้ หาภาษาไทย

สรุปย่อเนือ

“ชวต
ิ ทางเศรษฐกิจของชาวมลายูมส
ุ ลิม ท่ามกลางการเปลีย
่ นแปลงของระบบนิเวศน์
้ ทีจ
และความไม่สงบในพืน
่ ังหว ัดชายแดนภาคใต้”
ชลิตา บ ัณฑุวงศ ์
วิทยานิพนธ์ระด ับปริญญาเอกสาขามานุษยวิทยา
มหาวิทยาล ัยฮาวายอิแห่งมาน ัว, ประเทศสหร ัฐอเมริกา
สงิ หาคม 2556
ภายใต ้สถานการณ์ความไม่สงบ การพัฒนาชนบทในจังหวัดชายแดนภาคใต ้ตัง้ แต่อดีต
ไม่วา่ จะเป็ นการพัฒนากระแสหลักทีเ่ น ้นสง่ เสริมให ้ชาวมลายูมส
ุ ลิมเข ้าสูร่ ะบบตลาดทุนนิยม
หรือการพัฒนากระแส ‘ทางเลือก ’
ทีเ่ น ้นการพึง่ ตนเองของครัวเรือนและชุมชน ล ้วนมี
ื ทอดอุดมการณ์รัฐชาติไทยและสถาบันอํานาจ
เป้ าหมายหลักเพือ
่ ความมั่นคงของชาติและสบ
หลักของประเทศ โดยอยูภ
่ ายใต ้แนวคิดทีว่ า่ ความยากจนคือสาเหตุหลักทีผ
่ ลักให ้ชาวมลายู
มุสลิมต่อต ้านรัฐไทยและเข ้าร่วมหรือสนับสนุนขบวนการก่อความไม่สงบ
่ นี้ ทีผ
ั ติ
การพัฒนาภายใต ้แนวคิดและจุดมุง่ หมายเชน
่ า่ นมายังไม่สามารถสร ้างความสน
สุขให ้เกิดขึน
้ ได ้ เนือ
่ งจากเป็ นการพัฒนาทีผ
่ ก
ู ติดอยูก
่ บ
ั การเปลีย
่ นแปลงอัตลักษณ์ทาง
ศาสนาและชาติพันธ์ของชาวมลายูมส
ุ ลิมให ้สอดคล ้องกับอุดมการณ์รัฐชาติไทย อันเป็ นต ้น
ตอสําคัญของการต่อต ้านขัดขืนและความขัดแย ้ง นอกจากนัน
้ การพัฒนาเหล่านีก
้ ็ยังไม่ประสบ
ความสําเร็จในสร ้างความกินดีอยูด
่ ใี ห ้กับผู ้คน เนือ
่ งจากเป็ นการพัฒนาทีไ่ ม่ให ้ความสําคัญกับ
คุณค่าของระบบนิเวศ ละเลยความสําคัญของรูปแบบการเกษตรและวิธก
ี ารจัดการทรัพยากรที่
มีอยูเ่ ดิม และละเลยการมีสว่ นร่วมและความต ้องการของคนท ้องถิน
่ ขณะเดียวกันอํานาจและ
ผลประโยชน์จากการพัฒนายังกระจุกตัวอยูเ่ ฉพาะในหมูผ
่ ู ้นํ าทางการหรือคนทีม
่ ฐ
ี านะดีสว่ น
น ้อยเท่านัน

ขณะทีก
่ ารทํางานพัฒนาของภาคประชาสงั คม ทีแ
่ ม ้จะเน ้นมิตด
ิ ้านระบบนิเวศน์
และการมีสว่ นร่วมของชุมชน แต่ก็ยังไม่สามารถสร ้างคุณประโยชน์ในการยกฐานะทาง
เศรษฐกิจของครัวเรือนสว่ นใหญ่ อีกทัง้ องค์กร/หน่วยงานในภาคประชาสงั คมบางสว่ นก็ยัง
ชว่ ยผลิตซํ้าอุดมการณ์รัฐชาติไทยด ้วย
ี ต (ชอ
ื่ สมมุต)ิ จ.ปั ตตานี ดําเนินไปท่ามกลางความ
การทําเกษตรของชาวกําปงไอย์ฮแ
เปลีย
่ นแปลงของระบบนิเวศน์ทเี่ ป็ นผลมาจากการพัฒนาและบริบทต่างๆ ดังกล่าวข ้างต ้น

