You are on page 1of 26

PANITIKAN SA PANAHON NG IKATLONG REPUBLIKA

KALIGIRANG KASAYSAYAN
Makaraan ang sampung taong pagkakasailalim ng Pilipinas sa Batas Militar at sa tinatamasang bahagyang pagbabago sa kalakarang buhay ng mga Pilipino na nagsimula sa panahon ng Bagong Lipunan, muling inalis ang bansa sa ilalim ng nasabing batas noong ika-2 ng Enero, 1981. Ang pagkakaalis ng bansa sa ilalim ng Batas Militar ay isang pagbabago sa tingin ng mga naglilingkod sa pamahalaan. Sa kanilang pananaw, ang Pilipinas noon ay isa na namang bagong bansa, kaya’t ito’y tinawag ng dating Pangulong Marcos na “ANG BAGONG REPUBLIKANG PILIPINAS”.

. 1983 ang dating Senador BENIGNO AQUINO JR.. Ang UNANG REPUBLIKANG kanyang isinaalang-alang ay ang Republikang Pilipinas sa panahon ni Emilio Aguinaldo. Ngunit nang panahong ito. ang idolo ng masang Pilipino na matagal na nilang mithing maging pangulo ng bansa. di-mapasusubaliang maraming mamamayan ang tumututol at nagpupuyos ang kalooban dahil sa patuloy na paghihirap ng bansa at di-pagdama sa tunay na kalayaan. at ang IKATLO. Lalo pang nag-alab ang ganitong damdamin nang patayin noong AGOSTO 21. ang IKALAWA ay ang paglaya natin sa ilalim ng pamahalaang Amerikano. dahil muli na naman daw naging malaya ang bansa dahil sa pagkakaalis nito sa ilalim ng Batas Militar.Isa namang mananalaysay ang nagsabi na ito ang panahon ng Ikatlong Republika.

Sa pagpapatuloy ng ganitong kalagayan nang panahong ito. PULITIKA. PAGGAWA. Maraming mga manunulat ang nangagsisulat ng mga paksang nadarama sa buhay tulad ng PAKIKISAMA. PAGDADALAMHATI. AT IMPERYALISMO. KAHIRAPAN. Masasabing maningning pa rin ang Panitikang Filipino nang panahong ito . masasabing malaki ang naging pagbabago sa ating panitikan.

marahas. at tila mapagtungayaw. Lantaran kung ito’y tumuligsa sa mga nagaganap noon sa ating pamahalaan. SAWI KONG BAYAN –Francisco Rodrigo . Halimbawa ng tula: ** UOD – ni Rodolfo Salandanan ** PILIPINAS.ANG PANULAANG TAGALOG SA PANAHON NG IKATLONG REPUBLIKA Ang mga tula sa panahon ng Ikatlong Republika ay may PAGKAROMATIKO at REBOLUSYONARYO. Ang hinaing ng mga mamamayan ay nakatambad sa wikang maapoy. makulay.

PAG-IBIG SA DIYOS. PAGHAHANGAD NG TUNAY NA KALAYAAN. ay ang mga damdamin ng mga awit.ANG AWITING FILIPINO Mga paksang madarama sa buhay ang nilalaman ng mga awiting Filipino nang panahong ito. Maraming kompositor ang nalungkot nang paslangin si Ninoy Aquino Jr. AT SA KAPWA. ERIC. Ang KALUNGKUTAN o PAGDADALAHAMHATI. FREDDIE AGUILAR. noong Agosto 21. KAHIRAPAN. 1983. Kabilang na rito sina CORITHA. SA BAYAN. Sina Coritha at Eric ay bumuo ng isang awiting pinamagatang “LABAN NA” at unang inawit ito .

1986.ha . Inawit din ito sa idinaos na “Presidential Campaign Movement for CORY AQUINO” upang magbigay ng inspirasyon sa kampanya sa pagpapabagsak sa Marcos Movement noong Pebrero 5. Mga alon sa dagat ay may kinakampay Ang hiniling. 1985.Narito ang awit: LABAN NA Ni Coritha at Eric Ang hangin ay humuhuni/may sinasabi Tila may daing/ang lahi natin.ni Coritha sa isinagawang National Unification Conference ng Oposisyon noong Marso. saan ka papanig ha…ha…ha…ha….

II Nangangamba ka ba oh!Pedro Na baka ika’y mahuli ng bombero Magpakatatag at huwag dungisan Ang kalayaang pinaglalaban Laban na [4x] At kung ika’y handang sumama Naririto ang pagkakataon Repeat II Laban [12x] Laban na [6x] .

Muling binuhay naman ni Freddie Aguilar ang awiting “BAYAN KO” na sinulat nina JOSE CORAZON DE JESUS at C.tunghayan natin ang awit : BAYAN KO Ang bayan kong Pilipinas Lupain ng ginto’t bulaklak Pag-ibig na sa kanyang palad Nag-alay ng ganda’t dilag . At dahil sa madamdaming nilalaman at pagiging popular nito. DE GUZMAN noong panahon ng Amerikano.

binihag ka Nasadlak sa dusa. -KORUS- Ibon mang may layang lumipad Kulungin mo at umiiyak Bayan pa kayang sakdal dilag Ang di-magnasang makaalpas? .At sa kanyang yumi at ganda Dayuhan ay nahalina Bayan ko.

Pilipinas kong minumutya Pugad ng luha at dalita Aking adhika Makita kang sakdal laya. bukas ay babangon din Ang silanga’y pupula sa timyas ng paglaya . Kay sarap mabuhay sa sariling bayan Kung walang alipin at may kalayaan Ang bayang sinisiil.

Kaya naman sinamantala ng mga ganitong uri kahit na ito’y nakapagpapababa sa moralidad ng mga Pilipino. .PELIKULANG FILIPINO Nagpatuloy pa rin ang pagdiriwang ng taunang Pista ng mga Pelikulang Filipino nang panahong ito. Lalong di napigil ang pagkagiliw ng mga tao sa mga pelikulang nauukol sa SEX.

May mga pahayagang binansagang mga “CRONY NEWSPAPERS” ng marami nating mga kababayan dahil sa mga di-makatotohanang pahayag na taliwas sa mga tunay na nagaganap sa ating kapaligiran. Kabilang sa mga ito ay ang: BULLETIN TODAY. PEOPLES JOURNAL at PEOPLES TONIGHT. MAGASIN AT IBA PANG BABASAHIN Tila pulitikang biglang nahati sa dalawang partido ang mga pahayagan nang panahon ng Ikatlong Republika.PAHAYAGAN.KOMIKS. .

HOLIDAY at marami pang iba. LOVELIFE. EXTRA ALIWAN. LIWAYWAY. DAILY INQUIRER. MANILA TIMES at MALAYA. Patuloy pa ring tinangkilik ng maraming kabataang Pilipino ang mga komiks at magasin tulad ng KISLAP. MODERN MAGASIN. JINGLE SENSATION. HIWAGA.Ang mga pahayagang tinangkilik naman ng marami at pinaniniwalaang nagpapahayag ng mga totoong pangyayari ay ang FORUM. . EXTRA HOT. BULAKLAK.

/sagisag-panulat Eva A. Lacaba/sagisag-panulat Bernardo Makiling •1984-BAKASYUNISTA –ni Tomas Agulto/ sagisagpanulat na Sarhento J. Dan •1983-SA PANAHON NG LIGALIG –ni Jose F.TULANG NAGWAGI SA PALANCA 1981-1985 •1981-TAGA SA BATO – ni Romulo Sandoval/sagisagpanulat Victor Buenviaje •1982-ODYSSEY NG SIGLO –ni Cresenciano C. Marquez Jr. dela Cruz •1985-PUNTA BLANGKO –ni Mike Bigornia/ sagisagpanulat na Haraya Negra .

DI MO MASILIP ANG LANGIT ni Benjamin Pascual/ sagisag-panulat na RADAMEN •1982 – TATLONG KWENTO NG BUHAY NI JUAN CANDELABRA ni Lualhati Bautista/ sagisag-panulat na JOY MARELA •1983 – PINAGDUDTUNG-DUGTONG NA HININGA MULA SA ISKINITANG PINAGPIYESTAHAN NG MGA BANGAW ni Agapito M.MAIKLING KUWENTO 1981-1985 •1981./ sagisag-panulat na VIRGINIA RIVERA •1985 – UNANG BINYAG ni Ernie Yang / sagisag-panulat na HOMER . Lugay/ sagisag-panulat na PEPING DELA CRUZ •1984 – SA KADUWAGAN NG PILIKMATA ni Fidel Rillo Jr.

KABUUANG TANAW SA PANITIKAN Sa kabuuang tanaw. MGA AWIT. . MGA TALUMPATI at mga TULA pa rin ang masasabing nangunguna sa sangay ng Panitikang Filipino nang Panahon ng Ikatlong Republika. mga SANAYSAY.

PANITIKAN SA KASALUKUYAN .

Maraming tagpong makabagbag-damdamin ang nasaksihan ng mga mamamayan na tunay na tatakPilipino. Sa apat na makasaysayang araw ay naroon ang magkakahawak-kamay at balikat sa balikat na . mula noong ika-21 ng Pebrero hanggang ika-25 nito ay namayani ang tinatawag na “PEOPLE’S POWER” o LAKAS NG BAYAN. Sa loob ng apat na araw.KALIGIRANG KASAYSAYAN Muling nabawi ng mga mamamayang Pilipino ang tunay na kalayaan na nawala rin ng may labing-apat na taon.

pagkat sumama na sa pangkat ng Pangulong Aquino.Barikada. pagsasabit ng mga bulaklak sa mga taong nasa tangke na lulusob sana sa pinararatangang dalawang “rebelde”-ENRILERAMOS . Sa panahong ito ay isinilang ang bagong uring PILIPINO. pagsalubong ng mga ngiti. Muling naipamalas ng mga Pilipino ang Samahang bayanihan tulad ng pagbabahagi ng mga pagkain at inumin. pagmamalasakitan. pagkakaisa. pagbibigayan. Lumabas ang ganda ng pag-uugaling Pilipino. .. pagmamakaawa.ang mga Pilipinong marunong magmalasakit sa kapwa kalahi at marunong magmahal sa sariling bansa. pagkamatiisin at pananalig sa Panginoon. higaan sa kalye. Muling nasilayan ang pagtutulungan.

KALAGAYAN NG PANITIKAN Bagama’t iilang buwan pa lamang ang pagkakasilang ng tunay na Republikang Pilipinas ay may mababakas nang pagbabago sa ating panitikan. at maging sa mga PROGRAMA SA TELEBISYON . sa mga PAHAYAGAN. sa mga SANAYSAY at TALUMPATI.AWITING PILIPINO. At ang mga pagbabagong ito ay madarama na sa ilang mga TULA.

BOMBANG TUBIG AT USOK NA MALUPIT ni Remi Alvarez Alva . Hal: GITING NG BAYAN ni Francisco Rodrigo HIMALA NI BATHALA ni Francisco Rodrigo ALAMBRENG MAY TINIK.PANULAAN SA KASALUKUYAN Ang mga tula sa kasalukuyan ay naglalaman ng halos walang kakimiang pagpapahayag ng tunay na damdamin ng mga makata. ang kanilang mga tuwirang panunuligsa sa mga nanunungkulang may tiwaling gawin at pagpuri sa mga nakagagawa ng kabutihan.

At dahil sa pagiging makasaysayan nito noong nakaraang matahimik na rebolusyon. dela Pena ** HANDOG NG PILIPINO SA MUNDO ni Jim Paredes Ang binuhay na awiting “BAYAN KO” ni Freddie Aguilar mula sa panulat ni Jose Corazon de Jesus ay ang pangunahing pumailanlang ngayon sa mga radyo at telebisyon. Homer Flores. at E.AWITING PILIPINO ** MAGKAISA nina Tito Sotto. . iminungkahi ngayon sa “Constitutional Commission” na gawin itong pangalawang Pambansang Awit ng Pilipinas.

David •DIKTA NG DAYUHAN – Romulo Caralipio .SANAYSAY •PAG-IBIG LABAN SA TANGKE – Teresita Sayo •BUKAS NA LIHAM – Jocelyn M.

MGA MANUNULAT •ISAGANI CRUZ •EDGARDO REYES •DOMINGO LANDICHO •RUTH MABANGLO •LYDIA GONZALES .

.TIMPALAK-PALANCA ** Dulang Iisahing Yugto BAYAN MO ni Bienvenido Noriega Jr. ANG MGA TATOO ni Reynaldo Duque ** Tula PANAHON NG PAGPUKSA.PAKIKIDIGMA ni Teodoro Antonio ** Maikling Kuwento ANG DAMO SA FORT BONIFACIO ni Cyrus Borja ** Sanaysay SI EDGARDO REYES ni Rogelio Mangahas .