You are on page 1of 41

1.

-BERO eta TENPERATURA KONTZEPTUAK

BEROA da gorputz batetik bestera transferitzen den energia mota. Oso subjektiboa den sensazioa
Batzuek hotz sentitzen duten bitartean beste batzuek, berriz, bero sentitu ahal dute.

TENPERATURAk adierazten du gorputz batek duen barne-energia

Tenperatura oso objektiboa da

Gorputz batetik bestera doa beroa, bion tenperaturak berdina izan arte, OREKA TERMIKOA lortu arte

Gorputz bat berotzen dugunean gorputzak dituen atomoak edo molekulak gero eta azkarrago mugitzen dira. Mugimendu horri AGITAZIO TERMIKOA deritzo.

Sukarra daukagunean, zer sentitzen dugu, hotz edo bero? Zergatik?

Eskua ur beroan daukagu

Eskua ur hotzean daukagu

Zer sentituko genuke?


Zer sentituko genuke?

Bero eta hotz sentitzea gure zentzumenek ematen dizkiguten sentsazioen araberakoak dira

Oso tenperatura handiko tokitik tenperatura handiko tokira pasatzean hotz sentitu ahal dugu

2.-BEROAREN ERAGINAK GORPUTZETAN

Gorputz bati bero ematen diogunean barne partikulak gero eta gehiago mugitzen dira, bolumena handituz.

Mugimenduaren ondorioz gorputzaren bolumena handitu egingo da: DILATAZIOA

Gorputzak beroa galtzen badu kontrakoa gertatuko da. Partikulak gutxiago mugituko dira, haren bolumena txikituz: UZKURDURA

http://personal.telefonica.terra.es/web/carmensob//archivos/sm/globo.html

Gasak likidoak baino gehiago dilatatzen dira eta likidoak solidoak baino gehiago

Solidoetan zentimetrokoak izan daitezke dilatazioak eta horrexegatik, dilatazioa posiblea izan dadin, DILATAZIOJUNTURAK (tarteak) jartzen dira.

http://fcayqca.blogspot.com.es/search/label/F-Q%204%C2%BA%20ESO

Ura berotuz gero, zer gertatuko litzaioke puxikari?

HANDIAGOTUKO zela

Substantzia batek dituen egoera fisikoen aldaketak, EGOERA-ALDAKETAK deitzen dira

Gure planetaren batez besteko tenperatura 15C-koa eta horri esker ura hiru egoeratan agertzen da

Tenperatura non solido bat urtu egiten den URTZETENPERATURA deitzen da

Zein da urarena?

Tenperatura non likido batek irakiten duen IRAKITETENPERATURA deitzen da

Zein da urarena? Bi tenperatura horiek substantzia bakoitzaren bereizgarriak dira

3.-TENPERATURA NEURTZEA

Celsius eta Kelvin eskaletan graduek balio bera daukate

Farenheit eta besteen artean balio desberdinak daude

Uraren irakite-tenperatura
Tk = Tc + 273 Tc = Tk - 273 Uraren urtze-tenperatura

ERREFERENTZIA-PUNTUAK

Unibertsoaren tenperatura minimoa

TF = Tc 9/5 + 32 Tc = 5 (TF - 32)/9

Termometroek erraz dilatatzen diren likidoak erabiltzen dituzte, esaterako alkohola eta merkurioa. Alkohola koloreztatzen da errezago ikusi ahal izateko.

5.-BEROAREN HEDAPENA

EROAPENA

KONBEKZIOA

ERRADIAZIOA

EROAPENA solidoetan zehar hedatzeko erabiltzen den mekanismoa Beroaren eraginpean partikulen energia zinetikoa handitu egiten da. Gero mugimendua aldameneko partikuletara transferitzen da

KONBEKZIOA fluidoetan (likidoetan eta gasetan) hedatzen den mekanismoa

Likido edo gasa behealdetik berotzean tenperatura gora egiten du eta partikulak igotzen dira goian hozten direnean tenperatura jaitsi eta jaisten dira

Mugimendu zehatz horiek KONBEKZIO KORRONTEAK deitzen dira

Konbekzio korronteen bidez mantuko mugimenduak, hodeien eraketa eta itsasoko ur-korronteak ditugu

ERRADIAZIOA da beroa ingurune materialik gabe hedatzeko mekanismoa.

BEROTEGIAK: Eguzkiaren erradiazioak berotegiko beirazko hormak zeharkatzen ditu

Beroa erradiazio gisa islatzen da eta zati bat ez da kanpoaldera irteten. Hori dela eta barruko tenperaturak gora egiten du

Gure planetan karbono dioxidoak egiten du negutegietan beirak egiten duena

Nola transmititzen da beroa hurrengoetan?

6.-EROALE ETA ISOLATZAILE TERMIKOAK


Lapiko hau ikutzean, erre egiten gara?

Eta zartagina hau ikutzean?

Non dago ezberdintasuna? Substantzia guztien ez dute beroa eroateko ahalmen bera. Badaude EROALE eta ISOLATZAILE TERMIKOAK

Metalak oso eroale termiko onak dira, oso azkar gertatzen baita energia-trukea

Material porotsuak edo zuntzezkoak airea dute barruan eta isolatzaile termiko onak dira, esaterako zura eta plastikoak

Askotan esaten dugu arropak beroa ematen digula, baina ez du berorik transmititzen.

Gorputzak sortzen duen beroa harrapaturik geratzen da arropak tartean duen airearen barruan.

Kristal bikoitzeko lehioetan berdin gertatzen da.

7.-LARRUAZALA, BEROA HAUTEMATEKO ORGANOA

Larruazalak hainbat zentzumen-errezeptore ditu

Eta tenperaturarako: TERMORREZEPTOREAK

Ukimenarako

Presiorako

Minarako

RUFFINIren korpuskuluak: alde sakonean, tenperatura altuetarako eta aurpegian oso ugariak

KRAUSEren korp: hotza, ugariago bizkarrean bereziki