พวกเขาได ้ปรับเปลีย
่ นรูปการทําเกษตรหลายครัง้ เพือ
่ ให ้ยังคงสามารถใชประโยชน์
ได ้จาก
ระบบนิเวศน์ทเี่ ปลีย
่ นแปลงไป รวมทัง้ เพือ
่ ตอบสนองต่อแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ อนึง่
ี ตต ้องเผชญ
ิ กับความเสย
ี่ งต่างๆ ตาม
โครงการพัฒนาของรัฐทีล
่ ้มเหลว ทําให ้ชาวกําปงไอย์ฮแ
ลําพัง ทีผ
่ า่ นมาพวกเขาได ้พยายามหาข ้อมูลและผสมผสานความรู ้ชุดต่างๆ เพือ
่ ให ้การปลูก
พืชเศรษฐกิจสมัยใหม่ได ้ผลดี มีการสร ้างความหลากหลายในแปลงผลิตเพือ
่ ลดรายจ่าย
ึ สูญเสย
ี จากการ
ค่าอาหาร มีการคิดคํานวณต ้นทุน-กําไรในแบบทีช
่ ว่ ยบรรเทาความรู ้สก

ขาดทุน อย่างไรก็ด ี การทําเกษตรทีใ่ ชสารเคมี
ก็ยังคงเป็ นสงิ่ ทีห
่ ลีกเลีย
่ งได ้ยากสําหรับชาว
ี ต แม ้จะนํ ามาซงึ่ ความเสอ
ื่ มโทรมของสงิ่ แวดล ้อมและสุขภาพในระยะยาวก็ตาม
กําปงไอย์ฮแ
ิ ธิการเข ้าถึงและความขัดแย ้งระหว่างคนในท ้องถิน
ขณะเดียวกันก็มป
ี ั ญหาสท
่ ด ้วยกันในการใช ้
ทรัพยากรทีด
่ น
ิ ทุง่ หญ ้าสาธารณะในพืน
้ ทีพ
่ รุ ขณะทีป
่ ั ญหาจากการเปลีย
่ นสภาพไปของระบบ

นิเวศน์ก็ยังเกิดขึน
้ อย่างต่อเนือ
่ ง ทีส
่ าคัญความไม่ปลอดภัยจากสถานการณ์ความไม่สงบทํา
ให ้การจัดการแก ้ไขปั ญหาเหล่านีไ
้ ม่เกิดขึน
้ ในเวลาเดียวกันความสามารถในการปรับตัวใน

การทํามาหากินทีเ่ กิดขึน
้ ทีละเล็กๆ ทีล
่ ะน ้อยๆ จากความเปลีย
่ นแปลงต่างๆ ก็ทําให ้การ
่ ส
แก ้ปั ญหาทีต
่ ้นตอดูจะไม่ใชท
ี่ งิ่ เร่งด่วนจําเป็ น
ี ตสม
ั พันธ์อย่างซบ
ั ซอนกั

ชวี ต
ิ ในด ้านการเกษตรของชาวกําปงไอย์ฮแ
บการความ
เปลีย
่ นแปลงด ้านอืน
่ ๆ ของชนบทในพืน
้ ทีจ
่ ังหวัดชายแดนภาคใต ้ ทัง้ นี้ แม ้การขยายตัวของ
ี นอกภาคเกษตรจะเกิดขึน
อาชพ
้ อย่างมีนัยยะสําคัญท่ามกลางการลดลงของขนาดการถือ
ครองทีด
่ น
ิ ของครัวเรือนในรุน
่ หลัง และท่ามกลางการทุม
่ งบประมาณเพือ
่ เพิม
่ การจ ้างงานคน
ท ้องถิน
่ ของภาครัฐเพือ
่ แก ้ปั ญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต ้ แต่ฐานเศรษฐกิจ
การเกษตรของครัวเรือน โดยเฉพาะอย่างยิง่ ยางพารา ก็ยังคงมีความสําคัญมากต่อโอกาสใน
ี นอกภาคเกษตรทีด
การเข ้าถึงการประกอบอาชพ
่ แ
ี ละมั่นคง ในขณะทีผ
่ ู ้มีทด
ี่ น
ิ น ้อยหรือไร ้ทีด
่ น

ิ ค ้าและรูปแบบ
มักมีสถานะเป็ นเพียงแรงงานรับจ ้างรายวันไร ้ฝี มือ นอกจากนัน
้ การบริโภคสน
ชวี ต
ิ สมัยใหม่ รวมทัง้ การจัดการเงินหมุนเวียน ก็เป็ นสว่ นหนึง่ ของการลงทุนทัง้ ในด ้านการ
ึ ษาของลูกหลาน เพือ
ผลิตและการศก
่ ให ้สามารถมีชวี ต
ิ อยูไ่ ด ้ในระบบเศรษฐกิจปั จจุบน

ขณะทีค
่ วามเข ้มข ้นขึน
้ ของกระแสอิสลาม อันเป็ นลักษณะสําคัญหนึง่ ของกระแสการ
เปลีย
่ นแปลงในชนบทชายแดนภาคใต ้ ก็ถก
ู กระตุ ้นจากการขยายตัวและเติบโตของระบบ
ี ตมีโอกาสเข ้าถึง
ตลาดทุนนิยมบนฐานของผลผลิตทางการเกษตร ทีท
่ ําให ้ชาวกําปงไอย์ฮแ
กิจกรรมและความรู ้ทางศาสนามากขึน
้ นอกจากนัน
้ การวางเป้ าหมายเพือ
่ ให ้ได ้ใชช้ วี ต
ิ ทีเ่ อือ

ิ ใจและการดิน
ต่อวัตรปฏิบต
ั ท
ิ างศาสนา ก็ทําให ้ศาสนามีผลต่อการตัดสน
้ รนของบางครัวเรือน
ั พันธ์
ทีจ
่ ะมีชวี ต
ิ อยูใ่ นภาคเกษตรมากกว่านอกภาคเกษตร ในขณะเดียวกันโครงสร ้างความสม
ั ้ นํ าท ้องถิน
ทางอํานาจทีเ่ กิดขึน
้ ผ่านเครือข่ายทางศาสนา มีสว่ นสง่ เสริมให ้ชนชน
่ มีบทบาทใน
ื ทอดความล ้มเหลวและ
การเข ้าจัดการทรัพยากรธรรมชาติและโครงการพัฒนา อันเป็ นการสบ
ผลกระทบของการพัฒนาในพืน
้ ทีต
่ อ
่ ไป
ท่ามกลางความไม่สงบ ความล ้มเหลวของการพัฒนา และระบบตลาดทีไ่ ม่สามารถ
ี ตเป็ นไปอย่างค่อนข ้างลุม
ต่อรองได ้ ชวี ต
ิ ทางเศรษฐกิจของชาวกําปงไอย์ฮแ
่ ๆ ดอนๆ แม ้
่ โครงสร ้างพืน
ความเป็ นอยูโ่ ดยรวม (เชน
้ ฐาน สงิ่ อํานวยความสะดวก) จะดีขน
ึ้ และไม่ถงึ กับ
ี่ งในการผลิต ราคา
ยากจนข ้นแค ้น แต่ก็มแ
ี นวโน ้มว่าจะยากลําบากมากขึน
้ เนือ
่ งจากความเสย
ี นอกภาค
ผลผลิตทีผ
่ ันผวน ความจํากัดของทีด
่ น
ิ และการขาดโอกาสในการประกอบอาชพ


เกษตร ทัง้ นี้ การสงเสริมการเกษตรทีย
่ ั่งยืนเพือ
่ เพิม
่ ประสทธิภาพและลดต ้นทุนการผลิต การ

พัฒนาฐานทรัพยากรสวนรวมเพือ
่ ให ้เป็ นแหล่งรายได ้ให ้แม ้แต่กบ
ั คนไร ้ทีด
่ น
ิ รวมทัง้ การ
่ งทางการประกอบอาชพ
ี นอกภาค
พัฒนาความรู ้และทักษะฝี มือแรงงานเพือ
่ เพิม
่ โอกาสและชอ
เกษตร คือทางออกทีค
่ วรจะเป็ น อย่างไรก็ด ี ท่ามกลางสถานการณ์ความขัดแย ้งและความไม่
สงบ แม ้แต่แนวทางการพัฒนาทีเ่ หมาะสมและยั่งยืนเหล่านีก
้ ็ยังไม่อาจจะรับประกันความ
ผาสุกในชวี ต
ิ ตราบเท่าทีก
่ ารพัฒนายังคงอยูภ
่ ายใต ้กรอบความมั่นคงของรัฐและอุดมการณ์รัฐ
ชาติไทย ทัง้ นี้ ความผาสุกในชวี ต
ิ ของชาวมลายูมส
ุ ลิมไม่แต่เพียงเป็ นเรือ
่ งความเป็ นอยูท
่ าง
ิ ธิ ตลอดจนการได ้รับการยอมรับ
เศรษฐกิจทีด
่ ี แต่ยังรวมถึงชวี ต
ิ ทีป
่ ลอดภัย ไม่ถก
ู ละเมิดสท
ในอัตลักษณ์ทางการเมือง ศาสนา และชาติพันธุ์

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful