You are on page 1of 1

1.

Βασικό στοιχείο της ραψωδίας ε είναι ο ανθρωποκεντρικός της
χαρακτήρας. Φορέας αυτού του ανθρωποκεντρικού στοιχείου είναι
ασφαλώς ο Οδυσσέας, ο οποίος με τη στάση και τις επιλογές του
προβάλλει κατά τρόπο κυρίαρχο την ανθρώπινη μορφή.
Αποκαλύπτεται η ανθρώπινη μορφή, όταν η Καλυψώ προσφέρει στον ήρωα την
αθανασία την οποία ο ήρωας απορρίπτει και εναγώνια αναζητά το σπίτι και τη
σύζυγό του, αν και αναγνωρίζει σαφώς τη θεϊκή ανωτερότητα της νύμφης.
Επομένως η επιλογή του ήρωα δεν είναι «μια απλή προτίμηση μιας απλής γυναίκας
για μια άλλη πρόκειται για την εστία, την πατρίδα, τη ζωή ανάμεσα στους
ανθρώπους». Είναι μάλιστα χαρακτηριστική η αναφορά: «Η Καλυψώ ονειρεύεται
μια ένωση αφύσικη», όμως υπενθυμίζει η ίδια οι δύο προηγούμενες απόπειρες, ο
έρωτες της Αυγής και του κυνηγού Ωρίωνα και της Δήμητρας με τον αγρότη
Ιασίωνα κατέληξαν σε μια καταστροφή. Οι αρχαίοι ερμηνευτές αλληγοριών
έβλεπαν στο νησί της Καλυψώς το σύμβολο του κορμιού και της ύλης, απ όπου
πρέπει η ψυχή του ανθρώπου να λευτερωθεί, σίγουρα όμως δεν είναι αυτό που το
κείμενο υπαινίσσεται: παρατηρώντας την Καλυψώ ο Οδυσσέας διαλέγει
συντελεστή την ανθρωπότητα σε αντιδιαστολή προς οτιδήποτε της είναι ξένο
(Vidal-Nequet, κυνηγός σς 15-16).
Το ανθρωποκεντρικό ακόμη στοιχείο της ραψωδίας ε αναδεικνύεται και στο
τελευταίο ναυάγιο του ήρωα. Μέσο στην ταραχή των ξέφρενων φυσικών στοιχείων
παραδέρνει ένας άνθρωπος που αγωνίζεται απέναντι σ' ένα θανάσιμο κίνδυνο και
τελικώς διασώζεται με τη δεξιοσύνη των χεριών και τη δύναμη του νου. Τονίζει
ιδιαίτερα ο Δ. Μαρωνίτης: «σκέφτεται και ζυγίζει για να βρει το καλύτερο? αυτή
είναι η άλλη όψη της τέχνης: η ευρύτερη δύναμη του νου, αφού δεν φτάνουν πια
τα χέρια για τη λύση ενός σχεδόν άλλου προβλήματος» (Δ. Μαρωνίτης,
Επιλεγόμενα ε, σ' 53).
Γενικά στη ραψωδία ε εντοπίζουμε το πρώτα ίχνη, του ανθρωποκεντρισμού των
Ελλήνων, στη σκέψη των οποίων κυριαρχεί ο άνθρωπος η παρουσία, του οποίου
κορυφώνεται στη συνέχεια με τη φιλοσοφία, το δράμα και την πολιτική σκέψη.
2. Είναι γεγονός ότι στα ομηρικά έπη εμπλέκονται και συγκρούονται με
διαφορετικό τρόπο και αντίθεση έκβαση τα τρία ομηρικά μεγαθέματα, ο
πόλεμος, η ομιλία, ο νόστος.
Στην «Ιλιάδα», ο πόλεμος αναστέλλει και συνθλίβει την ομιλητική σχέση και
αποκλείει τον νόστο. Ο πόλεμος, λοιπόν, είναι που διαλύει και τη συζυγική ομιλία η
οποία αποτελεί το κορυφαίο θέμα της Ζ ραψωδίας. Επομένως προσκαίρως στη Ζ
αίρεται βαθμιαία η πολεμική ατμόσφαιρα και αναδεικνύεται το στοιχείο του
ομηρικού ανθρωπισμού. Φαίνεται η Ζ ως μια ανάπαυλα ανθρωπιάς ανάμεσα σε
πολεμικές σκηνές που προηγήθηκαν και σ' αυτές που θα ακολουθήσουν. Η άρση
της πολεμικής ατμόσφαιρας ασφαλώς προϋποθέτει τη βαθμιαία μετάβαση από την
πολεμική ατμόσφαιρα της Ε στη συζυγική ομιλία Εκτορα και Ανδρομάχης. Οι
πολεμικές συγκρούσεις εκτονώνονται στο πρώτο μέρος (1-118) και
αποδυναμώνονται πλήρως με το επεισόδιο Γλαύκου Διομήδη που αποκαλύπτει τις
ανθρώπινες πλευρές των ηρώων και καλύπτει το «κενό» τη μετάβαση, του Εκτορα
στην πόλη? η μετάβαση του Εκτορα στην πόλη και άλλους ειδικότερους και
ουσιαστικότερους στόχους:
Φωτίζεται το εσωτερικό της πόλης και αποτυπώνεται το δράμα των αμάχων.
Αποκαλύπτεται ακόμη πλήρως το πρόσωπο του Εκτορα. Αποδυναμώνεται το
ηρωικό στοιχείο και προβάλλεται το πρόσωπο του για του αδελφού, του συζύγου,
του πατέρα, χαρακτηριστικά που φανερώνουν τους δεσμούς που τον κρατούν
στην πόλη και ταυτόχρονα στη ραψωδία Ζ λειτουργεί το στοιχείο της
προοικονομίας δεδομένου ότι είναι η τελευταία φορά κατά την οποία ο Εκτορας
ανεβαίνει ζωντανός στην πόλη.
Γενικά η ραψωδία Ζ αποτελεί μια αναγκαία ποικιλία της ποιητικής αφήγησης, αλλά
και μια ειρηνική παρένθεση που δυστυχώς κλείνει μέσα της την τραγωδία του
πολέμου.

1