You are on page 1of 4

GENETIKA -znanost o nasljeivanjuNASLJEIVANJE-proces prenoenja nasljednih informacija s roditelja na potomstvo GEN-nosioc upute za izgradnju i funkcioniranje organizma -dio molekule

DNA koji odreuje neko svojstvo -nosi informaciju za strukturu(redoslijed aminokiselina) polipeptida ili molekulu RNA GENOTIP-skup svih gena nekog organizma FENOTIP-skup svih svojstava nekog organizma MOLEKULA DNA(deoksiribonukleinska k.)-graa ine ju : - dva antiparalelna polinukleotidna lanca (3'-kraj jednog i 5'-kraj drugog lanca) -lanci su meusobno povezani vodikovim vezama izmeu baza -osnova svakog poli.lanca je NUKLEOTID NUKLEOTID je graen od: -eera pentoze(deoksiribonukleaza) -fosfatne skupine -duikove baze : 1)purinske: adenin i gvanin 2)pirimidinske: timin i citozin DNA se udvostruava semikonzervativnom replikacijom -dolazi do razdvajanja lanaca zbog pucanja vodikovih veza meu bazama -svaki stari lanac slui kao kalup za sintezu novog lanca -zbog komplementarnih baza(a-t,g-c) genska uputa na starom lancu slui za sintezu novog lanca -nakon replikacije nastaju dvije iste dvolanane molekule DNA -tu svaku DNA ini stari lanac(kalup)+novosintetizirani lanac GENSKA UPUTA I NJEZIN PRIJENOS: OD GENA DO PROTEINA -Informaciju za redoslijed aminokiselina u poli.lancu nosi triplet baza koji ine genski kod -genski kod ine 64 tripleta RNA(ribonukleinska k.)-krajnji produkt polipeptida -jednolanana molekula -eer pentoza u RNA je riboza -umjesto pirimidinske baze timin nalazimo bazu uracil Tri vrste RNA molekula potrebnih za sintezu polipeptida: -mRNA(messenger) -tRNA(transportna) -rRNA(ribosomska) mRNA-prenosi informaciju iz DNA do ribosoma gdje se odvija sinteza proteina -nastaje transkripcijom ili prepisivanjem genske upute u molekuli DNA -sintetizira se na jednom lancu DNA uz pomo enzima RNA-polimeraze -nakon transkripcije nosi dalje uputu u obliku tripleta baza-KODONIMA Sinteza proteina-translacija ili prevoenje -odvija se na ribosomima u citoplazmi -uz pomo tRNA prevodi se poruka zapisana u mRNA u krajnji produkt gena-polipeptidni lanac

tRNA jednolanana -na jednom jednolananom kraju nalazi se ANTIKODON Ribosomi- strukture na kojima se obavlja translacija -sastoji se od rRNA+protein -translacija zapoinje vezanjem 5' kraja mRNA za ribosom -ribosom ita poruku u mRNA i svaki kodon prevodi u aminokiselinu(dovodi tRNA) -start kodon-AUG-nosi uputu za metionin -stop kodoni: UAA,UGA,UAG DNA RNA A U T - A C G G - C REGULACIJA AKTIVNOSTI GENA -primjer operon u bakteriji Escherichia coli -prokarioti OPERON -se sastoji od gena promotra,gena operatora i strukturnih gena PROMOTOR-mjesto gdje zapoinje transkripcija -gen regulator obavlja regulaciju aktivnosti gena,stalno je aktivan REPRESOR- produkt g.r.-a koji ima afinitet za slijed nukleotida -nalazi se izmeu promotora i prvog gena operona-OPERATOR Ako u okoliu bakterije nema laktoze-represorski protein sjedi na operatorskom mjestu -on tako fiziki onemoguava RNA-polimerazi da krene s transkripcijom -kad nema laktoze,enzimi se ne sintetiziraju Ako u okoliu bakterije ima laktoze-ona je induktor gena operona -vee se za represor i inaktivira ga -oslobaa se operatorsko mjesto i RNA-polimeraza kree s transkripcijom gena

KROMOSOMI I MOLEKULA DNA Kromosom prokariota-kruna,dvolanana i gola molekula DNA-NUKLEOID NUKLEOID-nositelj nasljedne upute u bakteriju PLAZMIDI-nalaze se u citoplazmi -samoreplicirajue molekule DNA neovisne o nukleoidu KROMATIN-nalazi se u jezgri eukariotske stanice -ine ju DNA+proteini-podijeljeni u kromosome -osnovna gra.jed. Kromatina jest nukleosom -nukleosom se sastoji od dvolanane DNA omotane oko proteina histona dvostruki kromosom-ine ga dvije sestrinske kromatide( u metafazi) -sestrinske kromatide su vezane prim.duenjem centromerom NESPOLNO I SPOLNO RAZMNOAVANJE Nespolno razmnoavanje-jedinke su genetski identine,klonovi -tako se razmnoavaju prokarioti i jednostanini eukarioti i biljke -osnova vegetativnog razmnoavanja je mitoza Spolno razmnoavanje- osnova je mejoza -bitan je krosingover-izmjena dijelova nesestrinskih kromatida homolognih kromosoma ALELI-homologni geni -par gena za istu vrstu svojstava na homolognim kromosomima -imaju isti genski lokus KARIOTIP-kromosomska garnitura,skup svih kromosoma u stanici -autosomi+gonosomi diploidna garnitura- kromosomi su u homolognim parovima haploidna garnitua-po jedan kromosom iz svakog homolognog para SNAGA IZRAAJNOSTI GENA -dominantni geni -recesivni geni -intermedijarni geni-geni jednake jakosti -multipli aleli-vie oblika gena za neko svojstvo -homozigoti-organizmi koji imaju 2 ista alela za neko svojstvo -heterozigoti-organizmi koji imaju 2 meusobno razliita alela za neko svojstvo