You are on page 1of 3

ThÝ nghiÖm vËt lý BKM - 010B

Lµm quen sö dông c¸c dông cô ®o chiÒu dµi vµ khèi l−îng


C©n khèi l−îng cña mét vËt trªn c©n kü thuËt

I. môc ®Ých thÝ nghiÖm c©n c©n b»ng (bá qua lùc ®Èy AcsimÐt cña
Lµm quen vµ sö dông c©n kü thuËt ®Ó c©n kh«ng khÝ).
khèi l−îng cña mét vËt trong giíi h¹n 0 ÷200g
víi ®é chÝnh x¸c 10 mg . B. C©n kü thuËt
C©n kü htuËt (H×nh 2) lµ dông cô dïng ®o
khèi l−îng cña c¸c vËt trong giíi h¹n 0 ÷ 200g,
II. dông cô thÝ nghiÖm
chÝnh x¸c tíi 0,02g . CÊu t¹o cña nã gåm phÇn
1 c©n kü thuËt 0 ÷ 200g, chÝnh x¸c 0,02g ;
chÝnh lµ mét ®ßn c©n lµm b»ng hîp kim nhÑ, trªn
1 hép qu¶ c©n 0 ÷ 200g ;
®ßn c©n cã c¸c ®é chia tõ 0 ®Õn 50 . ë chÝnh
1 mÉu vËt cÇn c©n khèi l−îng .
gi÷a th©n cña ®ßn c©n cã g¾n mét con dao O
h×nh l¨ng trô tam gi¸c b»ng thÐp cøng, c¹nh cña
III. Tr×nh tù thÝ nghiÖm
dao O quay xuèng phÝa d−íi vµ tùa trªn mét gèi
A. Nguyªn t¾c chung :
®ì ph¼ng ngang (b»ng ®¸ m· n·o) ®Æt ë ®Ønh
C©n khèi l−îng cña mét vËt lµ so s¸nh khèi
cña trô c©n. ë hai ®Çu ®ßn c©n cã hai con dao O1
l−îng cña vËt ®ã víi khèi l−îng cña nh÷ng qu¶
c©n (tøc lµ nh÷ng vËt mÉu ®−îc qui −íc chän vµ O2 gièng nh− con dao O. C¸c c¹nh cña hai
lµm ®¬n vÞ ®o ®Ó so s¸nh). con dao nµy quay lªn phÝa trªn, ®Æt song song
Gi¶ sö cã mét ®ßn c©n O1O2, tøc lµ mét thanh vµ c¸ch ®Òu c¹nh cña con dao O, nªn c¸c c¸nh
th¼ng nhÑ vµ cøng, ®Æt tùa trªn mét ®iÓm O. tay cña ®ßn c©n OO1 = L1 vµ OO2 = L2 cã ®é dµi
b»ng nhau. Hai chiÕc mãc mang hai ®Üa c©n gièng
Treo vËt cã träng l−îng P vµo ®Çu O1 vµ treo
nhau ®−îc ®Æt tùa trªn c¹nh cña hai dao O1 vµ O2 .
c¸c qu¶ c©n cã tæng träng l−îng P0 vµo ®Çu O2
MÆt d−íi cña ®Õ c©n cã hai vÝt xoay V dïng ®iÒu
sao cho ®ßn c©n O1O2 n»m th¼ng ngang (H×nh 1). chØnh cho trô c©n th¼ng ®øng.

O
O1 O2
V1 C V2

P P0 O1 O O2
H×nh 1

K
Khi ®ã m«men cña c¸c träng lùc P vµ P0
®èi víi ®iÓm tùa O b»ng nhau :
P .L1 = P0 .L2 (1) T

víi L1 = OO1 vµ L2 = OO2 lµ c¸c c¸nh tay cña


®ßn c©n. NÕu L1 = L2 , th× ta cã :
P = P0 (2) V N
H×nh 2
hay m = m0 (3)
Nh− vËy, ®èi víi c¸c lo¹i c©n cã c¸nh tay ®ßn §ßn c©n ®−îc n©ng lªn hoÆc h¹ xuèng nhê mét
b»ng nhau, träng l−îng P hoÆc khèi l−îng m nóm xoay N ë phÝa ch©n cña trô c©n. Khi h¹ ®ßn
cña vËt treo ë mét ®Çu ®ßn c©n sÏ ®óng b»ng c©n xuång, c¹nh cña con dao O kh«ng tùa vµo
tæng träng l−îng P0 hoÆc khèi l−îng m0 cña mÆt gèi ®ì trªn trô c©n : c©n ë tr¹ng th¸i "nghØ ".
Khi n©ng ®ßn c©n lªn, c¹nh cña dao O tùa trªn mÆt
c¸c qu¶ c©n treo ë ®Çu kia cña ®ßn c©n khi ®ßn
gèi ®ì, ®ßn c©n cã thÓ dao ®éng nhÑ quanh c¹nh

1
cña con dao O : c©n ë tr¹ng th¸i "ho¹t ®éng". n
Nhê mét kim chØ thÞ K g¾n th¼ng ®øng ë chÝnh S= (®é chia/ mg)
10
gi÷a ®ßn c©n (phÝa d−íi con dao O) vµ mét th−íc
§¹i l−îng nghÞch ®¶o cña ®é nh¹y S gäi lµ
nhá T g¾n ë ch©n trô c©n, ta cã thÓ x¸c ®Þnh
®é chÝnh x¸c α cña c©n :
®−îc vÞ trÝ c©n b»ng cña ®ßn c©n hay cßn gäi lµ
vÞ trÝ sè 0 cña c©n khi nã "ho¹t ®éng". Trong 1
α= (mg/®é chia)
tr−êng hîp nµy, ®Çu d−íi cña kim K ®øng yªn S
hoÆc dao ®éng ®Òu vÒ hai phÝa sè 0 cña th−íc T . - Thùc hiÖn 5 lÇn phÐp c©n kh«ng t¶i. §äc vµ
Cã thÓ ®iÒu chØnh vÞ trÝ sè 0 cña c©n c©n nhê ghi sè ®é chia n trong mçi lÇn ®o vµo b¶ng 1.
v¨n nhÑ hai vÝt nhá V1 vµ V2 ë hai ®Çu ®ßn c©n. Chó ý : Mçi lÇn ®iÒu chØnh c©n hoÆc thªm bít
Toµn bé c©n ®−îc ®Æt trong mét tñ kÝnh b¶o vÖ khèi l−îng trªn c¸c ®Üa c©n, nhÊt thiÕt ph¶i vÆn nóm
tr¸nh ¶nh h−ëng cña giã khi c©n "ho¹t ®éng". xoay N (ng−îc chiÒu kim ®ång hå) ®Ó ®Æt c©n ë
C¸c qu¶ c©n tõ 10mg ®Õn 100g vµ chiÕc kÑp tr¹ng th¸i "nghØ".
dïng ®Ó lÊy c¸c qu¶ c©n nµy ®ùng trong mét hép 2. Ph−¬ng ph¸p c©n ®¬n : §Æt vËt cÇn c©n lªn
gç nhá. Ngoµi ra, cßn cã mét qu¶ c©n nhá C - ®Üa c©n bªn tr¸i. Chän c¸c qu¶ c©n (theo thø tù
gäi lµ con m·, cã thÓ dÞch chuyÓn trªn ®ßn c©n tõ lín ®Õn nhá dÇn, kÓ c¶ con m·) vµ lÇn l−ît ®Æt
dïng ®Ó thªm (hoÆc bít) nh÷ng khèi l−îng nhá chóng lªn ®Üa c©n bªn ph¶i cho tíi khi vÆn nóm
tõ 20mg ®Õn 1000mg trªn ®Üa c©n bªn ph¶i. xoay N ®Ó c©n ë tr¹ng th¸i "ho¹t ®éng" cã t¶i th×
®ßn c©n vÉn ë vÞ trÝ c©n b»ng.
C. C©n khèi l−îng m cña mét vËt Thùc hiÖn 5 lÇn phÐp c©n khèi l−îng cña vËt. §äc
1. X¸c ®Þnh ®é nh¹y S vµ chÝnh x¸c α cña c©n : vµ ghi gi¸ trÞ tæng khèi l−îng m0 cña c¸c qu¶ c©n
- Ch−a ®Æt vËt hoÆc qu¶ c©n lªn c¸c ®Üa c©n. (kÓ c¶ con m·) ®Æt trªn ®Üa c©n bªn ph¶i trong mçi
G¹t con m· vÒ vÞ trÝ sè 0 cña nã trªn ®ßn c©n. lÇn ®o vµo b¶ng 1.
- VÆn nóm xoay N (thuËn chiÒu kim ®ång hå)
®Ó c©n "ho¹t ®éng" trong ®iÒu kiÖn kh«ng t¶i.
IV. KÕt qu¶ thÝ nghiÖm
NÕu kim chØ thÞ K kh«ng chØ ®óng sè 0 hoÆc dao
1. §iÒn ®Çy c¸c kÕt qu¶ tÝnh to¸n vµo c¸c « trèng
®éng kh«ng ®Òu vÒ hai phÝa sè 0 trªn th−íc T th×
trong b¶ng 1.
ph¶i ®iÒu chØnh c©n ®Ó ®¹t ®−îc vÞ trÝ sè 0.
- VÆn nóm xoay N (ng−îc chiÒu kim ®ång hå) ®Ó
2. TÝnh ®é nh¹y S vµ x¸c ®Þnh ®é chÝnh x¸c α
c©n ë tr¹ng th¸i “nghØ”. §Æt qu¶ c©n 10mg lªn ®Üa cña c©n kü thuËt.
c©n bªn tr¸i, sau ®ã l¹i vÆn nóm xoay N ®Ó c©n 3. X¸c ®Þnh khèi l−îng m cña vËt vµ trªn c©n kü
“ho¹t ®éng”. §äc sè ®é chia n trªn th−íc T øng thuËt ®é chÝnh x¸c cña phÐp c©n nµy.
víi ®é dêi cña kim chØ thÞ K so víi vÞ trÝ sè 0 trªn
th−íc T. Khi ®ã ®é nh¹y S cña c©n ®−îc x¸c
®Þnh bëi c«ng thøc :

2
B¸o c¸o thÝ nghiÖm
c©n khèi l−îng cña mét vËt trªn c©n kü thuËt

X¸c nhËn cña thµy gi¸o


Tr−êng ...................................................
Líp ............................Tæ .......................
Hä tªn ....................................................

I. Môc ®Ých thÝ nghiÖm


.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................

II. kÕt qu¶ thÝ nghiÖm


B¶ng 1

C©n kh«ng t¶i C©n cã t¶i


LÇn ®o
n ∆n m0 (10-3 kg) ∆m0 (10-3 kg)
1

TB

1. X¸c ®Þnh ®é nh¹y vµ ®é chÝnh x¸c cña c©n kü thuËt :

S =...................................................................................... (®é chia /mg)

α = ..................................................................................... (mg/®é chia)


2. X¸c ®Þnh khèi l−îng m cña vËt vµ ®é chÝnh x¸c δ cña phÐp c©n :

m = m 0 ± ∆m0 = .................................................................... (10-3 kg)

∆m
δ = = ...................................................=..................... (%)
m