μαθήματα

γεωγραφίας
Ηλεκτρονικό βιβλίο

10.

Η ΓΗ ΩΣ ΟΥΡΑΝΙΟ ΣΩΜΑ

Η Γη εξετάζεται από την Αστρονομία και την Αστροναυτική ως άστρο μεταξύ
άστρων και ιδιαίτερα, ως πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος.
Από τις ειδικές αυτές επιστήμες, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους γεωγράφους
παρουσιάζουν εκείνα τα φαινόμενα, τα οποία έχουν άμεση επίδραση σε φαινόμενα
που παρατηρούνται στη Γη. Το κλίμα μας, π.χ., καθορίζεται από την ηλιακή
ακτινοβολία που προσπίπτει στη Γη. Η ημέρα και η νύχτα, οι εποχές του έτους και ο
υπολογισμός του χρόνου καθορίζονται από τις κινήσεις που κάνει η Γη στον ουράνιο
χώρο. Η άμπωτις και η πλημμυρίς εξηγούνται από τις ελκτικές δυνάμεις που
ασκούνται από τον Ήλιο και τη Σελήνη.
10.1. Κινήσεις της Γης
Η Γη κάνει, όπως είναι γνωστό, δύο κινήσεις. Μία ημερήσια γύρω από τον άξονα
της, την περιστροφή, και μια ετήσια γύρω από τον Ήλιο, την περιφορά.
10.1.1. Περιστροφή της Γης
Από τον Κοπέρνικο (1473-1543) γνωρίζουμε ότι η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο.
Ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η Γη λέγεται άξονας περιστροφής. Η
περιστροφή γίνεται από δυτικά προς τα ανατολικά, χωρίς όμως να μπορούμε να
αντιληφθούμε την κίνηση αυτή, γιατί και όλα τα αντικείμενα που βρίσκονται στο
γύρω χώρο συμμετέχουν σ' αυτή.
Η ταχύτητα περιστροφής ενός σημείου της επιφάνειας της Γης εξαρτάται από το
γεωγραφικό τους πλάτος. Στον ισημερινό η ταχύτητα περιστροφής είναι 465 m/sec,
σε γεωγραφικό πλάτος 50° 312 m/sec, και στους πόλους Ο m/sec.
Για μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον άξονα της, η Γη χρειάζεται 23 ώρες, 56
πρώτα λεπτά και 4 δευτερόλεπτα. Αυτή είναι η χρονική διάρκεια που απαιτείται για
δύο διαδοχικές μεσουρανήσεις του αυτού άστρου, και γι' αυτό το λόγο ο χρόνος
αυτός λέγεται και αστρική ημέρα.
Ο άνθρωπος όμως στην καθημερινή του ζωή χρησιμοποιεί την ηλιακή ημέρα, της
οποίας η διάρκεια είναι 3 πρώτα λεπτά και 56 δευτερόλεπτα μεγαλύτερη από την

