You are on page 1of 5

2.

VRSTE TURISTIČKIH ARANŽMANA Složenost turističkog tržišta i velika heterogenost turističkih potreba predstavljali su značajan podsticaj za turoperatore pri kreiranju sopstvenog uslužnog programa. Nastojeći da što bolje odgovore potrebama i zahtjevima potencijalnih turista organizatori putovanja diferenciraju uslužni program, nudeći na tržištu brojne i raznovrsne turističke aranžmane. Raznovrsnost turističkih aranžmana predstavlja osnovu za njihovu podjelu po različitim kriterijumima, kao što su: 1. način formiranja; 2. sadržaj ponuĎenih aranžmana; 3. vrsta osnovnog prevoza; 4. karakter poslovanja turističke agencije; 5. način izvoĎenja aranžmana, odnosno karakter putovanja; 6. broj učesnika; 7. starosno doba korisnika; 8. period godine; 9. dužina trajanja aranžmana; 10. kriterijumi za podjelu turističkih aranžmana ; kao i 11. državljanstvo učesnika i dr. Pri uočavanju razlika izmeĎu turističkih aranžmana treba imati u vidu da podjele nisu isključive i da se jedno organizovano putovanje može svrstati u različite grupe u zavisnosti od analiziranih kriterijuma. 2.1. Emitivni i receptivni turistički aranžmani Na osnovu karaktera poslovanja turističkih agencija, turistički aranžmani se mogu podeliti na inicijativne (emitivne) i receptivne. Inicijativne (emitivne) aranžmane organizuju turističke agencije u mjestima stalnog boravka potencijalnih turista. Kreiranjem ovih aranžmana usmjerava se turistička tražnja ka odreĎenim turističkim destinacijama. Zapravo se u ovom slučaju radi o tipičnom proizvodu turoperatora, karakterističnom za njegov uslužni program. Plasman inicijativnih aranžmana vrši se putem sopstvene prodajne mreže organizatora putovanja ili maloprodajne mreže drugih turističkih agencija. Bitna karakteristika receptivnih aranžmana je da nastaju u odreĎenim turističkim destinacijama, a organizuju ih receptivne turističke agencije. Sjedište ovih agencija nalazi se u zemlji ili na turističkom području u okviru kojeg se realizuje putovanje. Tipične oblike receptivnih turističkih aranžmana predstavljaju izleti i razgledanje grada koje organizuju lokalne turističke agencije. Plasman receptivnih aranžmana ima odreĎenih specifičnosti zbog činjenice da su potencijalni klijenti uglavnom prostorno veoma udaljeni tako da se može ostvariti direktnim kontaktom sa turistima koji se već nalaze na odreĎenoj destinaciji ili se mogu razvijati oblici plasmana zasnovani na posredovanju emitivnih turističkih agencija. 2.2. Boravišni i akcioni turistički aranžmani (ture)

1 Grupni aranžmani su karakteristični za poslovanje turoperatora.. Poslovanje mnogih agencija u cijelini je usmjereno na kreiranje i plasman ove vrste aranžmana. Po pravilu smatra se da grupu čini najmanje deset lica. tako da je pravilan izbor destinacije najznačajniji za ostvarivanje očekivanih ekonomskih efekata. Tipičan oblik boravišnih aranžmana su ljetovanja i zimovanja. Na turističkom tržištu boravišni ili stacionarni turistički aranžmani su veoma rasprostranjeni.Podjela na boravišne (stacionarne) i akcione turističke aranžmane tzv.ture su organizovana putovanja čije je bitno obilježje dinamika. Duži boravak u jednom mjestu odreĎuje i usluge koje moraju činiti sadržaj aranžmana. odnosno više lica putuje ili boravi zajedno na odreĎenoj destinaciji. IzmeĎu grupnih i individualnih organizovanih putovanja ne postoje bitne razlike u sadržaju aranžmana. dok kod grupnih aranžmana javlja se više učesnika organizovanog putovanja.. a osnovni cilj putovanja je zadovoljenje potrebe za odmorom i rekreacijom. Individualni i grupni turistički aranžmani Prema broju korisnika turističke aranžmane možemo podjeliti na individualne i grupne. Tipičan prim jer su porodični aranžmani.) pod grupom gostiju u odnosima izmeĎu ugostitelja i agencija smatra najmanje 15 osoba. turoperatori koriste za organizovanje tzv. Akcioni turistički aranžmani . 2. „lanaca aranžmana". a može se reći da je i sama njihova organizacija relativno jednostavna. ali se razlika javlja u načinu njihovog formiranja. Kod nas se u odredbama Posebnih uzansi u turizmu (član 73. Ovi aranžmani imaju i svojih prednosti jer se može udovoljiti individualnim zahtjevima klijenata. 2.3. UtvrĎeni termini dolazaka i polazaka grupe turista tokom sezone omogućuje visok stepen iskorišćenosti prevoznih kapaciteta i utiče na visinu formiranih prodajnih cijena aranžmana. Individualni aranžmani izraĎuju se na zahtjev klijenata i po pravilu su skuplji jer se ne mogu koristiti popusti koje prevoznici ili hotelijeri odobravaju za grupe. Osnovno obilježje ovih aranžmana je duži boravak u turističkoj destinaciji. str.4. Turistički aranžmani prema starosnom dobu učesnika 1 Popov D. tako da se najimućnija klijentela po pravilu opredjeljuje za ovu vrstu organizovanih putovanja. Individualni turistički aranžmani obuhvataju pojedince ili manji broj lica (do 5). ture izvršena je prema načinu izvoĎenja organizovanih putovanja. a njihova osnovna prednost je relativno niža cijena koja se postiže pri formiranju aranžmana zahvaljujući većem obimu zakupljenih kapaciteta i spremnosti prevoznih i hotelskih preduzeća da pri ugovaranju ponude niže cijene. a masovnost koja se ispoljava u pojedinim periodima godine. op. 308. cit. odnosno u kojima se vrši kombinacija i sinhronizacija različitih usluga u cijeloviti aranžman koji se realizuje u pokretu po odreĎenom itinereru (maršruti) i uz relativno kratke boravke u pojedinim turističkim mjestima. . Tražnja za letovanjima i zimovanjima ima izrazit sezonski karakter.

Prednost autobuskih aranžmana. Za organizatore putovanja prednosti su sadržane u mogućnosti da se uz korišćenje autobusa može u cijelini izvesti turistički aranžman. Razlike u starosnom dobu bitno utiču na sadržaj pojedinih vrsta turističkih aranžmana o čemu organizatori putovanja posebno vode računa. postoji veliki stepen slobode u odreĎivanju itinerera. Autobuski aranžmani (bus tours) se na turističkom tržištu najviše javljaju u vidu izleta ili višednevnih kružnih putovanja. Prema vrsti prevoza izvršena je podjela na avionske. većina turističkih aranžmana. vremena kretanja i gotovo da nema ograničenja u dostupnosti lokaliteta. transfere u destinaciji).5. Autobus ima niz prednosti kao prevozno sredstvo koje se koristi za formiranje turističkog aranžmana.Prema kriterijumu — starosno doba učesnika — moguće je izvršiti podjelu turističkih aranžmana na: dječije. omladinske i studentske. nekada i u odreĎenim kombinacijama. a u ponudi organizatora putovanja javljaju se i aranžmani sa kombinovanim prevozom. Čarter aranžmani su po pravilu boravišnog tipa (ljetovanje. zimovanje). relativno povoljna cijena) može se reći da danas avio-aranžmani spadaju u red najrasprostranjenijih na turističkom tržištu i da su gotovo bez premca kada se radi o putovanjima na udaljene destinacije. sajmovi). Korišćenje aviona kao prevoznog sredstva uticalo je na pojavu nove vrste turističkih aranžmana. je njihova relativno niska cijena. Selekcija osnovnih usluga (prevoza. aranžmane za odrasle i aranžmane „trećeg doba" (za seniore). 2 Čarter avio-aranžmani predstavljaju vrstu organizovanog putovanja na bazi avionskog prevoza koji se obezbjeĎuje zakupom letijelice za potrebe samog putovanja. 2. autobuske. IT (Inclusive Tours) avio-aranžmani formiraju se uz korišćenje usluge prevoza na redovnim linijama vazduhoplovnih kompanija. a kao kriterijum za podjelu se uzima osnovni prevoz. Pri tom se mogu koristiti različita prevozna sredstva. Prednosti za organizatore putovanja vezane su za specijalne ili povlašćene tarife koje nude prevozioci na redovnim linijama. ali je posebno važno da kompletan sadržaj ponuĎenih aktivnosti bude prilagoĎen odreĎenom uzrastu. Zahvaljujući prednostima avionskog prevoza (brzina. ali mogu da budu formirani i za odlazak na pojedine manifestacije (sportska takmičenja. Naime. Pri formiranju avionskih paket aranžmana organizatori putovanja mogu obezbjeĎivati potrebne prevozne kapacitete korišćenjem redovnih linija u vazdušnom saobraćaju ili na osnovu ugovora o čarteru. posebno kada se radi o višednevnim putovanjima.2 Na osnovu toga se mogu razlikovati i dva tipa ovih aranžmana: IT (Inclusive Tours) i čarter aranžmani. železničke i brodske. Visok rizik koji na sebe preuzimaju organizatori putovanja uticao je da se organizuju čarter aranžmani obično ka onim turističkim destinacijama za kojima postoji masovna tražnja. smještaja) vrši se u skladu sa zahtjevima pojedinih starosnih grupa. udobnost. pored osnovnog prevoza. . što olakšava samu organizaciju putovanja. uključuje i dodatne prevoze (najčešće tzv. Pored toga. Podjela turističkih aranžmana prema vrsti prevoza Prevoz predstavlja osnovnu uslugu koja je sastavni dio svakog turističkog aranžmana.

odnosno nosilac zahteva za organizovanim putovanjem. 318. Kriterijumi za podjelu turističkih aranžmana Kriterijumi za podjelu turističkih aranžmana mogu biti podjeljeni prema dužini trajanja koja sačinjava izlete (koji mogu da traju oko 2-3 dana). Naime. članovi pojedinih udruženja itd. kao i svih drugih usluga koje se pružaju na brodu. To mogu biti kolektivi preduzeća.8. Krstarenja uključuju egzotične destinacije i atraktivne sadržaje (izlete. u svijetu su poslijednjih godina prisutne nove tendencije koje su rezultat i sve većih napora za revitalizacijom ovog vida saobraćaja.. kojih se agencija pridržava pri izradi programa putovanja.3 Naručene aranžmane turistička agencija organizuje na zahtjev klijenta. polazeći od njegovih želja. 2. Prim jera ima više u različitim djelovima sveta.7. Podela turističkih aranžmana prema načinu formiranja Pri analizi načina na koji se formiraju turistički aranžmani polazi se zapravo od toga ko je inicijator. sa izuzetno visokim kvalitetom usluga smještaja i ishrane. a železničke kompanije nude turoperatorima prevozne kapacitete koji u nekim slučajevima uključuju i izuzetno visok kvalitet usluga. prevoznog sredstva. U aranžman su uključene usluge prevoza luksuzno opremljenim brodovima. razgledanja i druge aktivnosti) u lukama zadržavanja. cit. cijene i drugih bitnih elemenata. op. 2. dužina trajanja putovanja.. ustanova. Podjela turističkog aranžmana prema državljanstvu 3 Čačić K. Prema ovom kriterijumu aranžmani se mogu formirati na zahtev klijenta (naručeni aranžmani) ili na osnovu unapred pripremljenog programa organizatora putovanja (raspisani aranžmani). Razlikujemo dve osnovne vrste aranžmana na zahtjev korisnika: individualne i grupne. Krstarenja ili kružna (cruising) putovanja brodom predstavljaju specifičnu vrstu turističkih aranžmana po pravilu namjenjenu turistima sa najvećim platežnim sposobnostima. ali se razlika javlja u načinu izvoĎenja — po pravilu je tokom cijelog putovanja obezbjeĎena asistencija profesionalnih turističkih vodiča. Danas se kao organizatori ovih putovanja javljaju specijalizovane kruzing kompanije koje u vlasništvu imaju veći broj specijalno opremljenih brodova. ali inicijator može biti i grupa zainteresovanih turista ili putnika. TakoĎe u ovu podjelu spadaju i sezonski kao i posebni termini. predviĎenih aktivnosti. str. .Dok se za domaće tržište danas može reći da organizatori putovanja gotovo uopšte ne koriste mogućnosti željezničkog prevoza. i ekskurzije. turistička agencija može formirati aranžman na zahtjev individualnog klijenta.6. Zahtjev naručioca mora biti precizno odreĎen u pogledu itinerera. 2. kao I razdoblja u toku godine. Pri formiranju grupnih aranžmana nema većih razlika u odnosu na individualne.

.Ova podjela čini domaći turistički aranžman čiji su učesnici državljani zemlje u kojoj se aranžman stvara I inostrani turistički aranžman u kojima učestvuju inostrani turisti.