You are on page 1of 33

1

OCAK

2005

CUMARTES

SAYI:

108

ZAMANLA

BRLKTE

SATILIR

Hac, kalpleri inkif ettirir

www.zaman.com.tr/ailem

ailem
EDTR NDEKLER
Hac iin nelere dikkat edilmeli? Allahn ikramn datan bir kepe olmak yetmez mi? 3

Hac bize nasl mmin olunmas gerektiinin bir nmnesini sunar


Bundan 200-300 yl nce Anadolu'dan hacca gitmeye niyetlendiinizi dnn. Bugnk gibi ne uaklar, ne de tm ihtiyalarnz karlayan turlar vard. Bir hacca gidi-dn aylarca yolculuu gerektiriyordu. Bu da hacca gitmenin ne kadar zor ve klfetli olduu, bir o kadar da azim ve cesaret istediini gsteriyor. Aslnda dnden bugne ulam aralarnn hzlar deise de haccn ekli ve yaps, bizlerden istedikleri deimedi. Hacca gelen Mslmanlarn ou ilk defa lkelerinin, bir ksm da ilk defa ehirlerinin dna kyor. Farkl rklardan insanlarla, deiik kltrlerle karlayorlar. Hayatn bizim yaadmz beldeden farkl olduunu grmek, insanlarn ufkunu ayor. Hacca niyet etmek, bir sene ncesinden balayan bir giriim gerektiriyor. Hazrlklar bir sene boyunca devam ediyor. Bu da Mslmann kararl olmas gerektiini ifade ediyor. hram giyip, yolculua balanldnda ve ilk kez Kabe grldnde insann bedenen ne kadar salam olmas gerektiinin sinyalleri veriliyor. Nitekim 20-30 gn iinde insann fiziki mukavemeti, sabr, azmi ve ihlas deneniyor. Hacdan her gelen insann genel gr, "Keke daha gen gitseydim" oluyor. Bu da gsteriyor ki; hac salam bir vcutla, dinamik bir enerjiyle daha dolu dolu yaanyor. Yani bu ibadeti yapabilmek iin mali yn ne kadar nemliyse, salkl olmak da o kadar nemli. Hac insann istikrar iinde yaamasn da ngren zelliklere sahiptir. Bir yandan karnza kacak engelleri amal, ama dier yandan yere dmeden istikrarnzdan taviz vermemelisiniz. Vakit namazlarn Harem-i erif'te ve Mescid-i Nebevi'de klmak iin planl olmak gerekir. Bu da bize hayatmzn ibadet eksenli olmasn retir ve hacda, bunun provasn yaptrr. Hac, bir yaam tarznn numunesidir. Hakk dairesinde yaamak, ibadeti birinci vazife olarak alglamak, kimseye zarar vermemek, iyilii n planda tutmak Hacca hazrlkl gitmek, bu nmuneyi daha kolay idrak etmeyi salar. inize ektiiniz hava kadar, kalbinize soktuunuz azim de size dn yolculuunda lazm olacaktr. Hac bir samimiyet imtihandr. Aslolana dn hazrldr. Ve biz o imtihanlardan geip akla yanp, geriye altn bir kalp getirebilirsek, ne mutlu bize ki; vazifemizi yaptmz dncesine kaplabiliriz. Ama gidenlerin yanlarnda temizleyecekleri kalplerini ve onun temizliinde kullanacaklar ihlas ve samimiyet gibi temizlik rnlerini gtrmeleri gerektiini unutmamalyz. Yoksa ihlassz, samimiyetsiz ve her eyden nce gnlsz bir hac, grev ifa etmekten teye gemez.

DOSYA: Hac kalbin inkiaf etmesini salayan bir ibadettir 6 Hac adaylar nelere dikkat etmeli? 16 Kbe, bir sevda yoludur

18

Sevginin sesini ykselten mektuplar Dr. Can sizlerle Test 31 29

22

ailem
1 OCAK 2005 CUMARTES SAYI: 108

Feza Gazetecilik A.. Adna mtiyaz Genel Yayn Mdr Yayn Danman Yayn Editrleri

Sahibi Ekrem Dumanl Hamdullah ztrk Serhat eftali Mustafa Aydn emsinur B. zdemir Ali Demirel Ali Budak Osman Karyad Mehmet imek Nurettin Aslanta Yakup Akaln Yakup imek

Katkda Bulunanlar

Tasarm Kapak Sorumlu Mdr Reklam Koordinatr

obaneme Mh. Kalender Sk. No:21. 34530 Yenibosna-stanbul Tel: 0212 639 34 50 (pbx) www.zaman.com.tr Bask: Feza Gazetecilik A Tesisleri

http://www.zaman.com.tr/ailem
neri ve teklifleriniz iin: ailem@zaman.com.tr

Serhat eftali

s.seftali@zaman.com.tr

EDTR: AL BUDAK

ailem
KISA KISA

Men hacce felem yerfs velem yefsuk ufira leh m tekaddeme min zenbih

Kim Allah iin hac yapar ve hac esnasnda cinsel iliki ve gnah saylan davranlarda bulunmazsa onun gemi gnahlar balanr. (Tirmizi, Hac 2)

Hac iin nelere dikkat edilmeli?


Mali durumu dinen uygun olanlar iin farz olarak mrde bir defa yerine getirilmekte olan hac, gnahlardan arnmak iin nemli bir frsattr. Bu frsattan gerei gibi yararlanmak iin hacca ruhen ve bedenen ok iyi hazrlanmak gerekir. Ruhi hazrlklarn banda ihlsl olmak gelir. nk ihls amellerin zdr. hlssz olarak yaplacak bir hac, her ne kadar kiiyi hac ykmllnden kurtarsa da, kendisinden beklenen yararlar salayamaz. Hz. Peygamber; phesiz, Allah sadece kendisi iin ve srf kendisinin rzas gzetilerek yaplan amelleri kabul eder. buyurmaktadr. Bu sebeple hacca gitmeye karar veren mslman, kesinlikle gsteriten, itibar kazanma ya da vlme gibi kayglardan uzak kalmaldr.
1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 2

Hac aday, yaantsndaki slma aykr unsurlardan kurtulmaya itenlikle azmetmelidir. nk insan, annesinden doduu gnk gibi gnahlardan arndran bir ibadetle haramlardan syrlamayan bir Mslmann baka trl bunlardan kurtulmas ok zordur. Bu itibarla hac aday, hayatna ekidzen vermeli, slma aykr unsurlardan arnma gayreti iine girmelidir. Byle bir gayret iine girene Allah mutlaka yardm edecektir. Hac aday, seyahatten nce akraba, komu, e ve dostlarn ziyaret etmelidir. zerinde hakk olanlar varsa mutlaka onlarn haklarn demeli, ks olanlarla barmal, helallemelidir. Bu ibadeti eksiksiz yapabilmek iin de gerekli bilgileri renmeye gayret etmelidir.

ailem
KISA KISA
FOTORAF: AA

lalarnz almay unutmayn


Hac aday, hac yolculuunun, ticari ya da turistik bir seyahat deil, bir ibadet olduunu, bu yolda ekilen her skntnn, bir taraftan kendisine sevap kazandrrken dier taraftan gnahlarn eriteceini aklndan karmamaldr. Kafile bakan ve din grevlilerinin talimat ve uyarlar dorultusunda hareket edilmelidir. Kafilenin dzen ve disiplini iin bu ok nemlidir. Hacca gidilen irket ve kafile tarafndan verilen kimlik kart boyuna takl olmaldr. Bunlarn hac sezonu boyunca da devaml olarak takl kalmas gerekmektedir. Srekli ila kullananlar, beraberlerinde gtrmek zorunda olduklar ilalar iin rapor almal ve bu rapor yanlarnda bulunmaldr. Menenjit as yapldna dair a kartlarnn da yine hac adaynn zerinde olmas gerekir. Kendisine zg, dikkat edilmesi gereken bir durumu olanlar, bunu kafile grevlilerine ekinmeden sylemelidirler. Hatta bu konuda yakn arkadalarn da bilgilendirmelidirler. Eyalarn zerine kime ait olduunu gsteren etiket yaptrlmaldr. Eyalar otobse verilirken ya da otobsten indirilirken herkes kendisine ait olan eyay vermeli veya indirmelidir. Ayrca eyalarn otobse verilip verilmediine dikkat edilmelidir. Bagajlar bizzat sahipleri tarafndan ilgililere teslim edilmeli ve alnacak bagaj fileri korunmaldr. inde ne olduu bilinmeyen bakasna ait bir eya Suudi Arabistana gtrlmek zere kabul edilmemelidir. Uaa binerken, Cidde ya da Medine hava limanlarnda giri ilemleri yaplrken pasaportun hac adaynn elinde olmas gerekir. Bu durumda hac aday pasaportunu itina ile muhafaza etmeli, onu istendiinde kolayca karabilmesi iin kendisine verilen pasaport antasna koymaldr. Ayn durum lkeye dnerken de sz konusudur. Gmrk kontrollerinde, bakalarna ait eyalar sahiplenilmemeli, karklklara meydan verilmemelidir.
ailem 3 1 OCAK 2005 CUMARTES

ailem
KISA KISA

Lebbeyk Allhmme lebbeyk. Lebbeyke l erke leke lebbeyk. nnel-hamde ven-nimete leke vel-mlke. L erke leke lebbeyk.

Lebbeyk (emrine mdeyim) Allahm, lebbeyk. Lebbeyk, Senin ortan yoktur. Lebbeyk, hamd ve nimet Sana mahsustur, mlk de. Senin ortan yoktur. (Buhari, Hac, 26)

Asli vatanndan, dinen sefer saylacak uzaklkta bir yere gitmek zere yola kan bir kimse yolculuk esnasnda drt rekatl farzlar ikier rekat olarak klar. Gittii yerde 15 gnden az kalacaksa ayn ekilde drt rekatl farzlar ikier rekat olarak klar. Gittii yerde 15 gn veya daha fazla kalmaya karar verirse, namazlarn tam klar. Buna gre, Arafata kmadan nce Mekkede kesintisiz en az 15 gn veya daha fazla kalanlar, mukim sayldklarndan, gerek Arafata kmadan nce Mekkede, gerek Arafat, Mina ve Mzdelifede ve gerekse Arafat dn Mekkede kaldklar sre iinde namazlarn tam olarak klarlar. Arafata kmadan nce Mekkede 15 gnden az kalanlar, misafir sayldklarndan gerek Arafata kmadan nce Mekkede, gerek Arafat, Mzdelife ve Minada namazlarn seferi olarak klarlar. Arafattan dndkten sonra Mekkede 15 gn veya daha fazla kalacak olanlar ise bu sre zarfnda namazlarn tam olarak klarlar. Uygulamada Medine ziyareti 15 gnden az olduundan Medinede namazlar sefer olarak klnr. Sefer olup da oralarda mukim olan imamlara uyarak namazlarn klanlar, imamla birlikte namazlarn tam olarak klarlar.
1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 4

FOTORAF: BRAHM USTA

Yolculukta namaz nasl klnacak?

Allahn ikramn datan


bir kepe olmak yetmez mi?

vvel zaman iinde, diyarlarn birinde bir Nuri Efendi yaarm. Her sabah besmelesini eker, sa ayayla ilk admn atar, yola revan olurmu. Hanmnn lende yemesi iin hazrlad yiyecek paketini bir yoksulun evine brakrm. Ardndan camiye girer lene kadar vaktini ibadetle geirirmi. le namazn kldktan sonra da ardaki iyerine gidermi. Gnler haftalar, haftalar aylar, aylar yllar, takip etmi. Tam krk yl bu ahenk bozulmam. Evdekiler, Nuri Efendinin le yemeini sabah yanna ald azkla dkkanda yediini; dkkandaki yardmclar da Nasl olsa lende geliyor. diye evde yiyip de ktn zannedermi. Oysa Nuri Efendi, krk yln

orulu geirmi. Krk yl bir yoksul onun getirdikleriyle karnn doyurmu. Hazreti Fahr-i Cihan Aleyhissalt Vesselm Efendimiz, baka glgenin bulunmad gnde Cenab- Hakkn glgelendirecei yedi zmreden bahsederken, sa elinin verdiini sol elinin duymad kimseleri de sayar. Kuran- Kerimde de Sadakalarnz baa kakma ve eza ile boa karmayn. buyurulur. (Bakara/264) Cmertliiyle yardma koan, dm kaldran, pla giydiren, a doyuran, manevi kemaliyle kendi de doymu birine sormular: Efendi, bu kadar hayr- hasenat yaparken hi gurura kaplmaz, kendinizi yardmda bulunduunuz kimselerden s-

tn grmez misiniz? O nasl sz? demi, Hi ann elindeki kepe ben insanlar doyuruyorum diye gurura kaplr m? Ben bir kepeyim, Hak ihsann kullarna benimle datyor. Malla, bilgiyle, bedeni olarak bir kimseye yardm ettiniz, en azndan tebessmnzle gnl aldnz; gein gidin. Orada taklmayn, yeni hayrlara koun. Yaptklarnz bakasna sylemek bir yana kendiniz dahi kaydn tutmayn. Ne mal sizin, ne ilim sizin, ne de bedeniniz gerekte size ait. kram sahibi cmertliine sizi vesile klmsa en byk erefe ulatnz demektir. Sakn kendinizi onun yerine koyup da Bu iyilik benden. demeyin. (Hayri Kalemli)

FOTORAF: AP

yle bir Ztn (cc) misafiriyiz ki, bizi bizden daha iyi bilip daha ok seviyor.

FOTORAF: AP

etmesini salayan bir ibadettir


HSEYN YAMUR* . FARUK ENTRK*

Hac kalbin inkiaf


atleri beklemeliyiz. Mesela biz bu ibadeti eda ederken ilk bata mikat snr denilen bir yerde iki para havludan ibaret ihrama sarlr, bir baka yerde yorgansz, yastksz, ihraml bir ekilde geceyi orada geirir, baka bir yerde talardan rlm bir stunu talar, farkl bir mekanda yine talardan yaplm bir binann etrafnda dneriz. Btn bunlarda gerek manay ve hikmeti bazen kavrar, bazen de kavrayamayabiliriz. Vicdanmza uzaktan dalgalar halinde gelip arpan ilahi feyiz ve srlar bazen hisseder bazen de hissedemeyebiliriz. Hissettiimiz zaman dahi bir anlam veremeyebilir ve deerlendiremeyebiliriz. Biz bu alanda ve bu ibadetlerin yapld

ac, binlerce hikmeti iinde barndran bir ibadettir. Hac ibadetini eda ederken pek ok hadise karmza kar ki biz ilk bakta bunlarn anlamn ve hikmetini aklmzla kavrayamayabiliriz. Zira hac akldan ziyade kalb ve ruhun nde yrd bir ibadettir ve kalbin inkiaf etmesini salar. Onun iin bu ibadeti yaparken duygularmz gelitirmeye almalyz ve en nemlisi de aklmzn anlamakta ilk etapta glk ektii konularda hemen tenkide kalkmamalyz. Gnlmzn huzura erecei eref saailem 6

vadilerin pek ounda sadece bize bu ibadeti emreden Rabbimize teslim olmann havas iinde bulunuruz. Bunun ruha salad yle derin bir huzur vardr ki insan kendi aklnca bulaca hikmetlerin hibirinde o zevki duyamayacaktr. Mesela Arafata gidip kumlarn zerinde ayakta durmak ve dua etmek; bayram gecesini Mzdelife vadisinde dua ve yakarlarla geirmek gibi yaplmas gereken bir ksm ibadetleri eda ederken bu yollarda her konuyu aklla izah etmeye kalkmak bizim yolda kalmamza sebep olabilir.
* Diyanet leri Bk. Kadky Vaizi * Diyanet leri Bk. skdar Vaizi

1 OCAK 2005 CUMARTES

Kutsal Yolculuk: Hac

Rahman olan Allahn davetine icabet etmek niyetiyle hacca giden kimse, hac yaparken ihramsz geilmesi caiz olmayan mikat snrna geldii zaman Rabbin en kutsal mekanna giriyor dncesiyle tpk Rabbin huzurunun snrlarndan ieriye giriyor gibi girecek. Hadislerde de ifade edildii gibi her devlet reisinin bir snr vardr. Tebihte hata olmazsa, mikat yerleri Cenab- Hakkn yeryznde kendi haremine snr yapt, misafirlerimin iine girecekleri zaman riayet edecekleri ilk nokta diye, harem hudutlar tayin edilmitir... Hac yapmak niyetiyle ihram giyerek, mikat snrlarndan ieriye girince u duygularla bu harem blgesinde dolaacaktr: Ben Rabbimin harem snrlarndan ieriye girdim, Rabbimin hususi bahesinde dolayorum, Rabbim kalbime bakyor, baklarmda beni deerlendiriyor, duygularmn duruluuna bakyor, davranlarm eliyor, niyetime bakyor... u an yle bir eve misafir geldim ki, ev sahibi iimi de gryor, dm da. te mikat snrlar iine girince bu havay duyar hac. Onun iin srekli dilinde her an taze bir ekilde syledii; baka eylerle megul olmamak, baka szler duymamak iin hep beraber srekli tekrar ettii bir cmle var: Lebbeyk Allahmme lebbeyk lebbeyke la erike leke lebbeyk innelhamde vennimete leke velmlk la erike lek (Davetine icabet edip geldim Allahm! Emrine amadeyim Allahm! Emirlerin bam-gzm stne, Senin ortan, bir benzerin yok Allahm! Hamd yalnz Sana, kran sadece Sana, nimet ise Senden, yegane hakimiyet ve hkmranlk da Senin, zira Senin ein, ortan ve yardmcn yok Allahm!) Bu kutlu cmleyi, Kabeyi ziyaret edecei, Babsselamda durup selam verecei, Beytullahtan ieriye girecei ana kadar Lebbeyki dilinden drmemeye zen gsterecektir.

FOTORAF: AA

Mescid-i Haram
Mekkede Kbenin bulunduu alandaki caminin addr. Hrmet ve sayg gsterilmesi gereken mescit anlamnda bu ad verilmitir. Yeryznde ina edilen ilk mescit ve Mslmanlarn kblesidir. Buraya Mescid-i Haram denildii gibi, Harem-i erif de denir.

FOTORAF: BRAHM USTA

Mikat, Rabbin huzurunun snrlardr

DOSYA

Dilde lebbeyk, kalpte heyecan ite karnzda Beytullah


Milyonlar onun etrafnda dnyor. Dillerde hep ayn dua. O bambaka bir ey, resimlerdeki gibi deil. Nedense gzyalarna hakim olamyor insan.

Dilinde lebbeyk, kalbinde heyecan Rabbin yeryzndeki en kutsal mekan Kabeye varncaya kadar bu byle devam edecektir. Yeryznn en kdemli mabedi, nurdan bir stun halinde gklere doru ser ekmi halde uzaktan grnnce Beytullah ilk grdnz anda yapacanz dua makbuldr. mjdesini hatrlar. Lebbeyk demeyi bitirir, ellerini kaldrr: Allahm bu Senin haremin, Senin beytin, ilk ziyaret eden ben deilim, benden evvel enbiya ve salihler ziyaret etti, ehitler etrafnda pervane gibi dnd durdu, melekler hl etrafnda dnyor ve binlerce vadide milyonlarca Sana gnl vermi kimse
1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 8

hram
hram, hac ya da umre yapmaya niyet eden kiinin, baka zamanlarda ilemesi mbah olan baz fiil ve davranlar, belirli bir sre kendisine haram klmas, yasaklamasdr. Buna ihrama girme de denir. hrama girmi olmann gereklerinden biri olarak brnlen havlu ve benzeri trden dikisiz kyafete de halk arasnda ihram denmektedir.

el am senden bir eyler diliyor ve dileniyor.. onlarn elleri arasnda ellerimi kaldryor, gnahkar halime Senden af ve merhamet diliyorum. Beni mafiret et ve merhametine mazhar eyle. diyerek yalvara geer. Ve ciddi vakar ve sekine iinde Rabbinin beytinden ieriye girer. Artk Rabbin huzurunda olduuna katiyyen emindir. Beytullahn iinde gezerken sanki ayaklarnn altnda yumurta varm gibi gezer. Artk bir edep abidesi haline gelmitir; duda titremekte, rengi kam, benzi solmutur. Tpk maherde Rabbin huzuruna hesap vermek zere kyor gibi bir hava almtr onu.

FOTORAF: BRAHM USTA

Kutsal Yolculuk: Hac

Kendisine verilen btn selamlar, bnyesinde bir emanet gibi muhafaza eden Haceri Esadin karsna geer, tpk Fahr-i Kainat Efendimizin selamlad gibi onu selamlar, kimseye eziyet etmeden ziyaret etme imkan bulursa yaklar, Efendimizin (sas), Hz. mer ve Hz. Ali (r. anhma)nn pp saygda bulunduu gibi per ve saygsn arz eder. Yaaran gzleri yzn slatrken o Kabeyi sol tarafna alr, tavaf alannda dnmeye balar. Bu andan itibaren Hakkn evinden ieriye girmek suretiyle, kendisine alan bir menfezden Hakkn cemalini vicdannda mahede etmek iin Beytullahn etrafnda dnmeye balamtr. Hak bu dnmeyi, tahamml gcmz hesaba katarak snrlandrm ve yedi defa dnmeniz yeterlidir Benim iin demektedir. Nurdan stunun etrafnda yedi defa dndkten sonra Hak misafirlerine; size bir menfez aacam, Makam- brahime kacak, iki rekat namaz klacak ve bu namaz ile miraca ykseleceksiniz, diyecektir. Tavaftan sonra klacanz bu namaznzda Kafirun ve hlas (Kul ya eyyhelkafirun ve Kul hvallah) surelerini okumak suretiyle tevhid-i uluhiyeti ifade edecek, varlm ve birliim karsnda kemerbeste-i ubudiyet iinde bulunacak ve Rabbim, Uluhi-

Arafata kma gn geldi


Ve bir gn nihayet gnahlardan arnm olarak Arafata kma, saatlerce ve durumuna gre dakikalarca orada ayakta durma ve el ap Rabbimize kar yalvarma vakti gelir. Tam bir maher hviyetinde olan Arafatta bulunma.. dnyaya ait btn alakalardan syrlma manasn tayan Arafatta bulunma. Ve Cebel-i Rahmenin etrafnda toplanma zaman gelir.

FOTORAF:CHAN

Hacer-i Esvedle balayan ilk tavaf

yetinde birsin, Rububiyetinde birsin, Saltanatnda birsin, kalbi tedvir ve nurlandrmada birsin.. birsin Allahm birsin. Her eyinde birsin! diyecektir.

Hac insanlara bir defalk m farzdr?


Haccn mrde bir defaya mahsus farz oluuna u hadis delil olarak gsterilir: Ebu Hureyre (ra) anlatyor: Resulullah (sas) bize hitap ederek yle buyurdu: Ey insanlar! Allah size hacc farz klmtr, o halde haccediniz biri sordu: Her yl m ey Allah Resul? Allahn Resul sustu. yle ki, soruyu soran kii sorusunu kere tekrarlad. Nihayet Peygamber (sas) buyurdular: Eer evet deseydim, muhakkak o ekilde farz olurdu ve sizin buna asla gcnz yetmezdi. (Mslim)

FOTORAF: AA

DOSYA

Cebel-i Rahmet (Rahmet Tepesi)


Efendimizin (sas) Veda Haccnda zerine kp btn insanla evrensel anlamda hitabede bulunduu Rahmet Tepesi, ayn zamanda Cenab- Hakkn deer verdii, cirmi itibariyle kk ama mahiyeti itibariyle byk bir da. Bykl Cenab- Hakkn verdii deerden kaynaklanyor. u ana kadar kim bilir ne kadar peygamber, evliya, Allahn salih kullar oraya kt, el at ve dua ettiler. Oras Cenab- Hakkn rahmetinin, bol bol yad yle mbarek bir yer haline geldi ki bir ksm yerler yaratld gnden bugne eytann karargah olduu gibi Cebel-i R ahmetle birlikte Arafat da nebiler karargah olduundan o atmosfer iine giren herkesin hal ve duygularnda bir yumuama olacaktr. O rahmet ikliminde alamayan, ellerini ap Hakka yalvarmayan, kendisini sanki ahiretteymi gibi bir hava iinde hissetmeyen insan yok gibidir. Orada herkesi tpk maherdeymi gibi hkra hkra alar, yerlere kapanr, gnahlarn dkme midi iinde rpnp duruyor grrsnz. Arefe gnnn akamna kadar gnahlardan arnmak iin bir havuz mahiyetindeki Arafat vadisinde kalr, gnein batyla birlikte Arafattan gnahlar orada brakm olarak ayrlr, yine maherin kk bir
1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 10

provasnn yaplaca yer olan Mzdelifeye gidilir. Bayram gecesi orada geirilir, sabah namaznn ardndan dua dua yakara geilip vakfeye durulur. Burada gnahlardan kurtulua dair son yakarlar yaplr, gnllerde gnahlardan arnm olmann huzuru duyulur. Bayram sabahnn ilk klaryla birlikte eytann iimize

att vesveseleri def etmek ve asrlar nce atamz Hz. brahimin (as) yapt gibi blisi talamak zere Minaya dnlr. badet srasnda, yer yer iimize bir ksm phe ve tereddt oklar atmaya alan eytan talamak zere Minaya gelir, Akabede eytana ilk ta atarz. O gn byk eytana attmz yedi adet tatan sonra bu ibadetimizi eda etmi olmann kranesi olarak kurban keser, gnahlarmzla beraber salarmz da tra eder, bir kefen mahiyetindeki ihramdan kar normal hayata dneriz. Bundan sonra haccn en nemli iki rknnden biri olan ziyaret tavafn yapar, mikat yerinde balayan bu meakkatli ve yorucu, ancak mkafat ok olan hac ibadetimizi tamamlar, hadisin ifadesi ile annemizden doduumuz gn gibi gnahlardan arnm hale geliriz.
FOTORAF: BRAHM USTA

Remel
Tavafn ilk avtnda sk ve koar admlarla alml bir ekilde yrmeye denir.

Hervele
Say yaparken seri ve alml yrmeye denir.

Kutsal Yolculuk: Hac

Mukaddes mekanlar ziyaret ederken gemi zaman nmzde bir kitabn sayfalar gibi alyor, hacc yeniden ihya eden Hz. brahime varyor, Hz. Haceri mahede ediyor, smailin Zemzem kuyusunun banda tepinmesini gryor gibi oluyoruz. Sonra asrlar atlayarak Efendimiz devrine geliyor; Safa-Merve arasnda say yaparken mriklerin uzaktan uzaa onlara melul ve mkedder baktklarn gryor ve ashabn Resulullahn (sas) emrine uyarak alml bir ekilde kotuklarn gryor gibi oluyoruz. Safa-Merve arasnda drt gidi, geli esnasnda Hz. Hacer annemizin duygularn yaamaya alyor, bir zamanlar Kabenin iine doldurulmu olan putlardan temizlenmesini hatrlyor, her Safaya kta her Merveye trmanta Kabeye dnyor, direkler arasndan yine bir selamlamada bulunuyoruz. Putlardan temizleniine selam, gerek tevhidi buluuna selam ve bizim bu ltuf ve ihsana eriimize selam.. Selam verme makamna kavumamzdan tr selam diyor, her frsat deerlendiriyor ve srekli Kbeyi selamlyoruz. Bunlar yaparken zerimizde bir kefen mahiyetindeki ihram tayoruz, maherin bir benzerini yayormuuz gibi dnya ve dnyaya ait btn sahip olduumuz makamdan, mevkiden, servet ve imkandan uzaklam bir vaziyette, sanki yryen bir cenaze gibiyiz.

Attmz kk talar, eytana ve onun benliimizdeki ajan nefsimize olan kartlmz simgeler. Dolaysyla kaya paralar ve terlik tekleri frlatmaya gerek yok.

Ta kendi nefsine attn dnmelisin


Hac aday eytan talarken unu dnecektir: Aklla, insan olmak erefiyle ereflendirilen ben, talardan oluan bir stuna ta atyorum, aklm bunu almyor, fakat aklmn ald bir ey var, o da btn bu aklmn almad eylerin ey Rabbim Senin emrin olduu gereidir. Senin emrini yerine getirmenin sevincini gnlmde duyuyorum, iimde onun cokusunu yayorum, Senin emrini yerine getirmek ne kadar ho.. diyecektir.

FOTORAF: REUTERS

Telbiye
Kelime manas icabet etmek demektir. Hac srasnda lebbeyk demek anlamnda kullanlr. Hac veya umreye niyetlenen kimse ihrama girdii zaman ve daha sonra hac veya umrenin birtakm vecibelerini tamamlayncaya kadar aadaki lebbeyk zikrini okur: Lebbeyk Allahmme Lebbeyk, Lebbeyk l erke leke lebbeyk. nnel-hamde ven-nimete leke vel-mlke, l erke leke. (Ey Allahm, ben Senin davetine icabet ediyorum. Senin ortan yoktur. Hamd senalar sana mahsustur. Btn nimetler Senden. Btn mlkler Senindir. Senin ortan, erikin yoktur.) (Buhar, Hac, 26, Libs, 69; Mslim, Hac,147, 269, 271; Drim. Mensik, 22, Tirmiz, Hac, 97).

ailem 11

1 OCAK 2005 CUMARTES

FOTORAF: AP

Hac, gemie doru bir yolculuktur

DOSYA

Kbeye saygl olmay Rabbimiz istiyor


Etrafnda dnmek suretiyle tavaf etmemiz emredilen Beytullah yeryznn en kdemli ve mukaddes binasdr. Bunu bize bir ayet-i kerime ifade buyurur: Yeryznde insanlar iin ilk ina edilen mabet, Mekkede olan Beytullahtr. Evet, biz Beytullaha da Hacer-i esvede de sayg duyarz. Her ikisine de sonsuz hrmet hissi vardr iimizde. Ama bu konuda biz, sadece Rabbimizin emrettii eye sayg duyma ve nehyettii eyden de yz evirme eklinde deerlendiririz bu meseleyi. Eer mesele sadece bir taa tazim olsayd Allah Resul (sas) Kabenin iinde bulunan mkemmel yontulup ekil verilmi putlar kaldrp atmazd. Ama Efendimiz Kbeyi o putlardan temizlemitir. Sadece putlar krmakla kalmam, putperestliin de kkn kazmtr ve Arap yarmadasna bir daha putperestliin hakim olmayaca mjdesini de vermitir. Kbeye sayg, Hacer-i esvede sayg Allahn tazim duyulmasn istemesi dolaysyla bir sayg ve tazimdir. Dolaysyla da Allaha kar bir tazim ve saygdr.

FOTORAF: AA

Hac insanlara ne kazandrr?


Hac, kul hakk dnda btn gnah ve hatalarn affna vesiledir. Nefsi temizler, ihlasla donatr. nsann maneviyatn ykseltir, umutlarn glendirir, ilahi rahmet ve affa dair duyduu gveni salamlatrr. Hac, Allaha verilen szn yenilenmesine yardm eder. Sapmas, yalan olmayan en drst tevbeye gtrr. Hac, mmine slamn muhteem gemiini hatrlatr. Gzel amel ve faaliyetlerle dnyay aydnlatan Peygamberimizin (sas), sekin ashabnn ve sonraki kutlu insanlarn kahramanlklarn yeniden sergiler. Hac, yolculuk yan itibariyle de insan sabra ve tahammle altrr, zorluklara katlanmay retir. Disiplin, emirlere uyma uuru kazanmasn salar. Maksat Allah rzasn elde etme olunca, bu yolda artk btn aclar onun iin birer zevk halini alr. Hac sayesinde kul, Rabbine daha iyi kreder. Rabbnn kendine verdii mal ve afiyet nimetlerine daha iten kretme yolunu bulur. Bu sayede insan, nefsine tam anlamyla kulluk ruhunu kazandrr, Allahn dinine kar eksiksiz bir ballk kazanr.

Haccm kabul oldu dncesi akldan kmamal


Yaplan her ibadetin iki yn vardr. Bir; mminin ibadetini yaparken ihlas ve samimiyet iinde, ibadetin yaplmas gereken erkanna riayet ederek yapmas. ki; yapt ibadetin Cenab- Hak tarafndan kabul edileceine dair phe ve tereddde girmeyip tam inanla ibadetini yapmas. Bir sr tereddt ve pheler iinde isterse kabul eder isterse et1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 12

mez gibi meietin gerekmedii yerlerde meiete havale etme ibadeti tesirsiz klar, kabule karin olmasna mani olur. Her ibadet gibi hac farizesini eda ederken de insan bu izan ile yapacak, samimiyet ve ihlas ile gidecek, o perdeyi ihlasla kaldracak, ihlasla grmesi gerektii eyleri grecek ve Cenab- Hakkn ltuf ve merhamet bakyla kendisine

baktna inanacak. Israrla dua dua yakara geecek, ibadetini olanca ciddiyet ve inanla yapmaya alacak, neticede balanaca midini kuvvetli bir ekilde besleyecektir. nallah her hac bu hava iinde hacca gider, daarcna bir ey koyar, srtnda tad gnah, vebal yklerini atar ve kirden, lekeden arnm olarak memleketine dner.

FOTORAF: CHAN

Kendi z yurdunda talanrken, Ona (sas) barn aan Medine, bugn de Efendimizi misafir ediyor.

Hacc btn menasiki ile eda ettikten sonra Sevgililer Sevgilisinin beldesi Medineye gnahlardan arnm olarak gider, tekmil vermeye alrz. Resl- Ekrem Efendimiz (sas)e Beytullah ziyaret ettikten sonra bu yolu bize aan, hac ibadetini bize reten ve ayn zamanda halen bamzda rehberimiz olan Efendimize gider, Onun ltuflarndan istifade etmeye alrz.

FOTORAF: ERHAN BAYURT

... Ve Sevgilinin beldesi Medine

Haccn engelleri
1. Farz olan hac dnda, anababadan biri yallk nedeniyle evladnn nafile hac veya umresine msaade etmeyebilir. 2. Kocann hanmn farz hacdan yasaklama hakk yoktur. Ancak afilere gre bir koca, hanmna farz veya nafile hac iin izin vermeyebilir. 3. Hapse mahkum olunduunda hac aday ihramlysa bile ihramdan kabilir. 4. Varlkl, imkanl bir borluyu alacakls yolundan alkoyabilir, ama ihramdan karamaz. Eer bor ertelenmi ise alacakl o borlunun yolculuuna engel olamaz. 5. hram sonrasnda hastalanan bir kimse Hanefilere gre ihramdan kabilir.

Efendimizi nasl ziyaret etmeli?


Efendimizin huzurunda bulunurken O byk ruh ve makamn ciddiyeti ile badamayan uygunsuz hareket ve davranlar grmek insan derinden sarsar. Efendimizin Nebiler mezarlarnda

hayydir, diridir. szn bilmelerine ramen, ba ucunda itiip kakan, her trl aktan, needen mahrum bir hava iinde davranlarda bulunmalar, Efendimize kar yaplabilecek en byk saygszlk olsa gerektir. Efendimizin mescidi ve hele minberimle kabrim aras cennet bahelerinden bir bahedir szyle ifade buyurduu cenneti; skunetin, vakar ve ciddiyetin, huzur ve edebin hakim olmas gereken bir yerdir. Zira yeryznn en erefli mekannda Allahn, meleklerin ve btn inananlarn sayg duyduu insanln iftihar tablosu, son Peygamber (sas) orada yatmaktadr. Edeb Y H deyip orada edebi bir elbise gibi giyinmek ve edebli davranmak gerektir. Efendimizin huzuru edebin, ak ve evkin huzurudur. Burada temenni edelim duygularmz bu istikamette gelisin.
ailem 13 1 OCAK 2005 CUMARTES

DOSYA

Mehmet Akifin
stiklal airimiz merhum Mehmet Akif, hayatnn son gnlerinde slam corafyasnda dolar. Kafasndaki gam ve kederi temizlemek ve Resul Ekreme duyduu alaka ile o kutsal beldelerde dolar durur. Yer yer Msrda bulunur, zaman zaman Suriyeye ve oradan da Medineye gider; mmetin dertleriyle dertlenir, yalln verdii elemleri, straplar ve incitici eyleri orada atmaya alrken pek ok ey mahede eder. te bu mahede ve bu ziyaret tablolarndan bir tanesini Mehmet Akif yle anlatr: Ravza-i Tahirenin yan banda duruyordum ki, birdenbire bir ses ykseldi: Ya Nebi! u halime bak. diyordu bu ses! Sama dndm zaman parmaklklar zerine abanm bir Sudanl grdm. Kendi kendine unlar Efendimiz (aleyhisselatu vesselam)e sylyordu: Nasl ki le gne vurduu zaman bar yanar, ben de Senin hicrannla senelerce yandka yandm Ya Rasulallah! Senelerce arzu ettiim halde, harem-i pkine gelip bam ayaklarnn dibine koymay dndm halde, memleketim, evlad iyalim karma kt, bu ziyaretimi geciktirdi. Nihayet hepsini yktm, evremi terk ettim, Sudan diyarndan ayrldm, Tihame l diye ay 1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 14

bir mahedesi
man u bam arptm demir kafes de nedir Ya Resulallah! Hl vuslat olmayacak m?... Tihame ln kat ettim, gzlerime uyku girmedi. Arzu edersen yldzlara sor, sor ki u aylk zaman iinde bu gzler bir kere uyudu mu? Uyumad diyecekler Ya Resulallah! Dalarla, talarla btn hilkat heyakili ile hasbhal ettim Ya Resulallah. Derdimi geceye dktm, leyale derdimi anlattm, cibali sylettim Ya Rasulallah! Nihayet huzuruna geldim Ya Rasulallah!

l teptim durdum, senin ln diye... Senin lnde gezerken burcu burcu senin kokunu duydum. Eer senin kokun imdada yetimeseydi ben bu yolu kat edemezdim Ya Resulallah! Demir parmaklklar zerinde hasbhal ediyor Resul-i Ekremle. Elli yana kadar senin hicrannn azabn sinemde tadm, yanna geldiim zaFOTORAF: AFP

Hacerl-Esved
Kbenin gneydou kesinde, yerden bir buuk metre yksekliinde, yumurta biiminde, hafif krmz otuz cm. apnda, olduka parlak siyah bir tatr.

Tavaf
Tavaf, Hacerl-Esved kesinden veya hizasndan balayarak tavaf niyetiyle Kbenin etrafnda yedi defa dnmeye denir. Her bir dne avt denir. Yedi avt bir tavaf olur.

Say
Kbenin dousundaki Safa ve Merve tepeleri arasnda, Safadan balayp Mervede tamamlamak artyla drd gidi, geli olmak zere yedi defa gidip gelmeye denir.

Kutsal Yolculuk: Hac

FOTORAF: FATH UUR

FOTORAF: BRAHM USTA

Haccn artlar nelerdir?


1. Mslman olmak Kii iman etmedii mddete onun byle bir ykmll yerine getirmesi beklenemez. 2. Ergenlik ana girmi olmak Kii ykmllk ana girmeli ve ayrca akll olmal. Ke ve deliye hac farz deildir. 3. Hr olmak zgrl olmayanlara hac farz deildir. 4. Bedeni, mali yeterlilik ve gvenlik Hacca gidebilecek salkta olmak. Gididn masraflarn ayrca ailesinin geimini salayacak kadar mali yeterlilii olmak.

Akif derinlemi, comu bu Sudanlnn sesini, feryad figann Resulu Ekrem (aleyhisselatu vesselam) karsnda gerek bir kn nasl dolu olduunu mahede ediyor. Resulu Ekremin (aleyhisselatu vesselam) parmaklklarndan tutan bu insan, son szlerini sylerken sesi kslmaya balamtr. Akif yle bitiriyor: Ksa bir sessizlikten sonra adam yle diyordu. u kadar mesafeyi tepip huzu-

runa geldim, bu hasta gnlm bir daha hk-i pyinden ayrma Ya Resulallah! Tahammlm yoktur artk. Sonra bir sessizlik oldu, bir ah feryad duydum. Dndm zaman parmaklklarn dibinde yklp gitmiti, bir Seylanl gzlerini kapatyordu. Birka dakika sonra da bir iki gassal bir iki tayc geldi, Cennet-l Bakiye kaldrdlar mbarek cenazesini. Fakat ruhu muhtemelen Ravza-i Tahi-

renin parmaklklarna taklp kalmt. Resulullaha yrekten k bu gen: A rtk bu hasta gnlm hk-i pyinden ayrma Ya Resulallah! diyordu. O kutsal beldelere ak dolu bir gnlle gitmek, edeple ziyarette bulunmak, Efendimizin (sas) huzurunda dururken Kainatn ftihar Tablosu karsnda duruyor uuruyla durmak, edeple, erkanla durmak, akla, evkle vazifeyi yapmak ve yle geriye dnmek gerekir. Gnller, Allahn elindedir, l gnllere hayat veren Odur. Gnllerin kblesi, klarn kblegah Fahrikainat Efendimizin huzurunda dururken olabildiine sayg ve hrmet hisleriyle durmak gerekir. Cenab- Hakk herkesin haccn hacc- mebrur eylesin. Amin.
ailem 15 1 OCAK 2005 CUMARTES

Hac adaylar

nelere dikkat etmeli?


MKREMN ALBAYRAK

rkiye ile Suudi Arabistan arasnda yaanlan iklim farkll ve ar younluk nedeniyle her yl ok sayda hac aday rahatszlk yayor, bunlardan birou da hayatn kaybedebiliyor. Hac adaylarnn grevlerini rahata yerine getirebilmeleri ve salk ynnden herhangi bir skntya dmemeleri iin nceden gerekli hazrlklar yapmalar tavsiye ediliyor. Hac adaylarna tavsiyelerin banda bol bol yry yapmalar geliyor. Hacca gidecek kimselerin Trkiyeden balayarak yolculuk esnasnda, Mekke ve Medinede hac grevi yerine getirirken birok hususa dikkat etmesi gerekiyor. Hac adaylar iin dikkat etmeleri gereken
ailem 16

hususlar Trkiyeye dndkten sonra da devam ediyor. Hac organizasyonlarnda grev alan Eman Tur grevlilerinden Dr. Adil aml, yolculua kmadan nce hac adaylarnn bol bol yry yapmalarn istiyor. Hac ibadetinin salkl bir ekilde tamamlanabilmesi iin hac adaylarnn kendilerini ayakta tutabilmeleri gerekiyor. Gidilmesi gereken ibadet yerlerine genellikle yryerek gidildii iin, yrme alkanl olmayanlar ksa zamanda ayaklarnda meydana gelen ikinlikler sebebiyle zor durumda kalyor. Yrme alkanl olmayan hac adaylarnn daha ilk gnlerde ayaklarndan sorunlar yaadklarnn altn izen Dr. aml, Hac oraya gittikten sonra artk bedenen yaplan bir grev oluyor. Dolaysyla ayaklarn-

dan sorun yaayan kimseler iin de grevini gerei gibi yerine getirebilmesi mmkn olmuyor. diyor. Hac yolculuu iin insanlarn kendini hem manevi hem de psikolojik olarak hazrlamas gerekir. diyen Dr. aml, iyi bir hazrlk dnemi geiren hac adaylarnn haclarn daha rahat olarak tamamladklarn bildirdi.

Yolculua kmadan nce dikkat edilecek hususlar


Hacda giyilecek ayakkab ile ksa mesafelerden balayp giderek artrlan dzenli yrylere balayn. (Yrye alkn olmayanlarn ve ilk defa giyilen ayakkablarn ayaa almasna kadar hac adaylarnn, haclarn ayaklarndan sknt ektii belirtiliyor.)

1 OCAK 2005 CUMARTES

Kutsal Yolculuk: Hac

Hac grevi esnasnda gerekli olan hazrlklar yapn ve bunun iin kullanm rahat olan giysileri tercih edin. Ayaa giymesi kolay olup, ayaktan kmas zor olan, mermerde kaymayacak, aya terletmeyecek cinsten terlik ve ayakkablar tercih edin. (Ksele ayakkablar mermerde kayma riski ok olduu iin tavsiye edilmiyor.) hram dnda Kbede ayaa giyilecek oraplarn tabanlarnn kaln olmas gerekiyor. (Gnde iki defa deterjanla ykanan Kbe iindeki mermerlerin iyi durulanmamas sebebiyle deterjandan dolay skntlar yaanyor. Yn ve orlon orap kayd iin tavsiye edilmiyor. Kbede hanmlar ve erkekler iin kullanm kolaylndan dolay ideal pabuun balet ve balerin pabucu olduu belirtiliyor.) Ak renkli giysiler giyin. Valizlerin tek tip olmasndan dolay sk sk kart iin kendinize gre bir iaret koyun. Belirli bir hastal olanlar kullandklar ilalar yanna mutlaka almal. (S. Arabistanda ilalar Trkiyeye oranla

Haccn eda ekilleri


frad hacc Umresiz yaplan hacdr. Hac aylar iinde, hacdan nce umre yapmayarak sadece hac menasikini ifa etmektir. Temett hacc Ayn yln hac aylarnda umre ve hacc ayr ayr ihramlarla eda etmektir. Hac aylar girdikten sonra umre yapp ihramdan kan, daha sonra yeniden ihramlanarak hac ibadetinin gereklerini eda eden kimselerin yapt hacdr. Kran hacc kisine birden niyetlenerek, umre ve hacc bir ihramda birletirmektir. Hac aylar iinde nce umre yapp, ihremden kmadan hac grevlerini de eda eden kimseler kran hacc yapm olur.

daha pahal olduu iin gerekiyorsa yedek ila alnmas tavsiye ediliyor.) Yeil Reeteli ila kullanan-

lar mutlaka bunu doktor raporuyla belgelemeli. Bazen gmrk kaplarnda bunlardan dolay sorunlar kabiliyor. Btn hac adaylarnn yanlarna ar kesici, kas gevetici, anti-gripal ilalar almas faydaldr. Yalnz ar kesiciler iinde (Novalgin) bulunmamal; nk Novalgin kullanmak Suudi Arabistanda yasak. Kadnlar adet dzenleyici ilalar kullanarak adet gnlerini dzene sokabilir. (Adet korkusu ve stresi ile yaanlan heyecan nedeniyle birok bayann dzensiz olarak adet grdkleri belirtiliyor.) Piik kremleri alnmal. Doktor kontrolnde olanlar seyahat ncesi doktorlaryla grerek gerekli talimatlar almal. Uak korkusu olanlar, umadan nce yattrc olan Diazem almal. Her trl tehlikeye kar az para ve dk limitli kredi kart tanmal. Hediyelikler nceden Trkiyeden alnp oradan sadece hurma ve zemzem getirilmeli. Karlalacak sorunlarda strese girilmeyip Sabr ya hac! tavsiyelerine uymal.

FOTORAF: AA

FOTORAF: REUTERS

Mekke ve Medinede neler yaplmal?


Terli iken kesinlikle klimalarn altna girmeyin ve hava akm olan yerlerden kann. Souk ieceklerden uzak durun. Ar yemekten kann. Kalabalk yerlerden uzak durun. Umuma ak yerlerde genel temizlik kurallarna, riayet edin, evreyi kirletmemeye dikkat edin. Mzdelifede ar kalabalktan dolay kaybolmalar yaand iin dikkatli davrann.

eytan talama esnasnda ezilme ve kaybolmaya kar uyank olun. (Rahat bir ayakkab ile gidin, hibir ekilde ayaktan kan terlii veya baka bir eyi almak iin yere eilmeyin.)

Trkiyeye dnnce yaplacaklar:


klim deiikliinden dolay havaalannda kaln elbiseler giyilmeli. Heyecanl olanlar yaknlaryla karlamadan nce yattrc ila almal.
ailem 17 1 OCAK 2005 CUMARTES

DOSYA

Kbe, bir sevda yoludur


A. KADR SPHANDAI ac, insan ebedi aleme doru eken srl bir mknats gibidir. Kimileri bu semavi arnn izini sre sre o kudsi beldeyi kudsi yapan Server-i Kainatn ayak izine yz srmek iin Kabe yollarna derken, kimileri de byle bir yolculuun zahmet ve meakkatine katlanmay gze alamadklarndan bunu bir israf olarak deerlendirip gzden derler. Biz gzden denleri bir tarafa brakp, Server-i Kainatn izine yz srenlerin pelerine derek srlarla dolu o kudsi yolculuktaki srlara gz gezdirelim. Bu yolculuk iin iman sahibi hangi mminin kalbini yarsanz onda Hacca, yani Kabe'ye kar derin ak olduunu hissedersiniz. Byle olmasna ramen herkese nasip olmamasnda yine byk srlar gizli. Bu konuya iaret eden merhum air Sleyman Nahifi: "Kime ki Ka'be nasib olsa Hda rahmet eder/ Her kii hanesine sevdiin davet eder" diyerek oraya gidebilmenin en nemli srlarndan birisinin Cenab- Hakk'n sevdii insan olmaktan getiine iaret ediyor. Byk umutlarla hacca hazrlanyoruz. Hacla ilgili kitaplar okuyor, hatra dinliyor, seminerlere katlyoruz. Bu yzden pek bilgiye ihtiyacmz yok. Zaten olsa da din grevlileri her an yanmzda. Peki
1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 18

ama Hac'dan maksat ne, Hac bize ne retiyor, bu kudsi yolculukta ne gibi srlar gizli, bunlar biliyor muyuz? Bu anlamda kutsal beldelerde if edilen ibdetlerin dern anlamn renmenin, byk bir mnevi hazza ermeye vesile olacana iaret eden bykler bizlere bu srlar retiyorlar. Bu konuda Yunus Vehbi Efendi'nin kaleme ald Hac'cn Srlar ile ilgili rislesi nemli bir boluu dolduruyor. Biz de o kitaptan istifadeyle Haccn srlarn sralamaya alacaz. bdetin rhu ibdetten stndr diyen bykler btn sz ve davranlarnda bize o ruhu vermeye almlar. Sz gelimi kalbinde EfendiFOTORAF: FATH UUR

mize (sas), Kbeye, Tavafa, Mekkeye, Medineye, Hacerl Esvede kar derin bir ak, bir sevgi ve heyecan duymayan insann oralara gitmesinin pek bir anlam yok gibi.

Kii Cemalullah' seyre gider gibi kmal yola


Hac yolculuu mmine "hiret seferini" hatrlatmal. Haccn srlarnn anlatld metinlerde en fazla bu manaya iret edilmitir. Bu yzden hacca giderken dnya hayat son bulmu ve kii dorudan Cemalullah' seyre gider gibi kmal yola. Kbe, Peygamber ve vellerin ayaklarn bast, Mele-i A'l'nn en stnlerinin indii yerdir. Baka yerlerde kalbi titremeyenlerin orada titremesinin srr budur. nk temiz ruhlarla beraber olmann, insan zerinde byk tesiri vardr. Fil ordusunun o mbarek beldede yenilgiye yenilgiye uramas, Hz. brhim'in makm'nn orada olmas, girenlerin emniyet bulmas, kularn onun zerinden umamas, hastann orada if bulmas orann zikredilir. "Oraya girenin emniyette olmas" kiinin kendisine yaplacak saldrlardan kurtulmas manasna gelir. Allah'a yaklamak ve ibadet amacyla Harem'e girenin cehennemden emn olmas, hacc yapann, daha nceki iledii gnahlardan emn olmas da anlalr.

Kutsal Yolculuk: Hac

Haclarn Hacca ait yapt ameller, ibadetler ve ziyaretlerin hepsi ahiret ile ilgili bir durum ve ilahi hikmetlerden bir hikmettir. Bu srlara gre: Hacc'a Yolcuk; dnyadan k, kalbden dnya sevgisini karmay, hram; kefene brnmeyi, Allah'n dndakilerden yz evirmeyi, Vakfe; Arafat ve Mzdelife'de kyameti, hair ve neir hallerini, Telbiye; yeniden dirileceimiz kyamet gnnde hakk'a icabet etmeyi, Arafat'tan Kabeye ynelmek; dnyadan kudsi aleme ynelmeyi, Tavaf; Meleklerin Ar'n etrafnda tavafn ve kalbin Rububiyyet mertebesini tavafn, Hacer'i stilam (O'na dokunup pmek) Ruhun ezelde verdii sze balln, Kbenin rtsne tutunup niyazda bulunmak; Kendisine kar su iledii birisinin kapsna snp, kendisini balamasn ve hatasn rtmesini umarak yalvarmay, Safa ve Merve; sevap ve gnahlarn; kalbin, nefs ile ruh arasnda gidip gelmesini, Arafatta vakfe; insanlarn kyamette bir araya gelmelerini, Hakk'a yalvarlarn Kurban kesmek; Kurbann uzuvlarn karl nefsinin btn uzuvlarnn cehennemden kurtuluunu, riyazat ba ile nefsin boazlandn.

FOTORAF: CHAN

Hac ibadeti neleri hatrlatr?

Orada herkes kardelii doyasya yaar. Gnller, zikirler bir olur ve her trl farkllk gibi gzken eyler bir anda anlamszlaverir.

FOTORAF: FATH UUR

Haccn ve Umrenin vakti ne zamandr?


Haccn belirli bir vakti vardr. Oda (Hanefilere gre) evval, Zilkade ve Zilhiccenin ilk on gndr. Umrenin vakti ise alimlerin ittifak ile hac aylar de dahil olmak zere yln btn gnleridir.

Umre ne zaman mekruhtur?


Arafatta vakfe gn, kurban bayram gn ve bayram izleyen terik gn umre yapmak Hanefilerce tahrimen mekruhtur. Sebebi o gnlerin hac gnleri oluudur.

Haccn rknleri nelerdir?


Haccn rknu ikidir. Arafatta vakfe ve ziyaret tavafdr. Rkn yerine getirmemek haccn fasid olmasn gerektirir.

ailem 19

1 OCAK 2005 CUMARTES

DOSYA

Kutsal Yolculuk: Hac

219 hac arkada


iki yldr bir araya geliyor
MUSTAFA KARAKA ugnlerde hac yolculuuna kan on binlerce insanmz henz hayatlarna yeni bir anlam kattnn farknda deil. ki yl nce Hatayn Drtyol ilesinden kutsal topraklara seyahat eden 219 hac aday da bu birlikteliklerinin hayra vesile olacan bilmiyorlard. Ama imdi yle deil. 219 hac aday eitli vesilelerle toplanyor, yarenlik ediyor, dostluk kuruyor, Allah rzas iin bir araya gelip sohbet dinliyor. En son toplantlarna Drtyol le Mfts Keramettin Demir de katlm. Kuzuculu Hz. Ebubekir Camii imam Abdulkadir Knan rehberliiyle kutsal topraklara giden haclar, yine Knan rehberliiyle ayda bir bir araya geliyor. Sohbetleri organize eden Kna, amalarnn ilikileri scak tutmak ve hacda edinilen gzel hasletlerin devam ettirilmesini salamak olduunu sylyor. Nitekim, gruplarndaki arkadalarnn dnleri, cenazeleri olduunda onlarn sevinlerine ve hznlerine topluca katlmaya almlar. Gruptaki say ok olunca bir araya gelmek de zor oluyor. Bunun iin gruplar 25-30luk ekiplere blmler. Bylece oluturduklar iki- grupla haftada bir fkh ve hadis okumay baarm-

lar. Gittikleri evlere de hediye olarak bir eyrek altn gtrmeyi de unutmamlar. Hac arkadalaryla Konya ve anlurfaya iki gezi dzenlemiler. Kuzuculu Hz. Ebubekir Camii imam Abdulkadir Kna, baz hac arkadalarnn bu gzel dostluu bir arada yaacaklar bir kooperatifle tamamlamak istediini belirtiyor. Ama bu teklife Kna scak deil. Kna, bu gzel birliktelie parann glge drmesinden endie ediyor ve hac arkadalnn salam kalmasn istiyor.

Haftalk sohbetler, geziler, ac ve mutluluklarn paylam hac arkadalnn ne kadar gzel bir ey olduunu ortaya koyuyor.

ailem 21

1 OCAK 2005 CUMARTES

ailem
BR TEKLF

Elerin birbirlerine yapt srprizleri bu hafta da yaynlyoruz. imdiden yzlerce mektup aldmz dostlarn rnek hikayelerini de 2 hafta sonra yaynlamaya balayacaz.
SALH YUSUFOLU

Sevginin sesini ykselten

mektuplar

er tarafta olumsuz bir hava eserken, insanlar birbirlerinin hatal davranlarn haykrmak iin yarrken Ailem Dergisinin harika aileleri birbirlerinin gzel ynlerini anlatmak iin kouturdu. Sevginin sesini ykselten bu, gzel yrekle yazlm mektuplar yz binlerce insana k oldu, rehber oldu. Aslnda daha nceleri elerin mektuplarn yaynlama sresinin dolduunu sylememize ramen gelen youn mektuplar, bizleri 2 hafta daha elerin gnderdii mektuplar yaynlamak zorunda brakt. Elerinin gzelliklerini anlatmak iin mektup yazan yzlerce okurumuza kucak dolusu selamlarmz iletiyoruz. Allah, btn eleri iki cihanda aziz, hem bu dnyada hem de ahirette en deerli insanlar arasna dahil etsin (Amin).

Dost mektuplar deerlendirmede


Elerden gelen mektuplarn younluu sebebiyle dost ve arkada mektuplarn 2 hafta sonra yaynlamaya balayacaz. Fakat imdiden dost ve arkadalarnn gzel srprizlerini, yapt rnek davranlarn anlatan ok sayda mektup geldi. lginiz bizi gerekten sevindirdi. Bu konuda yazmak isteyenler iin zaman ksalyor, dost ve arkadalarnz yazarak hem ona gzel bir srpriz yapabilir hem de milyonlarca kiiye rnek olabilirsiniz. Yce Rabbimiz, gzel insanlar gzel dostlardan ayrmasn.

Evliliime gzellikler kattnz, teekkrler...

Ben 3,5 senelik evli ve 1 ocuk annesiyim. Genel olarak sorunsuz bir evliliim olsa da zaman zaman eimle baz skntlar yayorum. Ama karlkl gsterdiimiz ilgi ve gayret skntlar amamza yetiyor. Fakat sizlere, evliliimize kattnz gzellikler iin sonsuz teekkr ediyorum. Artk her sorunu eimde aramyorum. Bir kadnn yuvada ne anlam ifade ettiini anladm. Eimle geirdiim her dakikann zel olduunu fark ettim. Eim mutlu olunca ben de hayatn tadna varyorum. Eimden aldm en gzel hediyeye gelince; drt senedir deimeyen ve beni yanltmayan karakteri ve salam kiilii. Hayat ve gayemizi yeniden gzden geirmemi salayan dnya deerlisi eime sonsuz teekkrler ediyorum. Rabbim bizi ahirette de ayrmasn. F. Dilmen, Ankara

1 OCAK 2005 CUMARTES

ailem 22

ailem
BR TEKLF
FOTORAF: AA

Mutlu eden nergis demeti


Ben 22 yanda bir retmenim, eim de retmen. Eimle bir gn cafede otururken, bir bahaneyle yanmdan ayrld ve biraz sonra dnd zaman en sevdiim iek olan nergis demetini uzatt bana. yle mutlu oldum ki o an... Bir de bir Ramazan aynda eimin bir hattata yazdrm olduu kart hi unutamyorum. Kartn zerinde gl resmi ve isimlerimiz yazyordu, ok gzel bir hat yazsyla. Benim iin ok deerlisin muhterem eim. Ein olmam ve eim olman mutluluk verici. D. ilolu, Adyaman
(Hediyeniz iin adres bekliyoruz.)

retmenler Gn kutlamas
Ben 1,5 yllk evli bir retmenim. Eim de bizim okula yakn bir okulda retmen ve okulun bahesindeki gllerle ilgilenmeyi ok sever. 24 Kasm retmenler Gnnde teneffs srasnda, retmenler arkadalarmla sohbet ederken, bir renci elinde, dalndan yeni koparlm krmz bir glle retmenler odasna girdi. renci benim ismimi sorunca ok heyecanlandm. Gl eimin gnderdiini ve retmenler Gnm kutladn syledi. ok mutlu olmutum. O gl kuruttum ve evimin en gzel kesine koydum. Baktka o gn hatrlyorum. R. Kaptan, stanbul
(Hediyeniz iin adres bekliyoruz.)
Hatice Arslan ve Ayenur Seluk; hediyeleriniz adres hatas sebebiyle geri gelmitir. Adresinizi bekliyoruz.