Στο γεγονός αυτό οφείλεται η διόγκωση της στον ισημερινό και η πλάτυνσή της στους πόλους. 56 πρώτα λεπτά.1. δ) Οι παλίρροιες. 4 δευτερόλεπτα Διαφορά μεταξύ της ηλιακής και αστρικής ημέρας 3 πρώτα λεπτά. 98). Ηλιακή ημέρα 24 ώρες 10. β) Στον ισημερινό η Γη έχει μεγαλύτερη γωνιακή ταχύτητα απ' ότι σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη. 56 δευτερόλεπτα. με αποτέλεσμα να μετατοπίζονται χρονικά οι μεσουρανήσεις του Ήλιου. γ) Η απόκλιση που παρατηρείται στα θαλάσσια ρεύματα και στους ανέμους οφείλεται στην περιστροφή της Γης (Δύναμις Coriolis). η οποία παρατηρείται στους τόπους της ζώνης μεταξύ του ισημερινού και του πολικού κύκλου. οφείλεται στην ετήσια περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο. Η επίδραση του ανέμου έχει αποκλειστεί. σε συνδυασμό με την ελκτική δύναμη της Σελήνης και του Ήλιου.αστρική. οφείλονται επίσης στην περιστροφή της Γης. κινείται συνέχεια κατά 1° και πάνω στην εκλειπτική της. Η διαφορετική χρονική διάρκεια της ημέρας και της νύχτας κατά τη διάρκεια του έτους. ταυτόχρονα με την ημερήσια κίνηση της.1. αλλά λίγο ανατολικότερα. Η χρονική διαφορά μεταξύ της αστρικής και ηλιακής ημέρας οφείλεται στο γεγονός ότι η Γη. Αποτελέσματα της περιστροφής της Γης α) Στην περιστροφή της Γης οφείλεται η εναλλαγή μεταξύ της ημέρας και της νύχτας στη διάρκεια του 24ωρου. για να κάνει δύο διαδοχικές μεσουρανίσεις (μεσημβρίες).1. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το σημείο ρίψης που βρίσκεται .2. εξαιτίας της περιστροφής της. Αστρική ημέρα 23 ώρες. 10. Ως αληθή ηλιακή ημέρα ονομάζουμε το χρόνο που χρειάζεται το κέντρο του δίσκου του Ήλιου. Αποδείξεις για την περιστροφή της Γης α) Όλα τα σώματα που πέφτουν προς τη Γη από μεγάλο ύψος δεν πέφτουν κατακόρυφα κάτω από το σημείο ρίψης στην επιφάνεια της (Σχ. δηλαδή η μεταβολή της γήινης σφαίρας σε Ελλειψοειδές.1.1.

ψηλότερα. Σχ. 98. σε 24 ώρες. εξαιτίας της περιστροφής που κάνει η Γη (Σχ. γ) Εάν η Γη ήταν μια ακίνητη σφαίρα. Ο Φουκό αφού κρέμασε ένα εκκρεμές στο θόλο του Πάνθεου του Παρισιού και το άφησε να αιωρείται. . ο Φουκό απέδειξε με το εκκρεμές την περιστροφή της Γης. Η σχηματιζόμενη γωνία μεταξύ του επίπεδου αιωρήσεων και της αρχικής διεύθυνσης. β) Όπως γνωρίζουμε από τη φυσική. Η μη κατακόρυφη πτώση ενός σώματος στην επιφάνεια της Γης. 100). παρατήρησε ότι το επίπεδο των αιωρήσεων του εκκρεμούς φαινόταν να στρέφεται από ανατολικά προς τα δυτικά. όσο πλησιέστερα βρίσκεται προς τον ισημερινό ο τόπος όπου διεξάγονται οι αιωρήσεις του εκκρεμούς. Wagner 1979). θα διαγράψει έναν πλήρη κύκλο (Σχ. είναι τόσο μικρότερη. Στο Β. σε 24 ώρες. 99. Το επίπεδο αιωρήσεων ενός εκκρεμούς στο επίπεδο του πόλου. θα έπρεπε να έφταναν σ' αυτόν πνέοντας κατά μήκος ενός μεσημβρινού. Επειδή όμως. Οι αιωρήσεις ενός εκκρεμούς. έχει μεγαλύτερη ταχύτητα περιστροφής από το υποκείμενο επιφανειακό σημείο. Δεν συμβαίνει όμως αυτό στην πραγματικότητα. Το σώμα πέφτει ανατολικότερα από το αντίστοιχο προς το σημείο ρίψης επιφανειακό σημείο. ημισφαίριο αποκλίνουν προς τα δεξιά και στο Ν. το επίπεδο αιωρήσεων παραμένει αμετάβλητο. όπως προαναφέραμε. 99). γίνονται πάντοτε στο ίδιο επίπεδο. Το επίπεδο αιωρήσεων ενός εκκρεμούς φαίνεται να διαγράφει έναν πλήρη κύκλο στο επίπεδο του πόλου (J. αποδεικνύει την περιστροφή της Γης από δυτικά προς τα ανατολικά. Σχ. τότε οι άνεμοι που πνέουν προς τον ισημερινό. εάν αποκλειστούν εξωτερικές δυνάμεις. επειδή η περιστροφή της Γης γίνεται από τα δυτικά προς τα ανατολικά. ημισφαίριο προς τα αριστερά. ο Φουκό έβγαλε το συμπέρασμα ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της από δυτικά προς τα ανατολικά.

επιτάχυνση δίνει στα κινούμενα σωματίδια τέτοια ταχύτητα. δ) Η εναλλαγή της ημέρας και της νύχτας αποδεικνύει την περιστροφή της Γης. κατά συνέπεια. 101. Αντίθετα μια επιτάχυνση. σε περιοχές με μικρότερη ταχύτητα και. η οποία αντιστοιχεί σε ταχύτητα περιστροφής μικρότερου γεωγραφικού πλάτους. γιατί μια. προς τα δυτικά.2. Σχ. 100. Αποκλίσεις επίσης των αέριων μαζών παρατηρούνται όταν αυτές κινούνται και προς την διεύθυνση των παράλληλων κύκλων. Γ1 και Γ2 θέσεις της Γης κατά την ετήσια περιφορά της γύρω από τον Ήλιο. Σύμφωνα με τον 2ο νόμο του Kepler οι επιφάνειες F1 και F2 είναι ίσες. η Γη κάνει και μία ετήσια περιφορά γύρω από τον Ήλιο. σε σχέση προς την ταχύτητα περιστροφής των σωματιδίων της ατμόσφαιρας. Η απόκλιση των ανέμων είναι μια απόδειξη tης περιστροφής της Γης (J. προκαλεί μείωση της ταχύτητας περιστροφής και. Η κίνηση της Γης γύρω από τον Ήλιο γίνεται σύμφωνα με τον πρώτο νόμο του . σε περιοχές με μικρότερο γεωγραφικό πλάτος. Περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο Εκτός από την ημερήσια περιστροφή γύρω από τον άξονα της από δυτικά προς τα ανατολικά. Με αντίθετη διεύθυνση. οι άνεμοι προχωρούν σε ζώνες με μεγαλύτερη ταχύτητα περιστροφής και υπολείπονται.Σχ. απόκλιση των κινούμενων σωματιδίων προς τον πόλο. προπορεύονται της ταχύτητας περιστροφής των σωματιδίων της ατμόσφαιρας σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη. και για το λόγο αυτό αποκλίνουν προς τον ισημερινό. κατά συνέπεια. προς τα ανατολικά. Wagner 1979). 10.1. Οι άνεμοι που πνέουν από τον ισημερινό προς τους πόλους προχωρούν από περιοχές με μεγαλύτερη ταχύτητα περιστροφής.

Σε αντίθεση με τη γωνιακή ταχύτητα. Διαστάσεις της τροχιάς τη Γης Μήκος τροχιάς = 940· 106 Km Μικρότερη απόσταση Ηλίου .2. της οποίας τη μια εστία Η κατέχει ο Ήλιος.1. αλλά τα τόξα που αντιστοιχούν σ' αυτές έχουν διαφορετικά μήκη. 101). Διάρκεια των αστρονομικών εποχών α) ’νοιξη. κατά συνέπεια η Γη.Kepler. 5 ώρες. Η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο σε ελλειπτική τροχιά. η ταχύτητα περιφοράς της Γης με 29. 101. 9 ώρες. στο μεγαλύτερο τόξο. περίπου 8 ημέρες. Καμία αστρονομική εποχή του έτους δεν είναι ίση με άλλη. από 22 Δεκεμβρίου ως 21 Μαρτίου = 89 ημέρες . 10. Η θερινή περίοδος του έτους (άνοιξη και καλοκαίρι) έχει μεγαλύτερη διάρκεια. και η μικρότερη Περιήλιο (Σχ. Ο μεγάλος άξονας της γήινης τροχιάς λέγεται αψιδική γραμμή. της ταχύτητας του Σύμφωνα με το δεύτερο νόμο του Kepler. γράφει ίσες επιφάνειες. Αποτελέσματα της περιφοράς της Γης α) Η διαφορετική διάρκεια της ημέρας και της νύχτας οφείλεται στην ετήσια περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο. στο Σχ. πρέπει να κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα. γ) Φθινόπωρο. β) Καλοκαίρι. που κατά τη διάρκεια της περιστροφής της στον ισημερινό δεν φτάνει τα 0. από τη χειμερινή περίοδο. Η Γη κάνει μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε 365 ημέρες.5 Km/sec. . 48 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα.1. έχουν το ίδιο εμβαδό. Η μεγαλύτερη απόσταση της Γης από τον Ήλιο λέγεται Αφήλιο.Γης (Περιήλιο στις 2 Ιανουαρίου) = 147· Ι06 Km Μέση απόσταση = 150· Ι06 Km Μέγιστη απόσταση (Αφήλιο) στις 2 Ιουλίου = 152· 106 Km Μέση ταχύτητα περιφοράς περίπου 30 Km/sec = φωτός. η επιβατική ακτίνα (η γραμμή που συνδέει τα κέντρα Γης και Ήλιου). σε ίσους χρόνους.2. Αυτός είναι ο λόγος που οι αστρονομικές εποχές δεν έχουν την ίδια διάρκεια. από 24 Σεπτεμβρίου ως 22 Δεκεμβρίου = 89 ημέρες και 19 ώρες.1.76 Km/sec είναι περίπου 60 φορές μεγαλύτερη. δ) Χειμώνας.2. από 21 Μαρτίου ως 22 Ιουνίου = 92 ημέρες και 21 ώρες. Οι επιφάνειες F1 και F2. από 22 Ιουνίου ως 23 Σεπτεμβρίου = 93 ημέρες και 14 ώρες. 10.

Το επίπεδο της τροχιάς της Γης είναι η εκλειπτική. Ο άξονας της Γης σχηματίζει με το επίπεδο της εκλειπτικής. 102). κατά την περιφορά της προς τον Ήλιο. γωνία 66 ½° (Σχ. Εάν η Γη έστρεφε. Το Σχ. η διάρκεια της ημέρας δεν είναι σταθερή κατά τη διάρκεια του έτους. Επειδή το επίπεδο του ισημερινού της Γης βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με αυτό του ουράνιου ισημερινού. Σχ. μπορούμε να δεχτούμε ότι οι ηλιακές ακτίνες. στην επιφάνεια της Γης. Η θέση του άξονα της Γης προς το επίπεδο της εκλειπτικής Εάν ο άξονας της Γης ήταν κάθετος προς το επίπεδο της τροχιάς της Γης. Στα δικά μας γεωγραφικά πλάτη διακρίνουμε 4 εποχές. Επειδή η απόσταση του Ήλιου από τη Γη είναι μεγάλη. Ο άξονας μετατοπίζεται. τότε η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας θα ήταν πάντοτε ίση. εκτός από τα τμήματα της επιφάνειας της Γης που βρίσκονται κοντά στον ισημερινό. Η πλάγια θέση του άξονα της Γης. γιατί αυτός κινείται όπως ο άξονας της σβούρας. 103 δείχνει τις διαφορετικές σχέσεις φωτισμού στην αρχή των τεσσάρων εποχών του έτους. Στην πραγματικότητα όμως. τις φάσεις της Σελήνης και τις παλίρροιες. γωνία 23 ½°. αποτελεί την αιτία για τις διάφορες σχέσεις φωτισμού. κατά την περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο. 102. που προσπίπτουν στην . ως προς το επίπεδο της εκλειπτικής. α) Η διαφορετική διάρκεια της ημέρας.1. η περιφορά της Γης προκαλεί τις εκλείψεις Σελήνης και Ήλιου. τότε το ένα ημισφαίριο θα είχε συνέχεια ημέρα και το άλλο συνέχεια νύχτα. 10. δ) Σε συνδυασμό με τις κινήσεις της Σελήνης.β) Η περιφορά της Γης καθορίζει τις διάφορες εποχές τους έτους. παράλληλα προς την εκάστοτε προηγούμενη θέση του. Η γωνία του άξονα της Γης ως προς το επίπεδο της εκλειπτικής και του ισημερινού. σταθερά τον ίδιο πόλο του άξονα της. με σημαντική θερμική διαφοροποίηση στη διάρκεια του έτους. κατά την περιφορά του. γ) Στην περιφορά της Γης οφείλεται το ηλιακό κλίμα και η διαίρεση της Γης σε ηλιακές κλιματικές ζώνες.3. τα δύο επίπεδα σχηματίζουν με το επίπεδο της γήινης τροχιάς. Αυτή η γωνία λέγεται λόξωση της εκλειπτικής.2. Αυτή η γωνία του άξονα διατηρείται σταθερή κατά την περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο.

στην αρχή των τεσσάρων εποχών του έτους. Στο Ν. Οι ηλιακές ακτίνες προσπίπτουν κάθετα στη ζώνη του ισημερινού (Σχ. όπως φαίνεται και στο Σχ. στο Β. Στις 21 Ιουνίου. Στις 21 Μαρτίου και 23 Σεπτεμβρίου η γραμμή της σκιάς περνάει από τους δύο πόλους. βλέπει τον Ήλιο διαρκώς στον ορίζοντα. ένας παρατηρητής που βρίσκεται στον Β.επιφάνεια της Γης. επειδή στις παραπάνω ημερομηνίες το επίπεδο της εκλειπτικής συμπίπτει με το επίπεδο του ουράνιου ισημερινού. Στις 21 Ιουνίου. ημισφαίριο έναρξη του Φθινοπώρου. Στο Β. Η γραμμή της σκιάς. ημισφαίριο ο χειμώνας. Στις 21 Μαρτίου. 103. του νότιου ημισφαίριου σκιάζεται συνεχώς στη διάρκεια αυτού του 24ώρου. ενώ το άλλο σκιάζεται. Πάντοτε. Σ' όλες τις άλλες περιοχές. βόρεια και νότια από τον ισημερινό. Το βόρειο πολικό τμήμα μέχρι τον πολικό παράλληλο φωτίζεται σ' όλη τη διάρκεια του 24ώρου. η γραμμή της σκιάς ακουμπάει τον πολικό παράλληλο σ' ένα σημείο ανατολικά από το Ν. στο Ν. Πόλο και ακουμπάει τον πολικό παράλληλο σ' ένα σημείο. προκαλεί την άνιση διάρκεια της ημέρας και της νύχτας στη διάρκεια του έτους. 103. Σχέσεις φωτισμού της Γης. β) Οι εποχές του έτους και οι ηλιακές κλιματικές ζώνες. αντίθετα τμήμα. 103). ημισφαίριο. σ' όλους τους τόπους της επιφάνειας της Γης. κλίνει η Γη τον βόρειο πόλο του άξονα της προς τον Ήλιο. ημισφαίριο στις 21 Ιουνίου. Η μετακίνηση της γραμμής της σκιάς. Πόλο (Σχ.Π. ημισφαίριο. έχουν την ίδια διάρκεια (ισημερία). . η γωνία ελαττώνεται με την αύξηση του γεωγραφικού πλάτους. και μάλιστα από 90° που είναι στον ισημερινό (Σχ. οι ηλιακές ακτίνες προσπίπτουν πλάγια. Το επίπεδο της τροχιάς του Ήλιου συμπίπτει με το επίπεδο του βόρειου τροπικού. το ένα ημισφαίριο της Γης φωτίζεται. Στο Β. και στους πόλους γίνεται 0°. Σχ. ημισφαίριο είναι ίδιες με αυτές που επικρατούν στο βόρειο στις 21 Ιουνίου. 103). είναι παράλληλες. μετατοπίζεται κατά την περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο. Στις 21 Μαρτίου. περνάει δυτικά από το Β. ημισφαίριο επικρατεί η ίδια κατάσταση φωτισμού την οποία είχαμε στο Β. για τις περιοχές του ισημερινού ο Ήλιος βρίσκεται στο Ζενίθ. στις 21 Μαρτίου. 103). ημισφαίριο. Η ημέρα και η νύχτα. Στις 21 Δεκεμβρίου. ημισφαίριο αρχίζει το καλοκαίρι και στο Ν. Στις 23 Σεπτεμβρίου. έχουμε τις ίδιες σχέσεις φωτισμού στην επιφάνεια της Γης τις οποίες είχαμε στις 21 Μαρτίου. αλλά σε αντίθετα ημισφαίρια. Η γραμμή της σκιάς. στην επιφάνεια της Γης. οι σχέσεις φωτισμού που επικρατούν στο Ν. Στις 21 Δεκεμβρίου. για τις περιοχές του βόρειου τροπικού παράλληλου ο Ήλιος βρίσκεται στο Ζενίθ. Το αντίστοιχο. έχουμε έναρξη της άνοιξης και στο Ν.

6·106 Km2) = 265. η Γη πραγματοποιεί και άλλες κινήσεις.1. 104. αλλά και την εναλλαγή των υγρών και ξηρών περιόδων του έτους στην τροπική και υποτροπική ζώνη. η μετάπτωση και η κλόνηση του . Η λόξωση της εκλειπτικής καθορίζει όχι μόνο την πορεία της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης. σε μεμονωμένα τμήματα της επιφάνειας της Γης. Άλλες κινήσεις της Γης Εκτός από την περιστροφή και περιφορά που περιγράψαμε παραπάνω. ημισφαίριο της Γης το Χειμώνα (2 Ιανουαρίου το Περιήλιο).Σχ.2·106 Km2 = 8. Η απόσταση του Ήλιου δεν έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία.2·106 Km2 = 39. Η περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο προκαλεί τη διαίρεση της Γης σε κλιματικές ζώνες (Σχ.2 % της επιφάνειας της Γης 10. αν σκεφτεί κανείς ότι ο Ήλιος βρίσκεται πιο κοντά στο Β. 104). Οι ηλιακές κλιματικές ζώνες είναι η ισημερινή ή διακεκαυμένη που περιλαμβάνεται από τους τροπικούς παράλληλους (23 ½°) του Β. από τις οποίες. και οι δύο πολικές ζώνες (Σχ. Το ηλιακό κλίμα μεταβάλλεται με την αύξηση του γεωγραφικού πλάτους και χαρακτηρίζεται από την ποσότητα της δεσμευόμενης θερμότητας.3.2·106 Km2) = 42. Η δεσμευόμενη θερμότητα στην επιφάνεια της Γης εξαρτάται: 1) από τη γωνία πρόσπτωσης των ηλιακών ακτινών. Ασφαλώς το ηλιακό κλίμα.2·106 Km2 = 52% της επιφάνειας της Γης Πολικές ζώνες (η κάθε μία 21.8% της επιφάνειας της Γης Εύκρατες ζώνες (η κάθε μία 132. και Ν. που καταλαμβάνουν τα τμήματα της επιφάνειας της Γης μεταξύ των τροπικών και πολικών παράλληλων (66½°) των δύο ημισφαίριων. Ηλιακές κλιματικές ζώνες. οι δύο εύκρατες. ημισφαίριου. 103). Ποσοστά επιφάνειας των ηλιακών ζωνών Ισημερινή ζώνη = 202. Η διαφορετική διάρκεια του θέρους και του χειμώνα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία για το θερμικό ισοζύγιο των δύο ημισφαίριων. 2) από τη διάρκεια της ημέρας και 3) από την απόσταση του Ήλιου από τη Γη. επηρεάζεται από τους τοπικούς κλιματικούς παράγοντες.

συνδέεται εν μέρει με τις μεταθέσεις των πόλων της Γης (βλ. Φυσική Γεωγραφία). Οι παραπάνω κινήσεις του άξονα της Γης ευθύνονται για τις μεταθέσεις των πόλων της Γης. τη μεταβολή του κλίματος που παρατηρήθηκε στο παρελθόν στα διάφορα τμήματα της επιφάνειας της Γης. 1978).gr Επικοινωνία: . Επιστροφή vavliak@auth. οι μεταθέσεις των πόλων είχαν ως αποτέλεσμα την αλλαγή της θέσης του ισημερινού και. Η μετάπτωση και η κλόνηση περιγράφονται στο βιβλίο της εισαγωγής της Γεωφυσικής (Πα-παζάχος. Η εμφάνιση των παγετωδών περιόδων.gr Τεχνική επιμέλεια: Αλέξανδρος Καλαθάς akalatha@freemail. οι οποίες είχαν σημασία για τις μετακινήσεις των ηπείρων και θαλασσών κατά τη διάρκεια της ιστορίας της. Επίσης.άξονα της έχουν ιδιαίτερη σημασία. κατά συνέπεια. στο γεωλογικό παρελθόν.