You are on page 1of 7

‫مديريت امور فناوري اطلعات و ارتباطات‬

‫‪.1‬مديريت و "فن آوري اطلعات و ارتباطات"‬


‫مدیریت‪ ،‬دانش و هنر استفاده بهینه از منابع در جهت تحقق اهداف از پیش تعیین شده سازمان است‪ .‬در‬
‫واقع علم مدیریت آموختنی و بخش دیگر که از به کار بستن تجارب در شرایط گوناگون حاصل می شود را‬
‫مي توان هنر تصور نمود‪ .‬فرایند مدیریت شامل‪ :‬برنامه ریزی‪ ،‬سازماندهی‪ ،‬تامین منابع‪ ،‬هدایت‪ ،‬رهبری‬
‫وکنترل است‪ .‬در سازمان پس از برنامه ریزی ( هدفگذاری‪ ،‬چگونگی نیل به اهداف)‪ ،‬سازماندهی ( شناخت‬
‫وظایف‪ ،‬دسته بندی وظایف وبرقراری رابطه بین آنان)‪ ،‬تامین منابع انسانی مورد نیاز نوبت به هدایت و‬
‫رهبري می رسد‪ .‬در واقع رهبري (اداره منابع انسانی) بخشی است که هنر مدیریت نامیده می شود‪ .‬به‬
‫عبارت غائي مديريت همان‪ ،‬هنر به كار بستن علم است‪.‬‬
‫فناوری اطلعات به مفهوم ساده یعنی علم‪ ،‬توانايي و بهره مندي از افزارها و ابزارهاي ديجيتالي (تجهيزات‬
‫سخت افزاري و نرم ‌افزاري) به منظور توليد‪ ،‬پردازش‪ ،‬نگهداری‪ ،‬جمع آوری‪ ،‬ذخیره‪ ،‬حفاظت‪ ،‬توزیع‪ ،‬انتقال‬
‫و بازیابی داده ها و اطلعات به شکلی مطمئن و امن جهت بهبود در وضعيت عملكرد سازمان است‪ .‬به‬
‫عبارت ديگرمطالعه‪ ،‬طراحی‪ ،‬توسعه‪ ،‬پیاده‌سازی‪ ،‬پشتیبانی یا مدیریت سیستم ‌های اطلعاتی مبتنی بر علم‬
‫رایانه‪ ،‬خصوصا برنامه‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزار با رعايت امور امنيتي بر روي بستر هاي زير ساختي به‬
‫همراه امور نشر وانتقال ديتا و اطلعات را فناوري اطلعات مي گويند‪ .‬با توجه به اينكه بحث انتقال در اين‬
‫حوزه وارد شده‪ ،‬عبارت فناوری اطلعات و ارتباطات (‪Information and Communications‬‬
‫‪ )Technology‬یا ‪ ICT‬فراگير شده است‪ .‬همانطور كه ديتا منشا اطلعات است‪ ،‬اطلعات نيز منشأ دانش و‬
‫خرد است و هدف از بکارگیری فناوری اطلعات‪ ،‬افزایش آگاهی‪ ،‬سرعت و نظم در اجرا است‪ .‬فناوری‬
‫اطلعات با سرعت در حال تغییر كليه امور اداري و اقتصادي است و این تغییرات در عرصه های اجتماعی‬
‫و فرهنگی هم مشهود است‪ .‬نمونه جالب اين فناوري فراگير شدن امور ارتباطات موبايل در بين احاد مردم‬
‫با حداقل دانش و توانايي كار با ابزار ديجيتالي تا متخصصين كامپيوتر و مخابرات است‪ .‬به هر حال فناوری‬
‫اطلعات هنوز راه طولني در پيش دارد‪.‬‬

‫‪.2‬مديريت فن آوري اطلعات (همراستايي با استراتژي‪ -‬شناخت فناوري اطلعات صحيح)‬


‫مديريت فناوري اطلعات به اطل‌عات عمومي مديريت و همچنين مرتبط به فناوري اطلعات‪ ،‬تجربه در امور‬
‫منابع انساني‪ ،‬داشتن روحيه كاري مرتبط به همراه قبول مسئوليت در پست مديريتي‪ ،‬درك تغييرات سريع‬
‫فناوري و تاثيرات ناشي از آن بر محيط و پيرامون كسب وكار نياز دارد‪ ،‬مشاغل مديريتي نياز به ارتباط با‬
‫رده‌هاي بال‌‪ ،‬همتراز و پايين‌تر از خود دارد‪ .‬ارتباطات مدير فناوري اطلعات با مديران همتراز يا مافوق خود‬
‫مسئله‌اي است كه مي‌تواند به دليل تفاوت نگرش در خصوص كاربرد فناوري متاثر گردد‪ .‬نقاط عطف و‬
‫چرخش راهبردي كسب وكار بايد به موقع تشخيص داده و واكنش مناسب را اتخاذ نمود‪ .‬مدير فناوري‬
‫اطلعات بايد شناخت مناسبي از ماهيت كسب‌ و كار اصلي سازمان يا شركت داشته باشد‪ .‬هدف راهبردي‬
‫مديريت اطلعات در سازمان علوه بر فراهم ساختن بستر سخت‌افزاري و نرم‌افزاري جريان اطلعات در‬
‫سازمان‪ ،‬زمينه گردش صحيح و بهره‌برداري مناسب از اطلعات و تجارب كسب و كار سازمان است‪.‬‬
‫بنابراين سازماندهي‪ ،‬بودجه بندي‪ ،‬مديريت پروژه و مديريت راهبردي فناوري اطلعات جزء مسووليت‌هاي‬
‫اساسي مديريت فناوري اطلعات در سازمان است‪ .‬لذا ممكن است موقعيت‌هاي حساس و تعيين كننده‬
‫جهت راهبري فناوري اطلعات در سازمان پديد آيد كه نيازمند تصميم‌گيري به موقع و موثر باشد‪ .‬اين ويژگي‬
‫ناشي از ماهيت پويا و سيال فناوري اطلعات است‪ .‬فناوري اطلعات سريع تغيير مي‌كند و مديريت مسائل‬
‫مرتبط نيز بايستي خود را با تغييرات هماهنگ كند‪ .‬مديريت فناوري اطلعات با علم به اينكه مديريت ارشد‬
‫سازمان به پيچيدگي‌ها و ظرافت‌هاي فناوري اطلعات اشراف كامل ندارد‪ ،‬بايد توانايي و جسارت ارائه راه‬
‫حلهاي مقتضي و مناسب در خصوص موارد كاربرد فناوري اطلعات در سازمان را داشته باشد‪.‬‬

‫‪.3‬سازماندهي فناوري اطلعات در سازمانها‬


‫منظور از سازمان فناوري اطلعات به طور كلي مديريت توليد‪ ،‬ثبت‪ ،‬گردش‪ ،‬نشر و امنيت اطلعات‬
‫سازماني است‪ .‬افزارها‪ ،‬ابزارها و راه‌حل‌ها فناوري اطلعات نياز به سازمان دهي خاص خود را دارد‪.‬‬
‫گردش اطلعات در كليه سازمانها بخشي حياتي از گردش امور محسوب مي‌شود و سازمان‌هايي كه قادر به‬
‫تسهيل گردش اطلعات در مجموعه خود نباشند در فضاي رقابتي قادر به ادامه بقا نيستند‪ .‬واحد فناوري‬
‫اطلعات بيشتر به دنبال توسعه گردش اطلعات كسب وكار و تسهيل روند امور در سازمان است‪ ،‬در حالي‬
‫كه واحد حفاظت مراقب جنبه‌هاي مجرمانه‌ فعاليت اشخاص در محدوده سازمان و محدود سازي نشت‬

‫‪1‬‬
‫اطلعات حساس از سازمان است‪ .‬البته بديهي است كه مسوليت اين دو گروه در صورت خطر امنيت‬
‫اطلعات يا كسب‌وكار سازمان با يكديگر مرتبط مي شود‪ .‬و در بسياري از موارد امور امنيت اطلعات‬
‫توسط واحد فناوري اطلعات بدليل فني بودن و مرتبط بودن با تجهيزات‪ ،‬رويه هاي فناوري اطلعات و‬
‫استقرار سيستم مديريت امنيت اطلعات پي ريزي و اجرا مي گردد‪.‬‬
‫حفظ فاصله و تعامل با مشاوراني كه امروز مشورت مي‌دهند و فردا با سازمان قرارداد بسته در نقش‬
‫پيمانكار ظاهر مي‌شوند‪ ،‬از جمله مسوليتهاي خطير مديريت فناوري اطلعات است‪ .‬زيرا آنها توان مجاب‬
‫نمودن سازمان در بستن قرارداد با خودشان دارند‪ .‬ممكن است يك شركت يا فرد پيمانكار پيش از عقد‬
‫قرارداد مشاوره هم بدهد‪ .‬در مواقعي كه سازمان قراردادي مي‌بندد بهتر است‪ ،‬مشاور بعنوان مدافع منافع‬
‫سازمان عمل كند‪.‬‬

‫‪.3.1‬انواع سازماندهي فناوري اطلعات‬

‫سازمان مركزي و سازمان توزيع شده دو نوع سازماندهي قابل حصول در سازمان فناوري اطلعات در‬
‫نهادهاي بزرگ است‪ .‬در سازمان مركزي بيشتر فعاليت هاي مربوط به فن آوري اطلعات در يك واحد‬
‫مركزي تحت مديريت فناوري اطلعات براي كل سازمان شكل مي گيرد و خدمات فناوري اطلعات به ساير‬
‫واحد ها بصورت مركزي با يك رويه يكسان ارائه مي گردد‪ .‬در سازماندهي مركزي مي توان كاهش هزينه‬
‫ها‪ ،‬همراستايي با برنامه هاي راهبردي‪ ،‬مديريت جامع‪ ،‬جلو گيري از دوباره كاريها و هزينه هاي مجدد را نام‬
‫برد‪ .‬و از جمله معايب آن مي توان عدم سرعت عمل‪ ،‬پيجيدگي روابط و مناسبت هاي كاري‪ ،‬نارضايتي‬
‫كاربران نهايي و عدم پاسخگوي به نياز هاي موردي را نام برد‪ .‬در روش سازماندهي به روش توزيع شده در‬
‫واحد هاي اصلي سازمان بصورت جداگانه بخش فناوري اطلعات تشكيل مي گردد‪ .‬هدايت و برنامه ريزي‬
‫كلي توسط شوراي مركزي فناوري اطلعات به واحد هاي فناوري اطلعات ابلغ مي گردد‪ .‬از جمله مزاياي‬
‫اين روش مي توان به سرعت عمل در خصوص كاربردها‪ ،‬انطباق با واحد سازماني اصلي‪ ،‬دسترسي به‬
‫منابع فناوري اطلعات بل فصل اشاره نمود و از جمله معايب آن عدم انسجام بين واحدهاي فناوري‬
‫اطلعات‪ ،‬دوباره كاري و كندي تصميم گيري در شوراي فناوري اطلعات را نام برد‪.‬‬

‫‪.3.2‬ابرازهاي ارتباطي نوين و تعامل با واحدهاي سازمان‬


‫سازمان فناوري اطلعات بطور مستمر براي بكار گيري فناوري اطلعات به منظور افزايش سرعت و‬
‫بهره‌وري به خصوص ارتباطات‪ ،‬روابط انساني خصوصا ً از طريق ابزارهاي الكترونيكي فعاليت مي كند‪.‬‬
‫واحد فناوري اطلعات بايد سر آمد بهره مندي از ابزارهاي فناوري اطلعات در برقراري ارتباط با ساير‬
‫واحدها باشد‪ .‬سازمان فناوري اطلعات براي انجام امور ارتباطي از قبيل ارسال و دريافت ايميل و‬
‫انجام كارهاي اداري به شيوه الكترونيكي‪ ،‬براي ساير اجزاي سازمان الگو باشد در غير اين صورت در‬
‫نهادينه شدن ارتباطات الكترونيك موفقيت مناسبي حاصل نمي شود‪ .‬به زبان ساده‪ ،‬ديگر افراد سازمان‬
‫بايد به چشم خود ببينند كه چگونه سازمان فناوري اطلعات با تكيه بر ابزارهايي كه استفاده از آن‌ها را‬
‫تبليغ مي‌كند‪ ،‬خود به انجام امور دست‌ مي‌يابد‪.‬‬
‫ارتباطات عمومي براي موفقيت طرح هاي فناوري اطلعات از اموري حياتي محسوب مي شود و‬
‫بسياري از پروژه ها و راه حلهاي كسب و كار الكترونيك بدليل عدم فرهنگ سازي و روابط عمومي با‬
‫وجود بهره‌مندي از توان فني بال در زمينه فناوري اطلعات شكست خورده اند‪ .‬واحد فناوري اطلعات‬
‫نياز به تعامل با ساير واحدها دارد‪ .‬تسهيل روند ارتباطات درون و برون سازماني كه به واسطه ابزارهاي‬
‫ارتباطي الكترونيكي بين كارمندان و حتي مشتريان خدمت يكي از وظايف محوله به واحد فناوري‬
‫اطلعات است‪ .‬وظيفه سازمان فناوري اطلعات در زمينه بهره مندي از ابزار الكتروينك براي تسهيل‬
‫ارتباطات سازماني‪ ،‬شناسايي نقاط ضعف و قوت شريان‌هاي اطلعاتي درون سازمان و نحوه اطلع‬
‫رساني برون سازماني و اصلح و بهبود مستمر است‪.‬‬
‫‪.3.3‬استخدام و آموزش‬
‫بدليل تغييرات سريع فناوري اطلعات‪ ،‬مديريت منابع انساني ماهر چالشي دائمي در سازمان فناوري‬
‫اطلعات است‪ .‬براي تعامل موفق با پرسنل فناوري اطلعاات نه تنها به صبر و منطق‪ ،‬بلكه بهره‌مندي‬
‫از دانش فني مرتبط به منظور مديريت و مواجهه با چالش‌هاي برخاسته از سوي متخصصان مورد نياز‬
‫است‪ .‬در ضمن يكي از موارد مهم در خصوص توسعه منابع انساني در حوزه فناوري اطلعات‪ ،‬آموزش‬
‫پرسنل فناوري اطلعات است‪ .‬در واقع با روند صعودي تغييرات فناوري اطلعات نياز به طي دوره هاي‬
‫متعدد و كارآمد براي پرسنل فناوري اطلعات از امور غير قابل اغماض است‪ .‬بطوريكه دانسته ها و‬
‫مهارت دو سال گذشته بكار امور امروزي نمي خورد و اين كاستي از طريق آموزشهاي ضمن خدمت‬
‫براي كارمندان فناوري اطلعات قابل ترميم است‪.‬‬

