AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori

77

5. SLOŽENI ZVUČNI IZVORI

5.1

Uvod

Svi realni zvučni izvori koji se nalaze u čovekovom okruženju razlikuju se u manjoj ili većoj meri od idealizovanog modela tačkastog izvora prikazanog u prethodnom poglavlju. U većem delu opsega čujnih frekvencija realni izvori imaju konačne fizičke dimenzije u poređenju sa talasnom dužinom. Talasni front na površini takvih izvora nema idealni oblik sfere i ne može se opisati jednostavnim rešenjem talasne jednačine za sferni talas kao u pokazanom slučaju pulsirajuće sfere. Posledica konačnosti veličine realnih izvora je usmerenost. Tek sa dovoljnim udaljavanjem od takvih izvora njihov talas poprima jednostavnije forme, da bi na dovoljno velikom rastojanju dobio osobine ravnog talasa. Ipak, pokazani jednostavni model tačkastog izvora, odnosno rezultati izvedeni za primer pulsirajuće sfere, mogu poslužiti i za modelovanje rada realnih izvora. Naime, složeni zvučni izvori mogu se za potrebe analize dekomonovati u skup tačkastih izvora postavljenih na međusobno bliskim rastojanjima, i koji pri tome zrače koherentne signale. Tako se zvučno polje koje nastaje oko nekog realnog izvora može predstaviti kao rezultat superponiranja polja koje pojedinačnih stvara skup tačkastih izvora po zračećoj površini .

5.2

Grupe tačkastih zvučnih izvora

Kada se dva ili više tačkastih zvučnih izvora grupišu na međusobno malim rastojanjima tako da rade zajedno, kao rezultat se dobija složen izvor čije se ukupno zračenje razlikuje od zračenja jednog tačkastog izvora. Osnovna pojava koja se javlja pri tome je usmeravanje zračenja. Usmerenost takvih složenih izvora nastaje zbog toga što u prostoru oko njih dolazi do superponiranja onoga što pojedini izvori zrače. U nekim jednostavnim slučajevima moguće je analitički pokazati kako izgleda zvučno polje u njihovoj okolini. Zračenje grupe od dva tačkasta izvora Najjednostavniji slučaj složenog zvučnog izvora sastoji se od samo dva tačkasta izvora postavljena na nekom međusobnom rastojanju b. Takva grupa šematski je prikazana na slici 5.1. Pretpostavlja se da ova dva izvor rade u fazi. Zvučno polje

to jest za velike vrednosti r važi relacija: r1 = r2 = r (5.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 78 ovakvog složenog izvora posmatra se samo u takozvanom dalekom polju. Pritisci koje stvaraju dva izvora u posmatranoj tački prostora su: p1 = C e − j ( kr − kb 2 sin θ ) (5.2) što se za potrebe dalje analize može pojednostaviti kao: p = C e − jkr (5.4) p2 = C e − j ( kr + kb 2 sin θ ) . što znači da je u svim tačkama posmatranja zadovoljen uslov r>>b. p r1 r r2 Slika 5. Pravac u odnosu na usvojenu osu izvora definiše se uglom θ.1) Ranije je pokazano da je u sfernom talasu pritisak na rastojanju r od izvora definisan izrazom: p= A j (ω t − kr ) e r (5. Za ovakvu grupu od dva izvora definiše se osa koja prolazi kroz sredinu njihovih rastojanja. kao što je ucrtano na slici.1 – Grupa dva tačkasta izvora 1 b 2 θ U slučaju dalekog polja.3) Zbog jednostavnosti izraza ovde je u okviru kompleksne konstante C uključeno sve što se nalazi ispred eksponencijalnog člana zavisnog od vremena.

prikazan je na slici 5. Drugi član.3.9).6) U ovom izrazu mogu se razlikovati dva člana. Primenjujući postupak analize kao u prethodnom slučaju grupe od dva izvora može se pokazati da je faktor smera akustičkog dipola: Γ = cosθ (5. Iz izraza (5. I u slučaju dipola u dalekom polju. Na frekvencijama na kojima je razmak između izvora b mali u odnosu na talasnu dužinu zračenje grupe je neusmereno.8) Akustički dipol je prikazan na slici 5. ponaša upravo kao dipol sa slike 5. Prema tome. Izgled njegove usmerenosti. zvučno polje oko grupe koju čine dva izvora definisano je izrazom: p = 2 p1Γ(θ ) (5. I ovde se vidi razlika u obliku koja nastaje samo promenama načina crtanja (smer ose na dijagramima je okrenut u ravni za 90o u odnosu na smer sa slike 5. kao što je prikazano na slici. isti dijagram nacrtan je u linearnoj i u logaritamskoj razmeri. Značaj dipola kao jednog teorijskog modela je u tome što se usamljeni kruti klip. Pri oscilovanju svaka njegova strana predstavlja zvučni . Prvi član p = 2C e − jkr je dvostruka vrednost pritiska koga stvara samo jedan izvor. Akustički dipol Akustički dipol je sistem koji se sastoji od dva tačkasta izvora poput onih sa slike 5. to jest pri dovoljno velikom rastojanju r.7) Vidi se da grupa od samo dva tačkasta izvora zrači usmereno.6) se vidi da je izračunati faktor smera funkcija odnosa b/λ. funkcija je ugla u odnosu na usvojenu osu izvora i predstavlja faktor smera Γ ovog složenog izvora.2. Za njihove protoke važi: q2 = −q1 (5.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 79 Ukupni pritisak u tački posmatranja je fazorski zbir: p = p1 + p1 odnosno: (5. ranije prikazan u prvom poglavlju uz objašnjenje nastanka zvuka u vazduhu. iako su oba izvora.2). Sa slike se vidi da je ta putna razlika funkcija ugla θ. pa su varijacije rezultantnog pritiska posledica samo razlike u fazama. Kao rezultat njihovog zajedničkog rada javlja neka usmerenost.2. ali koji imaju međusobno protivfazno zračenje. odnosno usled putne razlike. a sa porastom frekvencije pojavljuje se usmerenost.9) Ovaj oblik faktora smera je osnovna osobina dipola zbog koje on predstavlja jednu karakterističnu pojavu u akustici. unutar kosinusa. Radi poređenja. amplitude pritisaka p1 i p2 približno su jednake. definisane izrazom (5. Radi jednostavnosti osa dipola je definisana tako da se njen pravac poklapa sa linijom na kojoj se nalaze izvori.1.5) ⎛ πb ⎞ p = 2C e − jkr cos ⎜ sin θ ⎟ ⎝λ ⎠ (5. svaki za sebe. neusmereni.

pa on generiše dva jednaka akustička protoka.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 80 izvor. Po prirodu stvari ta dva protoka su u protivfazi. Površine i brzine oscilovanja sa obe strane klipa su jednake. koji radi kao dipol. svaki sa po jedne svoje strane. Time zvučnik postaje monopol čiji akustički protok čini samo ono što nastaje sa prednje strane njegove membrane. Cilj toga je da se protivfazno zračenje membrane sa njene zadnje strane izoluje i izračena energija eliminiše. Energija koja se .2 . sa druge se istovremeno dešava razređivanje. Dalji praktičan značaj dipola kao modela je u tome što je taj usamljeni klip. odnosno kada slobodno stoji u prostoru. Upravo zbog takve osobine koju membrana ima kada generiše zvuk zvučnici se ugrađuju u kutije. Membrana svakog zvučnika sa dve svoje strane generiše protivfazno zračenje.3 . dovoljno dobra predstava rada zvučnika na niskim frekvencijama kada on ugrađen u kutiju. i obrnuto. p r2 r θ r1 Slika 5.Akustički dipol -q 300 b 330 +q 0 30 osa dipola 0 330 30 -10 dB 60 300 -20 dB 60 270 90 270 90 240 120 240 120 210 180 150 210 180 150 Slika 5. jer kada se sa jedne njegove strane vrši zgušnjavanje vazduha.Usmerenost dipola nacrtana u linearnoj razmeri (levo) i u logaritamskoj razmeri (desno). pa se u zračenju zvučnika koji slobodno stoji u prostoru zapaža efekat dipola.

Grupa više tačkaskih izvora Prethodni primeri su najjednostavniji mogući slučajevi složenog zvučnog izvora.4. samo što je usmerenost izraženija. U postupku analize potrebno je njihovu zračeću površinu zameniti adekvatnom grupom. Jasno je da bi se isti efekat dobio i ugradnjom zvučnika u dovoljno veliki zid. b θ l Slika 5. to jest pretvara u toplotu nekim dodatnim intervencijama (zbog toga se u unutrašnjost kutije stavlja odgovarajući materijal koji ima ulogu potrošača energije). .AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 81 zrači u unutrašnjost kutije disipirase se. koja pri tome nastaje. ima sličnu prirodu kao i za dva izvora. Oni formiraju složeni zvučni izvor ukupne dužine l. gde je više tačkastih izvora postavljeno ekvidistantno duž jedne prave. jer se grupa sastoji od samo dva tačkasta izvora. U rešenju koje se tako dobija stavljanjem da njihov međusobni razmak b teži nuli može se dobiti konačno rešenje zvučnog polja za kontinualnu zračeću površinu.4 – Primer grupe tačkastih izvora Na principima grupe tačkastih izvora može se doći i do analitičkih izraza za zračenje realnih izvora koji imaju proizvoljnu formu. istim analitičkim postupkom može se analitirati polje koje stvara grupa sastavljena od proizvoljnog broja tačkastih izvora. bolje rečeno mrežom tačkastih izvora. Ne upuštajući se u detaljnije opisivanje analize ovakvog složenog izvora. Radi ilustracije. ali postoje aplikacije u kojima se takvo ograničenje može prihvatiti (na primer pri ugradnji zvučnika u spuštene plafone i slično). jedan takav primer prikazan je na slici 5. Naravno. I takva jedna mera razdvaja dva protivfazna zračenja membrane. može se samo reći da pojava usmeravanja. Međutim. ugradnja u zid onemogućava prenos zvučnika sa mesta na mesto.

Taj oblik se u literaturi naziva ″line array″ i danas predstavlja standardni oblik zvučničkih sistema za ozvučavanje većih površina. Osnovni oblik takvih zvučničkih sistema su takozvani ″zvučnički stubovi″. koja se još naziva i kruti klip. Ukupna usmerenost sistema funkcija je dužine stuba i frekvencije. Među njima poseban praktičan značaj imaju takozvana klipna membrana.5 – Šematski prikaz zvučničkog stuba (prednji izgled i rpesek) i dva konkretna primera ″line array″ zvučničkih sistema za ozvučavanje Složenije forme zvučničkih sistema formiraju se postavljajući pojedinačne zvučnike u nizu. i beskonačni linijski izvor. Slika 5. To je sistem koji se sastoji od više jednakih zvučnika poređanih duš jedne linije. Dodatna mogućnost kontrole usmerenosti može se uvesti ako se na neki način omogući podešavanje relativnog faznog odnosa signala koji se šalju u pojedinačne zvučnike u okviru grupe. 5.5. .AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 82 Teorija rada grupe tačkastih zvučnih izvora omogućila je da se razviju posebne forme zvučničkih sistema koji imaju kontrolisane oblike usmerenog zračenja u prostoru. što je šematski prikazano na desnoj strani slike 5. Njihovi prostorni oblici usmerenosti mogu se podešavati formom zakrivljenosti linije duž koje se postavljaju pojedinačni zvučnici. bez fizičkih intervencija. Za to se koriste posebni procesori kojim se u izvesnim granicama mogu kontrolisati oblici usnerenosti sistema.5 prikazana su dva primera ovakvih zvučničkih sistema. Na slici 5. ali duž jedne zakrivljene linije.3 Neki karakteristični oblici složenih zvučnih izvora Na osnovu modela zasnovanog na grupi tačkastih zvučnih izvora moguće je analizirati bilo koji realni izvor zvuka.

može se smatrati da je svaka elementarna tačka na njenoj površini jedan tačkasti izvor. Zbog toga se pritisak u prostoru ispred ovakvog izvora dobija integraljenjem pritisaka koji stvaraju svi elementi površine membrane po čitavoj njenoj površini. 2a v Slika 5. Na osnovu toga mogu se definisati neki opšti zaključci. odnosno važi r>>a. što je značajno jer klipna membrana u beskonačnom zidu kao model dovoljno tačno opisuje mnoge realne izvore zvuka. ali posmatrano sa aspekta nekog prijemnika jasno je da je relevantno samo stanje sa jedne strane. Ne upuštajući se u detalje ovakvog izvođenja. Postavljanje klipa u beskonačni zid uvodi odvajanje protivfaznih zračenja. pre svega zvučnik. analitički postupak vodi ka izrazu za zvučni pritisak u kome se može prepoznati faktor smera klipne membrane. odnosno zrači u poluprostor. Zvučni pritisak u nekoj tački prostora ispred membrane rezultat je superponiranja onoga što izrači svaki od tih tačkastih izvora na površini klipa. On je oblika: .Klipna membrana poluprečnika a u beskonačnom zidu. kada se postavi u otvor u jednom beskonačnom krutom zidu. I ovde se pretpostavlja da je rastojanje od klipa na kome se posmatra zvučno polje mnogo veće od njegovog poluprečnika.6.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 83 Klipna membrana u beskonačnom krutom zidu Ranije pomenuti kruti klip. Podrazumeva se da je identična situacija i sa suprotne strane zida. Model klipne membrane dovoljno je jednostavan da se njen rad može analitički analizirati. pa se razmatra samo efekat koji se postiže sa jedne strane. Kada klipna membrana osciluje brzinom v. postaje specifična vrsta zvučnog izvora. i da svi ti izvori rade u fazi. On je prikazan na slici 5.6 .