Karanlklar iinde aydnlk bir mutluluk


Eim dnyalar iyisi bir insan. 36 yanda ve 17 yllk evliyiz. Kaynvalidem ve kaynpederimle beraber oturuyoruz. Beraber oturmak bazen skntl olsa da eimi zmemek iin ses karmyorum. Eimle 17 yldr hi dargn durmadk. Biz zel gnlerimizde, eimin babas izin vermedii iin, dar kp rahat bir ekilde kutlama yapamayz. Fakat evliliimizin 14. yldnmn darya kmaya kararlydk. Evdekilere bir eyler bahane ederek, hatta pardsm bile aada giyerek darya ktk. Fakat ansa bakn ki her yerde elektrik kesilmiti. Dolmua binip Karyakaya gittik. Karanlkta deniz kenarnda gezdik; ama benim iin ikimizin aydnl, mutluluu her eyden nemliydi. Eim, mum nda hizmet veren bir iekiden bir gl ald bana, ok mutlu olmutum. O glleri hl saklyorum. O gecenin bitmesini hi istememitim. Teekkrler sevgili eim. Z. Gler, zmir
ailem 23 1 OCAK 2005 CUMARTES

ailem
NSAN

mm Sleym (r.anha) can, mal ve evlatlaryla hereyini slama vakfetmi mbarek bir sahabiydi. Olu Enes bin Maliki Efendimize (sas) hizmeti olarak vermiti.
AL DEMREL

Olunu Efendimize vakfeden hanm sahabi:

Hz. mm Sleym
M
edinede slam ilk kabul edenlerden biridir Hz. mm Sleym (r. anh). Ayn zamanda o, Kbrsta ehit olan ve orada medfun bulunan hanm sahabilerden mm Haramn kz kardeidir. Asl ismi Rumeysa olmasna ramen knyesi mm Sleym ile mehur olmutur. mm Sleym cahiliyye devrinde Malik bin Nadr ile evlenir. Bu evlilikten sahabinin nde gelenlerinden Enes bin Malik doar. slamla ereflenen hanmna ok kzan Malik, evini terk ederek am taraflarna gider. Yoluna biri kar. Bu adamla tartr ve onun tarafndan ldrlr. mm Sleym gen yata dul kalr. Skntlar iinde bir hayat srmektedir. Ancak o da dier mminler gibi Efendimizin Medineyi teriflerini drt gzle beklemektedir. Beklenen gn gelip atar. Efendimiz, Ebu Eyyub el-Ensarinin evinde misafir olarak kalr. Medineliler bu aziz misafirlerine ho geldin demek ve bu arada yanlarnda getirdikleri hediyelerini takdim etmek iin sraya geerler. mm Sleym ok buruktur. nk elindeavucunda Allah Rasulne verecek
ailem 24

hibir eyi yoktur. Neden sonra aklna olu Enes gelir. Enesi elinden tutarak huzura getirir ve Ey Allahn Rasul, bu olumdan baka sana hediye edecek bir eyim yok. Olum size hizmet etsin. Ona dua buyurun! der. Efendimiz, tek ocuundan baka hibir eyi olmayan annenin bu ba dndrc hediyesi karsnda ok hislenir. Hediyesini kabul eder. Mal ve ocuunun oalmas, mrnn uzun olmas iin mm Sleyme dua eder.

Ben senden para deil, Mslman olman istiyorum!


Allah Resulnn bu duasna mazhar olan mm Sleyme kendisine, henz Mslman olmam Ebu Talha evlenme teklifinde bulunur. Bu teklif zerine mm Sleym unlar syler: Senin gibisi reddolunmaz. Fakat sen mriksin. Seninle evlenirsem bana tbi olarak iman m edersin, yoksa kfrn gizleyerek mi yaarsn? Zira ben, Allaha ve Rasulne iman etmi bir kimseyim. Ebu Talha, dnmek iin sre ister. Birka gn sonra tekrar mm Sleymin yanna gelir.

1 OCAK 2005 CUMARTES

ailem
NSAN
Aslnda o, slam kabul edecektir; ama mm Sleymle evlenmek iin ona verecek mehri yoktur. Bu onu ok dndrmektedir. mm Sleym ise Ebu Talhann iinde bulunduu sknty ok iyi anlar ve ona unlar syler: Ey Ebu Talha! Ben senden para deil, Mslman olman istiyorum. Senin ilah diye taptn putun atee tutacak olsan yanp kl olacan bilmez misin? Eer Allahtan baka ilah bulunmadna ve Hz. Muhammedin onun elisi olduuna ehadet edersen ben bunu mehir kabul edecek ve senden baka bir ey istemeyeceim. te bu szler Ebu Talhay deitiren son cmleler olur. Yznde iman alametleri belirir ve kelime-i ehadet getirerek Mslman olur.
FOTORAF: REUTERS

Allah emanetini ald!


Bu mbarek ift evlenirler ve Cenab- Hak onlara bir erkek ocuu verir. smini meyr koyarlar. Yavrucak, babas seferde iken vefat eder. Ebu Talha, seferden dnnde ocuun durumunu sorar. Rahatlad cevabn alnca dnyalar onun olur. Sabah olduunda Ebu Talhaya, hanm yle bir soru sorar: Sana biri emanet bir ey verse, istedii zaman vermek zoruna gider mi? Hayr deyince Senin olun da Allahn bir emaneti idi. Allah emanetini geri ald. der. Anne efkatiyle ocuunu kaybetmekten dolay yrei yanan bu yce kadn, bu ekilde hem acsn dalyor hem de kocasn teskin etmeye alyordu. mm Sleymin hayat kahramanlklarla doludur. Onu Uhud Savanda bir taraftan savarken dier taraftan da su tarken ve yarallarn tedavisi ile megul olurken gryoruz. Mekkenin fethinde de bulunan mm Sleym, Huneyn Gazvesine de bizzat katlmtr. Onun hayatndan alacamz pek ok dersr vardr. O, Allah ve Rasulnn raz olaca dolu dolu bir hayat yaamtr ve bunun neticesinde de Efendimizin: Bana cennet gsterildi. Orada Ebu Talhann hanmn grdm. (Mslim, FedilusSahbe, 106) iltifatlarna mazhar olmutur.
ailem 25 1 OCAK 2005 CUMARTES

LMHAL

Kadn, einin izni olmadan,

tek bana hacca gidebilir mi?


"Ben ticaretle uraan bir bayanm. Kazancm eimin kazancndan ayrdr. Gelecek yl iin hacca niyetlendim. Eim bunu duyunca iddetle kar kt ve izni olmad iin de bu haccn geerli olmayacan fkeyle ifade etti. Ona gre vakit erkenmi, biraz daha yalanmamz lazmm. Ben bir an evvel haccm yerine getirmek istiyorum. nk o kutsal topraklar kendi memleketim gibi seviyorum ve grmeyi arzuluyorum. Kocamn muhalefet etmesine ramen hacca gidersem, haccm saylr m, onu dinlemediim iin gnaha girer miyim?"
Yce Allah'n emirlerine uyma konusunda, kadna einin engel olmas, vakti gelen ibadetin edasn keyf ekilde erteletmesi sz konusu deildir. Yani "ben istemiyorum; imdi namaz klma, sonra klarsn", "ben tutmuyorum sen de oru tutma, ileriki senelerde tutarsn", "imdi hacca gitme, yalannca gidersin" demesine kadnn itibar etmesi mmkn deildir. slm dininin artlar kadn-erkek bul ana girmi btn akll Mslmanlara hitap eder ve her biri Allah'a ibadet etmekle mkelleftir. Kimse kimsenin kulluunu engellemeye hakk ve yetkisi yoktur. Aksi takdirde bu o insan iin zulm olur. badete engel olan kii hem zalim, hem de Allah katnda gnahkr durumuna der. slmiyet'in be artndan (esasndan) biri olan "hac" kelime itibaryla "ynelme, kastetme" anlamna gelir. Fkh terimi olarak ise; Mekke'deki Kbe'yi ve evresindeki kutsal yerleri zel zaman dili1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 26
FOTORAF: RAT AYDOAN

minde, kurallarna uygun ekilde ve yaplmas gerekenleri yerine getirerek yaplan ziyarete denir. Haccn farz oluu, Kur'n- Kerm ve Snnet ile kesindir. Kur'n- Kerm'de, "Yoluna gc yetenlerin evi (Kbe) hac ve ziyaret etmeleri, insanlar zerinde Allah'n bir hakkdr." (l-i mrn 3/97) buyrulmutur. Peygamberimiz de haccn farz olduunu, nemini ve yararlarn ifade ederek haccn nasl yaplacan fiilen gstermitir. Kadn ve erkek Mslmanlardan akll ve bul ana girenlerden gc yetenlerin, yani sal ve serveti hac yapma imknna sahip olanlarn, mrnde bir defa hac etmeleri farz olup, haclarn geciktirmeden, ertelemeden yerine getirme-

Dr. Jale imek

leri gerekmektedir. Eb Hanfe, Eb Ysuf, Mlik ve Ahmed b. Hanbel gerekli artlar tayan hac ykmlsnn kendisine farz olan bu ibadeti nndeki hac mevsiminde eda etmesi gerektiini, sonraki yllara ertelemesinin gnah olduunu ifade ederler. Ayrca haccn uzun yllar geciktiren kiilerin ahitliinin de kabul edilemeyeceini de sylerler. fi ve mam Muhammed ise ileride yerine getirmek zere azmedilmesi ve daha sonra hacc engelleyecek bir eyin bulunmamas artyla ertelenebileceini sylemekle beraber, hac ibadetinin ilk frsatta ve bir an evvel yerine getirilmesi; hayatn her an, baa neler getirebilecei bilinemediinden ihtiyatl olmak snnete uygun olandr. Hac ibadetiyle ykml olmak iin Mslmanlk, akl ve bul art ile beraber hac yapmaya beden ve mal imknlarn bulunmas da arttr. Hac ykmls olan kadn Hanef mezhebine gre tek bana yo-

la kamaz. Kendisine einin veya yakn bir akrabasnn elik etmesi gerekir. fi mezhebinde ise; yol ve kadnlarn gvenlii konusunda bir sknt yoksa kadna einin veya yakn bir akrabasnn elik etmesi art deildir. Kadnlar ikili veya l veya bir grup oluturarak hacca gidebilirler. Hatta kadn kendini gvenlik iinde hissediyorsa tek bana "farz olan hac grevini" yerine getirmesi cizdir. Mlik mezhebi ise yle der: "Yol arkada olacak ei veya bir yakn akrabas veya cretle de olsa kendisiyle beraber hacca gelecek bir kadn yoksa hac ykmls kadn, gvenli bir kafile ile, bu kafilede baka bir kadnn bulunup bulunmas dikkate alnmakszn hac yolculuuna kabilir". Hanef olan bir kadnn hac ykmll meydana gelir ve ei de kendisine hac iin elik etmeyecek olursa, kadn mutlaka hac vazifesini yerine getirmek istiyorsa fi mezhebini taklden hacca gidebilir.

Geni kurban dosyasyla merak edilen sorulara cevaplar bulacaksnz


Kurbann hikmet ve faziletleri Kimler kurban kesmekle ykmldr? Hangi hayvanlardan kurban olur? Kurban bedelini yoksula vermekle kurban yerine getirilmi olur mu? Bir hayvann kurban olmasna engel olan kusurlar nelerdir? Talebe yurtlarna kurban hibe edilebilir mi? Fakir de kurban kesebilir mi? Tavuk ve horozdan kurban olur mu? Terik tekbirleri unutulduu takdirde ne yapmak gerekir? Kurbanlk nasl alnr? Kurban etinde hastalk nasl anlalr? Kurban snnete uygun nasl kesilir? Kurban eti nasl saklanmal? brahimi kulluk ne demektir? Adak kurban ve vekaleten kurban ne demektir?

Haftaya ailem 48 sayfa

Hepsi 8 Ocakta Ailem dergisinde

Evliliimiz

Yasemin Yaln Aktosun


Danman Psikolog y.aktosun@zaman.com.tr

nce e mi;
yoksa anne mi olmalym
sterseniz nce yle bir soru ynelteyim. Siz ncelii annelik rolnze mi, yoksa elik rolnze mi veriyorsunuz? Toplumumuzda genellikle anneliin daha n planda olduu ve hanmlarn yaadklar annelik gdsnn yogunlugu sebebiyle e olma rollerini geri plana ittikleri grlr. Kimi hanmlar ise acaba ncelik ocuklarmn m

yoksa eimin mi olmal? bocalamasn yaarlar. Aslnda sorunun cevab olduka basittir. Kiminle muhatapsanz o rolde olmalsnz.Yani einizle muhatap iken konutuunuz konu ocuklar bile olsa annelik rolnz n plana kartp einize farkl davranmak yerine ona e olma saygnl iinde davranmalsnz. Baz hanmlarn elerini ocuklarna kar ilgisiz olmakla suladklar ve bu sebeple elerine kar negatif artlandklar
1 OCAK 2005 CUMARTES ailem 28

grlr. Bu negatif artlanma annelik duygusall ile oluur. Hanmlarn ocuklar ile ilgili olarak elerinden destek beklemeleri, dahas bunu farkl platformlarda dile getirmeleri normaldir. Ancak bundan dolay tavr almak ve bunu e olma rolne yanstarak tepkisel davranmak evlilii ve dolaysyla aileyi ypratacaktr. Hanmlarn unutmamas gereken noktalarn banda, ocuklarnn kiisel ve psikolojik salklar iin ve annelik rolnn daha salam bir biimde aa kartlabilmesi iin elerinin desteine yani ocuklarnn babalarnn desteine ihtiyalarnn olduu gelir. Eler aras ba ne denli kuvvetli olursa kadnn psikolojisi, sorunlarla ba edebilme gc o denli kuvvetli olur. Ayrca kadnn einden ald maddi ve manevi destek annelik roln de besler. Bu sebeple hibir kadn anne olduktan sonra eini ihmal etmemeli ve einin desteini her daim almaya almaldr. Ancak bu yannda hanmn ocuklarnn yannda da btnyle anne olmas beklenir. Bu ekilde olabilirse kadnlarda daha mutlu ve hayatlarndan tatminkar olabilirler. Hem ocuklar ve hem de eleri ayn ortamdaysa kadnlarn yapmas gereken her iki taraf da rencide etmemektir. Bu durumda da gerek ifade ve gerekse davranta ocua hissettirmeden evvela e olmak nemlidir. Bylece erkein eiyle birlikte aile huzuruna katk salayaca grlr.

obaneme Mh. Kalender Sk. No: 21 Y.Bosna/stanbul

ailem
DR. CAN

dr.can@zaman.com.tr

ocuklar beni ok bunaltyor


Sevgi Y. Mahalle 26 yanda, evli ve 3 erkek ocuun annesiyim. Benim de ok agresif bir kiiliim var. ocuklara, kzyor, baryor, dvyorum. Ne olacak bilmiyorum.

Dr. Can Deerli Sevgi anne. 16-17 yanda evlenmisin. Ne gzel. Hayata bir an nce balam hemen kk anne oluvermisin. Henz ocuk olgusunun bilincine varamadan hamile kalmsn ve eline bir erkek evlat vermiler. Sevinmisin, eli aya dzgn, gz kula yarinde kr demisin. Ayaklarnn altnda Cennet inaatna balamsn. lk gnler annen, kaynvaliden, kocan yannda olmu, birka eyrek altn, tebrikler vesaire lohusal atlatmsn. Derken pamukuk, fizyolojik sarlk, gaz vs. onun hastalklar, alar, atelenmeleri gelmi. Neredeyse bir ocuk doktoru ve bakcs gibi birok gerei ama acyla ama uykusuzlukla ama ileyle renmisin. Artk yeni bir ocua bakabilecek kadar bilgiliyim deyip ikincisini yapmsn. Bu da gzel. Ama neredeyse birincisini unutup rafa kaldrm sen abi oldun, ver oyuncan kardeine demi, onun 4 yandayken de 14 yandayken de titiz bir ilgi bekledii gereini gz ard etmisin ve derken 3. ocuk ila ahir... Geenlerde irket sahibi bir dostumu ziyaret ettim. Kendi eliyle kahve yapt, zgn grnyordu. Noldu? dedim. aycmz dedi. 3 gndr izinli. 5 yandaki olunu bcek sokmu ve lm. Herkes onun bandayken ve kendisiyle ilgilenilmezken 4 yandaki olu

da korkuluu olmayan balkondan dm ve u an komada... Ebeveynler, ocuklarn hem anas, hem doktoru, hem bakcs, arkada, retmeni, psikolou, srda, ve ve ve her eyi olmaldr. Deerli kzm. O yalardaki ocuklar, yetikinlerle ilgili istenmeyen bir durum yaadklarnda, duygularn ifade etmek yerine davranlaryla cevap verirler. ocuunuzun okulla ilgili problemleri bize onun i dnyasnda, duygularnda bir gerilim yaadn gsteriyor; yani ocuunuzun sorunu okulda baarszlk deil, baarszlk onun sorunu-

nun bir paras olarak karmza kyor. Yapman gereken, onunla verimli bir iletiim kurmandr. Anne baba olarak; 1) Nolursa olsun, onun olumsuz davranlarnda odaklanmayn. 2) Dikkat ektiiniz davran (sendromuna sahip karak) tekrar edip, sizin cannz skmaya devam edecektir. 3) Szler iin onu yarglamak yerine, konumas iin ona destek verin. 4) ocuunuza sabrl, tutarl ve orta yollu bir tutum sergileyiniz. Bu tavrnz sayesinde kendi alglarna gvenmeye balayacaktr. 5) Sizler efkat kahramanlarsnz. Aciz ve masum ocuklarnz dvmemelisiniz; kald ki bu ie yaramaz. 6) Bu, her istediklerine evet deyin ve ne isterlerse aln anlamna gelmez. O zaman da ileride zgven sorunu yaarlar. 7) nsanlarn Efendisinin ocuklarn patakladn hangimiz duyduk, hangimiz grdk? Bildiklerimizden sadece bir ikisi udur: Bir binek gibi eiliyor ve torunlarn evin iinde srnerek gezdiriyordu. Namaz klarken tepesine, omuzuna kan Hz. Hasan ve Hseyine hibir ey yapmyor, secdeye giderken dmesinler diye nce onlar kollaryla yere brakyordu. Dr. Cann deil kainatn canlar canna kulak verin yeter. 8) Olmuyorsa ltfen bir psikolog abla ya da abisine gtrn. Allah salkl, inanl, kendine, ailesine ve topluma hayrl insanlar olarak uzun mrl yaatsn.
ailem 29 1 OCAK 2005 CUMARTES

ailem test
hangisi doru?
1. Hac kimlere farzdr? a) Herkese b) Mekkelilere c) Dini adan durumu uygun olan herkese. d) Hibirisi. 2. Hacca giderken aadaki klardan hangisini yapmalyz? a) Orada yoktur diye soan, patates, sv ya gtrmeliyiz. b) Topuklu ayakkabyla gitmeliyiz. c) Kaynatp imek iin salep, giymek iin klk palto gtrmeliyiz. d) Hibirisi. 3. Hac bize neyi hatrlatr? a) Hayatn faniliini, Rabbimiz karsndaki acizliimizi, Maherdeki hameti. b) Milyonlarca kalbin ayn heyecanla, Hak rzas iin attn. Efendimizin de bir zamanlar burada ayn ibadetleri yaptn. c) Gnahlar sfrladmz iin dnnce rahata gnah ileyebileceimizi d) a ve b klarn. 4. Hervele neye denir? a) Tavafn ilk avtnda sk ve koar admlarla yrmeye denir. b) Say yaparken seri ve alml yrmeye denir. c) Zemzemi yava yava imeye d) Hepsi
HANGS DORU 1. c , 2. d, 3. d 4. b BOLUKLARI DOLDUR 1. L erke leke, ven-nimete 2. Allah iin hac yapar, Gemi gnahlar 3. Remel DORUYANLI 1. Doru, 2. Doru

boluklar
doldur
1. Lebbeyk Allahmme lebbeyk. Lebbeyke ....................... lebbeyk. nnel hamde ............ leke vel mlk. L erke lek. 2. Kim ............................... ve hac esnasnda cinsel iliki ve gnah saylan davranlarda bulunmazsa onun ..................... balanr. (Tirmizi, Hac 2) 3. Tavafn ilk avtnda sk ve koar admlarla alml bir ekilde yrmeye ...................... denir.

doru yanl
1. Haccn rknu ikidir. Arafatta vakfe ve ziyaret tavafdr. Rkn yerine getirmemek haccn fasid olmasn gerektirir. D Y 2. Haccn artlar, Mslman olmak, ergenlik ana girmi olmak, hr olmak, bedeni ve mali yeterlilik ve gvenlie sahip olmaktr. D Y

C E V A P L A R