I

– 11KMT

TR Ờ G ĐẠI HỌ KHO HỌ TỰ HIÊ KHO : Ô : HÓ ÔI TR Ờ G ÔI TR Ờ G

Đề tài:
T
1. T 2. T H 3. T ă o 4. Đ T H T 5. H T T T 6. T T T

I

T T

T

GVHD: Tô Thị Hiền

Page 1

I
ụ lụ
I. II. III.

– 11KMT

G :...................................................................................4 Đ ĩ d: ...........................................................................4 Quá trình hình thành: 1. Nguyên nhân: .....................................................................................5 2. Các quá trình: a. Lưu huỳnh: ...................................................................................6 b. Nitrogen: .......................................................................................7 3. Thành phần hóa học: ...............................................................................7 IV. ắ đ d: 1. Lắng đọng khô: ..................................................................................8 2. Lắng đọng ướt:...................................................................................8 V. Ả ở 1. Tác hại: Ảnh hưởng đến ao hồ và hệ thủy sinh: ..............................................9 Ảnh hưởng lên thực vật và đất: .......................................................10 Ảnh hưởng đến khí quyển: ..............................................................11 Ảnh hưởng đến kiến trúc công trình:...............................................12 Ảnh hưởng lên các vật liệu: .............................................................12 Ảnh hưởng lên con người: ...............................................................12 2. Lợi ích a. Mưa acid làm mát Trái Đất ........................................................13 b. Tạo các công trình đẹp ...............................................................13 c. Cân bằng hệ sinh thái rừng .........................................................14 VI. dở 1. Hiện trạng ........................................................................................14 2. Tang trưởng công nghiệp tại Việt Nam gây mưa acid ....................15 VII. á ả á ă ừ d 1. Biện pháp quản lý nguồn ô nhiễm ...................................................15 2. Các biện pháp công nghệ a. Làm sạch anhydryt sunfuro SO2 ................................................17 b. Làm sạch nito oxit trong khí ......................................................18 3. Phương pháp sinh học khắc phục hậu quả ......................................19 4. Một số biện pháp khác .....................................................................19 5. Các hiệp ước quốc tế về mưa acid ...................................................19 VIII. K l ................................................................................................20 IX. ự báo l 1. Đối với toàn cầu...............................................................................21 2. Đối với Việt Nam ............................................................................21

Page 2

I
Tài liệu tham khảo

– 11KMT

Giáo trình: “cơ sở môi trường không khí” của Phạm Ngọc Hồ, Đồng Kim Loan, Trịnh Thị Thanh. Giáo trình “khoa học môi trường” http://www.khoahoc.com.vn/doisong/moi-truong/khi-hau/1302_Mua-acid-va-nhung-anhhuong.aspx http://luanvan.co/luan-van/bien-doi-khi-hau-anh-huong-cua-bien-doi-khi-hau-1007/ http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0a_ax%C3%ADt

Page 3

I

– 11KMT

I.

G

Mưa rất quan trọng cho cuộc sống, nó đem lại nguồn nước cho con người và tất cả các sinh vật. Song có loại mưa lại trở thành một mối đe dọa tới môi trường sống của con người và các loài sinh vật. Loại mưa đó gọi là mưa acid! Mặc dù mưa acid được phát hiện vào năm 1853, nhưng phải đến cuối những năm 1960 các nhà khoa học đã bắt đầu quan sát rộng rãi và nghiên cứu hiện tượng này. Mưa acid lần đầu tiên được nhà khoa học người Anh Robert Angus Smith ghi nhận tại Anh năm 1872 qua việc quan sát các hiện tượng các công trình về đá và gạch bị ăn mòn. Nhưng đến tận thời kỳ 1959-1961, mưa acid mới gây được sự chú ý của xã hội khi được các nhà khoa học xác định là nguyên nhân gây ra nhiều thảm họa liên quan đến môi trường và sức khỏe con người. Mưa acid là thế nào, nguyên nhân gây ra mưa acid ra sao, tác hại cũng như lợi ích của mưa acid.Đặc biệt hiện trạng mưa acid ở Việt Nam chúng ta hiện nay như thế nào? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu cụ thể về những vấn đề này.

II.

Đ

ĩ

d

Trên thế giới có nhiều định ngh a về mưa acid : Theo định ngh a của y ban kinh tế Châu u ECE : mưa có chứa các acid H2SO4 và HNO3 với pH < 5,5 là mưa acid. Mỹ quy định những trận mưa có pH< 5 là mưa acid… Hiện nay người ta đều thống nhất mưa có độ pH<5,6 đều được xem là mưa acid.

III.

á

d

Nước mưa tự nhiên đã có tính acid nhẹ do - CO2 hòa tan trong nước:

Page 4

I
CO2(aq) + H2O → H2CO3 Tại 25oC CO2 khí quyển là 380ppm - SO2, NO2 tự nhiên. Nên pH: 5-5.6pH < 5: mưa acid

– 11KMT

1. Nguyên nhân

Nguyên nhân chủ yếu là các loại oxit nitơ (N2O, N2O3, N2O4… và oxit lưu huỳnh (SO, SO2, SO3). Mưa acid trong tự nhiên là những vụ phun trào của núi lửa, hay các đám cháy… Tuy nhiên nguyên nhân chủ yếu vẫn bắt nguồn từ các hoạt động của con người. Chỉ trong năm 1977, nước M đã thải vào bầu khí quyển 31 triệu tấn sulfur oxit và 22 triệu tấn oxit nitơ  Nguồn gốc: ôtô, nhà máy nhiệt điện đốt nhiên liệu, nhà máy luyện kim, nhà máy lọc dầu.  Các loại nhiên liệu như than đá, dầu khí mà chúng ta đang dùng đều có chứa S và N. Khi cháy trong môi trường không khí có thành phần O2, chúng sẽ biến thành SO2 và NO2, rất dễ hòa tan trong nước. Trong quá trình mưa, dưới tác dụng của bức xạ môi trường, các oxid này sẽ phản ứng với hơi nước trong khí quyển để hình thành những loại acid mạnh nhất là acid nitric (HNO3), và acid sulfuric (H2SO4). Chúng lại rơi xuống mặt đất cùng với các hạt mưa hay lưu lại trong khí quyển cùng mây trên trời. Chính các acid này đã làm cho nước mưa có tính acid.

2.

qu tr nh h

h Page 5

I

– 11KMT

Quá trình này diễn ra theo các phản ứng hoá học: a. Lưu huỳnh: SO2 là chất khí rất độc hại, là một trong những chất gây ra mưa acid ăn mòn các công trình, phá hoại cây cối, biến đất đai thành vùng hoang mạc. Khí SO2 gây bệnh cho người như viêm phổi, mắt, da. Quá trình đốt cháy lưu huỳnh trong khí oxi sẽ sinh ra lưu huỳnh điôxít.

S + O2 → SO2
Phản ứng hoá hợp giữa lưu huỳnh điôxít và các hợp chất gốc hiđrôxít.

SO2 + OH → HOSO2
Phản ứng giữa hợp chất gốc HOSO2.và O2 sẽ cho ra hợp chất gốc HO2. và SO3 lưu huỳnh triôxít .

.

HOSO2 + O2 → HO2 + SO3
Lưu huỳnh triôxít SO3 sẽ phản ứng với nước và tạo ra acid sulfuric H2SO4.Đâychính là thành phần chủ yếu của mưa acid.

.

.

Page 6

I
SO3 + H2O → H2SO4
b. Nitơ:

– 11KMT

Acid nitric HNO3 chính là thành phần của mưa acid. Vào ban ngày:

NO2 + OH → HNO3
Vào ban đêm:

.

NO2 + O3 → NO3 + O2 NO3 + NO2 ↔ N2O5 N2O5 + H2O → HNO3
3. Thành ph n h h

.

.

Thành phần nước mưa và thành phần hòa tan của bụi:      Na+, Mg2+, Cl-: từ bụi biển K+ và Ca2+: từ đất NH4+: từ NH3 SO42- và NO3-: từ SO2 và NO2 H+: từ các acid mạnh acid vô cơ như HCl, HNO3, H2SO4…; acid hữu cơ như HCOOH, CH3COOH…

Page 7

I
IV. ắ đ d d deposition)

– 11KMT

Lắng đọng acid là hiện tượng được tạo thành trong điều kiện khí quyển bị ô nhiễm các khí SO2, NOx lắng đọng xuống bề mặt trái đất.

Có 2 dạng lắng đọng:

1. L n n hô deposition)

r

Lắng đọng khô (dry deposition) bao gồm các dạng: khí (gases), hạt bụi (particulate) và sol khí (aerosol) có tính acid.

2. L n n ư t deposition)

t

Lắng đọng ướt (wet deposition) có thể thể hiện dưới nhiều dạng trước đây thường quen gọi chung là Mưa acid : mưa, tuyết, sương mù, hơi nước có tính acid.

V. nh hư n 1. Tác hại củ mư

id

Người ta đã thấy rằng mưa acid rất nguy hại đến môi trường sống, trong xây dựng, trong bảo tồn di tích lịch sử... Mưa acid ảnh hưởng xấu tới các thuỷ vực (ao, hồ). Các dòng chảy do mưa acid đổ vào hồ, ao sẽ làm độ pH của hồ giảm xuống, lượng nước trong ao hồ sẽ giảm đi nhanh chóng, các sinh vật trong hồ, ao suy yếu hoặc chết hoàn toàn. Hồ, ao trở thành các thuỷ vực chết.

Page 8

I

– 11KMT

Mưa acid còn phá huỷ các vật liệu làm bằng kim loại như sắt, đồng, kẽm,... làm giảm tuổi thọ các công trình xây dựng, làm lở loét bề mặt bằng đá của các công trình.

Cụ thể hơn:

ởng củ

dl

o

và h thủy sinh v t

Mưa acid ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến các ao hồ và hệ thủy sinh vật. Mưa acid rơi trên mặt đất sẽ rửa trôi các chất dinh dưỡng trên mặt đất và mang các kim loại độc xuống ao hồ. Ngoài ra vào mùa xuân khi băng tan, acid (trong tuyết) và kim loại nặng trong băng theo nước vào các ao hồ và làm thay đổi đột ngột pH trong ao hồ, hiện tượng này gọi là hiện tượng "sốc" acid vào mùa Xuân. Các thủy sinh vật không đủ thời gian để thích ứng với sự thay đổi này. Thêm vào đó mùa Xuân là mùa nhiều loài đẻ trứng và một số loài khác sống trên cạn cũng đẻ trứng và ấu trùng của nó sống trong nước trong một thời gian dài, do đó các loài này bị thiệt hại nặng. Acid sulfuric có thể ảnh hưởng đến cá theo hai cách: trực tiếp và gián tiếp. Acid sulfuric ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ oxy, muối và các dưỡng chất để sinh tồn. Đối với các loài cá nước ngọt acid sulfuric ảnh hưởng đến quá trình cân bằng muối và khoáng trong cơ thể chúng. Các phân tử acid trong nước tạo nên các nước nhầy trong mang của chúng làm ngăn cản khả Page 9

I

– 11KMT

năng hấp thu oxygen của các làm cho cá bị ngạt. Việc mất cân bằng muối Canxi làm giảm khả năng sinh sản của các, trứng của nó sẽ bị hỏng ... và xương sống của chúng bị yếu đi. Muối đạm cũng ảnh hưởng đến cá, khi nó bị mưa acid rửa trôi xuống ao hồ nó sẽ thúc đẩy sự phát triển của tảo, tảo quang hợp sẽ sinh ra nhiều oxygen. Tuy nhiên do cá chết nhiều, việc phân hủy chúng sẽ tiêu thụ một lượng lớn oxy làm suy giảm oxy của thủy vực và làm cho cá bị ngạt. Mặc dù nhiều loại cá có thể sống trong môi trường pH thấp đến 5,9 nhưng đến pH này Al3+ trong đất bị phóng thích vào ao hồ gây độc cho cá. Al3+ làm hỏng mang cá và tích tụ trong gan cá. Các ảnh hư ng củ pH ến hệ thủy sinh vật có thể tóm t t như s u pH < 6,0 Các sinh vật bậc thấp của chuỗi thức ăn bị chết như phù du, stonefly , đây là nguồn thức ăn quan trọng của cá pH < 5,5 Cá không thể sinh sản được. Cá con rất khó sống sót. Cá lớn bị dị dạng do thiếu dinh dưỡng. Cá bị chết do ngạt pH < 5,0 Quần thể cá bị chết pH < 4,0 Xuất hiện các sinh vật mới khác với các sinh vật ban đầu Hơn nữa, do hiện tượng tích tụ sinh học, khi con người ăn các loại cá có chứa độc tố, các độc tố này sẽ tích tụ trong cơ thể con người và gây nguy hiểm đối với sức khoẻ con người. trong các ao hồ, lưỡng thê cũng bị ảnh hưởng, chúng không thể sinh sản được trong môi trường acid. Bạn có biết theo tiêu chuẩn an toàn lương thực của Canada, lượng muối thủy ngân trong các sông hồ chỉ được ở mức 0,005 ppm. Nhưng hiện nay người Eskimos và người dân da đỏ ở một số vùng của Canada ăn thịt cá và hải cẩu có hàm lượng thủy ngân lên đến 17,5, thậm chí 32,7 ppm.

Page 10

I
Ả ởng củ dl ực v

– 11KMT
đất

Mưa acid ảnh hưởng xấu tới đất do nước mưa ngấm xuống đất làm tăng độ chua của đất, hoà tan các nguyên tố trong đất cần thiết cho cây như canxi Ca , magiê Mg ... làm suy thoái đất, cây cối kém phát triển. Lá cây gặp mưa acid sẽ bị "cháy" lấm chấm, mầm sẽ chết khô, làm cho khả năng quang hợp của cây giảm, cho năng suất thấp. Các hợp chất chứa nhôm trong đất sẽ phóng thích các ion nhôm và các ion này có thể hấp thụ bởi rễ cây và gây độc cho cây. Không phải toàn bộ SO2 trong khí quyển được chuyển hóa thành acid sulfuric mà một phần của nó có thể lắng đọng trở lại mặt đất dưới dạng khí SO2.Khi khí này tiếp xúc với lá cây, nó sẽ làm tắt các thể soma của lá cây gây cản trở quá trình quang hợp. Một thí nghiệm trên cây Vân Sam (cây lá kim) cho thấy, khi phun một hỗn hợp acid sulfuric và acid nitric có pH từ 2,5 - 4,5 lên các cây Vân Sam con sẽ làm xuất hiện và phát triển các vết tổn thương có màu nâu trên lá của nó và sau đó các lá này rụng đi, các lá mới sẽ mọc ra sau đó nhưng với một tốc độ rất chậm và quá trình quang hợp bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bạn có biết ngành lâm nghiệp của Canada có thu nhập hàng năm 10 tỉ USD. 10% lực lượng lao động của Canada đang phụ thuộc vào lâm nghiệp. Nếu rừng bị tổn hại, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập và việc làm ở Canada. Khi mưa acid rơi vùng có nhiều đá vôi, như vùng Midwest và Great Lake, acid được trung hòa trước khi phản ứng xảy ra và những ảnh hưởng bất lợi cũng ở mức độ rất nhỏ. Tuy nhiên nhiều khu vực ở M và Canada, những loại đá cơ bản như đá granite và đá basalt, đá biến chất có chứa Sillicate như feldspar có rất ít hoạt động đệm. Trong các quá trình thông thường, feldspar bị hòa tan bởi mưa có độ acid tự nhiên và chuyển đổi thành kaolinite (sét) và oxide Silic và giải phóng ion Kali:

2KAlSi3O8 + 2H+ + H2O → Al2Si2O5 OH 4 + 4SiO2 + 2K+ Feldspar rainwater kaolinite (clay) Al2Si2O5 + 6H+ → 2Al3+ + 2SiO2 + 5H2O
Page 11

silica potassium ions

I
Clay acid

– 11KMT
aluminum silica ions water

đ n khí quyển

Các hạt sulphate, nitrate tạo thành trong khí quyển sẽ làm hạn chế tầm nhìn. Các sương mù acid làm ảnh hưởng đến khả năng lan truyền ánh sang Mặt Trời. Bắc cực, nó đã ảnh hưởng đến sự phát triển của Địa y, do đó ảnh hưởng đến quần thể Tuần lộc và Nai tuyết – loại động vật ăn Địa y

đ n các công trình ki n trúc

Mưa acid làm giảm tuổi thọ của các công trình kiến trúc. Những hạt mưa acid ăn mòn kim loại, đá, gạch của các tòa nhà, cầu, tượng đài. Nó làm hư hỏng các hệ thống thông khí, các thư viện, viện bảo tàng và phá hủy các vật liệu như giấy, vải... khi các hạt acid khi rơi xuống nhà cửa và các bức tượng điêu khắc sẽ ăn mòn chúng. Ví dụ như tòa nhà Capitol ở Ottawa đã bị tan rã bởi hàm lượng SO2 trong không khí quá cao. Vào năm 1967, cây cầu bắc ngang sông Ohio đã sập làm chết 46 người nguyên nhân cũng là do mưa acid.

Mưa acid tác động lên cột chính của nhà tưởng niệm các tổng thống Mỹ. Mưa acid tác động lên bức tượng tại thủ đô

Page 12

I
Viên – Áo.

– 11KMT

đ n các v t li u

Mưa acid cũng làm hư vải sợi, sách và các đồ cổ quý giá. Hệ thống thông khí của các thư viện, viện bảo tàng đã đưa các hạt acid vào trong nhà và chúng tiếp xúc và phá hủy các vật liệu nói trên.

ởng lên con

ời

Các tác hại trực tiếp của việc ô nhiễm do các chất khí acid lên người bao gồm các bệnh về đường hô hấp như: suyển, ho gà và các triệu chứng khác như nhức đầu, đau mắt, đau họng ... Các tác hại gián tiếp sinh ra do hiện tượng tích tụ sinh học các kim loại trong cơ thể con người từ các nguồn thực phẩm bị nhiễm các kim loại này do mưa acid. Như ta đã nói ở trên, những tác động của mua aicd đến môi trường cũng như con người hết sức nghiêm trọng. Mưa acid đã trở thành vấn nạn đối với con người. Vấn nạn đó không chỉ bó gọn trong từng quốc gia, từng lãnh thổ,từng khu vực, mà nó mang tính toàn cầu . Do đó, để giải quyết vấn đề trên không thể chỉ bó hẹp trong từng quốc gia mà cần có sự hợp tác toàn thể các nước trên toàn thế giới. Giải quyết vấn đề mưa aicd, chúng ta không chỉ chú ý đến công nghệ xử lí cũng như khắc phục hậu quả mưa acid gây ra mà còn chú ý đến nguôn gốc gây ra mưa acid và quản lí nó.

2. Lợi ích của mưa acid
Mưa acid làm hư hại các công trình, song cũng đem lại lợi ích đáng kể.
a. x l á á đất

Các nhà khoa học vừa phát hiện thấy những cơn mưa chứa acid sulfuric làm giảm phát thải methane từ những đầm lầy đầm lầy là nơi sản ra lượng lớn khí methane), nhờ đó hạn chế hiện tượng trái đất nóng lên.

Page 13

I

– 11KMT

Một cuộc điều tra toàn các thành phần sunfua cso trong mưa acid có khả năng ngăn cản Trái Đất ấm lên, bằng việc tác động vào quá trình sản xuất khí meetan tự nhiên của vi khuẩn trong đầm lầy. Metan chiếm 27% trong các yếu tố gây nên hiệu ứng nhà kính và các vi khuẩn ở đầm lầy là nguyên nhân chính. Chúng tiêu thụ chất nền (gồm có Hidro và axetat) trong than bùn rồi giải phóng ra khí metan, còn vi khuẩn ăn sufua cạnh tranh thức ăn với chúng. Khi mưa acid đổ xuống, nhóm vi khuẩn này sẽ dùng sunfua, đồng thời tiêu thụ luôn phần chất nền đáng lí đánh cho vi khuẩn sinh metan. Do vậy các cặp vi khuẩn của metan bị “đói” và sản xuất ra ít khi nhà kính. Nhiều thí nghiệm cho thấy phần sunfua lắng đọng có thể làm giảm quá trình sinh ra metan tới 30%. Ngiên cứu mới của Vincent Gauci và cộng sự thuộc Đại Học Mở (Anh) thực hiện. nhóm tác giả đã nhận được hiện tượng lưu huỳnh át chế quá trình sinh ra metan từ năm 1960. Năm 2004 nó làm giảm lượng metan từ 175 xuống còn 169 triệu tấn. b. T o các cảnh quan đẹp Trong quá trình thông thường, khi cơn mưa acid tự nhiên rơi xuống đất làm chuyển hóa đá vôi CaCO3), một số bị hòa tan và acid được trung hòa:

CaCO3 + H+ → Ca2+ + HCO3

-

Mặc dù phản ứng này xảy ra rất chậm, có thể xảy ra trong hàng ngàn năm nhưng các loại đá cứng vẫn bị hòa tan. Sự mở rộng hang động Carlsbad ở Mexico và nhiều hang động khác được hình thành bằng cách này. c. Cân bằng h sinh thái rừng Sự thiếu váng các trận mưa acid cũng có thể gây ra nhiều vấn đề mới với môi trường. Vì lượng cacbon dioxide ngày càng tăng trong sông suối là loại khí gây ra quá trình acid hóa ở các nguồn nước tinh khiết.

VI. Mưa acid ở Việt Nam 1. Hiện trạng
Việt Nam đã xuất hiện mưa acid ở bán đảo Cà Mau năm 1998.

Page 14

I

– 11KMT

Tỉnh Cà Mau của Việt Nam không phải là một khu công nghiệp phát triển, vì vậy nguyên nhân gây ra mưa acid ngoài những tác động cục bộ như: hoạt động giao thông vận tải, nạn cháy rừng, đốt rừng … cần phải xem xét đến những tác động khác như khói công nghiệp, hoạt động của núi lửa và cả những nguyên nhân xuất phát từ các vùng lân cận như Indonexia, Philipin, Malayxia… do gió mang đến.

Bảng 4.2: Tần suất các giá trị pH trong nước mưa ở Cà Mau ≤ 5,0 Năm Số lần 1993 1994 1995 1996 1997 0 0 3 4 0 Tần suất (%) 0 0 15 22 0 Số lần 6 1 6 8 9 5,1 - 5,6 Tần suất % 13 33 30 44 41

Nguồn: Nguyễn Thị kim Lan, 1998
- Hiện nay, tình trạng mưa acid đang tăng lên đáng kể. - Mưa acid tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn cũng là các khu công nghiệp, khu chế xuất: Hà Nội, Hải Phòng, Việt Trì, Đà Nẵng, Cần Thơ, thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương,… + Tại khu vực thành phố Cần Thơ, tần suất xuất hiện mưa acid trung bình trong mười năm đã lên đến 58% + Tây Ninh tần suất xuất hiện mưa acid trung bình trong mười năm cũng ở con số 57,9% Tần suất xuất hiện mưa acid đang tăng dần trong những năm gần đây, những cơn mưa acid chủ yếu tập trung ở các khu công nghiệp, các thành phố lớn…vậy nên chúng ta cần phải có biện pháp khắc phục và hạn chế lượng khí thải công nghiệp này.

2. Tăng trưởng công nghiệp tại Việt Nam gây mưa acid

Page 15

I

– 11KMT

PGS.TS Phùng Chí Sỹ Viện Kỹ thuật nhiệt đới và bảo vệ môi trường Việt Nam cho biết, sự ô nhiễm đang lan nghiêm trọng tại lưu vực sông Đồng Nai, vốn là nguồn nước uống cho toàn bộ khu vực bao gồm thành phố Hồ Chí Minh. Theo số liệu điều tra của Trung tâm Công nghệ Môi trường, nguyên nhân chính gây ô nhiễm khu vực là khu công nghiệp và cơ sở sản xuất. Lượng khí thải mỗi ngày của các đối tượng công nghiệp là 123,3 tấn bụi, 1,1 tấn sulfur dioxide SO2, 119 tấn nitơ dioxite NO2 và 29,5 tấn carbon dioxide CO2. Theo ông Phùng Chí Sỹ, sự ô nhiễm này đang gây mưa acid. Cơ quan Quản lý môi trường Việt Nam lưu ý, do phát triển công nghiệp nhanh chóng ở các tỉnh Bình Dương và Đồng Nai, nước mưa với chỉ số hydrogen pH 5,5 và ít hơn đã trở thành hiện tượng phổ biến, trong khi chỉ số pH của mưa bình thường là từ 5,6 đến 6. Như VietnamNews đưa tin, tỉnh Đồng Nai là nơi bố trí 26 khu công nghiệp với gần 400 nhà máy và xí nghiệp. Nhưng chỉ 215 cơ sở trong số này được trang bị hệ thống lọc khí thải.

VII. Các giải pháp ngăn ngừa mưa acid 1. Biện pháp quản lý nguồn ô nhiễm

Biện pháp quản lí tức là chúng ta quản lí nguồn gây ô nhiễm, không cho các nguôn khí này phát sinh và xả tự do vào môi trường. Để làm được điếu đó, chúng ta có thể xây dựng công ước, điều luột về môi trường trong việc xả và thải các khí trên. Công ước điều

Page 16

I

– 11KMT

luột đó phải được áp dụng trên toàn cầu các quôc gia phải thực hiện. Hơn thế trong từng quốc gia cần có biện pháp ngăn ngừa phát thải các nguồn khí ô nhiễm nói trên. Hợp tác là sự quan tâm tất cả các quốc gia, không phân biệt phát triển hay không phát triển. Hợp tác chính là sự giúp đỡ của các nước phát triển đối với các nước nghèo trong việc khắc phục và xử lí hậu quả của mưa acid. Tôn trọng chính là việc thực hiện các công ước hay điều luột quốc tế về môi trường. Đó chính là công ước Kyoto, công ước Born hay công ước về nhiễm bẩn bầu không khí trong phạm vi rộng LRTAP . Ngoài ra, chúng ta có thể xây dựng điều luật về môi trường CAA như nước Mỹ đã áp dụng hay xây dựng luật thuế về việc xả thải các chất khí gây ra mưa acid ở các nước phat triển, thuế này được đánh trên giá bán nhiên liệu. Trong từng quốc gia, ngoài việc tham gia các công ước quốc tế về môi trường thê giới mà từng quôc gia cần xây dựng điều luôt riêng phù hợp với hoàn cảnh từng nước. Các nước có thể ghi sổ đen những thành phố hay địa điểm gây ô nhiễm để theo dõi và xử phạt. Bên cạnh đó nhà nước luôn cần có chương trình giáo dục tuyên truyền người dân có ý thức trong việc bảo vệ môi trường.

2. Các biện pháp công nghệ
Các khí gây ô nhiễm hay gây mưa acid khi đã phát thải vào môi trường thì chúng ta không thể làm sạch khí quyển được. Do vậy chúng ta chỉ có thể dùng biện pháp công nghệ giảm thiểu hay hấp thu các khí trên trước khi chúng xả vào bầu khí quyển. a. Làm sạ h nh dr t sunfurơ SO2

-Sử dụng than sạch - than đã được phân loại bằng trọng lực để loại FeS2 - hoặc sử dụng than
có hàm lượng sulfur thấp (subbituminuos). - Sử dụng phương pháp đốt fluidized bed. - Xử lý khí thải bằng phương pháp lọc khô. - Cần xử lý nhiên liệu trước khi dùng, khử hết chất lưu huỳnh vô cơ trong than đá trước khi đốt. Mặt khác đối với chất lưu huỳnh hữu cơ trong than đá không xử lý được thì áp dụng biện pháp tách và thu hồi acid trong quá trình đốt than, triệt để giảm bớt lượng khí SO2 trong khói thải.  Xử lý khí thải bằng phương pháp lọc ướt, sử dụng dung dịch nước vôi hoặc xút để làm chất hấp thụ. Phản ứng xảy ra như sau:

CaCO3 + SO2 + H2O + O2 → CaSO4 + CO2 + H2O
Page 17

I
Hoặc bằng sữa vôi theo phản ứng:

– 11KMT

SO2 + Ca(OH)2 → CaSO3 + H2O
Khí chứa SO2 được dẫn vào trong tháp rửa, lượng khí này được rửa bằng dung dịch vôi sữa dưới dạng phun. Lượng vôi sữa này cần được dùng với lượng lớn tránh bị tắc trong lớp ô đệm do phản ứng CaSO3 và thạch cao CaSO4.H2O. Đối với phương pháp này, có thể thay dịch vôi sữa bằng vôi bột .

CaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2
 Phương pháp làm sạch SO2 bằng Amoniac Sau khi làm làm sạch bụi trong khí, nếu còn chứa SO2 với hàm lượng nhất định thì khí được làm nguội đến nhiệt độ 35- 400C sau đó rửa khí bằng dung dịch chứa NH4)2SO3 Khi đó phản ứng trong thiết bị xảy ra:

(NH4)2SO3 + SO2 + H2O → 2NH4SO3
Kết quả phản ứng này cho thu hồi SO2. Khi đun dung dịch nhận được là amon bisunfit đến nhiệt độ sôi, phản ứng theo chiều nghịch cho ra SO 2. Khí SO2 thu được với nồng độ cao dùng để sản xuất lưu huỳnh nguyên tố, acid sunfuric và các sản phẩm khác. Chất hấp thụ trong phương pháp này được tái sử dụng thực hiện theo chu trình vòng.  Phương pháp kẽm Khí chứa SO2 cần làm sạch khi được rửa bằng dung dịch chứa ZnO, phản ứng xảy ra như sau:

ZnO + SO2 → ZnSO3
Sản phẩm của phản ứng trên tồn tại dưới dạng rắn có thể tách ra khỏi dịch thể bằng phương pháp lọc hoặc ly tâm, sau đó đem lung đến nhiệt độ 3500C được sản phẩm SO2, ZnO. ZnO được tái sử dụng lại trong chu trình trên. Theo phương pháp trên, chúng ta có thể dùng MgO thay cho ZnO vẫn đạt hiệu quả. b. Làm sạ h nito oxit tron hí Sử dụng phương pháp đốt gọi là "Overfire Air". Theo phương pháp này một phần không khí cần thiết cho quá trình đốt sẽ được chuyển hướng lên phía trên của buồng đốt. Làm như vậy, quá trình đốt sẽ diễn ra trong điều kiện có ít oxy hơn và làm giảm quá trình oxy hóa nitơ trong không khí thành NOx.

Page 18

I

– 11KMT

Xử lý khí thải bằng chất xúc tác. Trong quá trình này người ta cho ammonia tác dụng với NO trong một buồng xúc tác.

4NO + 4 NH3 + O2 → 4N2 + 6 H2O 2NO2 + 4 NH3 + O2 → 3N2 + 6 H2O
Trong các động cơ xe người ta gắn thêm một bộ phận lọc khí có hình tổ ong được mạ platinum, pallandium hoặc Rhodium. tại bộ phận này sẽ diễn ra phản ứng oxy hóa, phản ứng khử để biến NOx, CO2 và các HCs thành các chất khí không gây hại. Các khí NO, NO2, trong hỗn hợp khí thải có thể làm sạch theo phương pháp hấp phụ, dịch hấp phụ dùng thường là dịch kiềm hay chỉ nước không.

3NO2 + H2O → 2HNO3 + NO
Nito oxit (NO) sẽ bị oxy hoá trong không khí, vận tốc oxy hoá tuỳ thuộc nhiệt độ, nồng độ NO, O2. Vì vậy phương pháp này đã hoàn lại 1/3 NO, nên sự làm sạch nito oxyt không hoàn toàn. Phương pháp này áp dụng khi hàm lượng nito oxyt lớn hơn 1%. Khi ta dùng dịch hấp thụ kiềm, chẳng hạn dịch chứa NaOH phản ứng hấp thụ là

2NaOH + 2NO2 → NaNO3 + NaNO2 + H2O
Để làm sạch nito oxyt, khí chứa nito oxyt được rửa bằng dịch các chất oxy hoá như: KBrO3, KMnO4 , H2O2 để tạo hiệu suất cao hơn. 3. Phương pháp sinh học khắc phục hậu quả mưa acid Theo phương pháp này chúng ta dùng một loại vi khuẩn để bảo vệ các công trình kiến trúc, vật liệu hay các tác phẩm điêu khắc khỏi sự ăn mòn của mưa acid. Loại vi khuẩn dùng đó là Myxococcus Xanthus. Với loại vi khuẩn này, khi được quét hay phun các dung dịch chứa loại vi khuẩn trên lên các bề mặt vật liệu bằng đá nó sẽ xâm nhập vào đá vôi với độ sâu 0,5mm. Chúng tạo nên một lớp carbonate hay vữa sinh học bền hơn chính đá vôi và chịu được mưa acid theo nghiên cứu của Rodriguez-Navarro và đồng nghiệp thuộc ĐH Granada, Tây Ban Nha . Đây là một phương pháp khá đơn giản mà lại hiệu quả mà chúng ta có thể nhân rộng và sử dụng. Ngoài những biện pháp xử lý đắt tiền chúng ta hãy hợp tác chung tay xây dựng một hành tinh ngày càng xanh, sạch hơn, trồng thêm hàng triệu ha rừng, quy hoạch phát triển đô thị hóa đúng mức, chính phủ mỗi nước phải có những tầm nhìn lâu dài, bền vững về môi trường trong tương lai. 4. Một số biện pháp khác

Page 19

I

– 11KMT

Để hạn chế những thiệt hại to lớn do mưa acid gây ra các công nghệ kiểm soát, khống chế ô nhiễm như máy lọc ống hơi flue – gas serublers) và sử dụng những chất đốt có hàm lượng lưu huỳnh thấp. Người ta đã tính được rằng, nếu dùng các công nghệ chống ô nhiễm có thể giảm lắng đọng aicd tới ½ lần trong giai đoạn 1990 – 2020 ở châu Á, mặc dù mức năng lượng có thể tăng lên gấp 3 lần.phương án lựa chọn chi phí hiệu quả nhất là chấp nhận các biện pháp năng lượng và giảm lượng chất thải. 5. Các hiệp ước quốc tế về mưa acid Năm 1979, Công ước về nhiễm bẩn không khí xuyên biên giới phạm vi rộng (LRTAP) đã được kí kết ở Châu Âu.Tiếp theo là những Nghị định thư về triệt giảm SO2 và NOx cũng được các bên tham gia Công ước kí kết. Nhận thức được tầm quan trọng của nhữngảnh hưởng do mưa acid nên vấn đề nghiên cứu và giám sát mưa acid được các nước Đông Bắc Á thảo luận trong 3 hội nghị vào những năm 1992, 1993, 1994 và đặc biệt tại hội nghị môi trường Châu Á – Thái Bình Dương ECO – ASIA, 1994 , các đại biểu đã nhất trí phải có một sự phối hợp hành độn trong khu vực để giải quyết vấn đề này. VIII. Kết luận Theo định ngh a của y ban kinh tế Châu u ECE : mưa có chứa các acid H2SO4 và HNO3 với pH < 5,5 là mưa acid. Mức độ của mưa acid được đánh giá bằng độ pH, pH càng nhỏ thì tính acid trong mưa càng cao. Nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng mưa acid là do các hoạt động của con người gây ra. Chính nhưng hoạt động sản xuất, khai thác khoáng sản… đã tạo ra một lượng khí SO2, NO2 rất lớn. Ngay trong những hoạt động hằng ngày như: đốt rác, phun thuốc trừ sâu, trong giao thông vận tải cũng thải ra 1 lượng lớn các khí này. Thành phần các chất đốt tự nhiên than đá, dầumỏ… chứa môt lượng lớn lưu huỳnh. SO2 là sản phẩm chính của sự đốt cháy hợp chất lưu huỳnh và nó là một mối lo môi trường đáng kể. SO2 thường được mô tả là "mùi hôi của lưu huỳnh bị đốt cháy". Lư u huỳnh điôxit là một khí vô cơ không màu, nặng hơn không khí. Do trong mưa acid chứa SO2 và NO2 là những khí độc nên những cơn mưa acid này sẽ gây nhiều ảnh hưởng đối với cây trồng và mùa màng, đến chất lượng nước ngầm, vật liệu và các công trình kiến trúc…vậy nên chúng ta cần có biện pháp ngăn ngừa và khắc phục những ảnh hưởng do mưa acid gây ra. Mặc dù có nhiều tác hại tuy nhiên mưa aicd cũng góp phần nhỏ trong việc cân bằng sinh thái rừng và làm mát trái đất. Mưa acid gây ra rất nhiều tác hại đến cuộc sống, vì thế nhiệm vụ giảm thiểu mưa acid vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, nhiệm vụ này lại gặp nhiều khó khăn mặc dù nhiều nước đã rất cố gắng áp dụng các biện pháp giảm thiểu như tăng cường nghiên cứu và giám sát, khống chế việc thải các chất khí có chứa acid, trồng cây gây rừng v.v… nhưng mưa acid vẫn rất khó chặn. Bước vào thế kỷ XXI, tình hình có khả năng xấu hơn. Cuộc đấu tranh

Page 20

I

– 11KMT

của loài người ngăn chặn thảm họa do chính là vô cùng cấp thiết. Và một trong những bước đầu tiên đó là tự đặt trách nhiệm tìm ra những việc mình cần phải làm. Tiết kiệm là những việc phải làm đầu tiên hiện nay. Việt Nam, tần suất xuất hiện mưa acid đang tăng dần trong những năm gần đây, những cơn mưa acid chủ yếu tập trung ở các khu công nghiệp, các thành phố lớn…vậy nên chúng ta cần phải có biện pháp khắc phục và hạn chế lượng khí thải công nghiệp này. Để hạn chế lượng khí thải thì cần phải xử lý nhiên liệu, khoáng sản… trước trong và ngay khi xử dụng bằng các phương pháp hóa học như: phương pháp lọc ướt, lọc khô… điều quan trọng là phải sử dụng các biện pháp này phù hợp với từng loại khí thải sao cho khoa học, không gây ảnh hưởng đến môi trường. Ý thức tiết kiệm phải được giáo dục đến tất cả mọi người và được áp dụng thực tế. Những thiết bị không dùng đến thì nên tắt đi như: đèn, quạt... giảm sử dụng xe hơi, thay bằng các phương tiện giao thông công cộng… từ đó lượng điện tiêu thụ sẽ ít đi, các động cơ hoạt động ít đi thì lương khí thải NOX, SOX cũng ít đi,từ đó lượng mưa acid cũng giảm đi đáng kể. Những việc nhỏ mà tất cả mọi người làm sẽ tạo ra một hiệu quả vô cùng to lớn đối với việc bảo vệ môi trường sống xung quanh chúng ta.

IX.

Dự báo tương lai

Vói tình hình công nghiệp hóa hiện đại hóa, sự phát triển kinh tế cùng sự xuất hiện hang loạt khu công nghiệp, cơ sở sản xuất… sẽ làm tăng nhanh chóng lượng khí thải SO2, NO2, CO2… vào khí quyển. Chính vì vậy mà tần suất xuất hiện mưa acid trên thế giới nói chung cũng như Việt Nam nói riêng càng ngày càng gia tăng, đây là một điều đáng báo động.

Page 21

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful