You are on page 1of 7

PROJE ZELGELEMEDE SRE- MALYET YNETM

Daha nce ele alnan CPM yntemi proje maliyetlendirmede ve alternatif proje izelgelerinin karlatrlmasnda da kullanlabilir. Bu ksmda hzlandrlm faaliyetlerin maliyetleri ve bunun proje ynetiminde kullanlmas ele alnacaktr. CPM ele alnrken faaliyet srelerinin belirli ve sabit olduu varsaylmt. Burada faaliyet sreleri, ilave maliyetlere katlanarak ksaltlabilecektir. Dolaysyla faaliyetlerin normal sreleri ve hzlandrlm minimum sreleri olacaktr. Her iki faaliyet sresine gre maliyetlerin de biliniyor olmas gerekmektedir. Normal sreye gre oluan maliyet ile hzlandrlm sreye gre oluan maliyet arasnda dorusal bir iliki olduu kabul edilir. Bununla ilgili grafik aada gsterilmitir.

Hzlandrlm maliyet

Normal maliyet

Hzlandrlm sre

Normal sre

Proje sresi

Bir projede genellikle iki tr maliyetler bulunur. Bunlar dorudan maliyetler ve dolayl maliyetlerdir. Dorudan maliyetler iilik, malzeme, ekipman gibi maliyetlerdir. Dolayl maliyetler ise kira, faiz, elektrik, iletiim vb maliyetlerdir. Dolayl maliyetler proje sresi uzadka artacaktr. Genel amacmz, proje sresini daha fazla azaltma imkan olmayana veya optimum sonu elde edilene kadar proje sresini aama aama azaltmaya almaktr. Her azaltma teebbsnde ortaya kacak ilave maliyetler hesaplanr. Minimum toplam maliyet elde edilene kadar bu ilem tekrarlanr. Burada una dikkat edilmesi gerekmektedir; baz faaliyetlin sresi azaltldnda kritik yol deiebilecek, baka faaliyetler kritik hale gelebilecektir. Bir rnek zerinden bu konu anlatlacaktr.

rnek: ki biliim danman ticari bir yazlm gelitirerek piyasaya sunmak istemektedir. Bu projenin 9 faaliyeti ile ilgili bilgiler aadaki tabloda verilmitir.
Faaliyetler A: B: C: D: E: F: G: H: I: Pazar aratrmas Grafik ikonlarn tasarm Ak emasnn izilmesi Veri giri ekranlarnn tasarm Modl 1 kodlama Modl 2 kodlama Modl 3 kodlama Modl 4 kodlama Entegrasyon ve test nceki Sre Faaliyet(ler) (hafta) -3 A 4 A 2 B,C 6 C 5 C 3 E 7 E,F 5 D,G,H 8

Bu projenin ebeke diyagram aada izilmitir ve kritik yolu belirlenmitir.


LF=11

3
LF=0
A-3

LF=3

B-4

ES=7

D-6

LF=17 LF=5 ES=5


F-3

1
ES=0

2
ES=3
C-2

E-5

LF=10

G-7 H-5

7
ES=17

I-8

LF=25

8
ES=25

ES=10

6 LF=12
ES=10

Grld zere rnekte ele alnan projenin tamamlanma sresi 25 haftadr. Proje sahipleri, yazlm piyasaya srdklerinde haftada ortalama 1500 $ kazanacaklarn ngrmektedirler. Eer projeyi daha erken bitirirlerse, daha erken kr etme imknna kavuacaklardr. Bu sebeple her faaliyeti inceleyerek sresini azaltma imknlarn ve maliyetini aratrmlardr. Faaliyetlerin bir ksm taerona verildiinde srelerinin ksalabileceini ancak bununla birlikte maliyetlerin bir miktar artacan tespit etmilerdir. Buna gre aadaki tabloda verilen sreler ve maliyetler bulunmutur. Tablonun son stunundaki haftalk maliyet u ekilde hesaplanmtr: Hzlandrlm maliyet Normal maliyet Normal sre Hzlandrlm sre

Haftalk maliyet =

Faaliyet A B C D E F G H I

Normal Sre 3 4 2 6 5 3 7 5 8

Hzlandrlm Sre 1 3 2 4 4 2 4 4 5

Normal Maliyet 1000 4000 2000 3000 2500 1500 4500 3000 8000

Hzlandrlm Maliyet 3000 6000 2000 6000 3800 3000 8100 3600 12800

Haftalk Maliyet 1000 2000 -1500 1300 1500 1200 600 1600

Eer proje normal zamannda bitecek olursa toplam proje maliyeti 29500 $, tm faaliyetler hzlandrlm sresinde biterse toplam proje maliyeti 48300 $ olacaktr. Haftada 1500 $ kazanmak iin her faaliyeti hzlandrmak gerekli ve krl mdr? Hzlandrlm srelere gre toplam proje sresini, dolaysyla kritik yolu yeniden hesaplamamz gerekmektedir.
LF=7

3
LF=0
A-1

LF=1

B-3

ES=4

D-4

LF=11 LF=3 ES=3


F-2

1
ES=0

2
ES=1
C-2

E-4

LF=7

G-4 H-4

7
ES=11

I-5

LF=16

8
ES=16

ES=7

6 LF=7
ES=7

Yaplan CPM hesaplamasna gre toplam proje sresi hzlandrlm sreler iin 16 hafta olarak bulunmutur. Bu durumda, A-C-E-G-I ve A-C-E-H-I olmak zere iki alternatif kritik yol ortaya kmtr. O halde proje faaliyetleri hzlandrlm olursa elde edilecek gelir udur: (25-16)(1500)=13500 $, ancak katlanlan maliyet ise 48300-29500=18800 $. Anlalyor ki her faaliyeti hzlandrmak ekonomik deildir. Aslnda her faaliyeti hzlandrmak da gerekmemektedir. Burada hem kritik faaliyetler hem de kritik olmayan faaliyetler ayrm yaplmadan tm faaliyetler hzlandrlmtr. Baz faaliyetleri hzlandrmann ekonomik getirisi olmayacaktr. Yani projeyi 48300 $ maliyetten daha az bir maliyetle de 16 haftada bitirmek mmkn olabilir. Proje maliyetinin optimum olduu sre 16 ile 25. haftalar arasndadr. Bunun iin projeyi bir hafta ksaltmaya karn katlanlan maliyete bakmamz gerekmektedir. Eer bir hafta ksaltma maliyeti 1500 $dan daha az ise projeyi ksaltarak bu maliyete

katlanlabilir. Aksi halde projeyi bir hafta ksaltma maliyeti elde edilecek gelirden daha fazladr. Sre, projeyi ksaltmak ekonomik olmayana kadar tekrarlanr. Dikkat edilmesi gereken nokta, proje sresini ksaltmak iin mevcut kritik yol zerindeki bir faaliyetin sresinin veya eer birden fazla kritik yol var ise mevcut kritik yollar zerindeki faaliyetlerin srelerinin ksaltlmas gerektiidir. Kritik olmayan bir faaliyetin sresini ksaltmak proje sresini ksaltmayacaktr. Balangta aadaki tablodaki veriler geerlidir:
Proje Sresi 25 Kritik Yol A-C-E-G-I Kritik Faaliyetler A C E G I Mevcut Sre 3 2 5 7 8 Hzlandrlm Sre 1 2 4 4 5 Bir Hafta Ksaltma Maliyeti 1000 -1300 1200 1600

A faaliyetini ksaltmak en ekonomik olarak grnmektedir. A faaliyetini bir hafta ksaltma maliyeti (1000 $), 1500 $dan daha az olduu iin 1 haftaya kadar ksaltlabilir. Bu durum kritik yolu da deitirmeyecektir. Toplam proje maliyeti 31500 $ olacaktr. Buna gre aadaki verileri elde ederiz.
Proje Sresi 23 Kritik Yol A-C-E-G-I Kritik Faaliyetler A C E G I Mevcut Sre 1 2 5 7 8 Hzlandrlm Sre 1 2 4 4 5 Bir Hafta Ksaltma Maliyeti --1300 1200 1600

Bu iterasyonda en dk maliyet 1200 $ ile G faaliyetidir ve bu 1500 $ getiriden dktr. G faaliyetinin sresini 5 haftaya kadar drdmzde kritik yol deimeyecek, 5 hafta olduunda ise iki kritik yol oluacaktr.
LF=7

3
LF=0
A-1

LF=1

B-4

ES=5

D-6

LF=13 LF=3 ES=3


F-3

1
ES=0

2
ES=1
C-2

E-5

LF=8

G-5 H-5

7
ES=13

I-8

LF=21

8
ES=21

ES=8

6 LF=8
ES=8

Bu kritik yollar, A-C-E-G-I ve A-C-E-H-I faaliyetlerinden oluur. O halde G faaliyetinin sresini 7den 5e drdmzde aadaki tabloyu elde ederiz. Proje toplam maliyeti ise 33900 $ olacaktr.
Proje Sresi 21 Kritik Yol Kritik Faaliyetler A C E G H I Mevcut Sre 1 2 5 5 5 8 Hzlandrlm Sre 1 2 4 4 4 5 Bir Hafta Ksaltma Maliyeti --1300 1200 600 1600

A-C-E-H-I

A-C-E-G-I

gndr. A-C-E-G-I kritik yolunu ksaltmak iin G faaliyetinin sresini ksaltmak en minimum maliyetli grnmektedir. Bu durumda hem H hem de G faaliyetlerinin ksaltlmas gerekecek ve toplam maliyet 600+1200=1800 $ olacaktr ki bu haftalk 1500 $ getiriden fazladr ve ekonomik deildir.

Mevcut proje sresi 21 haftadr. Proje sresini 20 haftaya drebilmek iin her iki kritik yolun sresini ksaltmalyz. lk bakta H faaliyetinin birim maliyetinin en dk olduu grlmektedir. Ancak H faaliyetinin sresini 5ten 4e drdmzde sadece A-C-E-H-I kritik yolunun sresi azaltlm olur, A-C-E-G-I kritik yolunun sresi ise hala 21

O halde her iki kritik yolda ortak olan faaliyetlerin srelerinde azaltma yapmak daha doru olacaktr. A-C-E ve I faaliyetleri iki kritik yolun ortak faaliyetleridir. Bunlardan birinin sresini azaltmak her iki kritik yolun, dolaysyla toplam proje sresinin azalmasna sebep olacaktr. Bunlar arasndan en dk maliyetli faaliyet 1300 $ ile E faaliyetidir ve 1500 $dan dktr. E faaliyetini 5ten 4e ksalttmzda aadakileri elde etmi oluruz. Proje toplam maliyeti ise 35200 $dr. Proje Sresi 20 Kritik Yol Kritik Faaliyetler A C E G H I Mevcut Sre 1 2 4 5 5 8 Hzlandrlm Sre 1 2 4 4 4 5 Bir Hafta Ksaltma Maliyeti ---1200 600 1600

A-C-E-H-I

A-C-E-G-I

Bu aamadan sonra faaliyetlerin srelerini azaltmak haftalk 1500 $lk getiriyi aaca iin ekonomik olmayacaktr. Bu durum optimum durumdur. Faaliyet srelerini ksaltmak ile proje maliyeti (1000)(2) + (1200)(2) + (1300) = 5700 $ ( veya 35200 29500 = 5700) artm, buna karlk (25-20)(1500) = 7500 $ gelir elde edilmitir. Sonuta iletme 7500 5700 = 1800 $ kazan salamtr. En sonunda elde edilen kritik yol aada grlmektedir.

LF=6

3
LF=0
A-1

LF=1

B-4

ES=5

D-6

LF=12 LF=3 ES=3


F-3

1
ES=0

2
ES=1
C-2

E-4

LF=7

G-5 H-5

7
ES=12

I-8

LF=20

8
ES=20

ES=7

6 LF=8
ES=7

Problemler: 1. Yukarda ele alnan problemde, 1500 $lk haftalk getiriyi dikkate almadan proje sresi ksaltlmaya devam edilse minimum proje sresi ne ve bu durumdaki proje maliyeti ne olacaktr? 2. Aadaki projenin faaliyetlerinin sreleri ve maliyetleri verilmitir.
Faaliyet A B C D E F G H ncl Faaliyet -A A B,C B E,D F E,D Normal Sre 3 5 1 4 3 3 2 4 Hzlandrlm Sre 2 3 1 2 2 2 1 2 Normal Maliyet 200 600 100 650 450 500 500 600 Hzlandrlm Maliyet 250 850 100 900 500 620 600 900

a) Proje sresini ne kadar azaltabilirsiniz ve bu durumdaki proje maliyeti nedir? b) Yukardaki dorudan maliyetlere ilave olarak haftalk dolayl maliyetin 150 $ olduunu kabul edersek optimum proje sresi ve optimum toplam proje maliyeti ne olacaktr? 3. Aadaki projenin faaliyetlerinin sreleri ve maliyetleri verilmitir. Haftalk dolayl maliyetin 100 $ olduunu kabul edersek optimum proje sresi ve optimum toplam proje maliyeti ne olacaktr?

Faaliyet A B C D E F G

ncl Faaliyet ---A A,B C E,F

Normal Sre 32 21 30 45 26 28 20

Hzlandrlm Sre 26 20 30 40 20 24 18

Normal Maliyet 200 300 200 500 700 1000 400

Hzlandrlm Maliyet 500 375 200 800 1360 1160 550

Kaynaklar: 1. Steven Nahmias, Production and Operations Analysis, 4th Ed. 2001