You are on page 1of 31

Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

pomocy.  Test MMPI. wyrównaniu braków. aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza. deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  …. celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze. na schizofrenię. objawów.ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie. kompensacji. psychoterapii. warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno. Strona 4 z 31 . opartych na materiale opisowym. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników.odpowiada modelowi biologicznemu (leki).  Musi byd wykonywana celowo. itp.  Ściśle powiązany z modelem medycznym.w pierwotnej wersji zbadano chorych np. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo. Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy. jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających. interwencji. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak. oddziaływao reedukacyjnych. odwołanie się do jednostek chorobowych. różnicowanie objawów.

psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa.etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską. żeby lekarz podjął leczenie. które łączymy następnie w zespoły. Udział pacjenta kooczył się na badaniu. działach.  Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego.chory). 2) Model funkcjonalny.  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. Nie po to badamy. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. Skoro jest diagnoza. albo jego rozwój. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. w chorobach somatycznych. nie było psychoterapii. wojsku. jako przedmiot do zbadania.  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 .więzieniach. a nie przedmiotowo. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. żeby nazwad problem. Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne. Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii.opisujemy cechy. które wskazują na adaptację pacjenta. to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni. w resocjalizacji. jak to leczyd. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta. nie rutynową  Pogłębiona. gdyż nie uczestniczyli w leczeniu).istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania. Pacjent traktowany przedmiotowo.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. które wiązały się w grupy. która pozwoli te problemy usunąd. jako osoba. Zjawisko Rumpelstilzchena. Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta. bo obie badały symptomy.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. leczono za pomocą medykamentów.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne. itp. to on podejmuje decyzje. to wiadomo też.  Jest pracą twórczą. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. Pacjent traktowany podmiotowo.

celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych. to psycholog wybiera osobę. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 . co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np.negocjowanie diagnozy z klientem. osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych. nie może znaleźd pracy. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy. Jeśli brakuje rąk do pracy. ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną).dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa. skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego. zawiera poprzednie diagnozy.skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. negocjowanie zrozumienia na czym polega problem. np. psycholog powinien pomóc. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną. Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo. Np.pojawia się wątek protodiagnozy. dochodzi się do wspólnego wniosku.  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa.to.

rolę sytuacji.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc.dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej. twórcza. Strona 7 z 31 .relacje. mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny. bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie. obejmuje szerszy zakres zagadnieo. interesy stron. jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna.  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc. Psycholog pełni też rolę społeczną. protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna.  upośledzenia.

związanych z tym typem danych.skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego. dezintegracji. co poprzednio powstrzymywało). opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości).03.diagnoza choroby. jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów.Wykład 3. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się.czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz. Skąd to jest?  Prognostyczna. sens życia.  Diagnoza różnicowa (etiologiczna).2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna). Co to jest?  Genetyczna (kauzalna). radzenie sobie.przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych. klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 . Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. usytuowanych w przeszłości.poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju. 20.  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. nieobecnośd konfliktów. identyfikacja fazy. co utrudnia rozwój osobowości. tego.indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca. realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym.pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych. Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa. Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa. poczucie koherencji. cele.pojęcie prototypu. kompetencje. wartości).poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje.a także samoregulacja. czyli funkcjonalna). efektywnośd funkcjonowania).

1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia. Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 . resocjalizacja nieletnich.kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych). problemy.interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao). motywacje.Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna. cele. zależnośd związaną z rolą pacjenta. oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej. detencja) Etapy procesu diagnozowania.niespecyficzna Aktualnego stanu. lęk przed oceną.lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami.fakty empiryczne). pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe.

współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi. preferencje co do stylu diagnozowania. doświadczenie. wiedzy i doświadczenia.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. jaki chce zrealizowad w badaniu. relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji.   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. system wartości.jasności. do obrazu świata i siebie. narzędzia i procedury diagnostyczne. co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 . ekonomii. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu.

  Plan badania musi byd:  Nie sztywny. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty. wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna. wymagające weryfikacji. które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny. łatwośd manipulowania metodą. lecz elastyczny  Nie szczegółowy. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi. ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych.

opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis. refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera. wyjaśnienie)  Przewidywanie. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją. nadzieja. gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty. rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie. klasyfikacja. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 .6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym.otoczenie)  Selekcja (wybór.jako akt twórczy. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska. dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek. przemyśleniem. wsparcie.jako formalna konsekwencja Przewidywanie.dyscyplinowanie toku myślenia.

decyduje o tym. status. naukowośd. ochrona osób o mniejszych możliwościach. który chce osiągnąd. korzyści praktyczne. Zrozumiały język  Zwięzłośd. Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu.2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia. stereotypów i uprzedzeo). zgodnośd z teoriami.in. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 . presja na pacjenta. m. usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład. osobiste właściwości badacza.wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. 10. strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd.04. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta. prostota  Nie wykracza poza postawiony problem. kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza. by zachowywał się zgodnie z etykietą. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd. Wykład 4. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu.

sztywnośd. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania. wyższe wykształcenie. impulsywnośd. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje. daje niewerbalne wskazówki badanemu. dystans społeczny. IQ. jest surowy. druga ma zachowywad się tak.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. badanie dwóch grup (jedna badana. Efekt jest powtarzalny.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs. poszukiwanie stymulacji. lęk przed etykietą)  Wyższy. gdy badacz ma wysoki autorytet. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. pierwsze wrażenie. nieufnośd) Strona 14 z 31 . otwartośd. otwartego. nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji. umieszczenie w grupie symulantów.  Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy. W badaniach nad lekami i hipnozą. lepsza socjalizacja. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne.np. zależnośd od grupy. jakby była badana). intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. z historii choroby. stronniczośd eksperymentalna. stosowanie metod testowo. niekonwencjonalnośd. od współpracowników.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego. prospołecznośd.

że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. poczucie własnej wartości. poświęcenie uwagi. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. poziom intelektualny. hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 .11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają. kontrola zachowao. dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego.

17. a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost. inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej. rekonstruuje. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. środowiska życiowego.pozatekstowe. ilościowe. wiedzy dot. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np.jakościowe. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego.posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej.04.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie). wskazywaniu racji uzasadniających taką. wnioskuje. a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów. dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną). szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami.Wykład 5. kultury Strona 16 z 31 . na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje.

6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny. społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. emocjonalnych. dosłowny.kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia). implikowany). czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 . co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych. Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego. opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany.

Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania. ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek. Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia.środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 . ewentualnie pytania. luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie. ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa. mechanizmy. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych. związki.

towarzyski. rodzinny. skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił. rodziną.stadium. fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium.rozwoju Ego. aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno.indywidualny. cechy osobowości. społeczeostwem. Sied operacyjna: schemat działania.. że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane…. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania. Eriksen:  Kontekst. funkcjonowanie w rolach. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne. skrypty.styl McAuliffe. 15) Kontekst. ekonomiczny. rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 . polityczny. temperament. sytuacyjny. Przepisy dot.motywacyjne. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. nabyte. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie. kulturowy. rozwoju poznawczego. sied wartości: mechanizmy popędowo.13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności.faza. społeczny. Przepisy związane z płcią. seksualności.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone.

zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne. pary.chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo. krótkotrwała.mocnych stron.psychiatra Strona 20 z 31 .wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej. współpracująca Wykład 22. patriarchalna Dysfunkcja. dlatego metody krótkie. chorego.05. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka.nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza.neuropsychologiczna. procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki. zakładu karnego.odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna.Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna. idiograficzne. niemęczące Często cząstkowa.osoby dorastającej-dorosłej. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról. celów)  Organizacji.starszej  Diagnoza osób zdrowych. psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia.chorych psychicznie. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie. komunikacji.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii. celowane na problem. a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego.

4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby.in. kompetencji. ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . umiejętności. kanałów komunikacji w firmie. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd. jej przeżywanie.:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego. współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk. odpowiedzialności. w tym m.

kierunków resocjalizacji.):  Diagnoza w sprawach rodzinno.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę.otoczenie społeczne.zwrócenie uwagi na to. stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c.stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji.biegłego sądowego Oparta na diagnozie. a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi. zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie. w czasie badania. umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej.d. zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome.oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym.psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej. skale obserwacyjne dołączone do badania. sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego. kompetencji rodzicielskich. relacji dzieci. uregulowania opieki nad dziedmi. związków dzieci z rodzicami. Gardner). dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 . zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja. żeby w trakcie udzielania informacji. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka. stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników. emocjonalnego.

choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. możliwości zatrudnienia. surdo-. tyflo-. rówieśniczych.11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. itp. rodzinnych. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 . a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-.)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd. potrzeby seksualne.

ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy. fazę kryzysu. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. sytuacja społeczna. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego. wychowania.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . interdyscyplinarna o dynamicznym. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. badao (potwierdzenie. krótka. rozwinięta. niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np. oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji. wszechstronna. może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu. itd. terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa.14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. odmowa chodzenia do szkoły. odrzucenie.

paranoidalny. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru. na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne. analiza efektów. neurotyczny. borderline. odroczone badanie kontrolne Wykład 29. organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd.psychotyczny. zbieranie danych o wynikach interwencji. depresyjny. behawioralnej. emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 .05. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu. jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy.

co wewnętrzne od tego.zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej .niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe.terapeuta spostrzegany jako wrogi.syntoniczne . kruche. które mają zaburzenia o mniejszej intensywności. które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby.mechanizmy obronne silne i sztywne.pacjent zmotywowany do terapii .pochłonięciem zagrażającym tożsamości.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru). konflikt między lękiem przed zlaniem.czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt . należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami. aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy. a całkowitą izolacją.indywiduacji. nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone. tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny.zerwanie kontaktu z rzeczywistością.wyraźny początek trudności .rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna).dystoniczne .nerwica  Średni.pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy. mechanizmy obronne za słabe. nie doszło do separacji.objawy Ego. atakujący . Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru. zadaniem terapeuty jest je osłabid.istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami .pacjent uruchamia Ego obserwujące .pogorszenie ogólnego samopoczucia .   Klasyfikacje historyczne:  Osoby. nie odróżnia tego.nie uruchamia Ego obserwującego .jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych.pacjent nakłoniony do terapii . co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji.objawy Ego.trudności w różnym nasileniu stale obecne .współpracuje z terapeutą .odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 . ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna).małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny.

problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. nieciągłośd. jednak wiedzą. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos. dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. myślenie magiczne. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd. poczucie tożsamości. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. ogólniki i uproszczenia w opisie). kliniczna. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne. mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego.   Ścisły kontakt z rzeczywistością. zdolności do pozostawania w samotności. pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. autonomia. jak i odrzucenia. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. archaiczne mechanizmy obronne. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . satysfakcji i kreatywności w pracy. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości. że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. dezorganizacja. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające.

mowy. hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 .skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. a także monitoring ambulatoryjny. miejsce zamieszkania. sytuacja życiowa. niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii.czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna. itd. w innych nie) Jest raczej probabilistyczna.środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo. komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka.. wiek.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. aktywności motorycznej). rasa. parametrów fizjologicznych. Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np.

np. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. np. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego. astma. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 .7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. dubbing w wykonaniu klienta.poznawcza) Musi byd idiograficzna. agresja. Aleksandrowicza. uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości). z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof. bóle przewlekłe. deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi.podkładanie myśli. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli. artykułowanie myśli klienta.skale postaw. przekonao. zbieractwo. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji. odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo.

jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin. dokonany etycznie Strona 30 z 31 . co do intymnych. ewentualnie przekazuje koledze. co formułuje profesjonalizm. Orzeczenie.skrót diagnozy.  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. za : Stemplewska.Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie. medycznego i dezadaptacyjnego. wrażliwych informacji. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. itd.PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego. innemu psychologowi. lecz pełny powrót jednostki. bez ograniczeo. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6. język profesjonalny.

który ma prawo do informacji. etykietowania. z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany.produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to. komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?). 3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np.dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 . porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania. upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec.2) Orzeczenie (raport)  Raport. nie musi usłyszed wszystkiego).