P. 1
ΜΑΚΑΜΙΑ musipedia.doc

ΜΑΚΑΜΙΑ musipedia.doc

|Views: 70|Likes:

More info:

Published by: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΣ on Jun 27, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/23/2014

pdf

text

original

Μακάμια

Από Musipedia
Περσική λέξη που χαρακτηρίζει τα άσματα (ή [[Γρηγοριανό_μέλος|μέλη]]) της εν γένει Οθωμανικής Μουσικής
καθeς και τους `Ηχους (τρόπους ή κλίμακες ή «δρόμους») στους οποίους μελοποιοuνται. Eπίσης, ορισμένες
çορές, η λέξη «μακάμ» αντικαθιστά την έννοια του απλοu τoνου. Tα "καθολικoτερα" και "αναγκαιoτερα"
αραµοπερσικά «μακάμια» είναι 64. Tα 22 θεωροuνται "κuρια" και τα υπoλοιπα 52 "σοχπέδες" (που oιαιροuνται
σε 13 "κuριους" και 39 "καταχρηστικοuς" και ονομάζονται έτσι, γιατί oεν oιαθέτουν oικo τους "μπερντέ"
(χeρισμα) στο ταμποuρ, κρουoμενοι είτε απo τα «κuρια μακάμια» είτε απo τους «κυρίους σοχπέoες»). `Aλλοι
συγγραçείς θεωροuν oτι οι "καταχρηστικοί σοχπέoες» είναι 90. Aυτά συμµαίνουν, γιατί η Οθωμανική μουσική μη
oιαθέτοντας γραçή, ονoμασε κάθε τoνο oιαçορετικά (eς τη δις διαπασών). Eπομένως, το μέλος σε κάθε "χρeμα"
παίρνει άλλο oνομα, oπως και σε κάθε μεταµολή του «χρeματος» και σε κάθε μετάθεση. `Aλλο π.χ. oνομα
παίρνει το «χρeμα» αν µασιστεί στη "θεμέλιο" ενoς ορισμένου `Hχου και άλλο, αν µασιστεί στον πρeτο ή
oεuτερο ανιoντα ή κατιoντα çθoγγο (eς τη oις oιαπασeν). `Eτσι η ισλαμική λογοτεχνία ονομάζει 100 oιαçορετικά
«μακάμια» ("μακαμάτ") με ονομασίες απo τoπους ή απo oιάσημους μουσ/oάσκαλους (π.χ. «ιράκ», «ισçαχάν»,
«μπεγιατί» ή «μπαγιατί», «ισçαχανέκ»:ισπαχάνειο, ατζέμ:περσικo, «ατζέμ-κιουρντί»:περσικo των Kοuρoων,
κ.λπ.). Πολλά απo αυτά τα μακάμια παραμένουν μουσικeς άγνωστα, oηλαoή γνωστά μoνο ως ονομασίες (π.χ.
"μπαχριζανίκ", "μουχαλιçέκ", «ισçαανάκ", "γκιουρçιράρ", "ρουιαράκ", "γκιερoανιέ ατζέμ", "σιμπίρ",
"ρετζιπουσάλ", "νιγιαζί", "μπεστέ χισάρ", "μπεστέ ισçαχάν", "μουσικάρ", κ.λπ., κ.λπ.). `Aλλα πάλι, κυρίως οι
κλάoοι των «κuριων» `Hχων (αυτά που η µυζ. μουσική ονομάζει «χρόες») αποκαλοuνται «μακάμ oιλλαρά»,
oηλαoή «ευçρoσυνα μέλη» (μέλη που τέρπουν την καρoιά). Kάθε «μακάμι» (maqam), ως προερχoμενο απo την
αρχαία Eλλ. Μουσική, περιέχει μη συγκερασμένα oιαστήματα και oημιουργεί μια "ατμoσçαιρα", μέσα στην οποία
αυτοσχεoιάζει ο εκάστοτε εκτελεστής. `Eτσι αναçέρεται σαçeς (και το oιασeζει;;) στο ήθος των αρχαίων
ελληνικeν τρόπων...(Iι` αυτo άλλωστε και κάθε μακάμι συνoέεται με τον Zωoιακo Kuκλο και oιάçορα ανάλογα
αρχετυπικά σuμµολα και στοιχεία των Πυθαγορείων). Eίναι επομένως παρoμοιο προς το "περντέ" των Περσeν
και το "ράγλας" των Iνoeν. Lε κομμάτια τuπου "σουίτας" (που αçθονοuν στην κλασική αραµική μουσική) oλα τα
μέρη εκτελοuνται στο ίoιο «μακάμι», ενe παρατηροuνται και "μετατροπίες" (oηλαoή, μεταµάσεις προς άλλα
«μακάμια» με τελική επιστροçή στο αρχικo). Πολλές çορές ο τίτλος κάποιου «μακαμιοu» περιέχει και άλλη
συμπληρωματική αραµοπερσική λέξη, για ακριµέστερη νοηματική προσέγγιση. Οι κυριoτερες απo αυτές τις λέξεις
είναι: «μιάν» (σημαίνει το «μέσον» είτε με την έννοια του «ημίσεος» είτε με την έννοια του «ανάμεσα»), «τιζ»
(«γρήγορο»), «σαρκί» («συνoεoεμένο»), «αγιρ» («αργo» και «µαρu»:grave), «νακαράτ» («με επαναλή¡εις
στίχων»), «σεμαï» («χορευτικo»), «τερενοuμ» («με τερετισμοuς»-«κρατήματα»), «σαρκί» («ανατολικo»). Aπo τα
«μακάμια» παράγονταν, oπως είπαμε, οι "σοχπέoες" ("κuριοι" και "καταχρηστικοί"), που αντιστοιχοuν στις
φθορές, τις χρόες και τα oιάçορα σημεία αλλοιeσεων της µυζ. μουσικής. «Μακάμια» επίσης αποκαλοuνται στην
αραµοπερσική μουσική αυτοί-καθαυτοί οι `Ηχοι της µυζ. μουσικής... Eoe τα «κuρια μακάμια», που αντιστοιχοuν
στους «κuριους `Hχους», είναι 12 και η ονομασία των 7 προέρχεται απo την αρχαία περσική μουσική,
αντιστοιχeντας στους 7 πλανήτες (βλ. και στο λήμμα που ασχολείται με την υ!αγόρεια "Αρμονία σφαιρών"): 1)
"ραστ":Lελήνη 2) "διουγκιάχ":Eρμής 3) "σεγκιάχ":Açροoίτη 4) "ταργκιάχ":`Hλιος 5) "νε!ά":`Aρης 6)
"χουσε"νί":Zευς 7) «ε!ίτ":Kρoνος. Tα 5 προστιθέμενα νεoτερα «μακάμια» (για να συμπληρωθεί η 12άoα) είναι
τα: "μπουσελίκ", "χιτά", "ατέμ", "μπαμπαταχήρ" και "μουχαïέρ". Ορισμένοι επίσης εισήγαγαν, αντ' αυτeν, τα:
"γιεγκιάχ", "ασιράν" (βλ. πιο κάτ") και «αράκ" (που ονομάζονται συλλήµoην "ασιράνια", ενe "τίζια" είναι οι
αντιçωνίες τους στην οκτάµα). Eν πάση περιπτeσει, η σχετική αντιστοιχία «μακαμιeν»- µυζ.`Hχων είναι η εξής:
"ουσάκ":Α# `Ηχος, "σεπά":Α# `Ηχος (με µάση τον Πα, άνοoο με τον Zω çυσικo, κάθοoος με τον Zω με uçεση),
"σαμπάχ":Α# `Ηχος (που αρχίζει απo τον άνω Πα), "χουζάμ":$# `Ηχος, "καρτζιγάρ":`Hχος oευτερoπρωτος,
"τζαρκιάχ":%# `Ηχος, "νεµά":&# `Ηχος (αρχoμενος απo Aι), "πεγιατί":&# `Ηχος (ίσον Πα του Lτιχηραρικοu
μέλους), "σεγκιάχ":&# `Ηχος (ίσον Bου: λέγετος), "γιεγκιάχ":&# `Ηχος (με κατάληξη τον κάτω Aι),
"χουσεïνί":'ρώτου `Ηχου (Α#)* πλάγιος (μέ κατάληξη στον Kε ή `Hχος A' 4çωνος), "ντουγκιάχ":'ρώτου `Ηχου
(Α#)* πλάγιος (το µασικo "ντουγκιάχ" ταυτίζεται με τον A' `Hχο), "ασιράν":'ρώτου `Ηχου (Α#)* πλάγιος (με
κατάληξη τον Aι), "χιτζάζ":&ε+τερου `Ηχου ($#)* πλάγιος, "μπεστεγκιάρ":,ρίτου `Ηχου (%#)* πλάγιος,
"αράκ":$αρ+ς `Ηχος (αρχoμενος απo τον κάτω Zω), «εµίτζ":$αρ+ς `Ηχος (αρχoμενος απo τον άνω Zω),
"ραστ":,ετάρτου `Ηχου (&#)* πλάγιος, "χιτζαζκιαρ":,ετάρτου `Ηχου (&#)* πλάγιος (χρωματικoς απo τον επάνω
Nη), "σουζινάκ":,έταρτου `Ηχου (&#)* πλάγιος (με çθορά του B' `Hχου στον Aι), κ.λπ.-κ.λπ. Πρέπει επίσης να
επισημανθεί oτι "γκιαχ" σημαίνει "µάση". `Eτσι, "γιε-γκιάχ": "πρeτη µάση", "ντου-γκιάχ": "oεuτερη µάση", "σε-
γκιάχ": "τρίτη µάση", "τζαρ-γκιάχ": "τετάρτη µάση", κ.ο.κ
από το #$ε%ικό της &λληνικής 'ουσικής#
του (. )αλογερόπουλου

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->