Spelen met klinkercombinaties

De rol van permutaties in de evolutie van de ego-pronomina
jwr47

Inleiding
Voor de nominatief van het persoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud worden twee PIE-afleidingen aangeboden1 (respectievelijk door Beekes en Sihler): Beekes: *h₁eǵ(oH/Hom) Sihler: *eǵoH Sihler formuleert ook een afleiding van de dualis: *weh₁. In het meervoud geven de taalkundigen *uei respectievelijk *we-i aan. Om de ego-pronomina nader te onderzoeken, wil ik een andere benadering toepassen, waarin de PIE-reconstructie wordt verlaten en het ego-pronomen als een afleiding van de bijbehorende goddelijke naam van de hemelse god wordt beschouwd. Zowel de vocale kern van de naam voor de hemelse god en de bijbehorende, moderne egopronomina werden als reeksen klinkers ontworpen. God's naam is ontwikkeld als een groeiende reeks klinkers, die althans gedeeltelijk en tijdelijk ook parallel door de ego-pronomina werden gevolgd. De PIE-reconstructies voor het ego-pronomen bevatten daarentegen een consonant “g”, die in de moderne ego-pronomina vaak ontbreekt.

Hoofdletters
Alhoewel de ego-pronomina vaak vreemde woordvormen omvatten is er voor het Ego-woord slechts een woord in gebruik2. Dat vergemakkelijkt het onderzoek. In eerste instantie vond ik het merkwaardig, dat het ego-pronomen met een hoofdletter wordt geschreven. Het schrijven van woorden met een hoofdletter nodigt uit tot respect. Een negentiendeeeuwse Duitse auteur heeft eens geschreven, dat “de Engelse, die de oceanen beheersen en andere Europese landen minachten, het Latijnse Ego als het woord 'I” vertalen, dat altijd met een hoofdletter wordt geschreven”3. Wycliffe paste een eveneens met een hoofdletter geschreven woord Y toe alhoewel er geen enkele reden was om deze letter foutief als kleine letter “l” of cijfer “1” te interpreteren4. Genesis 3-10 “And Adam seide, Y herde thi vois in paradijs, and Y drede, for Y was nakid, and Y hidde me.” Waarom had men Y (en y) opgegeven alhoewel deze letter veel duidelijker herkenbaar is als de losse letter “i”?
1 Personal pronouns of the First person Singular 2 Addressing Jupiter and the other Olympian deities at Martianus Capella Marriage of Philology and Mercury 3.325, the personified Grammar draws attention to many irregular word-forms, and asks why ego has only the one form, but Minerva interrupts her for fear that she may bore her audience. Chapter 17 - Classical Latin - JC McKeown 3 Chapter 17 - Classical Latin - JC McKeown 4 Het Engelse gebruik om ”ik” met een hoofdletter te schrijven, gaat zeker terug tot de veertiende eeuw. In de Bijbelvertaling van John Wycliffe uit 1395 luidt Genesis 3:10: „And Adam seide, Y herde thi vois in paradijs, and Y drede, for Y was nakid, and Y hidde me.” ”Uw” (”thi”) werd dus met een kleine letter geschreven en ”ik” (”Y”) met een hoofdletter. Bron: Dikke ik en lange ik - Daarom - Puntuit

Het toepassen van hoofdletters bij het schrijven van een ego-pronomen wekt de indruk van hoogmoedigheid, tenzij men het ego-pronomen als evenbeeld van de Schepper mag beschouwen, wat op de middeleeuwse gelovigen ongetwijfeld een nog veel grotere indruk moet hebben uitgeoefend. Wellicht heeft Wycliffe door het gebruik van een hoofdletter willen aanduiden, dat Y als het evenbeeld van Yahweh (YHWH) moet worden beschouwd.

Reeksen klinkers
Woorden met een groot aantal klinkers hebben kennelijk een grote rol gespeeld in de definitie van de religieuze symbolen. Hoeveel woorden kan met drie, vijf of zeven vocalen coderen? Zelfs het triviale geval van één klinker is niet zo eenvoudig als het lijkt. Daartoe moet men het aantal klinkers definiëren, wat op zichzelf al een probleem is. Daarbij ontstaan als vragen: • • • Is de U en eventueel de V of zelfs de W (als dubbele U) een klinker? Zijn de J en de Y klinkers of medeklinkers? Telt de Æ als combinatie (A & E) of zelfstandige klinker mee?

Het is dus nodig voor elke categorie de verzameling klinkers vóóraf te definiëren. Merkwaardig is, dat er in de praktijk in dit soort systemen vrijwel steeds een voorkeur voor oneven aantallen klinkers (1, 3, 5, 7) heeft bestaan. De even aantallen klinkers lijken te zijn ontstaan door slijtage, bijvoorbeeld doordat het Franse persoonlijke voornaamwoord (1e pers. enkelvoud) “ je” is ontstaan uit het Provençaalse “iéu”.

Drie klinkers (IAU en IAΩ) IAU
Volgens een these in het Runen-Wörterbuch van Udo Waldemar Dieterich (1844) werden er oorspronkelijk drie runen voor klinkers vastgelegd: A, I, U. Met maximaal drie vocalen (bijvoorbeeld de letters I, A, U) kan men 6 woorden van drie letters coderen, zes woorden van twee letters en drie woorden van een letter: IAU, AUI, IUA, AIU, UAI, UIA, IA, IU, AI, AU, UA, UI, A, U, I

IAΩ
In het Grieks komen deze letters overeen met A, I en Ω. IAΩ werd lange tijd vrij algemeen als de Griekse vertaling voor het Tri- en Tetragrammaton YHW, resp. YHWH beschouwd5. Tot de beduidende zuiver vocale woorden behoren ook de persoonlijke voornaamwoorden van de eerste persoon enkelvoud, die gedeeltelijk op de naam van de eigen Schepper lijken, zoals bijvoorbeeld het Provençaal iéu, het ióu in het Patois of Villar-St-Pancrace en Nimes6, het Jauerpronomen iáú. Van de tweeledige en zelfs eentallige ego-pronomina zijn talloze voorbeelden bekend, zoals het Siciliaanse IÙ, Wycliffe's Y, het Engelse I, het Spaanse yo, het Italiaanse io, het Franse je, het Portugese eu, etc..

5 Over de Afleiding Van de Ego-pronomina Uit Diaus 6 “Yiou” & “Dïou” im Dialekt der Umgebung von Nimes

Vijf klinkers (Romeins alfabet)
In de praktijk blijken vijf vocalen voldoende voor een primitieve communicatie met klinkers. In het archaïsche Romeinse alfabet vormen A,E,I,O en U de basis voor de vocale woordenschat. De Habsburger Keizer Frederik III heeft deze klinkers al tot zijn levensmotto uitverkoren 7. AEIOU is (althans volgens de webpagina AEIOU) natuurlijk ook een anagram van de naam Ieoua (Jehova). Hoeveel permutaties zijn mogelijk met AEIOU? Voor de woorden met vijf verschillende letters zijn dat 5! = 1 x 2 x 3 x 4 x 5 = 120 mogelijkhede8. Met vijf vocalen zijn dus 120 woorden definieerbaar, waaronder dus ook Ieoua (Jehova). Het aantal woorden dat met maximaal vijf vocalen kan worden gevormd, is beduidend groter omdat ook de kortere combinaties meetellen. De kortere woorden zijn echter al in het vorige hoofdstuk behandeld en worden hier uitgesloten. In de loop der geschiedenis blijkt het belangrijkste vocale woord in de landen rond de Middellandse Zee steeds langer te zijn geworden. Met de groei van het aantal klinkers (met name door bijvoorbeeld de Letters van Claudius) neemt automatisch de lengte van de goddelijke naam toe. Voor de persoonlijke voornaamwoorden der eerste persoon enkelvoud geldt dit echter niet. Zij blijven relatief kort en worden maximaal ca. drie letters lang. Het herhaald gebruik van klinkers (zoals in het Noorse “jei”) wordt i.h.a. zoveel mogelijk vermeden.

Zeven klinkers (het Griekse alfabet)
Het Griekse alfabet gaat al twee stappen verder met ιαωουηε, dat parallel aan Ieoua als schrijfwijze voor Jehova geldt9. Opvallend is, dat de eerste drie letters van ιαωουηε de archaïsche vorm IAΩ vooropstellen. Het is alsof de oude drie klinkers I, A, Ω toch nog een zekere, hogere rang innemen. Ditzelfde geldt voor de klinker I, die in zekere zin al in de drievoudige naam IAU, resp. IAΩ vooropstaat en als de belangrijkste vocaal (d.w.z. in de Hebreeuwse Kabbala de kleinste letter Jod als kern van de schepping) geldt.

Ιαωουηε en αεηιουω
Hoeveel permutaties zijn mogelijk met de zeven klinkers ιαωουηε? → Met zeven vocalen zijn er 5040 definities mogelijk10. De alfabetisch gesorteerde schrijfwijze αεηιουω is bekend uit de magische toverwoorden, die in de Gnostische geschriften en magische papyri: “He who has His seat within the Seven Poles— ΑΕΗΙΟΥΩ,” in the Magical Papyri. Mead, G.R.S. (1906).

7 8 9 10

AEIOU Zie daartoe de faculteit-tabel In the Jewish-Egyptian magic-papyri it appears as Ιαωουηε. – Names Of God volgens de faculteit-tabel

Cyclische permutaties voor woorden met zeven klinkers
In de commentaren11 bij de inschriften van het theater te Milete registreert Diederich cyclische verschuivingen bij het aanroepen van de planeten. De eerste naam is αεηιουω, de tweede εηιουωα, etc....: 1. αεηιουω → AEÆIOUΩ (in plaats van AEEIOYO) 2. εηιουωα → EÆIOUΩA (in plaats van EEIOYOA) 3. ηιουωαε → ÆIOUΩAE (in plaats van EIOYOAE) 4. ιουωαεη → IOUΩAEÆ (in plaats van IOYOAEE) 5. ουωαεηι → OUΩAEÆI (in plaats van OYOAEEI) 6. υωαεηιο → UΩAEÆIO (in plaats van YOAEEIO) 7. ωαεηιου → ΩAEÆIOY (in plaats van OAEEIOY) Vanaf dit punt springt de cyclus weer naar terug naar 1. 1. αεηιουω → AEÆIOUΩ (i.p.v. AEEIOYO) …. etc. Inderdaad vind ik een aantal bewijzen, die de cyclus beschrijven als12: 1. ΑΕΗΙΟΥΩ 2. ΕΗΙΟΥΩΑ 3. ΗΙΟΥΩΑΕ 4. ΙΟΥΩΑΕΗ (→ beginnend met IOU en eindigend op AEH) 5. ΟΥΩΑΕΗΙ 6. ΥΩΑΕΗΙΟ 7. ΩΑΕΗΙΟΥ

11 Page 33 in "Eine Mithrasliturgie" (second edition, 1910) 12 Les formations géométriques de mots dans la magie ancienne and Le pouvoir de l'écriture dans la magie and Le pouvoir de l'écriture dans la magie (all in French)

Negen klinkers (Scandinavië)
In centraal Noorwegen en Denemarken omvat het alfabet negen klinkers: a, e, i, o, u, æ, ø, å en y. In feite zijn er echter 40 vocale klanken in gebruik 13. Deze klankrijkdom betekent echter niet, dat de namen der goden en ego-pronomina langer zijn. Integendeel: deze woorden neigen ertoe veel korter te worden. „Å, æ e i A æ å!“ kan vertaald worden als: "o, ik zit in (klas) A, ik ook!", waarin men kan onderscheiden14: • • • • • æ – Ik (→ the ego-pronomen); e - ben (→ het werkwoord); i - in; A – A (→ klas A); å – o, ook

13 The Danish language's irritable vowel syndrome: Danish actually has some 40 vowel sounds, says Bleses, depending upon where the vowels are placed in words and sentence strings. Und 5 Cool Features of the Danish Language 14 In the Central Norwegian dialect words have been so shortened that it's possible to construct sentences entirely made of vowels. This is a famous joke:A school kid is walking home after his first day at school. He meets a friend who asks: "Which class do you attend?" The child answers: Æ e i A, lit. "I am in (class) A". Then he asks back: "But what about you?" His friend answers: Å, æ e i A æ å!, lit. "oh, I am in (class) A, me too!"See here the meaning of the single words: æ - I, me; e - am, are, is; i - in; A - (class) A; å - oh, too. Quelle: BBC - Languages - Your Say - Weird words - Other languages

Talrijke (d.w.z. meer dan negen) klinkers15
In de Mithras Liturgy uit de Parijse Codex kan men talloze reeksen uit klinkers aflezen, of woorden, die rijk aan klinkers zijn. Het gebruik der klinkers bereikt daardoor een inflatiefase. Tot de voorbeelden behoren:

De onsterfelijke woorden in de Mithras Liturgie
• page 10, line 9: -ηεω-οηεω-ιωω-οη-ηεω-ηεω-οηεω-ιωω-οηηε-ωηε(→ EEO OEEO IOO OE EEO EEO OEEO IOO OEEE OEE)

Mithras Liturgy16
• • • • • • page 4, line 27: … “god”: ευηυϊαεηια ωειανϊυαϊεω (→ EYEYIAEEIA OEIAYIYAIEO) page 4, line 29: “immortal brilliance”: ωηυ αεω ηυα εωη υαε ωιαε (→ OEY AEO EYA EOE YAE IAE ) page 8, line 20: “Fire-Feeler”: ιαω (→ IAO), page 8, line 21: “Light-Breather”: ωαι (→ OAI)17 page 8, line 24: “Light-Forcer”, ιαιαω (→ AIAIO), page 10, line 1: “Thunder-Shaker” (600), ιηωηιωηιω (→ IEOEIOEIO),

De permutatie van klinkers wordt toegepast om nieuwe woorden te vormen, om een magische invloed uit te oefenen. Het zijn toverformules zoals bijvoorbeeld abacadabra, bekend als een kabbalistisch toverwoord. Het woord werd onder meer in de vorm van een gelijkzijdige driehoek geschreven in elf regels, die telkens één letter minder bevatten. De term werd voor het eerst in deze zin gebruikt in de 2e eeuw door Serenus Sammonicus, arts van de Romeinse keizer Caracalla in De Medicina Praecepta. Hij beval aan de formule in de vorm van een amulet te dragen18.

Abacadabra
De magische formule abacadabra is mogelijk verwant aan het woord 'Abraxas', dat op talloze amuletten met de goddelijke naam ΙΑΩ19 maar ook met Iao, Eloai, Adonai, Sabaoth, Michael, Gabriel, Uriel, Onoel, Ananoel, Raphael, Japlael , en andere wordt gecombineerd. De letters in het woord 'Abraxas' symboliseren wellicht de klassieke zeven planeten: zon, maan, Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, en Saturnus20, die elk door een eigen vocaal werden vertegenwoordigd, zodat men via deze zeven planeten weer verwijst naar ΑΕΗΙΟΥΩ.

15 Vowel-Sequences in Archaic Manuscripts 16 Pages refer to: "Eine Mithrasliturgie" (second edition, 1910) Details: Addenda to the Mithras Liturgy's Translations and The Vowels AEEIOYO in the Mithras Liturgy 17 A permutation of the divine name IAO. cf. also AIO (below, line 598). 18 abracadabra 19 Abraxas 20 “He who has His seat within the Seven Poles—ΑΕΗΙΟΥΩ,” in the Magical Papyri. Mead, G.R.S. (1906). "XI. Concerning the Æon-Doctrine". Thrice-Greatest Hermes 1. London and Benares: The Theosophical Publishing Society. p. 402.

Aan elke van deze zeven klassieke planeten werd (d.w.z. vóór de invoering van het heliocentrische wereldbeeld) één weekdag gewijd: zondag, maandag, woensdag (mercuriusdag, mercredi), venusdag (vrijdag, vendredi), marsdag (dinsdag, mardi), jovisdag (donderdag, jovedi), saturnusdag (zaterdag, samedi). Uiteraard was dit symbolische systeem na de invoering van het heliocentrische wereldbeeld onhoudbaar gebleken.

Woorden, die uit slechts één klinker bestaan
Het gebruik van één klinker is met name dan interessant, als de betreffende klinker voorop staat een een van de latere woorden voor God, zoals, IAΩ (YHW), Ieoua (Jehova), ιαωουηε (Jehova). Het aantal persoonlijke voornaamwoorden van de 1e persoon enkelvoud, dat met een I, J of Y begint, is aanzienlijk: I21, Y, io, yo, je, ieu, iou, iau, iu, Jé, jè, respectievelijk jei 22. De I is daarin zo duidelijk als hoofdelement voorop geplaatst, dat m.i. in tegenstelling tot een afleiding van “ego” de afstamming van Diaus en JHVH, Jehova prevaleert.

Æ
De meest economische woordcodering kan worden waargenomen in de Scandinavische talen, waarin één enkele letter æ alle elementaire begrippen omvatten kan: het persoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud, het huwelijk, de geschiedenis, de traditie, de eeuwigheid.... In geval van nood kan de elementaire communicatie dus ook met behulp van één enkele klinker plaatsvinden. Op basis van de runenschrift wijst het symbolisme van de letter æ op de eeuwigheid en eeuwigdurende begrippen. De letter is ook de centrale klinker in de naam voor de hemelse god Dyæus.

I resp. Y
In het Engels bestaat het persoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud uit één klinker, te weten I. oorspronkelijk is ook de Y (in Wycliffe's Bijbelvertaling) in gebruik geweest. Het oudste ego-pronomen in de Engelse taal is echter “ic”, dat wellicht uit het Nederlands is overgenomen.
Ich, Ic en Ik

Het ontstaan van een “c”-medeklinker in het ego-pronomen “Ic” kan worden afgeleid uit het Duitse dialectwoord “ih”, door dit proces te vergelijken met het ontstaan van het Nederlandse woord “echt“ (de huwelijkse staat) uit het Duitse woord “Ehe” (“echt”), dat overigens vergelijkbaar is met het oud-Engelse woord æ (“echt”). • • (oud-Engels) Æ → (Duits) Ehe → (Nederlands) Echt (waarin de consonant „c“ binnengeslopen is). (Zuid-Duits dialect) Ih → (Duits) Ich → (oud Nederlands) „Ic“ → (Nederlands) „Ik“ (waarin de consonant „c“ binnengeslopen is).

21 Het ego-pronomen I wordt (naast het Engels) toegepast in enkele delen van westelijk Noorwegen (Romsdal/Molde) en in Snåsa (in Nord Trøndelag). Over de Afleiding van de Ego-pronomina uit Diaus 22 Over de Afleiding van de Ego-pronomina uit Diaus

De symbolische betekenis van de klinkers
Over de rol van de klinkers in de ontwikkeling van taal en religie is maar weinig bekend. In de mediterrane traditie is de naam van God steeds langer geworden, van I, via IAΩ, Ieoua, ιαωουηε. Elke klinker had een betekenis, die althans tot de 7-polige eindfase symbolisch met een planeet en via de planeten (Zon, Maan, Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus) met de bijbehorende weekdag verbonden was. De belangrijkste klinker was de I (de zon), gevolgd door de U respectievelijk Ω (maan). De zon en maan waren de 'lichten' aan de hemel23. Opvallend is, dat de zon en de maan de elementaire, eerste plaatsen innemen en dat woensdag tevens de belangrijkste Germaanse god Wodan op de derde plaats vertegenwoordigt. Wellicht speelden oorspronkelijk alleen de planeten I, A, U (de zon, maan en Mercurius) een leidende rol in de drieledige godenwereld. De zon (I) en de maan (U) werden als antipoden beschouwd, terwijl Mercurius een tweeslachtig karakter vertoonde24. Het geslacht van Mercurius was mannelijk noch vrouwelijk, en wisselde al naargelang de planeet die in zijn buurt komt 25. De zon was bij de Romeinen mannelijk, de maan vrouwelijk. De Germanen beschouwden de zon als vrouwelijk en de maan als mannelijk. Een (nogal onduidelijke) kleurtoewijzing aan de planeten vindt men o.a. in Kleur (2) & Astrologie. Ook de Keltische traditie baseerde op drievoudige grafische en symbolische structuren, o.a. in de opdeling der volkeren, die van de scheppergod Tuisco afstammen. De triniteit van de eerste vocale triade IAU (IAΩ) suggereert de volgende rangorde der elementen: • • • I = mannelijk A = androgyn U / Ω = vrouwelijk

In de Scandinavische traditie speelde deze verlenging van de godennamen geen rol. De bij het egopronomen I, Y en æ behorende godennamen luiden wellicht Tyr, Dis, Ziu of Dyæus, waarbij de lengte tot de overgang naar het Christendom kennelijk slechts een ongeschikte rol heeft gespeeld. Vandaar dat de persoonlijke voornaamwoorden in de Germaanse talen (I, Y, æ) ook duidelijk korter zijn dan de mediterrane (en Alpine) ego-pronomina (ieu, iau, iou), die op de langere godennamen Dieu, Diau, Diou-piter baseren.

23 Planeten in de astrologie 24 Mercurius bezit een dubbele natuur en is hermafrodiet. C.G. Jung - Psychologie und Alchemie - Geestkunde 25 Planeten in de astrologie

Inhoud
Inleiding................................................................................................................................................1 Hoofdletters..........................................................................................................................................1 Reeksen klinkers...................................................................................................................................3 Drie klinkers (IAU en IAΩ).............................................................................................................3 IAU..............................................................................................................................................3 IAΩ..............................................................................................................................................3 Vijf klinkers (Romeins alfabet)........................................................................................................4 Zeven klinkers (het Griekse alfabet)................................................................................................4 Ιαωουηε en αεηιουω....................................................................................................................4 Cyclische permutaties voor woorden met zeven klinkers...........................................................5 Negen klinkers (Scandinavië)..........................................................................................................6 Talrijke (d.w.z. meer dan negen) klinkers........................................................................................7 De onsterfelijke woorden in de Mithras Liturgie........................................................................7 Mithras Liturgy...........................................................................................................................7 Abacadabra..................................................................................................................................7 Woorden, die uit slechts één klinker bestaan...................................................................................8 Æ.................................................................................................................................................8 I resp. Y.......................................................................................................................................8 Ich, Ic en Ik.............................................................................................................................8 De symbolische betekenis van de klinkers...........................................................................................9

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful