P. 1
Αλήθειες για τον Ξεσηκωμό του 1821

Αλήθειες για τον Ξεσηκωμό του 1821

|Views: 19|Likes:
Published by Andreas Tzinieris
Αλήθειες για τον Ξεσηκωμό του 1821
Αλήθειες για τον Ξεσηκωμό του 1821

More info:

Published by: Andreas Tzinieris on Jun 26, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as ODT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/26/2013

pdf

text

original

Αλήθειες για τον Ξεσηκωμό του 1821

Η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε στις 23 Μαρτίου 1821 ήταν η Καλαμάτα
Πίνακας του Ε. Δράκου που περιγράφει στιγμιότυπο μετά την απελευθέρωση της Καλαμάτας
Του Πάρη Πέτρα
Σαν σήμερα οι Μανιάτες συνεπικουρούμενοι από Μεσσήνιους και λα!όνιους" με αρ#η!ό τον $%τρο Μαυρομι#άλη
&$ετρόμπεη' κατ%λα(αν την Καλαμάτα) *ταν η πρώτο επιτυ#ής πολεμική εν%ρ!εια τ+ν ,λλήν+ν οι οποίοι" υπό
την καθο-ή!ηση της .ιλικής ,ταιρείας" /εκίνησαν τον πελευθερ+τικό $όλεμο κατά της 0θ+μανικής
υτοκρατορίας)
$ρος από-ει/η αυτού &!ια να μην (!αίνουν οι κάθε λο!ής 1ακραι2νείς1 και λ%νε ανοησίες'" υπάρ#ει το
1Συμ2+νητικό τ+ν Κιτριών1) Η σημαντική αυτή συμ2+νία μετα/ύ τ+ν ισ#υρών Μανιάτικ+ν 0ικο!ενειών
επετεύ#θη από τον απεσταλμ%νο της .ιλικής ,ταιρείας" 3ριστό2ορο $ερραι(ό) ,πισκ%2θηκε την Μάνη το -ύο
#ρόνια πριν από την %ναρ/η του !ών &1814' και παρουσιάστηκε +ς -άσκαλος που θ%λει να ι-ρύσει σ#ολείο
στους 5ολούς" #+ριό 6 (ί!λα του λιμανιού τ+ν Κιτριών όπου και ο πύρ!ος τ+ν μπ%η-+ν της Μάνης) Στα σ#%-ια
της .ιλικής ήταν η %ναρ/η του !ώνα από την Μολ-οι(λα#ία προκειμ%νου να /εσηκ+θούν και οι λοιποί ορθό-ο/οι
πληθυσμοί &λί!ες 2ορ%ς μας (!ήκε το ποντάρισμα σε σλά(ους' και από το άλλο άκρο της ηπειρ+τικής ,λλά-ας"
την Μάνη η οποία -ι%θετε πολεμική -ύναμη σε ετοιμότητα)
Περιγράφοντας τις τελευταίες ημέρες προετοιμασίας του μεγάλου ξεσηκωμού ο καθηγητής Απόστολος
Δασκαλάκης αναφέρει: "Κατά τας δύο τελευταίες εβδομάδας ο επαναστατικός οργασμός λαμβάνει μορφήν
πολεμικού συναγερμού !ι "ανιάται έ#ουν εγκαταλεί$η τας εργασίας τ%ν και συνα&ροι'όμενοι εις τας πλατείας
τ%ν #%ρι(ν τ%ν ετοιμά'ουν )μπαρουτόβολα* με την βοή&ειαν τ%ν γυναικ(ν και τ%ν παιδι(ν !ι Καπεταναίοι
καταβάλλουν αγ%νι(δεις προσπα&είας δια να προμη&ευτούν μολύβι και μπαρούτι προς διανομήν και επιτόπιον
κατασκευήν σφαιρ(ν +λαι αι προμή&ειαι σίτου, κρι&ής και λουπίν%ν παραδίδονται και οι --φούρνοι-- οι οποίοι
συνή&%ς ευρίσκονται εις την αυλή εκάστης κατοικίας, είναι ανημμένοι ημέραν και νύκταν προς κατασκευήν
πα.ιμαδιού /καυκάλας0 δια τους σάκους τ%ν πολεμιστ(ν !ι κ(δ%νες τ%ν εκκλησι(ν αντη#ούν αδιαλείπτ%ς και
οι 1ερείς αναπέμπτουν ευ#άς υπέρ τ%ν πολεμιστ(ν και δια την ευόδ%σιν του παρασκευα'ομένου
απελευ&ερ%τικού αγ(νος".
7ο κατόρθ+μα του $ερραι(ού
Ο ριστ!φορος Περραι"!ς κατάφερε να συμφιλι#σει τις ισ$υρές %ανιάτικες οικογένειες& %αυρομι$αλαίων'
(ρουπάκη)ων και *ρηγοράκη)ων& που "ρίσκονταν σε έρι)α και αυτ! ήταν πραγματικ! επίτευγμα. +ι!τι η ,ιλική
-ταιρεία γν#ρι.ε καλά πως $ωρίς την συμμετο$ή ολ!κληρης της %άνης )εν θα υπήρ$ε πιθαν!τητα επιτυ$ίας του πολύ
σο"αρού εγ$ειρήματος. /τον πύργο του Πετρ!μπεη στις 0ιτριές !που' την 1η Οκτω"ρίου 1213' υπογράφηκε το
"/υμφωνητικ! των 0ιτρι#ν" ένα πολύ σημαντικ! κείμενο που απο)εικνύει περίτρανα πως ο 4γ#νας ήταν εθνο&
απελευθερωτικ!ς.
Ο πύργος των μπέηων στις Κιτριές σε !αλκογραφία του "#ου αι$να. %πό τον !ρόνο και τους σεισμούς εί!ε υποστεί αρκετές &ημιές μέ!ρι που κατεαφίστηκε την
επο!' της !ούντας του ()* για να κατασκευαστεί... +ενοο!είο ,-. κάτι που ευτυ!$ς εν έγινε
%εταξύ άλλων αναφέρονται και τα εξής:
")))2α είμε&α έτοιμοι συμφ(ν%ς και προ&ύμ%ς να πρά.%μεν τα όσα ή&ελε προστα#&(μεν από τους αν%τέρους
και εγκρίτους του 3ένους μας δια το 3ενικό συμφέρον της Πατρίδος μας 4λλάδος, %σάν όπου είμε&α υπό#ρεοι και
εν αυτ( %ρισμένοι να #ύσ%μεν και την ύστατην ρανίδα του αίματός μας οπόταν η #ρεία το καλέσει)))".
5 .ιλική ,ταιρεία αφού εξασφάλισε την Μάνη' ήθελε να ξεκινήσει ταυτ!$ρονα ο 6εσηκωμ!ς' γνωρί.οντας !τι η Πύλη
7σουλτάνος ο "α#μούτ 589 αντιμετωπί.ει προ"λήματα: εί$ε ανοίξει μέτωπο με τους Πέρσες' εί$ε επαναστατήσει ο Αλή
Πασάςστα *ιάννενα 7εναντίον του "ά)ισε ο 6ουρσίτ' στις : ;ανουαρίου 12<19' αναγκα.!ταν να κρατά σημαντική
)ύναμη στρατού στην Π!λη εξ αιτίας του φ!"ου των 8ενιτσάρ+ν που εί$αν αποθρασυνθεί και καταντήσει μάστιγα για
την Π!λη 7η )ιάλυσή τους έγινε το 12<:9.
7ο /εκίνημα τ+ν Μανιατών
-ίναι "έ"αιο !τι ο συγ$ρονισμ!ς του ξεκινήματος του 4γ#να που προωθούσε η.ιλική ,ταιρεία )εν συνέ"η ποτέ. Ο
4γ#νας για την ελευθερία των -λλήνων ξεκίνησε με το πέρασμα του ποταμού $ρούθου' στην %ολ)ο"λα$ία' απ!
τονΑλέ.ανδρο 7$ηλάντη' στις << ,ε"ρουαρίου 12<1 7: %αρτίου με το νέο ημερολ!γιο9 και την προκήρυξή του
=%ά$ου υπέρ πίστεως και πατρί)ος>. ?ταν ένα κίνημα που εκ)ηλ#θηκε σε ξένη $#ρα και έσ"ησε ά)οξα σε ξένη $#ρα
κι εν# θυσιάστηκε ένα σημαντικ! μέρος του ανθού των -λλήνων' μέσω το ;ερού @!$ου.
4π!τοκος της Συμ2+νίας τ+ν Κιτριών ήταν η παμμανιάτικη σύναξη στηνρεόπολη 7τ!τε ονομα.!ταν (.7σ9ίμο"α9' 1A
%αρτίου 12<1' !που αποφασίστηκε ν8 αρ$ίσει ο 4γ#νας. (ο σύνθημα που κυριαρ$ούσε και αναγραφ!ταν στο λά"αρο
των %ανιατ#ν ήταν "9ίκη ή :άνατος". Προφαν#ς )εν έγραφαν "-λευθερία ή Bάνατος" )ι!τι οι %ανιάτες εί$αν
ελευθερία οπ!τε τους εν)ιέφερε μ!νο η νίκη.
%ία υπο$ρέωση των %ανιατ#ν για την αυτονομία τους' ήταν να παράσ$ουν στρατιωτική προστασία στον αγά
τηςΚαλαμάτας' !ποτε αυτ!ς το .ητούσε. (ον %άρτιο του 12<1 εί$αν πληθύνει οι εν)είξεις !τι οι Cλληνες "κάτι
ετοίμα.αν"' ι)ιαίτερα μετά την αποκάλυDη του φορτίου !πλων που εί$ε φτάσει στον λμυρό 7μανιάτικο παραλιακ!
$ωρι! λίγο έξω απ! την 0αλαμάτα9' στις 12 του ί)ιου μήνα. (ο πλοίο εί$ε ξεκινήσει απ! την /μύρνη με εντολή των
,ιλικ#ν και με καπετάνιο τον Μ%/η. (!τε ο αγάς 8ουλε9μάν Αρναούτογλου .ήτησε απ! τον %πέη της %άνης' Πέτρο
"αυρομι#άλη' να του παράσ$ει προστασία' !πως εί$ε υπο$ρέωση. Ο Πετρ!μπεης έστειλε στις << %αρτίου στην
0αλαμάτα 1EF άν)ρες υπ! την αρ$ηγία του γιου του :λία "αυρομι#άλη. 4υτοί κατέλα"αν επίκαιρες θέσεις στην π!λη'
εν# συγ$ρ!νως και άλλοι οπλισμένοι Cλληνες ενίσ$υαν την )ύναμή τους.
Η κατάλη;η
Bορυ"ηθείς ο αγάς' .ήτησε απ! τον %αυρομι$άλη να έλθει ο ί)ιος προς προστασία του με περισσ!τερους άν)ρες. (ην
επαύριο' <G %αρτίου' εισήλθαν στην 0αλαμάτα <. FFF %ανιάτες:
Ο Πετρόμπεης /αυρομι!άλης πρωτοστάτησε με την οικογένειά του στον %γ$να. Και επει'0 κατά τον Εμ. 1ο2η0 3εις αυτόν τον τόπο ουεμία πρά+ις φιλοπατρίας
παρέμεινε ατιμ$ρητος3 πλ'ρωσε ακρι4ά. 5ου φόρτωσαν και μα&ί και στην /άνη0 την ολοφονία του Καποίστρια-
"4ις τας ;< "αρτίου επιάσαμεν τους Τούρκους εις την Καλαμάτα, τον Αρναούτογλου σημαντικόν Τούρκον της
Τριπολιτσάς 4ίμε&α ;=== "ανιάτες, ο Πετρόμπεης, ο "ούρτ'ινος, Κυβέλος Δυτική 8πάρτη /σσ >8πάρτη>
ονόμα'αν τότε την "άνη0 ?== ήτον οι Τούρκοι μα'εμένοι, %ς ?==== η φήμη τους μεγάλη : Ανατολική 8πάρτη
εκινή&η την ίδια (ρα ! Τ'αννετάκης με την Κακοβουλία εκκινή&η δια τον "υστρά !ι Τούρκοι της "παρδούνιας
και "υστρά υπάγουν, τραβιούνται εις την Τριπολιτσά !ι Τούρκοι εί#αν βάλει την υπο$ία, επροσκάλεσαν
προεστούς και δεσποτάδες και αυτοί επήγαν @ταν έμβα του "αρτίου Δεν τους εσκότ%σαν !ι 8παρτιάται αφού
επήραν λάφυρα, προ#%ρούν και πολιορκούν τη "ονεμβασιά 4ις την Καλαμάτα εκάμαμε συνέλευσην, πό&εν να
πρ%τοκινήσ%μεν τα στρατεύματα !ι Καλαματιανοί εκατάφεραν τον "πέη να πάμε εις την Κορ(νη δια να μη
βάλουν σπα&ί οι Τούρκοι εις τους 6ριστιανούς, εγ( δεν εστέρ#&ηκα, είπα να πάμε εις την παλαιάν Αρκαδία, εις
το κέντρο, δια να βοη&ούμε τους άλλους Του "ούρτ'ινου αρρ(στησε το παιδί του, ο Διονύσιος, και έτσι δεν
εκίνησαν όλοι οι "ανιάτες, έλαβα ;== από αυτόν και A= από τον "πέη με τον καπετάν 5ο9δή και με <= δικούς μου
εγένηκαν <==, και έκο$α ευ&ύς δύο σημαίες με σταυρό και εκίνησα> 7B. 0ολοκοτρ#νη 4πομνημονεύματα9.
Bα πρέπει να σημει#σουμε !τι στην κατάληDη της 0αλαμάτας ο 0ολοκοτρ#νης εί$ε μ!νο GF άν)ρες υπ! τις )ιαταγές
του. (ην πρ#τη σο"αρή )ύναμη την απέκτησε' !πως ο ί)ιος )ιηγείται' απ! %ανιάτες άν)ρες που του έ)ωσαν οι
%αυρομι$αλαίοι.
0ατά την αφήγηση λοιπ!ν του 0ολοκοτρ#νη' επικεφαλής ήταν ο Πετρ!μπεης και ο καπετάνιος
της Καρ-αμύλης" Παναγι(της "ούρτ'ινος. -ν#θηκαν με τους υπολοίπους και !λοι μα.ί έφθασαν στην κατοικία του
/ουλεHμάν 4ρναούτογλου !που του .ήτησαν να τους παρα)#σει τα κλει)ιά της π!λης. Η Καλαμάτα ήταν η πρώτη
ελληνική πόλη που απελευθερώθηκε από τον τουρκικό <υ!ό" #+ρίς μάλιστα να #υθεί στα!όνα αίμα.
(ο πρ#το πολιτικ! κείμενο των ελεύθερων -λλήνων
%ετά την κατάληDη της 0αλαμάτας' ο B%τάκος 7υπασπιστής του 0ολοκοτρ#νη9 αφηγείται: )"ετά ταύτα /σ σ
εννοεί την παράδοση της πόλης0 έκαμαν οι καπετανέοι συμβούλιον π(ς να ε.απλ(σουν την επανάστασινC
απεφασίσ&η λοιπόν να υπάγουν να πολιορκήσουν μα'ύ με τους εντοπίους τα φρούρια της "εσσηνίας, "ε&(νην,
Κορ(νην και 2εόκαστρον, οι δε γέροντες Π "αυρομι#άλης, 1%άννης και 3ε(ργιος Καπετανάκηδες, ο 2
6ρηστέας, ο Π Κυβέλος, ο 1%άννης Κατσής ή "αυρομι#άλης, ο Κυριακούλης Κουτράκος, ο Πατριαρ#έας και άλλοι
έμειναν εις τας Καλάμας δια την ευτα.ίαν και έκαμαν την λεγομένη 3ερουσίαν τ%ν Καλαμ(ν*
: 3ερουσία, συνήλ&ε αμέσ%ς και συνέτα.ε την περίφημη >Προκήρυ.η προς τας 4υρ%πα9κάς Αυλάς>, που είναι το
πρ(το πολιτικό D διπλ%ματικό κείμενο τ%ν ελεύ&ερ%ν 4λλήν%ν
6 3Προκ'ρυ+ις προς τα Ευρωπα7κάς %υλάς3 είναι το πρ$το πολιτικό κείμενο των +εσηκωμένων Ελλ'νων.
5 Προκήρυξη στάλθηκε εκ μέρους του αρ$ιστρατήγου των σπαρτιατικ#ν 7%ανιάτικων9 στρατευμάτων Πέτρου
"αυρομι#άλη και εκ μέρους της %εσσηνιακής /υγκλήτου στας "-υρωπαHκάς 4υλάς" .ητ#ντας "οήθεια και κάνοντας
σαφές !τι ο 4γ#νας αυτ!ς είναι "υπέρ πάντων" και $ωρίς γυρισμ!. 5μερομηνία υπογραφής η <Gη %αρτίου. -ίναι σαφές
!τι για την σύνταξή του' !πως και για την σύστασης της "%εσσηνιακής *ερουσίας" υπήρξε σ$ε)ιασμ!ς απ! την ,ιλική
-ταιρεία' τα μέλη της οποίας σαφ#ς και γν#ρι.αν απ! )ιοίκηση και )ιπλωματία.
EF 4ν ενί λόγ% απεφασίσαμεν, ή να ελευ&ερ%&(μεν, ή να απο&άν%μεν Τούτου ένεκεν προσκαλούμεν
επιπόν%ς την συνδρομήν και βοή&ειαν όλ%ν τ%ν ε.ευγενισμέν%ν 4υρ%παί%ν γεν(ν, (στε να δυνη&(μεν να
φ&άσ%μεν τα#ύτερον εις τον 1ερόν και δίκαιον σκοπόν μας και να λάβ%μεν τα δίκαιά μας
2α αναστήσ%μεν το τεταλαιπ%ρημένον 4λληνικόν γένος μας Δικαί% τ% λόγ% η μήτηρ μας 4λλάς, εκ της οποίας
και υμείς εφ%τίσ&ητε, απαιτεί %ς εν τά#ει την φιλάν&ρ%πον συνδρομήν σας, και ευέλπιδες, ότι &έλει α.ι%&(μεν,
και ημείς &έλομεν σας ομολογή άκραν υπο#ρέ%σιν, και εν καιρ( &έλομεν δεί.η πραγματικ(ς την υπέρ της
συνδρομής σας ευγν%μοσύνην μας EF)
:α %πρεπε να εορτά<εται η 23η Μαρτίου και ό#ι η 2=η
C$οντας υπ8 !Dιν τα αναμφισ"ήτητα ιστορικά γεγον!τα' απορεί κανείς π#ς καθιερ#θηκε η <Eη %αρτίου ως ημέρα
ενάρξεως του 4γ#να. -ίναι πλέον σαφές !τι αυτ! έγινε καθ8 απαίτηση της -κκλησίας και προκειμένου να "γάλει απ!
πάνω της τον α2ορισμό I1J του 4γ#να' που υπέγραDε !$ι μ!νον ο Πατριάρ$ης "εθνομάρτυρας" 8ρη!όριος ,>αλλά και
πλειά)α αρ$ιερέων. -ίναι γνωστή η )ιαμά$η' για το αν ο *ρηγ!ριος αφ!ρισε την -πανάσταση κάνοντας ελιγμ! στην
πίεση της Οθωμανικής Πύλης' ή ήταν μια ειλικρινής προσπάθεια με στ!$ο να περισ#σει τα κεκτημένα της -κκλησίας.
Πάντως' )εν θα πρέπει να ξε$νάμε !τι ο ί)ιος =εθνομάρτυρας> Πατριάρ$ης εί$ε αφορίσει επίσης τον Gήγα Bεραίο και
τονHεόδ%ρο Κολοκοτρ(νη I<K.
Ο 8έρος του /οριά.
5 -κκλησία φυσικά υποστηρί.ει την πρ#τη εκ)ο$ή και με "άση και την =;στορία του -λληνικού Cθνους> 7-κ)οτική
4θην#ν' τομ. ;L8' σ. 1GF29' ο 4λέξαν)ρος MDηλάντης )ιαμηνύει προς τους /ουλι#τες: "Ο Πατριάρχης βιαζόμενος υπό
της Πόρτας σας στέλνει αφοριστικά και εξάρχους παρακινώντας σας να ενωθήτε με την Πόρταν. σε!ς όμως να τα
θεωρε!ται αυτά ως άκυρα" καθότι #!νονται με β!αν και $υναστε!αν και άνευ της θελήσεως του Πατριάρχου%.
Cνα ακ!μη σημείο τρι"ής αποτελεί και το ερ#τημα αν τελικά αποσύρθηκε εκ των υστέρων ο αφορισμ!ς. Mπάρ$ει ο
ισ$υρισμ!ς !τι ο αφορισμ!ς ου)έποτε αποσύρθηκε απ! την ελληνική -κκλησία μέ$ρι τις μέρες μας. 5 -κκλησία απ!
την πλευρά της υποστηρί.ει !τι αποσύρθηκε μυστικά' "γι8 αυτ! άλλωστε κρεμάστηκε ο *ρηγ!ριος απ! τους (ούρκους".
Ο ί)ιος ο /ουλτάνος' %α$μούτ L8' στην "απαντα$ούσα" του για το θάνατο του Πατριάρ$η' αν και τον κατηγορεί για
=πλαστά )είγματα αφοσι#σεως>' )εν αναφέρεται άμεσα στον αφορισμ!:"Ο $όλιος &ωμηός Πατριάρχης" κα!τοι κατά το
παρελθόν ε!χε $ώσει πλαστά $ε!#ματα αφοσιώσεως" όμως κατά την περ!πτωσιν τα'την" μη $υνάμενος να α#νοή την
συνωμοσ!αν της επαναστάσεως του έθνους του (...)" όμως ένεκα της εμφ'του $ιαφθοράς της καρ$!ας του" ου μόνον
$εν ει$οπο!ησε" ου$έ επετ!μησε τους αφελε!ς (...)" αλλά" κατά τα φαινόμενα" αυτός ο !$ιος" όπισθεν των παρασκην!ων"
έ$ρα κρυφ!ως" ως αρχη#ός της επαναστάσεως...".
Nμως' OPQRSTU VUWXWT' )ηλα)ή τα γραπτά !μως μένουν... -κτ!ς απ! τον αφορισμ!' ο *ρηγ!ριος -8 εί$ε αποστείλει και
)ύο ακ!μη εγκυκλίους: %ία ανοι$τή για να )ια"αστεί στους κληρικούς και μία ακ!μη εμπιστευτική προς τους
μητροπολίτες' αν αγνοία του /ουλτάνου' την οποία φυσικά κανένας )εν τον υπο$ρέωσε να συντάξει.
4ξί.ει να σημειωθεί' πως οι =πατέρες> υπέγραDαν τον αφορισμ! πάνω στην 4γία (ράπε.α 7αναφέρεται άλλωστε και
μέσα στο κείμενο9' προσ)ί)οντας έτσι με αυτή την συμ"ολική κίνηση !λη την =ιερ!τητα> που απαιτούνταν και
απο)εικνύοντας την σημασία που του έ)ιναν' )ιαDεύ)οντας ταυτο$ρ!νως τους ισ$υρισμούς περί εξαναγκασμού.
Cλληνες και Yωμηοί
Nσο κι αν )εν το ομολογεί η -κκλησία' το γεγον!ς !τι' !$ι μ!νο η κεφαλή της )εν συμμετεί$ε ενεργά στην )ιοργάνωση
του 4γ#να αλλά' επισήμως' τά$θηκε κατά αυτού' ήταν πάντα ένα "άρος που έπρεπε' σημειολογικά έστω' να "γάλει
απ! επάνω της. Bα πρέπει επίσης να σταθούμε και σε ένα σο"αρ! στοι$είο: την επο$ή εκείνη' η επίσημη -κκλησία που
εκφρα.!ταν )ια μέσου Πατριαρ$είου' ποτέ )εν $ρησιμοποιούσε τον !ρο "Cλληνες" αλλά προτιμούσε τον "υ.αντιν!
"Yωμηοί"' στον οποίον υπάγονταν !$ι μ!νο οι ελληνικού γένους αλλά !λοι οι ορθ!)οξοι. 4ν προσέξει κάποιος τα
κείμενα τ!σο της "/υμφωνίας των 0ιτρι#ν"' !σο και της "%εσσηνιακής *ερουσίας" πουθενά )εν θα "ρει τον !ρο
"Yωμη!ς". 4υτ! απ! μ!νο του )εί$νει !τι οι )ιοργανωτές του 4γ#να λάμ"αναν αποστάσεις απ! την -κκλησία και
παράλληλα έ)ει$ναν πως ο αγ#νας τους είναι απελευθερωτικ!ς για το ελληνικ! γένος ή γένος των γραικ#ν. Lε"αίως
και γίνεται επίκληση της θρησκείας' της πίστης' του σταυρού κ.λπ. αλλά θα πρέπει να λά"ουμε υπ8 !Dιν !τι την επο$ή
εκείνη ο κ!σμος ήταν εξαιρετικά θρησκευ!μενος οπ!τε η επίκληση της πίστε#ς του λειτουργούσε ως συνεκτική ουσία
για τον κοιν! σκοπ!.
5 πρ#τη )ιαστρέ"λωση
5 -κκλησία λοιπ!ν ήθελε πολύ να συμπέσει η ημερομηνία έναρξης του 4γ#να με μια )ική της εορτή' #στε να
ταυτιστεί στη συνεί)ηση του λαού η πρωτοκαθε)ρία της στην "-πανάσταση"' ασ$έτως αν )εν υπήρξε ποτέ. Οφείλουμε
να σημει#σουμε !τι η συμμετο$ή πολλ#ν κληρικ#ν και μονα$#ν στον 4γ#να )εν σημαίνει !τι εξέφρα.ε και την
επίσημη θέση της -κκλησίας' )ηλα)ή του Πατριαρ$είου και πολλ#ν αρ$ιερέων που ήταν πιστοί στην Πύλη και στην
οθωμανική αυτοκρατορία συνε$ί.οντας το ι)εολ!γημα "ήτανε θέλημα *εο'". Ο !ρος "επανάσταση" που καθιερ#θηκε'
ιστορικά και πολιτικά )εν μπορεί να ανταποκρίνεται στην πραγματικ!τητα )ι!τι απλούστατα επαναστατεί κάποιος λα!ς
!ταν έ$ει καταληφθεί και καταλυθεί το κράτος του. Οι Cλληνες' απ! την επο$ή της ρωμαHκής κατάκτησης ποτέ )εν
κατάφεραν να )ημιουργήσουν κάποια κρατική οντ!τητα. 5 κατάληDη του "Lυ.αντίου"' )ηλα)ή της νατολικής
?+μα@κής υτοκρατορίας !πως επισήμως ονομα.!ταν' απ! τους Οθωμανούς' )εν κατέλυσε κάποιο "ελληνικ! κράτος"
#στε να επαναστατήσουν αργ!τερα οι Cλληνες. Nπως για παρά)ειγμα οι 0ούρ)οι σήμερα που κάνουν "αγ#να
ανεξαρτησίας"' έτσι και οι Cλληνες της επο$ής' υπ! την καθο)ήγηση των -λλήνων της )ιασποράς' με κεντρικ! πυρήνα
την ,ιλική -ταιρεία' αποφάσισαν να ξεκινήσουν ένοπλο πελευθερ+τικό $όλεμο κατά της Οθωμανικής
4υτοκρατορίας προκειμένου να ελευθερωθούν και να )ημιουργήσουν κράτος. +εν ξεκίνησαν "επανάσταση" μ!νο για να
καλυτερέDουν τις συνθήκες )ια"ίωσής τους.
4φού η 0αλαμάτα ελευθερ#θηκε στις <G %αρτίου 12<1 κι έτσι ξεκίνησε ο 4γ#νας' η <Eη %αρτίου έπεφτε "γάντι" στην
-κκλησία. 5 πρ#τη )ιαστρέ"λωση της ημερομηνίας έναρξης του 4γ#να έγινε απ! το επίσημο ελεύθερο κράτος στις 1E
%αρτίου 12G2 !ταν εξε)!θη το παρακάτω +ιάταγμα του Nθωνα:
=4πί τη προτάσει της :μετέρας επί τ%ν 4κκλησιαστικ(ν κλπ 3ραμματείας &ε%ρήσαντες ότι η ημέρα της ;Iης
"αρτίου, λαμπράν κα&J εαυτήν εις πάντα Kλληνα δια την εν αυτή τελουμένην εορτήν του 4υαγγελισμού της
7περαγίας Hεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και #αρμόσυνος δια την κατJ αυτήν την ημέρα έναρ.ιν του περί
ανε.αρτησίας αγ(νος του ελληνικού έ&νους κα&ιερούμεν την ημέρα αυτή εις το διηνεκές, %ς ημέρα ε&νικής
εορτής>.
Yί$νοντας μια ματιά στο ιστορικ! τοπίο της επο$ής' οφείλουμε να λά"ουμε υπ8 !Dιν μας !τι: τον ;ούλιο του 12GG
υπήρξε η πρ#τη μεγάλη σύγκρουση του +&%να με την -κκλησία' με αιτία την ανακήρυξη του 4υτοκέφαλου της
-λληνικής -κκλησίας. 5 κατάσταση επι)ειν#θηκε με την κατάσ$εση μέρους της εκκλησιαστικής περιουσίας' κτημάτων
των ανενεργ#ν μοναστηρι#ν. 5 εκκλησιαστική αντί)ραση ήταν σφο)ρή και εν)υναν#θηκε απ! το .ήτημα που
ετέθη περί του θρησκεύματος του )ια)!$ου του Nθωνα. %ία μυστική εταιρεία' με την ονομασία =.ιλορθό-ο/ος
,ταιρεία>' σ$ε)ία.ε να )ολοφονήσει 7Z9 τον Nθωνα κατά την )ιάρκεια κάποιου επισήμου εορτασμού.
Οι Lαυαρική -πιτροπεία )εν ήθελε πονοκεφάλους και ρήξη με την παντο)ύναμη -κκλησία που )ιέθετε την συντριπτική
πλειοDηφία του λαού που κατά "άση ήταν αμ!ρφωτος και εξαιρετικά θεοσε"ούμενος' καθ#ς και πλούτο )ε)ομένου
!τι η οθωμανική περίο)ος ήταν εξαιρετικά προσο)οφ!ρα για τα οικονομικά της. Cτσι το παλάτι αποφάσισε ν8
ακολουθήσει την πολιτική της συναίνεσης. Πολιτική που ακολούθησαν !λες οι ελληνικές κυ"ερνήσεις μέ$ρι σήμερα.
αρακτηριστικ! της εν)οτικ!τητας έναντι της -κκλησίας είναι' για παρά)ειγμα' η αναγν#ριση οθωμανικ#ν τίτλων
ι)ιοκτησίαςZ 7"λ. Lιστωνί)α κ.λπ.9 -άν )εν γιν!ταν απο)εκτ!ς ο !ρος "-πανάσταση"' θα έπρεπε να ξαναμοιραστεί η γη
ισ!τιμα. [στ!σο η μεθ!)ευση ήταν )ιαφορετική.
5 εν)οτικ!τητα λοιπ!ν του κράτους απέναντι στην -κκλησία επι"ε"αι#θηκε το 12G3. Πλοίο του Πολεμικού \αυτικού'
με πλοίαρ$ο τον γιο του θαλασσομά$ου του 4γ#να' 4ν)ρέα %ιαούλη και επι"άτη των επί των -κκλησιαστικ#ν
υπουργ! 3 3λαράκη' υπέγραDε και το +ιάταγμα για την <Eη %αρτίου. 4κολούθως πήγε στηνAν-ρο και απ! εκεί
ο)ήγησε )εσμ#τη τον Hεόφιλο ΚαLρη' προκειμένου να )ικαστεί απ! το /υνο)ικ! +ικαστήριο. Παράλληλα πρ!σφερε
ένα ακ!μη )#ρο στην -κκλησία: έπαυσε απ! γραμματέα της /υν!)ου τον Hεόκλητο Bαρμακίδη (+)' ο οποίος
πρωτοστάτησε στην ανακήρυξη του αυτοκέφαλου' και τον αναγ!ρευσε καθηγητή ,ιλολογίας στο νεοσύστατο τ!τε
Πανεπιστήμιο. ?ταν η )εύτερη πράξη απ!λυτης ταύτισης Πολιτείας & -κκλησίας. Cκτοτε αυτή η αγκάλη θα
εξακολουθούσε το ί)ιο σφικτή ενίοτε )ε και ασφυκτική. -
5 συμπ!ρευση -κκλησίας και Πολιτείας' με υπερο$ή της πρ#της' συντελέσθηκε με τον τ!μο του 12EF' του
Πατριαρ$είου. (!τε αναγνωρίστηκε απ! το Πατριαρ$είο το 4υτοκέφαλο της -κκλησίας της -λλά)ος' αλλά ταυτ!$ρονα
αυτή αναγν#ρισε ως α)ιαφιλονίκητο το "πρωτείο" του $ατριαρ#είου Κ+νσταντινουπόλε+ς. 4π! το 12EF και μετά'
πλάστηκαν οι μύθοι του 0ρυφού /$ολειού και της ευλογίας του λά"αρου στην 4γία @αύρα απ! τον Παλαι#ν Πατρ#ν
*ερμαν! την <Eη %αρτίου. +ύο $ρ!νια αργ!τερα 712E<9 πρωτοεμφανί.εται και ο !ρος "ελληνο$ριστιανικ!ς πολιτισμ!ς"
στον πρ!λογο συλλογής )ημοτικ#ν ασμάτων του8πυρίδ%να Mαμπέλιου (,). %ια άλλη παράμετρος που επενέργησε να
ξε$αστεί η <Gη %αρτίου και να γίνεται μια λιγ!λογη και ασαφής παραπομπή στην +ιακήρυξη' είναι !τι μ!νον αυτή )εν
κάνει την παραμικρή αναφορά σε θρησκεία και πίστη.
5 αποκατάσταση
/τα)ιακά' η επέτειος της <Gης %αρτίου περιέπεσε στην λήθη. Ο εορτασμ!ς για το ξεκίνημα απελευθέρωσης της
-λλά)ας ήταν τοπικ!ς και ανεπίσημος. 0άποιες σκ!ρπιες φωνές πνίγηκαν στην επίσημη κρατική σιωπή. Cπρεπε να
περάσουν 1<: $ρ!νια απ! την επέτειο και η 0αλαμάτα να έ$ει έναν φωτισμένο μητροπολίτη' τον6ρυσόστομο
Δασκαλάκη. /υνέστησε -πιτροπή με επικεφαλής τον )ημοσιογράφο & )ιευθυντή της "/ημαίας"' 3ιάννη Αναπλι(τη' που
και αυτ!ς εί$ε αγωνιστεί για την αναγν#ριση της επετείου. Nμως η κυ"έρνηση κωλυσιεργούσε και )εν αναγν#ρι.ε την
<Gη %αρτίου. Lλέποντας αυτά ο ιεράρ$ης )ια νυκτ!ς ανα$#ρησε απ! την 0αλαμάτα για την 4θήνα. 0αι
αναστατ#νοντας τους πάντες και τα πάντα κατάφερε να εξασφαλίσει την επίσημη αναγν#ριση.?ταν 1A 4πριλίου 13]A
!ταν υπεγράφη απ! τον τ!τε "ασιλιά Παύλο και τον τ!τε υπουργ! -σωτερικ#ν *ε#ργιο Παπαν)ρέου το Lασιλικ!
+ιάταγμα' που )ημοσιεύτηκε στο ,-0 A<^13 4πριλίου 13]A:
=πιθυμο'ντες όπως" η επέτειος της -+ης .αρτ!ου /0-/ καθ1 ην η πόλις των 2αλαμών" απετ!ναξε πρώτη τον 3ουρκικόν
ζυ#όν" εορτάζηται ως εμπρέπει εις το ιστορικόν το'το #ε#ονός" προτάσει του 4μετέρου επ! των σωτερικών 5πουρ#ο'"
απεφασ!σαμεν και $ιατάσσομεν6
/7 3ην -+ .αρτ!ου θα εορτάζεται" ως τοπική εορτή" η επέτειος της απελευθερώσεως της πόλεως των 2αλαμών.
-7 2ατά τα'την θα τελήται εις τον εν 2αλάμαις $ιασωζόμενον ιστορικών φρα#κοβυζαντινόν 8αόν των 9:#!ων
:ποστόλων; $οξολο#!α εις ανάμνησιν της ιστορικής ημέρας και επιμνημόσυνος $έησις υπέρ των ηρώων της
λευθερ!ας.ις τον επ! των σωτερικών υπουρ#όν ανατ!θεμεν την $ημοσ!ευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος>.
ΣημειώσειςB
1. Το κείμενο του αφορισμού πρωτοημοσιεύθηκε στο ελληνικό περιοικό !"όγιος #ρμής$ που τυπ%νονταν στην &ι'ννη
της Αυστρίας. Το κείμενο παρατ'θηκε αργότερα στο (ι(λίο )στορίας του )ω*ννη +ιλήμονος, του 18-..
2. / 0. 1ολοκοτρ%νης αφορίστηκε το 182. μα3ί με τους *λλους κλεφτοκαπεταναίους της 4ελοποννήσου. Την επο5ή
εκείνη ο απλο6κός λαός 7στην πλειο8ηφία του9 περισσότερο 'τρεμε τον αφορισμό και από τον ίιον το θ*νατο. +ο(όταν
την κόλαση που του καλλιεργούσε εντ'5νως η #κκλησία. Ακόμη και ο 1ολοκοτρ%νης επηρε*στηκε από τον αφορισμό
του :ρηγορίου του #; στα 182.. <ταν τον επόμενο 5ρόνο, στα 182= (ρ'θηκε κουρσ*ρος πλ'ον στη >αλκιική, 'στειλε
'να μήνυμα στον ε?όριστο τότε, από τον σουλτ*νο, στο Αγιον /ρος, :ρηγόριο τον #; που του 'γραφε ότι εκείνος τον
κατ*ντησε 'τσι@ !Εσύ μου 'γραψες την προδοσία στο χαρτί αλλά εγώ θα σου τη γράψω στο κούτελο». A απ*ντηση του
πρ%ην αλλ* και μελλοντικού 4ατρι*ρ5η ήταν ότι όλα 'γιναν«κατά θείαν παραχώρησιν$B
C. Θεόκλητος Φαρμακίδης 7Dίκαια 0εσσαλίας 1=8E F Αθήνα 18.29. Gπήρ?ε ι*σκαλος του :'νους, κορυφαίος
ιαφωτιστής, αγωνιστής της #λληνικής #παν*στασης, λόγιος, κληρικός και πρωτοπόρος ημοσιογρ*φος.
Hετ* την κήρυ?η του Αγ%να, τον H*ιο του 1821, μετ'(η στην ηπειρωτική #λλ*α, από εκεί στις Iπ'τσες, στη συν'5εια
στο στρατόπεο των &ερ(αίνων όπου τελικ* και εντ*5θηκε στο επιτελείο του Jημήτριου G8ηλ*ντη.
Τον Αύγουστο του 1821 μετ'(η στην 1αλαμ*τα όπου και ε?'ωσε την πρ%τη ελληνική εφημερία που κυκλοφόρησε σε
ελλαικό 'αφος, 5ειρόγραφη με τον τίτλο K#λληνική I*λπιγ?K. A ;Lεκοση ιεκόπη ε? αιτίας της ιαφωνίας του με τη
λογοκρισία που επι5είρησε να επι(*λλει ο G8ηλ*ντης.
Mλα(ε μ'ρος στις ύο πρ%τες #θνοσυνελεύσεις, ιορίστηκε μ'λος του Αρείου 4*γου Ανατολικής #λλ*ος, Mφορος της
4αιείας και της Aθικής Ανατροφής των 4αίων 7- )ουλίου 182C9 και ία?ε το ι*στημα 182C N 182- στην )όνιο
Ακαημία της 1'ρκυρας. Iτα 182- ιορίστηκε από την κυ('ρνηση αρ5ισυντ*κτης της K:ενικής #φημερίος της #λλ*οςK
της μετ'πειτα K#φημερίος της 1υ(ερνήσεωςK. 4αραιτήθηκε από αυτή τη θ'ση το 182= αντιρ%ντας 'τσι στις
κατηγορίες που του απ'ιαν.
Hε εν'ργειες του +αρμακίη στις 2C )ουλίου 18C2 ε?εόθη &ασιλικό Jι*ταγμα για την κήρυ?η του αυτοκεφ*λου της
ελλαικής εκκλησίας και την ανε?αρτησία της από το 4ατριαρ5είο 1ωνσταντινουπόλεως. &ασικό επι5είρημα του ήταν
ότι εν μπορούσε το ελεύθερο ελληνικό κρ*τος να ε?αρτ* την εκκλησιαστική του ιοίκηση από 'ναν 4ατρι*ρ5η 'σμιο
του Τούρκου Iουλτ*νου. /ι συντηρητικοί εκκλησιαστικοί κύκλοι, που ανήκαν στο Kρωσικό κόμμαK 7το οποίο υποστήρι3ε
το ενιαίο εκκλησιαστικό κ'ντρο, επί τη (*σει των πανσλα(ιστικ%ν σ5είων της Oωσικής Αυτοκρατορίας9 ε?εμ*νησαν
εναντίον του ασκ%ντας του εντονότατη πολεμική για π*νω από ύο εκαετίες. #πικεφαλής αυτ%ν των κύκλων υπήρ?ε ο
κληρικός 1ωνσταντίνος /ικονόμος ο ε? /ικονόμων, 'μμισθος σύμ(ουλος των O%σων και κύρια όργαν* του η εφημερία
KΑι%νK και το περιοικό K#υαγγελική I*λπιγ?K.
E. Σπυρίδων Ζαμπέλιος 7"ευκ*α 181-F #λ(ετία 18819. )στορικός και λογοτ'5νης. >αρακτηρίστηκε ο θεωρητικός της
ιστορικής ενότητας αρ5αίου, μεσαιωνικού και νεότερου #λληνισμού και μα3ί με τον 1ων. 4απαρρηγόπουλο αποτελούν
το ίυμο της ελληνικής ιστοριογραφίας του 1Pου αι%να.

Η Φιλική Εταιρεία αφού εξασφάλισε την Μάνη. να του παράσχει προστασία. Τότε ο αγάς Σουλεϊμάν Αρναούτογλου ζήτησε από τον Μπέη της Μάνης.". όποτε αυτός το ζητούσε. ωσάν όπου είμεθα υπόχρεοι και εν αυτώ ωρισμένοι να χύσωμεν και την ύστατην ρανίδα του αίματός μας οπόταν η χρεία το καλέσει . Προφανώς δεν έγραφαν "Ελευθερία ή Θάνατος" διότι οι Μανιάτες είχαν ελευθερία οπότε τους ενδιέφερε μόνο η νίκη. ξενοδοχείο (!) κάτι που ευτυχώς δεν έγινε Μεταξύ άλλων αναφέρονται και τα εξής: ". ιδιαίτερα μετά την αποκάλυψη του φορτίου όπλων που είχε φτάσει στον Αλμυρό (μανιάτικο παραλιακό χωριό λίγο έξω από την Καλαμάτα). Το ξεκίνημα των Μανιατών Είναι βέβαιο ότι ο συγχρονισμός του ξεκινήματος του Αγώνα που προωθούσε η Φιλική Εταιρεία δεν συνέβη ποτέ.. Ο Αγώνας για την ελευθερία των Ελλήνων ξεκίνησε με το πέρασμα του ποταμού Προύθου. ήταν να παράσχουν στρατιωτική προστασία στον αγά τηςΚαλαμάτας. είχε επαναστατήσει ο Αλή Πασάςστα Γιάννενα (εναντίον του βάδισε ο Χουρσίτ. Μία υποχρέωση των Μανιατών για την αυτονομία τους. Τον Μάρτιο του 1821 είχαν πληθύνει οι ενδείξεις ότι οι Έλληνες "κάτι ετοίμαζαν". από τονΑλέξανδρο Υψηλάντη. στις 18 του ίδιου μήνα. Ο Πετρόμπεης έστειλε στις 22 Μαρτίου στην Καλαμάτα 150 άνδρες υπό την αρχηγία του γιου του Ηλία Μαυρομιχάλη. Από τον χρόνο και τους σεισμούς είχε υποστεί αρκετές ζημιές μέχρι που κατεδαφίστηκε την εποχή της χούντας του '67 για να κατασκευαστεί. Πέτρο Μαυρομιχάλη. όπου αποφασίστηκε ν' αρχίσει ο Αγώνας.. .. στις 22 Φεβρουαρίου 1821 (6 Μαρτίου με το νέο ημερολόγιο) και την προκήρυξή του «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος». Απότοκος της Συμφωνίας των Κιτριών ήταν η παμμανιάτικη σύναξη στην Αρεόπολη (τότε ονομαζόταν Τζ(σ)ίμοβα). στις 6 Ιανουαρίου 1821).Να είμεθα έτοιμοι συμφώνως και προθύμως να πράξωμεν τα όσα ήθελε προσταχθώμεν από τους ανωτέρους και εγκρίτους του Γένους μας δια το Γενικό συμφέρον της Πατρίδος μας Ελλάδος.Ο πύργος των μπέηδων στις Κιτριές σε χαλκογραφία του 19ου αιώνα. αναγκαζόταν να κρατά σημαντική δύναμη στρατού στην Πόλη εξ αιτίας του φόβου των Γενιτσάρων που είχαν αποθρασυνθεί και καταντήσει μάστιγα για την Πόλη (η διάλυσή τους έγινε το 1826).. Το πλοίο είχε ξεκινήσει από την Σμύρνη με εντολή των Φιλικών και με καπετάνιο τον Μέξη. 17 Μαρτίου 1821.. όπως είχε υποχρέωση. Ήταν ένα κίνημα που εκδηλώθηκε σε ξένη χώρα και έσβησε άδοξα σε ξένη χώρα κι ενώ θυσιάστηκε ένα σημαντικό μέρος του ανθού των Ελλήνων. ενώ συγχρόνως και άλλοι οπλισμένοι Έλληνες ενίσχυαν την δύναμή τους. Αυτοί κατέλαβαν επίκαιρες θέσεις στην πόλη. στην Μολδοβλαχία. Το σύνθημα που κυριαρχούσε και αναγραφόταν στο λάβαρο των Μανιατών ήταν "Νίκη ή Θάνατος". μέσω το Ιερού Λόχου.. γνωρίζοντας ότι η Πύλη (σουλτάνος ο Μαχμούτ Β') αντιμετωπίζει προβλήματα: είχε ανοίξει μέτωπο με τους Πέρσες. ήθελε να ξεκινήσει ταυτόχρονα ο Ξεσηκωμός.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->