1.

Yamaka-vagga Mano-pubbaïgamà dhammà mano-seññhà mano-mayà Manasà ce paduññhena bhàsati và karoti và Tato na§ dukkham anveti cakka§ va vahato pada§. 1 Mano-pubbaïgamà dhammà mano-seññhà mano-mayà Manasà ce pasannena bhàsati và karoti và Tato na§ sukham anveti chayà va anapàyinã. 2 Akkocchi ma§ avadhi ma§ ajini ma§ ahàsi me Ye ca ta§ upanayhanti vera§ tesa§ na sammati. 3 Akkocchi ma§ avadhi ma§ ajini ma§ ahàsi me Ye ca ta§ n'upanayhanti vera§ tes'åpasammati. 4 Na hi verena veràni sammant'ãdha kudàcana§ Averena ca sammanti esa dhammo sanantano. 5 Pare ca na vijànanti mayam ettha yamàmase Ye ca tattha vijànanti tato sammanti medhagà. 6 Subh'ànupassi§ viharanta§ indriyesu asa§vuta§ Bhojanamhi c'àmatta¤¤u§ kusãta§ hãna-vãriya§ Ta§ ve pasahati màro vàto rukkha§ va dubbala§. 7 Asubh'ànupassi§ viharanta§ indriyesu susa§vuta§ Bhojanamhi ca matta¤¤u§ saddha§ àraddha-vãriya§ Ta§ ve na'ppasahati màro vàto sela§ va pabbata§. 8 Anikkasàvo kàsàva§ yo vattha§ paridahissati Apeto dama-saccena na so kàsàva§ arahati. 9 Yo ca vanta-kasàv'assa sãlesu susamàhito Upeto dama-saccena sa ve kàsàvam arahati. 10 Asàre sàra-matino sàre c'àsàra-dassino Te sàra§ n'àdhigacchanti micchà-saïkappa-gocarà. 11 Sàra¤ ca sàrato ¤atvà asàra¤ ca asàrato Te sàram adhigacchanti sammà-saïkappa-gocarà. 12 Yathà agàra§ ducchanna§ vuññhi samativijjhati Eva§ abhàvita§ citta§ ràgo samativijjhati. 13 Yathà agàra§ succhanna§ vuññhi na samativijjhati Eva§ subhàvita§ citta§ ràgo na samativijjhati. 14 Idha socati pecca socati pàpa-kàrã abhay'attha socati So socati so viha¤¤ati disvà kamma-kiliññham attano. 15 Idha modati pecca modati kata-pu¤¤o abhay'attha modati So modati so pamodati disvà kamma-visuddhim attano. 16 Idha tappati pecca tappati pàpa-kàrã ubhay'attha tappati

Pàpa§ me katan ti tappati bhiyyo tappati duggati§ gato. 17 Idha nandati pacca nandati kata-pu¤¤o ubhay'attha nandati Pu¤¤a§ me katan ti nandati bhiyyo nandati suggati§ gato. 18 Bahum pi ce sa§hita§ bhàsamàno na takkaro hoti naro pamatto Gopo va gàvo gaõaya§ paresa§ na bhàgavà sàma¤¤assa hoti. 19 Appam pi ce sa§hita§ bhàsamàno dhammassa hoti anudhamma-càrã Ràga¤ ca dosa¤ ca pahàya moha§ samma-ppajàno suvimutta-citto Anupàdiyàno idha và hura§ và sa bhàgavà sàma¤¤assa hoti. 20 2. Appamàda-vagga Appamàdo amata-pada§ pamàdo maccuno pada§ Appamattà na mãyanti ye pamattà yathà matà. 21 Eva§ visesato ¤atvà appamàdamhi paõóità Appamàde pamodanti ariyàna§ gocare ratà. 22 Te jhàyino sàtatikà nicca§ daëha-parakkamà Phusanti dhãrà nibbàna§ yoga-kkhema§ anuttara§. 23 Uññhànavato satãmato suci-kammassa nisamma-kàrino Sa¤¤atassa dhamma-jãvino appamattassa yaso'bhivaóóhati. 24 Uññhànen' appamàdena sa§yamena damena ca Dãpa§ kayiràtha medhàvã ya§ ogho n'àbhikãrati. 25 Pamàda§ anuyu¤janti bàlà dummedhino janà Appamàda§ ca medhàvã dhana§ seññha§ va rakkhati. 26 Mà pamàdam anuyu¤jetha mà kàma-rati-santhava§ Appamatto hi jhàyanto pappoti vipula§ sukha§. 27 Pamàda§ appamàdena yadà nudati paõóito Pa¤¤à-pàsàdam àruyha asoko sokini§ paja§ Pabbata-ññho va bhåma-ññhe dhãro bàle avekkhati. 28 Appamatto pamattesu suttesu bahu-jàgaro Abal'assa§ va sãgh-asso hitvà yàti sumedhaso. 29 Appamàdena maghavà devàna§ seññhata§ gato Appamàda§ pasa§santi pamàdo garahito sadà. 30 Appamàda-rato bhikkhu pamàde bhaya-dassi và Sa§yojana§ aõu§ thåla§ óaha§ aggã va gacchati. 31 Appamàda-rato bhikkhu pamàde bhaya-dassi và Abhabbo parihànàya nibbànass'eva santike. 32 3. Citta-vagga Phandana§ capala§ citta§ dårakkha§ dunnivàraya§ Uju§ karoti medhàvã usu-kàro va tejana§. 33

Vàrijo va thale khitto okam-okata-ubhato Pariphandat' ida§ citta§ màra-dheyya§ pahàtave. 34 Dunniggahassa lahuno yattha-kàma-nipàtino Cittassa damatho sàdhu citta§ danta§ sukh'àvaha§. 35 Sududdasa§ sunipuõa§ yattha-kàma-nipàtina§ Citta§ rakkhetha medhàvã citta§ gutta§ sukh'àvaha§. 36 Dåraïgama§ eka-cara§ asarãra§ guhà-saya§ Ye citta§ sa§yamissanti mokkhanti màra-bandhanà. 37 Anavaññhita-cittassa saddhamma§ avijànato Pariplava-pasàdassa pa¤¤à na paripårati. 38 Anavassuta-cittassa ananvàhata-cetaso Pu¤¤a-pàpa-pahãnassa n'atthi jàgarato bhaya§. 39 Kumbh'åpama§ kàyam ima§ viditvà nagaråpama§ citta§ ida§ ñhapetvà Yodhetha màra§ pa¤¤à-vudhena jita§ ca rakkhe anivesano siyà. 40 Acira§ vat'aya§ kàyo pathavi§ adhisessati Chuddho apeta-vi¤¤àõo nirattha§ va kaliïgara§. 41 Diso disa§ ya§ ta§ kayirà verã và pana verina§ Micchà-paõihita§ citta§ pàpiyo na§ tato kare. 42 Na ta§ màtà pità kayirà a¤¤e và pi ca ¤àtakà Sammà-paõihita§ citta§ seyyaso na§ tato kare. 43 4. Puppha-vagga Ko ima§ pathavi§ vicessati yama-loka§ ca ima§ sadevaka§ Ko dhamma-pada§ sudesita§ kusalo puppham iva pacessati. 44 Sekho pathavi§ vicessati yama-loka§ ca ima§ sadevaka§ Sekho dhamma-pada§ sudesita§ kusalo puppham iva pacessati. 45 Pheõ'åpama§ kàyam ima§ viditvà marãci-dhamma§ abhisambudhàno Chetvàna màrassa papupphakàni adassana§ maccu-ràjassa gacche. 46 Pupphàni h'eva pacinanta§ byàsatta-manasa§ nara§ Sutta§ gàma§ mah'ogho va maccu àdàya gacchati. 47 Pupphàni h'eva pacinanta§ byàsatta-manasa§ nara§ Atitta¤¤ eva kàmesu antako kurute vasa§. 48 Yathà pi bhamaro puppha§ vaõõa-gandha§ ahethaya§ Paleti rasam àdàya eva§ gàme munã care. 49 Na paresa§ vilomàni na paresa§ kat'àkata§ Attano va avekkheyya katàni akatàni ca. 50 Yathà pi rucira§ puppha§ vaõõa-vanta§ agandhaka§

