You are on page 1of 7

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.

com

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
Απαντήσεις στα θέματα των πανελλαδικών εξετάσεων 2012

ΘΕΜΑ Α
Α1. 1-γ
Α2. 2-β
Α3. 3-γ
Α4. 4-γ
Α5. α. Σ
β. Σ
γ. Λ. Μετριέται σε kg

m2
ή σε N  m .
s2

δ. Λ
ε. Σ

ΘΕΜΑ Β
Β1. Στην περίπτωση που έχουμε μόνο τα δύο υλικά του αέρα και του νερού, η
μονοχρωματική ακτίνα δεν είναι δυνατόν να εξέλθει από το νερό αφού προσπίπτει στη
διαχωριστική επιφάνεια νερού-αέρα υπό γωνία ίση με την κρίσιμη και συνεπώς κινείται
παράλληλα προς την επιφάνεια.
αέρας

αφού θ1=θcrit , θα ισχύει:

νερό

1 

θ1

nέ
n ύ

1
n ύ

(1)

αέρας

Τώρα που η μονοχρωματική ακτίνα δεν μεταβαίνει από το νερό στον αέρα, αλλά από το νερό
στο λάδι δεν είναι δυνατόν να μην περάσει στο λάδι αφού n ύ  nύ .
αέρας

θ
θ2
θ3

λάδι

νερό

θ1

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

1

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

αέρας
Έστω θ η γωνία υπό την οποία εξέρχεται η ακτίνα από το λάδι στον αέρα.
Ο νόμος του Snell στη διαχωριστική επιφάνεια νερού-λαδιού μάς δίνει:

n
1 n ύ (1)
1
1


  ύ   2 
 2 nύ
nύ  2
n ύ
n ύ

(2)

με τη γωνία θ2 να είναι ίση με τη γωνία θ3 αφού είναι εντός και εναλλάξ.
Ο νόμος του Snell στη διαχωριστική επιφάνεια λαδιού-αέρα μάς δίνει:

 3 nέ
 3
 3
1
1
1
1
( 2)







 n ύ
 n ύ
 n ύ
n ύ  n ύ
   1    90

Επομένως, σωστή επιλογή είναι η γ.

Β2.

y
Κ
λ/12
λ/6

x

Λ

Ο πρώτος δεσμός απέχει από τη θέση x=0 απόσταση ίση με


4

Η απόσταση καθενός από τα δύο σημεία από την αρχή x=0 είναι:
Το σημείο Κ: x 
Το σημείο Λ: x 


4


4


6


12


12


3

Άρα, το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Κ είναι:
   2 2

x

 2  2

 2 

12  


6

 2

3
    3
2

Και το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Λ είναι:
   2 2

x

 2  2


3 

 2 

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

2
1
 2     
3
2

2

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

Επομένως, ο λόγος των μεγίστων ταχυτήτων των σημείων αυτών είναι:

   

 3
   
και η σωστή επιλογή είναι η α.
Β3. Η σφαίρα Σ1 εκτελεί ευθύγραμμη ομαλή κίνηση, επομένως ο χρόνος που θα χρειαστεί
είναι:

t1 



Η ταχύτητα της σφαίρας Σ2 μπορεί να αναλυθεί σε μία κατακόρυφη και μία οριζόντια
συνιστώσα.

x
60

y
60

Άρα μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η σφαίρα Σ2 εκτελεί ταυτόχρονα δύο κινήσεις, μια
κατακόρυφη και μια οριζόντια σε κοινό χρόνο t. Η οριζόντια μεταφορική κίνηση γίνεται με
ταχύτητα  x , όπως φαίνεται στο σχήμα. Άρα ο χρόνος που θα χρειαστεί η σφαίρα Σ 2 για να
καλύψει τη διαδρομή ΑΓ θα είναι:
t2 



x



   60

1 

 t 2  2t1
2 

Άρα, σωστή είναι η απάντηση α.

ΘΕΜΑ Γ

mg
l/2

Μg

l

F
Γ1. Για τη ροπή αδράνειας της ράβδου ως προς τον άξονα περιστροφής της το θεώρημα
Steiner μάς δίνει:
2

1
1
Ml 2
l
I ά  I cm  M    Ml 2  Ml 2 
12
4
3
2

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

3

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

και τελικά για τη ροπή αδράνειας του συστήματος ράβδου-σφαίρας έχουμε:

I ή   I ά  I  ί 

Ml 2
Ml 2 Ml 2 5Ml 2
 ml 2 


 0,45kg  m 2
3
3
2
6

Γ2. Θα είναι:

WF      Fl 

120

N  0,3m 


2

 18J

Γ3. Το κέντρο μάζας της ράβδου ανυψώνεται κατά l/2. Άρα, το έργο του βάρους της είναι:

Ww, ά  Mg

l
 9J
2

Η σφαίρα ανυψώνεται κατά l. Άρα, το έργο του βάρους της είναι:
Ww, ί  mgl  9 J

Εφαρμόζοντας το θεώρημα έργου-ενέργειας στη στροφική κίνηση από την κατακόρυφη ως
την οριζόντια θέση, λαμβάνουμε:

K  K  WF  Ww,ά  Ww,ί 
1 2
  0  WF  Ww,ά  Ww,ί 
2

2 

2 W F  Ww,ά  Ww,ί

  0    0 rad/s

Γ4. Η κινητική ενέργεια μεγιστοποιείται όταν η συνισταμένη των ροπών γίνεται μηδέν.
Έστω ότι στη θέση αυτή η ράβδος σχηματίζει με την κατακόρυφο γωνία θ.

θ
θ

Mgημθ
Mg
mgημθ

( )

θ
mg

  0   F    w, ά   w, ί  0  F   l  Mg 

l
 mg  l  0 
2

1 M
Mg Mg
F   Mg  
g  F  

 F   Mg
2 2
2
2

F
30 3N
3
  

   60 αφού ψάχνουμε τη γωνία που αντιστοιχεί στη
Mg
60 N
2
μεγιστοποίηση της ταχύτητας για πρώτη φορά, δηλαδή θέλουμε 0    90 .

 

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

4

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

ΘΕΜΑ Δ
Δ1. Στη διεύθυνση της ταλάντωσης βρίσκεται μόνο η συνιστώσα  x του βάρους:

 x       x  m1  g 
Στη θέση ισορροπίας του σώματος m1, έστω ότι το ελατήριο σταθεράς k1 και το ελατήριο
σταθεράς k2 είναι συμπιεσμένο και επιμηκυμένο αντίστοιχα κατά Δl. Εκεί λοιπόν θα ισχύει:
F  0  F ,1  F ,2   x  0  k1 l  k 2 l  m1 g  0 

m1 g  (k1  k 2 )l

(1)

Σε μια τυχαία θέση του σώματος, το ελατήριο σταθεράς k1 θα είναι συμπιεσμένο κατά x
λιγότερο και το ελατήριο σταθεράς k2 θα είναι επιμηκυμένο κατά x λιγότερο. Εκεί, η
συνισταμένη του σώματος θα είναι:

F  F ,1  F ,2   x  k1 (l  x)  k 2 (l  x)  m1 g 

F  k1l  k1 x  k 2 l  k 2 x  m1 g 
(1)
F  k1  k 2 l  k1 x  k 2 x  m1 g 
F  (k1  k 2 ) x
D=200Ν/m

Αρχική θέση (θέση μέγιστης
απομάκρυνσης)

k2
Δl

 

k1

F , 2

F ,1

x

Θέση ισορροπίας (τα ελατήρια
είναι παραμορφωμένα κατά Δl)

x
Δl

F , 2
y

F ,1

x

B

Δl-x

Τυχαία θέση (Σε μια τυχαία θέση
το ελατήριο 1 είναι συσπειρωμένο
κατά Δl-x και το ελατήριο 2
επιμηκυμένο κατά Δl-x)

Δ2. Η εξίσωση της απομάκρυνσης είναι: x   (t   ) . Τη χρονική στιγμή t=0 είναι
x=+A οπότε προκύπτει:

x   (t   )       


2

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

5

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

Η θέση ισορροπίας του σώματος είναι και η θέση ισορροπίας της ταλάντωσής του. Εκεί η
απομάκρυνσή του σε σχέση με την αρχική του θέση είναι ίση με το πλάτος της ταλάντωσής
του, δηλαδή ίσο με την κοινή (μέγιστη) παραμόρφωση των δύο ελατηρίων (αυτό ισχύει διότι
το πλάτος της ταλάντωσης είναι η μέγιστη απομάκρυνση από τη Θ.Ι. Η μέγιστη
απομάκρυνση όμως από τη Θ.Ι. είναι η αρχική θέση όπου τα ελατήρια έχουν το φυσικό τους
μήκος). Οπότε με αντικατάσταση των τιμών στη σχέση (1) που ισχύει σε αυτήν τη θέση
προκύπτει:
m1 g  (k1  k 2 )l  l  0,05N / m

Επομένως, Α=Δl=0,05N/m
Η γωνιακή συχνότητα θα είναι:



2

Τελικά:

2
2

m1
D

D

m1

x  0,05 (10t 


2

200 N / m
 10rad / s
2kg

)

(SI)

Δ3. Το σύστημα των δύο σωμάτων θα εκτελέσει απλή αρμονική ταλάντωση με την ίδια
σταθερά επαναφοράς αλλά με διαφορετική γωνιακή συχνότητα:

2 

2

2

2
2

(m1  m2 )
D

D

(m1  m2 )

200 N / m
 5rad / s
8kg

οπότε η σταθερά επαναφοράς της ταλάντωσης του σώματος Σ2 είναι:

D2  m2 2  6kg  (5rad / s) 2  150 N / m
Σημείωση: Η σταθερά επαναφοράς της ταλάντωσης του σώματος Σ1 είναι

D1  m1 2  2kg  (5rad / s) 2  50N / m
Παρατηρούμε ότι: D1  D2  D  200N / m
Δ4. Μετά την τοποθέτηση του σώματος μάζας m 2 πάνω στο σώμα μάζας m1 , αλλάζει το
πλάτος της ταλάντωσης διότι αλλάζει η θέση ισορροπίας. Προσδιορίζοντας την
παραμόρφωση των δύο ελατηρίων στη νέα θέση ισορροπίας l  , προσδιορίζουμε το νέο
πλάτος της ταλάντωσης.
Το νέο πλάτος της ταλάντωσης είναι:
F  0  k1 l   k 2 l   m1  m2 g  0  m1  m2 g  k1  k 2 l  

( m  m2 ) g
l   1

k1  k 2

2kg  6kg   10 m2  30
s
N
200
m

40 N
 0,2m
200 N / m

Σε τυχαία θέση της ταλάντωσης του σώματος m2 ισχύει:

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

6

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

Fx   D2 x  T  m2 g   D2 x (2) (διότι η στατική τριβή ‘εξουδετερώνει’ το
βάρος εμποδίζοντας το σώμα να ολισθήσει υπό την επίδραση του βάρους του).


N
T

m2 g

T  N 



T  m2 g

m2 g
m2 g

(2)  N  m2 g   D2 x  m2 g  m2 g   D2 x 

m2 g  m2 g  D2 x   




m2 g  D2 x
   6  10  30  150 x 
m2 g
3
6  10 
2

30  150 x
30 3

Όμως ισχύει:

   x     0,2  x  0,2
Παρατηρούμε ότι όσο πλησιάζουμε στη θέση +Α ο απαιτούμενος συντελεστής στατικής
τριβής (για να μην ολισθαίνει το σώμα) μειώνεται ενώ όσο πλησιάζουμε στη θέση –Α
μεγαλώνει. Άρα το ‘κριτήριο’ για να μπορεί το σώμα μάζας m 2 να κάνει ταλάντωση είναι ο
συντελεστής τριβής να ‘επαρκεί’ έτσι ώστε να δημιουργηθεί τριβή κατάλληλου μέτρου για να
‘γυρίσει’ το σώμα από τη θέση -Α.
Άρα στη θέση x    0,2m ο ελάχιστος συντελεστής στατικής τριβής είναι:



30  150 x
30 3



30  150  0,2
30 3

 0

Και στη θέση x    0,2m ο ελάχιστος συντελεστής στατικής τριβής είναι:



30  150 x
30 3



30  150   0,2
30 3



2 3
2
60


3
30 3
3

Άρα ο ελάχιστος συντελεστής στατικής τριβής για να ικανοποιείται η σχέση
T  m2 g   D2 x σε κάθε θέση (δηλαδή για να μπορεί το σώμα να ταλαντώνεται)
είναι:   

2 3
3

επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

7