Može se reći da već za frekvencije za koje je talasna dužina dvostruko manja od prečnika klipa usmerenost njegovog zračenja postaje značajna. Sloj vazduha koji osciluje u ravni otvora usta može se dovoljno tačno modelovati klipom.6. umesto u beskonačnoj ravni. Razlika je samo u tome što su usta. smeštena u loptastu formu glave. 2a = λ/4 2a = λ/2 2a = λ 2a = 2λ 2a = 4λ Slika 5. usmerenost membrane je osno simetrična.7 rotiraju oko najvećeg potega koji je u pravcu ose. Drugi karakterističan primer realnog izvora čiji se rad može opisivati modelom klipne membrane je otvor usta pri govoru ili pevanju.7 .Oblici usmerenosti klipne membrane za različite odnose veličine membrane i talasne dužine U praksi postoje razni realni izvori zvuka čiji se rad dovoljno tačno može opisati ovakvim izvorom.7 prikazani su oblici usmerenosti okrugle klipne membrane za nekoliko karakterističnih vrednosti odnosa njenog prečnika i talasne dužine (od 2a = λ/4 do 2a = 4λ). .AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 84 Γ= 2 J ( ka sin θ ) ka sin θ (5. Iz prikazanih rezultata proizilazi zaključak da membrana svakog zvučnika ispoljava povećavanje usmerenosti s porastom frekvencije. Zbog toga i zračenje zvuka kroz čovekova usta ima sve osobine zračenja klipa sa slike 5. zbog čega je prostorni ugao zračenja ddrugačiji. pa se prostorna forma usmerenosti dobija kada se krive sa slike 5.10) U ovom izrazu J je Beselova funkcija prvog reda. Na slici 5. Tipičan slučaj takvog izvora je membrana zvučnika koja se pravi da funkcioniše kao kruti klip. Uticaj glave kao prepreke na zračenje biće objašnjen u narednim poglavljima. Sa dijagrama se vidi da postoji konstantna pojava sve većeg usmeravanja zračenja s porastom frekvencije. Posmatrano u prostoru.

na primer. U čovekovom okruženju takav linijski izvor je. . Zbog toga se rad ovakvog izvora karakteriše podužnom zvučnom snagom Pa′. Osnovna karakteristika beskonačnog linijskog izvora je u činjenici da njegov talasni front ima formu valjka. Pri tome. energija koju izvor emituje može se širiti uniformno ili neuniformno po pravcima. nivo zvuka linijskih izvora opada sporije sa udaljavanjem.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 85 Beskonačni linijski izvor Postoje okolnosti kada zvučni izvor ima formu linije. Jasno je da se linijski izvor može formirati i nizanjem više tačkastih izvora duž jedne linije. Takav jedan primer prikazan je na slici 5. ukupna zvučna snaga koja se generiše čitavom dužinom autoputa). kao što je označeno na slici 5. a ne sfere kao kod tačkastog izvora. U poređenju sa ostalim izvorima. Ako je pri tome dovoljno velike dužine. Kao posledica ovakvog oblika širenja talasa nivo zvuka sa udaljavanjem opada obrnuto srazmerno korenu rastojanja. 5. Pravac puta se ponaša kao jedinstven zvučni izvor velike dužine. autoput sa dovoljno gustim saobraćajem.8. To je jedan od razloga zbog koga izvori zvuka kao što je prometan autoput predstavljaju značajan ekološki problem. naziva se beskonačni linijski izvor. jer u teorijskom slučaju izvora čija dućina teži beskonačnosti i ukupna zvučna snaga bi težila beskonačnosti (na primer.4 Ograničavanje prostornog ugla zračenja refleksionim ravnima U svim dosadašnjim analizama rada zvučnih izvora podrazumevalo se da se izvor nalazi u beskonačnom mediju i da se talasni front oko njega širi na sve strane. što daje smanjenje nivoa zvuka za 3 dB sa udvostručavanjem rastojanja od izvora. a ne ukupnom snagom. kod kojih se opadanje nivoa odvija sa smanjenjem 6 dB sa udvostručavanjem rastojanja. Podužna snaga Pa′ je dimenziono W/m. Slika 5.8 – beskonačni linijski izvor i njegov talasni front Kod beskonačno dugačkog linijskog zvučnog izvora podatak o ukupnoj zvučnoj snazi nema nikakvog smisla. Drugi oblik linijskog izvora koji se može javiti je fazni provodnik dalekovoda. koji u nekom okolnostima (pri pojavi korone) zrači zvuk.8.

Njegovo zračenje tada se raspodeljuje na sužen prostor koji je manji od 4π steradijana. Tada se izvor i ono što mu prostorno ograničava zračenje moraju posmatrati kao jedinstven sistem. Prostorni ugao zračenja tačkastog izvora Ograničavanje prostora u koji zrači izvor najjednostavnije je opisati na primeru tačkastog zvučnog izvora kada se on postavi na samu površinu neke dovoljno velike krute površine. Oznaka ″kruta″ ravan uvodi se da bi se pokazalo da nikakva zvučna energija koju stvara izvor ne odlazi u materijal od koga je ta površina napravljena.17) za otpornost zračenja tačkastog izvora član 4π u imeniocu definiše površinu talasnog fronta. U izrazu (4.12) i (5.23) postaje: J= Pa ΩZ r 2 (5. a time i promenu intenziteta koga izvor stvara u okolnom prostoru. Zato se otpornost zračenja može pisati i kao: Raz = ρ ck 2 Ωz (5. Zbog zanemarljivih dimenzija tačkastog izvora može se smatrati da se on nalazi tačno u ravni postavljene krute površine. Uvodeći ovu oznaku izraz (4. ali u svakom od posmatranih slučajeva izvor je zračio u čitav prostor od 4π steradijana.13) menjaju i snaga izvora i intenzitet.12) a intenzitet definisan izrazom (4. Jedna mogućnost usložnjavanja rada zvučnih izvora javlja se u okolnostima kada se na neki način fizički ograničava prostor u koji oni emitiji energiju. On pokazuje veličinu prostornog ugla u koji se zvučna energija širi polazeći od zvučnog izvora. . Najjednostavniji slučaj takvog usložnjavanja rada zvučnog izvora javlja se kad se on postavi na neku krutu površinu beskonačnih dimenzija (u praksi dovoljno velikih . Ako stavljanjem izvora u ravan akustički protok koji on stvara ostaje konstantan.20) za zvučnu snagu tačkastog izvora sada se može pisati: 2 =qo P ρ ck 2 Ωz (5. odnosno od prirode izvora. podrazumeva promenu vrednosti zvučne snage. odnosno prostorni ugao u koji tačkasti izvor zrači.11) gde je Ωz prostorni ugao zračenja. onda se shodno izrazima (5. to jest fizički ograničava beskonačnost medija utiče na rad samog izvora. Činjenica da kruta površina prinudno.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 86 što zavisi od usmerenosti. što znači smanjenje u odnosu na vrednost 4π koju ima u slobodnom prostoru. Ovde će biti pokazano kako se taj uticaj matematički modeluje. U modelovanju ovakve pojave uvodi se pojam prostornog ugla zračenja Ωz. Kolika će promena nastati takvim ograničavanjem prostornog ugla zračenja zavisi od toga kako ta promena utiče na fizičko funkcionisanje izvora.13) Iz ovih izraza se vidi da ograničavanje prostornog ugla zračenja tačkastom zvučnom izvoru.

15) Slika 5.10. Ova dva slučaja su prikazana na slici 5.14) a intenzitet je: J= Pa 2π r 2 (5. jer je: J= 2 Pa Pa = 4 2π r 2 4π r 2 (5. Snaga zračenja tačkastog izvora sa zadatim protokom u takvom slučaju je : 2 Pa =qo ρ ck 2 2π (5. U takvim okolnostima prostorni ugao zračenja je Ωz = 2π. snaga zračenja ovakvog izvora se povećava dva puta u odnosu na okolnosti kada se taj isti izvor nalazi u slobodnom prostoru. Ako protok q koga emituje izvor ostaje nepromenjen. Tačkasti zvučni izvor na preseku dve ili tri krute ravni Na sličan način kao u primeru sa slike 5. ili u ugao gde se sastaju tri ravni. .9 – Tačkasti izvor u beskonačno velikoj krutoj ravni sa prostornim uglom zračenja 2π.16) Ovakva promena podrazumeva da će se u prostoru ispred ravni nivo zvuka koga stvara tačkasti izvor povećati za 6 dB u odnosu na stanje u polju kada se on nalazi u beskonačnom mediju. unosi dalje ograničavanje prostornog ugla zračenja.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 87 Tačkasti zvučni izvor na beskonačnoj krutoj ravni Najjednostavniji slučaj fizičkog ograničenja prostornog ugla zračenja tačkastom izvoru javlja se kada se on postavi na jednu beskonačni veliku krutu ravan. Istovremeno.9. intenzitet će se povećati četiri puta.9 može se pokazati da postavljanje tačkastog izvora na spoj dve ravni. kao što je prikazano na slici 5.

a intenzitet za još četiri.15) dešavaće se samo na nižim frekvencijama. respektivno. prostorni ugao zračenja postaje π. to jest na mestu gde se spajaju tri ravni. To se uvek navodi u njihovim specifikacijama. odnosno 18 dB u odnosu na nivo koji bi isti tačkasti izvor stvarao u neomeđenom beskonačnom mediju. odnosno četiri puta. Ako se pri tome ne menja akustički protok q koga stvara izvor. njegovo ponašanje neće u potpunosti odgovarati opisanom slučaju. kao na primer kada se nalaze na nekom stativu u prostoru. To su frekvencije na kojima se posmatrani izvor može smatrati tačkastim izvorom. Promene u zračenju ovako postavljenog zvučnika u skladu sa izrazima (5. kada se jedan zvučnik u kutiji postavi na zid. prostorni ugao zračenja je π/2. Postavljanje tačkastog izvora u ovakve pozicije dovodi do daljeg povećanja vrednosti otpornosti zračenja. s tim što će se deo talasa koji se razvija od membrane zvučnika prema zidu reflektovati nazad. Talasni front će se širiti oko kutije. U slučaju kada je izvora u uglu.14) i (5. U domenu nivoa zvuka to znači da će u slučaju konstantnog protoka tačkasti zvučni izvor na spoju dve ravni stvarati nivo zvuka viši za 12 dB. a linearna karakteristika se postiže tek kada se postave na površinu zida. Slučaj realnih zvučnih izvora na beskonačnoj krutoj ravni Kada se neki realni zvučni izvor postavi na zid.10 – Tačkasti izvor na spoju dve krute ravni (levo) i na spoju tri ravni (desno. . Ako uslov b>>λ nije zadovoljen. Postoje neke konstrukcije zvučničkih kutija kod kojih je pri njihovom dizajnu uračunato da se koristi efekat smanjenja prostornog ugla zračenja radi podsticanja zračenja na niskim frekvencijama. poput tačkastog zvučnog izvora sa slike 5. U neomeđenom mediju. Na primer.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 88 Slika 5. Na višim frekvencijama membana postaje relativno udaljena od zida u poređenju sa talasnom dužinom. takvi zvučnici na nižim frekvencijama stvaraju odgovarajuće niži nivo zvuka. kao što je prikazano na slici 5.12 principijelno je ilustovana promena u zračenju do koje dolazi kada se kutija zvučnika postavi na zid. njegov rad će odgovarati slučaju tačkastog izvora u krutoj ravni samo na frekvencijama na kojima je dimenzija kutije označena na slici sa b dovoljno mala u odnosu na talasnu dužinu. Na slici 5. zvučnik kao izvor ne menja svoj prostorni ugao zračenja. ) Kada se tačkasti zvučni izvor nalazi na spoju dve ravni.11. odnosno osam puta. Opseg frekvencija u kome dolazi do povećanja nivoa zvuka zavisi od dimenzija kutije.9. snaga zračenja će se povećati za još dva.

b na površini zida u slobodnom prostoru Slika 5. Veličina b predstavlja dubinu kutije.11 – Zvučnička kutija na krutom zidu. frekvencija .12 – Principijelna ilustracija povišenja nivoa zvuka kada se zvučnička kutija postavi na zid. to jest udaljenost membrane koja zrači od površine zida.AKUSTIKA TEMA 5 – Složeni zvučni izvori 89 Slika 5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful