You are on page 1of 64
Βιοανόργανη Χημεία l Η χημεία της ζωής δεν περιλαμβάνει μόνο
Βιοανόργανη Χημεία
l
Η χημεία της ζωής δεν περιλαμβάνει μόνο οργανικές
ενώσεις
l
25 συνολικά στοιχεία θεωρούνται απαραίτητα για τον
οργανισμό των θερμόαιμων ζώων
l
Εκτός από τα C, H, N και Ο εννέα άλλα πρέπει να
λαμβάνονται σε μεγάλες ποσότητες (macronutrients)
Na, K, Mg, Ca, S, P, Cl, Si, Fe
l
Άλλα 12 πρέπει να υπάρχουν στον οργανισμό σε
μικρότερες ποσότητες (micronutrients)
V, Cr, Mn, Co, Ni, Cu, Zn, Mo, W, Se, F, I
Πρώτο κύτταρο Μεταλλοϊόντα Mg(II) θαλάσσιο ύδωρ, Πρωτεϊνική
Πρώτο κύτταρο
Μεταλλοϊόντα
Mg(II) θαλάσσιο ύδωρ, Πρωτεϊνική σύνθεση,
αναερόβια παραγωγή ενέργειας, φωτοσύνθεση
Fe(II) αίμη, οξειδοαναγωγή
Mn(II) φωτοσύνθεση κυανοπράσινα φύκη
Mg ++ Σταθεροποιεί τη δομή του RNA και DNA Mg ++ Καταλύει την αντίδραση
Mg ++
Σταθεροποιεί τη
δομή του RNA
και DNA
Mg ++ Καταλύει
την αντίδραση
ATP à ADP
τη δομή του RNA και DNA Mg ++ Καταλύει την αντίδραση ATP à ADP 2
l Ρυθμιστική δράση: η ροή μέσα από τις μεμβράνες σηματοδοτεί την
l Ρυθμιστική δράση: η ροή μέσα από τις μεμβράνες σηματοδοτεί την
l
Ρυθμιστική δράση: η ροή μέσα από τις μεμβράνες σηματοδοτεί την
έναρξη διαδικασιών στο κύτταρο Na, K, Ca, Mg
l
Δομικός ρόλος : Ca δόντια και οστά, Ca, Zn δομή πρωτεϊνών
l
Μεταφορά ηλεκτρονίων : όλες οι οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις
πραγματοποιούνται με την βοήθεια μετάλλων πχ cytochromes (Fe),
ferredoxins (Fe), azurin(Cu), plastocyanin (Cu), stellacyanin (Cu)
l
Μεταλλοένζυμα και μεταλλοσυνένζυμα: Σημαντικός αριθμός
ενζυματικών δράσεων πραγματοποιείται παρουσία μετάλλων στο
ενεργό κέντρο πχ Coenzyme B12 (Co), Carboxypeptidase (Zn),
Alcohol dehydrogenase (Zn), Superoxide dismutase (Cu, Zn), Urease
(Ni), Cytochrome P-450 (Fe).
l
Μεταφορά οξυγόνου : Όλες οι αερόβιες μορφές ζωής εξαρτώνται
από το οξυγόνο και τα μόρια τα οποία το μεταφέρουν στους ιστούς
όπου με οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παράγεται ενέργεια
Hemoglobins (Fe) Hemerythrins (Fe) (ασπόνδυλα) Hemocyanins
(Cu) (αρθρόποδα)
Σύμπλοκα μετάλλων με πρωτεΐνες Σκληρά και μαλακά οξέα και βάσεις
Σύμπλοκα μετάλλων με πρωτεΐνες
Σκληρά και μαλακά οξέα και βάσεις
l
Σκληρό μεταλλικό ιόν είναι εκείνο που συγκρατεί τα ηλεκτρόνια σθένους
πολύ ισχυρά
l
Σκληρά κατιόντα εμφανίζουν μικρό μέγεθος και υψηλό φορτίο. Μαλακά
ιόντα είναι σχετικά ογκώδη και συγκρατούν τα ηλεκτρόνια ισχυρά
Σκληρά
Ενδιάμεσα
Μαλακά
Η + , Li + , Na + , K + , Mg ++ , Ca ++ , Mn ++ , Cr 3+ , Fe 3+ , Co 3+
Zn 2+ , Cu 2+ , Ni 2+ , Fe 2+ , Co 2+ , Sn 2+ , Pb 2+
Cu + , Ag + , Au + , Tl + , Pd 2+ , Pt 2+ ,
Υποκαταστάτες με άτομα δότες με υψηλή ηλεκτραρνητικότητα
χαρακτηρίζονται σκληρές βάσεις
Σκληροί Η 2 Ο, ΟΗ-, ROH, NH 3 , Cl-, PO 4 3- , F -
Μαλακοί RSH, RS-, R 2 S, R 3 As, CO CN -
Most metals are classified as Hard (Class a) acids or acceptors. Exceptions shown below: acceptors
Most metals are classified as Hard (Class a) acids or acceptors.
Exceptions shown below: acceptors metals in red box are always soft (Class b).
Other metals are soft in low oxidation states and are indicated by symbol.
Class
(b) or soft always Διαλυτότητα: AgF > AgCl > AgBr >AgI
LiBr > LiCl > LiI > LiF
Πρωτεΐνες 5
Πρωτεΐνες
Πρωτεΐνες
6
6
7
7
8
8
Υποκαταστάτες Πορφυρίνες Ο αγαπημένος μακρόκυκλος της φύσης
Υποκαταστάτες Πορφυρίνες Ο αγαπημένος μακρόκυκλος της φύσης
Υποκαταστάτες
Πορφυρίνες
Ο αγαπημένος μακρόκυκλος της φύσης
Μητρικός δακτύλιος : πορφύνη
Με
απώλεια δύο Η + προκύπτει
υποκαταστάτης φορτισμένος αρνητικά
με τέσσερα σημεία πρόσδεσης
Το συνολικό μέγεθος τον καθιστά ιδεατό υποκαταστάτη για τα
Το συνολικό μέγεθος τον καθιστά ιδεατό
υποκαταστάτη για τα μέταλλα μετάπτωσης της τρίτης
περιόδου
Απόσταση Μ-Ν 1,9-2,10 Α
Σύμπλοκα εξαιρετικά σταθερής δομής (π ηλεκτρόνια)
Αιμοσφαιρίνη, Hb Δεσμεύει το Ο 2 και το μεταφέρει από τους
Αιμοσφαιρίνη, Hb
Δεσμεύει το Ο 2 και το μεταφέρει από τους
πνεύμονες στους ιστούς
Σε συνδυασμό με αμινοξέα δεσμεύει το CO 2 και το
μεταφέρει στους πνεύμονες
Μύοσφαιρίνη Mb
Βρίσκεται στους μυς όπου παραλαμβάνει το
οξυγόνο και το αποθηκεύει
Η μυοσφαιρίνη έχει μεγαλύτερη συγγένεια προς το οξυγόνο για να
Η μυοσφαιρίνη έχει μεγαλύτερη συγγένεια προς το οξυγόνο
για να είναι δυνατή η μεταφορά του στο κύτταρο
K M = [MbO 2 ]/[Mb][O 2 ]:
Η μυοσφαιρίνη μετατρέπεται σε οξυμυοσφαιρίνη ακόμα και
σε μικρές συγκεντρώσεις Ο 2 όπως είναι στα κύτταρα
Η
μυοσφαιρίνη συνδέεται με ένα μόριο Ο 2 . Μόνο ένα άτομο
Fe
K H = [HbO 2 ]/[Hb][O 2 ]:
Η αιμοσφαιρίνη συνδέεται με τέσσερα Ο 2 .
Φαινόμενο συνέργειας (αλλοστερικό).
Η συγγένεια του τέταρτου Ο 2 είναι 300 φορές μεγαλύτερη από
του πρώτου. Οι παράγοντες αυτοί ευνοούν την μεταφορά του
Ο 2
Fe στην αιμοσφαιρίνη και την μύοσφαιρίνη Τα κεντρικά άτομα Fe
Fe στην αιμοσφαιρίνη και την μύοσφαιρίνη
Τα κεντρικά άτομα Fe βρίσκονται στην οξειδωτική
κατάσταση Fe(II).
ΌτανδενσυνδέονταιμεΟ 2 ονομάζονται deoxymyoglobin
deoxyhemoglobin.
Οι οξειδωμένες καταστάσεις Fe 3+ είναι γνωστές ως
metmyoglobin methemoglobin και δεν συνδέονται με το Ο 2
Ελεύθερη αίμη οξειδώνεται αμέσως παρουσία νερού και
οξυγόνου
Heme-Fe(II) à Hematin- Fe(III)
•Η μυοσφαιρίνη πρέπει να έχει μεγαλύτερη συγγένεια προς το Ο 2 για
•Η μυοσφαιρίνη πρέπει να έχει
μεγαλύτερη συγγένεια προς το Ο 2 για
να πραγματοποιηθεί η μεταφορά
•Μικρότερη συγγένεια σε μικρότερο
pH
παρουσία CO 2 περισσότερο Ο 2
αποδεσμεύεται
•Μόρια όπως το CO είναι
ανταγωνιστές
l Πνεύμονες (υψηλό pO 2 ) – Ιστός (< pH, pO 2 ) 4O 2
l
Πνεύμονες (υψηλό pO 2 ) – Ιστός (< pH, pO 2 )
4O 2 + Hb <--------> nH + + Hb(O 2 ) 4
l
CO 2 , H + , και Cl - αρνητική επίδραση
l
Ερυθρά αιμοσφαίρια
CO 2 + H 2 O -----> H 2 CO 3 ----> H + + HCO 3
-
Η + μείωση του pH απόσπαση του Ο 2 στους ιστούς
l
Τα HCO 3 - στους πνεύμονες à H 2 CO 3 à CO 2
l
15% CO 2
– CO 2 + Hb-NH 2 <-----> H + + Hb-NH-COO - (καρβαμινο-Hb)
13
13
14
14
15
15
Βιοχημεία του Σιδήρου l Ερυθροκύτταρα – Υπέρκορο διάλυμα
Βιοχημεία του Σιδήρου l Ερυθροκύτταρα – Υπέρκορο διάλυμα
Βιοχημεία του Σιδήρου
l
Ερυθροκύτταρα
Υπέρκορο διάλυμα
αιμοσφαιρίνης
l
Ερυθροποίηση
Βλαστοκύτταρα ωριμάζουν
σε ερυθροκύτταρα
l
Διάρκεια ζωής
100-130 ημέρες
l
Ρύθμιση
– Ερυθροποιητίνη: πεπτιδική
ορμόνη (νεφρά)
– Μείωση pO2 à διέγερση
στο μυελό των οστών
Ομοιόσταση Σιδήρου – Προϋπόθεση για την σύνθεση αιμοσφαιρίνης :
Ομοιόσταση Σιδήρου
– Προϋπόθεση για την
σύνθεση αιμοσφαιρίνης :
επαρκής εφοδιασμός με
ιόντα σιδήρου
l Κατανομή
– ¾ αιμοσφαιρίνη
– Βλεννογόνο εντέρου,
ήπαρ (φερριτίνη
αιμοσιδηρίνη)
– Ένζυμα που περιέχουν
αίμη
Ομοιόσταση Σιδήρου l Ισοζύγιο – Έλλειψη ή υπερφόρτωση à
Ομοιόσταση Σιδήρου
l
Ισοζύγιο
– Έλλειψη ή υπερφόρτωση à διαταραχές
– Ρύθμιση : απορρόφηση από το έντερο, αποβολή από τα
ούρα, κόπρανα, ιδρώτα
l
Ο οργανισμός απορροφά όσο σίδηρο χρειάζεται
– Η περίσσεια απεκκρίνεται
– Ο σίδηρος δεν αποβάλλεται από τον οργανισμό
– Έλλειψη σιδήρου δημιουργείται μετά από αιμορραγία,
έμμηνο ρύση, απομάκρυνση των κυττάρων του
βλεννογόνου του εντέρου που αποθηκεύουν τον σίδηρο
Απορρόφηση l Αλλαγές οξειδωτικής κατάστασης l Στην τροφή
Απορρόφηση
l
Αλλαγές οξειδωτικής
κατάστασης
l
Στην τροφή βρίσκεται
– Συμπλεγμένος με αίμη (κρέας)
– Άλλη μορφή
l
Στο στομάχι
– Αναγωγή Fe 3+ à Fe 2+
(διευκολύνει την αποδέσμευση
από τα σύμπλοκα)
– Όξινο pH
– Αναγωγικές ενώσεις
(ασκορβικό, γλουταθειόνη)
Απορρόφηση l Στο δωδεκαδάκτυλο – Αίμη:απορρόφηση ως έχει – pH
Απορρόφηση
l
Στο δωδεκαδάκτυλο
– Αίμη:απορρόφηση ως έχει
– pH αλκαλικό (HCO 3 -)
– Οξείδωση Fe 2+ à Fe 3+
– Σιδηρογαστρίνη: απορρόφηση
στα κύτταρα του βλεννογόνου
l
l
Σύνδεση με αποφερριτίνη
Ρύθμιση
– Έλλειψη σιδήρου à μείωση
της σύνθεσης της
αποφερριτίνης. Τα ιόντα
σιδήρου περνούν κατευθείαν
στην κυκλοφορία
– Φόρτωση à αύξηση της
αποφερριτίνης + αποθήκευση
του σιδήρου στα κύτταρα
Μεταφορά l Βλεννογόνο. – Τα ιόντα περνούν την μεμβράνη αφού
Μεταφορά
l
Βλεννογόνο.
– Τα ιόντα περνούν την
μεμβράνη αφού
αναχθούν
Fe 3+ à Fe 2+
l
αίμα :
Fe 2+ à Fe 3+
l
τρανσφερρινη
l
Μυελός των οστών
l
Ερυθροβλάστες
Αποθήκευση l Η αποθήκευση γίνεται μέσω της φερριτίνης l Ήπαρ,
Αποθήκευση
l
Η αποθήκευση γίνεται μέσω
της φερριτίνης
l
Ήπαρ, σπλήνα, μυελό των
οστών
l
Η φερριτίνη είναι πρωτεΐνη
στην οποία συγκρατείται
συσσωμάτωμα υδροξειδίου
του σιδήρου
l
Αποτελείται από 24
πολυπεπτιδικές αλυσίδες
Αποθήκευση l Οι υπομονάδες συγκεντρώνονται δημιουργώντας μια
Αποθήκευση
l
Οι υπομονάδες
συγκεντρώνονται
δημιουργώντας μια
υπερμοριακή δομή, ένα
κέλυφος ονομαζόμενο
αποφερριτίνη
l
Δίαυλοι 3- και 4-
αναδιπλώσεων
l Ο σίδηρος αποθηκεύεται υπό
την μορφή
[FeO(OH)] 8 [FeO(H 2 PO 4 )]
δυσδιάλυτος FeIII
4500 Fe(III) ιόντα /μόριο πρωτεΐνης
Αποθήκευση l Αναγωγή Fe(III) àFe(II) διαλυτοποίηση l Έξοδος του Fe(II)
Αποθήκευση
l
Αναγωγή Fe(III)
àFe(II) διαλυτοποίηση
l
Έξοδος του Fe(II) μέσα
από τα πολικά κανάλια
τριπλής αναδίπλωσης
Μεταφορά l Τρανσφερρίνη l Μεταφέρει 40 mg σιδήρου στον μυελό των
Μεταφορά
l
Τρανσφερρίνη
l
Μεταφέρει 40 mg σιδήρου
στον μυελό των οστών την
ημέρα
l
Συμπλέκει τον Fe(III) σε δύο
σημεία αλλά θεωρείται
απαραίτητη και η παρουσία
CO 3 = ή HCO 3
-
l
Συμπλέκει το Al(III) και το
μεταφέρει στον εγκέφαλο
περνώντας τον
αιματοεγκεφαλικό φραγμό
l
Πιθανή αιτία της Alzheimer’s
Αναιμία l Ελάττωση του αριθμού των ερυθροκυττάρων ή της
Αναιμία
l Ελάττωση του αριθμού των
ερυθροκυττάρων ή της
συγκεντρώσεως της
αιμοσφαιρίνης
– Ελαττωμένη ερυθροποίηση
– Ελαττωμένη σύνθεση
αιμοσφαιρίνης
– Αυξημένη καταστροφή
ερυθροκυττάρων
Αναιμία
Αναιμία
Αναιμία l Κακοήθης (Υπέρχρωμη) – Έλλειψη Β12 l Σύνθεση πουρινών l
Αναιμία
l Κακοήθης (Υπέρχρωμη)
– Έλλειψη Β12
l
Σύνθεση πουρινών
l
Πολλαπλασιασμός
κυττάρων
l
Διαταραχή κυτταρικής
διαιρέσεως στην
ερυθροποίηση
l
Μυελός à άτυπα κύτταρα
μεγαλοβλάστες
l
Αυξημένη συγκέντρωση
αιμοσφαιρίνης
(υπέρχρωμη αναιμία)
– Ελλιπής σχηματισμός
ενδογενούς παράγοντα
Βιταμίνη Β12 Έλλειψη Μ εγαλοβλαστική αναιμία Νευροπάθεια
Βιταμίνη Β12
Έλλειψη
Μ εγαλοβλαστική αναιμία
Νευροπάθεια
Λαμβάνεται μόνο από την τροφή
Συνένζυμο Β12
12 ένζυμα
Λαμβάνεται μόνο από την τροφή Συνένζυμο Β12 12 ένζυμα 23
24
24
25
25
26
26
Αναιμία l Υπόχρωμη αναιμία – Ελαττωμένη σύνθεση της
Αναιμία
l Υπόχρωμη αναιμία
– Ελαττωμένη σύνθεση της
αιμοσφαιρίνης
l
Ελαττωμένη χορήγηση
σιδήρου (διαταραχή
απορρόφησης)
l
Διαταραχή στη
χρησιμοποίηση του
(σιδηροαχρηστική – βλάβη
στην σύνθεση της αίμης)
l
Βλάβη στη μεταφορά
(διαταραχή βιοσυνθέσεως
της τρανσφερρίνης)
Αναιμία l Κακοήθης αναιμία – Παρεντερική χορήγηση βιταμίνηςΒ12 à
Αναιμία
l
Κακοήθης αναιμία
– Παρεντερική χορήγηση
βιταμίνηςΒ12 à
ομαλοποίηση της
αιματολογικής εικόνας
l
Σιδηροπενική αναιμία
– Χορήγηση σιδήρου –
προσοχή στην
παρεντερική χορήγηση
à αιμοσιδήρωση
Εναμμώνιος κιτρικός
φουμαρικός σίδηρος
σίδηρος
Αναιμία l Παρεντερική χορήγηση – Διάλυμα σορβιτούχου σιδήρου
Αναιμία
l
Παρεντερική χορήγηση
– Διάλυμα σορβιτούχου
σιδήρου (ενδομυικά)
– Ενέσιμο διάλυμα
σιδηροδεξτράνης
(ενδομυικά-ενδοφλέβια)
Γλυκονικός σίδηρος
l
Χηλική θεραπεία
– Δεσφεριοξαμίνη
χορηγείται σε ασθενείς οι
οποίοι έλαβαν
υπερβολικό σίδηρο
Σιδηροφόρα Staphylococcus aureus
Σιδηροφόρα
Staphylococcus aureus
Βιολογικές διαδικασίες οξειδοαναγωγής l Οξειδάσες – Ένζυμα που
Βιολογικές διαδικασίες οξειδοαναγωγής l Οξειδάσες – Ένζυμα που
Βιολογικές διαδικασίες οξειδοαναγωγής
l
Οξειδάσες
Ένζυμα που χρησιμοποιούν οξυγόνο ως δέκτη e-
l
Οξυγενάσες
Ένζυμα που εισάγουν οξυγόνο σε άλλα μόρια
l
Νιτρογενάσες
Ένζυμα που καταλύουν την δέσμευση του αζώτου
(αναγωγήΝ 2 σε ΝΗ 3 )
l
Υδρογενάσες
– Ένζυμα που καταλύουν την αντίδραση
2H + + 2e - à H 2
Βασικές ομάδες πρωτεϊνών οξειδοαναγωγής l Κυανές χαλκοπρωτεϊνες
Βασικές ομάδες πρωτεϊνών
οξειδοαναγωγής
l
Κυανές χαλκοπρωτεϊνες – plastocyanin,
azurin, ascorbateoxidase, laccase
l
Σιδηρο-θειο-πρωτεΐνες – rubredoxin,
ferredoxins, hydrogenases, nitrogenases
l
Κυτοχρώματα – cytochrome b, cytochrome
c, cytochrome c1, cytochrome c oxidase.
Κυτοχρώματα l Αναπνευστική αλυσίδα 2H + + 2e - à H 2 l Μεταφορά
Κυτοχρώματα
l
Αναπνευστική αλυσίδα
2H + + 2e - à H 2
l
Μεταφορά ηλεκτρονίων
(μεμβράνη μιτοχονδρίων)
l
Παραγωγή ΑTP
l
Κάθε σύστημα λειτουργεί σε
περιορισμένη περιοχή τιμών
δυναμικών αναγωγής και
μεταφέρει 1-2 ηλεκτρόνια
συχνά με την συμμετοχή
μιάς κινόνης
O 2 + 4H + + 4e - à 2H 2 O
l 1,5 δισ χρόνια κυτόχρωμα c – η εγγυημένη μεταφορά ηλεκτρονίων –
l 1,5 δισ χρόνια κυτόχρωμα c
– η εγγυημένη μεταφορά ηλεκτρονίων
– Από τα ευκαρυωτικά στους ανθρώπους
μεταφορά ηλεκτρονίων – Από τα ευκαρυωτικά στους ανθρώπους 31
32
32
Αναγωγάση NADH-ουβικινόνης O O O H H H H H C N C C N
Αναγωγάση NADH-ουβικινόνης O O O H H H H H C N C C N
Αναγωγάση NADH-ουβικινόνης
O
O
O
H
H
H
H
H
C
N
C
C
N
C
C
N
C
H
3 C
C
C
C
NH
H
C
C
C
NH
H
C
C
C
NH
3 C
3 C
H
C
C
C
C
O
H
C
C
C
C
O
H
C
C
C
C
O
3 C
3 C
3 C
C
N
N
C
N
N
C
N
N
H
H
H
H
CH 2
CH 2
CH 2
e - + H +
e - + H +
HC
OH
HC
OH
HC
OH
HC
OH
HC
OH
HC
OH
HC
OH
O
HC
OH
O
HC
OH
O
H
O
P
O-
2 C
H
O
P
O-
H
O
P
O-
2 C
2 C
O-
FMN
O- FMNH·
O- FMNH 2
Cys S S Fe Cys S Fe S S Fe S Cys Cys S Fe
Cys
S
S
Fe
Cys
S
Fe
S
S
Fe
S
Cys
Cys
S
Fe
S
Cys
S
S
S
Cys
Fe
Fe
Cys
S
S
S
Cys
4-iron Fe-S
Iron-Sulfur Centers
Fe 2+
ß à
Fe 3+
2-iron Fe-S
Two iron-sulfur centers
from complex I
S S Cys 4-iron Fe-S Iron-Sulfur Centers Fe 2+ ß à Fe 3+ 2-iron Fe-S Two
Σύμπλοκο ΙΙΙ Αναγωγάση ουβιυδροκινόνης - κυτοχρώματος e- Ubiquinol à
Σύμπλοκο ΙΙΙ Αναγωγάση ουβιυδροκινόνης - κυτοχρώματος e- Ubiquinol à
Σύμπλοκο ΙΙΙ Αναγωγάση ουβιυδροκινόνης - κυτοχρώματος
e- Ubiquinol à Cytochrome c
Q-Cytochrome c Oxidoreductase
l Τα κυτοχρώματα είναι αιμοπρωτεϊνες που έχουν την δυνατότητα
l
Τα κυτοχρώματα είναι
αιμοπρωτεϊνες που έχουν
την δυνατότητα
προχωρήσουν σε αμφίδρομη
μετατροπή Fe(II)/Fe(III)
κατατάσσονται σε a, b, c, d
l
Διαφέρουν κατα το δυναμικό
του ζεύγους Fe(II)/Fe(III)
l
Αντίθετα με την αιμοσφαιρίνη
τα κυτοχρώματα b & c
περιέχουν
εξαυποκατεστημένους Fe(II)
και Fe(III) με His και Met σε
αξονική θέση
Κυτοχρώματα l Υπάρχει πολύ μικρή διαφορά στην σφαίρα συναρμογής
Κυτοχρώματα
l
Υπάρχει πολύ μικρή
διαφορά στην σφαίρα
συναρμογής του Fe κατά την
οξειδωναγωγή.
l
Και στις δύο καταστάσεις
είναι χαμηλού σπιν
l
Θεωρείται ότι η μεταφορά
ηλεκτρονίου γίνεται στην
άκρη του πορφυρινικού
δακτυλίου
Κύκλος Q 37
Κύκλος Q
Κύκλος Q
38
38
39
39
40
40
41
41
42
42
43
43
l Ελάχιστη ενέργεια για την αλλαγή διαμόρφωσης κατά την
l
Ελάχιστη ενέργεια για
την αλλαγή
διαμόρφωσης κατά την
οξειδo-αναγωγή
l
Τα CN - συμπλέκονται
ισχυρά με τον Fe(III)
(κυτόχρωμα α 3 )
l
Αντίδοτο ΝΟ 2
αιμοσφαιρίνη (FeII) à
μεθαιμοσφαιρίνη (FeIII)
-
l Τα CN - συμπλέκουν τον FeΙΙI του κυτοχρώματος παρεμποδίζοντας την
l
Τα CN - συμπλέκουν τον FeΙΙI
του κυτοχρώματος
παρεμποδίζοντας την
οξυγόνωση, και τις οξειδωτικές
διαδικασίες του οργανισμού
l
Τα NO 2 - οξειδώνουν την Ηb σε
MetHb (FeIIàFeIII)
l
η MetHb συμπλέκει τα CN -
ισχυρότερα και αποσπώνται
από το cyt.a àcyanMetHb
l
Τα S 2 O 3 = αντιδρούν με την
CNMetHb à SCN τα οποία
αποβάλλονται από τα νεφρά
l
Η αναγωγάση της MetHb την
μετατρέπει σε Hb
Κυτόχρωμα P450 l Καταλύει την αντίδραση RH + O 2 + 2H + + 2e-
Κυτόχρωμα P450
l
Καταλύει την αντίδραση
RH + O 2 + 2H + + 2e- à ROH +
H 2 O
l
Προσθήκη οξυγόνου
μονοξυγενάση
l
Μέρος του συστήματος
αποτοξικώσεως
l
Με την μετατροπή σε
υδροξύλιο μετατρέπονται σε
υδατοδιαλυτές και
αποβάλλονται
σε υδροξύλιο μετατρέπονται σε υδατοδιαλυτές και αποβάλλονται 45
46
46
Μη οξειδοαναγωγικά μεταλλοένζυμα l Πρωτεΐνες ψευδαργύρου l Zn à d10
Μη οξειδοαναγωγικά μεταλλοένζυμα l Πρωτεΐνες ψευδαργύρου l Zn à d10
Μη οξειδοαναγωγικά μεταλλοένζυμα
l
Πρωτεΐνες ψευδαργύρου
l
Zn à d10 (μικρές επιδράσεις του πεδίου
υποκαταστατών στην γεωμετρία
l
Ταχείες αντιδράσεις υποκατάστασης σταθερότητα
συμπλόκων
l
Όχι οξειδoαναγωγή και παραγωγή ελευθέρων ριζών
l
2800 πρωτεΐνες περιέχουν Zn (10% του
γονιδιόματος)
l
Άνθρωπος 40% Zn-finger
Zn - Fingers
Zn - Fingers
Zn - Fingers 48
Zn - Ένζυμα l Κοινό χαρακτηριστικό η σύμπλεξη με νερό l Ευκολότερος
Zn - Ένζυμα
l
Κοινό χαρακτηριστικό η σύμπλεξη με νερό
l
Ευκολότερος ιονισμός του νερού pKa =7
l Καρβονική ανυδράση H 2 O + CO 2 [HCO 3 ] - + H
l Καρβονική ανυδράση
H 2 O + CO 2
[HCO 3 ] - + H +
Μεταβολή στην ταχύτητα κατά
10 9
50
50
l Καρβοξυπετιδάση l Ένζυμο Zn l Καταλύει την υδρόλυση του
l
Καρβοξυπετιδάση
l
Ένζυμο Zn
l
Καταλύει την υδρόλυση
του καρβοξυ-τελικού
πεπτιδικού δεσμού
l
Zn στο ενεργό κέντρο
l
Καταλυτική δράση
πεπτιδικού δεσμού l Zn στο ενεργό κέντρο l Καταλυτική δράση 51
52
52
1. 2. Arg-127 δεσμός υδρογόνου με το καρβονύλιο υποβοηθά την
1.
2.
Arg-127 δεσμός
υδρογόνου με το
καρβονύλιο υποβοηθά την
νουκλεόφιλη επίθεση
Glu-270 αφαιρεί ένα
πρωτόνιο από Zn-H 2 O
3. Zn-OH συνδέεται με το
καρβονύλιο του
πεπτιδικού δεσμού
4. Zn (II) δημιουργεί 5-
υποκατεστημενο
σύμπλοκο
5. Πρωτόνιο από Glu-270 και
Zn-OH στην αμινοομάδα.
l Καρβοξυπεπτιδάσες ανάλογες με μεταλοπρωτεινάσες Matrix Metalloproteinases
l Καρβοξυπεπτιδάσες
ανάλογες με
μεταλοπρωτεινάσες
Matrix Metalloproteinases
l MMP
l Μεταλλοπρωτεϊνάσες – Οικογένεια 20 τουλάχιστον ενζύμων Zn –
l
Μεταλλοπρωτεϊνάσες
– Οικογένεια 20 τουλάχιστον
ενζύμων Zn
– Κολλαγονάσες
– Ζελατινάσες
– στρομελυσίνες
l
Αποικοδόμηση κολλαγόνου,
ελαστίνης κλπ
l
Ρευματοειδής αρθρίτιδα
l
Καρκινική αγγειογέννεση
l
Μυελίνη του ΑΕΦ
l
ανεύρισμα
l Καρκινική αγγειογέννεση l Μυελίνη του ΑΕΦ l ανεύρισμα 54
55
55
β-Λακταμάση
β-Λακταμάση
β-Λακταμάση 56
57
57
Υδράργυρος Κιννάβαρι HgS Υδραργυρο-αιθυλο- Υδροξυ-υδραργυρι-
Υδράργυρος Κιννάβαρι HgS Υδραργυρο-αιθυλο- Υδροξυ-υδραργυρι-
Υδράργυρος
Κιννάβαρι HgS
Υδραργυρο-αιθυλο-
Υδροξυ-υδραργυρι-
φλουορεσκεΐνη
μερκαπτοβενζοικό νατριο
Τhiomersal
Βακτηριοστατικό – Μυκητοκτόνο
mercurochrome
Συντηρητικό εμβολίων
Hg - τοξικότητα
Hg - τοξικότητα
Hg - τοξικότητα 59
Χηλική Θεραπεία Acute iron intoxication is among the most common childhood poisonings. According to the
Χηλική Θεραπεία
Acute iron intoxication is among the most common
childhood poisonings. According to the annual reports
of the American Association of Poison Control Centers
toxic exposure surveillance system, about 20 000
intoxications involving iron-containing medications
in children are reported each year.
l A number of case and cohort studies on chelation treatment of Hg intoxications are
l
A number of case and cohort studies on
chelation treatment of Hg intoxications
are available:
l
Four men exposed to mercury vapor
during smelting of silver from dental
amalgam in a private home were admitted
to the hospital 24 h later with severe
pulmonary incapacitation. Despite
chelation with BAL, all four died 9-23 days
after from severe pulmonary damage.
D-penicillamine (DPA) meso-2,3-dimercaptosuccinic acid (DMSA) l A gold prospector arrived at the hospital with fever,
D-penicillamine (DPA)
meso-2,3-dimercaptosuccinic acid (DMSA)
l
A gold prospector arrived at the hospital with fever, tachypnea, and
headache. Despite chelation with BAL and DPA, the patient died from
acute respiratory distress.
l
Two jewelers inhaled Hg vapors for about 30 min during melting a
block of gold with an unknown content of Hg. They were admitted to
t he hospital 16 h later, short of breath with fatigue, nausea, and pain
at various sites. Renal function was normal. Both were chelated with
im BAL for 5 days, followed by oral DMSA for 5 days. Both blood and
urine Hg concentrations rapidly fell from initially high values. The data
suggest that the urinary Hg elimination was increased after the
change from BAL to DMSA chelation while the blood Hg remained at
t he same levels.
Χηλική Θεραπεία Χρήση κατάλληλων υποκαταστατών για την
Χηλική Θεραπεία
Χρήση κατάλληλων υποκαταστατών για την απομάκρυνση
μεταλλικών ιόντων από τον οργανισμό
•Πρέπει να εμφανίζουν εκλεκτικότητα απέναντι σε συγκεκριμένα
μέταλλα
•Πρέπει να σχηματίζουν υδατοδιαλυτά σύμπλοκα ώστε
αποβάλλονται από τον οργανισμό.
•Προσοχή στην τοξικότητα λόγω σχηματισμού συμπλόκων με
μεταλλικά στοιχεία απαραίτητα για τον οργανισμό. Μεγάλες δόσεις
είναι συχνά θανατηφόρες. Επιθυμητή είναι η μειωμένη τοξικότητα
κατά την διέλευση από τα νεφρά
•Λιποδιαλυτές ενώσεις συχνά είναι περισσότερο τοξικές
(διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό)
•Προσοχή στην χρήση για εναλλακτικές θεραπείες
l 2,3-διμερκαπτοπροπανόλη-1, BAL (British Antilewisite) l Δηλητηριάσεις: Hg, As, Bi,
l
2,3-διμερκαπτοπροπανόλη-1, BAL (British Antilewisite)
l
Δηλητηριάσεις: Hg, As, Bi, Au, Sb, Th
l
Χορήγηση: Ενδομυϊκά
l
Ανεπιθύμητες ενέργειες: Ναυτία, υπέρταση ταχυκαρδία
l
Λιποδιαλυτό
– πλεονέκτημα γιατί περνά τις κυτταρικές μεμβράνες και
αποβάλλονται μέταλλα τα οποία βρίσκονται μέσα στο κύτταρο
– μειονέκτημα : μεταφορά Ηg στον εγκέφαλο, τρόπος χορήγησης
l
Σύμπλοκα με σίδηρο και κάδμιο είναι νεφροτοξικά
l 2,3-διμερκαπτοηλεκτρικό οξύ DMSA l Υδατοδιαλυτό l Μικρότερη
l
2,3-διμερκαπτοηλεκτρικό οξύ DMSA
l
Υδατοδιαλυτό
l
Μικρότερη τοξικότητα (LD50 50 φορές μεγαλύτερη από του
BAL)
l
Χορήγηση από το στόμα
l
Αντίδοτο για την απομάκρυνση του Hg από τον εγκέφαλο
l Αμινοπολυκαρβοξυλικά l Να 2 CaEDTA
l
Αμινοπολυκαρβοξυλικά
l
Να 2 CaEDTA αιθυλενοδιαμινοτετραοξικόασβεστοδινατριο
l
Δηλητηριάσεις: Pb κυρίως, Fe, Zn, Mg, Be, Cu
l
Χορήγηση: Ενδοφλέβια, ενδομυϊκά
l
Ανεπιθύμητες ενέργειες: Ναυτία, υπόταση, υποασβεστιαιμία,
νεφροτοξικότητα, τέτανος
Προσοχή προτείνεται σε εναλλακτικές θεραπείες για αντιμετώπιση
καρδιοπαθειών κα
l Κυστεϊνικά παράγωγα l D-πενικιλλαμίνη PEN l Δηλητηριάσεις: Cu (wilson),
l
Κυστεϊνικά παράγωγα
l
D-πενικιλλαμίνη PEN
l
Δηλητηριάσεις: Cu (wilson), αλκυλοϋδραργυρικές ενώσεις
l
Χορήγηση: από το στόμα
l
Ανεπιθύμητες ενέργειες: αλλεργία, νευροπάθεια (ανταγωνιστής
Β6), απέκκριση Zn
l
Διέρχεται του ΑΕΦ και απομακρύνει ΜetHg
l Δεσφεροξαμίνη – Σιδηροφόρο (Streptomyces pilosus) l Δηλητηριάσεις :
l Δεσφεροξαμίνη – Σιδηροφόρο (Streptomyces pilosus) l Δηλητηριάσεις :
l Δεσφεροξαμίνη – Σιδηροφόρο (Streptomyces pilosus) l Δηλητηριάσεις :

l Δεσφεροξαμίνη

Σιδηροφόρο (Streptomyces pilosus)

l

Δηλητηριάσεις: υπερφόρτωση Fe (αποσιδήρωση, Μεσογειακή αναιμία)

l

Χορήγηση: Ενδοφλέβια, ενδομυϊκά

l

Ανεπιθύμητες ενέργειες: υπόταση, εξάνθημα

l

Εκλεκτικότητα στον Fe, μικρή τοξικότητα

l

Πολύ συχνές οι δηλητηριάσεις παιδιών με σκευάσματα σιδήρου

(FeSO4)

Πολύ συχνές οι δηλητηριάσεις παιδιών με σκευάσματα σιδήρου (FeSO4) 64