You are on page 1of 38

MERNE JEDINICE

decibel uvek pokazuje odnos dveju veliina


dB = 10 log (P
1
/P
2
)
primer 2:1 > odnos snaga = 3 dB
primer 10:1 > odnos snaga = 10 dB
snaga je proporcionalna kvadratu napona
L[dB]
napon
= 20 log (U
1
/U
2
)
primer 2:1 > odnos napona = 6 dB
primer 10:1 > odnos napona = 20 dB
dBm
ova jedinica prikazuje nivo snage u odnosu na 1 mW;
dakle 0 dBm = 1mW

Zadatak 1. Signal putuje od take A do take B. U
taki A snaga signala je 100W. U taki B snaga signala
je 90W. Koliko je slabljenje u dB?

Reenje:

Slabljenje signala u dB predstavlja vrednost od 10
logaritama odnosa snage u poetnoj taki u odnosu na
snagu u krajnjoj taki:
| | dB
P
P
a
B
A
457 . 0
90
100
log 10 log 10 =
|
.
|

\
|
=
|
|
.
|

\
|
=
Zadatak 2. Slabljenje signala je -10 dB. Kolika je
snaga signala u krajnjoj taki, ako je snaga signala u
poetnoj taki 5 W ?
Reenje:
( )
| | W P P
P
P
P
P
dB a
a
50 1 . 0 /
1 . 0 10 10
log 10 10
1 2
1 10 /
2
1
2
1
= =
= = =

|
|
.
|

\
|
= =

Snaga signala u krajnjoj taki je 50W. Snaga


signala je poveana, to je logino jer je
slabljenje u dB imalo negativnu vrednost, tj.
re je o pojaanju.
Zadatak 3. Signal prolazi kroz tri kaskadno vezana
pojaavaa, pri emu svaki ima pojaanje od 4 dB. Koliko je
ukupno pojaanje? Koliko je puta signal pojaan?
Reenje:

Na osnovu osobine sabiranja pojaanja u [dB] kada je re o
kaskadno vezanim pojaavaima u dB imamo da je ukupno
pojaanje 12dB. Ako sa A oznaimo pojaanje signala u
linearnoj razmeri onda je:
85 . 15 log 10 12 = = A A dB
Znai signal je pojaan 15.85 puta. Budui da pojaanje od
3dB oznaava priblino dvostruko pojaanje signala, a
poto u 12dB imamo 43dB, na osnovu toga moemo
smatrati da je signal ukupno pojaan priblino 2
4
= 16 puta.
Zadatak 4. Ako je protok na mestu konekcije ureaja
i medijuma za prenos 5kb/s, koliko je potrebno
vremena da bi se poslalo 0.1 Mb iz ureaja?
Reenje:
| | s
s kb
kb
t kb Mb 20
/ 5
100
100 1 . 0 = = =
Zadatak 5. Svetlosti je potrebno priblino 8 minuta da sa
Sunca stigne do Zemlje. Koliko je rastojanje od Zemlje do
Sunca?
Reenje:

Neka je brzina svetlosti odreena sa 300000km/s, to
znai da je rastojanje izmeu Sunca i Zemlje priblino:
| | km s s km s km ct d
6
10 144 480 / 300000 min 8 / 300000 = = = =
Zadatak 6. Signal ima talasnu duinu 10
-6
m u vazduhu.
Koliko daleko signal moe da se propagira za vreme 7
perioda?
Reenje:

Trajanje periode je:
s
s m
m
c T
14
8
6
10
3
1
/ 10 3
10
/

= =
Put koji signal pree za 7 perioda je:
m s s m T c ct d 7 10
3
1
7 / 10 3 7
14 8
= = = =

m 7
Naravno ovaj rezultat smo mogli odmah dobiti da smo uzeli u
obzir fiziko tumaenje talasne duine. Na osnovu izraza
da je vidimo da je talasna duina rastojanje koje signal pree
za vreme trajanja jedne periode, pa poto se trai rastojanje
koje e signal prei za 7 perioda onda je ono jednako 7
talasnih duina tj. .