‫‪2‬‬
‫‪.4‬گستره طيف فن آوري اطلعات در سازمانها‬
‫بدليل تغييرات و پيشرفت سريع فناوري اطلعات‪ ،‬تعامل بين تحقيق و توسعه با كاربرد و عمليات‪ ،‬بخش‬
‫جدايي ناپذير از فناوري اطلعات شده است‪ .‬با اين وجود بايد توازني ميان توسعه و كاربرد برقرار كرد‪ .‬نبايد‬
‫در مسير توسعه راه افراط را طي كرد و يا دچار روزمرگي و محافظه‌كاري گرديد‪ .‬در ضمن تعامل بين‬
‫راهبرد و راهكار نيز قابل تامل است‪ .‬مديريت فناوري اطلعات آميزه‌اي از راهبرهاي كلن و تاكتيك ‌هاي‬
‫مقطعي است‪ .‬اصطلحا ً بايد چشم انداز در سطح واحد فناوري اطلعات وجود ‌داشته باشد‪ .‬در عين حال تا‬
‫رسيدن به وضعيت مورد نظر تعيين شده بايد امور جاري سپري گردد‪ .‬اگر براي امور پرسنلي سازمان نياز‬
‫به سيستم نرم‌افزاري مناسبي است تا فراهم شدن بودجه و ايجاد سازوكار لزم‪ ،‬بايد از طريق سيستم‬
‫موجود‪ ،‬امور پرسنلي اداره گردد‪ .‬گاهي اوقات مديريت اطلعات در سازمان نيازمند به‌كارگيري راهكارهاي‬
‫مقطعي يا دوره اي خواهد بود‪ .‬اما نبايد امور راهبرد اصلي فراموش گردد‪ .‬در غير اين‌صورت لجرم‬
‫گرفتاري در امور روزمره امري محتوم خواهد بود‪ .‬عدم توجه به اصل تفكيك وظايف در خصوص امور‬
‫فناوري اطلعات به خصوص در مراحل متعددي از قبيل تعريف‪ ،‬طراحي‪ ،‬اجرا‪ ،‬عمليات‪ ،‬نگهداشت‪ ،‬توسعه‬
‫و ارزيابي يكي از معضلت گريبانگير واحد هاي فناوري اطلعات شده كه مديران بدليل روزمره گي از آن‬
‫غافلند‪ .‬در واقع بايد بخش طراحي و بخش عمليات و نگهداشت از يكديگر منفك گردند‪.‬‬
‫با توجه به اينكه واحد هاي فناوري اطلعات توامان به اجرا و پياده سازي پروژه هاي فناوري اطلعات و‬
‫ارائه خدمات فناوري اطلعات مي پردازند‪ .‬لذا نياز به تفكيك قائل شدن بين امور پروژه ها و امور جاري‬
‫فناوري اطلعات امري حياتي مي باشد كه اغلب واحد هاي فناوري اطلعات از عدم آن رنج مي برند غالباً‬
‫همان شخص يا تيمي كه طراح هستند كار پياده سازي‪ ،‬ارائه خدمات‪ ،‬ارزيابي ضمني عملكرد و نگهداري را‬
‫به عهده مي گيرند و بدليل درگيري هاي روز مره ديگر توان بروز نمودن فناوري‪ ،‬بازبيني كاربرد‪ ،‬توسعه و‬
‫ارزيابي عملكرد را نخواهند داشت‪ .‬از انجايي كه واحد فناوري اطلعات كه بايد دائما ً خود را با فراورده هاي‬
‫جديد منطبق كند دچار ركود و رخوت شده گاها ً كارائي و اثر بخشي خود را از دست مي دهد‪ ،‬و دچار سردر‬
‫گمي و روزمره گي در سازمان مي گردد‪.‬‬

‫‪.4.1‬پروژه هاي فن آوري اطلعات‬


‫فناوري اطلعات به تنهايي فاقد كارايي و اثر بخشي لزم مي باشد‪ .‬در واقع فناوري اطلعات در ارتباط با‬
‫كاربردهاي واقعي و نيازهاي عيني سازمان كارايي خواهد داشت‪ .‬سازماني كه بدون توجه به خصوصيات و‬
‫مقتضات خاص خود بخواهد نسخه از پيش طراحي شده را پياده‌سازي كند‌‪ ،‬نتيجه مطلوبي نمي‌گيرد‪ .‬در‬
‫شرايط معمول راه‌حل مناسب براي سازمان فناوري اطلعات دنبال كردن راهكارهاي مقتضي و خاص براي‬
‫سازمان است‪ ،‬نه اين‌كه بر پياده سازي سيستم عمومي و همه منظوره‪ ،‬اصرار ورزد‪ .‬سيستم‌هاي همه ‌‬
‫منظوره بهروري مورد انتظار را در مقايسه با گستره فعاليت‌هاي اصلي سازمان ايجاد نمي‌كنند‪ .‬بهتر است‬
‫از انعطاف پذيري و قابليت سفارشي شدن فناوري اطلعات در تطبيق با نيازهاي سازمان بهره برداري‬
‫شود‪ .‬در حالي كه مي توان از محصولت عمومي براي امور اداري بهره برد‪ ،‬ولي براي برنامه هاي مرتبط‬
‫به هسته اصلي كسب و كار بايد از برنامه اختصاصي كه گاها ً بصورت اختصاصي براي سازمان و حتي در‬
‫داخل سازمان تهيه شده‪ ،‬بهره برد‪.‬‬
‫كنترل روند آغاز و پايان پروژه از امور حياتي براي حصول موفقيت است‪ .‬زمان‌بندي و بودجه بندي پروژه ‌‬
‫هاي مشابه بين سازمانها بدليل تفاوت در هسته اصلي كسب ‌وكار‪ ،‬زيرساخت اطلعاتي و ميزان تخصص و‬
‫دانش منابع انساني در سازمان‌ها متفاوت است‪ .‬با توجه به پويايي و تغييرات سريع صنعت فناوري‬
‫اطلعات در مقايسه با موارد مرتبط با فعاليت سازمان از لحاظ نوع نگرش و شيوه استفاده‪ ،‬واحدهاي‬
‫سازمان داراي تفاوت ديدگاه مي‌باشند‪ .‬بسياري از پروژه هاي فناوري اطلعات به دليل عدم تعيين خواسته‬
‫هاي مورد نظر واقعي ذينفعان و عدم همسويي نگاه دو طرف قضيه به شكست مي انجامند‪ .‬اين شكست‬
‫محصول سوء تفاهم و اختل‌ف ‌نظر در مراحل ابتدايي پروژه است تا به خاطر سوء مديريت و عدم توانايي‬
‫در رسيدن به اهداف پروژه‪ .‬در طي جلساتي كه قبل از شروع پروژه بين مديران و مديريت فناوري‬
‫اطلعات برگزار مي‌شود‪ ،‬بيشتر به زمان اجراي پروژه‪ ،‬تخصيص بودجه و نيروي انساني مورد نياز پرداخته‬
‫مي‌شود‪ ،‬مسئله مهمي كه كمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد‪ ،‬سعي در جهت رسيدن به اهداف‪ ،‬ادراك و تفاهم‬
‫مشترك است‪ .‬در غير اينصورت نتايج براي ذينفعان قابل‌قبول نبوده و ساير اهداف محقق‌شده پروژه از‬
‫قبيل بودجه‪ ،‬زمان و مديريت منابع براي سازمان حاصلي ندارد‪ .‬راهكار مناسب بررسي اهداف‪ ،‬امكانات و‬
‫خدمات نهايي حاصل از پروژه در طول دوره اجرا‪ ،‬خدمت دهي و خاتمه ارائه خدمت است‪ .‬در جلسات‬
‫هماهنگي مطرح شدن مسائل كليدي مقدم بر ساير مسائل است‪ .‬در صورتي كه تحليل پروژه بر مبناي زبان‬
‫كاربران و ذينفعان مطرح شود‪ ،‬مي‌تواند مرجع مناسبي براي جلوگيري و حل مشكلت باشد‪ .‬در صورت‬
‫توافق بر سر زبان مشترك بين مجريان و ذينفعان مي‌توان به برداشت يكسان و شفافيت مورد ‌نظر رسيد‪.‬‬

‫‪3‬‬
‫برقراري ارتباط مناسب در تمام مراحل پروژه از جمله مهم‌ترين وظيفه واحد فناوري اطلعات است كه‬
‫اغلب اوقات به دليل مشغله و توجه صرف به موارد فني مورد اغماض واقع مي شود‪.‬‬
‫‪.4.2‬امور جاري فن آوري اطلعات (عمليات)‬
‫سازمان از واحد فناوري اطلعات انتظار‪ ،‬مديريت روزمره خدمات و سيستمهاي مبتني بر فناوري‬
‫اطلعات را دارد‪ .‬واحدفناوري اطلعات بستر لزم براي فعاليت ‌هاي روزمره سازمان مانند دبيرخانه‪،‬‬
‫اداري‪ ،‬مالي و ساير امور را فراهم مي آورد‪ .‬مديريت فناوري اطلعات بايد بر حسن اجراي وظايف‬
‫نظارت و ارزيابي دائمي داشته باشد‪ .‬در صورت ارائه خدمات ويژه‌اي مثل اتصال اينترنت‪ ،‬مديريت‬
‫مربوطه بايد بر نحوه ارائه اين خدمات نظارت داشته باشد‪ .‬در ضمن براي نحوه ارائه خدمت مبتني بر‬
‫فناوري اطلعات استانداردهاي خاصي فراهم شده كه مي تواند علوه بر انسجام در ارائه خدمات‪،‬‬
‫سازمان را در رسيدن به معيارهاي جهاني آماده سازد‪ .‬در خصوص امور جاري مهمترين وظيفه فناوري‬
‫اطلعات سازمان نحوه مديريت محتواي ديتا و اطلعات با ارزش جاري بر بستر ارتباطي مانند چرخه‬
‫الكترونيك اداري است‪ .‬چرخه محتوا در ابتدا محدود به سيستم‌هاي توليد و پردازش اطلعات بوده و به‬
‫تدريج تمام چرخه‌هاي غير ديجيتالي امور اداري سازمان را نيز دربرگيرد‪ .‬در ضمن عمليات و نگهداشت‬
‫سيستمهاي كاربردي كه بتدريج در كل سازمان تنيده مي شوند يكي از امور پيچيده در سازمان خواهد‬
‫بود كه در صورت عدم تفكيك بين مراحل ايجاد و عمليات سيستم‪ ،‬واحد فناوري اطلعات در چرخه‬
‫روزمره گي گرفتار شده از رسالت اصلي خود كه همانا شناسايي و استقرار فناوري روز و مورد نياز‬
‫سازمان است به واحدي فاقد كارائي و اثر بخشي تبديل مي شود‪.‬‬
‫‪.4.3‬زير ساخت هاي فن آوري اطلعات (سخت افزاري – نرم افزاري)‬
‫زير ساخت فناوري اطلعات از جمله امور حياتي براي بر پايي بستري قابل اتكا براي تداوم امور مبتني بر‬
‫فناوري اطلعات مي باشد‪ .‬زير ساخت مورد نياز براي فناوري اطلعات بيشتر از دو حيث نرم افزاري و‬
‫سخت افزاري مورد توجه قرار مي گيرند‪ .‬در ضمن فراهم نمودن امكانات فيزيكي مانند محل مناسب براي‬
‫ايجاد ديتا سنتر و فراهم نمودن برق و امور مخابراتي از جمله امور مورد نياز است‪ .‬در خصوص موارد‬
‫اساسي نياز به توجه خاص و همه جانبه مي باشد‪ .‬براي ايجاد ديتا سنتر بعنوان مركز اصلي امور گردش ديتا‬
‫و اطلعات سازمان نياز به برنامه ريزي حداقل ميان مدت و فراهم نمودن هزينه هاي مورد نياز طرح مي‬
‫باشد‪ .‬علوه بر اين‪ ،‬نياز به آموزش يا استخدام نيروي انساني متخصص مي باشد كه غالبا ً به دليل عدم‬
‫آشنايي مديريت ارشد توجه به آموزش يا استخدام نيروي ماهر در زمينه طراحي و راه اندازي‪ ،‬نگهداري و‬
‫توسعه روزآمد ديتا سنتر مغفول واقع مي شود‪ .‬در ضمن توجه به كليه موارد سخت افزاري و نرم افزاري‬
‫در بحث زير ساختها بطور يكسان يكي از موارد حصول موفقيت مي باشد‪ .‬در اغلب سازمانها مديريت به‬
‫سمت يكي از مقوله هاي سخت افزاري يا نرم افزاري گرايش دارد و توجه خاص به يكي از اين دو مانند‬
‫پرنده اي با بالهاي نا مساوي مي باشد كه در اينصورت نمي تواند بدرستي بپرد‪ ،‬و اين يكي از معضلت مهم‬
‫و غير قابل رويت در واحد هاي فناوري اطلعات سازمان ها است‪ .‬كه غالبا ً با توجه به گرايش مديريت‬
‫فناوري اطلعات به يكسو‪ ،‬سوي ديگر دچار رخوت و نارسايي مي گردد‪ .‬بطور مثال در سازمانهايي كه در‬
‫راس مديريت فناوري اطلعات افرادي با تمايلت نرم افزاري قرار مي گيرند بيشتر به توليد نرم افزار‬
‫گرايش دارند و از بستر سازي سخت افزاري غافل مي شوند و معمول ً دارايي سازمان نرم افزارهاي‬
‫متعددي است كه اساسا ً بدليل نبود بستر سخت افزاري مناسب مانند سرورهاي مناسب‪ ،‬شبكه مناسب‪،‬‬
‫سيستم پشتيباني و ملزومات مجازي سازي يكپارچه‪ ،‬كارائي لزم را ندارند‪ .‬و در صورتي كه گرايشات‬
‫سخت افزاري غالب باشد بيشتر به سمت تهيه و راه اندازي سخت افزار هاي مانند سرورهاي جديد و‬
‫تجهيزات شبكه گرايش پيدا مي شود و موارد نرم افزاري مانند راه حلهاي جامع و بكارگيري محصولت نرم‬
‫افزاري براي همراستايي با اهداف راهبردي سازمان مغفول واقع مي گردند‪ .‬در برخي از موارد نيز ديده‬
‫شده است كه بدليل عدم شناخت و تجريه مرتبط مديريت فناوري اطلعات سازمان بصورت فراگير و توجه‬
‫صرف به كاربرد فناوري اطلعات هر دو مقوله اصلي مورد نياز براي زيرساخت مغفول واقع مي شوند و‬
‫بيشتر كارها بصورت صوري و بدون پشوانه اجرا مي شوند‪ .‬از موارد مهم ديگر مي توان ايجاد بستر امن‬
‫براي گردش اطلعات در سازمان را نام برد‪ .‬شناخت كافي و دقيق از چالش‌هاي بالقوه پيش روي امنيت‬
‫سيستم‌ ها و شبكه سازمان و مجهز بودن به دانش و تجربه فني و تخصصي لزم براي پيشگيري از حوادث‬
‫ناخوشايند‪ ،‬ضامن موفقيت است‪ .‬چون موضوع امنيت اطلعات سازمان موضوع حساسي است‪ ،‬نيازمند‬
‫توجه ويژه است‪ .‬بعضي اوقات منشأ رخنه‌ها و خرابكاري‌ها داخلي و طريق متخصصين است بنابراين در‬
‫شرايط اضطراري‪ ،‬ميزان اشراف و آگاهي مديريت فناوري اطلعات از مسائل تكنيكي مرتبط با امنيت‬
‫نقش تعيين كننده‌اي در مهار چالش‌هاي مرتبط دارد‪.‬‬

‫‪.5‬امور مالي (با توجه به عدم احاطه مديريت ارشد ارائه طرحهاي كوتاه مدت و ميان مدت و بلند‬
‫مدت و توجيه آنها از منظر مالي برا پياده سازي و استقرار نقش مهمي دارد)‬

‫‪4‬‬
‫فناوري اطلعات به منظور بهبود و تسهيل چرخه امور در كسب‌وكار سازمان پا به عرصه حيات گذاشته‬
‫است‪ .‬در صورتي كه به‌كارگيري فناوري اطلعات هزينه‌هاي سازمان را افزايش داده و بهره‌وري اندكي‬
‫ايجاد كند‪ ،‬با توجه به پيچيدگي‌هاي فناوري اطلعات و نياز به نيروي متخصص ماهر‪ ،‬در مجموع كسب ‌وكار‬
‫سازمان به جاي حركت به سمت چابكي و كارآمدي‪ ،‬به سمت كاهش بازده و پيچيدگي حركت مي كند‪ .‬در‬
‫چنين شرايطي ممكن است مديريت سازمان از پياده‌سازي فناوري اطلعات در مقياس عمده صرف‌ نظر‬
‫كند‪ .‬مدير فناوري اطلعات با برنامه زماني معقول و قابل دفاع از نحوه هزينه شدن بودجه اختصاص يافته‬
‫به توسعه كاربري فناوري اطلعات در سازمان ارائه نمايد‪ .‬تا در ساير واحد هاي سازمان نتايج مثبت‬
‫به‌كارگيري فناوري اطلعات بروز كند‪ .‬دو موضوع نحوه محاسبه هزينه تمام‌شده ابزارهاي فناوري اطلعات‬
‫و روش تخمين ميزان بازگشت سرمايه‌ در زمينه فناوري اطلعات است‪ .‬آگاهي از روش محاسبه هزينه تمام‌‬
‫شده به مديريت فناوري اطلعات كمك مي‌كند كه هنگام تصميم‌گيري درباره خريد هر محصول‪ ،‬راه‌حل‪،‬‬
‫سيستم‌عامل و يا سخت‌افزار‪ ،‬ارزيابي واقع‌بينانه‌اي از هزينه‌هاي جاري و آتي مرتبط داشته باشد‪ .‬گاهي‬
‫اوقات تهيه محصول ارزان قيمت ظاهرا ً مجاب كننده است‪ .‬ولي در ادامه هزينه‌هاي جاري مرتبط با آن‬
‫محصول به شدت بال مي‌رود‪ .‬برعكس اين وضعيت نيز تحت تأثير نظر و راي خود يا ديگران محصولي را‬
‫خريداري مي شود كه بيشتر از نياز واقعي سازمان بوده و هزينه بي موردي را به سازمان تحميل مي كند‪.‬‬
‫ميزان بازگشت سرمايه‌ در زمينه فناوري اطلعات به سه مولفه‌ هزينه‪ ،‬فايده و ريسك مرتبط است‪.‬‬
‫سرمايه‌گذاري موفق هنگامي اتفاق مي‌افتد كه با هزينه و ريسك كمتر ‪ ،‬فايده بيشتر از به‌كارگيري يك‬
‫محصول يا راهكار مبتني بر فناوري اطلعات حاصل شود‪ .‬حسابرسي امور فناوري اطلعات و ارتباطات نيز‬
‫خود نياز به حداقل آشنايي با فناوري اطلعات و ارتباطات را مي طلبد‪ .‬در برخي از موارد بدليل عدم‬
‫شناخت ار مولفه هاي فناوري اطلعات و ارتباطات بواسطه حسابرسان موارد غير قابل تمايز و شناخت‬
‫براي مديريت ارشد و تعامل با مديريت ارشد سازمان پيش مي آورد كه از نگاه مديريت ارشد سازمان‪،‬‬
‫واحد فناوري اطلعات و ارتباطات بعنوان منبع هزينه در سازمان تلقي مي گردد‪ .‬در حالي كه بايد ارزش‬
‫افزوده و هوشمندي كسب وكار حاصل از پروژه فناوري اطلعات و ارتباطات و كاهش هزينه هاي حاصله در‬
‫ساير امور سازمان نيز منظور گردد‪.‬‬

‫‪.6‬حاكميت (حكمراني) فناوري اطلعات و ارتباطات‬


‫يكي از معضلت سازمانها تعيين بايدها و نبايدهاي سازمان است در اين بين بدليل خصوصيات فناوري‬
‫اطلعات و ارتباطات اين بايدها و نبايد ها به شكلي بغرنج تر در سازمانها نمايان است‪ .‬در واقع حاكميت در‬
‫سازمانها حتي قبل از تعيين راهبرد خود را نمايان و تا ليه هاي عملياتي و روز مره نيز تنيده مي شود‪ .‬در‬
‫لغت حاكميت‪ ،‬حق تعيين تصميم و تكليف است‪ .‬حاكميت كلي سازمان نيز تعيين چه چيز و چگونه را براي‬
‫كل سازمان شامل مي شود‪ .‬در حاكميت فناوري اطلعات و ارتباطات‪ ،‬اينكه چه فناوري و چگونه بكار‬
‫گرفته شدن را در بر مي گيرد‪ .‬كه بدليل گستردگي و تغييرات سريع و عدم اشراف مديريت ارشد سازمان‬
‫در برخي از موارد اين حق به مديريت فناوري اطلعات و ارتباطات البته نه بطور كامل تفويض مي گردد‪.‬‬
‫اين كشمكش مي تواند تا ليه هاي پايين سازمان حتي در امور عملياتي و خدماتي نيز ادامه پيدا كند‪ .‬بطور‬
‫مثال گليه پرسنل از يك رويه يا تصميم مديريتي بنوعي مداخله در حاكميت سازمان محسوب مي شود يا در‬
‫خصوص حاكميت فناوري اطلعات و ارتباطات احساس پرسنل مربوطه از ضعف فناوري انتخاب شده يا‬
‫بكارگيري غير اصولي فناوري نيز مي تواند يك موضوع حاكميتي محسوب گردد كه در آن مداخله مي شود‪.‬‬
‫در سازمانهاي بزرگ فناوري اطلعات تفكيك امور جاري و طرحهاي توسعه مي تواند به نوعي نتيجه‬
‫حاكميت بهتر فناوري اطلعات و ارتباطات محسوب شود‪.‬‬

‫‪.7‬برون سپاري (پروژه ها و امور جاري)‬


‫تمايل سازمانها به استفاده از برونسپاری فناوري اطلعات بنا به رقابت جهانی‪ ،‬کوچک سازی‪ ،‬حرکت به‬
‫سمت سازمانهای تخصصي‪ ،‬افزایش انعطاف پذیری‪ ،‬سازگاری با تغییرات سریع فناوری و تمرکز بر قابلیت‬
‫های محوری برای پاسخ موثر به محیط رقابتي و كاهش هزينه افزایش یافته است‪ .‬مساله مهم براي‬
‫مدیريت ارشد تعيين فعالیت‌های مناسب براي برون‌سپاری است‪ .‬برون‌سپاری عبارت است از‪ :‬عمل انتقال‬
‫فعالیت‌هایي از سازمان و واگذاری تعهدات به عرضه کننده بیروني براساس قرارداد‪ .‬در برون‌سپاری نه تنها‬
‫فعالیت‌ها منتقل می‌شوند‪ ،‬بلکه عوامل تولید و ارائه خدمت و حق تصمیم‌گیری نیز در اغلب موارد واگذار‬
‫می‌شود‪ .‬عوامل تولید و ارائه خدمت عبارت از کارکنان‪ ،‬تسهیلت و تجهیزات فناوری هستند‪ .‬سایر دارایی‌ها‬
‫حق تصمیم‌گیری نیز عبارت از مسوولیت برای تصمیم‌گیری بر روی اجزای اصلی فعالیت‌های منتقل شده‬
‫است‪ .‬به نظر پیتر دراکر تحولی بنیادین در ساختار سازمان ‌های فردا از آثار برون‌سپاری ناشي مي شود‪.‬‬
‫دیگر الزامی نیست که سازمان تعداد زیادی افراد را براي كليه امور در استخدام مستقيم داشته باشد‪ .‬در‬
‫واقع سازمان تنها بر فعالیت‌های اصلي كسب و كار تمرکز می‌کند که به خاطر آنها ماموریت دارد‪ .‬بقیه‬
‫کارهای جانبي سازمان به نهاد های بیرونی متبحر درآن زمينه ها واگذار می‌شود‪ .‬در واقع افزایش اثربخشی‬
‫‪5‬‬
‫از طریق تمرکز روی آنچه سازمان در انجام دادن آن بهترین است‪ ،‬به‌دست آوردن تخصص‌ها‪ ،‬مهارت‌ ها و‬
‫تکنولوژی ‌هایی که قبل قابل دستیابی نبوده‪ ،‬به‌دست آوردن ایده‌های جدید و نوآور‪ ،‬کاهش سرمایه‌گذاری‬
‫روی دارایی ‌هاي غيره ضروري براي هسته كسب و كار و استفاده بهتر برای اهداف اساسي سازمان‪،‬‬
‫به‌دست آوردن سهم بيشتر بازار و فرصت ‌های کسب و کار از و تغییر هزینه‌های ثابت به هزینه‌های متغیر از‬
‫دلیل اصلي برون‌سپاری محسوب می‌شود‪.‬‬
‫وجود تامینکنندگان و ارائه دهندگان با قابلیتهای بال در بازار فناوري اطلعات دلیل دیگری برای رشد‬
‫برونسپاری در این بخش بوده است‪ .‬در صورتي كه سازمانها بتوانند هزینه و منافع فناوري اطلعات را‬
‫تعریف و محاسبه کنند‪ ،‬در آن صورت در موقعیت بهتری برای اداره کردن فعالیتهای فناوري اطلعات قرار‬
‫مي گيرند‪ .‬به عبارت دیگر‪ ،‬سازمان های متخصص در امر فناوري اطلعات بهتر از سایر سازمانها میتوانند‬
‫فعالیتهای فناوري اطلعات را مدیریت کنند‪ .‬برون سپاری کليه فعالیتهای فناوري اطلعات‪ ،‬توليد و توسعه‬
‫برنامههای کاربردی‪ ،‬استقرار پرسنل براي امور جاري‪ ،‬نگهداري سيستمها‪ ،‬شبکه و مراکز داده از جمله امور‬
‫قابل برون سپاري در حوزه فناوري اطلعات هستند‪.‬‬

‫‪.8‬مديريت دانش‬
‫اطلعات از امور اصلي و مهم سرمايه اي در سازمان‌هاي مترقي محسوب مي‌شود‪ .‬سازمان‌هايي كه‬
‫خود را نيازمند بهره‌گيري از توان واحد فناوري اطلعات مي‌بينند‪ ،‬به سطحي از پيشرفت در استفاده از‬
‫فناوري اطلعات رسيده ‌اند كه دانش و اطلعات ذخيره‌شده در سازمان را به كاليي گرانبها در ميان‬
‫انواع سرمايه ها و دارائي سازمان تبديل كرده اند‪ .‬مديريت دانش در واقع يك مديريت راهبردي است‪.‬‬
‫همان‌طور كه كنترل سرمايه‌ هاي مالي سازمان يكي از حساسترين و راهبردي‌ترين پايه‌هاي مديريتي‬
‫است‪ ،‬براي سازماني كه از روش ‌هاي دانش‌بر در كسب‌وكار خود استفاده مي‌كند نيز كنترل سرمايه‌هاي‬
‫اطلعاتي سازمان بسيار مهم و كليدي است‪ .‬بدون شك اين مورد يك از مهمترين مسووليت‌هاي واحد‬
‫فناوري اطلعات است‪ .‬از آنجايي كه دانش در مفهوم عام اطلعات بدست آمده از طريق مطالعه‪،‬‬
‫تمرين و تجربه افراد مي باشد‪ .‬و اينكه دانش سازماني داراي پيچيدگي فراتري از دانش فردي مي باشد‪.‬‬
‫در واقع دانش سازماني را مي توان برآيند "دانش افراد سازمان‪+‬دانش كسب و كار سازمان" تلقي‬
‫نمود‪ .‬بنابراين مي توان گفت كه نسخه حاضر و آماده اي براي مديريت دانش نمي توان تجويز نمود و‬
‫سازمانها با توجه به نوع كسب و كار‪ ،‬اندازه‪ ،‬فرهنگ سازماني و اجتماعي‪ ،‬برهه اي از زمان‪ ،‬نوع‬
‫خدمات‪ ،‬موقعيت اجتماعي‪ ،‬نوع فعاليت‪ ،‬اندازه‪ ،‬نوع مالكيت‪ ،‬نوع استخدام و روابط سازماني نياز به‬
‫مديريت دانش نوع مناسب و درخور خود دارند‪ .‬در مديريت دانش در مقياس سازماني‪ ،‬شناسايي دانش‬
‫سازماني مهم ترين عامل حصول موفقيت است‪ .‬رويكرد ضمني و صريح به دانش جهت تشريح دانش‬
‫سازماني نقش به سزايي دارد‪ .‬از منظر دانش شرکتها و سازمانها و حتی کشورها به دو طبقه منبع گرا‬
‫و دانش محور تقسیم میشوند‪ .‬سازمانهای منبع گرا به عصر صنعتی و سازمانهای دانش گرا به عصر‬
‫اطلعات تعلق دارند‪ .‬کشورهای دانش محور در حال انتقال فرایند های منبع گرا به کشورهای در حال‬
‫توسعه هستند‪ .‬و از جمله تحدیدات مي توان فاصله دیجیتالی‪-‬دانشی و منبع گرا ماندن را نام برد و از‬
‫جمله فرصتها نيز تلش برای ورود مقتضی به عصر اطلعات و دانش محور شدن مي باشد و نيز در‬
‫خصوص شركتها مي توان گفت كه روز به روز به سمت دانش محور شدن پيش مي روند‪.‬‬

‫‪.9‬مديريت و ارزيابي عملكرد‬


‫تغييرات سريع فناوري اطلعات‪ ،‬عدم شناخت و احاطه مديريت ارشد سازمانها نسبت به كليات سيستم‬
‫هاي فناوري اطلعات‪ ،‬عدم امكان ارزيابي مناسب در خصوص امور فناوري اطلعات به همراه عدم حصول‬
‫اطمينان از همسويي پروژه ها و امور فناوري اطلعات با اهداف راهبردي سازمان براي مديريت ارشد‬
‫سازمان عاملي براي حصول سيستمي توانا در خصوص مديريت و ارزيابي موفق عملكرد را مي طلبد‪ .‬برای‬
‫نیل به مديريت موفق و با ثبات نياز به اندازه گيري و ارزیابی عملكرد مي باشد‪ .‬قدم اول ايجاد مديريتي با‬
‫رويكرد آينده گر با تعيين اهداف و معيار مقتضي مي باشد‪ .‬لذا نياز به تدوين اهداف كوتاه مدت‪ ،‬ميان مدت‬
‫و راهبردي در اين خصوص مي باشد‪ .‬در ادامه ارزیابی عملكرد نسب به میزان دستیابی به اهداف از پیش‬
‫تعیین شده مورد نياز است‪ .‬وضعیت جاری عملكرد سازمان با روند گذشته مقایسـه و وضعیت در قبال‬
‫خواستگاه سازمان سنجيده و نقاط ضعف و قوت به منظور ترمیم عملكرد شناسایی مي گردد‪ .‬در سالهاي‬
‫اخير هزينه هاي سنگيني در خصوص فناوري اطلعات صورت گرفته لذا ارزيابي و سنجش عملكرد سازماني‬
‫محكي براي بررسي برگشت و اندازه گيري نتايج حاصل از سرمايه گذاري است‪ .‬روشهاي متعددي براي‬
‫ارزيابي فناوري اطلعات وجود دارد ولي اين روشها نتايج متفاوت و حتي متناقضي را نشان داده اند كه‬
‫بيانگر عدم استفاده از چارچوب هاي يكپارچه و جامع جهت ارزيابي فناوري اطلعات مي باشد‪ .‬يكي از‬
‫‪6‬‬
‫روشهايي كه در اين زمينه با رويكرد مديريت راهبردي و ارزيابي عملكرد مورد استفاده قرار مي گيرد‪،‬‬
‫روش كارت امتيازي متوازن است كه علوه بر مسائل مالي‪ ،‬معیارها و فاكتورهاي غير مالي (فرايندهاي‬
‫داخلي‪ ،‬رشد و يادگيري و رضايت مشتري) ديگر سازماني را نيز مورد توجه قرار مي دهد و چارچوبي‬
‫متوازن و متعادل از ابعاد مهم سازماني فراهم مي سازد‪ .‬يكي از موفقترين روشهاي ارزيابي عملكرد را مي‬
‫توان كارت امتيازي متوازن كه براي كاربرد در فناوري اطلعات طراحي شده باشد به همراه متدولوژي‬
‫مبتني بر بهبود مستمر (‪ )PDCA‬نام برد‪ .‬سازمانها تا زمانی که برای بقا تلش می کنند و خود را نیازمند‬
‫حضور در عرصه ملی و جهانی می دانند‪ ،‬باید اصل بهبود مستمر را سرلوحه فعالیت خود قرار می دهند‪ .‬این‬
‫اصل ممكن نيست‪ ،‬مگر اینکه زمینه دستیابی به آن با بهبود مدیریت عملکرد حاصل شود‪ .‬لذا در خصوص‬
‫فناوري اطلعات نيز بايد همسويي در خصوص برنامه هاي راهبردي سازمان وجود داشته باشد و در هر دو‬
‫بعد اجراي پروژه هاي فناوري اطلعات و ارائه خدمات فناوري اطلعات بايد رويه هاي مناسبي در خصوص‬
‫عملكرد و ارزيابي عملكرد سازماندهي و بصورت مستمر پيگري گردد‪.‬‬
‫این بهبود را می توان با گرفتن بازخور لزم از محیط درونی و پیرامونی به همراه تجزیه و تحلیل نقاط قوت‬
‫و ضعف و فرصتها و تهدیدهای سازمان (‪ ،)SWOT‬مسئولیت پذیری و جلب رضایت مشتری با ایجاد و‬
‫بکارگیری سیستم ارزیابی عملکرد از طريق الگوی مناسب ایجاد کرد‪ .‬به انعطاف پذیری برنامه ها و اهداف‬
‫و ماموریت سازمانها در خصوص فناوري اطلعات در محیط پویای کمک قابل توجه می نماید‪ .‬ارزیابی و‬
‫اندازه گیری عملکرد و توسعه آن به فرهنگ سازی و تحول فرهنگ سازمانی نیاز دارد‪ .‬در ضمن براي نحوه‬
‫عملكرد بخش خدمات استاندارد ‪ ISO20000‬كه در خود مكانيزمي براي ارزيابي عملكرد دارد ارائه شده‬
‫است‪ .‬و استاندارد ‪ ISO9000‬مصداق بارزي از عملكرد بر اساس استاندارد را به نمايش مي گذارد‪.‬‬

‫‪.10‬هوشمندي كسب و كار‬


‫امروزه در سازمان ‌های پیشرو مباحث برنامه ريزي جامع‪ ،‬مديريت زنجيره تامين‪ ،‬مديريت ارتباط با مشتري‬
‫در كنار هوشمندي كسب و كار ديده مي شوند‪ .‬هوشمندي كسب و كار در اصل كاربرد تجاري داده‌ کاوي (‪)DATA MINING‬‬
‫شامل تجزيه و تحليل داده‌ هاي آماري مربوط به وضعيت كسب و كار و محيط پيرامون سازمان است‪ .‬هوشمندي كسب و كار عاملي‬
‫موثر براي تحليل هدفمند كسب و كار و تحليل رقباي سازمان به منظور اخذ تصميمات راهبردي و حتي‬
‫چرخشهاي آني مي باشد‪ .‬در سالهاي اخير‪ ،‬هوشمندي كسب و كار به يكي از مفاهيم اساسي مديريت تبدل‬
‫شده و در سازمانهاي پيشرو با فرهنگ سازماني عجين شده است‪ .‬افزايش هوشمندي كسب و كار‪ ،‬سازمان‬
‫را نسب به اطلعات محيط كسب و كار آگاه نموده‪ ،‬امكان تجزيه و تحليل صحيح و به موقع داده ها و‬
‫اطلعات را فراهم مي آورد‪ .‬نتايج حاصله در قالب فرمها و گزارشات مناسب ذخيره و در مواقع مقتضي‬
‫بعنوان حق انتخاب براي تصميم سازي بيشتر‪ ،‬در دسترس مديران قرار مي گيرد‪ .‬از اين طريق جريان تبادل‬
‫اطلعات و دانش در بستر سازمان تسريع شده؛ كارائي و اثربخشي در خصوص فرايند تفكر جمعي و تصميم‬
‫گيري بهبود مي يابد‪ .‬بنابراين مديران سازمان با ادراك بهتر محيط پرچــــالش كسب و كار مي توانند از‬
‫طريق مهارتها‪ ،‬كاربردها و فناوري ها‪ ،‬داده ها و اطلعات مرتبط با توانمنديها‪ ،‬نقاط قوت و ضعف و روند‬
‫كار رقبا را مورد ارزيابي قرار دهند‪ .‬بدين ترتيب تصميم گيران در جهت ايجاد راهبرد متناسب با خط مشي‬
‫اصلي سازمان اقدام كرده تا در محيط پر چالش كسب و كار امكان حضور و رقابت را تامين كنند‪.‬‬
‫سازمانهاي هوشمند راهبرد رقبا را بهتر و سريعتر پيش بيني و تحليل كرده‪ ،‬از شكستها و موفقيتها درس مي‬
‫گيرند‪ .‬سيستم‌هاي هوشمندي كسب و كار‪ ،‬امكان استخراج الگوهاي عملكردي و رفتاري از داده‌هاي موجود‬
‫در مراكز داده را فراهم مي‌نمايند‪ .‬اين الگوها در تهيه گزازشات به منظور تصميم سازي راهبردي و‬
‫برنامه‌ريزي به مديران کمک مي‌نمايند‪ .‬از جمله کاربردهاي سيستم‌هاي مبتني بر هوشمندي كسب و كار را‬
‫مي توان استخراج و تحليل داده ها از منابع متعدد نظير سيستم‌هاي برنامه ريزي منابع سازمان‪ ،‬مديريت‬
‫ارتباط مشتري‪ ،‬مديريت زنجيره تامين‪ ،‬چرخه اتوماسيون اداري و اطلعات بازار كسب و كار به منظور‬
‫شناسايي الگوها و تشخيص مسائل عنوان نمود‪.‬‬

‫مجتبي صابري‬
‫راي مند مهر‬
‫‪1387‬‬

‫‪7‬‬