You are on page 1of 8

1.10.

5 Potencijalna energija
Spoljašnje sile usljed deformacije vrše rad Rs, kome odgovara promjena potencijalne energije spoljašnjeg opterećenja As koja je jednaka negativnoj vrijednosti rada spoljašnjih sila. (1.90) A R
s s

Štap u toku procesa nanošenja opterećenja pored rada vanjskih sila Rs može od okoline primati ili predati toplotu Q. Rad vanjskih sila i dovedena toplota troše se na povećanje unutrašnje energije Π i kinetičke energije Ek., tj. vrijedi: (1.91) Rs Q Ek U statici konstrukcija uvodi se pretpostavka o malim pomjeranjima tj. pretpostavka o statičkoj linearnosti tako da se opterećenje nanosti postepeno, nema ubrzanja pomjeranja štapa. Zbog toga nema prirasta kinetičke energije, a s druge strane prirast opterećenja je dovoljno brz, tako da nema izmjene toplote

93) Potencijal ima samo tzv. konzervativna opterećenja.95) .Ukupna ili totalna potencijalna energija nosača jednaka je zbiru potencijalne energije deformacije i potencijalu spoljašnjih sila: (1. Pi As ui (1.92) A As odnosno u slučaju linijskih nosača: A e P (1.94) Na osnovu principa virtualnih pomjeranja prema kome je zbir radova spoljašnjih i unutrašnjih sila ravnotežnog sistema jednak nuli vrijedi: Rs Ru 0 (1.

98) slijedi stav da potencijalna energija ima minimum. koja zadovoljavaju geometrijske konturne uslove.97) A e Dvostrukom varijacijom izraza za energiju deformacije dobija se: 2 A e s EF 2 2 E 2 GF k 2 ds (1. može se zaključiti: od svih mogućih pomjeranja. stvarna pomjeranja su ona za koja totalna potencijalna energija nosača ima minimum.98) 2 A 0 Iz izraza (1. tj. .96) A A A e P 0 s Druga varijacija potencijalne energije jednaka je drugoj varijaciji energije deformacije: 2 2 (1.Direktno slijedi stav o stacionarnosti potencijalne energije: (1.

kao zbir deformacionog rada i potencijalne energije pasivnih sila.Na sličan način može se formulisati i totalna komlementarna energija štapa. stvarno ravnotežno stanje je ono za koje komplementarna energija ima minimum.99) (1.100) c 2 Ac s N2 EF M2 E T2 k ds GF 0 (1.101) Tako da slijedi Castiglian-ov teorem: od svih ravnotežnih stanja spoljašnjih i unutrašnjih sila nekog sistema. c Ac R Ac R 2 c Cc Cc 0 (1. .

pomjeranja s i deformacije: N EF M E k T GF (1. T ..104) .102) Prvom stanju sila odgovaraju reakcije oslonaca Ci i presječne sile M.2. Pm m 1 .. sile u presjecima M.. N. pomjeranja δ(s) i deformacije: N EF M E k T GF (1.103) Drugom stanju odgovaraju reakcije oslonaca C i .m Pn n 1 .n i c i prvo s tan je drugo s tan je (1.. N .. T..11 Teorema o uzajamnosti radova Pretpostavimo da na linijski nosač djeluju dva sistema spoljašnjih uticaja usljed kojih nastaju dva statičko-deformacijska stanja nosača.2.1.

103) i (1. tako da slijedi jednakost: (1.Na osnovu principa virtualnih pomjeranja ili principa virtualnih sila. zavisno od toga koje od ova dva stanja smatramo za stvarno dobija se: Pm Pn m Ci c i s N N s M M T ds (1. Ci) prvog sistema pri pomjeranjima koja s i c i jednak radu spoljašnjih uticaja P n i C n izaziva drugi sistem pri pomjeranjima koja izaziva prvi sistem (δ(s) i ci). .106) P m C ci Pn Cic m i n i Koja formuliše Betti-jevu teoremu o uzajamnosti radova koja glasi: ako na nosač djeluju dva sistema spoljašnjih uticaja. sile Pm sa pomjeranjima oslonaca ci i sile P n sa pomjeranjima oslonaca c i .105) postaju iste.104) u (1.105) desne strane jednačina (1. tada je rad spoljašnjih uticaja (Pm .105) n Cic i T ds Smjenom (1.

sisteme sila Pm i P n predstavljaju samo po jedna sila jediničnog intenziteta (P1=1 i P 2 1 ).1.12 Teorema o uzajamnosti pomjeranja Teorema o uzajamnosti pomjeranja predstavlja specijalan slučaj Bettijeve teoreme i iz nje se dobija pod slijedećim pretpostavkama: oslonci nosača se nepomjeraju. . koja glasi: ako na nosač čiji se oslonci ne pomjeraju djeluju dvije jedinične sile tada je pomjeranja napadne tačke prve sile (u pravcu i smjeru te sile) usljed djejstva druge sile jednalo pomjeranju napadne tačke druge sile (u pravcu i smjeru te sile) usljed djejstva prve sile. Tada se može napisati izraz: (1.107) 12 21 koji predstavlja Maxwell-ovu teoremu o uzajamnosti radova. uklještenja ne rotiraju.

21 Ilustracija pomjeranja δ12 –predstavlja pomjeranje na mjestu djelovanja sile P1 usljed djejstva sile P 2 1 δ21 –predstavlja pomjeranje na mjestu djelovanja sile P2 usljed djejstva sile P 1 1 .Slika 1.