.
cT =
Poruka i signal
U telekomunikacijama je uobiajeno da se informacije
nazivaju porukama. Fizika predstava informacije naziva
se signal. Signal je elektrini lik poruke. To znai da e se
informacija o nekom dogaaju prenositi uvek pomou
signala.
Prema svojoj prirodi signali se mogu podeliti na:
deterministike i sluajne.
Deterministiki signali su signali iji je vremenski oblik
uvek poznat, tj. ije se ponaawe moe opisati
matematikim izrazom.
Sluajni signali su signali koji se ne mogu opisati
matematikim izrazom zbog toga to su trenutne vrednosti
ovakvih signala sluajnog karaktera. Tipini primer
sluajnih signala je govorni signal.
Analiza periodinih signala
Svaku periodinu funkciju, uz odreena, za nas ne mnogo
bitna ogranienja sa matematike strane, moemo da
predstavimo u obliku harmonijskog Furijeovog reda, da
rastavimo u Furijeov red oblika:
( ) ( )

=
+ + =
1
1 1
0
sin cos
2
n
n n
t n P t n Q
a
t s e e
koji predstavlja zbir jednosmerne komponente signala
(matematiki i fiziki srednje vrednosti signala):
( )
}

=
2 /
2 /
0
1
2
T
T
dt t s
T
a
i prostoperiodinih komponenti oblika: i ,
t n Q
n 1
cos e t n P
n 1
sin e
ije su amplitude date izrazima:
( )
( )
}
}

=
=
2 /
2 /
1
2 /
2 /
1
sin
2
cos
2
T
T
T
T
dt t n t s
T
Pn
dt t n t s
T
Qn
e
e
Osnovna kruna uestanost, tj. uestanost osnovnog ili
prvog harmonika data je izrazom:
1 1
2
2
f
T
t
t
e = =
Na osnovu ovoga se vidi da se perioda T prvog harmonika
poklapa sa periodom datog signala s(t).
Poto je uestanost prvog harmonika f
1
= 1 / T,
uestanost n-tog harmonika je f
n
=n f
1
, a njegova kruna
uestanost je
n
=n 1= n 2 f
1
.
Osim ovog oblika Furijeovog reda, kojim moe da se
predstavi lik signala, postoji i drugi, neto prostiji, oblik koji se
vrlo esto koristi i koji predstavlja saeti vid prvog oblika
Furijeovog reda:
( ) ( )

=
+ + =
1
1
0
cos
2
n
n n
t n S
a
t s e
U ovom sluaju je srednja vrednost signala, lan
2 /
0
a
ranije, amplituda n-tog harmonika je data izrazom:
, ista kao i
2 2
n n n
Q P S + =
gde su P
n
i Q
n
odreeni za prvi oblik Furijeovog reda.
Ugao
n
predstavlja fazni stav n-te harmonijske komponente
signala u poetnom trenutku vremena i dat je izrazom:
n
n
n
Q
P
tg =
Furijeov red moe da se predstavi i u kompleksnom obliku:
( )

=
=
n
t n j
n
e S t s
1
e
U ovom izrazu kompleksnu amplitudu harmonika definiemo kao
( )
( )
( )

< +
>
= =

}
0
2
1
0
2
1
1
2 /
2 /
1
n za jP Q
n za jP Q
dt e t s
T
S
n n
n n
T
T
t n j
n
e
Za ovaj oblik Furijeovog reda vai
n
j
n n
e S S

=
n
S
n

gde je amplituda, a faza n-tog harmonika Furijeovog reda.


esto je prilikom reavanja praktinih zadataka, a naroito kada
je potrebno da se tokom rada vre operacije diferenciranja i
integraljenja, mnogo zgodnije da se koristi kompleksni oblik
Furijeovog reda, nego prva dva trigonometrijska oblika.
Skup veliina ili i naziva se amplitudski spektar, a
skup veliina naziva se fazni spektar posmatranog signala i
ova dva spektra potpuno karakteriu dati signal.
Poto se ee koristi samo amplitudski spektar, to emo
njega prosto zvati spektar.
Spektar periodine funkcije moe se grafiki predstaviti kao
zavisnost amplitude ( ili i ) odnosno faze ( ) od
krune uestanosti, tj. harmonika osnovne krune uestanosti-
.
U ovom koordinatnom sistemu spektar je predstavljen skupom
diskretnih taaka gde svakoj vrednosti odgovara samo
jedna vrednost . Ovakav spektar je predstavljen na slici 1d.,
ali poto nije praktian za rad, usvojeno je da se amplitude
pojedinih harmonika, predstavljaju u odreenoj razmeri,
odsecima normala iz taaka diskretnog spektra na osu
uestanosti, te ovako modifikovani spektar ima oblik kao na
slici 1.
n
S
n
Q
n
P
n

1
e n
n
S
n
Q
n
P
n

1
e n
n
S
Potpuna analogija vai i za fazne spektre spektre.
Vano je uoiti da za razne oblike Furijeovog reda amplituda
jednosmernog lana u svim tim razliitim oblicima ima istu
vrednost i da su svi oblici reda meusobno povezani, te se
lako moe prelaziti sa jednog oblika na drugi.
Amplituda svake spektralne komponente trigonometrijskog
oblika Furijeovog reda, ija je uestanost , ustvari
predstavlja zbir amplituda komponenti ije su uestanosti i
iz kompleksnog oblika Furijeovog reda. U kompleksnom
spektralnom domenu, dakle vai da je amplitudski spektar
parna funkcija uestanosti, afazni neparna funkcija
uestanosti.
Slika 1d.
0
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0 1 2 3 4 5 6
w/w1
S
n

Slika 1.
0
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0 1 2 3 4 5 6
w/w1
S
n
1
e n
1
e n
1
e n
Razlaganje pojedinih funkcija u Furijeove redove moe da
se znatno uprosti ako imamo u vidu sledee osobine
funkcije :
Ako je funkcija koja ima iste povrine ispod i iznad
apscisne ose, onda je jednosmerni lan jednak nuli
Ako je parna funkcija, , onda imamo samo
harmonike kosinusoidalnog oblika .
Ako je neparna funkcija, , onda Furijeov red
sadri samo sinusoidalne komponente .
Ako je simetrina funkcija u odnosu na apscisnu osu
ako izmenimo mesto njenim dvema poluperiodama,
tj.
onda Furijeov red ima samo neparne
harmonike.
( ) t s
( ) t s
0
2
0
=
a
( ) t s ( ) ( ) t s t s =
0 =
n
P
( ) t s ( ) ( ) t s t s =
0 =
n
Q
( ) t s
( ) ( ) 2 / T t s t s + =
Pri rastavljanju funkcija u Furijeove redove moramo imati na
umu:
Da je potrebno da funkciju posmatramo u intervalu od
jedne cele periode, pri emu ovaj interval moe da se
uzme poev od bilo koje take na apscisi.
Da pri odreivanju amplituda harmonika parnih ili
neparnih funkcija dovoljno da funkciju posmatramo u
intervalu od samo jedne poluperiode.
Da pomeranje apscise gore-dole du ordinatne ose menja
samo jednu komponentu i to jednosmernu komponentu.
Da pomeranje ordinatne ose levo desno utie samo na
fazu harmonika.

Ako neki prostoperiodini elektrini signal deluje na
neku otpornost R, na toj otpornosti se razvija snaga:

( ) t s
2
~
f f e
S P
Ako na tu otpornost deluje vie prostoperiodinih signala,
svaki od tih signala doprinosi ukupnoj snazi i ukupna snaga
koja se razvija na toj otpornosti data je zbirom ovih
parcijalnih snaga:
+ +
2
2
2
1
~
f f e f f e
S S P
( ) t s
( ) t s
Neka je sada, zbir ovih prostoperiodinih komponenti
ustvari na signal , koji smo razvili u Furijeov red.
Neposredno se dobija da je efektivna vrednost
sloenoperiodinog signala data izrazom:

( )

}

=
=
0
2
0
2
1
n
n
T
S dt t s
T
koji je poznat pod nazivom Parsevalova teorema.
Zadatak 7. Povorku pravougaonih impulsa proizvoljnog
trajanja i proizvoljne uestanosti, razviti u Furijeov red,
posmatrajui je kao parnu funkciju vremena.





Da bi nam rad bio laki prvo smo nacrtali ovaj niz impulsa,
gde je E-amplituda impulsa, -trajanje impulsa, a T-perioda
ponavljanja impulsa.
Definiimo najpre ovu funkciju. Poto je funkcija parna,
moemo da se zadovoljimo definisanjem samo u intervalu
od jedne polovine periode. Dakle, imamo:
E
T
O
s(t)
t
( )

< <
< <
=
2 / 2 / 0
2 / 0
T t za
t za E
t s
u
u
Opti oblik Furijeovog reda glasi:


gde je:

srednja vrednost funkcije, a ostali lanovi su:


Iz izraza za lan dobijamo za da je

Sada je izraz za Furijeov red:
U naem sluaju imamo da je
( )


=

=
+ + =
1
1
1
1 0
sin cos
n
n
n
n
t n P t n Q S t s e e
( )
}
=
T
dt t s
T
S
0
0
1
( ) ( )
} }
= =
T T
dt t n t s
T
Pn dt t n t s
T
Qn
0
1
0
1
sin
2
cos
2
e e
n
Q 0 = n ( )
0
0
0
2
2
S dt t s
T
Q
T
= =
}
( )


=

=
+ + =
1
1
1
1
0
sin cos
2
n
n
n
n
t n P t n Q
Q
t s e e
( ) E
T
E
T
E
dt
T
E
dt t s
T
Q
T
o
u u
u
2 2
2
4 4 2
2 /
0 0
0
= = = = =
} }
Parametar nazivamo faktor reima i on definie
relativnu irinu impulsa u odnosu na periodu ponavljanja
impusa u periodinoj povorci impulsa. Za parnu funkciju
imamo da je




pa je

Imajui u vidu da je i , moemo pisati
T / u o =
( ) 0 cos
4
2 /
0
1
= . =
}
n
T
P dt t t s
T
Qn e
1
1
1
1
2 /
0
1
1
2 /
0
1
2 /
0
1
2
2
2 sin
4
2
sin
4
sin
4
cos
4
cos
4
f n
f n
T
E
n
n
T
E
n
t n
T
E
dt t n
T
E
dt t n E
T
Q
n
t
u
t
e
u
e
e
e
e e
u
u u
= =
=
(
(

= = =
} }
o
u
u = =
T
f 1 = f T
o t
o t
o
t
o t
n
n
E
n
n
E Q
n
sin
2
sin
2 = =
Konani oblik trigonome-
trijskog oblika Furijeovog
razvoja za parnu funkciju
povorke pravougaonih impulsa je:
Iz ovog izraza koji ustvari predstavlja Furijeov niz za povorku
pravougaonih impulsa proizvoljnog trajanja, stavljajui
, dobijamo izraz za povorku pravouga-
onih impulsa specijalnog oblika, kod
koje impuls traje isto koliko i pauza
(kvadratni impulsi):
iji je razvijeni oblik sledei

Ovaj izraz sadri samo neparne harmonike, to smo i ranije
mogli da zakljiimo, jer je na signal zadovoljavao uslove
slikovne simetrije, koja glasi i onda imamo samo
neparne harmonike u Furijeovom nizu.
( )

=
|
|
.
|

\
|
+ =
1
1
cos
sin
2
n
t n
n
n
E E t s e
t o
t o
o o
5 . 0 = o
( )

=
|
|
|
|
.
|

\
|
+ =
1
1
cos
2
sin
2
2
n
t n
n
n
E E
t s e
t
t
( )
|
.
|

\
|
+ + = .... 3 cos
3
1
cos
2
2
1 1
t t
E E
t s e e
t
( ) ( ) t s T t s = + 2 /
Zadatak 8. Poto smo se upoznali sa svojstvima obinih
pravougaonih impulsa i pomenuli kvadratne impulse,
nastaviemo dalje sa njima. Dalje razmatranje je u cilju
jasnijeg sagledavanja izbora mesta koordinatnog poetka.
Dakle, potrebno je da nadjemo izraz za Furijeov red
povorke pravougaonih impulsa pozicioniranih kao na slici.




Najpre emo definisati analitiki oblik funkcije koja
predstavlja periodinu povorku u ovom sluaju.
E
T
s(t)
t
u
4
3u
4
( )

< <
< <
< <
=
T t T za E
T t za
t za E
t s
4
4 4
3
0
4
3
0
u
u u
u
pri emu je: , odnosno , jer je to povorka
kva-dratnih impulsa. Za srednju vrenost ove povorke
impulsa imamo:

Prema tome imamo da je , jer je ili
.
Dalje moemo nai i



a poto je , dobijamo da je




Analogno ovome za neparne lanove dobijamo:
2 / T = u
2 / 1 = o
( ) E
T
E
T
E
dt t s
T
S
T
o
u u u
= =
(

+ = =
}
4 4
3 1
0
0
2
0
E
S =
2 / 1 = o
2 / T = u
( )
|
.
|

\
|
+ = =

}
T
T
T
n
t n t n
n T
E
dt t n t s
T
Q
4 /
1
4 / 3
0
1
1 0
1
| sin | sin
1 2
cos
2
u
u
e e
e
e
2 / T = u
)
`

|
|
.
|

\
|
|
.
|

\
|

|
.
|

\
|
+
|
.
|

\
|
=
T
n
T
T T
T
n T
T
n
n T
E
Q
n
t t t
e
2
8
sin
2
sin 0
8
3 2
sin
2
1
)
`

|
.
|

\
|
+
|
.
|

\
|
=
4
sin
4
3
sin
t t
t
n n
n
E
Q
n
Ve sada moemo da se uverimo da bi izraz za Furijeov red
bio glomazan. Ako se setimo da postoji nekoliko, na prvi
pogled razliitih oblika Furijeovog reda, onda, koristei se
oblikom:

i prateim obrascima koji daju vezu izmeu ova dva oblika
Furijeovog reda, koji svakako moraju da predstavljaju istu
funkciju, te da se u sutini svedu jedan na drugi, dobijamo
koristei odnose:
( )
)
`

= =

}
T
T
T
n
t n t n
n T
E
dt t n t s
T
P
4 /
1
4 / 3
0
1
1
0
1
| cos | cos
2
sin
2
u
u
e e
e
e
)
`

|
|
.
|

\
|
|
.
|

\
|
+
|
.
|

\
|

|
.
|

\
|
=
T
n
T
T T
T
n T
T
n
n T
E
P
n
t t t
e
2
8
cos
2
cos
8
3 2
cos 1
2
1
)
`

|
.
|

\
|

|
.
|

\
|
=
4
3
cos
4
cos
t t
t
n n
n
E
P
n
( ) ( )

=
+ + =
0
1 0
cos
n
n n
t n S S t s e
da je amplituda n-tog harmonika data izrazom


dok je faza odreena izrazima


Prema tome, Furijeov red za ovu povorku impulsa glasi:
n
n
n n n n
n n n n n n
Q
P
tg S P
Q P S S Q
= =
+ = =

sin
cos
2 2
|
.
|

\
|
=
2
sin
2 t
t
n
n
E
S
n
4 4
t

t
n n tg tg
n n
=
|
.
|

\
|
=
( )
|
|
.
|

\
|
+
|
.
|

\
|

|
.
|

\
|
+ = ....
4
3
3 cos
3
1
4
cos
2
2
1 1
t
e
t
e
t
t t
E E
t s
Zadatak 9. Zbog toga to propusni opseg realnih
elektrinih kola i prenosnih sistema ima konanu irinu, to se
i pravougaoni impulsi, sa sasvim strmim ivicama ne mogu
ostvariti. Realni impulsi su obino, trougaonog ili trapeznog
oblika. Zbog pogodnosti rad, prvo emo posmatrati povorku
trougaonih impulsa. Prema tome zadatak glasi
Analizirati povorku trougaonih impulsa i dati njen spektar.
Radi olakane analize impulsi mogu da se posmatraju kao
parna funkcija. Povorka trougaonih impulsa koja je
nacrtana na slici moe se analitiki zapisati kao
s(t)
t
E
u T
( )

< <
u
u
< < +
u

< <
u
+
u
u
< <
=
T t za
t za E
Et
t za E
Et
t
T
za
t s
2
0
2
0
2
0
2
2
2 2
0
Ovde odmah nalazimo da je


Poto je funkcija parna, to je znai, te ostaje da je


( ) E
T
E t
t
T
E
dt
t
T
E
dt t s
T
Q
/
/ / T
o =
u
=
(
(

u
=
|
.
|

\
|
u
= =
u
u
} }
4
4
2
2 4 2
1
4 4
2
0
2
2
0
2
0
0
0 =
n
P
( )
} }
|
.
|

\
|
= = =
2 /
0
1
2 /
0
1
cos
2
1
4
cos
4
u
e
u
e dt t n
t
T
E
dt t n t s
T
Q S
T
n n
2
2
2 2 2
2
2
sin
2
sin 2
2

|
.
|

\
|
=
(

|
.
|

\
|
=
to
to
o
to
o t
o
n
n
E
n
n
E
Q
n
( ) ( ) o t
o t
u
e
u e
e
e
u e
e
u
u
e
e
u u
n
n
E
n
T n
E
dt
n
t n
T
E
n
t n
T
E
n
T n
E
Q
n
cos 1
2
2
cos 1
8
sin 8 sin 8
2
sin
4
2 2
1
2
1
2
2 /
0 1
1
2 /
0 1
1
1
1
|
=
|
|
.
|

\
|
|
.
|

\
|
=
= +
|
.
|

\
|
=
}
te Furijeov red za povorku trougaonih impulsa, prikazanih
na slici glasi



Spektralna predstava amplituda pojedinih harmonika u
funkciji krune uestanosti, moe se predstaviti na sledei
nain:



Da bi ovaj spektar prikazali dijagramom potrebno je da na
ordinatnu osu nanosimo amplitude pojedinih harmonika, a
na apscisnu krune uestanosti . Prema ovome diskretan
spektar ima sledei izgled.
( ) ( )

to
|
.
|

\
|
to
o +
o
=
1
1
2
cos
2
2
sin
2
n
t n
n
n
E
E
t s
2
2
2
sin

to
|
.
|

\
|
to
o =
n
n
E S
n
Nule spektra date su jednainom:
gde je , a broj harmonika n-te nule iznosi
Dakle do prve nule ima harmonika. Za mali faktor
reima spektar se moe predstaviti anvelopom spektra.
Spektar predstavljen anvelopom spektra ima oblik
Sn
10t
8t 6t 4t 2t 12t
u u u u u u
ne1
Ae
u
=
m
f n
2
1
.... 3 , 2 , 1 = m
n N
u
=
2
u / 2
S( )/S(0) e
10t
8t 6t 4t 2t 12t
u u u u u u
e= e n 1
u
u
u
u
u
u
1
6
5
4
3
2
f nf = 1
1
u1
un
u3
u2
KO
u1
U1
Un
U2
U3
Zadatak 10. Uproena blok ema ureaja za analizu signala
data je na slici. Oblik sloenoperiodiog signala, napona
, moe da se posmatra sa katodnim osciloskopom, a
izdvajanje pojedinih harmonika vri se uskopojasnim filtrima
do . Filter proputa samo uestanost ,
filter proputa samo uestanost , a filter
proputa samo uestanost datu sa .

Iza pojedinih filtera nalaze se voltmetri za merenje
odgovarajuih naizmeninih napona od do .
( ) t u
1
( ) t u
1
Hz f
3
1
10 =
Hz f
3
1
10 2 2 =
Hz n nf
3
1
10 =
1
U
n
U
1
u
n
u
n
u
1
u
2
u
Ovim ureajem vri se analiza povorke impulsa koja ima
osnovnu uestanost ponavljanja .
U prvom sluaju, napon ima oblik povorke
pravougaonih impulsa. Izmereni naponi su ,
, , ...
U drugom sluaju napon ima oblik povorke
trougaonih impulsa. Izmereni naponi su ,
, ,...
Potrebno je odrediti sve parametre ulaznog signala
za oba sluaja.
Naponi koji su ovde izmereni voltmetrima, odgovaraju
amplitudama pojedinih harmonika. To su naizmenini
naponi, a voltmetri koji slue za merenje naizmeninih
veliina, mere efektivne vrednosti. Dakle, izmerene
vrednosti na pojedinim voltmetrima, predstavljaju ustvari,
efektivne vrednosti pojedinih harmonika.
Hz f
3
1
10 =
( ) t u
1
V U 30
1
=
V U 0
2
= V U 10
3
=
( ) t u
1
V U 36
1
=
V U 4
3
=
V U 0
2
=
( ) t u
1
Da bi smo dobili amplitude tih harmonika treba treba
pokazivanje voltmetra pomnoiti sa .
Amplituda n-tog harmonika je

Imajui u vidu da je i , dobijamo da
je

Prema tome dozvoljeno je da usvojimo da je ,
odakle sledi da je .Ako ovu vrednost za faktor
reima uvrstimo u izraz za amplitudu prvog
harmonika, dobijamo da je


odnosno
2
( )
to
to
o =
n
n
E S
n
sin
2
0
2
= S 0 2 sin = ot
( ) impulse e pravougaon za k k 1 ... , 3 , 2 , 1 , 0 , 2 < o = t = ot
1 = k
5 . 0 = o
( )
2 /
2 / sin
2
1
2 2
1 1
t
t
= = E U S
| | V
U
E
E
U 6 , 66
2
2 2
2
1
1
=
t
=
t
=
Zadatak 11. Radarski predajnik emituje skoro
pravougaone impulse trajanja . Uestanost
ponavlanja impulsa je , a vrna snaga u
impulsu (pri optereenju od ) iznosi
.
Kolika mora biti irina propusnog opsega radarskog
antenskog sistema (napojni vod-antena) da bi se u
sluaju potpunog prilagoenja ouvalo 95% od
ukupne energije povorke impulsa.
Kolika e biti srednja snaga koju emituje antena, ako
predpostavimo da prenosno slabljenje b antenskog
sistema u posmatranom opsegu iznosi proseno 0.5
dB, a da je otpor zraenja antene .

pod pretpostavkom da je propusni opseg radarskog
antenskog sistema jednak irini prve arkade spektra
signala



s = u 1 . 0
| | sec / 1000 imp f =
O = 50 R
| | kW P 500
max
=
f A
| | O = 50
A
R
| | | | MHz Hz f 20 10 2 10 / 2 / 2
7 7
= = = u = A

| | | | V E V R P E
3
1
2 6 3
max
2
1
10 5 10 25 50 10 500 = = = =
| | 059 . 1 10 025 . 0 log 5 . 0 log 20
025 . 0
2
1
2
1
2
1
= = =
|
|
.
|

\
|
=
|
|
.
|

\
|
=
E
E
E
E
dB
E
E
b
| | V
E
E 4720
059 . 1
5000
059 . 1
1
2
= = =
| | kW
R
E
P
A
A
450
2
2
max
= =
4
3
7
10
10
10

= =
u
= o
T
| | W P P
A sr A
45 10 10 450
4 3
max
= = o =

Analogno prethodnom sluaju, iz jednaine koja
odreuje drugi harmonik, imajui u vidu da je

i


dobijamo da je

Poto je dozvoljeno da usvojimo da je , imamo da
je
- sluaj kada se trougaoni impulsi dodiruju.
Iz izraza za amplitudu prvog harmonika dobijamo:




odnosno
( )
0
sin
2
2
2
2
sin
2
2
2
=
)
`

to
to
o =

to
|
.
|

\
|
to
o = E E S
0 sin = ot
( ) impulse e pravougaon za k k 1 ... , 3 , 2 , 1 , 0 , s o = t = ot
1 = k
1 = o
2 2
1 1
2
2
sin
2
2
sin
2

t
|
.
|

\
|
t
=

to
|
.
|

\
|
to
o = = E E U S
| | V
U
E
E
U 5 . 125
4
2 36
4
2 4
2
2
1
2
2
1
=
t
=
t
=
t
=
Perioda ponavljanja i jednih i drugih impulsa je


Trajanje impulsa, izraeno preko faktora reima i
uestanosti dato je izrazom , te je, za pravougaone
impulse

a za trougaone

.
| | | | ms s
f
T 1 10
1
3
1
= = =

T o = u
| | ms T
o pravougaon
5 , 0 2 / = = u
| | ms T
trougaono
1 = = u
KOJI SU HARMONICI ZNAAJNI ZA
OUVANJE OBLIKA PERIODINIH
SIGNALA?
Obino u praksi, kanal ima konanu irinu propusnog
opsega, tako da oekujemo da e na mesto prijema stii
replika ulaznog signala, sa konanim brojem multipla
osnovne uestanosti, najee 3.
UTICAJ VELIINE PERIODE NA OBLIK
SPEKTRA
Kada se osnovna perioda
, signala u vremenskom
domenu povea, osnovna
uestanost se smanjuje, a
komponente postaju blie
jedna drugoj. U graninom
sluaju kada je veliko,
aproksimativno infinitivno,
prostor izmeu harmonika
infinitivno mali, tako da je
spektar u sutini
kontinualan.
UTICAJ TRAJANJA IMPULSA NA OBLIK
SPEKTRA
o ,
j
j
o
o
. o
j, O0,
o
j g(t),
oo o


o o.
-T 0 T 2T
g(t)
t
UTICAJ OBLIKA IMPULSA U PERIODINOM
SIGNALU NA IRINU SPEKTRA