Eva§ subhàsità vàcà aphalà hoti akubbato. 51 Yathà pi rucira§ puppha§ vaõõa-vanta§ sagandhaka§ Eva§ subhàsità vàcà saphalà hoti sakubbato. 52 Yathà pi puppha-ràsimhà kàyirà màlà-guõe bahå Eva§ jàtena maccena kattabba§ kusala§ bahu§. 53 Na puppha-gandho pañivàtam eti na candana§ tagara-mallikà và Sata§ ca gandho pañivàtam eti sabbà disà sappuriso pavàyati. 54 Candana§ tagara§ và pi uppala§ atha vassikã Etesa§ gandha-jàtàna§ sãla-gandho anuttaro. 55 Appa-matto aya§ gandho y'àya§ tagara-candanã Yo ca sãla-vata§ gandho vàti devesu attamo. 56 Tesa§ sampanna-sãlàna§ appamàda-vihàrina§ Sammad-a¤¤à vimuttàna§ màro magga§ na vindati. 57 Yathà saïkàra-dhànasmi§ ujjhitasmi§ mahà-pathe Paduma§ tattha jàyetha suci-gandha§ mano-rama§. 58 Eva§ saïkàra-bhåtesu andha-bhåte puthu-jjane Atirocati pa¤¤àya sammà-sambuddha-sàvako. 59 5. Bàla-vagga Dãghà jàgarato ratti dãgha§ santassa yojana§ Dãgho bàlàna§ sa§sàro saddhamma§ avijànata§. 60 Cara§ ce n'àdhigaccheyya seyya§ sadisam attano Eka-cariya§ daëha§ kayirà n'atthi bàle sahàyatà. 61 Puttà m'atthi dhana§ m'atthi iti bàlo viha¤¤ati Attà hi attano n'atthi kuto puttà kuto dhana§. 62 Yo bàlo ma¤¤ati bàlya§ paõóito và'pi tena so Bàlo ca paõóita-mànã sa ve bàlo ti vuccati. 63 Yàva-jãvam pi ce bàlo paõóita§ payirupàsati Na so dhamma§ vijànàti dabbã såpa-rasa§ yathà. 64 Muhuttam api ce vi¤¤å paõóita§ payirupàsati Khippa§ dhamma§ vijànàti jivhà såpa-rasa§ yathà. 65 Caranti bàlà dummedhà amitten'eva attanà Karontà pàpaka§ kamma§ ya§ hoti kañuka-pphala§. 66 Na ta§ kamma§ kata§ sàdhu ya§ katvà anutappati Yassa assu-mukho roda§ vipàka§ pañisevati. 67 Ta§ ca kamma§ kata§ sàdhu ya§ katvà n'ànutappati Yassa patãto sumano vipàka§ pañisevati. 68

Madhu§ và ma¤¤ati bàlo yàva pàpa§ na paccati Yadà ca paccati pàpa§ atha dukkha§ nigacchati. 69 Màse màse kus'aggena bàlo bhu¤jeyya bhojana§ Na so saïkhàta-dhammàna§ kala§ agghati soëasi§. 70 Na hi pàpa§ kata§ kamma§ sajju-khãra§ va muccati ôaha§ ta§ bàlam anveti bhasma-cchanno va pàvako. 71 Yàvad-eva anatthàya ¤atta§ bàlassa jayati Hanti bàlassa sukka§sa§ muddham assa vipàtaya§. 72 Asanta§ bhàvana§ iccheyya purekkhàra§ ca bhikkhusu âvàsesu ca issariyam påja§ para-kulesu ca. 73 Mam'eva kata ma¤¤antu gihã pabbajità ubho Mam'ev'àtivasà assu kicc'àkiccesu kismici Iti bàlassa saïkappo icchà màno ca vaóóhati. 74 A¤¤à hi làbh'åpanisà a¤¤à nibbàna-gàminã Evam eta§ abhi¤¤àya bhikkhu buddhassa sàvako Sakkàra§ n'àbhinandeyya vivekam anubhåhaye. 75 6. Paõóita-vagga Nidhãna§ va pavattàra§ ya§ passe vajja-dassina§ Niggayha-vàdi§ medhàvi§ tàdisa§ paõóita§ bhaje Tàdisa§ bhajamànassa seyyo hoti na pàpiyo. 76 Ovadeyy'ànusàseyya asabbhà ca nivàraye Sata§ hi so piyo hoti asata§ hoti appiyo. 77 Na bhaje pàpake mitte na bhaje puris'àdhame Bhajetha mitte kalyàõe bhajetha puris'uttame. 78 Dhamma-pãti sukha§ seti vippasannena cetasà Ariya-ppavedite dhamme sadà ramati paõóito. 79 Udaka§ hi nayanti nettikà usu-kàrà namayanti tejana§ Dàru§ namayanti tacchakà attàna§ damayanti paõóità. 80 Selo yathà eka-ghano vàtena na samãrati Eva§ nindà-pasa§sàsu na sami¤janti paõóità. 81 Yathà pi rahado gambhãro vippasanno anàvilo Eva§ dhammàni sutvàna vippasãdanti paõóità. 82 Sabbattha ve sappurisà cajanti na kàma-kàmà lapayanti santo Sukhena phuññhà atha và dukhena na ucc'àvaca§ paõóità dassayanti. 83 Na atta-hetu na parassa hetu na puttam icche na dhana§ na raññha§ Na iccheyya adhammena samiddhim attano sa sãlavà pa¤¤avà dhammiko siyà. 84

Appakà te manussesu ye janà pàra-gàmino Ath'àya§ itarà pajà tãram ev'ànudhàvati. 85 Ye ca kho sammad-akkhàte dhamme dhamm'ànuvattino Te janà pàram essanti maccu-dheyya§ suduttara§. 86 Kaõha§ dhamma§ vippahàya sukka§ bhàvetha paõóito Okà anokam àgamma viveke yattha dårama§. 87 Tatr'àbhirati§ iccheyya hitvà kàme aki¤cano Pariyodapeyya attàna§ citta-klesehi paõóito. 88 Yesa§ sambodhiy'aïgesu sammà citta§ subhàvita§ âdàna-pañinissagge anupàdàya ye ratà Khãõ'àsavà jutimanto te loke parinibbutà. 89 7. Arahanta-vagga Gat'addhino visokassa vippamuttassa sabbadhi Sabba-gantha-ppahãnassa pariëàho na vijjati. 90 Uyyu¤janti satãmanto na nikete ramayanti te Ha§sà va pallala§ hitvà okam-oka§ jahanti te. 91 Yesa§ sannicayo n'atthi ye pari¤¤àta-bhojanà Su¤¤ato animitto ca vimokkho yesa§ gocaro âkàse va sakuntàna§ gati tesa§ dur-annayà. 92 Yass'àsavà parikkhãnà àhàre ca anissito Su¤¤ato animitto ca vimokkho yassa gocaro âkàse va sakuntàna§ pada§ tassa dur-annaya§. 93 Yass'indriyàni samatha§ gatàni assà yathà sàrathinà sudantà Pahãna-mànassa anàsavassa devà pi tassa pihayanti tàdino. 94 Pathavi-samo no virujjhati indakhãl'upamo tàdi subbato Rahado va apeta-kaddamo sa§sàrà na bhavanti tàdino. 95 Santa§ tassa mana§ hoti santà vàcà ca kamma ca Sammad-a¤¤à vimuttassa upasantassa tàdino. 96 Asaddho akata'a¤¤å ca sandhi-cchedo ca yo naro Hat'àvakàso vant'àso sa ve uttama-poriso. 97 Gàme và yadi và'ra¤¤e ninne và yadi và thale Yattha arahanto viharanti ta§ bhåmi-ràmaõeyyaka§. 98 Ramaõãyàni ara¤¤àni yattha na ramatã jano Vãta-ràgà ramissanti na te kàma-gavesino. 99 8. Sahassa-vagga Sahassam api ce vàcà anattha-pada-sa§hità Eka§ attha-pada§ seyyo ya§ sutvà upasammati. 100

Sahassam api ce gàthà anattha-pada-sa§hità Eka§ gàthà-pada§ seyyo ya§ sutvà upasammati. 101 Yo ce gàthà sata§ bhàse anattha-pada-sa§hita§ Eka§ dhamma-pada§ seyyo ya§ sutvà upasammati. 102 Yo sahassa§ sahassena saïgàme màsuse jine Eka§ ca jeyya§ attàna§ sa ve saïgama-j'uttamo. 103 Attà ha've jita§ seyyo yà c'àya§ itarà pajà Atta-dantassa posassa nicca§ sa¤¤ata-càrino. 104 N'eva devo na gandhabbo na màro saha bràhmunà Jita§ apajita§ kayirà tathà-råpassa jantuno. 105 Màse màse sahassena yo yajetha sata§ sama§ Eka§ ca bhàvit'attàna§ muhuttam api påjaye Sà yeva påjanà seyyo ya§ ce vassasata§ huta§. 106 Yo ca vassa-sata§ jantu aggi§ paricare vane Eka§ ca bhàvit'attàna§ muhuttam api påjaye Sà yeva påjanà seyyo ya§ ce vassa-sata§ huta§. 107 Ya§ ki¤ci yiññha§ va huta§ va loke Sa§vacchara§ yajetha pu¤¤a-pekkho Sabbam pi ta§ na catu-bhàgam eti Abhivàdanà ujju-gatesu seyyo. 108 Abhivàdana-sãlissa nicca§ vuóóhà'pacàyino Cattàro dhammà vaóóhanti àyu vaõõo sukha§ bala§. 109 Yo ca vassa-sata§ jãve dussãlo asamàhito Ek'àha§ jãvita§ seyyo sãlavantasssa jhàyino. 110 Yo ca vassa-sata§ jãve duppa¤¤o asamàhito Ek'àha§ jãvita§ seyyo pa¤¤avantassa jhàyino. 111 Yo ca vassa-sata§ jãve kusãto hãna-vãriyo Ek'àha§ jãvita§ seyyo viriyam àrabhato daëha§. 112 Yo ca vassa-sata§ jãve apassa§ udaya-bbaya§ Ek'àha§ jãvita§ seyyo passato udaya-bbaya§. 113 Yo ca vassa-sata§ jãve apassa§ amata§ pada§ Ek'àha§ jãvita§ seyyo passato amata§ pada§. 114 Yo ca vassa-sata§ jãve apassa§ dhammam uttama§ Ek'àha§ jãvita§ seyyo passato dhammam uttama§. 115 9. Pàpa-vagga Abhittharetha kalyàõe pàpà citta§ nivàraye Dandha§ hi karoto pu¤¤a§ pàpasmi§ ramatã mano. 116 Pàpa§ ce puriso kayirà na na§ kayirà puna-ppuna§

Na tamhi chanda§ kayiràtha dukkho pàpassa uccayo. 117 Pu¤¤a§ ce puriso kayirà kayirà na§ puna-ppuna§ Tamhi chanda§ kayiràtha sukho pu¤¤assa uccayo. 118 Pàpo pi passati bhadra§ yàva pàpa§ na paccati Yadà ca paccati pàpa§ atha pàpo pàpàni passati. 119 Bhadro pi passati pàpa§ yàva bhadra§ na paccati Yadà ca paccati bhadra§ atha bhadro bhadràni passati. 120 Mà'vama¤¤etha pàpassa na manda§ àgamissati Uda-bindu-nipàtena uda-kumbho pi pårati Bàlo pårati pàpassa thoka-thokam pi àcina§. 121 Mà'vama¤¤etha pu¤¤assa na manda§ àgamissati Uda-bindu-nipàtena uda-kumbho pi pårati Dhãro pårati pu¤¤assa thoka-thokam pi àcina§. 122 Vàõijo va bhaya§ magga§ appa-sattho maha-ddhano Visa§ jãvitu-kàmo va pàpàni parivajjaye. 123 Pàõimhi ce vaõo n'àssa hareyya pàõinà visa§ N'àbbaõa§ visam anveti n'atthi pàpa§ akubbato. 124 Yo appaduññhassa narassa dussati saddhasssa posassa anaïgaõassa Tam eva bàla§ pacceti pàpa§ sukhumo rajo pañivàta§ va khitto. 125 Gabbham eke uppajjanti niraya§ pàpa-kammino Sagga§ sugatino yanti parinibbanti anàsavà. 126 Na antalikkhe na samudda-majjhe na pabbatàna§ vivara§ pavissa Na vijjatã so jagati-ppadeso yattha-ññhito mucceyya pàpa-kammà. 127 Na antalikkhe na samudda-majjhe na pabbatàna§ vivara§ pavissa Na vijjatã so jagati-ppadeso yattha-ññhita§ na=ppasaheyya maccu. 128 10. Daõóa-vagga Sabbe tasanti daõóassa sabbe bhàyanti maccuno Attàna§ upama§ katvà na haneyya na ghàtaye. 129 Sabbe tasanti daõóassa sabbesa§ jãvita§ piya§ Attàna§ upama§ katvà na haneyya na ghàtaye. 130 Sukha-kàmàni bhåtàni yo daõóena vihi§sati Attano sukham esàno pecca so na labhate sukha§. 131 Sukha-kàmàni bhåtàni yo daõóena na vihi§sati Attano sukham esàno pecca so labhate sukha§. 132 Mà'voca pharusa§ ka¤ci vuttà pañivadeyyu ta§ Dukkhà hi sàrambha-kathà pañi daõóà phuseyyu ta§. 133

Sace n'eresi attàna§ ka§so upahato yathà Esa patto'si nibbàna§ sàrambho te na vijjati. 134 Yathà daõóena gopàlo gàvo pàjeti gocara§ Eva§ jarà ca maccu ca àyu§ pàjenti pàõina§. 135 Atha pàpàni kammàni kara§ bàlo na bujjhati Sehi kammehi dummedho aggi-daóóho va tappati. 136 Yo daõóena adaõóesu appaduññhesu dussati Dasannam a¤¤atara§ ñhàna§ khippam eva nigacchati. 137 Vedana§ pharusa§ jàni§ sarãrassa ca bhedana§ Garuka§ và pi àbàdha§ citta-kkhepa§ va pàpuõe. 138 Ràjato và upasagga§ abbhakkhàna§ ca dàruõa§ Parikkhaya§ va ¤àtãna§ bhogàna§ va pabhaïgura§. 139 Atha v'àssa agàràni aggi óahati pàvako Kàyassa bhedà duppa¤¤o niraya§ so'papajjati. 140 Na nagga-cariyà na jañà na païkà Nà'nàsakà thaõóila-sàyikà và Rajo-jalla§ ukkuñika-ppadhàna§ Sodhenti macca§ avitiõõa-kaïkha§. 141 Alaïkato ce pi sama§ careyya Santo danto niyato brahma-càrã Sabbesu bhåtesu nidhàya daõóa§ So bràhmaõo so samaõo sa bhikkhu. 142 Hirã-nisedho puriso koci lokasmi§ vijjati Yo ninda§ apabodheti asso bhadro kasàm iva. 143 Asso yathà bhadro kasà-niviññho àtàpino sa§vegino bhavàtha Saddhàya sãlena ca vãriyena ca samàdhinà dhamma-vinicchayena ca Sampanna-vijjà-caraõà patissatà jahissatha dukkham ida§ anappaka§. 144 Udaka§ hi nayanti nettikà usu-kàrà namayanti tejana§ Dàru§ namayanti tacchakà attàna§ damayanti subbatà. 145 11. Jarà-vagga Ko nu hàso kim ànando nicca§ pajjalite sati Andha-kàrena onaddhà padãpa§ na gavesatha. 146 Passa citta-kata§ bimba§ aru-kàya§ samussita§ âtura§ bahu-saïkappa§ yassa n'atthi dhuva§ ñhiti. 147 Pari jiõõam ida§ råpa§ roga-nãëa§ pabhaïgura§ Bhijjati påti-sandeho maraõ-anta§ hi jãvita§. 148 Yàn'imàni apatthàni alàbun'eva sàrade

Kàpotakàni aññhãni tàni disvàna kà rati. 149 Aññhãna§ nagara§ kata§ ma§sa-lohita-lepana§ Yattha jarà ca maccu ca màno makkho ca ohito. 150 Jãranti ve ràja-rathà sucittà atho sarãram pi jara§ upeti Sata§ ca dhammo na jara§ upeti santo ha've sabbhi pavedayanti. 151 Appa-ssut'àya§ puriso balivaddo va jãrati Ma§sàni tassa vaóóhanti pa¤¤à tassa na vaóóhati. 152 Aneka-jàti-sa§sàra§ sandhàvissa§ anibbisa§ Gaha-kàra§ gavesanto dukkhà jàti puna-ppuna§. 153 Gaha-kàraka diññho'si puna geha§ na kàhasi Sabbà te phàsukà bhaggà gaha-kåña§ visaïkhata§ Visaïkhàra-gata§ citta§ taõhàna§ khayam ajjhagà. 154 Acaritvà brahma-cariya§ aladdhà yobbane dhana§ Jiõõa-ko¤cà va jhàyanti khãõa-macche va pallale. 155 Acaritvà brahma-cariya§ aladdhà yobbane dhana§ Senti càp'àtikhãõà va puràõàni anutthuna§. 156 11. Atta-vagga Attàna§ ce piya§ ja¤¤à rakkheyya na§ surakkhita§ Tiõõa§ a¤¤atara§ yàma§ pañi jaggeyya paõóito. 157 Attànam eva pañhama§ patiråpe nivesaye Ath'a¤¤am anusàseyya na kilisseyya paõóito. 158 Attàna§ ce tathà kayirà yath'a¤¤am anusàsati Sudanto vata dametha attà hi kira duddamo. 159 Attà hi attano nàtho ko nàtho paro siyà Attanà hi sudantena nàtha§ labhati dullabha§. 160 Attanà hi kata§ pàpa§ atta-ja§ atta-sambhava§ Abhimatthati dummedha§ vajira§ v'asma-maya§ maõi§. 161 Yassa accanta-dussilya§ màluvà sàlam iv'otthata§ Karoti so tath'attàna§ yathà na§ icchati diso. 162 Sukaràni asàdhåni attano ahitàni ca Ya§ ve hita§ ca sàdhu§ ca ta§ ve parama-dukkara§. 163 Yo sàsana§ arahata§ ariyàna§ dhamma-jãvina§ Pañikosati dummedho diññhi§ nissàya pàpika§ Phalàni kaññhakass'eva atta-ghàtàya phallati. 164 Attanà hi kata§ pàpa§ attanà saïkilissati Attanà akata§ pàpa§ attanà va visujjhati Suddhi asuddhi paccatta§ n'तo a¤¤a§ visodhaye. 165

Atta-d-atta§ par'atthena bahunà pi na hàpaye Atta-d-attham abhi¤¤àya sad-attha-pasuto siyà. 166 13. Loka-vagga Hãna§ dhamma§ na seveyya pamàdena na sa§vase Micchà-diññhi§ na seveyya na siyà loka-vaóóhano. 167 Uttiññhe na-ppamajjeyya dhamma§ sucarita§ care Dhamma-càrã sukha§ seti asmi§ loke paramhi ca. 168 Dhamma§ care sucarita§ ta ta§ duccarita§ care Dhamma-càrã sukha§ seti asmi§ loke paramhi ca. 169 Yathà bubbuëaka§ passe yathà passe marãcika§ Eva§ loka§ avekkhanta§ maccu-ràjà na passati. 170 Etha passath'ima§ loka§ citta§ ràja-rath'åpama§ Yattha bàlà visãdanti natthi saïgo vijànata§. 171 Yo ca pubbe pamajjitvà pacchà so na-ppamajjati So ima§ loka§ pabhàseti abbhà mutto va candimà. 172 Yassa pàpa§ kata§ kamma§ kusalena pidhãyati So ima§ loka§ pabhàseti abbhà mutto va candimà. 173 Andha-bhåto aya§ loko tanuk'ettha vipassati sakuõo jàla-mutto va appo saggàya gacchati. 174 Ha§s'àdicca-pathe yanti àkàse yanti iddhiyà Nãyanti dhãrà lokamhà jetvà màra§ savàhini§. 175 Eka§ dhamma§ atãtassa musàvàdissa jantuno Vitiõõa-para-lokassa n'atthi pàpa§ akàriya§. 176 Na ve kadariyà deva-loka§ vajanti bàlà ha've na-ppasa§santi dàna§ Dhãro ca dàna§ anumodamàno ten'eva so hoti sukhã parattha. 177 Pathavyà eka-rajjena saggassa gamanena và Sabba-lok'àdhipaccena sot'àpatti-phala§ vara§. 178 14. Buddha-vagga Yassa jita§ n'àvajãyati jita§ yassa no yàti koci loke Ta§ buddham ananta-gocara§ apada§ kena padena nessatha. 179 Yassa jàlinã visattikà taõhà n'atthikuhi¤ci netave Ta§ buddham ananta-gocara§ apada§ kena padena nessatha. 180 Ye jhàna-pasutà dhãrà nekkhamm'åpasame ratà Devà pi tesa§ pihayanti sambuddhàna§ satãmata§. 181 Kiccho manussa-pañilàbho kiccha§ maccàna jãvita§ Kiccha§ saddhamma-ssavana§ kiccho buddhànam uppàdo. 182

Sabba-pàpassa akaraõa§ kusalassa upasampadà Sa-citta-pariyodapana§ eta§ buddhàna sàsana§. 183 Khantã parama§ tapo titikkhà Nibbana§ parama§ vadanti buddhà Na hi pabbajito par'åpaghàtã Samaõo hoti para§ viheñhayanto. 184 Anåpavàdo anåpaghàto pàtimokkhe ca sa§varo Matta¤¤utà ca bhattasmi§ panta§ ca sayan'àsana§ Adhicitte ca àyogo eta§ buddhàna sàsana§. 185 Na kahàpaõa-vassena titti kàmesu vijjati App'assàdà dukhà kàmà iti vi¤¤àya paõóito. 186 Api dibbese kàmesu rati§ so n'àdhigacchati Taõha-kkhaya-rato hoti sammà-sambuddha-sàvako. 187 Bahu§ ve saraõa§ yanti pabbatàni vanàni ca âràma-rukkha-cetyàni manussà bhaya-tajjità. 188 N'eta§ kho saraõa§ khema§ n'eta§ saraõam uttama§ N'eta§ saraõam àgamma sabba-dukkhà pamuccati. 189 Yo ca buddha§ ca dhamma§ ca saïgha§ ca saraõa§ gato Cattàri ariya-saccàni samma-ppa¤¤àya passati. 190 Dukkha§ dukkha-samuppàda§ dukkhassa ca atikkama§ Ariya§ c'aññhaïgika§ magga§ dukkh'åpasama-gàmina§. 191 Eta§ kho saraõa§ khema§ eta§ saraõam uttama§ Eta§ saraõam àgamma sabba-dukkhà pamuccati. 192 Dullabo puris'àja¤¤o na so sabbattha jàyati Yattha so jàyati dhãro ta§ kula§ sukham edhati. 193 Sukho buddhànam uppàdo sukhà saddhamma-desanà Sukhà saïghassa sàmaggã samaggàna§ tapo sukho. 194 Påj'àrahe påjayato buddhe yadi va sàvake Papa¤ca-samatikkante tiõõa-soka-pariddave. 195 Te tàdise påjayato nibbute akuto-bhaye Na sakkà pu¤¤a§ saïkhàtu§ im'ettam api kenaci. 196 15. Sukha-vagga Susukha§ vata jãvàma verinesu averino Verinesu manussesu viharàma averino. 197 Susukha§ vata jãvàma àturesu anàturà âturesu manussesu viharàma anàturà. 198 Susukha§ vata jãvàma ussukesu anussukà

Ussukesu manussesu viharàma anussukà. 199 Susukha§ vata jãvàma yesa§ no n'atthi ki¤cana§ Pãti-bhakkhà bhavissàma devà àbhassarà yathà. 200 Jaya§ vera§ pasavati dukkha§ seti paràjito Upasanto sukha§ seti hitvà jaya-paràjaya§. 201 N'atthi ràga-samo aggi n'atthi dosa-samo kali N'atthi khandha-samà dukkhà n'atthi santi-para§ sukha§. 202 Jighacchà paramà rogà saïkhàrà paramà dukhà Eta§ ¤atvà yathà-bhåta§ nibbàna§ parama§ sukha§. 203 ârogya-paramà làbhà santuññhi-parama§ dhana§ Vissàsa-paramà ¤àti nibbàna§ parama§ sukha§. 204 Paviveka-rasa§ pitvà rasa§ upasamassa ca Niddaro hoti nippàpo dhamma-pãti-rasa§ piva§. 205 Sàdhu dassanam ariyàna§ sannivàso sadà sukho Adassanena bàlàna§ niccam eva sukhã siyà. 206 Bàla-saïgata-càrã hi dãgham addhàna socati Dukkho bàlehi sa§vàso amitten'eva sabbadà. 207 Tasmà hi Dhãra§ ca pa¤¤a§ ca bahu-ssuta§ ca Dhorayha-sãla§ vata-vantam ariya§ Ta§ tàdisa§ sappurisa§ sumedha§ Bhajetha nakkhatta-patha§ ca candimà. 208 16. Piya-vagga Ayoge yu¤jam attàna§ yogasmi§ ca ayojana§ Attha§ hitvà piya-ggàhã pihet'att'ànuyogina§. 209 Mà piyehi samàga¤chi appiyehi kudàcana§ Piyàna§ adassana§ dukkha§ appiyàna§ ca dassana§. 210 Tasmà piya§ na kayiràtha piy'àpàyo hi pàpako Ganthà tesa§ na vijjanti yesa§ n'atthi piy'àppiya§. 211 Piyato jàyatã soko piyato jàyatã bhaya§ Piyato vipamuttassa n'atthi soko kuto bhaya§. 212 Pemato jàyatã soko pemato jàyatã bhaya§ Pemato vipamuttassa n'atthi soko kuto bhaya§. 213 Ratiyà jàyatã soko ratiyà jàyatã bhaya§ Ratiyà vipamuttassa n'atthi soko kuto bhaya§. 214 Kàmato jàyatã soko kàmato jàyatã bhaya§ Kàmato vipamuttassa n'atthi soko kuto bhaya§. 215

Taõhàya jàyatã soko taõhàya jàyatã bhaya§ Taõhàya vipamuttassa n'atthi soko kuto bhaya§. 216 Sãla-dassana-sampanna§ dhamma-ññha§ sacca-vedina§ Attano kamma kubbàna§ ta§ jano kurute piya§. 217 Chanda-jàto anakkhàte manasà ca phuño siyà Kàmesu ca appañibaddha-citto uddha§-soto ti vuccati. 218 Cira-ppavàsi§ purisa§ dårato sotthim àgata§ ¥àti-mittà suhajjà ca abhinandanti àgata§. 219 Tath'eva kata-pu¤¤am pi asmà lokà para§ gata§ Pu¤¤àni pañigaõhanti piya§ ¤àtã va àgata§. 220 17. Kodha-vagga Kodha§ jahe vippajaheyya màna§ Sa§yojana§ sabbam atikkameyya Ta§ nàma-råpasmim asajjamàna§ Aki¤cana§ n'ànupatanti dukkhà. 221 Yo ve uppatita§ kodha§ ratha§ bhanta§ va vàraye Tam aha§ sàrathi§ bråmi rasmi-ggàho itaro jano. 222 Akkodhena jine kodha§ asàdhu§ sàdhunà jine Jine kadariya§ dànena saccen'àlika-vàdina§. 223 Sacca§ bhaõe na kujjheyya dajjà appam pi yàcito Etehi tãhi ñhànehi gacche devàna santike. 224 Ahi§sakà ye munayo nicca§ kàyena sa§vutà Te yanti accuta§ ñhàna§ yattha gantvà na socare. 225 Sadà jàgaramànàna§ aho-ratt'ànusikkhina§ Nibbàna§ adhimuttàna§ attha§ gacchanti àsavà. 226 Poràõam eta§ atula n'eta§ ajjatanàm iva Nindanti tuõhim àsãna§ nindanti bahu-bhàõina§ Mita-bhàõim pi nindanti n'atthi loke anindito. 227 Na c'àhu na ca bhavissati na c'etarahi vijjati Ekanta§ nindito poso ekanta§ và pasa§sito. 228 Ya§ ce vi¤¤å pasa§santi anuvicca suve suve Acchidda-vutti§ medhàvi§ pa¤¤à-sãla-samàhita§. 229 Nikkha§ jambonadass'eva ko ta§ ninditum arahati Devà pi na§ pasa§santi bràhmunà pi pasa§sito. 230 Kàya-ppakopa§ rakkheyya kàyena sa§vuto siyà Kàya-duccarita§ hitvà kàyena sucarita§ care. 231 Vacã-ppakopa§ rakkheyya vàcàya sa§vuto siyà Vacã-duccarita§ hitvà vàcàya sucarita§ care. 232

Mano-ppakopa§ rakkheyya manasà sa§vuto siyà Mano-duccarita§ hitvà manasà sucarita§ care. 233 Kàyena sa§vutà dhãrà atho vàcàya sa§vutà Manasà sa§vutà dhãrà te ve suparisa§vutà. 234 18. Mala-vagga Paõóu-palàso va dàni'si yama-purisà pi ca te upaññhità Uyyoga-mukhe ca tiññhasi pàtheyyam pi ca te na vijjati. 235 So karohi dãpam attano khippa§ vàyama paõóito bhava Niddhanta-malo anaïgaõo dibba§ ariya-bhåmi§ upehisi. 236 Upanãta-vayo ca dàni'si sampayàto'si yamassa santika§ Vàso te n'atthi antarà pàtheyyam pi ce te na vijjati. 237 So karohi dãpam attano khippa§ vàyama paõóito bhava Niddhanta-malo anaïgaõo na puna§ jàti-jara§ upehisi. 238 Anupubbena medhàvã thoka§ thoka§ khaõe khaõe Kammàro rajatass'eva niddhame malam attano. 239 Ayasà va mala§ samuññhita§ tat-uññhàya tam eva khàdati Eva§ atidhona-càrina§ sàni kammàni nayanti duggati§. 240 Asajjhàya-malà mantà anuññhàna-malà gharà Mala§ vaõõassa kosajja§ pamàdo rakkhato mala§. 241 Mal'itthiyà duccarita§ macchera§ dadato mala§ Malà ve pàpakà dhammà asmi§ loke paramhi ca. 242 Tato malà malatara§ avijjà parama§ mala§ Eta§ mala§ pahantvàna nimmalà hotha bhikkhavo. 243 Sujãva§ ahirikena kàka-sårena dha§sinà Pakkhandinà pagabbhena sa§kiliññhena jãvita§. 244 Hirãmatà ca dujjãva§ nicca§ suci-gavesinà Alãnenà'ppagabbhena suddh'àjãvena passatà. 245 Yo pàõam atipàteti musà-vàda§ ca bhàsati Loke adinnam àdiyati para-dàra§ ca gacchati. 246 Surà-meraya-pàna§ ca yo naro anuyu¤jati Idh'evam eso lokasmi§ måla§ khaõati attano. 247 Eva§ bho purisa jànàhi pàpa-dhammà asa¤¤atà Mà ta§ lobho adhammo ca cira§ dukkhàya randhayu§. 248 Dadàti ve yathà-saddha§ yathà-pasàdana§ jano Tattha yo ca maïku bhavati paresa§ pàna-bhojane Na so divà và ratti§ và samàdhim adhigacchati. 249

Yassa c'eta§ samucchinna§ måla-ghacca§ samåhata§ Sa ve divà và ratti§ và samàdhim adhigacchati. 250 N'atthi ràga-samo aggi n'atthi dosa-samo gaho N'atthi moha-sama§ jàla§ n'atthi taõhàsamà nadã. 251 Sudassa§ vajjam a¤¤esa§ attano pana duddasa§ Paresa§ hi so vajjàni opunàti yathà bhusa§ Attano pana chàdeti kali§ va kitavà sañho. 252 Para-vajj'ànupassissa nicca§ ujjhàna-sa¤¤ino âsavà tassa vaóóhanti àrà so àsavakkhayà. 253 âkàse va pada§ n'atthi samaõo n'atthi bàhire Papa¤c'àbhiratà pajà nippa¤cà tathàgatà. 254 âkàse va pada§ n'atthi samaõo n'atthi bàhire Saïhàrà sassatà n'atthi n'atthi buddhànam i¤jita§. 255 19. Dhamma-vagga Na tena hoti dhamma'ññho yen'attha§ sàhasà naye Yo ca attha§ anattha§ ca ubho niccheyya paõóito. 256 Asàhasena dhammena samena nayatã pare Dhammassa gutto medhàvã dhamma'ññho hi pavuccati. 257 Na tena paõóito hoti yàvatà bahu bhàsati Khemã averã abhayo paõóito ti pavuccati. 258 Na tàvatà dhamma-dharo yàvatà bahu bhàsati Yo ca appam pi sutvàna dhamma§ kàyena passati Sa ve dhamma-dharo hoti yo dhamma§ na-ppamajjati. 259 Na tena thero so hoti yen'assa palita§ siro Paripakko vayo tassa moghajiõõo ti vuccati. 260 Yamhi sacca§ ca dhammo ca ahi§sà sa§yamo dhamo Sa ve vanta-malo dhãro thero iti pavuccati. 261 Na vàk-karaõa-mattena vaõõa-pokkharatàya và Sàdhu-råpo naro hoti issukã maccharI sañho. 262 Yassa c'eta§ samucchinna§ måla-ghacca§ samåhata§ Sa vanta-doso medhàvã sàdhu-råpo ti vuccati. 263 Na muõóakena samaõo abbato alika§ bhaõa§ Icchà-lobha-samàpanno samaõo ki§ bhavissati. 264 Yo ca sameti pàpàni aõu§ thålàni sabbaso Samitattà hi pàpàna§ samaõo ti pavuccati. 265 Na tena bhikkhu so hoti yàvatà bhikkhate pare Vissa§ dhamma§ samàdàya bhikkhu hoti na tàvatà. 266

Yo'dha pu¤¤a§ ca pàpa§ ca bàhetvà brahma-cariyavà Saïkhàya loke carati sa ve bhikkhå ti vuccati. 267 Na monena munã hoti måëha-råpo aviddasu Yo ca tula§ va paggayha varam àdàya paõóito. 268 Pàpàni parivajjeti sa munã tena so muni Yo munàti ubho loke muni tena pavuccati. 269 Na tena ariyo hoti yena pàõàni hi§sati Ahi§sà sabba-pàõàna§ ariyo ti pavuccati. 270 Na sãla-bbata-mattena bàhu-saccena và pana Atha và samàdhi-làbhena vivitta-sayanena và. 271 Phusàmi nekkhamm-sukha§ aputhu-jjana-sevita§ Bhikkhu vissàsam àpàdi appatto àsava-kkhaya§. 272 20. Magga-vagga Maggàn'aññhaïgiko seññho saccàna§ caturo padà Viràgo seññho dhammàna§ dvi-padàna§ ca cakkhumà. 273 Eso va maggo n'atth'a¤¤o dassanassa visuddhiyà Eta§ ca tumhe pañipajjatha màrass'eta§ pamohana§. 274 Eta§ hi tumhe pañipannà dukkhass'anta§ karissatha Akkhàto vo mayà maggo a¤¤àya salla-kantana§. 275 Tumhehi kiccam àtappa§ akkhàtàro tathàgatà Pañipannà pamokkhanti jhàyino màra-bandhanà. 276 Sabbe saïkhàrà aniccà ti yadà pa¤¤àya passati Atha nibbindati dukkhe esa maggo visuddhiyà. 277 Sabbe saïkhàrà dukkhà ti yadà pa¤¤àya passati Atha nibbindati dukkhe esa maggo visuddhiyà. 278 Sabbe dhammà anattà ti yadà pa¤¤àya passati Atha nibbindati dukkhe esa maggo visuddhiyà. 279 Uññàna-kàlamhi anuññhahàno Yuvà balã àlasiya§ upeto Sa§sanna-saïkappa-mano kusãto Pa¤¤àya magga§ alaso na vindati. 280 Vàc'ànurakkhã manasà s§vuto Kàyena ca akusala§ na kayirà Ete tayo kamma-pathe visodhaye âràdhaye maggam isi-ppavedita§. 281 Yogà ve jàyatã bhåri ayogà bhåri-saïkhayo Eta§ dvedhà-patha§ ¤atvà bhavàya vibhavàya ca Tath'àttàna§ niveseyya yathà bhåri pavaóóhati. 282

Vana§ chindatha mà rukkha§ vanato jàyate bhaya§ Chetvà vana§ ca vanatha§ ca nibbanà hotha bhikkhave. 283 Yàva hi vanatho na chijjati Aõu-matto pi narassa nàrisu Pañibadda-mano va tàva so Vaccho khãra-pako va màtari. 284 Ucchinna sineham attano kumuda§ sàradika§ va pàõinà Santi-maggam eva bråhaya nibbàna§ sugatena desita§. 285 Idha vassa§ vasissàmi adha hem'anta-gimhisu Iti bàlo vicinteti antaràya§ na bujjhati. 286 Na putta-pasu-sammatta§ byàsatta-manasa§ nara§ Sutta§ gàma§ mah'ogho va maccu àdàya gacchati. 287 Na santi puttà tàõàya na pità nà'pi bandhavà Antaken'àdhipannassa n'atthi ¤àtãsu tàõatà. 288 Etam attha-vasa§ ¤atvà paõóito sãla-sa§vuto Nibbàna-gamana§ magga§ khippam eva visodhaye. 289 21. Pakiõõaka-vagga Mattà-sukha-pariccàgà passe ce vipula§ sukha§ Caje mattà-sukha§ dhãro sampassa§ vipula§ sukha§. 290 Para-dukkh'åpadhànena attano sukham icchati Vera-sa§sagga-sa§saññho verà so na parimuccati. 291 Ya§ hi kicca§ apaviddha§ akicca§ pana kayirati Unnaëàna§ pamattàna§ tesa§ vaóóhanti àsavà. 292 Yesa§ ca susamàraddhà nicca§ kàya-gatà sati Akicca§ te na sevanti kicce sàtacca-kàrino Satàna§ sampajànàna§ attha§ gacchanti àsavà. 293 Màtara§ pitara§ hantvà ràjàno dve ca khattiye Raññha§ s'ànucara§ hantvà anãgho yàti bràhmaõo. 294 Màtara§ pitara§ hantvà ràjàno dve ca sotthiye Veyaggha-pa¤cama§ hantvà anãgho yàti bràhmaõo. 295 Su-ppabuddha§ pabujjhanti sadà gotama-sàvakà Yesa§ divà ca ratto ca nicca§ buddha-gatà sati. 296 Su-ppabuddha§ pabujjhanti sadà gotama-sàvakà Yesa§ divà ca ratto ca nicca§ dhamma-gatà sati. 297 Su-ppabuddha§ pabujjhanti sadà gotama-sàvakà Yesa§ divà ca ratto ca nicca§ saïgha-gatà sati. 298 Su-ppabuddha§ pabujjhanti sadà gotama-sàvakà Yesa§ divà ca ratto ca nicca§ kàya-gatà sati. 299

Su-ppabuddha§ pabujjhanti sadà gotama-sàvakà Yesa§ divà ca ratto ca ahi§sàya rato mano. 300 Su-ppabuddha§ pabujjhanti sadà gotama-sàvakà Yesa§ divà ca ratto ca bhàvanàya rato mano. 301 Du-ppabbajja§ dur-abhirama§ dur-àvàsà gharà dukhà Dukkho'samàna-sa§vàso dukkh'ànupatit'addhagå Tasmà na c'addhagå siyà na ca dukkh'ànupatito siyà. 302 Saddho sãlena sampanno yaso-bhoga-samappito Ya§ ya§ padesa§ bhajati tattha tatth'eva påjito. 303 Dåre santo pakàsenti himavanto va pabbato Asant'ettha na dissanti ratti§ khittà yathà sarà. 304 Ek'àsana§ eka-seyya§ eko caram atandito Eko damayam attàna§ van'ante ramito siyà. 305 22. Niraya-vagga Abhåta-vàdã niraya§ upeti Yo và pi katvà na karomi c'àha Ubho pi pecca samà bhavanti Nihãna-kammà manujà parattha. 306 Kàsàva-kaõñhà bahavo pàpa-dhammà asa¤¤atà Pàpà pàpehi kammehi niraya§ te upapajjare. 307 Seyyo ayo-guëo bhutto tatto aggi-sikh'åpamo Ya§ ce bhu¤jeyya du-ssãlo raññha-piõóam asa¤¤ato. 308 Cattàri ñhànàni naro pamatto âpajjati para-dàr'åpasevã Apu¤¤a-làbha§ na nikàma-seyya§ Ninda§ tatiya§ niraya§ catuttha§. 309 Apu¤¤a-làbho ca gatã ca pàpikà Bhãtassa bhãtàya ratã ca thokikà Ràjà ca daõóa§ garuka§ paõeti Tasmà naro para-dàra§ na seve. 310 Kuso yathà du-ggahito hattham ev'ànukantati Sàma¤¤a§ du-pparàmaññha§ nirayày-upakaóóhati. 311 Ya§ ki¤ci sithila§ kamma§ saïkiliññha§ ca ya§ vata§ saïkassara§ brahma-cariya§ na ta§ hoti maha-pphala§. 312 Kayirà ca kayiràth'ena§ daëham eta§ parakkame Sithilo hi paribbàjo bhiyyo àkirate raja§. 313 Akata§ du-kkaña§ seyyo pacchà tappati du-kkaña§ Kata§ ca su-kata§ seyyo ya§ katvà n'ànutappati. 314

Nagara§ yathà pacc'anta§ gutta§ santara-bàhira§ Eva§ gopetha attàna§ khaõo vo mà upaccagà Khaõ'àtãtà hi socanti nirayamhi samappità. 315 Alajjitàye lajjanti lajjitàye na lajjare Micchà-diññhi-samàdànà sattà gacchanti du-ggati§. 316 Abhaye bhaya-dassino bhaye c'àbhaya-dassino Micchà-diññhi-samàdànà sattà gacchanti du-ggati§. 317 Avajje vajja-matino vajje c'àvajja-dassino Micchà-diññhi-samàdànà sattà gacchanti du-ggati§. 318 Vajja§ ca vajjato ¤atvà avajje ca avajjato Sammà-diññhi-samàdànà sattà gacchanti su-ggati§. 319 23. Nàga-vagga Aha§ nàgo va saïgàme càpato patita§ sara§ Ativàkya§ titikkhissa§ du-ssãlo hi bahu-jjano. 320 Danta§ nayanti samiti§ danta§ ràjà'bhiråhati Danto seññho manussesu yo'tivàkya§ titikkhati. 321 Varam assatarà dantà àjànãyà ca sindhavà Ku¤jarà ca mahà-nàgà atta-danto tato vara§. 322 Na hi etehi yànehi gaccheyya agata§ disa§ yathà'ttanà su-dantena danto dantena gacchati. 323 Dhana-pàlo nàma ku¤jaro Kañuka-bhedano du-nnivàrayo Baddho kabaëa§ na bhu¤jati Sumarati nàga-vanassa ku¤jaro. 324 Middhã yadà hoti maha-gghaso ca Niddàyità samparivatta-sàyã Mahà-varàho va nivàpa-puññho Puna-ppuna§ gabbham upeti mando. 325 Ida§ pure cittam acàri càrika§ Yen'icchaka§ yattha-kàma§ yathà-sukha§ Tad ajj'aha§ niggahessàmi yoniso Hatthi-ppabhinna§ viya aïkusa-ggaho. 326 Appamàda-ratà hotha sa-cittam anurakkhatha Duggà addharath'attàna§ païke sanno va ku¤jaro. 327 Sace labhetha nipaka§ sahàya§ Saddhi§ cara§ sàdhu-vihàri-dhãra§ Abhibhuyya sabbàni parissayàni Careyya ten'atta-mano satãmà. 328 No ce labhetha nipaka§ sahàya§ Saddhi§ cara§ sàdhu-vihàri-dhãra§

Ràjà va raññha§ vijita§ pahàya Eko care màtaïg'ara¤¤e va nàgo. 329 Ekassa carita§ seyyo n'atthi bàle sahàyatà Eko care na ca pàpàni kayirà App'ossukko màtaïg'ara¤¤e va nàgo. 330 Atthamhi jàtamhi sukhà sahàyà Tuññhã sukhà yà itar'ãtarena Pa¤¤a§ sukha§ jãvita-saïkhayamhi Sabbaso dukkhassa sukha§ pahàna§. 331 Sukhà matteyyatà loke atho pettayyatà sukhà Sukhà sàma¤¤atà loke atho brahma¤¤atà sukhà. 332 Sukha§ yàva jarà sãla§ sukhà saddhà patitiññhà Sukho pa¤¤àya pañilàbho pàpàna§ akaraõa§ sukha§. 333 24. Taõhà-vagga Manujassa pamatta-càrino Taõhà vaóóhati màluvà viyà So plavatã hurà hura§ Phalam iccha§ va vanasmi vànaro. 334 Ya§ esà sahate jammã taõhà loke visattikà Sokà tassa pavaóóhanti abhivaññha§ va bãraõa§. 335 Yo c'eta§ sahate jammi§ taõha§ loke dur-accaya§ Sokà tamhà papatanti uda-bindu va pokkharà. 336 Ta§ vo vadàmi bhadda§ vo yàvant'ettha samàgatà Taõhàya måla§ khaõatha usãr'attho va bãraõa§ Mà vo naëa§ va soto va màro bha¤ji puna-ppuna§. 337 Yathà pi måle anupaddave daëhe Chinno pi rukkho punar eva råhati Evam pi taõhà'nusaye anåhate Nibbattatã dukkham ida§ puna-ppuna§. 338 Yassa cha-tti§sati sotà manàpa-savanà bhusà Mahà vahanti duddiññhi§ saïkappà ràga-nissità. 339 Savanti sabbadhi sotà latà ubbhijja tiññhati Ta§ ca disvà lata§ jàta§ måla§ pa¤¤àya chindatha. 340 Saritàni sinehitàni ca somanassàni bhavanti jantuno Te sàta-sità sukh'esino te ve jàti-jar'åpagà narà. 341 Tasiõàya purakkhatà pajà parisappanti saso va bandhito Sa§yojana-saïga-sattakà dukkham upenti puna-ppuna§ ciràya. 342 Tasiõàya purakkhatà pajà parisappanti saso va bandhito Tasmà tasiõa§ vinodaye àkaïkhanta viràgam attano. 343

Yo nibbanatho van'àdhimutto vana-mutto vanam eva dhàvati Ta§ puggalam etha passatha mutto bandhanam eva dhàvati. 344 Na ta§ daëha§ bandhanam àhu dhãrà Yad àyasa§ dàruja§ babbaja§ ca Sàratta-rattà maõi-kuõóalesu Puttesu dàresu ca yà apekkhà. 345 Eta§ daëha§ bandhanam àhu dhãrà Ohàrina§ sithila§ du-ppamu¤ca§ Etam pi chetvàna paribbajanti Anapekkhino kàma-sukha§ pahàya. 346 Ye ràga-ratt'ànupatanti sota§ Sayaïkata§ makkañako va jàla§ Etam pi chetvàna vajanti dhãrà Anapekkhino sabba-dukkha§ pahàya. 347 Mu¤ca pure mu¤ca pacchato Majjhe mu¤ca bhavassa pàragå Sabbattha vimutta-mànaso Na puna§ jàti-jara§ upehisi. 348 Vitakka-mathitassa jantuno tibba-ràgassa subh'ànupassino Bhiyyo taõhà pavaóóhati esa kho daëha§ karoti bandhana§. 349 Vitakk'åpasame ca yo rato Asubha§ bhàvayate sadà sato Esa kho byanti kàhiti Esa checchati màra-bandhana§. 350 Niññhaï-gato asantàsã vãta-taõho anaïgaõo Acchindi bhava-sallàni antimo'ya§ samussayo. 351 Vãta-taõho anàdàno nirutti-pada-kovido Akkharàna§ sannipàta§ ja¤¤à pubb'àparàni ca Sa ve antima-sàrãro mahà-pa¤¤o mahà-puriso ti vuccati. 352 Sabb'àbhibhå sabba-vudå'ham asmi Sabbesu dhammesu anåpalitto Sabba¤-jaho taõha-kkhaye vimutto Saya§ abhi¤¤àya kam uddiseyya§. 353 Sabba-dàna§ dhamma-dàna§ jinàti Sabba-rasa§ dhamma-rasa§ jinàti Sabba-rati§ dhamma-rati§ jinàti Taõha-kkhayo sabba-dukkha§ jinàti. 354 Hananti bhogà dummedha§ no ca pàra-gavesino Bhoga-taõhàya dummedho hanti a¤¤e'va attàna§. 355 Tiõa-dosàni khettàni ràga-dosà aya§ pajà Tasmà hi vãta-ràgesu dinna§ hoti maha-pphala§. 356 Tiõa-dosàni khettàni dosa-dosà aya§ pajà

Tasmà hi vãta-dosesu dinna§ hoti maha-pphala§. 357 Tiõa-dosàni khettàni moha-dosà aya§ pajà Tasmà hi vãta-mohesu dinna§ hoti maha-pphala§. 358 Tiõa-dosàni khettàni icchà-dosà aya§ pajà Tasmà hi vigat-icchesu dinna§ hoti maha-pphala§. 359 25. Bhikkhu-vagga Cakkhunà sa§varo sàdhu sàdhu sotena sa§varo Ghànena sa§varo sàdhu sàdhu jivhàya sa§varo. 360 Kàyena sa§varo sàdhu sàdhu vàcàya sa§varo Manasà sa§varo sàdhu sàdhu sabbattha sa§varo Sabbattha sa§vuto bhikkhu sabba-dukkhà pamuccati. 361 Hattha-sa§yato pàda-sa§yato Vàcà-sa§yato sa§yat'uttamo Ajjhatta-rato samàhito Eko santusito tam àhu bhikkhu§. 362 Yo mukha-sa§yato bhikkhu manta-bhàõã anuddhato Attha§ dhamma§ ca dãpeti madhura§ tassa bhasita§. 363 Dhamm'àràmo dhamma-rato dhamma§ anuvicintaya§ Dhamma§ anussara§ bhikkhu saddhammà na parihàyati. 364 Sa-làbha§ n'àtima¤¤eyya n'तesa§ pihaya§ care A¤¤esa§ pihaya§ bhikkhu samàdhi§ n'àdhigacchati. 365 Appa-làbho pi ce bhikkhu sa-làbha§ n'àtima¤¤ati Ta§ ve devà pasa§santi suddh'àjãvi§ atandita§. 366 Sabbaso nàma-råpasmi§ yassa n'atthi mamàyita§ Asatà ca na socati sa ve bhikkhå ti vuccati. 367 Mettà-vihàrã yo bhikkhu pasanno buddha-sàsane Adhigacche pada§ santa§ saïkhàr'åpasama§ sukha§. 368 Si¤ca bhikkhu ima§ nàva§ sittà te lahum essati Chetvà ràga§ ca dosa§ ca tato nibbànam ehisi. 369 Pa¤ca chinde pa¤ca jahe pa¤ca c'uttari bhàvaye Pa¤ca saïg'àtigo bhikkhu ogha-tiõõo ti vuccati. 370 Jhàya bhikkhu mà pamàdo Mà te kàma-guõe ramessu citta§ Mà loha-guëa§ gilã pamatto Mà kandi dukkham ida§ ti óayhamàno. 371 N'atthi jhàna§ apa¤¤assa pa¤¤à n'atthi ajhàyato Yamhi jhàna§ ca pa¤¤à ca sa ve nibbàna-santike. 372 Su¤¤'àgàra§ paviññhassa santa-cittassa bhikkhuno

Amànusã rati hoti sammà dhamma§ vipassato. 373 Yato yato sammasati khandhàna§ udaya-bbaya§ Labhatã pãti-pàmojja§ amata§ ta§ vijànata§. 374 Tatr'àyam àdi bhavati idha pa¤¤assa bhikkhuno Indriya-gutti santuññhi pàtimokkhe ca sa§varo. 375 Mitte bhajassu kalyàõe suddh'àjãve atandite Pañisanthàra-vuty'assa àcàra-kusalo siyà Tato pàmojja-bahulo dukkhass'anta§ karissasi. 376 Vassikà viyà pupphàni maddavàni pamu¤cati Eva§ ràga§ ca dosa§ ca vippamu¤cetha bhikkhavo. 377 Santa-kàyo santa-vàco santavà su-samàhito Vanta-lok'àmiso bhikkhu upasanto ti vuccati. 378 Attanà coday'attàna§ pañima§setha attanà So atta-gutto satimà sukha§ bhikkhu vihàhisi. 379 Attà hi attano nàtho (Ko hi nàtho paro siyà) Attà hi attano gati Tasmà sa§yamam attàna§ Assa§ bhadra§ va vàõijo. 380 Pàmojja-bahulo bhikkhu pasanno buddha-sàsane Adhigacche pada§ santa§ saïkhàr'åpasama§ sukha§. 381 Yo ha've daharo bhikkhu yu¤jati buddha-sàsane So ima§ loka§ pabhàseti abbhà mutto va candimà. 382 26. Bràhmaõa-vagga Chinda sota§ parakkamma kàme panuda bràhmaõa Saïkhàràna§ khaya§ ¤atvà akat'a¤¤å'si bràhmaõa. 383 Yadà dvayesu dhammesu pàragå hoti bràhmaõo Ath'assa sabbe sa§yogà attha§ gacchanti jànato. 384 Yassa pàra§ apàra§ và pàr'àpàra§ na vijjati Vãta-ddara§ visa§yutta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 385 Jhàyi§ virajam àsãna§ kata-kiccam anàsava§ Uttam'attham anuppatta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 386 Divà tapati àdicco rattim àbhàti candimà Sannaddho khattiyo tapati jhàyã tapati bràhmaõo Atha sabbam aho-ratti§ buddho tapati tejasà. 387 Bàhita-pàpo ti bràhmaõo sama-cariyà samaõo ti vuccati Pabbajayam attano mala§ tasmà pabbajito ti vuccati. 388 Na bràhmaõassa pahareyya n'àssa mu¤cetha bràhmaõo

Dhã bràhmaõassa hantàra§ tato dhã yassa mu¤cati. 389 Na bràhmaõass'etad aki¤ci seyyo Yadà nisedho manaso piyehi Yato yato hi§sa-mano nivattati Tato tato sammati-m-eva dukkha§. 390 Yassa kàyena vàcàya manasà n'atthi du-kkaña§ Sa§vuta§ tãti ñhànehi tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 391 Yamhà dhamma§ vijàneyya sammà-sambuddha-desita§ Sakkacca§ ta§ namasseyya aggi-huta§ va bràhmaõo. 392 Na jañàhi na gottena na jaccà hoti bràhmaõo Yamhi sacca§ ca dhammo ca so sucã so ca bràhmaõo. 393 Ki§ te jañàhi dummedha ki§ te ajina-sàñiyà Abbhantara§ te gahana§ bàhira§ parimajjasi. 394 Pa§su-kåla-dhara§ jantu§ kisa§ dhamani-santhata§ Eka§ vanasmi§ jhàyanta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 395 Na c'aha§ bràhmaõa§ bråmi yoni-ja§ matti-sambhava§ Bho-vàdi nàma so hoti sace hoti saki¤cano Aki¤cana§ anàdàna§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 396 Sabba-sa§yojana§ chetvà yo ve na paritassati Saïg'àtiga§ visa§yutta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 397 Chetvà naddhi§ varatta§ ca sandàna§ sah'anukkama§ Ukkhitta-paligha§ buddha§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 398 Akkosa§ vadha-bandha§ ca aduññho yo titikkhati Khantã-bala§ bal'ànãka§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 399 Akkodhana§ vatavanta§ sãlavanta§ anussada§ Danta§ antima-sàrãra§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 400 Vàri pokkhara-patte va àragge-r-iva sàsapo Yo na limpati kàmesu tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 401 Yo dukkhassa pajànàti idh'eva khayam attano Panna-bhàra§ visa§yutta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 402 Gambhãra-pa¤¤a§ medhàvi§ magg'àmaggassa kovida§ Uttam'attham anuppatta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 403 Asa§saññha§ gaha'ññhehi anàgàrehi c'åbhaya§ Anoka-sàrim app'iccha§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 404 Nidhàya daõóa§ bhåtesu tasesu thàvaresu ca Yo na hanti na ghàteti tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 405 Aviruddha§ viruddhesu atta-daõóesu nibbuta§ Sàdànesu anàdàna§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 406

Yassa ràgo ca doso ca màno makkho ca pàtito Sàsapo-r-iva àr'aggà tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 407 Akakkasa§ vi¤¤àpani§ gira§ saccam udãraye Yàya n'àbhisaje ki¤ci tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 408 Yo'dha dãgha§ va rassa§ và aõu§ thåla§ subh'àsubha§ Loke adinna§ n'àdiyati tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 409 âsà yassa na vijjanti asmi§ loke paramhi ca Nir-àsàsa§ visa§yutta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 410 Yass'àlayà na vijjanti a¤¤àya akathaï-kathã Amat'ogadham anuppatta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 411 Yo'dha pu¤¤a§ ca pàpa§ ca ubho saïgam upaccagà Asoka§ viraja§ suddha§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 412 Canda§ va vimala§ suddha§ vippasannam anàvila§ Nandã-bhava-parikkhãõa§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 413 Yo ima§ paëipatha§ dugga§ sa§sàra§ moham accagà Tiõõo pàra-gato jhàyã anejo akathaï-kathã Anupàdàya nibbuto tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 414 Yo'dha kàme pahantvàna anàgàro paribbaje Kàma-bhava-parikkhãõa§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 415 Yo'dha taõha§ pahantvàna anàgàro paribbaje Taõhà-bhava-parikkhãõa§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 416 Hitvà mànusaka§ yoga§ dibba§ yoga§ upaccagà Sabba-yoga-visa§yutta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 417 Hitvà rati§ ca arati§ ca sãti-bhåta§ nir-åpadhi§ Sabba-lok'àbhibhu§ vãra§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 418 Cuti§ yo vedi sattàna§ upapatti§ ca sabbaso Asatta§ sugata§ buddha§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 419 Yassa gati§ na jànanti devà gandhabba-mànusà Khãõ'àsava§ arahanta§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 420 Yassa pure ca pacchà ca majjhe ca n'atthi ki¤cana§ Aki¤cana§ anàdàna§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 421 Usabha§ pavara§ vãra§ mah'esi§ vijit'àvina§ Aneja§ nhàtaka§ buddha§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 422 Pubbe-nivàsa§ yo vedi sagg'àpàya§ ca passati Atho jàti-kkhaya§ patto abhi¤¤à-vosito muni Sabba-vosita-vosàna§ tam aha§ bråmi bràhmaõa§. 423

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful