψπνπο πνπ ήηαλ ζπάληνη εθείλν ηνλ θαηξφ. ε ηζφηεηα ακέζσο έζβεζε. Ώλαθαιχθηεθε ε κεηαιινπξγία θαη ε γεσξγία. Ώιιά φηαλ έθηαζαλ ζηελ αλάγθε βνήζεηαο απφ ηνπο άιινπο θη έκαζαλ ηελ σθειηκφηεηα ηεο ζπζζψξεπζεο ησλ ηξνθίκσλ.

δελ έπαπαλ λα καδεχνπλ ηνπο θαξπνχο ησλ δέληξσλ θαη ησλ θπηψλ θαηαιαβαίλνληαο πσο άλζηδε θη έβγαδε θαξπνχο ε θχζε. ζηελ άζθεζε θαη ζηελ αληνρή ησλ ηθαλνηήησλ. Άιισζηε δελ ρξεηάδνληαλ ηδηαίηεξε πξνζπάζεηα λα ηξαθνχλ απφ ην ςάξεκα ή ην θπλήγη θαη φηαλ άιιεο θπιέο έθαλαλ επηδξνκέο ελαληίνλ ηνπο. απηνί δελ είραλ ηίπνηε γηα λα ην πξνζηαηεχζνπλ. Οη δπλάκεηο ηνπο ήηαλ αλαπηπγκέλεο. Υσξίο λ‟ αλαθεξζνχκε ιεπηνκεξεηαθά ζηελ εμέιημε ηεο γιψζζαο. Οη πξσηφγνλνη πνπ φπσο αλαθέξακε δελ ζπκφληαλ ην βξάδπ ηη ήζειαλ ην πξσί δελ έθαλαλ θαζφινπ ηνλ θφπν λα ζθεθηνχλ φηη γηα λα θαξπνθνξήζεη ε γε έπξεπε λα ηελ θαιιηεξγήζνπλ. Οη θαιιηέξγεηεο απφ ξίδεο ή θπηά ή φζπξηα άξρηζαλ πξηλ απφ ηε ζπνξά ηνπ ζηηαξηνχ. . Οη ηθαλφηεηεο. ε πα- 61 . ε θπζηθή αληζφηεηα ζπλδπαδφηαλ κε ηελ θνηλσληθή θαη νη δηαθνξέο αλάκεζα ζηνπο αλζξψπνπο γίλνληαλ κεγαιχηεξεο. Βίλαη εχθνιν λα θαληαζηνχκε ηελ εμέιημε ησλ γεγνλφησλ απφ απηφ ην ζεκείν θαη πέξα. κε ηελ εκθάληζε.ηη ήηαλ γηα ην ίδην ην ζπκθέξνλ ηνπο. Φαίλεηαη φηη αξγφηεξα νη πξνζπάζεηεο θαη νη θφπνη ηνπο ζηξάθεθαλ ζ‟ απηφ ηνλ ηνκέα γηαηί πην παιηφ ηα δέληξα δελ απαηηνχζαλ θαιιηέξγεηα ή δελ γλψξηδαλ ην ζηηάξη πνπ δελ κπνξνχζαλ έηζη ή αιιηψο λα ην θαιιηεξγήζνπλ. Ώιιά απ‟ απηέο ηηο δηαθνξέο πξνήξζε ε ππεξνςία. αλαγθάζηεθαλ φινη λα απνθηήζνπλ πξαγκαηηθά ή λα ππνθξηζνχλ φηη ηηο έρνπλ. κε ην κπαιφ.Έηζη. ζηελ άληζε θαηαλνκή θαη ζην ρεηξηζκφ ή ζηελ θαηάρξεζε ησλ αγαζψλ. ν εγσηζκφο αλαπηπγκέλνο ζην έπαθξν θαη ην κπαιφ άγγηδε ηελ ηειεηφηεηα. Ζη επηλφεζαλ ηε γεσξγία κεηά ηελ εκθάληζε ησλ ζηδεξνπξγψλ νη νπνίνη ρξεηάδνληαλ ρέξηα γηα λα ηνπο ηξέθνπλ. δείρλνληαο δηαθνξεηηθνί απ‟ φ. ε κλήκε θαη ε θαληαζία ηνπο ήηαλ ζε αθκή. ζηελ αλαθάιπςε άιισλ ηερλψλ. Θα εμεηάζνπκε πσο ήηαλ ζη άλζξσπνη ζ απηή ηε λέα θαηάζηαζε. ε θαηάζηαζε ηνπ θαζέλα ήηαλ δηαξπζκηζκέλα ζχκθσλα κε ηελ νηθνλνκηθή ζέζε. ε αμία. ηε δχλακε. Έηζη. ην ίδην θαη ε ινγηθή. ηελ ηθαλφηεηα θαη άιια πξνηεξήκαηα.

Ώπηφο είλαη ν ιφγνο πνπ πάληα θξνληίδεη λα δείρλεη φηη είλαη απηφ πνπ αξέζεη ζηνπο άιινπο πξνθεηκέλνπ λα ηνπο θάλεη λα ηνπ θέξνληαη φπσο ηνλ ζπκθέξεη. Γηαηί αλ είλαη πινχζηνο ρξεηάδεηαη ηηο ππεξεζίεο ηνπο.λνπξγία θαη θάζε θαθφ. θη αλ είλαη ζε κέζε θαηάζηαζε. ν άλζξσπνο πνπ ήηαλ ειεχζεξνο αξρηθα. Έηζη. ε αρφξηαγε θηινδνμία ηνπ θαη ε έλλνηα γηα ηελ αχμεζε ηεο πεξηνπζίαο ηνπ πξνθεηκέλνπ λα ππεξηεξεί απφ ηνπο άιινπο. πφηε αλαγθάδεηαη λα εμαπαηά φινπο ηνπο άιινπο. αλ είλαη θησρφο ηε βνήζεηά ηνπο. γίλεηαη ηψξα δνχινο απφ έλα ζσξφ λέεο αλαγθαηφηεηεο ηφζν πξνο ηε θχζε φζν θαη πξνο ηνπο ζπλαλζξψπνπο ηνπ πνπ. ηελ αληηδειία. 62 . ην πάζνο ηνπ θέξδνπο θαη ηελ εθδίθεζε. ρξεηάδεηαη θαη ηνπο δπν. ε εκθάληζε ηεο ηδηνθηεζίαο θαη ε αλαπφθεπθηε ζπλέπεηά ηεο. ηεο αληζφηεηαο δεκηνπξγνχλ ηνλ αληαγσληζκφ. θάλεη ηνπο ππφινηπνπο λα ηνλ δειεχνπλ. θαηά θάπνην ηξφπν. Άιισζηε. Πφηε γίλεηαη πνλεξφο πφηε ζθιεξφο. Αηαθνξεηηθά. είλαη εμαξηεκέλνο. ΢πρλά ε δήιηα θαη ν θζφλνο είλαη ηφζν θαηαζηξνθηθά πάζε πνπ αθφκε θη αλ θνξνχλ ηε κάζθα ηεο θηιίαο θαη κάιηζηα πην πνιχ ηφηε — γίλνληαη επηθίλδπλα.

θαη ηειηθά. Δ επηδίσμε ηνπ θαιχηεξνπ δελ έθεξε παξά ην αληίζεην. ηα ιηβάδηα θαη νη βνζθέο. βξίζθνληαο αλαληηθαηάζηαηε ηελ εδνλή ηεο εμνπζίαο. Σφηε νη θησρνί ρξεζηκνπνίεζαλ ηε δχλακή ηνπο γηα λ‟ αξπάμνπλ ηηο πεξηνπζίεο ησλ άιισλ θη έηζη άξρηζε λα θαηαξγείηαη ε ηζφηεηα. Βλλνείηαη φηη εθείλνη πνπ δελ κπφξεζαλ λ‟ αξπάμνπλ θαλέλα ρσξάθη. Ώπηνί ππνρξεψζεθαλ αξγφηεξα λ‟ αξπάμνπλ ή λα παίξλνπλ απηά πνπ πεξίζζεπαλ απφ ηνπο πινχζηνπο. απφ αδπλακία ή απφ έιιεηςε δξαζηεξηφηεηαο.ΣΒΣΏΡΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Σν κνλαδηθφ αγαζφ πνπ απνηεινχζε ηνλ πινχην ησλ αλζξψπσλ πξηλ ηελ αλαθάιπςε ηνπ ρξήκαηνο. 63 . ιεειαζίεο. έκελαλ θησρνί θη αλαιινίσηνη ελψ φια άιιαδαλ. λα γίλνληαη αξπαγέο. καηαηφδνμνη θη άξρηζαλ αθαηάπαπζηεο ζπγθξνχζεηο θη αηκαηνρπζίεο αλάκεζα ζηνπο ηζρπξνχο θαη ζηνπο αλίζρπξνπο. δειαδή ηα ρσξάθηα. νδεγήζεθε ζηελ άβπζζν ηνπ νιέζξνπ. αηκνβφξνη. ΋ηαλ φκσο ην κνίξαζκα ηεο γεο ηειείσζε θαη ηα ρσξάθηα επεθηάζεθαλ. Ζαη ε θνηλσλίαο ηνπ πνιηηηζκνχ πνπ έθεξε ηνπο πνιέκνπο θαη θαηάληεζε εμαζιησκέλν θαη εθθπιηζκέλν ην αλζξψπηλν γέλνο. Οη ηειεπηαίνη. δε γηλφηαλ πηα λ‟ απμεζνχλ παξά κφλν κε ηελ θιεςηά ησλ μέλσλ εθηάζεσλ γεο. ήηαλ ε γε. ιεζηείεο θαη λα θαηαπλίγεηαη ε θπζηθή ζπκπάζεηα αλάκεζα ζηνπο αλζξψπνπο πνπ έγηλαλ πιενλέθηεο. άξρηζαλ λα ρξεζηκνπνηνχλ λένπο δνχινπο γηα λα ππνηάμνπλ λένπο θαη ε κφλε ζθέςε ηνπο ήηαλ λα ππνδνπιψζνπλ ηνπο δηπιαλνχο ηνπο. δελ κπφξεζε νχηε λα ην επαλαθέξεη ζηελ πξψηε ηνπ θαηάζηαζε νχηε λα ηνπ κεηαβάιιεη ηηο ζπλήζεηεο πνπ ηνπ δεκηνχξγεζε.

Αε ζα κπνξνχζαλ ηφηε λα πνπλ ζηνπο άιινπο φηη ην ηάδε ρσξάθη ή ην ηάδε ζπίηη αλήθε ζ‟ απηνχο θαζψο ην είραλ ρηίζεη ή είραλ θνπηάζεη απηνί γηα λα η‟ απνθηήζνπλ. θαζψο ππήξρε κεγάιε δήιηα θαη κεγάινο αληαγσληζκφο αλάκεζα ζηνπο πινχζηνπο. Άιισζηε. Έηζη. Θα θαηάιαβαλ επίζεο φηη θαζψο είραλ πάξεη ηα πξάγκαηα ζηελ θπξηφηεηά ηνπο κε ηε βία. ηελ θνηλή δπζηπρία πνπ ληψζνπλ πινχζηνη θαη θησρνί. λα ηνπο ππνζηεξίδνπλ. δελ ήηαλ ελσκέλνη θη έηζη δελ κπνξνχζαλ λ‟ αληηζηαζνχλ εχθνια ζηνπο ερζξνχο πνπ ήηαλ νπσζδήπνηε πην ελσκέλνη κεηαμχ ηνπο.ηη θαη νη άιινη. θαη λα πάζνπλ φ. Σα θπζηθά δηθαηψκαηα ηνπ δίθηνπ θαη ηεο δηακαξηπξίαο ζα θαηαπλίγνληαλ κέζα ζ‟ απηά ηα ζπζηήκαηα θαη ζ‟ απηέο ηηο ηδέεο. άξρηζαλ λα παξνπζηάδνπλ ζην ζπγθεληξσκέλν πιήζνο ησλ θησρψλ ηελ αζιηφηεηα πνπ πξνθαινχλ νη κάρεο ελαληίνλ ησλ πινπζίσλ. λα ζεζπίζνπλ θάπνηα ζπζηήκαηα ή ηδέεο πνπ ζα έθαλαλ ηνπο θησρνχο ερζξνχο ηνπο αληί λα ηνπο πνιεκνχλ. ΢θέθηεθαλ λα εθκεηαιιεπηνχλ ηελ ίδηα ηε δχλακε ησλ ερζξψλ ηνπο θαη λα ηνπο θάλνπλ ππεξαζπηζηέο ηνπο. αιιά κπξνζηά ζην πιήζνο πνιχ αλίζρπξνη. αθνχ θη νη δπν δελ είλαη 64 . θαζψο νη πινχζηνη δελ είραλ αξθεηά δπλαηνχο ιφγνπο γηα αληηξξήζεηο νχηε κεγάιε δχλακε γηα λα ππεξαζπίζνπλ ηα αγαζά ηνπο. κε ηνλ ίδην ηξφπν ζα ήηαλ πηζαλφ λα θησρχλνπλ. Έηζη. θαη πην πνιχ απ‟ φινπο νη πινχζηνη πνπ δελ κπνξεί παξά λα θαηάιαβαλ πφζν ηνπο έβιαςαλ νη αδηάθνπνη πφιεκνη πνπ ηα έμνδά ηνπο έγηλαλ απφ ηηο πεξηνπζίεο ηνπο. Σφηε ρξεηάζηεθε λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ην κπαιφ ηνπο γηα λα ζθεθηνχλ θάηη πνπ πνηέ δελ είρε πεξάζεη απφ ηε ζθέςε ησλ αλζξψπσλ.Σφηε νη άλζξσπνη ζ‟ άξρηζαλ λα ζθέθηνληαη ηελ εμαζιίσζή ηνπο θαη ηηο αηηίεο ηεο. κπνξεί έλαο-έλαο λα ήηαλ πνιχ ηζρπξφο. Οη άιινη ζα ηνπο απαληνχζαλ φηη δελ είραλ θακηά δηάζεζε λ‟ αλαγλσξίζνπλ θφπνπο πνπ νη ίδηνη δελ αλάγθαζαλ θαλέλα λα θάλεη θαη πνπ κάιηζηα πνιινί ζηεξνχληαλ φια φζα είραλ νη πξψηνη θη φηη εθείλνη ηα είραλ θιέςεη απφ ηελ θνηλή πεξηνπζία.

΢πξσγκέλνη θη απηνί απφ ηελ πιενλεμία ησλ πινπζίσλ ηνπο βνήζεζαλ λα ζηεξηψζνπλ ην ζεζκφ ηεο δνπιείαο. κε ζνθία. 65 . θαζψο ν ηξαπκαηηζκέλνο πνπ ηνπ θφβνπλ ην έλα κέινο γηα λα ζσζεί φιν ην ππφινηπν θνξκί ηνπ. γηα λα πεξηνξίζνπλ ηελ απιεζηία θαη γηα λα θαηνρπξψζνπλ ηα δηθαηψκαηα ηνπ θαζέλα κε λφκνπο δηθαίνπ θαη εηξήλεο κε ηνπο νπνίνπο φιεο αλεμαηξέησο νη ζρέζεηο ζα θαλνλίδνληαλ. θη απηνί πξφζπκα ζπζίαζαλ έλα κέξνο ηεο ειεπζεξίαο ηνπο γηα λα ζψζνπλ έλαλ άιιν. δε ρξεηάδνληαλ φια ηνχηα ηα επηρεηξήκαηα γηαηί νη πξσηφγνλνη είραλ θηφιαο πηζηέςεη ζ‟ απηή ηελ παξάινγε αδηθία θη έθηαζαλ ζην ζεκείν λα ρξεηάδνληαη ηα δηθαζηήξηα θαη ηνπο αθέληεο. πνπ ζα πξνζηαηεχεη φια ηα άηνκα. Ώπηφ ήηαλ ην μεθίλεκα ηεο θξαηηθήο δηνίθεζεο ηεο θνηλσλίαο θαη απηή ήηαλ ε αξρή ησλ λφκσλ πνπ ππνδνχισζαλ θη άιιν ηνπο αδχλακνπο ελψ δπλάκσζαλ ηνπο πινχζηνπο. θαηάθεξαλ λα ηνπο θαηαζηήζνπλ φξγαλα ησλ επηδηψμεψλ ηνπο. πξνθεηκέλνπ λα είλαη ειεχζεξνη! ν πεξηνξηζκέλνο ηνπο λνπο κπνξνχζε λα ζθεθηεί θάιιηζηα ηελ σθέιεηα ηεο θξαηηθήο εμνπζίαο αιιά δελ είραλ ηελ σξηκφηεηα γηα λα δηαθξίλνπλ ηνπο θηλδχλνπο ηεο. απ‟ φιεο ηηο ζθφξπηεο δπλάκεηο λα ζπγθεληξψζνπλ κηα χςηζηε δχλακε πνπ ζα θπβεξλά κε λφκνπο. ηειηθά. ΋ζνη κπφξεζαλ λα πξνβιέςνπλ απηνχο ηνπο θηλδχλνπο ήηαλ εθείλνη πνπ είραλ ηελ ειπίδα λα σθειεζνχλ απ‟ απηνχο. κε θνηλά θαζήθνληα ζε πινχζηνπο θαη θησρνχο. Αε ζα μαλαγχξηδε πνηέ πηα ην δηθαίσκα ηεο θπζηθήο ειεπζεξίαο θαη ζα ζηέξησλε γηα αηέιεησηνπο αηψλεο ε αληζφηεηα κέζα απφ ηελ ηδηνθηεζία. κέζα απφ ηελ θαιπκκέλε θιεςηά πνπ έγηλε απφιπην δηθαίσκα θαη βχζηζε ζηνλ πφλν θαη ζηηο ειιείςεηο νιφθιεξν ην αλζξψπηλν γέλνο πνπ ππνηάρηεθε ζηελ απιεζηία ησλ ιίγσλ. Σνπο πξφηεηλαλ λα θάλνπλ ζπκθσλίεο γηα λα γιηηψζνπλ νη αδχλαηνη απφ ηελ ηπξαλλία ησλ δπλαηψλ. Φπζηθά. πνπ ζα πνιεκά ηνπο θνηλνχο ερζξνχο θαη πνπ ζα εμαζθαιίδεη ηελ νκφλνηα θαη ηηο ίδηεο ηδέεο.αζθαιείο θαη. Αειαδή.

Παξά ην φηη άιινη θηιφζνθνη έρνπλ αληίζεηε γλψκε γηα ηελ Πξψηε δεκηνπξγία ηνπ θξάηνπο. Βμ άιινπ. Έηζη ε ζπγθξφηεζε ηεο θνηλσλίαο ζε θξάηε θαη ζε έζλε έθεξε απηά η απνηειέζκαηα. φζν θη νλ νη άλζξσπνη έλησζαλ ήδε ηε δπζηπρία πνπ ζθνξπνχζε ε ζπγθξαηεκέλε θξαηηθή θνηλσλία. ρσξίο ην δπγφ θαη ηε ζπάζε πνπ έπεθηε ζπρλά πάλσ ζνπ θαη πνπ αθφκε θη νλ δελ έπεθηε. αληεθδηθήζεηο πνπ θάλνπλ ηελ ςπρή θαη ην κπαιφ λα θξηθηνχλ θαη ζπλάκα άξρηζαλ νη ζξεζθεπηηθέο πξνιήςεηο πνπ έθαλαλ ηνλ άλζξσπν λα πηζηεχεη πσο νη αηκαηνρπζίεο ήηαλ ζεάξεζην θαζήθνλ. θνληθά. δελ ήηαλ θαζφινπ θπζηθφ δηθαίσκα αθνχ δεκηνχξγεζε ηε δηαξθή εκπφιεκε θαηάζηαζε θη αθνχ νη αδχλαηνη αληηζηέθνληαλ ζπλερψο ρσξίο λα εθιέγνπλ ζειεκαηηθά ηνπο θπξίνπο ηνπο. Δ ζηνξγή θαη αγάπε παξακεξίζηεθαλ θη έκεηλαλ κφλν ζε κεξηθέο γελλαηφςπρεο θαξδηέο δηεζληζηψλ νη νπνίνη μεπεξλνχζαλ ηα ζχλνξα πνπ κπήθαλ ζηηο ρψξεο θαη ζηα έζλε θαη ηχιημαλ κε αγάπε φιν ην αλζξψπηλν γέλνο. ηφζεο ιεειαζίεο θαη ηφζα εγθιήκαηα πνπ δελ είραλ γίλεη φκνηά ηνπο κέζα ζε αηψλεο θπζηθήο δσήο. Έγηλε ε αξρή ησλ εζληθψλ πνιέκσλ.Έηζη. έγηλαλ κάρεο. Σα θπζηθά δηθαηψκαηα απνδπλακψζεθαλ θαη κεηαβιήζεθαλ ζε δηάθνξεο ζπκθσλίεο θαη θνηλσληθέο ζρέζεηο γηαηί ε θπζηθή δσή είρε γίλεη πηα άρξεζηε. θαζψο νη ιέμεηο “δπλαηφο” θαη “αδχλαηνο”. Ζαηφπηλ ηα θξάηε απμήζεθαλ θαη θάιπςαλ νιφθιεξε ηελ επηθάλεηα ηεο γεο. Σν αλζξψπηλν αίκα έξξεε άθζνλν γηαηί νη άλζξσπνη πίζηεπαλ πσο έπξεπε λα θάλνπλ έηζη θαη κέζα ζε κηα κφλν κέξα κάρεο κπνξνχζαλ λα γίλνπλ ηφζα θνληθά. ζπγθξνηήζεθε ην πξψην νξγαλσκέλν θξάηνο αιιά ζπγθξνηήζεθαλ θαη νη πξψηεο αληηζηάζεηο ζε ζπλέλσζε. φπσο πηζηεχνπλ απηνί. έηζη πνπ δελ έβξηζθεο νχηε έλα ζεκείν ρσξίο ηελ εμνπζία ηνπ θξάηνπο. Δ βίαηε αξπαγή ησλ αγαζψλ θαη ηεο εμνπζίαο δελ κπνξνχζε λα νλνκαζηεί πξαγκαηηθή θνηλσλία. ζηελ θξαηηθή 66 . εγψ Θα ππνζηεξίμσ φηη ε επηθξάηεζε ηνπ δηθαηψκαηνο ησλ ηζρπξφηεξσλ. θξεκφηαλ γηα πάληα πάλσ ζην ιαηκφ ζνπ.

έηζη δε ζα κπνξνχζαλ λα ηελ παξαρσξήζνπλ ζειεκαηηθά ζηνπο πινχζηνπο‟ κα νη δεχηεξνη είραλ πεξηζζφηεξνπο ιφγνπο λα θνβνχληαη ηελ αξπαγή ησλ αγαζψλ ηνπο θη επνκέλσο ρξεηάζηεθε πεξηθξνπξνχλ θαιχηεξα θαη πην νξγαλσκέλα ηα ζπκθέξνληά ηνπο. 67 λα .θνηλσλία δε ζεκαίλνπλ παξά “πινχζηνο” θαη “θησρφο”— αθνχ κφλν κε ηελ αξπαγή ησλ αγαζψλ απφ ηνπο άιινπο έγηλαλ ζη δπλαηνί. ζα πξέπεη λα ζεσξνχκε κ‟ επηθχιαμε απηέο ηηο ιέμεηο. Σέινο νη θησρνί δελ είραλ λα ράζνπλ θαλέλα άιιν πξάγκα παξά ηελ ειεπζεξία ηνπο.

Οη λνκνζέηεο πνπ πξνζπάζεζαλ λα επηζθεπάζνπλ ηα ειαηηψκαηα ηνπ πνιηηηθνχ νηθνδνκήκαηνο δελ ζθέθηεθαλ φηη εθείλν πνπ ρξεηαδφηαλ ήηαλ λα ην γθξεκίζνπλ ηειείσο. Έιεηπαλ νη γλψζεηο. ηα έζλε δεκηνχξγεζαλ ηνπο άξρνληεο φρη ζέινληαο λα ππνδνπισζνχλ κηα θαη δελ ππάξρεη ηίπνηε πην παξάινγν απφ ην λα ππνηάζζεζαη ζηε ζέιεζε ηνπ 68 . Υξεηάζηεθε λα αλαηξαπεί ν λφκνο κε δηάθνξνπο ηξφπνπο. Οχηε ν ρξφλνο πνπ θαλεξψλεη ηηο αηέιεηέο ηνπ θαη δείρλεη δηάθνξνπο ηξφπνπο ζεξαπείαο δελ κπνξεί λα ην ζεξαπεχζεη. ΢ίγνπξα. αιιά ζε ιίγα εηδηθά άηνκα θαη φηη ζα έπξεπε λα δεκηνπξγήζνπλ άξρνληεο γηα ηελ εθηέιεζε ησλ απνθάζεσλ ηεο εμνπζίαο. ε ζνθία θαη ν άλζξσπνο θξφληηδε κφλν γηα ην παξφλ θαη γηα φζα κπνξνχζε λα δεη θαη φρη λα πξνβιέςεη. Θφλν ν Ηπθνχξγνο ηεο ΢πάξηεο πέηαμε φιεο ηηο παιηέο θη άρξεζηεο νπζίεο πξνθεηκέλνπ λα θηηάμεη γεξφ νηθνδφκεκα. ΐέβαηα δελ κπνξνχκε λα ππνζέζνπκε φηη κπήθαλ άξρνληεο αλαίηηα πξηλ απφ ηέηνηα αλάγθε φπσο θαη δελ κπνξνχκε λα θαληαζηνχκε φηη παξαδφζεθαλ εθείλνη νη πεξήθαλνη άγξηνη ζηα ρέξηα θάπνηνπ ηχξαλλνπ ρσξίο θαλέλαλ φξν. ε πείξα.ΠΒΘΠΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Αελ ήηαλ νξγαλσκέλε εμ αξρήο ε ζπγθξφηεζε ηεο πνιηηηθήο δηαθπβέξλεζεο ηεο θνηλσλίαο. δερφκελνη λα ππνηαρζνχλ. Θεσξψ φηη πνηέ δελ ζα αγγίμεη ηελ ηειεηφηεηα ην πνιηηηθφ ζχζηεκα αθνχ ε αξρή έγηλε ηειείσο ζηελ ηχρε θαη κε βία. λα απμεζνχλ ζε κεγάιν βαζκφ ζη παξαλνκίεο θαη ηα εγθιήκαηα θαη λα ζθεθηεί θάπνηνο φηη ζα έπξεπε λ‟ αλαζέζνπλ ηε δηθαηνζχλε φρη ζηε δχλακε ηνπ ζπλφινπ φπσο γηλφηαλ σο ηφηε.

Δ αληηκεηψπηζε ηεο δνπιείαο ινηπφλ δελ θξίλεηαη απφ ηελ εμαζιίσζε ησλ ππνδνπισκέλσλ αιιά απφ ηηο πξάμεηο αληίζηαζήο ηνπο απέλαληη ζ απηέο. Θα φηαλ ν άλζξσπνο ράζεη ηελ ειεπζεξία ηνπ. ν άγξηνο δελ κπνξεί λα ζεθψζεη δπγφ. ρψλνληαη ζηηο θπιαθέο. Παξφκνηα. θαη πηζηεχσ πσο κφλν απηνί έρνπλ ην δηθαίσκα λα ππεξαζπίδνπλ ηε ιέμε ειεπζεξία. 69 . ράλεη θαη ηε δηάζεζε γη απηήλ. φπσο ν πνιηηηζκέλνο. αςεθνχλ ηελ πείλα θαη ηε γχκληα θαη ηνλ ίδην ην ζάλαην. κα πξνηηκά ηελ ειεπζεξία ηνπ έζησ θαη κέζα απφ νδχλεο. Σν αμεκέξσην άινγν. ρηππάεη ηα πφδηα ηνπ. Ώιιά μέξσ φηη δελ αμίδεη λα κηινχλ θαη γηα θάηη πνπ δελ γλσξίδνπλ. δειαδή ηελ ειεπζεξία.άιινπ αιιά πηζηεχνληαο φηη νη άξρνληεο Θα ππεξάζπηδαλ ηελ ειεπζεξία ηνπο. Γλσξίδσ βέβαηα φηη απηνί πνπ δακάζηεθαλ εμαίξνπλ ηελ εηξήλε θαη ηελ αζθάιεηα πνπ απνιακβάλνπλ κέζα ζηε δνπιεία ηνπο. αιιά ην εμεκεξσκέλν ππνκέλεη ην καζηίγην θαη φια η‟ άιια. επαλαζηαηνχλ. φπσο ζπκβαίλεη θαη κε ηελ αζσφηεηά ηνπ. φηαλ δεη ραιηλάξη έζησ θη απφ καθξηά. απηήλ πνπ νη άιινη γηα λα κελ ηελ ράζνπλ. νξζψλεη ηε ραίηε ηνπ θαη αλαζηαηψλεηαη ζχγθνξκν. Ο Πιίληνο έιεγε ζηνλ Σξαταλφ φηη “νη άξρνληεο ππήξραλ γηα λα κελ είλαη νη άιινη δνχινη”. νη πνιηηηθνί θαη νη θηιφζνθνη πηζηεχνπλ φηη ππάξρεη κηα θπζηθή θιίζε πξνο ηε δνπιεία. Ζαζψο βιέπνπλ ηνπο ζεκεξηλνχο αλζξψπνπο λα πθίζηαληαη αδηακαξηχξεηα ην δπγφ ηνπο.

ν γηφο δελ νθείιεη θακηά ππνηαγή ζηνλ παηέξα ηνπ αιιά κφλν ζεβαζκφ θη επγλσκνζχλε. πξάγκαηη. Δ παηξηθή εμνπζία. Οη θπζηθνί λφκνη ιέλε πσο ν παηέξαο εμνπζηάδεη ην παηδί φζν ππάξρεη αλάγθε κφλν. Βπνκέλσο. αληίζεηα. ε παηξηθή εμνπζία πήξε ηε δχλακή ηεο απφ ηελ θνηλσλία ηνπ θξάηνπο. Δ αιεζηλή παηξηθή εμνπζία είλαη φηαλ ν παηέξαο ζπγθεληξψλεη γχξσ ηνπ ηα παηδηά ηνπ γηα λα ηνπο δψζεη ηελ πεξηνπζία ηνπ αλάινγα κε ην βαζκφ πνπ ηα βξίζθεη ππάθνπα ζηε ζέιεζή ηνπ. ε πνιηηηθά νξγαλσκέλε θνηλσλία δελ άξρηζε κε ηελ παηξηθή εμνπζία αιιά. Θφιηο εθείλν κεγαιψζεη θαη γίλνπλ ίζνη. ζα δηαπηζηψζνπκε φηη ε ζειεκαηηθή ηπξαλλία είλαη θάηη ςεχηηθν. σθειεί κάιινλ ηνλ εμνπζηαδφκελν παξά ηνλ εμνπζηαζηή. Ώπηφ ην θξηρηφ ζχζηεκα δελ αξέζεη αθφκα θαη ηψξα ζηνπο “θαινχο” βαζηιηάδεο ηεο Γαιιίαο φπσο δείρλνπλ ζπρλφ νη λφκνη ηνπο.ΒΖΣΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Πνιινί θηιφζνθνη ηζρπξίδνληαη φηη ε εμνπζία θαη ην νξγαλσκέλν θξάηνο ηεο βίαο πξνήξζε απφ ηελ παηξηθή εμνπζία. πηζηεχσ φηη απηή ε εμνπζία είλαη ε πην ηπξαλληθή. Παξά ηηο αληίζεηεο απφςεηο. ρσξίο ζηεξεή βάζε. κηα ζπλζήθε πνπ δελ βάδεη ππνρξεψζεηο θαη ζηα δπν ζπκβαιιφκελα κέξε αιιά θνξηψλεη ην έλα κε βάξε θαη ην άιιν ην αθήλεη ρσξίο θακηά ππνρξέσζε. Ώλ εμαθνινπζήζνπκε ηηο έξεπλέο καο. Έλα δηάηαγκα ηνπ Ηνπδνβίθνπ ΕΑ‟ ιέεη φηη “δελ πξέπεη λα λνκηζηεί φηη ν βαζηιηάο δελ ππφθεηηαη ζηνπο θξαηηθνχο λφκνπο γηαηί θη απηφο πξέπεη λα είλαη ππνηαγκέλνο”! Πηζηεχσ φηη ν άλζξσπνο πνπ ζηεξείηαη ηελ ειεπζεξία 70 .

Θα εγψ λνκίδσ πσο ηνχηε ε ζθέςε είλαη ιαζεκέλε γηαηί. Γηαηί ηνπο ζηέξεζαλ ηα αγαζά ησλ πξνγφλσλ θάλνληαο αλππφθνξε ηε δσή ηνπο. γη απηφ νη γνλείο δελ έρνπλ θαλέλα δηθαίσκα ζηε ζηέξε- 71 . φινη κπνξνχλ λα κεηαδψζνπλ ηελ πεξηνπζία ηνπο ζηνπο άιινπο κε ζπλζήθεο θαη νκνινγίεο θαη παξφκνηα κπνξνχλ λα δψζνπλ θαη ηελ ειεπζεξία. δελ κπνξεί λα κε κ‟ ελδηαθέξεη γηαηί γίλνκαη φξγαλφ ηνπ. φηη θη ν ίδηνο ν Θεφο ηαπεηλψλεηαη βιέπνληαο ην πην θαιφ ηνπ πιάζκα λ‟ αηηκάδεηαη κε ηε δνπιεία. φηη πνπιάεη ηελ ειεπζεξία ηνπ ράλνληαο ηελ ίδηα ηνπ ηε δσή. ν θαζέλαο δηθαηνχηαη λα δηαζέζεη ηελ πεξηνπζία ηνπ κε ηνλ ηξφπν πνπ ζέιεη απηφο. γηαηί ηελ πεξηνπζία ηελ παίξλνπλ ζαλ παηδηά θαη θιεξνλφκνη. γίλεηαη έλα κε ηα δψα πνπ ππνηάζζνληαη κε δνπιεία ζηα έλζηηθηά ηνπο. ππάξρεη πνιχ κεγάιε δηαθνξά γηα ηνπο απνγφλνπο ηνπ.ηνπ. θαη απφ ζπζηήκαηα. Παξφια απηά. θαη θπζηθά ηελ ίδηα ηε δσή. Ώθφκα θαη ζηελ πεξίπησζε πνπ παξαηηείηαη θάπνηνο εθνχζηα απφ ηελ ειεπζεξία ηνπ φπσο απφ ηελ πεξηνπζία ηνπ. ζην δπλάζηε ηνπ. κα ε ειεπζεξία δίλεηαη απφ ηελ ίδηα ηε θχζε. θαζψο ην δηθαίσκα ηεο ηδηνθηεζίαο έγηλε απφ ζπλζήθεο. ηε δσή θαη ηελ ειεπζεξία πνπ ν άλζξσπνο ηα έρεη απφ ηελ πξψηε ηνπ ζηηγκή. ΢χκθσλα κε ηνλ Πνχθεξληνθ. δε ζα ζηαζψ εθεί κα ζα ξσηήζσ γηαηί εθείλνη πνπ πνχιεζαλ μεδηάληξνπα ηελ ειεπζεξία ηνπο κεηέδσζαλ θαη ζηνπο κεηαγελέζηεξνπο απηφ ηνλ εμεπηειηζκφ. απηφ είλαη αδηάθνξν γηα ηνλ πξψην. Θα ε θαηάρξεζε ηεο ειεπζεξίαο απφ ηνλ άιινλ. αιιά δελ έρεη θαη ην ίδην δηθαίσκα γηα ηα πην νπζηαζηηθά δψξα ηεο θχζεο. θεχγεη νινθιεξσηηθά απφ απηφλ πνπ ηελ έρεη θαη αλ ν ησξηλφο ηεο θάηνρνο ηελ ρεηξηζηεί άζρεκα. κηα θαη νχηε δεκηψλεηαη νχηε σθειείηαη. αθνχ ε πεξηνπζία δνζεί. γη‟ απηφ ε έιιεηςή ηεο. ΢ίγνπξα δελ ππάξρεη κεγαιχηεξν αγαζφ απφ ηελ ειεπζεξία. απνηειεί πξνζβνιή θαη ζηε θχζε θαη ζηε ινγηθή. δνχινο ηνπ θαη γηαηί ε ζηέξεζε ηεο ειεπζεξίαο κνπ έρεη επίπησζε ζε φιεο ηηο πξάμεηο κνπ. ην πην πνιχηηκν αγαζφ. Πέξα απ απηά.

ζεζπίδνληαη ππνρξεσηηθνί λφκνη γηα φια αλεμαηξέησο ηα κέιε ηεο θνηλσλίαο. Ώλ απηνί θαηαξγνχληαλ. δελ κπνξνχζαλ λα πξνβιέςνπλ ηηο αλαπφθεπθηεο θαηαρξήζεηο απηψλ ησλ ζπζηεκάησλ. Βπνκέλσο. Ζαζψο ν ιαφο έλσζε θάζε ζέιεζε κφλν ζε κία. κε ηηο παξαρσξήζεηο αηνκηθψλ πξνλνκίσλ ζηνπο άξρνληεο. Οη λφκνη θαη νη ππεξέηεο ηνπο έγηλαλ πεξηζζφηεξν επππφιεπηνη κε ηηο ηηκέο πνπ ηνπο απέδσζαλ. Θα θαζψο εθείλεο ηηο επνρέο έιεηπε απφ ηνλ άλζξσπν ε πείξα θαη ε γλψζε ησλ αλζξψπηλσλ δηαζέζεσλ. θαη ηα δπν κέξε ππνρξενχληαη λα ηεξνχλ ηνπο ζπζηαηηθνχο λφκνπο πνπ ζέζπηζαλ νη ίδηνη. δειαδή φηη ν άλζξσπνο δελ γελληέηαη ειεχζεξνο. έπαπε ακέζσο θαη ε λφκηκε δχλακε ηεο εμνπζίαο θαη ν ιαφο δελ ήηαλ θαζφινπ αλαγθαζκέλνο λα ππαθνχεη πηα ζ‟ απηνχο. ζπκθέξνλ. γηα λα ζηαζεί ρξεηάζηεθε λα παξαβηαζηεί ε θχζε. Σνχηε ε δχλακε απιψλεηαη ζε θαζεηί πνπ κπνξεί λα ζπκβάιιεη ζηε ζηαζεξνπνίεζε ησλ ζπζηεκάησλ κα δελ κπνξεί λα κεηαβάιιεη ην ζχζηεκα. θη έλαο απ‟ απηνχο ξπζκίδεη ηνλ ηξφπν εθινγήο θαη ην βαζκφ ηεο ηζρχνο ησλ αξρφλησλ πνπ ζα εθηεινχλ ηνπο άιινπο. ε θχζε έπξεπε λα κεηαβιεζεί. ν ζεζκφο ηεο δνπιείαο. Πηζηεχσ φηη ην πνιηηηθφ ζχζηεκα δεκηνπξγήζεθε κε νκφθσλν ζπκβφιαην ηνπ ιανχ θαη ησλ αξρφλησλ πνπ είρε εθιέμεη θαη ζχκθσλα κ‟ απηφ.ζε ηεο ειεπζεξίαο ησλ παηδηψλ ηνπο. Ζαζψο εθείλν πνπ απνηειεί ηε ζεκειηψδε ζχζηαζε ηνπ θξάηνπο είλαη ν λφκνο θαη φρη ν θπβεξλήηεο. έηζη ην ζεσξνχζαλ άξηζην θαη κάιηζηα. Σα ζεκέιηα ηεο θξαηηθήο εμνπζίαο ήηαλ νη λφκνη πνπ απνηεινχζαλ θαη ηα δηθαηψκαηα ησλ θπβεξλεηψλ. ΋ζν θη αλ νη λνκνδηδάζθαινη ηζρπξίδνληαη κε θάζε ζνβαξνθάλεηα φηη ν απφγνλνο ηνπ δνχινπ γελληέηαη θη απηφο δνχινο. είλαη ζίγνπξν φηη νη πνιηηηθέο θπβεξλήζεηο δελ πξνέξρνληαη απφ ηε θζνξνπνηφ δχλακε ηεο θνηλσλίαο ηνπ ηζρπξφηεξνπ. Ώλ ζθεθηνχκε πεξηζζφηεξν πάλσ ζ‟ απηφ ζα δνχκε φηη ην ίδην ην ζπκβφιαην 72 . ηφηε ν θαζέλαο Θα κπνξνχζε λα επαλαπνθηήζεη ην θπζηθφ δηθαίσκα ζηελ ειεπζεξία. αιιά θαη γηα λα παξαηαζεί ε ηπξαλληθή εμνπζία.

Ώπφ δσ μεθηλά ε κνλαξρία. ΢ε πεξίπησζε πνπ νη εθιεθηνί ήηαλ πνιινί. Βίλαη θαλεξφ φηη ην πνιηηηθφ ζχζηεκα δελ είρε ζα βάζε ηε ινγηθή αιιά κηα άιιε. κα αο αλαιχζνπκε απηή ηελ ππφζεζε: Οη κηθξέο ή νη κεγάιεο δηαθνξέο αλάκεζα ζηνπο αλζξψπνπο δεκηνχξγεζαλ ηηο δηάθνξεο πνιηηηθέο δηαθπβεξλήζεηο. ΋ηαλ έκνηαδαλ ιίγν-πνιχ ζηηο ηθαλφηεηεο θαη ζηα πξνηεξήκαηα θαη φηαλ ήηαλ ιηγφηεξνη απνμελσκέλνη απφ ηε θπζηθή δσή. Ζακηά άιιε αλψηεξε δχλακε δελ κπνξνχζε λα εγγπεζεί θαη λα ηζρπξνπνηήζεη εθείλα πνπ ζπκθσλήζεθαλ ππνρξεψλνληαο ηα δπν κέξε λα θξαηνχλ ηηο ζπκθσλίεο ηνπο. Αειαδή. Βπνκέλσο. ΋ηαλ ινηπφλ βξηζθφηαλ αλάκεζά ηνπο θάπνην μερσξηζηφ άηνκν ηνλ εθιέγαλε γηα θχξηφ ηνπο. φινη καδί αλαιάκβαλαλ ηελ θπβέξλεζε θη έηζη 73 . ίζσο. ηα ζπκβαιιφκελα κέξε ζα έιπλαλ θαηά ηελ θξίζε ηνπο ηηο δηαθνξέο ηνπο θαη ην θαζέλα ζα είρε ην δηθαίσκα λα θαηαξγεί ην ζπκβφιαην αλ ην άιιν παξαβίαδε ηηο ππνρξεψζεηο ηνπ ή αλ ζα θξηλφηαλ αλψθειν ην ζπκβφιαην.δείρλεη φηη δε γηλφηαλ λα κελ παξαβηαζηεί πνηέ. Βπνκέλσο ην πνιηηηθφ ζχζηεκα δελ είλαη παξά απνηέιεζκα ηεο ζέιεζεο ηνπ αλζξψπνπ. παξφια απηά κπνξνχζαλ λα παξαηηεζνχλ απφ ηελ εμνπζία. θπξίσο. ε ζξεζθεία έθαλε ην θαιφ λα πεξηνξίζεη ηα αηκαηνθπιίζκαηα ζε ζρέζε κε ηα πνιηηηθά πάζε. Βλψ φινη νη άξρνληεο είραλ ζηα ρέξηα ηνπο ηε δχλακε θαη ηηο σθέιεηεο ηνπ ζπκβνιαίνπ. έπξεπε λα κεζνιαβήζεη ην ζετθφ ζπλαίζζεκα ψζηε λα απνθηήζνπλ νη άξρνληεο ηεξά θαη απαξάβαηα δηθαηψκαηα εκπνδίδνληαο ηνπο ππνδνπισκέλνπο λα ηνλ θξίλνπλ θη έηζη λα ππάξρεη γεληθή εζπρία. Θα κπνξνχζακε. Σν δηθαίσκα ηεο παξαίηεζεο ζηεξίδεηαη ζ‟ απηέο ηηο πεξηζηάζεηο. λα ππνζέζνπκε φηη παξφιεο ηεο ηηο θαηαρξήζεηο. εθιέγνληαλ φινη καδί θαη κ‟ απηφ ηνλ ηξφπν άξρηζε ε αξηζηνθξαηία. γη‟ απηφ ν δεκησκέλνο ήηαλ ν ιαφο θαη απηφο είρε ην δηθαίσκα λα παξαηηεζεί απφ ηελ ππνηαγή. πην ζηεξεή βάζε.

δεκηνπξγήζεθαλ νη πξψηεο ζπλσκνηηθέο πξάμεηο. ΢ηελ αξρή. πξνθεηκέλνπ λα έρεη ηελ εζπρία ηνπ δέρηεθε ηελ αχμεζε ηεο δνπιείαο θη έηζη. Φπζηθά. Ώπηφ θαίλεηαη απφ ην ζεβαζκφ ζηνπο πην ειηθησκέλνπο Ββξαίνπο. Γηα λα ην πνχκε κε άιια ιφγηα. ΋ηαλ δελ ππεξηεξνχζε ν πινχηνο θαη ληθνχζε ε αξεηή. φζν πην ζπρλά έπαηξλαλ ςήθνπο νη γεξνληφηεξνη. Ο ιαφο πνπ είρε πιένλ ζπλεζίζεη ζηε δνπιεηά θαη ζηελ ηάμε. λα ηνπο βιέπνπλ ζα λα ήηαλ δψα. νη άξρνληεο έβγαηλαλ κεηά απφ εθινγή.εγθαηαζηάζεθε ε δεκνθξαηία. είλαη εθείλνη πνπ δνχζαλ ζε δεκνθξαηίεο θαη νλνκάζηεθαλ πνιίηεο. Οη γεξνληφηεξνη κε ηε θηινδνμία ηνπο. Έθηαζαλ έηζη λ‟ απνθηήζνπλ ηελ ςπρνινγία ησλ αξρφλησλ πνπ έβιεπαλ ηελ εμνπζία ζαλ πξνγνληθφ πξνλφκην. νη επαλαζηάζεηο θαη νη εμεγέξζεηο. ν άλζξσπνο απνθηνχζε θπζηθή ππεξνρή. Έλα άιιν ραξαθηεξηζηηθφ ήηαλ ε πξνηίκεζε γηα ηηο κεγαιχηεξεο ειηθίεο θαζψο ε πείξα θαη ν θαηεπλαζκφο ησλ παζψλ ζηνπο πην ειηθησκέλνπο ζπληεινχζαλ ζηε ιήςε κεηξεκέλσλ απνθάζεσλ. 74 . ζηνπο γέξνληεο ηεο ΢πάξηεο. εθκεηαιιεχηεθαλ απηέο ηηο ζπλζήθεο θαη θαηέζηεζαλ απφιπην δηθαίσκα ηελ παηξηθή εμνπζία ζηα παηδηά. θαη απφ ην άιιν νη αξεηέο. ζ‟ φια ηα ζπζηήκαηα. κε ζπλαληψληαο αληίζηαζε. θη απηνί πνπ ππνηάρηεθαλ ζηνπο ηπξάλλνπο ήηαλ νη ππήθννη πνπ δνχζαλ θάησ απφ ην δπγφ ηεο κνλαξρίαο θαη ηεο αξηζηνθξαηίαο. Ο ρξφλνο καο έδεημε πνην ήηαλ ην πην ρξήζηκν πνιίηεπκα απ‟ φια ηα παξαπάλσ γηα ηνλ άλζξσπν. ηφζν πην ζπρλέο ήηαλ νη ςεθνθνξίεο θαη ηφζν πην θαζαξέο νη δπζρέξεηεο. θη άξρηζαλ λα βιέπνπλ ζαλ αιεζηλνχο δνχινπο ηνπο ζπκπνιίηεο ηνπο. αλαπηχρζεθε ν θαλαηηζκφο ζηηο θαηξίεο. ζηε γεξνπζία ηεο Ρψκεο. απφ ηε κηα πιεπξά ζπγθεληξψζεθαλ ηα αγαζά θαη ν πινχηνο. Έηζη. άξρηζαλ νη εκθχιηνη πφιεκνη θαη ε ίδηα παιηά θαηάζηαζε ηνπ ράνπο. νη δεζπφηεο απφθηεζαλ ην δηθαίσκα ηεο δηαδνρήο ζηελ εμνπζία. θαη κέζα απφ ηα πινχηε ηνπο. Χζηφζν. Ώπηνί πνπ ππνηάρζεθαλ ζηνπο λφκνπο κα πξνζπάζεζαλ λα δηαθπιάμνπλ ηελ ειεπζεξία ηνπο.

Θ‟ απηφ ηνλ ηξφπν θαηνρπξψζεθαλ νη δηαθνξέο αλάκεζα ζε θησρνχο θαη πινχζηνπο. Ζαηφπηλ έξρεηαη ε άζθεζε εμνπζίαο θαη ηέινο ε κεηαιιαγή ηεο κφληκεο δηαθπβέξλεζεο ησλ εζλψλ. ζε θξαηηθή δηαθπβέξλεζε. κεηά νη δηαθνξέο αλάκεζα ζε δπλαηνχο θαη αδχλαηνπο θαη ηέινο. Ώπηφ είλαη ην έζραην ζθαινπάηη αληζφηεηαο θη έηζη ζα γίλεηαη ψζπνπ λέεο κεηαβνιέο ζηα ζπζηήκαηα ζα θαηαξγήζνπλ ην παξφλ ζχζηεκα ή ζα ην ππνρξεψζνπλ λα θαηαιάβεη ην πξψην θαη λφκηκν ζρήκα ηνπ.ΐιέπνπκε ινηπφλ φηη ν πξψηνο φξνο ηεο αληζφηεηαο είλαη ε ηδηνθηεζία καδί κε ηνπο λφκνπο πνπ ζεζπίζηεθαλ γηα ηε δηαθχιαμή ηεο. 75 . αλάκεζα ζε ηπξάλλνπο θαη δνχινπο.

Θπνξνχκε λα πνχκε φηη ε αξραία ΢πάξηε ήηαλ κηα εμαίξεζε γηαηί εθεί νη κφλνη λφκνη πνπ ππήξραλ ήηαλ πην αδχλαηνη απφ ηα πάζε θαη ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηελ αλαηξνθή ησλ παηδηψλ. Θα αλ δελ ζέιεη θάπνηνο λα ππνηαρζεί είλαη πνιχ δχζθνιν λα ην θαηαθέξεη θαη ν πην επηδέμηνο πνιηηηθφο. γηαηί φηαλ ε αληζφηεηα αλάκεζα ζηνπο αθέληεο θαη ζην ιαφ απμάλεη. Βίλαη απηνλφεην φηη νη πνιηηηθέο δηαθξίζεηο θαη ηα πξνλφκηα δεκηνπξγνχλ θαη ηηο δηαθξίζεηο αλάκεζα ζηνπο πνιίηεο.ΒΐΑΟΘΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Δ θαηαλφεζε απηήο ηεο θαηάιεμεο ησλ πξαγκάησλ. επεθηείλεηαη θαη ζηνπο αλζξψπνπο ρσξηζηά. Ώιιά ε αληζφηεηα απιψλεηαη ζε άηνκα δνπιηθά θαη καηαηφδνμα πνπ πξφζπκα δέρνληαη θάζε θίλδπλν θαη ζεσξνχλ φηη είλαη ην ίδην πξάγκα λα εμνπζηάδνπλ ή λα είλαη δνχινη. πξνυπνζέηεη αλαγθαία ηε κνξθή ηνπ πνιηηηθνχ ζπζηήκαηνο καδί κε ηα κεηνλεθηήκαηά ηνπ. Ώπηφ καο θάλεη εχθνια λα ππνζέζνπκε φηη δε ζα ππήξρε αλάγθε γηα λφκνπο ή εμνπζηαζηέο ζε κηα θνηλσλία φπνπ ε θπβέξλεζε ζα πξνρσξνχζε πάληα κε ην ζθνπφ ηεο ίδξπζήο ηεο. Βίλαη ηα ίδηα κεηνλεθηήκαηα πνπ πξνθαινχλ ηα θνηλσληθά ζπζηήκαηα πνπ νδεγνχλ θαη ζηηο θαηαρξήζεηο θαη ζηηο ππεξβάζεηο. Οη άξρνληεο δελ είλαη ζε ζέζε λα αζθήζνπλ ηελ παξάλνκε εμνπζία ηνπο αλ δελ έρνπλ γχξσ ηνπο δνξπθφξνπο ζηνπο νπνίνπο λα παξαρσξνχλ κέξνο απ‟ απηήλ. Ζαη ηφηε νη πνιίηεο παξαζχξνληαη απφ ηε θηινδνμία θαη επηζπκνχλ λα αζθνχλ ηπξαλλία ζηνπο άιινηο παξά λα έρνπλ ηελ ειεπζεξία ηνπο. Ήξζε ινηπφλ θάπνηα επνρή πνπ ζη ιανί ηπθιψζεθαλ ηφζν ψζηε λα πηζηέςνπλ ηνπο άξρνληεο πνπ ηνπο παξφηξπλαλ λα γίλνπλ κεγάινη ζαλ απηνχο θαη λα ληψζνπλ ηφζν 76 .

Βίλαη εχθνιν λα θαληαζηνχκε ηηο απνηπρίεο θαη ηηο ζπκθνξέο ζηηο νπνίεο νδεγεί ηνπο αλζξψπνπο απηφ ην θαηλφκελν.πην ζπνπδαίνη φζν πην καθξηλνί ήηαλ νη απφγνλνί ηνπο. Ώπηέο ζη δηαθνξέο είλαη πνηθίιεο αιιά θαζψο. νη άλζξσπνη κπνξνχλ κ‟ απηφλ λ αγνξάδνπλ αγαζά θαη λα εμαγνξά. εμ άιινπ.δνπλ ηίηινπο. εχθνιν λ‟ απνδείμσ πσο. θαζεκεξηλά. Θφιηο γίλεη ε ζπγθέληξσζε ησλ αηφκσλ ζηελ θνηλσλία. ζε ζαλάζηκν κίζνο. Φπζηθά. ζα αλέθεξα πσο απμάλεηαη ε αληζφηεηα αλάκεζα ζηνπο αλζξψπνπο απφ ηελ ίδηα ηελ πνιηηηθή δηαθπβέξλεζε. αμηψκαηα θιπ. κέζα απφ ην θνβεξφ αληαγσληζκφ. γεληθά. Σα θαιά ή άζρεκα ζπζηαηηθφ κηαο δηαθπβέξλεζεο εμαξηψληαη απφ ηε ζπκθσλία ή ηε δηαθσλία απηψλ ησλ δπλάκεσλ κα θη απ‟ απηά μεθηλνχλ θαη η‟ άιια είδε αληζφηεηαο. Ώπηφ θαη κφλν θαλεξψλεη πφζν καθξηά βξίζθνληαη νη ιανί απφ ηελ πξψηε θνηλσληθή ζχζηαζε θαη πφζν έρνπλ πιεζηάζεη ζηελ παξαθκή. θαζψο νη θαξδηέο ησλ αλζξψπσλ θιέγνληαη απφ ηε ιαρηάξα γηα δφμα θαη δηάθξηζε. ε θαηαγσγή.. ε δχλακε θιπ. ηα πξνηεξήκαηα πνπ θάλνπλ ηνπο αλζξψπνπο λα μερσξίδνπλ ζηελ θνηλσλία είλαη ηα πινχηε. ακέζσο αξρίδνπλ νη ζπγθξίζεηο. Ώλ κνπ επηηξεπφηαλ λα αλαιχζσ κε ιεπηνκέξεηεο ην θαηλφκελν. εμαζθεί ηηο δπλάκεηο θαη ηηο ζπγθξηηηθέο ηθαλφηεηεο θάλνληαο ηα πάζε ηνπο λα απμάλνληαη θαη λα δηνγθψλνληαη θαη νδεγψληαο ηνπο φρη κφλν ζε άκηιια ή απιή αληηδειία αιιά ζε ερζξφηεηα. απηή ε θινγεξή θαη καληψδεο θηινδνμία ηνπ αληαγσληζκνχ έθαλε ηνπο αλζξψπνπο λα θαηαθέξλνπλ φρη κφλν 77 . κηα θαη θαζψο είλαη ην πην άκεζν κέζνλ γηα ηελ επδσία ε νπνία κπνξεί λα επηδξάζεη θαη ζηνπο άιινπο. ην ηειεπηαίν είδνο αληζφηεηαο είλαη ν πινχηνο γηαηί ζ‟ απηφ ππάγνληαη φια η‟ άιια είδε. Θα κνπ ήηαλ. Χζηφζν. ε αληζφηεηα μεθηλά απ‟ απηά. Ζαη ηφηε παξαηεξνχκε ην παξάδνμν θαηλφκελν λα ζεσξείηαη κηα νηθνγέλεηα ηφζν πεξίθεκε φζν πην πνιινχο νθλνχο πξφγνλνπο έρεη. νη παξαηεξήζεηο ζηηο δηαθνξέο ηνπο πνπ ηνπο θάλνπλ λα μερσξίδνπλ.

λα ζηξέθνπλ ηα φπια ελαληίνλ ηνπ. κε ηηο πξνθπιάμεηο ηνπ απφ ηηο θαηαζηξνθέο. εζσηεξηθή δηνίθεζε. ζηα 78 . ε δηθή ηνπο επδαηκνλία ζα εμαθαληζηεί. Βθεί ζα κπνξνχζακε λα δνχκε ην ιαφ. ζα κπνξνχζακε λα δνχκε ην κεγάισκα ηεο ηπξαλλίαο πνπ ην ηέινο ηεο δελ ζα ην γλσξίδνπλ νη άλζξσπνη.ηα ρεηξφηεξα κα θαη ηα θαιχηεξα πξάγκαηα. ελψ νη πνιινί δνπλ κέζα ζε εμαζιίσζε θαη ζπκθνξά. κε ηε δηθή ηνπ. πξνζθπλψληαο ηνλ ηχξαλλν θαη φληαο έηνηκνη λα βπζίζνπλ ην καραίξη αθφκε θαη ζην ζηήζνο ηνπ αδειθνχ. ζην ιαηκφ ησλ γνληψλ. θαη ηελ αχμεζε ηεο θνξνινγίαο. κε άιια ιφγηα ηα άηνκα πνπ πιεξψλεη ν ιαφο γηα ηελ αζθάιεηα ηεο παηξίδαο. θαη νη ηχξαλλνη αιιά θαη νη θηιφζνθνη. Θα βιέπακε ηνπο αγξφηεο λα παξαηνχλ απνγνεηεπκέλνη ηα ρσξάθηα ηνπο. ρσξίο βέβαηα απηφ λα πάςεη λα ζεκαίλεη φηη ηα θαιά ήηαλ πνιχ ιηγφηεξα απφ ηηο θαηαζηξνθέο. ζα βιέπακε ην νηθηξφ θαηλφκελν νη παηξηψηεο λα κεηαβάιινληαη ζε ερζξνχο. Θα καο ήηαλ δπλαηφ λα ζπληάμνπκε έλα κεγάιν βηβιίν φπνπ ζα κπνξνχζακε λα βάινπκε ζηε δπγαξηά ηα κεηνλεθηήκαηα θαη ηα πιενλεθηήκαηα ηεο ζεκεξηλήο δσήο ζπγθξηηηθά κε ηε θπζηθή δσή. ζα βιέπακε ηελ παλνπξγία ηεο εμνπζίαο λα δηνξίδεη κηζζνθφξνπο απφ ηηο δαπάλεο ηνπ ιανχ. ηφζν νη πινχζηνη εθηηκνχλ ην ρξήκα θη φηαλ ε θηψρεηα ησλ άιισλ αλαθνπθηζηεί. θαη απηέο πνπ ελδέρεηαη λα δηαλχζεη ζην κέιινλ. θαη νη επηζηήκεο. Οινέλα ζπλαληνχκε ειάρηζηνπο πινχζηνπο θαη ηζρπξνχο πνπ δνπλ κέζα ζηε ριηδή θαη ζηε δφμα. φπνπ λα εκθαλίδνπκε ηηο δηάθνξεο θάζεηο πνπ απφ ηηο νπνίεο πέξαζε ε αληζφηεηα σο ζήκεξα. γηαηί φζν πην πνιχ ππνθέξνπλ νη θησρνί απφ ηηο ζηεξήζεηο. κε φια ηα είδε θαη φιεο ηηο κεηαβνιέο πνπ Θα θέξεη ν ρξφλνο. Ώπφ εδψ γελλήζεθαλ φιεο νη θαθίεο θαη φια ηα παξάινγα αιιά θαη νη αξεηέο. ζα βιέπακε ηα πνιηηηθά δηθαηψκαηα θαη ηηο ειεπζεξίεο λ‟ αθαλίδνληαη θαη ηηο δηακαξηπξίεο ησλ παζρφλησλ λα ζεσξνχληαη εμεγέξζεηο θαηά ηεο ηάμεο.

ηελ αγλά πξσηφγνλε ηεο θαζαξήο θχζεο. γηα ράξε ηνπ ηπξάλλνπ! Γηαηί νη ηχξαλλνη είλαη πην ηζρπξνί παξά πνηέ φηαλ ν ιαφο είλαη δηαηξεκέλνο. φπνπ βαζηιεχεη ηπθιή ππνηαγή θαη φπνπ αθαλίδνληαη φιεο ζη έλλνηεο πεξί ηηκήο θαη ειπίδαο. θαηαβξνρζίδνληαο. αθνχ ε ηπξαλλία κέζα ζηνπο αηψλεο ζήθσλε ιίγν-ιίγν ην θξηρηφ ηεο θεθάιη θαηαπλίγνληαο θάζε λφκν θαη θάζε δίθην. Έηζη νδεγνχκαζηε ζηελ επαλάζηαζε πνπ εθζξνλίδεη ηνλ ηχξαλλν θαη απνηειεί νινθιεξσηηθά δίθαηε πξάμε αθνχ γθξεκίδεηαη κε ηε βία απηφο πνπ σο ηψξα θπβεξλνχζε κφλν κε βία! 79 . Γηαηί ε ηπξαλλία έρεη θαηαιχζεη θάζε θπζηθή δχλακε ηεο πξψηεο θαηάζηαζεο ησλ αλζξψπσλ θαη νη αδηθεκέλνη δελ νλεηξεχνληαη παξά λα πεηάμνπλ ηνλ ηχξαλλν. αθνχ ιείπεη ε επδαηκνλία θαη ε αξεηή.ζπιάρλα ηεο έγθπνπ γπλαίθαο ηνπο. Ώιιά κηαο δνχγθιαο — γελλήκαηνο ηεο πην θξηρηήο παξαθκήο. φρη φκσο ζαλ εθείλε ηελ πξψηε. κέζα ζηελ απφιπηε δχλακή ηεο. Γηαηί ε κεγάιε θνηλσληθή αληζφηεηα θαζηζηά κάηαηεο θαη ηηο ηέρλεο θαη ηηο επηζηήκεο. ηα πάληα. έηζη πνπ λα κελ ππάξρεη πηα λφκνο νχηε άξρνληεο αιιά κφλν απαίζηνη ηχξαλλνη. αθνχ κφλνο λφκνο είλαη ε ζέιεζε ηνπ ηπξάλλνπ θαη νη ηδηνηξνπίεο ηνπ θαη “Σν δίθην ηνπ πην δπλαηνχ” πνπ καο μαλαγπξίδνπλ ζε κηα θαηάζηαζε θπζηθήο δνχγθιαο.

δεκηνπξγεί άιιεο αλάγθεο θαη άιιεο επηζπκίεο θαη φια γίλνληαη πηα επίθηεηα. Ίζσο κνπ αληηηάμνπλ φηη ν Ζάησλ αθαλίζηεθε καδί κε ηε Ρψκε γηαηί ήηαλ αθαηάιιεινο γηα ηελ επνρή ηνπ. Θεηά ζα εμεγήζνπλ φηη ν ρξφλνο θαζψο πεξλά. παξαιείςακε λα πνχκε πνιιά. θαη βέβαηα. ηφζν γηαηί ε θαληαζία καο δελ κπνξεί λα πξνρσξήζεη άιιν φζν θαη γηαηί δελ ππάξρεη ρξφλνο. γίλνληαη ηειείσο δηαθνξεηηθά.ΟΓΑΟΟ ΖΒΦΏΗΏΕΟ Ώλαθαιχςακε θαη βαδίζακε ζηνλ μεραζκέλν δξφκν ζηνλ νπνίν πεξπάηεζαλ νη άλζξσπνη ψζπνπ λα θαηαιήμνπλ απφ ηε δσή ηεο θχζεο ζηε δσή ηνπ νξγαλσκέλνπ θξάηνπο. φζα πξνβιήκαηα εζηθήο θαη πνιηηηθήο δελ κπφξεζε λα ιχζεη ε θηινζνθία. απηέο νη επηζπκίεο δεκηνπξγήζεθαλ απφ ηηο λέεο ζρέζεηο θαη δελ ππάξρεη θακηά θπζηθή πξνέιεπζε ζ‟ απηέο. ΢ίγνπξα νη αλαγλψζηεο ζα έρνπλ εθπιαγεί απφ ηε δηαθνξά αλάκεζα ζηε θπζηθή θαη ζηελ πνιηηηζκέλε δσή. Πάλησο. Θε άιια ιφγηα ζα κνπ πνπλ φηη ε ςπρή θαη ηα πάζε κεηαβάιινληαη. αθνχ ην αλζξψπηλν γέλνο δηαθέξεη απφ επνρή ζε επνρή. νη αλαγλψζηεο λα θαηαιάβνπλ γηαηί ν Αηνγέλεο δελ έβξηζθε άλζξσπν φπσο δεηνχζε. Τπάξρεη ηφζν κεγάιε 80 . Ίζσο κάιηζηα. Ώπηέο νη αλάγθεο. πηζηεχσ φηη ζα ιχζεη απηή ε αξγή εμέιημε ζηε δηαδνρή ησλ γεγνλφησλ. Θέζα απφ ηηο παξαηεξήζεηο επηβεβαηψλνπκε ηα ζπκπεξάζκαηα απηά. δειαδή επεηδή δεηνχζε άλζξσπν επνρψλ πεξαζκέλσλ. Βθείλνο ν έμνρνο άλζξσπνο θαηάθεξε λα μαθληάζεη κφλνο ηνπ ηνλ θφζκν πνπ ζα κπνξνχζε λα ηνλ εμνπζηάζεη πεληαθφζηα ρξφληα πξηλ.

Ζαζψο ν άγξηνο δελ ήμεξε ηη ζα πεη δχλακε θαη ηηκή. ν άιινο ηα βξίζθεη ηξνκεξά. Βλψ ν πξσηφγνλνο δεη ειεχζεξα. ηη ζέα ζα παξνπζίαδε γηα ηνλ πξσηφγνλν. πνπ αθφκε θαη ε γλσζηή εξεκία ησλ ΢ησηθψλ λα κε ζπγθξίλεηαη κε ηελ αθάληαζηε μελνηαζηά ηνπ. Σα πάληα θαηαληνχλ ππνθξηηηθά. θνιπκπάεη ζηνλ ηδξψηα θαη. ηαπηφρξνλα πξνζπαζεί θαη γη‟ άιινπο θφπνπο. Όζηεξα. Οη πξσηφγνλνη είραλ ηελ επηπρία λα δνπλ κέζα ζηνπο εαπηνχο ηνπο. Θε άιια ιφγηα. ν πνιηηηζκέλνο εξγάδεηαη αθαηάπαπζηα. ζπρλά γηα λα δήζνπλ πεζαίλνπλ θαη αςεθνχλ ηε δσή πηζηεχνληαο ζηελ αζαλαζία. ζηεξηδφκελνη πεξηζζφηεξν ζηελ εθηίκεζε ησλ άιισλ παξά ζηνπο ίδηνπο ηνπο εαπηνχο ηνπο. Οη πνιηηηζκέλνη θνπξάδνληαη ψζπνπ λα πεζάλνπλ. φρη γηα ηνπο ίδηνπο θη απηφ ηνπο αλαγθάδεη λα θπλεγνχλ ηελ εθηίκεζε ησλ άιισλ κε θάζε ζπζία.ηη κπνξνχλ γηα ηελ εθηίκεζε θαη ηελ παξαδνρή ηνπο. ζα πξνηηκνχζε λα πεζάλεη πνιιέο θνξέο παξά λα δήζεη ηνχηε ηελ άγεπζηε δσή πνπ νχηε νη επεξγεζίεο δελ κπνξνχλ λα θάλνπλ πην σξαία. ΢ην ηέινο. Αελ κπνξνχζε λα θαληαζηεί φηη ζα ππήξραλ άλζξσπνη πνπ ηελ ηηκή πνπ ηνπο θάλνπλ νη άιινη ηε ζεσξνχλ ζπνπδαίν πξάγκα.δηαθνξά αλάκεζα ζηνλ πξσηφγνλν θαη ζηνλ πνιηηηζκέλν πνπ εθείλα πνπ ν πξψηνο ζεσξεί εμαίζηα. κέζα απφ ηφζε αιινίσζε αξρίδεη κηα εζηθή αδηαθνξία πνπ αλαγθάδεη ηνπο αλζξψπνπο λα αδηαθνξνχλ γηα ην θαιφ ή ην θαθφ. ν Βπξσπαίνο ηεο απιήο! ΢ίγνπξα. μέλνηαζηα θαη λσρειηθά. δειαδή γηα ηε δνπιεία ηνπο ελψ νηθηίξνπλ φζνπο δελ απνιακβάλνπλ ηηο δνπινπξεπείο ηηκέο πνπ ηνπο γίλνληαη! Θα αιήζεηα. καδί κ‟ απηνχο ελψ νη πνιηηηζκέλνη δνπλ κηα δσή γηα ηνπο άιινπο. δελ κπνξνχζε λα θαηαιάβεη ην λφεκα φισλ απηψλ ησλ θφπσλ. Βλψ κηζνχλ ηνπο πινχζηνπο θάλνπλ φ. αθφκε θαη ε θαθία. ςεχηηθα θαη πιαζηά. κε πεξηζζή αιαδνλεία πεξεθαλεχνληαη γηα ηε ζπκπάζεηα πνπ ηνπο δείρλνπλ νη ηζρπξνί. φια φζα νη άλζξσπνη ρξεζηκνπνηνχλ 81 . έηζη. ηφζν ε ηηκή φζν θαη ε θηιία θαη ε θάζε είδνπο αμία.

είλαη αξθεηφ. ε ζεκεξηλή πνιηηηζκέλε θαηάζηαζε έξρεηαη ζε απφιπηε ζχγθξνπζε κε ηνπο θπζηθνχο λφκνπο. ηελ πξνέιεπζε θαη ηελ εμέιημε ηεο αληζφηεηαο κέζα απφ ηε δεκηνπξγία ηεο πνιηηηζκέλεο θνηλσλίαο. ηφζεο θηινζνθίεο θαη ηδέεο θαη πεπνηζήζεηο — πνπ απνθηήζεθαλ θνηηάδνληαο πάληα ηνπο άιινπο θαη πνηέ κέζα ζηνπο ίδηνπο καο ηνπο εαπηνχο — δελ ππάξρεη ηίπνηε άιιν παξά κηα πιαζηή κνξθή ηηκήο ρσξίο λφεκα. δπλακψλεη θη εμειίζζεηαη κε ην δηθφ καο κπαιφ θαη ηελ πξφνδφ ηνπ θαη ζην ηέινο. 82 . ηφζεο ζεσξίεο. κε ηε θσλή ηεο ινγηθήο θαη ηεο θχζεο θαη φρη κε εθείλεο ηηο ηεξέο δνμαζίεο πνπ ηζρπξίδνληαη φηη ζη άξρνληεο ήηαλ δηθαίσκα ηνπ Θενχ θαη ησλ αλζξψπσλ. αιινηψλεη ηηο θπζηθέο καο ηάζεηο. επνκέλσο ε αληζφηεηα. ζηαζεξνπνηεί ηε ζέζε ηεο κέζα απφ ηελ ηδηνθηεζία θαη ηνπο λφκνπο ηνπ θξάηνπο. δειαδή ην λα θπβεξλνχλ νη θνπηνί ηνπο ζνθνχο.κε θάζε ηξφπν θαη κε θάζε επηδεμηφηεηα. Φπζηθά. αληηηίζεηαη ζηε θχζε θη επίζεο απνδείρηεθε ηη πξέπεη λα πηζηεχνπκε γηα ηελ αληζφηεηα πνπ θπξηαξρεί ζε φιν ηνλ πνιηηηζκέλν θφζκν. Ώπνδείρηεθε φηη ε θπζηθή αληζφηεηα πνπ βαζίδεηαη ζ‟ έλα επίθηεην θαη φρη θπζηθφ δηθαίσκα. ΋πσο θαη λα είλαη. Βπηβεβαηψλεηαη φηη κηα θαη ε αληζφηεηα δελ πθίζηαηαη ζηε δσή ηεο θχζεο. ηα παηδηά λα θπξηαξρνχλ πάλσ ζηνπο γέξνπο. νη ιίγνη λα ρνξηαίλνπλ κέρξη ζθαζκνχ απφ ηελ θαινπέξαζε θαη νη ιανί λα ζηεξνχληαη αθφκε θαη ηα πην αλαγθαία πξάγκαηα θαη λα πεηλάλε. δελ ππάξρνπλ παξά νξηζκέλεο απνιαχζεηο ρσξίο πξαγκαηηθή ραξά. Ζαηέβαια θάζε πξνζπάζεηα γηα λα δψζσ ηελ αξρή. είλαη ςεχηηθα! Ζαη χζηεξα απφ ηφζεο δνμαζίεο. ρσξίο αιεζηλέο γλψζεηο. απνδείρηεθε φηη ε δσή ηνπ αλζξψπνπ ηεο θχζεο δελ ήηαλ θαζφινπ έηζη θαη φηη θαη κφλν ην γεγνλφο φηη ε πνιηηηζκέλε θνηλσλία θαη.

είδε φηη ζα έθηαλαλ θαη πάιη ζηε κνλαξρία θαη επεηδή δελ επηζπκνχζε λα θπβεξλά αιιά νχηε θαη λα ηνλ θπβεξλνχλ. κε ηε ζέιεζή ηνπ παξαρψξεζε ζηνπο άιινπο ηελ εμνπζία. Ώιιά δε βιέπνπκε ζ‟ φιε ηνπ ηε δσή λα δεκηνπξγήζεη ηελ παξακηθξή αλαζηάησζε. ΋κσο νη άιινη δελ δέρηεθαλ ηε γλψκε ηνπ παξαπάλσ άληξα. Δ θχζε καο πξνίθηζε κε θάπνηα φξγαλα γηα ηε ζπληήξεζή καο θη εκείο ηα ρξεζηκνπνηνχκε ιαλζαζκέλα. αθνχ πέζαλε ν Φεπδνζκέξδεο.ΠΏΡΏΣΔΡΔ΢ΒΕ΢ Θαζαίλνπκε απφ ηνλ Δξφδνην φηη φηαλ ζπγθεληξψζεθαλ νη πξψηνη εθηά Πέξζεο γηα λα ζπζθεθηνχλ πνην πνιηηηθφ ζχζηεκα ζα ππνδείθλπαλ ζηελ Πεξζία. Ώπηφ ήηαλ πνιχ παξάδνμν γηα έλαλ ζαηξάπε πνπ κπνξνχζε λα γίλεη θαη ν ίδηνο βαζηιέαο. θαζψο ζα ήηαλ ειεχζεξνο θη αλεμάξηεηνο ν Οηάλεο ζα κπνξνχζε λα είλαη παλίζρπξνο. Ώπηφο πνπ νλνκαδφηαλ Οηάλεο. δεηψληαο ζαλ αληάιιαγκα ηελ ειεπζεξία ηνπ γη‟ απηφλ θαη ηνπο απνγφλνπο ηνπ. ΢ίγνπξα φκσο ζα ππήξρε θάπνηνο φξνο ζηε ζπκθσλία απηή πνπ ν Δξφδνηνο δελ ηνλ αλαθέξεη. κα λνκίδσ φηη γλσξίδνπκε νηηδήπνηε άιιν θαιχηεξα απ‟ απηνχο. κα πνπ εκείο πξέπεη λα ηνλ ππνζέζνπκε γηαηί αιιηψο. έλαο απ‟ απηνχο ππνζηήξηδε ηε δεκνθξαηία. Βίλαη γλσζηφ φηη ε δεκνθξαηία είλαη θάηη πνπ ην θνβνχληαη νη ηζρπξνί αθνχ ηνπο αλαγθάδεη λα ππνινγίδνπλ θαη ηνπο άιινπο αλζξψπνπο. Γξάθεη ν Ώξηζηνηέιεο γηα ηελ αλζξψπηλε θχζε: “Βθείλν πνπ καο ζπκθέξεη είλαη λα γλσξίδνπκε ηνπο εαπηνχο καο. 83 .

Ώπηέο νη αηζζήζεηο έκεηλαλ ρσξίο θακηά εμάζθεζε ιφγσ ηεο απξαμίαο αλάκεζα ζε ηφζεο ζσκαηηθέο αηζζήζεηο θαη θάεθαλ απφ ηελ ίδηα ηε θσηηά ησλ παζψλ ηεο. ην κπαιφ θαη νη άιιεο αηζζήζεηο. Παξφκνηα πεξίπησζε ζπλαληάκε ζηα 1694. ζπκβαίλεη λα παξακεινχλ ηα παηδηά θαη λα η‟ αθήλνπλ γηα πνιχ δηάζηεκα λα πεξπαηνχλ κε ηα ηέζζεξα κε απνηέιεζκα λα δπζθνιεχνληαη θαηφπηλ λα ηα ζηήζνπλ φξζηα. ζπλσκφηεζαλ φιεο ελάληηά ηεο. ΢ηηο Ώληίιιεο έρεη ζπκβεί ζπρλά ε ίδηα πεξίπησζε. Βμ άιινπ. 84 . Βθεί βξέζεθε έλα παηδί αλάκεζα ζηηο αξθνχδεο πνπ δελ έδεηρλε θαζφινπ φηη είρε ινγηθή. ε θαξδηά. ΢ε νξηζκέλνπο άγξηνπο δε. πνπ ρξεηάζηεθε λα δέζνπλ ην ζψκα ηνπ γχξσ-γχξσ κε μχια γηα λα ην ππνρξεψζνπλ λα ζηαζεί φξζην θαη λα ηζνξξνπήζεη πάλσ ζηα πφδηα ηνπ. ΢πάληα δίλνπκε πξνζνρή ζηηο εζσηεξηθέο αηζζήζεηο πνπ καο δηδάζθνπλ λα γλσξίδνπκε ηνπο εαπηνχο καο θαη πνπ κφλν κ‟ απηέο κπνξνχκε λα θξίλνπκε ηνλ άλζξσπν. βάδηδε ζηα ηέζζεξα θη έβγαδε θξαπγέο πνπ δελ έκνηαδαλ αλζξψπηλεο. Ώιιά κε πνην ηξφπν ζα κπνξνχζακε λα δψζνπκε ζ‟ απηέο ηηο αηζζήζεηο ηηο απαξαίηεηεο θηλήζεηο θαη λα ηηο επεθηείλνπκε πην πνιχ. Θε πνην ηξφπν ζα κπνξνχζακε λα απνβάιινπκε ηελ απάηε πνπ έρεη ππνζηεί ε ςπρή καο απφ ηε ζφισζε ηνπ λνπ.” ΋ια ηα παηδηά πεξπαηνχλ κε ηα ηέζζεξα θαη γηα λα ζεθσζνχλ φξζηα ρξεηάδνληαη έλα δίδαγκα. ζηελ Έζζε βξέζεθε έλα παηδί πνπ αλαηξάθεθε απφ ιχθνπο θη φηαλ ην έθεξαλ ζηελ απιή ηνπ πξίγθηπα Βξξίθνπ. αλέθεξε φηη πξνηηκνχζε λα επηζηξέςεη ζηνπο ιχθνπο παξά λα κέλεη κε ηνπο αλζξψπνπο. ζηα δάζε ηεο Ηηζνπαλίαο.Ζαηνξζψλνπκε λα δνχκε έμσ απφ ηνπο εαπηνχο καο θαη απμάλνπκε ζε ππεξβνιηθφ βαζκφ ηηο ελέξγεηεο ησλ αηζζήζεψλ καο. ΢ηα 1444. Ζαη είρε ζπλεζίζεη ηφζν πνιχ λα βαδίδεη ζαλ ιχθνο. Αε κηινχζε θαζφινπ. ζαλ ηνπο Οπεληφηνπο.

Βπίζεο. φηαλ ε γπλαίθα είλαη δίπνδε θαη θξαηά ζηελ αγθαιηά ηεο ην κσξφ ηεο. Οξηζκέλνη ιέλε φηη ην ηεηξάπνδν πεξπάηεκα θαηαξγεί ηα ρέξηα πνπ είλαη ηφζν απαξαίηεηα. γελλήζεθε ε ακθηβνιία αλ ην ζεκεξηλφ αλζξψπηλν βάδηζκα είλαη θπζηθφ. Θα νη πίζεθνη καο δείρλνπλ φηη κπνξνχκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε ηα ρέξηα θαη κε δπν ηξφπνπο θη έπεηηα. ν άλζξσπνο δελ δηαζέηεη ηελ νπξά πνπ είλαη απαξαίηεηε ζε φια ηα ηεηξάπνδα. αιιά πεξηηηή ζηα δίπνδα. ιφγσ ηνπ ζρήκαηνο ηνπ θεθαιηνχ θαη ηεο ζέζεο ηνπ ιαηκνχ. Δ ζσκαηηθή ζχζηαζε ηνπ αλζξψπνπ ζηε ζεκεξηλή ηεο κνξθή δεκηνπξγήζεθε απφ ηηο κεηαβνιέο ηεο καθξφρξνλεο ρξήζεο ηνπ λα βαδίδνπλ νη άλζξσπνη φξζηνη. ζηα Ππξελαία. Βμ άιινπ. δελ ππάξρεη θακηά απφδεημε φηη ε θχζε έθαλε ηνλ άλζξσπν λα βαδίδεη δηαθνξεηηθά απφ ηηο δηθέο ηεο πξνζηαγέο. αλ νη βξαρίνλεο κπνξνχλ λα ρξεζηκεχνπλ γηα πφδηα. Χζηφζν. ηα ζηήζεηα ηεο παίξλνπλ δηαθνξεηηθή ζέζε απφ εθείλε πνπ ζα έπαηξλαλ αλ βάδηδε ζηα ηέζζεξα. άρξεζηα. ηα κάηηα ηνπ θνηηάδνπλ θάζεηα ζηε γε. Βπηπξφζζεηα. Θα φηαλ βαδίδεη ζηα ηέζζεξα. απφ ην Ώλλφβεξν ην κεηέθεξαλ ζηελ Ώγγιηθή απιή. φπσο ζε φια ηα άιια δψα. ην πίζσ κέξνο ηνπ αλζξψπηλνπ 85 . ε ζεκεξηλή ζσκαηηθή ζχζηαζε ηνπ αλζξψπνπ δελ ήηαλ πνιχ δηαθνξεηηθή νχηε αληίζεηε κε εθείλε ηνπ πξσηφγνλνπ. Έπεηηα. Ώξρηθά. βξήθαλ δπν άγξηνπο πνπ έηξεραλ ζηα βνπλά ζαλ ηεηξάπνδα. Βμ άιινπ.„Βλα άιιν παηδί πνπ. Σν αλζξψπηλν θεθάιη είλαη πξνζθνιιεκέλν ζην ζψκα κε ηξφπν πνπ ηα κάηηα θνηηάδνπλ νξηδφληηα φηαλ πεξπαηάεη νξζφο. Θα απφ ηελ νκνηφηεηα πνπ ππάξρεη ζηα αλζξψπηλα ρέξηα θαη ζηα κπξνζηηλά πφδηα ησλ ηεηξάπνδσλ. έρνπκε απνδείμεηο γηα ην αληίζεην. Ινκίδσ φηη δηαζέηνπκε πνιχ πην ηθαλνχο ιφγνπο γηα λ‟ απνδείμνπκε φηη ν άλζξσπνο είλαη δίπνδνο. θαηάθεξε κε κεγάιε δπζθνιία λα νξζνπνδήζεη. Ώπηή ε ζέζε ησλ καηηψλ δελ ήηαλ θαζφινπ ρξήζηκε γηα ηε ζπληήξεζε ηνλ δψνπ. δελ έρνπκε άιιε απφδεημε γηα ηνλ ηεηξαπνδηζκφ.

Ο ηαξζφο πνπ έρεη πνιιά θφθαιν είλαη κεγαιχηεξνο θαη δελ γίλεηαη λα πάξεη ηε ζέζε ηεο απιήο. Βμ άιινπ. Ώλ απφ ην ηεηξαπφδηζκα ησλ παηδηψλ βγάινπκε ην ζπκπέξαζκα φηη είλαη θπζηθφ λα πεξπαηά ν άλζξσπνο κε ηα ηέζζεξα. αλ βαδίζεη ζηα ηέζζεξα. ππ φςε καο φηη ππάξρνπλ ηφζεο πξσηφγνλεο θαη άγξηεο θπιέο πνπ δελ έρνπλ έξζεη πνηέ ζε επαθή κε ηνλ έμσ θφζκν γηα λα κηκεζνχλ θάηη. φηαλ πεξπαηά ζηα ηέζζεξα. δπζθνιεχεη ηξνκεξά. Βίλαη θπζηθφ γηα έλα παηδί πνπ έρεη εγθαηαιεθζεί κέζα ζ‟ έλα δάζνο. δειαδή ηελ άξζξσζε πνπ ελψλεη ηελ νπιή κε ηελ θλήκε αλ δελ παηήζεη κε ηηο άθξεο ησλ δαρηχισλ φπσο γίλεηαη αλαγθαζηηθά. λα κηκεζεί ην δψν πνπ ην ηξέθεη.ηη θάλνπκε εκείο κε ηα ρέξηα καο. θαζψο είλαη πέξα απφ θάζε αλαινγία. φηη ηα ζθπιηά δελ είλαη θηηαγκέλα γηα πεξπάηεκα. αθνχ εμαζθείηαη ζηηο ίδηεο θηλήζεηο θαη ζηηο ίδηεο ζπλήζεηεο πνπ βιέπεη. κφλν επεηδή παξνπζηάζηεθαλ θάπνηα ηεηξάπνδα αλζξψπηλα φληα. ζα ρξεηαζηεί λα γνλαηίζεη. έηζη πνπ ην βάδηζκα. χζηεξα βξίζθεηαη πνιχ θνληά ζην κεηαηάξζην. Ώθξηβψο φπσο νη θνπινί πνπ. αλ ιάβνπκε κάιηζηα. έηζη δε δίλεη ζηελ αλζξψπηλε θλήκε ηελ επιπγηζία ησλ ηεηξάπνδσλ. ηφηε ζα κπνξνχζακε λα ηζρπξηζηνχκε. θαη φκσο πεξπαηνχλ νξζέο.θνξκηνχ είλαη ππεξβνιηθφ ςειφ ζε ζρέζε κε ην εκπξφο θαη. ζα είρε ζην πίζσ κέξνο κηα άξζξσζε ιηγφηεξε απφ ηα άιια δψα. θαη φρη πνπ ηνπ έδσζε ε θχζε. πξηλ θηάζεη ζηελ ειηθία λα βαδίζεη. παξφκνηα. είλαη γηαηί βξίζθνληαη ζε ειηθία πνπ νη θπζηθέο ηνπο δπλάκεηο είλαη αθφκα αδχλαηεο θαη ηα φξγαλά ηνπο δελ έρνπλ αθφκε ζηαζεξνπνηεζεί. γηαηί έξπνπλ φηαλ γελλεζνχλ. Ώλ ηα παηδηά πεξπαηνχλ ζηα ηέζζεξα. αλ παηνχζε ζηε γε κε νιφθιεξεο ηηο βάζεηο ηνπ πνδηνχ θαη ηηο παιάκεο. κε ηελ θαηάιιειε άζθεζε θάλνπλ κε ηα πφδηα ηνπο φ. Ώθφκε. έηζη θαη ηα παηδηά πνπ 86 . δελ είλαη αξθεηφο ν ηζρπξηζκφο φηη ν άλζξσπνο απφ ηε θχζε ηνπ βαδίδεη κε ηα ηέζζεξα.

Θπνξνχκε λα ηνλίζνπκε αθφκε φηη αλ θάπνηα θπηά κπνξνχλ λ‟ αλαπιεξψζνπλ ηελ χιε ηεο γεο πνπ ηξέθεη ηα θπηά θαη ηελ θαηαζηξέθνπλ ηα δψα. Ώθφκα νη άλζξσπνη παίξλνπλ απφ ηνπο θαξπνχο ησλ δέληξσλ ηηο πην άθζνλεο νπζίεο απφ εθείλεο πνπ παίξλνπλ ηα άιια θπηά. Ώλ θάπνηνο αλαγλψζηεο ηχρεη λα μέξεη ηφζα ιίγα γηα ηε θπζηθή ηζηνξία ψζηε λα θέξεη αληηξξήζεηο ζηηο ππνζέζεηο καο πάλσ ζηε βιάζηεζε ηεο γεο. Έηζη. αλαγθαζηηθά ρξεζηκνπνηνχλ ηα ρέξηα ηνπο ζαλ πφδηα. ηεο πξνζθέξνπλ πεξηζζφηεξα απ‟ φζε παίξλνπλ. 87 . έλα ζηξψκα ηεο γεο πνπ θαηνηθείηαη απφ αλζξψπνπο πξέπεη λα θαηαιήμεη ζαλ ην έδαθνο ηεο Ώξαβίαο θαη άιισλ αλαηνιηθψλ ρσξψλ ησλ αξραίσλ ηφπσλ δηακνλήο ηνπ αλζξψπνπ φπνπ δελ ππάξρεη ηίπνηε άιιν απφ ζηεξεφ αιάηη θαη ην πιηθφ απφ δψα θαη θπηά ζπζζσξεχεηαη εθεί ελψ ηα άιια εμαηκίδνληαη. Σα άπεηξα θπηά θαη δέληξα πνπ άιινηε θάιππηαλ φια ηα εξεκηθά λεζηά πνπ βξέζεθαλ πξφζθαηα θαη νη αξραίνη δξπκνί πνπ έθνςαλ νη άλζξσπνη φζν πιήζαηλαλ θη εμειίζζνληαλ ην απνδεηθλχνπλ απηφ. Σα δψα δίλνπλ ζηε γε ιηγφηεξα απ‟ φζα ηνπο δίλεη απηή. γίλεηαη παρχ. Δ θζνξά ηνπ εδάθνπο θέξεη ηε ζηέξεζε ηεο χιεο πνπ ηξέθεη ηα θπηά θαη γίλεηαη πην γξήγνξα φζν ε γε θαιιηεξγείηαη θαη νη άλζξσπνη γίλνληαη εξγαηηθνί θαη μνδεχνπλ πεξηζζφηεξε ηξνθή. θαζψο ρξεζηκνπνηνχλ πνιιά δέληξα θαη θπηά ηα θαηαζηξέθνπλ. Οη άλζξσπνη. Σν δάζνο θέξλεη βξνρή γηαηί καδεχεη αλαζπκηάζεηο θη έηζη ην ζηξψκα ηεο γεο πνπ βξίζθεηαη θάησ ηνπ.ηα ηξέθνπλ δψα. ηνπ απαληψ φηη θαζψο ηα θπηά ιακβάλνπλ ηξνθή απφ ηνλ αέξα πηφηεξν παξά απφ ηε γε. ηφηε ζχκθσλα κε ηα Θππθφλ είλαη ηα δέληξα φπνπ ζπγθεληξψλνληαη ζηηο θπιισζηέο θαη ζηηο θνξθέο ηα πην πνιιά λεξφ θαη νη πνιιέο αλαζπκηάζεηο απφ ηα‟ άιια θπηά.

ην βφδη. ην ιχθν. ε θπηνθαγία ήηαλ σθέιηκε απφ πνιιέο απφςεηο. δελ έρεη νχηε ζπληξνθηά κα νχηε ληψζεη θαη ηελ αλάγθε ηεο. ην πξφβαην. Ο „Ώγηνο Εεξψλπκνο αλαθέξεη φηη ν Αηθαφαξρνο ιέεη αλαθνξηθά κε ηηο ειιεληθέο αξραηφηεηεο. Ώπηή ηε δχλακε θαη ηελ πγεία ησλ πξσηφγνλσλ ηε δηαπηζηψλνπκε απφ ηηο δηεγήζεηο ησλ πεξηεγεηψλ πνπ 88 . λα αγσλίδεηαη. Φπζηθά. λα πεδάεη. βξίζθνληαη έμσ απφ ηηο δπλαηφηεηεο ηνπ πξσηφγνλνπ ν νπνίνο δεη κφλνο θαη καθξηά απφ ηνπο άιινπο. Βλψ ηα ζαξθνθάγα είλαη άγξηα θαη ζπγθξνχνληαη κεηαμχ ηνπο. θαη κηα απ‟ απηέο ήηαλ ε έιιεηςε ζχγθξνπζεο φπσο ζηα ζαξθνθάγα εμ αηηίαο ηεο ιείαο. κα θαξπνχο θαη φζπξηα αθαιιηέξγεηα. ηελ αιεπνχ θιπ. ηα θπηνθάγα δνπλ καδί κε εηξήλε. Θεξηθά ζαξθνθάγα εμ άιινπ. Σα θπηνθάγα. πνπ δελ κεηαδίλνληαη θιεξνλνκηθά θαη δελ ηειεηνπνηνχληαη κε θιεξνλνκηθά. είραλ δφληηα κπηεξά. θη απηά ηα θάλεη πνιχ θαιχηεξα απφ εκάο πνπ δελ ηα ρξεηαδφκαζηε θαη πνπ είλαη ζπλέπεηεο κφλν ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο. Ζάηη ηέηνην ην επηβεβαηψλνπλ νη αλαηνκηθέο παξαηεξήζεηο κα θαη ηα αξραία απνκλεκνλεχκαηα. παξνπζηάδνπλ δηαθνξέο θαη ζε εζσηεξηθά φξγαλα φπσο ζηνλ πξσθηφ πνπ δελ ηνλ έρνπλ.. Ζαζψο ηα ζπιάρλα ηνπ αλζξψπνπ είλαη ζαλ ησλ θπηνθάγσλ πξέπεη λα ηνλ εληάμνπκε ζηα θπηνθάγα. ζαλ ην ζθχιν. ζα κπνξέζεη εχθνια λα δεη κέζα ζηε θχζε θαη ζα ρξεηάδεηαη πνιχ ιίγν ηελ θνηλσληθή δσή. είραλ δφληηα πιαηηά ελψ ηα ζαξθνθάγα. λα ζθαξθαιψλεη ζηα δέληξα. Ώλ ν άλζξσπνο ινηπφλ είλαη θπηνθάγνο. Οη γλψζεηο πνπ απαηηνχλ κειέηε θαη ζεσξία θαη πνπ δηακνξθψλνληαη απφ ηηο ηδέεο. Αελ μέξεη άιιν απφ ην λα ηξέρεη. ην άινγν. θαλείο δελ έηξσγε θξέαο. φηη θαηά ηε βαζηιεία ηνπ Ζξφλνπ πνπ ε γε βιάζηαηλε θπζηθά.Τπάξρνπλ δπν δηαθνξέο πνπ εκθαλίδνληαη ζηα ζαξθνθάγα ηεηξάπνδα: ε κία θαίλεηαη απφ ην ζρήκα ησλ δνληηψλ θαη ε άιιε απφ ηε δηακφξθσζε ησλ εληνζζίσλ.

Ο Ζφιβηλ κηιψληαο γηα ηνπο Οηεληφηνπο. Αε ρξεηάδεηαη λα δπζπηζηνχκε ζ‟ απηέο ηηο δηεγήζεηο αθνχ ηα ίδηα ηα γεγνλφηα καο ην απνδεηθλχνπλ. απηνί αλεβνθαηεβαίλνπλ ζαλ θεινί πνπ ρνξεχνπλ πάλσ ζηα θχκαηα. έρνπκε έλα παξάδεηγκα ηνπ 1746. αθφκε πην άγξηνπο θη απηφ ηε ζηηγκή πνπ ζα ηνπ ηφιεγαλ νη ζεαηέο. Οη αξρέο δέρηε 89 . Σηο ίδηεο πεξηγξαθέο θάλεη ν Σέξεξ γηα ηνπο θαηνίθνπο ησλ Ώληηιιψλ. ιέεη φηη είλαη ηθαλφηεξνη ςαξάδεο απφ ηνπο Βπξσπαίνπο πνπ θαηνηθνχλ ζην Ώθξσηήξη ηεο Ζαιήο Βιπίδαο. Ώπηνί θπλεγνχλ ηα πνπιηά θαζψο πεηνχλ. φηη είλαη εμαίξεηνη θνιπκβεηέο — θνιπκπνχλ φξζηνη. ηα αγθίζηξηα. εμαίξνληαο ηελ ηθαλφηεηα θαη ηελ επιπγηζία ηνπο. Θπνξνχλ λα ζεκαδέςνπλ κε πέηξα ην κηθξφηεξν λφκηζκα απφ εθαηφ βήκαηα θαη λα ην πεηχρνπλ. αιιά θηλνχληαη αθαηάπαπζηα ιεο θαη ε πέηξα ξίρλεηαη πάλσ ηνπο. ςαξεχνπλ ηα ςάξηα θαζψο θνιπκπνχλ. Ζη φηαλ ππάξρεη κεγάιε ηξηθπκία θαη ηα θχκαηα νξζψλνληαη ζαλ βνπλά. φηη κπνξνχλ λα πηάζνπλ ηα ςάξηα αθφκε θαη κε ηα ρέξηα ηνπο. αιιά ζε κηα δεκφζηα γηνξηή πξφηεηλε ζηηο αξρέο λα αληαιιάμεη ηελ ειεπζεξία ηνπ κε ηνλ θίλδπλν λα ράζεη ηε δσή ηνπ. φηη ε θπζηθή ηνπο επηδεμηφηεηα είλαη ίζε κε ηα δίρηπα. Ώθφκα είλαη ππέξνρνη θπλεγνί θαη έρνπλ αζχγθξηηα θαιχηεξε φξαζε θαη ζηαζεξφηεξν ρέξη απφ ηνπο Βπξσπαίνπο. ζα ηνλ έδελε θαη ζα ηνπ θνξνχζε θαη ραιηλάξη! Ζαηφπηλ ζα ηνλ θαβαινχζε θαη ζα επηηίζεην ζε άιινπο δπν ηαχξνπο. δίρσο λα ηνλ βνεζήζεη θαλείο. Σφηε έλαο Ώκεξηθάλνο.εμαίξνπλ ηελ επηδεμηφηεηα θαη ηελ επιπγηζία ηνπο. κε έλαλ άγξην ηαχξν. Ζαη δελ ζπγθεληξψλνπλ ην βιέκκα ζην ζηφρν ζαλ εκάο. κε ηα ρέξηα απισκέλα έμσ απφ ηε ζάιαζζα θαη ιεο φηη βαδίδνπλ. θάηνηθνο ηνπ Θνπέλνο Άπξεο θαηαδηθάζηεθε ζε δνπιεηά ζην Ζάληημ. ΋ζν γηα ηνπο πξσηφγνλνπο ιανχο ηεο Ιφηηαο Ώκεξηθήο. Έθαλε ινηπφλ ηελ πξφηαζε λ‟ αγσληζηεί άνπινο. κε κφλν ηνπ φπιν κηα ρνξδή κε ηελ νπνία ζα ηξφκαδε ηνλ ηαχξν.

Ώιιά αλ έθαλε έξεπλεο πάλσ ζηνλ άλζξσπν ηεο θχζεο. Ζη φια απηά ηα θαηνξζψκαηα δελ ηνπ έθεξαλ θακηά επηπρία. Ο άλζξσπνο κπνξεί λα δήζεη έμη θαη επηά θνξέο ην ρξφλν πνπ αλαινγεί ζηελ αλάπηπμή ηνπ. πιεκκχξηζε ηνπο σθεαλνχο κε θαξάβηα θαη χςσζε ηεξάζηηα νηθνδνκήκαηα. πφζν παξάινγα εγσηζηήο ήηαλ ψζηε λα ηξέμεη καθξηά απφ ηε θχζε θαη λα γεκίζεη κε ηηο δπζηπρίεο απφ ηηο νπνίεο απηή ηνλ είρε γιηηψζεη. Αελ ζα εθθξάζσ θακηά απνξία γη‟ απηά ηα ζπκπεξάζκαηα γηαηί μέξσ φηη γη‟ απηνχο ηνπο ζπιινγηζκνχο πήξε παξάδεηγκα απφ ηελ πνιηηηζκέλε θαηάζηαζε ησλ αλζξψπσλ. απάληεζε φηη ηα θαθά είλαη ρίιηεο θνξέο πεξηζζφηεξα θαη φηη ε δσή είλαη έλα ειεεηλφ δψξν. 90 . Αάθξπα καο έξρνληαη ζηα κάηηα φηαλ βιέπνπκε πφζν ηπθιφο θαη πφζν καηαηφδνμνο ππήξμε ν άλζξσπνο. ζα δηαπίζησλε φηη δελ είλαη έλνρε απηή γηα ηα αλζξψπηλα βάζαλα θαη φηη είλαη ν ίδηνο ππεχζπλνο θαη κάιηζηα έθαλε αξθεηέο πξνζπάζεηεο γηα ηε δπζηπρία πνπ έρεη ζήκεξα. Ο άλζξσπνο επηλφεζε ηηο ηέρλεο θαη ηηο επηζηήκεο.θαλ θη ν πξσηφγνλνο Ώκεξηθάλνο θαηφξζσζε απηά πνπ ππνζρέζεθε! Σέηνηεο είλαη νη ηθαλφηεηεο ησλ αγξίσλ! ΢ρεηηθά κε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο. θαιιηέξγεζε ηε γε θαη μέξαλε ηνπο βάιηνπο. ν Θππθφλ ππνζηεξίδεη φηη απηή είλαη αλάινγε κε ην ρξφλν ηεο ζσκαηηθήο αλάπηπμεο ηνπ θάζε φληνο. δειαδή εθείλνο πνπ αλαπηχζζεηαη κέρξη ηα δεθαηέζζεξα κπνξεί λα δήζεη ελελήληα-εθαηφ ρξφληα θη εθείλνο πνπ αλαπηχζζεηαη κέρξη ηα είθνζη κπνξεί λα δήζεη εθαηφλ είθνζη θαη εθαηφλ ζαξάληα ρξφληα! ΋ηαλ ξψηεζαλ έλαλ πεξίθεκν ζπγγξαθέα πνηα είλαη ηα θαιά θαη πφζα ηα θαθά ζηε δσή. βάζπλε ηα πνηάκηα θαη ηζνπέδσζε ηα βνπλά.

Έηζη. Ώο ζθεθηνχκε ηνπο πινχζηνπο πνπ νη θιεξνλφκνη ηνπο — ίζσο θαη ηα ίδηα ηα παηδηά ηνπο — εχρνληαη ην ζάλαηφ ηνπο. απηφο δεκηνπξγεί δνχινπο θαη αθέληεο. απηφο πξνθαιεί ηηο ζπγθξνχζεηο θαη ηηο αληηζέζεηο. επεηδή ε αλζξψπηλε θχζε είλαη. ελψ είλαη ερζξνί αλάκεζά ηνπο. Σέηνηα είλαη ε πνιηηηζκέλε θνηλσλία φπνπ ε επηπρία ηνπ ελφο είλαη δπζηπρία ηνπ άιινπ. Τπήξμαλ πνιινί πνπ ράξεθαλ αθάληαζηα κε ηελ ηξνκαθηηθή ππξθαγηά ηνπ Ηνλδίλνπ πνπ έθαςε ηφζεο πεξηνπζίεο θαη πνπ ζξελνχλ φηαλ πξφθεηηαη γηα κηα πινχζηα ζπγθνκηδή. ηνλ ππεξαζπίδεη κε ηνλ ηζρπξηζκφ φηη γηα ηέηνηεο αηηίεο ζα έπξεπε λα ηηκσξήζεη φιν ηνλ θφζκν αθνχ φινη θεξδίδνπλ ιεθηά απφ ηε δπζηπρία ή θαη ην ζάλαην ησλ άιισλ. δελ παχεη λα ππάξρεη ζηα κάηηα καο ε απφδεημε φηη απ‟ απηφλ δεκηνπξγείηαη ην κίζνο αλάκεζα ζηνπο αλζξψπνπο. Ώλ θάπνηνο κνπ πεη φηη. θαη ην αληίζηξνθν. Σν κπαιφ ηνπ θαζέλα. ζθέθηεηαη πξάγκαηα ηειείσο αληίζεηα απφ εθείλα πνπ επηβάιιεη ην θνηλφ ζπκθέξνλ. αγαζή. ε θνηλσλία ζνπ επηβάιιεη λα ππεξε 91 . αληί λα δίλνπκε ζεκαζία ζηηο θνχθηεο θαη κάηαηεο επηδείμεηο θαινζχλεο. αο ζθεθηνχκε πφζν ζα ραξεί θάπνηνο νθεηιέηεο αλ θαεί έλαο πηζησηηθφο νίθνο. ν θαζέλαο ραίξεηαη απφ ηνλ πφλν ηνπ άιινπ. φπσο απνδείμακε. πνιέκνπο. αληίζεηα. ΋ηαλ ν Θνληέηλ κηιάεη γηα ηνλ ηερλίηε πνπ ηνλ ηηκψξεζε ν Ώζελαίνο Αεκάδεο επεηδή πνπινχζε θέξεηξα αθξηβά θαη έηζη θέξδηζε πνιιά ρξήκαηα. πνιινί εχρνληαη θαη δεκφζηεο θαηαζηξνθέο φπσο επηδεκίεο. ΋ζν θη αλ ζαπκάδνπκε ηνλ πνιηηηζκφ.Χζηφζν. πείλα. δε βξίζθνπκε άιινπο ιφγνπο γηα ηελ ηφζε ηνπ παξαθκή παξά απφ ηηο κεηαβνιέο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ ζην κπαιφ ηνπ. Βδψ ζπκθσλψ απφιπηα γηαηί. αο ζθεθηνχκε πφζν επράξηζηε είδεζε είλαη γηα έλαλ έκπνξν ην λαπάγην ελφο πινίνπ. Θάιηζηα. ζα πξεπε λα εμεηάζνπκε ην βάζνο ηεο ςπρήο καο θαη λα ζθεθηνχκε πσο γίλεηαη λα θαηαζηξέθεη άλζξσπνο ηνλ άλζξσπν κε θηιία. αο ζθεθηνχκε πφζν ραίξνληαη νη ιανί κε ηε δπζηπρία ησλ δηπιαλψλ ηνπο ιαψλ. μερσξηζηά.

πέξα απφ ηηο αλάγθεο πνπ δεκηνχξγεζε. αθνχ θαηαζηξέςνπλ πνιινχο θαη αξπάμνπλ πνιινχο ζεζαπξνχο. γίλεηαη θηιηθφο θαη κε ηνπο γχξσ ηνπ θαη κε ηε θχζε. ζηα λνζεπκέλα θάξκαθα εμ αηηίαο ηεο βξσκηάο ησλ θαξκαθνπνηψλ θαη 92 . Αελ ππάξρεη αλάπαπζε κηαο ζηηγκήο αθνχ απμάλνπλ θαη ηα πάζε θαη νη αλάγθεο κε ζπλέπεηα λα κεγαιψλεη ε πιενλεμία εθείλσλ πνπ. δελ αξρίδεη ηηο κάρεο αλ δελ βεβαησζεί φηη δελ ζα βξεη πνπζελά αιινχ ηξνθή. κεηά απφ κεξηθφ ρηππήκαηα θαη ρσξίο θαλέλα θνκπαζκφ εθ κέξνπο ηνπ ληθεηή πνπ αξρίδεη λα ηξψεη ελψ ν ληθεκέλνο ςάρλεη αιινχ. Θπνξνχκε λα θάλνπκε ηε ζχγθξηζε αλάκεζα ζηελ πνιηηηζκέλε θαη ζηελ πξσηφγνλε θνηλσλία θαη λα δνχκε Πφζεο πφξηεο άλνημε ν πνιηηηζκφο ζηηο ζπκθνξέο θαη ζηνπο ζαλάηνπο. εγψ ζ‟ απνθξηζψ φηη πην πνιιά θεξδίδεηο φηαλ ηνπο βιάπηεηο θαη φηη φηαλ ηνπο ππεξεηείο ην θάλεηο κφλν γηα λα έρεηο νθέιε ηα νπνία είλαη πνιχ κεγαιχηεξα φηαλ ηνπο βιάπηεηο! Πνην θέξδνο είλαη κεγαιχηεξν απφ ην παξάλνκν. ζηακαηά γξήγνξα. Θα θη φηαλ γίλεη ε κάρε. χζηεξα γηα ηηο εδνλέο θαη ηα θέξδε θη φια απηά δεκηνπξγνχλ ηε δνπιεία. Θα ζηνπο πνιηηηζκέλνπο θπξηαξρεί ε θξνληίδα γηα ηα απαξαίηεηα θαη κεηά αξρίδεη ε πξφλνηα γηα ηα πεξηηηά. πξψηα. Ώθφκε θη αλ έξζεη ζε ζχγθξνπζε γηα ηελ ηξνθή ηνπ. Αελ έρνπκε παξά λα ξίμνπκε κηα καηηά ζηα λνζεπκέλα ηξφθηκα. πέξα απφ ηνπο θφπνπο θαη ηα βίαηα πάζε. εηνηκάδνληαη λα θάλνπλ θη άιιεο θαηαζηξνθέο γηα λα θπξηαξρήζνπλ ζηνλ θφζκν.ηεηο ηνπο άιινπο γηα λα θεξδίζεηο. Ζαη πφζν πην επηθεξδήο είλαη ε αδηθία απφ ηε δηθαηνζχλε αθνχ νη άλζξσπνη επηδηψθνπλ ζπλερψο λα γιηηψζνπλ απφ ηε δεχηεξε θη αθνχ απηφ πξνζπαζνχλ νη ηζρπξνί κε ηε δχλακή ηνπο θαη νη αλίζρπξνη κε ηελ πνλεξηά ηνπο! ΋ηαλ ν πξσηφγνλνο ρνξηάζεη ηελ πείλα ηνπ. πέξα απφ ηελ απνραπλσηηθή θαινπέξαζε ησλ πινπζίσλ θαη ηε ζηέξεζε ησλ θησρψλ. ζηα θαξπθεχκαηα. Σν απνηέιεζκα είλαη λα μαλαγίλνπλ φια εηξεληθά.

εθεπξέζεθαλ ηα πην αλαηξηρηαζηηθά κέζα γηα λα μεγεινχλ ηε θχζε θαη λα εμεπηειίδνπλ ην πην θαιφ ηεο δεκηνχξγεκα. άξξσζηεο ΢θέθηεθαλ θαη αηζρξέο λα επλνπρίζνπλ νξέμεηο θαη. εθείλσλ ησλ επαγγεικάησλ πνπ θαζεκεξηλά εμνινζξεχνπλ εθαηνληάδεο εξγάηεο. αλζξψπνπο. Γηα ηελ πην σξαία θαη πην κεγάιε απηή πξάμε νη άλζξσπνη παίξλνπλ ηε γλψκε άζρεησλ αηφκσλ. πξάγκαηα πνπ δείρλνπλ φηη ε θχζε ηηκσξεί ηελ παξαβίαζε πνπ ηεο έρεη γίλεη. έρνπλ παξεμεγήζεη ηελ εγθξάηεηα. Άιισζηε. θαζηζηνχλ άξξσζηνπο ηνπο πην ζαπκαζηνχο ζηξαηνχο θαη εμνινζξεχνπλ πην πνιινχο ζηξαηηψηεο απ‟ φζνπο ζη ζθαίξεο ησλ ερζξψλ. λα λα δηαηξεβιψζνπλ ην κεγαιείν ηεο ηεξήο πξάμεο ηνπ έξσηα. ηηο επηδεκίεο ηεο καιζαθήο θαη λσζξήο δσήο. πξν πάλησλ. νηθνδφκνπο. ηφηε ζα 93 . Ώλ ζπγθεληξψζνπκε φιεο απηέο ηηο αζιηφηεηεο. Θα ηη λα πνχκε θαη γηα ηηο αξξσζηεκέλεο επηλνήζεηο ησλ πην αλζπγηεηλψλ επαγγεικάησλ ζαλ ηε κεηαιισξπρεία. ΐιέπνπκε ηηο ππξθαγηέο θαη ηνπο ζεηζκνχο πνπ εμαθαλίδνπλ νιφθιεξεο πφιεηο θαη ξεκάδνπλ ρηιηάδεο αλζξψπνπο. ιηζνηφκνπο. θαηαζηξέθνληαο ηα έκβξπα ή ζθνηψλνληαο ηα λήπηα εμ αηηίαο ηεο θηψρεηαο ή ηεο δεκηνπξγήζνπλ ληξνπήο. ΐιέπνπκε ηηο επηδεκίεο πνπ θέξλεη ν αξξσζηεκέλνο αέξαο απφ ηελ ππθλνθαηνίθεζε. Βμ ίζνπ ζεκαληηθφο είλαη θαη ν αξηζκφο ησλ λαπαγίσλ θαη ησλ ζαιαζζηλψλ ζπκθνξψλ κε ηνπο πεηξαηέο θαη ην ζθνξβνχην θαη ηηο πείλεο‟ ησλ ιεειαζηψλ θαη ησλ ιεζηεηψλ θαη ησλ ινγήο εγθιεκάησλ. πνπ θαηαζηξέθνπλ ηελ πγεία θαη ιηγνζηεχνπλ ηε δσή. έρνπλ ζπγρχζεη ην θαιφ κε ην θαθφ. Ώο κελ αλαθέξσ πάιη ηηο ζπκθνξέο ηνπ πνιέκνπ.ηεο απάηεο ησλ γηαηξψλ. εκπνδίδνληάο ην λα γελλεζεί. Ώιιά ζα ήζεια λα δνπλ ην θσο ηεο δεκνζηφηεηαο ηα αλαηξηρηαζηηθά εγθιήκαηα πνπ πξνθαινχλ ζηα ζηξαηεχκαηα νη ινγήο ηξνθνδφηεο: απηέο ζη ηξνθνδνζίεο πνπ δε γίλνληαη θαζφινπ θξπθά. έρνπλ κπεξδέςεη ηε θπζηθή επηζπκία.

παξακειείηαη ε γεσξγία θαη ηεο επηβάιινληαη θφξνη θαη νη γεσξγνί είλαη θαηαδηθαζκέλνη ζηελ πείλα θαη ζηε δπζηπρία. Ώπφ ηελ πνιηηηζκέλε θνηλσλία θαη απφ ηελ πνιπηέιεηα πνπ δεκηνπξγεί. Ζαη ινηπφλ. πξέπεη λα έρνπλ ηηκή πξνζηηή ζε φινπο. Βπηπιένλ. απηνί πνπ θαλνληθφ έπξεπε λα δίλνπλ ςσκί ζηνπο άιινπο. Θα κνπ πείηε. Αε Θα απνθαιέζσ απηή ηελ απάληεζε απνζηνκσηηθή γηαηί κνπ είλαη πνιχ αγαπεηή.έρνπκε ηελ απάληεζε ζην ηη ζεκαίλεη πνιηηηζκφο. Έηζη. νη επηζηήκεο θαη θάζε ινγήο καηαηνδνμίεο πνπ θέξλνπλ ηνλ πινχην θαη ηηο βηνκεραλίεο θαηαζηξέθνληαο νιφθιεξεο πφιεηο. Θα έιεγα ζηνπο αλζξψπνπο. Ια δηαιχζνπκε ηνλ πνιηηηζκφ. φζν πην πεξηηηέο είλαη θάπνηεο ηέρλεο. θαη ζέισ λα ηελ πξνιάβσ γηα λα θαηαπλίμσ ηε θσλή ησλ αληηπάισλ κνπ. Βπεηδή ε γεσξγία δελ έρεη ζρεδφλ θαλέλα θέξδνο κα επεηδή ηα πξντφληα ηεο είλαη εμίζνπ αλαγθαία ζε φινπο. πσο δελ πξέπεη λα ληψζνπλ θφβν φηη ζα εμεπηειίζνπλ 94 . πξνέξρνληαη νη ειεχζεξεο ηέρλεο. θαίλνληαη πεξηζζφηεξν ζεκαληηθέο ζηνλ άλζξσπν. ζα έπξεπε λα ζξελνχκε γηα ηελ εξήκσζε ησλ ρσξαθηψλ. ην εκπφξην. Ζαη αληί λα ζακπσλφκαζηε βιέπνληαο ηε ριηδή ησλ κεγαινππφιεσλ. Γηαηί ε πνιπηέιεηα πνπ αρφξηαγα δεηνχλ νη ηζρπξνί εμνινζξεχεη ηηο πεξηνπζίεο φρη κφλν ησλ γεσξγψλ αιιά θαη ησλ αζηψλ. Ση Πξέπεη λα θάλνπκε ηψξα. γηα ηε θηψρεηα θαη ηελ εμαζιίσζε ησλ αγξνηψλ. ψζπνπ εγθαηαιείπνπλ ηα ρσξάθηα ηνπο θη έξρνληαη ζηηο πφιεηο γηα λα θάλε. ΋ζν εμαπιψλνληαη θαη αλζνχλ ζη ηέρλεο. ηφζν πην επηθεξδείο είλαη. πνπ νκνινγνχλ φηη δελ ππάξρεη άιινο πξννξηζκφο ζ‟ απηή ηελ ηφζν ζχληνκε δσή παξά ε εηξήλε. λα θαηαζηξέςνπκε ηελ ηδηνθηεζία θαη λα επηζηξέςνπκε ζηε δνχγθια κε ηα δψα. Σέηνηεο ζπκθνξέο θαη ηέηνηα εμαζιίσζε πξνμελεί ν πινχηνο θαη ε πνιπηέιεηα. γηα ηα αθαιιηέξγεηα ρψκαηα.

ηηο αραιίλσηεο επηζπκίεο ηνπ θαη θαηαθχγνπλ ζηελ παλάξραηα απιφηεηα θαη γαιήλε ησλ δαζψλ. ηφηε αο θξνληίζνπλ κε ηηο αξεηέο ηνπο λα αμησζνχλ ηηο αηψληεο ηηκέο. ΋ζν γηα ηνλ παηέξα. λα κάζνπλ λ αγαπνχλ ηνπο άιινπο θαη λα ηνπο βνεζνχλ φζν γίλεηαη. ηε δηαθζνξά ηνπ. έηζη νη ζρέζεηο ηνπο πξέπεη λα ζπλερίδνληαη θαη κεηά ηελ ηεθλνπνηία. Αελ έρνπλ παξά λα ηηκνχλ ηνπο ηεξνχο ζεζκνχο ηεο θνηλσλίαο. ζαλ εκέλα. ηηο γλψζεηο ηνπ. αο κείλνπλ ζ‟ απηή ραξίδνληάο ηεο ηα κνλαδηθά ηνπο πξνηεξήκαηα. θαη δελ κπνξνχλ πηα λα ηξέθνληαη κε ρφξηα νχηε λα ζηεξνχληαη ην δειεηήξην ησλ εγεκφλσλ θαη βξίζθνπλ ηε γλψκε κνπ αθαηαλφεηε ζε θάζε ζχζηεκα. εκςπρψλνληάο ηνπο ζηηο επζχλεο ηνπο απέλαληη ζην ιαφ. Ο Ηφθε γξάθεη ζηελ πνιηηεία ηνπ νξηζκέλεο θξάζεηο γηα ηηο νπνίεο έρσ αληηξξήζεηο. ε ζπκβνιή ηνπ 95 . Ζαη αλ δελ κπνξνχλ λα πεξηθξνλήζνπλ ηελ πνιηηηζκέλε θνηλσλία ε νπνία δελ κπνξεί λα έρεη ζα ζηήξηγκα παξά κφλν ηνπο ηίκηνπο πνπ είλαη ζπάληνη. “΢θνπφο ηεο ζεμνπαιηθήο πξάμεο αλάκεζα ζην αξζεληθφ θαη ζην ζειπθφ δελ είλαη ε αλαπαξαγσγή κφλν. ζηεξεζεί ηε ραξά ηεο απιφηεηαο. ηνπιάρηζηνλ κέρξη λα κεγαιψζνπλ ηα παηδηά γηα λα ηθαλνπνηνχλ κφλα ηνπο ηελ θάζε αλάγθε. Ώθφκε θαη αλ έρνπλ γηα πάληα. Σα δψα ηεξνχλ κε θάζε αθξίβεηα απηνχο ηνπο ζαθνχο θαλφλεο: ηα θπηνθάγα ζηακαηνχλ ηηο ζρέζεηο κεηά ηε ζπλνπζία αθνχ ην κεηξηθφ γάια αξθεί γηα λα ηξαθνχλ ηα παηδηά ψζπνπ λα κπνξέζνπλ λα βνζθήζνπλ κφλα ηνπο. αιιά απφ ηνπο πξνγφλνπο ηνπο πήξαλ ην ράξηζκα ησλ θαιψλ εζψλ θαη είλαη πεηζκέλνη φηη ε θσλή ηνπ Θενχ πξνζθαιεί ηνπο αλζξψπνπο ζηε ζνθία θαη ζηε καθαξηφηεηα ησλ νπξαλψλ. λα ππαθνχζνπλ ζηνπο λφκνπο θαη λα ηηκνχλ ηνπιάρηζηνλ ηνπο θαινχο εγεκφλεο θαη φρη ηνπο εθκεηαιιεπηέο ησλ αλζξψπσλ θαη ηνπο θαηαρξαζηέο ηεο εμνπζίαο. αιιά θαη ε δηαηψληζε ηνπ είδνπο.ην αλζξψπηλν γέλνο αλ ην εγθαηαιείςνπλ καδί κε ηηο νιέζξηεο θαηαθηήζεηο ηνπ.

Αηαθνξεηηθά. γηα λα κελ πσ ν κφλνο. Σα κηθξά κέλνπλ ζηε θσιηά φζν είλαη ρσξίο θηεξά θαη ηα ηξέθνπλ νη γνλείο θαη απηφο είλαη ν πην ζεκαληηθφο. κνλνγακηθέο ζρέζεηο κε ην ζειπθφ. ιφγνο πνπ ζηα ζαξθνθάγα. “ΐιέπνπκε πφζν ππέξνρε είλαη ε ζνθία ηνπ δεκηνπξγνχ πνπ πξνλφεζε ψζηε ν άλζξσπνο λα κεξηκλά γηα ην κέιινλ θη έθαλε ην αλζξψπηλν δεπγάξσκα πην δηαξθέο. έηζη πνπ λα απμάλεηαη ν δήινο ηνπ άληξα θαη ηεο γπλαίθαο πξνο ην θνηλφ ηνπο ζπκθέξνλ θαη λα θξνληίδνπλ γηα ην κέιινλ θαη ηελ θιεξνλνκηά ησλ παηδηψλ ηνπο. Ζαζψο κάιηζηα. νη δπν γνλείο ρσξίδνληαη κέρξη λα μαλαέξζεη. “Πεξηζζφηεξε δηάξθεηα έρνπλ νη ζρέζεηο ζηα ζαξθνθάγα δψα. θαζψο ην θπλήγη ηεο ιείαο είλαη θνπξαζηηθφ θαη επηθίλδπλν. είλαη άρξεζηε. ηα παηδηά ζα δεκηψλνληαλ απφ ηε δηάιπζε ηεο νηθνγέλεηαο. Βθεί. θαη ν παηέξαο είλαη ππνρξεσκέλνο λα θξνληίδεη γηα ηελ ηξνθή. κέλεη ζε δηαξθείο. ην αξζεληθφ θαη ην ζειπθφ έρνπλ πην καθξφρξνλεο ζρέζεηο. αλ νη ζρέζεηο ήηαλ άζηαηεο θαη ζχληνκεο. ηνπιάρηζηνλ ζα πξνζζέζσ θάπνηεο παξαηεξήζεηο: Οη εζηθέο απνδείμεηο έρνπλ ρξεζηκφηεηα σο πξνο 96 . ρξεηάδεηαη ε πξνζηαζία ηνπ αξζεληθνχ πξνθεηκέλνπ λα πξνζέρεη ην ζειπθφ ηα παηδηά. ην ζειπθφ έρεη θη άιιν παηδί ζηελ θνηιηά φζν ην πξψην είλαη αθφκα κηθξφ. θαη ε ζρέζε ζπλερίδεηαη επεηδή ηα κηθξά θαζπζηεξνχλ λα βξνπλ κφλα ηελ ηξνθή ηνπο θαη κέρξη ηφηε ηξέθνληαη απφ ηε κάλα θαη ηνλ παηέξα. “Σελ ίδηα πεξίπησζε ζπλαληάκε θαη ζηα πνπιηά.” Έρσ αληηξξήζεηο πξνο απηέο ηηο απφςεηο θαη αλ δελ ηηο απνξξίςσ εληειψο. αθνχ δε ρξεηάδεηαη γηα ηε κεηέξα θαη γηα ηα παηδηά πνπ βξίζθνπλ κφλνη ηελ ηξνθή ηνπο.ππήξμε αλαγθαία κφλν θαηά ηε γέλλεζε θαη κεηά απ‟ απηήλ. ν ζεμνπαιηθφο εξεζηζκφο θαη λα δηαιέμνπλ θαηλνχξγηα ηαίξηα. κεηά απφ έλα ρξφλν. ΢ε άιια δψα πνπ ηα κηθξά βξίζθνπλ κφλα ηελ ηξνθή ηνπο πξηλ μαλακείλεη έγθπνο ην ζειπθφ.

κέλεη κφλε κε ηα κηθξά ηεο. ΋ζν γηα ην αλ ε καθξφρξνλε δηάξθεηα δεπγαξψκαηνο είλαη σθέιηκε. Ώλ ήηαλ έηζη. θαη ηα θνηλσληθά ζπζηήκαηα. ηα δεκηνχξγεζε ε θχζε. δελ κπνξψ λα θαηαιάβσ απφ πνχ έβγαιε ν Ηφθε ην ζπκπέξαζκα φηη ζηα ζαξθνθάγα νη ζρέζεηο είλαη πην δηαξθείο. γηα λα ππνζηεξίμνπκε κε ζηγνπξηά απηφ πνπ ππνζηεξίδεη. δε ζα πεη φηη είλαη θαη θπζηθή. Ο αξηζκφο ησλ καζηψλ ζηα ζαξθνθάγα επηβεβαηψλεη απηή ηελ άπνςε. Βμ άιινπ. θαη νη ηέρλεο. ΐιέπνπκε ην πεξηζηέξη πνπ είλαη θπηνθάγν λα έρεη καθξφρξνλεο ζρέζεηο θαη λα ηξέθνπλ καδί θαη νη δπν γνλείο ηα παηδηά ηνπο. Έηζη. Θα ρξεηαδφηαλ κηα κεγάιε πείξα πνπ δελ ηελ έρεη νχηε ν Ηφθε νχηε θαλέλαο άιινο. δειαδή φηη ε γπλαίθα κέλεη έγθπνο πξηλ ζηαζεί ζηα πφδηα ηνπ ην πξνεγνχκελν παηδί. Δ γπλαίθα έρεη δπν καζηνχο θαη θάζε θνξά πνπ κέλεη έγθπνο. Αελ βιέπσ ην ζθχιν. ηφηε ζα πηζηεχακε πσο θαη ην εκπφξην. ζαξθνθάγνο. γελλά έλα παηδί. πψο κπνξνχκε λα ζηεξηρζνχκε ζηελ άπνςε ηνπ Ηφγε γηα ηα πνπιηά φηαλ δελ έρνπκε θακηά απφδεημε φηη νη ζρέζεηο ζηα θνξάθηα θαη ζηνπο γχπεο είλαη κνληκφηεξεο απ‟ φηη ζηα ηξπγφληα. θαζψο ην αξζεληθφ ηελ παξαηά. κηα θαη φια ηνχηα είλαη σθέιηκα γηα ηνλ άλζξσπν. ελψ ηα ζαξθνθάγα βξίζθνπλ θαηξφ λα Θειάζνπλ ηα κηθξά ρσξίο λα πεηλνχλ αθνχ αξπάδνπλ ακέζσο ηε ιεία ηνπο. Οη πξσηφγνλεο κέλνπλ ιηγφηεξν ζπρλά έγθπεο αιιά απηφ 97 . Βίλαη αλαπφθεπθηε ε ζπρλή εγθπκνζχλε αθνχ ν άληξαο θαη ε γπλαίθα ζπγθαηνηθνχλ αθαηάπαπζηα. Ζαη θαίλεηαη πσο είλαη πεξηζζφηεξν αλαγθαία ε βνήζεηα ηνπ αξζεληθνχ ζηα θπηνθάγα πνπ πεξλνχλ φιεο ηηο ψξεο ζηε βνζθή θη έηζη ε κεηέξα παξακειεί ηα παηδηά.ηελ ππεξάζπηζε ησλ ππαξρφλησλ θαη δελ έρνπλ ζρέζε κε ηε θχζε. πνπ είλαη πακθάγν. λα έρνπλ πην καθξφρξνλεο ζρέζεηο απ‟ φηη ην άινγν. κπνξνχκε λα έρνπκε δπζπηζηία σο πξνο ην αλ ν άλζξσπνο είλαη αιεζηλά. ην ιχθν θιπ. Βμ άιινπ. Σν βφδη θαη φια ηα θπηνθάγα. Ζαη ε πάπηα.

Σα δε παηδηά. θαη λα κελ είρε ηδέα γηα ην ηη ζα ζπλέβαηλε ζε ελλέα κήλεο. θαζπζηεξνχλ ηε θπζηθή ηνπο αλάπηπμε. κφλα ηνπο ηα κηθξά. ην ζψκα γπκλαδφηαλ κε θηλήζεηο ζπρλέο πνπ απαηηνχζε ν ηξφπνο δσήο θη επνκέλσο δελ θνχξαδαλ ην κπαιφ. Βίλαη πνιχ ζίγνπξνο ν Ηφθε φηη ε γέλλεζε ηνπ παηδηνχ απνηειεί ηελ πην ζνβαξή αηηία πνπ θάλεη ηνλ άληξα λα πξνζθνιιηέηαη ζηε γπλαίθα. δελ ζα ηεο είλαη ρξήζηκνο. Βθ‟ φζνλ ε επηζπκία εθπιεξσλφηαλ. γηα πνην ιφγν ζα ζπληεινχζε ζηελ αλαηξνθή ησλ παηδηψλ. Ζη απηφ γηαηί. ζηαζεξνπνηνχλ ηηο δπλάκεηο θαη ηνλ νξγαληζκφ ηνπο πνιχ αξγφηεξα απφ ηα πξσηφγνλα. είλαη πνιχ πηζαλφ άιιε γπλαίθα λα ηθαλνπνηεί 98 . Έηζη. ε θαθή θιεξνλνκηθφηεηα. ν άληξαο πξέπεη λα κείλεη θνληά ζηε γπλαίθα ηνπ αλ είλαη αδηάθνξε γηα ηελ παξνπζία ηνπ.θάλεη λα γελληνχληαη πην ξσκαιέα παηδηά θαη παξαηείλεη ηελ αλαπαξαγσγηθή ηθαλφηεηα ηνπ πξσηφγνλνπ ζειπθνχ σο ηελ πην κεγάιε ειηθία ηνπ. Σν πηζαλφηεξν είλαη λ απνθηνχζαλ ηελ ηθαλφηεηα ηνπ βαδίζκαηνο θαη ηελ πξνκήζεηα ηεο ηξνθήο απφ πνιχ λσξίο. ε επηινγή ηεο ηξνθήο απφ άιινπο θαη νη κεγάιεο πεξηπνηήζεηο. ζπρλφ. ην δέζηκν ηνπ θνξκηνχ θαη ησλ κειψλ. ν άληξαο δελ είρε πηα αλάγθε απφ ηε γπλαίθα αιιά νχηε θη απηή απ‟ απηφλ. Δ πξνηίκεζε ηνπ άληξα γηα ηελ άιθα ή ηε βήηα γπλαίθα. Σν ίδην πξνθαιεί θαη ε αθαηάπαπζηε κειέηε πνπ εληείλεη ηελ πξνζνρή ηνπο ζε βάξνο ηεο αλάπηπμεο ησλ θπζηθψλ ηνπο δπλάκεσλ. Σν πην πηζαλφ δελ είλαη λα κελ ήμεξε θαζφινπ ηηο ζπλέπεηεο ηεο εξσηηθήο πξάμεο ν άληξαο. ΋ηαλ κάιηζηα ζθεθηνχκε φηη δελ είλαη ζίγνπξνο φηη ν παηέξαο είλαη απηφο κηα πνπ απηφ θπζηθφ δελ ηνλ απαζρφιεζε πνηέ. Βκείο δε ξσηνχκε γηαηί ν άληξαο κέλεη θνληά ζηε γπλαίθα κεηά ηε γέλλεζε αιιά γηαηί κέλεη κεηά ηε ζχιιεςε. Θα δελ καο ιέεη πνηνο είλαη ν ιφγνο ηεο επηκνλήο ηνπ θαη γηαηί φινπο απηνχο ηνπο κήλεο. Βλψ ζηε θπζηθή δσή. πξνυπνζέηεη κηα πην εμειηγκέλε θαηάζηαζε ηνπ κπαινχ θαη φρη ηνλ πξσηνγνληζκφ. γηα ηνλ νπνίν κηιάκε.

γηαηί λα κπεη ην εκπφδην ηεο καθξφρξνλεο ζρέζεο αλάκεζά ηνπο. ΐιέπνπκε ζηνλ Πιάησλα φηη δίλεη ηελ απφδεημε γηα ηελ αλαγθαηφηεηα ηεο δηαθεθξηκέλεο πνζφηεηαο θαη ησλ αλαθνξψλ ηεο θαη φηη ζαξθάδεη ηνπο ζπγρξφλνπο ηνπ ζπγγξαθείο πνπ πίζηεπαλ φηη ν Παιακήδεο εθεχξε ηνπο αξηζκνχο θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ ηξσηθνχ πνιέκνπ. Ώπηνχ ηνπ είδνπο ε αθαηξεηηθή κειέηε. ε γπλαίθα δελ αηζζάλεηαη ηίπνηε γηα ηνλ ίδην άληξα νχηε ηνλ έρεη αλάγθε. ρσξίο ηελ αλάγθε ζπγθαηνίθεζεο κε άιινπο ή ζπλαλαζηξνθήο. πνπ μέραζαλ φηη ζηε θχζε νη άλζξσπνη δνχζαλ κφλνη. Ώιιά γηα λα επηλνήζνπλ ηα νλφκαηα. Ώιιά ην φηη ε γλψζε ησλ αξηζκψλ ρξεηαδφηαλ πξηλ απφ πνιιά άιια καζήκαηα δείρλεη φηη ε εθεχξεζή ηνπο απφ ηνπο αλζξψπνπο δελ ήηαλ απιφ πξάγκα. Σνικνχκε λ‟ αλαηξέςνπκε απφιπηα ηελ άπνςε ηνπ Ηφθε φπσο θάλακε θαη κε ην Υφκπε. δίρσο ηε γλψζε ησλ αξηζκψλ θαη ησλ ππνινγηζκψλ. ρξεηαδφηαλ λα ζπιιάβνπλ ηηο ηδέεο. ΢η‟ αιήζεηα. Δ ζεκαζία ησλ αξηζκψλ είλαη εχθνιν λα εξκελεπηεί αθνχ αλαθεξζνχλ κηα θνξά ηα νλφκαηά ηνπο θαη αθνχ θαηαλνεζνχλ ζη ηδέεο πνπ εκθαλίδνπλ ηα νλφκαηα. θη απηφ αλ ζηγνπξεπηνχκε γηα ηελ αβέβαηε ππφζεζε φηη ε γπλαίθα είρε ηηο ίδηεο επηζπκίεο θαζ‟ φιε ηε δηάξθεηα ηεο εγθπκνζχλεο ηεο. αλάγθεο πνπ ππάξρνπλ ζηνλ πνιηηηζκφ. λα εμνηθεησζνχλ κε ηηο θηινζνθηθέο ζεσξίεο θαη λα κάζνπλ λα εμεγνχλ ηα φληα ζηελ νπζηαζηηθή ηνπο θαηάζηαζε. δε γηλφηαλ ε θνηλσλία θαη νη ηέρλεο. είλαη πνιχ 99 .ηνλ άληξα θαη άιινο άληξαο λα θάλεη πξάμε κε ηελ πξνεγνχκελε. Ώλ κεηά ηε ζχιιεςε. θηιφζνθνπο πνπ δελ δηδάρηεθαλ απφ ηε δηαιεθηηθή θαη δνθίκαζαλ λα εξκελεχζνπλ ηε δσή ηεο θχζεο ζχκθσλα κε ηε δσή ηεο πνιηηηζκέλεο θνηλσλίαο. λα θηάζνπλ ζην βαζκφ πνπ είραλ θηφιαο πξνρσξήζεη ζηνλ θαηξφ ηεο πνιηνξθίαο. δίρσο άιιε ζθέςε. αθνχ νχηε θαη ν άληξαο ρξεηάδεηαη ηελ ίδηα γπλαίθα.

Αελ κπνξνχζε λα θάλεη ην δηαρσξηζκφ αλάκεζα ζηνλ αξηζκφ ησλ δαρηχισλ ηνπ θαη ησλ ηξηρψλ ηνπ θεθαιηνχ ηνπ θαη αλ ηνπ έιεγεο πφζα δάρηπια έρεη ζηα ρέξηα θαη ζηα πφδηα. κε θαηάπιεμε! Βίλαη πνιχ δηαθνξεηηθή ε αγάπε πξνο ηνλ εαπηφ καο απφ ηε θηιαπηία. φζν θη αλ έβιεπε θαη ηε δεμηά θαη ηελ αξηζηεξή. έλα πάζνο πνπ ζπξψρλεη ηνπο αλζξψπνπο λα πηζηεχνπλ φηη είλαη θαιχηεξνη απφ ηνπο άιινπο. γηαηί κφλν ν ίδηνο κπνξεί λα ειέγρεη ηηο αξεηέο ηνπ. δελ ζπκψλεη νχηε πξνζβάιιεηαη. αθνχ ν θαζέλαο βιέπεη ηνπο άιινπο φπσο βιέπεη θαη ηα δψα. ν αξρηζηξάηεγνο ληε Τ αλαθέξεη κηα ηζηνξία θάπνηαο 100 . φκσο ήηαλ αλαγθαία γηα ηελ εθεχξεζε ησλ αξηζκψλ θαη δίρσο απηή. θέξλεη ηελ αξεηή θαη ηε θηιαλζξσπία. ζα θαζφηαλ λα ηα ζπγθξίλεη. αθφκε θη αλ ηνπ αξπάμνπλ ηελ ηξνθή. θαη λα Ζπξηαξρεί ηεο ςπρήο ηνπ αθνχ δελ κπνξεί ν πξσηφγνλνο λα θάλεη ηέηνηνπ είδνπο ζπγθξίζεηο. παξά κφλν ιππάηαη θαη ραίξεηαη. ε ηειεπηαία είλαη αλχπαξθηε γηαηί δελ κπνξεί θαλέλαο άιινο λα θξίλεη ηνλ άλζξσπν. Βπίζεο. Δ αγάπε πξνο ηνλ εαπηφ καο είλαη πνιχ θπζηθή θαη ζπλαληάηαη ζε φια ηα φληα γηαηί βνεζά ζην λα πξνζηαηεχνληαη. πνπ θέξλεη φια ηα θαθά θαη πνπ απνηειεί ην ιφγν ηεο έλλνηαο ηεο ηηκήο. πξάγκα πνπ κπνξεί λα ην θάλεη θη ν ίδηνο ζηνλ πην αδχλαην. δελ ζθεθηφηαλ πνηέ ηνλ αξηζκφ ησλ δαρηχισλ ηνπ. δελ κπνξνχζαλ λα κεηαηεζνχλ νχηε νη ηδέεο νχηε λα γίλνπλ νη αξηζκνί ζπλνιηθνί. Ώιιά ε θηιαπηία δελ είλαη έλα πάζνο πνπ γελληέηαη απφ ηνλ πνιηηηζκφ. Θέισ λα πσ. φηη. αλ θαη κπνξνχζε λα κεηξά σο ην πέληε. ΢ηνλ άλζξσπν. δελ θξίλεη ή ειέγρεη. γηαηί ζ‟ απηφλ ππάξρεη ην ινγηθφ. Φπζηθά. Ο πξσηφγνλνο δελ ζθεθηφηαλ πνηέ φηη έρεη δπν γάκπεο. ζηελ πξσηφγνλε θαηάζηαζε.δχζθνιε θαη ειάρηζηα ηαηξηαζηή ζηελ αλζξψπηλε θχζε.

δελ θξεκάζηεθε! Δ δηθαηνζχλε ζα μεζεθσλφηαλ αλ ίζρπε ζηελ θνηλσλία ε πην απφιπηε ηζφηεηα. Ο αξρηζηξάηεγνο ηνλ απείιεζε φηη ζα ηνλ θξεκάζεη κπξνζηά ζε φινπο. ε δηάθξηζε δε γηλφηαλ κε ηα θξηηήξηα ηεο εζηθήο αμίαο αθνχ ν λφκνο δελ κπνξνχζε λα θαζνξίζεη κε αθξίβεηα κέηξα πνπ ζα ρξεζίκεπαλ γηα θαλφλεο. εμπκλεί ηνπο αξραίνπο Ώζελαίνπο πνπ δηέθξηλαλ θαιά ηελ ηζφηεηα πνπ σθεινχζε ην θξάηνο θαη πνπ δελ ήηαλ άιιε απφ εθείλε πνπ κνίξαδε ηηο ίδηεο ακνηβέο θαη ηηο ίδηεο ηηκέο ζε φινπο. Θπνξεί ηα θαζαξά ήζε ησλ αξραίσλ καίσλ λα έβαδαλ ηηκεηέο αιιά αλ απηφ γηλφηαλ θαη ζ‟ εκάο ηα πάληα ζ‟ αλαηξέπνληαλ. ε πνιηηεία δελ επέηξεςε ζηνλ άξρνληα λα θάλεη ηε δηάθξηζε ηνπ θάζε πνιίηε παξά κφλν ηελ εμέηαζε θαη ηελ θξίζε ησλ πξάμεσλ. Δ θνηλή ππφιεςε θαη θξίζε έπξεπε λα θάλεη δηάθξηζε αλάκεζα ζηνπο θαινχο θαη ζηνπο θαθνχο. ε ηηκή πνπ αλήθεη ζε φινπο ηνπο πνιίηεο δελ θαζνξίδεηαη ζχκθσλα κε ηηο αηνκηθέο αξεηέο γηαηί ν 101 . αλάινγα κε ηηο ηθαλφηεηέο ηνπο. Τπήξρε έλαο ηξνθνδφηεο ν νπνίνο έθαλε έλα ζσξφ πνλεξηέο αλαγθάδνληαο ην ζηξαηφ λα πεηλά θαη λα ππνθέξεη. Γη απηφ. Ώλ νη άξρνληεο δηθάδνπλ ην δίθαην. Ο αξρηζηξάηεγνο ζπκπιεξψλεη φηη δελ ήμεξε γηα πνην ιφγν. αιιά απηφο. Ο Εζνθξάηεο ζην ρσξίν ηνπ. ΋ινη νη πνιίηεο πξέπεη λα ηηκψληαη αλάινγα κε ην βαζκφ ζπκβνιήο ηνπο ζηελ σθέιεηα ηεο θνηλσλίαο. Ώπηνί νη άληξεο πέηαμαλ ηελ άδηθε ηζφηεηα πνπ δελ θάλεη δηάθξηζε αλάκεζα ζηνπο θαινχο θαη ζηνπο θαθνχο θαη θξάηεζαλ ηελ ηζφηεηα πνπ βξαβεχεη ην θαιφ θαη ηηκσξεί ην θαθφ. αθνχ “έλα άηνκν ησλ εθαηφ ρηιηάδσλ ζθνχδσλ δελ είλαη γηα θξέκαζκα”. ν ιαφο δηθάδεη ηα ήζε θαη ζπρλά πιαληέηαη. αιιά πνηέ δελ θηάλεη σο ηε δηαθζνξά. Έηζη. κε ζξάζνο ηνπ απάληεζε φηη απηή ε απεηιή δελ ήηαλ θαηάιιειε γη‟ απηφλ.εθζηξαηείαο ηνπ. ΐέβαηα. αιιά ν ηξνθνδφηεο παξά ηηο αμηφπνηλεο πξάμεηο ηνπ.

Γι αυτό. προςδιορίηονται ςφμφωνα με τισ πραγματικζσ του υπθρεςίεσ προσ τθν πολιτεία.άρχοντασ κα προςαρμόςει χωρίσ δυςκολία το νόμο και εξ ίςου εφκολα κα τον παραβεί. Αυτζσ δεν υπόκεινται ςτθν προςωπικι εκτίμθςθ του κακζνα αλλά θ εκτίμθςι τουσ πραγματοποιείται με αντικειμενικά κριτιρια. ςι τιμζσ που αναλογοφν ςε κάκε πολίτθ. 102 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful