P. 1
Katoteros Kai Anoteros Anthropos

Katoteros Kai Anoteros Anthropos

|Views: 5|Likes:

More info:

Published by: Δημητρης Ιατριδης on Jul 10, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/10/2013

pdf

text

original

1

Σειρά Ολιστικής Φιλοσουίας



ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΟ΢

ΑΝΘΡΧΠΟ΢


-΢θέςεηο, ΢πλαηζζήκαηα, ΢πκπεξηθνξά
-Θξεζθεία, Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
-Παηξίδα, Πνιηηηθή, Δξγαζία
-΢εμνπαιηθόηεηα, ΢πληξνθηθόηεηα, Οηθνγέλεηα
-Αζζέλεηα, Φύζε, Σερλνινγία






Άζσο Όζσλνο
Ηαηξόο
Οκνηνπαζεηηθήο Ηαηξηθήο
2

ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1
ΚΑΣΧΣΔΡΖ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΖ ΢ΚΔΦΖ
1.1 Αλψηεξνο θαη Καηψηεξνο Άλζξσπνο
1.2 ΢ρέζε κε ην ΢ψκα, ηελ Αηζζεηηθή Φπρή θαη ηνλ Καηψηεξν Φπρηθφ
Κφζκν
1.3 ΢ρέζε κε ηελ Δμσηεξηθή θαη Δζσηεξηθή Βνχιεζε
1.4 ΢ρέζε κε ηε Γλψζε θαη ηελ Αιήζεηα
1.5 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Δζσηεξηθή Γλψζε
1.6 ΢ρέζε κε ηελ νιφηεηα ηεο Όπαξμεο
1.7 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη «ηακπέιιεο»
1.8 Ζ ζηάζε ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ πξνο ηνπο άιινπο
1.9 ΢ρέζε κε ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο θαη ηελ Αηνκηθφηεηα
1.10 ΢χγθξηζε Καηψηεξνπ θαη Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2
ΚΑΣΧΣΔΡΑ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΑ ΢ΤΝΑΗ΢ΘΖΜΑΣΑ
2.1 Ο Νεπξηθφο Άλζξσπνο θαη ν Τπνρσξεηηθφο Άλζξσπνο
2.2 Θπκφο-Γαιήλε θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο
2.3 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ είλαη παζεηηθφο δέθηεο
2.4 Αλψηεξνο Άλζξσπνο, Δγψ θαη ζρέζε ηνπ κε ην ΢χκπαλ
2.5 Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαη Έπαξζε
2.6 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Μεηξηνθξνζχλε
2.7 Υαξαθηεξηζηηθά ηεο Πλεπκαηηθήο ΢πληξνθηθήο Αγάπεο
3

2.8 Πψο θαη γηαηί γίλεηαη θαλείο γνλέαο
2.9 Σα παηδηά ζνπ δελ είλαη παηδηά ζοσ
2.10 Σα παηδηά ζνπ είλαη ζπληαμηδηψηεο ζνπ, καζεηέο θαη δάζθαινη ζνπ
2.11 ΋ρη αληηγξαθή. ΋ρη κίκεζε. Έκπλεπζε.
2.12 Απφιπηε ειεπζεξία θαη γαιήλε
2.13 Ζ Γλψζε δε κεηαθέξεηαη γηαηί ππάξρεη κφλν κέζα καο
2.14 Ζ ΢πλεηδεζηαθή Παηδηθή Αγάπε είλαη εμαηξεηηθά δπζεχξεηε
2.15 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο απνδέρεηαη ηνπο γνλείο ηνπ σο έρνπλ ρσξίο
απαηηήζεηο
2.16 «Σίκα ηνλ παηέξα ζνπ θαη ηε κεηέξα ζνπ»
2.17 ΢πλεηδεζηαθή Θξεζθεπηηθή Αγάπε θαη Μνλαδηθφηεηα
2.18 Πνχ ειινρεχεη ν Γηάβνινο;
2.19 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεφ κε ην ΢ψκα θαη ην Ννπ
2.20 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεφ κε ηε ΢πλείδεζε θαη ην
Αηνκηθφ Πλεχκα ηνπ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3
ΚΑΣΧΣΔΡΖ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΖ ΢ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ
3.1 ΢χγθξηζε Καηψηεξεο θαη Αλψηεξεο ΢πκπεξηθνξάο
3.2 Ο θαχινο θχθινο ησλ θαηψηεξσλ δξάζεσλ
3.3 Ζ Αλψηεξε ΢πκπεξηθνξά ηεο «Με Γξάζεο»
3.4 «Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ»



4

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4
ΗΓΔΟΛΟΓΗΚΑ ΢Τ΢ΣΖΜΑΣΑ
4.1 Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαη Ηδενινγία
4.2 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε ηηο Ηδενινγίεο
4.3 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ «αγσλίδεηαη» γηα ηηο «ηδέεο» ηνπ αιιά ηηο
βηψλεη
4.4 Ηδενινγηθά ΢πζηήκαηα θαη Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο
4.5 ΢ηάδηα πιάλεο φζνλ αθνξά ηε ζρέζε κε ηηο έλλνηεο-αξρέο
4.6 «Πάλησλ ρξεκάησλ κέηξνλ Άλζξσπνλ είλαη»
4.7 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη θαζεκεξηλέο ηξηβέο

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5

ΠΑΣΡΗΓΑ, ΠΟΛΗΣΗΚΖ, ΑΝΘΡΧΠΗΝΟΗ ΝΟΜΟΗ
5.1 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηελ Παηξίδα ηνπ
5.2 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ πνιίηε ηνπ Κφζκνπ
5.3 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηελ πνιηηηθή ηνπ Ηδενινγία
θαη ην Κφκκα
5.4 Παηξίδα, Πνιηηηθή, Αλζξψπηλνη Νφκνη: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο
Άλζξσπνο
5.5 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε Ηδενινγίεο θαη Κφκκαηα
5.6 Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαη Αλζξψπηλνη Νφκνη
5.7 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Αλζξψπηλνη Νφκνη
5.8 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη ΢πκπαληηθνί Νφκνη


5

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 6

ΟΗΚΟΓΔΝΔΗΑ, ΢ΤΝΣΡΟΦΗΚΖ ΢ΥΔ΢Ζ
6.1 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη ζηελ Οηθνγέλεηα ηνπ
6.2 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζηε ζέζε ηεο πξνζθφιιεζεο πξνο ηνπο γνλείο
ηνπνζεηεί ηελ Πλεπκαηηθή Αγάπε
6.3 Οηθνγέλεηα: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο
6.4 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο παίδεη κε ην ζχληξνθν ηνπ ην «Παηρλίδη ησλ
Λπγκψλ»
6.5 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο παίδεη κε ην ζχληξνθν ηνπ ην «Παηρλίδη ηεο
Δμέιημεο».
6.6 ΢πληξνθηθή ΢ρέζε: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 7

ΔΡΓΑ΢ΗΑ
7.1 Καηαλαισηηζκφο ή ιηηή δηαβίσζε;
7.2 Δπηηπρία ή Δπηπρία;
7.3 Ζ ρίκαηξα ησλ Γηαθνπψλ ή ηεο εηεξνρξνληζκέλεο Απφιαπζεο
7.4 «Δξγαζία θαη Υαξά»
7.5 Δξγαζία θαη Ζζηθή
7.6 Δίλαη ε κεηάδνζε εζσηεξηθήο γλψζεο επάγγεικα;
7.7 Δξγαζία: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 8

΢ΧΜΑΣΗΚΔ΢ ΑΝΑΓΚΔ΢ ΚΑΗ ΟΡΜΔ΢
8.1 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο γίλεηαη δνχινο ησλ ζσκαηηθψλ ηνπ αλαγθψλ
θαη νξκψλ
6

8.2 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο εκπηζηεχεηαη ηε θπζηθή ιεηηνπξγία ηεο
Απηνξξχζκηζεο
8.3 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζπρλά θαηαζηέιιεη λεπξσηηθά ην ζψκα ηνπ
8.4 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζέβεηαη θαη θξνληίδεη κε κέηξν ην ζψκα ηνπ
8.5 ΢σκαηηθέο Αλάγθεο θαη Οξκέο: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 9

ΤΓΔΗΑ - Α΢ΘΔΝΔΗΑ
9.1 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο απνδίδεη ηηο Αζζέλεηεο ζε Δμσηεξηθέο Αηηίεο
9.2 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ζεσξεί ηηο Αζζέλεηεο ζαλ θάηη ην ηπραίν
9.3 Μηθξννξγαληζκνί θαη Μεγαιννξγαληζκφο
9.4 «Πάλησλ Αζζελεηψλ αηηία Άλζξσπνο»
9.5 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θπλεγά ηηο Δμσηεξηθέο Αηηίεο γηα λα
ζεξαπεπζεί
9.6 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ηεξαξρεί ηε ζεξαπεπηηθή ηνπ πξνζπάζεηα
9.7 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ επαθίεηαη ζηνλ «εηδηθφ» ζεξαπεπηή
9.8 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ηείλεη λα απηνζεξαπεχεηαη
9.9 Τγεία – Αζζέλεηα: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 10

ΦΤ΢Ζ - ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ
10.1 Καηψηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Φπζηθφ Πεξηβάιινλ
10.2 Αλψηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Φπζηθφ Πεξηβάιινλ
10.3 Ζ Αλζξσπνθεληξηθή Ηδενινγία θαη ΢πκπεξηθνξά ρξήζεο ηεο Φχζεο
10.4 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη ε ζρέζε ηνπ κε ηε Φχζε
7

10.5 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Φπηηθφ Βαζίιεην
10.6 Καηψηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Εσηθφ Βαζίιεην
10.7 Αλψηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Εσηθφ Βαζίιεην
10.8 Φχζε: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο
10.9 Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη γίλεη δνχινο ηεο Σερλνινγίαο
10.10 Σερλνινγία: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 11

ΠΝΔΤΜΑΣΗΚΑ ΚΗΝΖΜΑΣΑ
11.1 Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
11.2 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθή Γλψζε
11.3 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
11.4 Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα: Καηψηεξνο θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο










8

ΠΡΟΛΟΓΟ΢

΋ηαλ ήκνπλ θνηηεηήο Ηαηξηθήο δηάβαζα ην βηβιίν ηνπ Βίιρεικ Ράηρ
«Άθνπ Αλζξσπάθν!» θαη κε ζπγθίλεζε βαζχηαηα. Ήηαλ ε θξαπγή ελφο
θνηλσληθνχ επαλαζηάηε θαη θιηληθνχ ςπρνιφγνπ πξνο ην κέζν άλζξσπν.
Σνπ θψλαδε έληνλα, πφηε ηξαβψληαο ηνπ ην απηί θαη πφηε αγθαιηάδνληαο
ηνλ κε αγάπε κε έλα θαη κνλαδηθφ ζηφρν: λα μππλήζεη. Να πάςεη λα είλαη
«θνηκηζκέλνο» θαη «ζην δηθφ ηνπ θφζκν» θαηά ην ξεηφ ηνπ Ζξάθιεηηνπ
«Γηα ηνπο μππλεηνχο έλαο θαη θνηλφο είλαη ν Κφζκνο. Οη θνηκηζκέλνη
δνπλ ν θαζέλαο ζην δηθφ ηνπ».

Σφηε ε Αλζξσπφηεηα, ε Γπηηθή ηνπιάρηζηνλ, δνχζε ηελ άλνδν ηνπ
Φαζηζκνχ, ηελ εμαζιίσζε ηεο αλεξγίαο θαη ηεο βηνκεραλνπνηεκέλεο
εξγαζίαο, ηελ θαηαπίεζε ηεο Δθθιεζίαο θαη ηε ζεμνπαιηθή θαηαπίεζε.

Αξθεηά ρξφληα θχιεζαλ απφ ηφηε. Εήζακε ηελ επκάξεηα, ηνλ
θαηαλαισηηζκφ, ηηο ςεπδν-αλάγθεο, ηελ ςεπδν-δεκνθξαηία, ηελ ςεπδν-
ειεπζεξία, ηελ ηάζε γηα θαηάξγεζε ηεο πίζηεο ζηελ χπαξμε ηνπ Θενχ
θαη ηε ζεμνπαιηθή απνραιίλσζε.

Καη ηψξα είκαζηε ζηελ αξρή ηεο παγθνζκηνπνίεζεο, ηεο θξίζεο ηνπ
νηθνλνκηθνχ ζπζηήκαηνο, ηεο θξίζεο αμηψλ, ηνπ κεδεληζκνχ θαη ηεο
πλεπκαηηθήο εμαζιίσζεο ησλ καδψλ κε ηα ζχγρξνλα Μέζα Μαδηθήο
«Δλεκέξσζεο». Παξάιιεια φκσο, είλαη ε επνρή πνπ αλαηέιινπλ δεηιά-
δεηιά νη θηλήζεηο εθείλεο πνπ αλαδεηνχλ ηελ ππέξβαζε φισλ ησλ πην
πάλσ γηαηί θάπνηα ζηηγκή ε θνπξηά γελλάεη ην ιίπαζκα γηα ηελ επφκελε
θάζε.

Ννηψζσ ηελ αλάγθε, φπσο θαη ν Βίιρεικ Ράηρ λα απεπζπλζψ ζην κέζν
άλζξσπν, έρνληαο φκσο πιήξε ζπλείδεζε φηη ε κεγάιε πιεηνςεθία δελ
ζα ην δηαβάζεη ή αλ ζα ην δηαβάζεη ζα ην πξνζπεξάζεη. Αιιά θαη πάιη
θάηη ηέηνην ζα είλαη ρξήζηκν γηαηί απηφο πνπ ζα ην θαηαιάβεη ζα είλαη
9

κελ πάλσ απφ ην κέζν άλζξσπν αιιά ζα έρεη αθφκε κέζα ηνπ κεγάιε
δφζε απφ ηελ παζνινγία ηνπ κέζνπ αλζξψπνπ.

Γελ ζα θσλάμσ άγξηα ζηνλ αλαγλψζηε φπσο ν Βίιρεικ Ράηρ γηαηί δελ
έρσ ηε δηθή ηνπ αγσλία λα ζψζσ ηνλ θφζκν. Κάηη ηέηνην ζα ήηαλ
παξάηαηξν κε ηε δηθή κνπ Οιηζηηθή Φηινζνθία θαη ηε Φηινζνθία ηεο
«Με Γξάζεο». Έρσ ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ε Αλζξσπφηεηα είλαη θάζε
θνξά φπσο ηεο ηαηξηάδεη λα είλαη βάζεη ηνπ ΢πκπαληηθνχ Νφκνπ ηεο
Αηηίαο θαη ηνπ Απνηειέζκαηνο. Καη’ αλαινγία θαη θάζε μερσξηζηφ
άηνκν, θάζε Αηνκηθή Φπρή ζηελ πνξεία ηεο εμέιημεο ηεο, είλαη φπσο ηεο
ηαηξηάδεη λα είλαη βάζεη ησλ πξνεγνχκελσλ ηεο δξάζεσλ.

Αληί λα θσλάμσ άγξηα ή λα αγθαιηάζσ επηηαθηηθά, απιά θαιψ ηνλ
αλαγλψζηε ζε έλα ςπρηθφ ηαμίδη, έλα ηαμίδη αλαδήηεζεο ηεο Αιήζεηαο,
πξνζθέξνληαο ηνπ δχν εθδνρέο ηνπ αλζξψπνπ, ηνλ Καηψηεξν θαη ηνλ
Αλψηεξν, κε βάζε πάληα ηε δηθή κνπ ζπλεηδεηνπνίεζε. Γηαιέγεη θαη
παίξλεη! Οη ΢πκπαληηθνί Νφκνη, ε Αγάπε, ν Θεφο πάληα ήζαλ ζαθείο
ζηελ πξφζεζε ηνπο, ζεβφκελνη ην δψξν ηεο Διεχζεξεο Βνχιεζεο ηνπ
Αλζξψπνπ: «΋ζηηο ζέιεη νπίζσ κνπ ειζείλ!»

Τζηεξφγξαθν: Πξνο Θενχ! ΋ηαλ ιέσ «νπίζσ κνπ ειζείλ» δελ ελλνψ
βέβαηα εκέλα θαη νχηε θαη νπνηνδήπνηε Ηδενινγηθφ ΢χζηεκα. Δλλνψ
ζαθψο ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο θαη ην Θεφ. Να εμεγνχκαζηε λα κελ
παξεμεγνχκαζηε, γηαηί νη θαηξνί ραιεπνί!






10

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1

ΚΑΣΧΣΔΡΖ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΖ ΢ΚΔΦΖ

1.1 Αλώηεξνο θαη Καηώηεξνο Άλζξσπνο
1.2 ΢ρέζε κε ην ΢ώκα, ηελ Αηζζεηηθή Φπρή θαη ηνλ Καηώηεξν
Φπρηθό Κόζκν
1.3 ΢ρέζε κε ηελ Δμσηεξηθή θαη Δζσηεξηθή Βνύιεζε
1.4 ΢ρέζε κε ηε Γλώζε θαη ηελ Αιήζεηα
1.5 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Δζσηεξηθή Γλώζε
1.6 ΢ρέζε κε ηελ νιόηεηα ηεο Ύπαξμεο
1.7 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη «ηακπέιιεο»
1.8 Ζ ζηάζε ηνπ Αλώηεξνπ Αλζξώπνπ πξνο ηνπο άιινπο
1.9 ΢ρέζε κε ηνλ Κόζκν ηεο Γπαδηθόηεηαο θαη ηελ Αηνκηθόηεηα
1.10 ΢ύγθξηζε Καηώηεξνπ θαη Αλώηεξνπ Αλζξώπνπ



1.1 Αλώηεξνο θαη Καηώηεξνο Άλζξσπνο
Ζ κεγάιε πιεηνςεθία ησλ αλζξψπσλ παξά ηηο πνιιαπιέο απφ ηε δσή
εκπεηξίεο δελ επηηπγράλνπλ νπζηαζηηθή ςπρηθή εμέιημε. Μηα εμέιημε
δειαδή πξνο ηελ θαηεχζπλζε ηεο πηνζέηεζεο ηεο Φπζηθήο ΢θέςεο θαη
Ζζηθήο. Παξακέλνπλ ζην αλψξηκν ζηάδην ηεο δηειθπζηίλδαο κεηαμχ ηεο
Αηζζεηηθήο θαη ΢πλεηδεζηαθήο Φπρήο. Ή αθφκε ρεηξφηεξα ζην αθφκε
θαηψηεξν ζηάδην ηνπ αλζξψπνπ ζηνλ νπνίν ε πιάζηηγγα γέξλεη πξνο ηελ
πιεπξά ηεο Αηζζεηηθήο Φπρήο.
11


Ζ Αξραία Διιεληθή Φηινζνθία, ε Υξηζηηαληθή ζξεζθεία θαζψο θαη
δηάθνξεο άιιεο ζεσξήζεηο ρψξηζαλ ηνπο ελήιηθεο αλζξψπνπο ζε δχν
κεγάιεο θαηεγνξίεο. ΢ηνπο Αλψηεξνπο Αλζξψπνπο θαη ζηνπο
Καηψηεξνπο Αλζξψπνπο. Ο Ζξάθιεηηνο κίιεζε γηα «μππλεηνχο» θαη
«θνηκηζκέλνπο». Πνιινί αξραίνη θηιφζνθνη κίιεζαλ γηα ηνλ «ελάξεην»
θαη ηνλ «κε ελάξεην» άλζξσπν. Ο Υξηζηφο κίιεζε γηα ηνπο «πηζηνχο»
θαη ηνπο αλζξψπνπο «ρσξίο πίζηε». Οη Δζσηεξηζηέο αλαθέξνληαη ζηνπο
αλζξψπνπο πνπ αλαδεηνχλ ηελ ςπρηθή εμέιημε θαη ζηνπο αλζξψπνπο πνπ
ηείλνπλ πξνο ηηο πιάλεο ηνπ εμσηεξηθνχ θφζκνπ.

Ο δηαρσξηζκφο απηφο δελ έγηλε βέβαηα γηα λα θαηαδηθαζηνχλ θάπνηνη θαη
λα βξαβεπζνχλ νη ππφινηπνη. Αιιά γηα λα δεηρζεί φηη αλάινγα κε ηελ
εζηθή ζηάζε πνπ έρεη ην άηνκν αλεβαίλεη ή θαηεβαίλεη ζηελ θιίκαθα ηεο
ςπρηθήο εμέιημεο. Καη βέβαηα ην πνπ βξίζθεηαη ν θαζέλαο καο δελ είλαη
θάηη πνπ δίλεηαη απφ ηνπο ηεξείο ηνπ εθάζηνηε δφγκαηνο νχηε θαη απφ ην
πνχ λνκίδεη ν θαζέλαο καο φηη βξίζθεηαη. Σν πνχ βξηζθφκαζηε έρεη ζρέζε
κε ην ηη έρνπκε βάιεη ζαλ ζηφρν ζηε δσή καο θαη πνηνπο απφ απηνχο ηνπο
ζηφρνπο έρνπκε πεηχρεη.

Θα πξνζπαζήζσ λα δψζσ ζπγθξηηηθά ζε αδξέο γξακκέο ηα βαζηθά
ραξαθηεξηζηηθά ησλ δχν θαηεγνξηψλ ρσξίο λα ζεκαίλεη φηη δελ ππάξρνπλ
πάξα πνιιέο ελδηάκεζεο θαηαζηάζεηο αλάκεζα ζηηο δπν θαηεγνξίεο. Ο
δηαρσξηζκφο είλαη θαζαξά ηερλεηφο. Οπζηαζηηθά ν θαζέλαο καο
βξίζθεηαη ζε θάπνην απφ ηα πνιιά ζθαινπάηηα ηεο εμειηθηηθήο θιίκαθαο.

1.2 ΢ρέζε κε ην ΢ώκα, ηελ Αηζζεηηθή Φπρή θαη ηνλ Καηώηεξν
Φπρηθό Κόζκν
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θιείλεη πξνο ηε κεξηά ηεο Αηζζεηηθήο Φπρήο.
Πξνο ηελ άκεζε θαη «άλεπ αξρψλ» ηθαλνπνίεζε ησλ ελζηίθησλ θαη ησλ
ζσκαηηθψλ ηνπ νξκψλ. Έρεη κηα «δσψδε ζρέζε» κε ηελ απφιαπζε. Μηα
πην εμειηγκέλε κνξθή Καηψηεξνπ Αλζξψπνπ πξνζπαζεί αλεπηηπρψο θαη
λεπξσηηθά λα θαηαζηείιεη ηηο ζσκαηηθέο νξκέο. Απηφ έρεη ζαλ
12

απνηέιεζκα λα εκπιέθεηαη ζην θαχιν θχθιν ησλ εθάζηνηε αλζξψπηλσλ
«εζηθψλ» νη νπνίεο αζρνινχληαη κε ην «γξάκκα» θαη φρη κε ην «πλεχκα»
ηεο Ζζηθήο. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαηαζηέιιεη ηηο ζσκαηηθέο ηνπ
νξκέο ζην φλνκα κηαο «αλψηεξεο» εζηθήο. Μηαο φκσο ππνθεηκεληθήο
Αλζξψπηλεο Ζζηθήο πνπ απέρεη θαηά πνιχ απφ ηε Φπζηθή Ζζηθή.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη έληνλα ζηηο ζθέςεηο ηνπ
Καηψηεξνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ. Δίηε ηάζζεηαη ππέξ είηε θαηά δηαθφξσλ
ζθέςεσλ-ελλνηψλ, απηφ δελ παχεη λα απνηειεί πξνζθφιιεζε ζ’ απηέο. Ο
Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε ζπλεηδεηνπνηεί φηη φιεο νη ηδέεο ηνπ Καηψηεξνπ
Φπρηθνχ Κφζκνπ ππάγνληαη ζην Νφκν ηεο Γπαδηθφηεηαο θαη γη’ απηφ θαη
είλαη ζρεηηθέο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ αξλείηαη ηηο ζσκαηηθέο ηνπ νξκέο θαη
αλάγθεο. Αιιά δε γίλεηαη θαη δνχινο ηνπο. Γελ εκπιέθεηαη ζε πάζε.
Ξέξεη φηη νχηε ην ΢ψκα αιιά νχηε θαη νη αλάγθεο ηνπ είλαη «βξψκηθεο» ή
«ακαξησιέο». Γελ ππάξρεη ινηπφλ ηίπνηα ην αλήζηθν ζην λα
ηθαλνπνηήζεη απηέο ηηο αλάγθεο. Απφ ηελ άιιε φκσο δε γίλεηαη έξκαην
ησλ αλαγθψλ απηψλ. Απιά ηηο ηθαλνπνηεί κε ηξφπν πνπ λα κελ αληηβαίλεη
ζηηο αλψηεξεο ηνπ αξρέο. Με ηξφπν πνπ λα κελ παξαβηάδεη ηνπο
Φπζηθνχο Νφκνπο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ θαηαζηέιιεη ηηο αλάγθεο ηνπ ΢ψκαηνο ράξηλ
κηαο δήζελ «εζηθήο εγθξάηεηαο» κε ζθνπφ λα γίλεη πην γξήγνξα «άγηνο» ή
«θσηηζκέλνο». Ξέξεη φηη αλ αξλεζεί έλα ηκήκα ηεο θχζεο ηνπ θαη ην
θαηαζηείιεη ηφηε απηφ ηείλεη λα «ζεξηέςεη» θαη λα επεξεάζεη αξλεηηθά
ηελ φιε ηζνξξνπία ηνπ. Γίλεη έκθαζε φρη ζηελ πνζνηηθή ηθαλνπνίεζε
αιιά ζηελ πνηνηηθή Καη γη’ απηφ θαη ν «νξγαζκφο» πνπ απνιακβάλεη απφ
ηελ ηθαλνπνίεζε ησλ αλαγθψλ απηψλ, είηε πξφθεηηαη γηα ηε ιεηηνπξγία
ηνπ θαγεηνχ, είηε γηα ηε ζεμνπαιηθή ιεηηνπξγία, είηε γηα νηηδήπνηε άιιν
είλαη πιήξεο θαη πνιπεπίπεδνο Απηφ έρεη ζαλ απνηέιεζκα λα απνδέρεηαη
θαη λα απνιακβάλεη εμίζνπ ηε θπζηνινγηθή ξνή ησλ θαηαζηάζεσλ
«πείλαο» - «θνξεζκνχ» φζνλ αθνξά ηηο δηάθνξεο αλάγθεο θαη ιεηηνπξγίεο
ηνπ ζψκαηνο.
13


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ηάζζεηαη κελ ππέξ ηεο ΢πλεηδεζηαθήο Φπρήο φρη
φκσο κε ζθνπφ λα θαηαξγήζεη ή λα θαηαζηείιεη ηελ Αηζζεηηθή Φπρή.
Απιά έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ηελ νιφηεηα ηεο χπαξμεο ηνπ θαη έρεη
ζπλεηδεηά επηιέμεη ηελ πξνο ηα πάλσ ςπρηθή ηνπ εμέιημε. Απηφ ηνλ θάλεη
φκσο λα ζπλεηδεηνπνηεί φηη ην ΢ψκα είλαη έλαο πνιχηηκνο θξίθνο ζηελ
αιπζίδα ηεο χπαξμεο ηνπ. Κη απηφ γηαηί ηνπ δίλεη ηε δπλαηφηεηα λα έξζεη
ζ’ επαθή κε ηνλ εμσηεξηθφ θφζκν θαη λα πάξεη πιεζψξα εκπεηξηψλ πνπ
ζα ηνλ βνεζήζνπλ ζηελ εμέιημε ηνπ. Γη’ απηφ θαη ζέβεηαη ην ζψκα ηνπ
θαη ην θξνληίδεη. Υσξίο φκσο ππεξβνιέο αιιά ζηα πιαίζηα ηνπ «λνπο
πγηήο ελ ζψκαηη πγηέο».
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ πξνζθνιιάηαη ζε θακηά απφ ηηο ηδέεο ηνπ
Καηψηεξνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ. Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ηε ζρεηηθφηεηα
ηνπο θαζψο θαη ηελ αμία ηεο απνπξνζθφιιεζεο απφ νπνηαδήπνηε ηδέα
είηε «αξλεηηθή», είηε «ζεηηθή».

1.3 ΢ρέζε κε ηελ Δμσηεξηθή θαη Δζσηεξηθή Βνύιεζε
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θιείλεη πξνο ηε κεξηά ηεο Δμσηεξηθήο
Βνχιεζεο ελψ ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνο ηε κεξηά ηεο Δζσηεξηθήο
Βνχιεζεο. Ο Αλψηεξνο φκσο Άλζξσπνο δελ αξλείηαη λα ηθαλνπνηήζεη κε
θπζηθφ ηξφπν ηελ Δμσηεξηθή ηνπ Βνχιεζε φπνπ απηφ ρξεηάδεηαη. ΋πνπ
απηφ έξρεηαη κε «θπζηθφ ηξφπν» ζηε ξνή ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ο
Καηψηεξνο Άλζξσπνο δίλεη κεγαιχηεξε ζεκαζία ζηα Δμσηεξηθά
΢σκαηηθά, Λεθηηθά θαη Μλεκνληθά Δξεζίζκαηα ΢θέςεο. Δπηιέγεη
ζπλήζσο λα ζπλδέεηαη κε αξλεηηθέο ΢θεπηνκνξθέο θαη αγλνεί ή
θαηαζηέιιεη ηα ΢πλεηδεζηαθά Δξεζίζκαηα ΢θέςεο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο είλαη ζε κεγαιχηεξε επαθή κε ηα ΢πλεηδεζηαθά
Δξεζίζκαηα ΢θέςεο. Έρεη επίζεο ηελ ηάζε λα ζπλδέεηαη ζπλεηδεηά κε ηηο
ζεηηθέο ΢θεπηνκνξθέο κε ζθνπφ λα εμειηρζεί ςπρηθά. Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο ζην φλνκα κηαο θαθψο ελλννχκελεο «Διεπζεξίαο» θαη
«Υαξάο ηεο Εσήο» γίλεηαη έξκαην ζηελ ηθαλνπνίεζε ησλ αλαγθψλ ηνπ
ζψκαηνο, ζηελ ηθαλνπνίεζε ηνπ εγσηζκνχ, ηεο αηνκηθφηεηαο θαη ηεο
καηαηνδνμίαο ηεο Γηαλνεηηθήο Φπρήο.
14


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κέζα απφ ηε ζπλεηδεηή πεηζαξρία, φπνπ απηφ
ρξεηάδεηαη, γίλεηαη νινέλα θαη πην ειεχζεξνο απφ ηα ζθάικαηα ηνπ. Κη
απηφ γηαηί ζεβφκελνο ην Νφκν ηεο Γξάζεο θαη ηεο Αληίδξαζεο ππνπίπηεη
ζε ιηγφηεξα ζθάικαηα θαη άξα ζε ιηγφηεξεο αληηδξάζεηο. Παξά ηε
κεγαιχηεξε ηνπ ειεπζεξία θαη ηε κεγαιχηεξε ηνπ δπλαηφηεηα επηινγψλ
επηιέγεη ζπλεηδεηά ην θαιφ θαη ην αιεζηλφ. Δλψ θάιιηζηα ζα κπνξνχζε
λα θάλεη ηα πάληα θαη κάιηζηα ζε κεγαιχηεξν βαζκφ απ’ φηη ν
Καηψηεξνο Άλζξσπνο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη ην «πέζηκν απφ ςειά» είλαη πνιχ
πην επψδπλν. Καη φηη λαη κελ θέξδηζε κε ηηο ζπλεηδεηέο ηνπ πξνζπάζεηεο
έλα αλψηεξν επίπεδν αιιά ππάξρεη πάληα ν απμεκέλνο θίλδπλνο είηε λα
επαλαπαπζεί είηε λα «θαβαιήζεη ην θαιάκη» θαη λα θαηξαθπιήζεη πξνο
ηα θάησ.

1.4 ΢ρέζε κε ηε Γλώζε θαη ηελ Αιήζεηα
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο είλαη αδηάθνξνο πξνο ηελ νπζηαζηηθή γλψζε.
Γειαδή πξνο ηελ Δζσηεξηθή Γλψζε. Μπνξεί επηπιένλ λα λνκίδεη φηη
«μέξεη» πάξα πνιιά θαη είλαη ζπλήζσο θαλαηηθφο θαη δνγκαηηθφο ζ’
απηά πνπ πηζηεχεη. Πξνηηκάεη ζπλήζσο ηελ πνιπκάζεηα. ΋ρη γηα λα
εμειηρζεί ςπρηθά αιιά γηα λα ηνλψζεη ηνλ εγσηζκφ ηνπ ή γηα λα
θπξηαξρήζεη έλαληη ησλ άιισλ. Αιιά απηή ηνπ ε πνιπκάζεηα δελ ηνλ
δηδάζθεη θαη ζσθξνζχλε. Δκπηζηεχεηαη πάξα πνιχ απηά πνπ ππνπίπηνπλ
άκεζα ζηηο ζσκαηηθέο ηνπ αηζζήζεηο θαη αξλείηαη φια ηα άιια ζαλ
«κεηαθπζηθά» ή θαληαζηηθά ή ζαλ παξαινγηζκνχο. Κη απηφ γηαηί έρεη
κεγάιε εκπηζηνζχλε ζηε Γηαλνεηηθή ηνπ Φπρή θαη πξνζπαζεί λα
εμεγήζεη ηα πάληα κε ην Ννπ. Αθφκε θαη απηά πνπ εκπίπηνπλ ζε
αλψηεξα επίπεδα φπσο ην Πλεπκαηηθφ Δπίπεδν.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο επηζηξαηεχεη ηελ «Δπηζηήκε» θαη ηελ
«Δπηζηεκνληθή Μεζνδνινγία» γηα λα απνξξίςεη νηηδήπνηε δε κπνξεί λα
κεηξεζεί ζηε δπγαξηά ή λα γίλεη απνηέιεζκα πεηξακαηηζκνχ ζην επίπεδν
15

ηνπ Τιηθνχ Κφζκνπ. Παξάιιεια ξίρλεη «ζηελ ππξά» φηη μεθεχγεη απφ
ηελ «Δπίζεκε Δπηζηήκε». Θεσξεί ηα δηάθνξα ππαξμηαθά εξσηήκαηα ζαλ
«θηινζνθία» ή «θηινινγία» ή ζαλ «κεηαθπζηθά» ή αθφκε θαη ζαλ
αλνεζίεο. ΢ε πνιιά δεηήκαηα ζηα νπνία δελ ππάξρνπλ «επηζηεκνληθέο»
απαληήζεηο ζεσξεί φηη είλαη απιψο δήηεκα ρξφλνπ λα γίλεη απηφ.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πξνζδνθεί ζηελ εμέιημε ηεο Δπηζηήκεο θαη ηεο
Σερλνινγίαο κε ηελ νπνία εμέιημε ειπίδεη φηη ζα ιπζνχλ φια ηνπ ηα
πξνβιήκαηα. ΋πσο πρ νη αζζέλεηεο, νη πφιεκνη, νη ζπγθξνχζεηο, ε
θηψρεηα θαη ε δπζηπρία. Κη φια απηά πηζηεχεη φηη ζα γίλνπλ κε έλα
νξζνινγηθφ ηξφπν δηαρείξηζεο ησλ πξαγκάησλ. ΢πρλά έρεη ν ίδηνο
ζθεθηεί δηάθνξα κνληέια ηνπ πψο κπνξεί λα ιπζνχλ ηα δηάθνξα
παγθφζκηα θνηλσληθά θαη άιια πξνβιήκαηα θαη ππεξεθαλεχεηαη γηα ηε
ζθέςε ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζηελ αλαδήηεζε ηεο Γλψζεο θαη ηεο Αιήζεηαο
ζπλεηδεηνπνηεί ζε πξψηε θάζε ην ΢σθξαηηθφ ξεηφ: «Δλ νίδα, φηη νπδέλ
νίδα». ΢πλεηδεηνπνηεί ηελ άγλνηα ηνπ θαζψο θαη ηα πξνβιήκαηα πνπ
πξνθχπηνπλ απφ απηή ηελ άγλνηα. ΢ηαδηαθά απνξξίπηεη ηα δηάθνξα
ζπζηήκαηα γλψζεο φπσο ηδενινγίεο ζξεζθείεο θαη θηινζνθίεο. Γελ ηα
απνξξίπηεη ζαλ γλψζεηο γηαηί έρεη θαηαιάβεη φηη πεξηέρνπλ θαη απηά
πνιιέο αιήζεηεο κέζα ηνπο. ΢πλεηδεηνπνηεί φκσο φηη φια απηά έρνπλ
θαηαληήζεη ιφγσ αλζξψπηλεο δξάζεο λα γίλνπλ ζπζηήκαηα εμνπζίαο θαη
ειέγρνπ νπαδψλ. Ξεξφ γξάκκα θαη φρη δσληαλή γλψζε.

Απηφ πνπ έρεη απνξξίςεη ζηελ νπζία είλαη ε ηάζε ηνπ λα είλαη «νπαδφο»,
δειαδή παζεηηθφο δέθηεο. Να πεξηκέλεη λα ηνπ «δνζεί» ε γλψζε κέζα
απφ θάπνην ζχζηεκα ή απφ θάπνην δάζθαιν ή κέζα απφ θάπνηα
«κχεζε». Απνθεχγεη φκσο λα θαηεγνξεί φια απηά ηα ζπζηήκαηα ή λα ηα
πνιεκά ζηελ θαζεκεξηλή δσή. Κη απηφ γηαηί ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη
θαη απηά απνηεινχλ έλα ζθαιί εκπεηξίαο θαη γλψζεο ζηελ θιίκαθα ηεο
πλεπκαηηθήο εμέιημεο. Με ηνλ ίδην ηξφπν πνπ απνδέρεηαη έλα θπηφ ή έλα
δψν ζαλ κηα βαζκίδα εμέιημεο έηζη απνδέρεηαη θαη ηηο θαηψηεξεο
16

βαζκίδεο γλψζεο σο ζηάδηα πιάλεο πξηλ απφ ηελ επαθή κε ηελ
νπζηαζηηθή γλψζε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά ην γεγνλφο φηη ζε θάζε
πεξίνδν ηεο αλζξψπηλεο ηζηνξίαο δηάθνξνη πξαγκαηηθά «θσηηζκέλνη»
δάζθαινη κίιεζαλ, ν θαζέλαο κε ηνλ δηθφ ηνπ ηξφπν γηα ηελ Αιήζεηα.
Δίλαη μεθάζαξν φκσο κέζα ηνπ φηη ε γλψζε δελ εμαξηάηαη κφλν απφ ην
«δάζθαιν» αιιά θπξίσο απφ ηε ζηάζε ηνπ καζεηή. Γλσξίδεη επίζεο φηη
φπσο γηα έλα θσηηζκέλν δάζθαιν ππάξρεη ν πξνο ηα πάλσ δξφκνο έηζη
ππάξρεη θαη ν πξνο ηα θάησ. Καη φηη πνιινί δάζθαινη έρνπλ «θαβαιήζεη
ην θαιάκη» πξνζπαζψληαο ζψλεη θαη θαιά λα αιιάμνπλ ηνλ θφζκν.
Μαζαίλεη ινηπφλ λα έρεη ηα κάηηα ηνπ αλνηθηά θαη λα θξίλεη ην δάζθαιν
κε ζεηηθή δηάζεζε κελ αιιά θαη κε θξηηηθή δηάζεζε ζην θαηά πφζνλ
εθαξκφδεη πξαγκαηηθά φηη δηδάζθεη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίζεο ζηαδηαθά δηαπηζηψζεη φηη κεηά ην
ζάλαην φισλ ησλ θηαζκέλσλ δαζθάισλ ην φιν ηνπο πλεπκαηηθφ θίλεκα
έρεη ζρεδφλ λνκνηειεηαθά κεηαηξαπεί ζε μεξέο δηδαζθαιίεο, ζε
εμνπζηαζηηθέο ζξεζθείεο θαη ζε ππνθξηηηθά ζπζηήκαηα εμνπζίαο.

1.5 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Δζσηεξηθή Γλώζε
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αλαθαιχπηεη ηειηθά φηη φιε ε Αιήζεηα θαη ε
Γλψζε βξίζθνληαη κέζα ηνπ θαη πνπζελά αιινχ. Οχηε ζε βηβιία, νχηε ζε
«ηεξά θείκελα», νχηε ζε ηδενινγηθά ή ζξεζθεπηηθά ζπζηήκαηα, νχηε ζε
νπνηνπζδήπνηε δαζθάινπο. ΋ια ηα πην πάλσ κπνξεί λα ηνπ ζπκίδνπλ ή
λα πεξηγξάθνπλ απιψο ηκήκαηα γλψζεο αιιά δελ πξφθεηηαη πνηέ λα ηνλ
αλεβάζνπλ απφ κφλα ηνπο.

Γηα ηνλ ίδην ιφγν πνπ φζα βηβιία θαη αλ δηαβάζεη θαλείο πεξί καγεηξηθήο
θαη φζνπο δαζθάινπο καγεηξηθήο θαη αλ ζπκβνπιεπζεί δελ πξφθεηηαη ζε
θακία πεξίπησζε λα ρνξηάζεη ηελ πείλα ηνπ αλ δελ πξνζπαζήζεη ν ίδηνο
λα καγεηξέςεη. Καη πξέπεη λα «καγεηξέςεη» ηψξα. ΋ρη αχξην. Καη
17

κάιηζηα ν ίδηνο θαη φρη θαλέλαο άιινο γη’ απηφλ. Καη ζα πξέπεη λα
«καγεηξεχεη» ζπλερψο θαη κάιηζηα θαιά γηα λα ζπλερίζεη ζε φιε ηνπ ηε
δσή λα είλαη «πιήξεο» ςπρηθά θαη λα πξνρσξάεη πξνο ηα πάλσ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη θαλείο δε κπνξεί λα
καο δψζεη κηα ζπγθεθξηκέλε γλψζε αλ δε θέξνπκε κέζα καο απφ
θαηαζθεπήο ηελ ηθαλφηεηα λα κπνξνχκε λα πξνζιάβνπκε απηή ηελ
γλψζε. Ο Άλζξσπνο είλαη θηηαγκέλνο «θαη’ εηθφλα θαη θαζ’ νκνίσζε»
ηνπ Θενχ θαη γη’ απηφ απνηειείηαη απφ ην Αηνκηθφ Τιηθφ ΢ψκα, απφ ηελ
Αηνκηθή Φπρή θαη απφ ην Αηνκηθφ Πλεχκα. Έρεη ινηπφλ εγγελψο ηε
δπλαηφηεηα εθφζνλ ην ζειήζεη λα ζηξαθεί εληφο ηνπ θαη λα γλσξίζεη
πιήξσο θαη ηνλ Τιηθφ, θαη ηνλ Φπρηθφ θαη ηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν. Έηζη
ηειηθά έρεη ηε δπλαηφηεηα λα γίλεη έλα κε ην Θεφ. Άξα ε γλψζε γηα ηνλ
Αλψηεξν Άλζξσπν δελ είλαη θάηη πνπ δίλεηαη απ’ έμσ. Δίλαη θάηη πνπ
θεξδίδεηαη απφ ηνλ ίδην κε ζπζηεκαηηθή θαη επίκνλε εζσηεξηθή
πξνζπάζεηα. Με ηελ θαιιηέξγεηα ηνπ ίδηνπ ηνπ εαπηνχ ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά θαη κηα αθφκε
κεγαιχηεξε αιήζεηα φζνλ αθνξά ηε γλψζε. ΋ηη ην πεδίν ηεο γλψζεο
αθνξά θάζε θνξά ην «εδψ θαη ηψξα». Ζ άξξελα ηεο κάρεο είλαη απηφο ν
θφζκνο εδψ. Ζ πξνζεπρή, ν δηαινγηζκφο θαη πνιιέο άιιεο ηερληθέο
ππέξβαζεο ηνπ κπαινχ θαη επηθνηλσλίαο κε αλψηεξνπο θφζκνπο είλαη
αλαγθαίεο γηα ηελ εμχςσζε ηνπ αηφκνπ. Αιιά κηα επίζεο απαξαίηεηε
ζπλζήθε είλαη ε «εδψ θαη ηψξα» εζηθή ηνπ ζηάζε. Ζ θπζηθή εζηθή ηνπ
ζηάζε ζ’ απηήλ εδψ ηελ θαζεκεξηλή δσή. Αθφκε θαη ζηα κηθξφηεξα
πξάγκαηα πνπ αθνξνχλ ηε δνπιεηά ηνπ, ηελ νηθνγέλεηα ηνπ, ηε ζηάζε ηνπ
απέλαληη ζηνλ εαπηφ ηνπ θαη ηνπο άιινπο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο
πξνζπαζεί λα είλαη 24 ψξεο ην 24σξν ζε θαηάζηαζε «δηαινγηζκνχ»,
«πξνζεπρήο» θαη ζπληνληζκνχ κε ηα αλψηεξα πεδία ηεο χπαξμεο ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη κηα κέγηζηε πιάλε
είλαη ε πξνζπάζεηα ηνπ λα αιιάμεη θαλείο ηνλ Κφζκν πξνο έλα
Παξάδεηζν εδψ θαη ηψξα. Καη δελ απνηειεί κφλν πιάλε αιιά θαη
εγσηζκφ. Γηαηί αλ ν Γεκηνπξγφο ήζειε λα θηηάμεη ηνλ θφζκν θαιχηεξν,
18

είρε ν ίδηνο θαη ηελ αλαγθαία δχλακε θαη ηελ αγάπε λα ηνλ θηηάμεη
θαιχηεξν. Αιιά απηφο ν Κφζκνο είλαη απφ θαηαζθεπήο ζνθφο θαη
ηέιεηνο κε ηελ έλλνηα ηνπ φηη είλαη έλα ηέιεην ΢ρνιείν Εσήο. Μηα άξξελα
κάρεο γηα ηελ θάζε Αηνκηθή Φπρή ζηελ πνξεία ηεο πξνο ηελ
νινθιήξσζε.

Αλ δελ ππήξραλ ηα ιάζε θαη νη πιάλεο ζηνλ Κφζκν απηφ πνπ δνχκε ηφηε
ζα ήηαλ αδχλαην λα κάζεη θαλείο. Άιισζηε ζην ζρνιείν πάλε νη
αγξάκκαηνη γηα λα πάςνπλ λα είλαη αγξάκκαηνη. Γηα λα κάζνπλ. Αλ φινη
γλσξίδακε γξάκκαηα, ηφηε θαη κφλν ηφηε δε ζα ππήξρε αλάγθε ζρνιείνπ.
΋ηαλ θαη νη ηειεπηαίεο Αηνκηθέο Φπρέο εμειηρζνχλ ηφηε ζα πάςεη λα
ππάξρεη απηφο ν Κφζκνο κε ηελ κνξθή απηή.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί βέβαηα πσο απηή ηνπ ε επίγλσζε
γηα ην ΢ρνιείν ηνπ Κφζκνπ απηνχ δελ ηνλ απαιιάζζεη απφ ηελ επζχλε
πνπ έρεη λα ζπκκεηέρεη ζην θνζκηθφ ζρέδην γηα ηελ εμέιημε πξνο ην
αλψηεξν ηεο δηθήο ηνπ Αηνκηθήο Φπρήο θαη ηνπ ΢χκπαληνο ζαλ ζπλφινπ.
Αιιά ε ζπκκεηνρή ηνπ γίλεηαη απζφξκεηα. Με ηελ ίδηα ηνπ ηελ αλψηεξε
χπαξμε. Πξνζθέξεη κε ηελ αηνκηθή ηνπ εμέιημε. Πξνζθέξεη κε ην
παξάδεηγκα ηνπ. Με ην λα ηεξεί ηνπο Νφκνπο ηεο Φχζεο. Με ην λα είλαη
ν ίδηνο παιιφκελε θαη δηαρεφκελε αγάπε.

1.6 ΢ρέζε κε ηελ νιόηεηα ηεο Ύπαξμεο
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ιεηηνπξγεί θπξίσο κε ην ΢ψκα ή κε ηελ
Αηζζεηηθή θαη Γηαλνεηηθή Φπρή. Δίηε είλαη ππνηαγκέλνο ζηηο ζσκαηηθέο
ηνπ αλάγθεο είηε βπζηζκέλνο ζηηο πιάλεο ηνπ Ννπ. Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο ζθέθηεηαη πνιχ γηα ην θάζε ηη. Πεξλάεη ην θάζε ηη απφ ην
θφζθηλν ηεο Γηαλνεηηθήο Φπρήο. Καηαηάζζεη ηα πάληα ζε άζπξν θαη
καχξν. ΢ε αληίζεηα θαη ζε φκνηα. Ζ Γπαδηθφηεηα θπξηαξρεί ζηε ζθέςε
ηνπ. Σάζζεηαη κε ην άζπξν θαηά ηνπ καχξνπ. Ή κε ην καχξν θαηά ηνπ
άζπξνπ. Αδπλαηεί λα αληηιεθζεί ηελ ελφηεηα ησλ αληηζέησλ. Υηίδεη
ζηγά-ζηγά ηελ αηνκηθφηεηα ηνπ. Λέεη «Δγψ πηζηεχσ απηφ...». «Ζ γλψκε
κνπ είλαη...». «Δγψ είκαη Υξηζηηαλφο, Βνπδηζηήο, Έιιελαο, Γεξκαλφο,
19

αξηζηεξφο, δεμηφο, άληξαο, γπλαίθα, ιεπθφο, λέγξνο, άζενο,
ζξεζθεπφκελνο, θαιφο, θαθφο θιπ».

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θάλεη ην ιάζνο λα ηαπηίδεη ηελ νιφηεηα ηεο
Όπαξμεο ηνπ κε έλα κφλν κέξνο ηεο χπαξμεο ηνπ. Πρ κπνξεί λα
ηαπηίδεηαη κφλν κε ην ΢ψκα. Ή κφλν κε ηελ Αηζζεηηθή Φπρή. Ή κφλν κε
ηε Γηαλνεηηθή Φπρή. Μπνξεί επίζεο λα ηαπηίδεηαη κε θάπνην εγγελέο ή
επίθηεην ραξαθηεξηζηηθφ ηνπ. Πρ κε ην φηη είλαη Έιιελαο ή κε ην φηη
είλαη άληξαο. Μπνξεί επίζεο λα ηαπηίδεηαη κε θάπνηα δηαλνεηηθή ηνπ
πιάλε-πηζηεχσ. Πρ λα ηαπηίδεηαη κε ην φηη είλαη Υξηζηηαλφο ή κε ην φηη
είλαη «αξηζηεξψλ πεπνηζήζεσλ».

Αθήο ζηηγκήο φκσο ηαπηηζηεί κε έλα απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ, ηείλεη
λα ηάζζεηαη ππέξ ησλ νκνίσλ ηνπ θαη θαηά ησλ αληηζέησλ ηνπ. Έηζη
εκπιέθεηαη ζε αέλαεο ζπγθξνχζεηο γεκάηεο αξλεηηθφηεηα γηα λα επηβάιεη
ζηνπο αληίζεηνπο ηνπ ηηο «δηθέο» ηνπ απφςεηο. Εεη ζην δηθφ ηνπ θφζκν
θαη πξνζπαζεί λα πξνζαξκφζεη ηελ πξαγκαηηθφηεηα ζηα πηζηεχσ ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ιεηηνπξγεί κε φιε ηνπ ηελ χπαξμε. Με ζεβαζκφ
ζηελ ηεξαξρία ηεο νιφηεηαο ηνπ θαη κε ζεβαζκφ ζην βαζχηεξν ζθνπφ ηεο
χπαξμεο ηνπ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζέβεηαη θαη ηθαλνπνηεί ην ΢ψκα θαη
ην Ννπ αιιά φρη εηο βάξνο ηνπ Αηνκηθήο ηνπ Πλεχκαηνο θαη ηνπ ζθνπνχ
ηεο ςπρηθήο ηνπ εμέιημεο. Απνιακβάλεη ην ΢ψκα ηνπ κε ην λα ηθαλνπνηεί
ηηο ζσκαηηθέο ηνπ αλάγθεο αιιά ρσξίο λα γίλεηαη δνχινο ζ’ απηέο.

Υξεζηκνπνηεί ην Ννπ ηνπ ζαλ εξγαιείν γηα λα ζθέθηεηαη αιιά ρσξίο λα
ηαπηίδεηαη κ’ απηφλ. Υσξίο λα γίλεηαη δνχινο ζηηο πιάλεο θαη ζηηο
απζαηξεζίεο ηνπ. Ξέξεη φηη ν Ννπο ζαλ εξγαιείν έρεη ηα φξηα ηνπ θαη ηα
πεξηζψξηα ηνπ. Ξέξεη φηη ν Ννπο ηνπ είλαη έλα δίθνπν καραίξη. Μπνξεί κ’
απηφλ λα θφςεη ςσκί αιιά θαη λα θφςεη ην ιαηκφ ηνπ. Γελ ηαπηίδεη ηνλ
εαπηφ ηνπ κε έλα κφλν ηκήκα ηεο χπαξμεο ηνπ. Π. δελ ηαπηίδεηαη κε ην
΢ψκα ηνπ. Οχηε κε ηελ Αηζζεηηθή ηνπ Φπρή. Οχηε θαη κε ηε Γηαλνεηηθή
ηνπ Φπρή.
20


Γελ ηαπηίδεηαη αθφκε νχηε θαη κε ηε ΢πλεηδεζηαθή ηνπ Φπρή αιιά νχηε
θαη κε ην Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα. ΋κσο απηφ δελ ηνλ εκπνδίδεη απφ ην λα
αθνινπζεί ζπλεηδεηά ηε θσλή ηεο ΢πλείδεζεο ηνπ θαη ην ζθνπφ ηνπ
Αηνκηθνχ ηνπ Πλεχκαηνο. Κη απηφ γηαηί γλσξίδεη ηελ αλσηεξφηεηα ηνπο
ζε ζρέζε κε ηηο πιάλεο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο. Έρεη βηψζεη
ζηαδηαθά ηελ εξεκία, ηε γαιήλε, ηε γλψζε θαη ηελ αγάπε πνπ κπνξεί λα
ηνπ πξνζθέξεη κηα ηέηνηα πνξεία θαη γη’ απηφ επηιέγεη ζπλεηδεηά θαη κε
ειεπζεξία κηα ηέηνηα πξνο ηα πάλσ πνξεία.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ πεξλάεη ην θάζε ηη κφλν απφ ην θφζθηλν ηνπ
Ννπ. Απφ ην θφζθηλν ηεο Γηαλνεηηθήο Φπρήο. Ξέξεη φηη απηφο είλαη έλαο
κφλν απφ ηνπο ηξφπνπο γλψζεο ησλ πξαγκάησλ θαη πνιχ θαηψηεξνο απφ
ηελ Δπίγλσζε θαη ηε Μέζεμε. Υξεζηκνπνηεί φινπο ηνπο ηξφπνπο γλψζεο
κε ζεβαζκφ ζηελ ηεξαξρηθή ηνπο θαηάηαμε. Πρ κε ηελ Αηζζεηηθή Φπρή
γλσξίδεη κέζσ ηεο Αληίιεςεο φηη έρεη ζρέζε κε ηνλ Δμσηεξηθφ Κφζκν
θαη ην ΢σκαηηθφ Πεξηβάιινλ. Με ηε Γηαλνεηηθή Φπρή γλσξίδεη κέζσ
ηεο ΢θέςεο φηη έρεη ζρέζε κε ηνλ Τιηθφ Κφζκν θαη κε κέξνο ηνπ
Φπρηθνχ Κφζκνπ. Με ηε ΢πλεηδεζηαθή Φπρή γλσξίδεη κέζσ ηεο
Δπίγλσζεο φηη έρεη ζρέζε κε ηνλ Τιηθφ θαη Φπρηθφ Κφζκν. Καη ηέινο κε
ηελ Αηνκηθή Φπρή «γλσξίδεη» κέζσ ηεο Μέζεμεο φηη έρεη ζρέζε θαη κε
ηνπο ηξείο Κφζκνπο.

Γελ παξακειεί θαλέλα ηξφπν γλψζεο. Σνπο ρξεζηκνπνηεί φινπο.
Υξεζηκνπνηεί φκσο ηνλ θάζε ηξφπν ζην επίπεδν ηνπ μέξνληαο ηα φξηα
ηνπ θαζελφο. Πρ δελ πξνζπαζεί λα γλσξίζεη ηνλ Φπρηθφ Κφζκν κε θχξην
φπιν ηε ζθέςε. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο θιίλεη πξνο ηελ αλάπηπμε ησλ
πλεπκαηηθψλ ηνπ ηθαλνηήησλ γηαηί γλσξίδεη φηη φηαλ βηψλεη κε ην
Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα κπνξεί λα είλαη θαη λα γλσξίδεη ηα πάληα.

1.7 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη «ηακπέιιεο»
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο φπσο απνθεχγεη λα ηαπηηζηεί κε έλα κέξνο ηεο
νιφηεηαο ηνπ έηζη απνθεχγεη λα ηαπηηζηεί κε νπνηνδήπνηε εγγελέο ή
21

επίθηεην ραξαθηεξηζηηθφ ηνπ. Ή αθφκε θαη κε νπνηαδήπνηε «άπνςε»
πεξί ηνπ εαπηνχ ηνπ ή πεξί ηνπ θφζκνπ. Γλσξίδεη φηη γελλήζεθε άληξαο ή
γπλαίθα. Έιιελαο ή Ηηαιφο. Φησρφο ή πινχζηνο. Άζρεκνο ή φκνξθνο.
΢ηελ ηάδε θνηλσλία, θπιή, ζξεζθεία, νηθνγέλεηα. Αιιά φκσο δελ
ηαπηίδεηαη κε ηίπνηα απ’ φια απηά.

Ξέξεη φηη φια απηά δελ είλαη ηίπνηα πεξηζζφηεξν απφ ηακπέιιεο. Ξέξεη
επίζεο φηη αλ επηιέμεη λα ηηο πηνζεηήζεη ζα δεζκεχζεη ηελ ειεπζεξία ηνπ.
Αλ φκσο δελ ηηο ρξεζηκνπνηήζεη δελ κπνξνχλ απφ κφλεο ηνπο νη
ηακπέιιεο απηέο λα ηνλ επεξεάζνπλ νχηε θαη’ ειάρηζην. ΋ια απηά δελ
είλαη ηίπνηα πεξηζζφηεξν απφ δηαλνεηηθά θαηαζθεπάζκαηα. ΢θηάρηξα θαη
θαληάζκαηα. Μπνξείο λα απνθαζίζεηο λα ηα θνβάζαη θαη λα θάλεηο ηε
δσή ζνπ καξηχξην ή κπνξείο λα δεηο ηελ πξαγκαηηθή ηνπο θχζε, δειαδή
ηελ ςεπδαίζζεζε θαη λα ηα αγλνήζεηο. Καη αγλνψ δελ ζεκαίλεη φηη ηα
πνιεκψ γηαηί πάιη εκπιέθνκαη ζαλ Γνλ Κηρψηεο ζε έλα άλεπ λνήκαηνο
θαηαζηξνθηθφ πφιεκν. Αγλνψ ζεκαίλεη φηη είκαη «κέζα ζηνλ θφζκν
αιιά θαη πάλσ απφ απηφλ».

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κπνξεί λα γελλήζεθε Έιιελαο αιιά απηφ δελ ηνλ
θάλεη λα δηαρσξίδεη ηνλ εαπηφ ηνπ απφ ηηο άιιεο εζληθφηεηεο. Γελ
ππεξεθαλεχεηαη γηα ηελ Διιεληθή ηνπ θαηαγσγή αιιά νχηε θαη θάλεη
αγψλα θφληξα ζηνπο «εζληθηζηέο» γηα ηελ θαηάξγεζε ηεο Διιεληθφηεηαο
ηνπ. Ξέξεη φηη πάλσ απφ απηέο ηηο άλεπ νπζίαο ηακπέιιεο ππάξρεη κφλν
έλα νπζηαζηηθφ θξηηήξην πνπ θαηαηάζζεη απφ κφλν ηνπ ηνπο αλζξψπνπο.
Σν θξηηήξην ηεο ςπρηθήο εμέιημεο.

Οη Αλψηεξνη Άλζξσπνη δελ έρνπλ πξνβιήκαηα κεηαμχ ηνπο επεηδή
δηαθέξνπλ ζην θχιν ή ζηε θπιή ή ζηελ εζληθφηεηα ή ζηελ νηθνλνκηθή
θαη θνηλσληθή θαηάζηαζε. Γηα ηνλ ίδην ιφγν πνπ φινη θάησ απφ ηα ξνχρα
καο έρνπκε ην ίδην πεξίπνπ αλζξψπηλν ζψκα. Αληίζεηα νη Καηψηεξνη
Άλζξσπνη ζθνηψλνληαη κεηαμχ ηνπο επεηδή ν έλαο είλαη καχξνο θαη ν
άιινο ιεπθφο. Ο έλαο Υξηζηηαλφο θαη ν άιινο Μνπζνπικάλνο. Ο έλαο
εξγάηεο θαη ν άιινο θαπηηαιηζηήο θνθ.

22

1.8 Ζ ζηάζε ηνπ Αλώηεξνπ Αλζξώπνπ πξνο ηνπο άιινπο
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο παξφηη έρεη επίγλσζε ηεο ςπρηθήο ηνπ
αλσηεξφηεηαο δελ πεξηθξνλεί ηνπο θαηψηεξνπο ςπρηθά αλζξψπνπο.
Γλσξίδεη φηη θαη απηφο ππήξμε θάπνηε εθεί θαη φηη αλ δελ εμαθνινπζήζεη
λα είλαη ζσζηφο κπνξεί λα μαλαγπξίζεη εθεί. Ξέξεη φηη θαη απηνί νη
άλζξσπνη δελ είλαη ηίπνηα πεξηζζφηεξν θαη ηίπνηα ιηγφηεξν απφ
ζηαγφλεο ηεο ίδηαο ζετθήο Οπζίαο. Αηνκηθέο Φπρέο πνπ παίξλνπλ ηα
καζήκαηα ηνπο θαη πνπ απιά θνπβαινχλ έλα κεγαιχηεξν θνξηίν άγλνηαο
θαη γη’ απηφ φκσο θαη έλα κεγαιχηεξν θνξηίν πφλνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε λνηψζεη νίθην γηα ηνπο Καηψηεξνπο
Αλζξψπνπο αιιά νχηε θαη πεξηθξφλεζε. Οχηε θαη εκπιέθεηαη ζην
δηαλνεηηθφ παηρλίδη ηνπ λα ηνπο ζεσξεί «άηπρνπο» ή «θαεκέλνπο»
Γλσξίδεη φηη δίθαηα βξίζθνληαη ζην επίπεδν απηφ γηαηί ζεξίδνπλ ζπφξνπο
πνπ νη ίδηνη έζπεηξαλ. Έρεη επίζεο ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη απηφο ν
«ζεξηζκφο» δελ είλαη νχηε ηηκσξία νχηε ζετθή εθδίθεζε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη θάζε πφλνο είλαη
κηα θαηλνχξηα επθαηξία πνπ δίλεηαη ζην καζεηή λα μαλαθαζίζεη ζηελ ίδηα
ηάμε γηα λα πεξάζεη επηηπρψο ην κάζεκα ζην νπνίν έκεηλε
κεηεμεηαζηένο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπκπνλά ηνπο ζσκαηηθά ή
δηαλνεηηθά πάζρνληεο θαη ηνπο βνεζάεη φπνπ απηφ ηνπ ην επηηξέπεη κε ηε
ζηάζε ηνπ ν πάζρνληαο. Κη απηφ ην θάλεη ρσξίο λα δεηεί αληαιιάγκαηα ή
δηθαίσζε θαη ρσξίο λα ζέιεη λα ηνπο θάλεη νπαδνχο ηνπ ή λα ηνπο
βνεζήζεη ζψλεη θαη θαιά λα εμειηρζνχλ ςπρηθά.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη δε κπνξείο λα
βνεζήζεηο θαλέλα αλ δε ζέιεη ν ίδηνο λα βνεζεζεί. Γλσξίδεη φηη ην
Μεζζηαληθφ ζχλδξνκν ηνπ λα ζψζεη θαλείο, ζψλεη θαη θαιά ηνπο άιινπο
είλαη έλαο πνιχ θαιά θξπκκέλνο θαη ππνθξηηηθφο εγσηζκφο πνπ
ππνβηβάδεη ςπρηθά φπνηνλ επηρεηξεί λα ην παίμεη Μεζζίαο.

23

1.9 ΢ρέζε κε ηνλ Κόζκν ηεο Γπαδηθόηεηαο θαη ηελ Αηνκηθόηεηα
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αλαπηχζζεη ηελ αηνκηθφηεηα ζε πνιχ ηζρπξφ
βαζκφ. Γίλεηαη εγσθεληξηθφο θαη εγσηζηήο. Δίλαη ην θέληξν ηνπ θφζκνπ
πνπ ν ίδηνο έρεη θηηάμεη γχξσ ηνπ. Ο θφζκνο φκσο απηφο δελ έρεη ζρέζε
κε ηελ αληηθεηκεληθή πξαγκαηηθφηεηα αιιά κε ηελ ππνθεηκεληθφηεηα ηνπ.
Κξίλεη πάληα «εμ ηδίσλ ηα αιιφηξηα». Σν κέηξν γηα ην θαιφ, ην ζσζηφ,
ην εζηθφ είλαη ην αηνκηθφ ηνπ ζπκθέξνλ. Ο θφζκνο φινο πεξηζηξέθεηαη
γχξσ απφ ην άηνκν ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη ην ΢ψκα, ε
Αηζζεηηθή Φπρή θαη ε Γηαλνεηηθή Φπρή είλαη κέξε ηνπ Κφζκνπ ηεο
Γπαδηθφηεηαο, δειαδή ηνπ Κφζκνπ ηεο Πιάλεο. Δλψ ε ΢πλεηδεζηαθή
ηνπ Φπρή θαη ην Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα είλαη κέξε ηνπ Κφζκνπ ηεο
Μνλαδηθφηεηαο, ηνπ Κφζκνπ ηεο Αιήζεηαο. Γλσξίδεη φηη εθ ησλ
πξαγκάησλ δεη εδψ ζηε Γε, ζηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο, ζηελ
αλζξψπηλε θνηλσλία θαη φηη απηφ έγηλε γηα θάπνην ιφγν. Γειαδή γηα λα
πάξεη ηα καζήκαηα ηνπ. Γελ αξλείηαη ηελ πξαγκαηηθφηεηα απηή,
πξνζπαζεί λα ζέβεηαη ηνπο λφκνπο ηεο θαζψο θαη ηνπο αηειείο
αλζξψπηλνπο λφκνπο έζησ θαη αλ γλσξίδεη ηηο αηέιεηεο ηνπο.

΋κσο πξνζπαζεί λα δεη κέζα αιιά θαη πάλσ απφ απηφ ηνλ Κφζκν ηεο
Γπαδηθφηεηαο. Γειαδή πξνζπαζεί θαηά ην δπλαηφ λα δεη ζηνλ Κφζκν ηεο
Μνλαδηθφηεηαο. ΋πνπ θαιείηαη λα δηαιέμεη αλάκεζα ζηνπο αλζξψπηλνπο
λφκνπο θαη ζηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο επηιέγεη ζηαζεξά θαη ζπλεηδεηά
ηνπο δεχηεξνπο ιφγσ ηεο αλσηεξφηεηαο ηνπο. Πξνζπαζεί λα είλαη
ζσζηφο κε βάζε ηελ αηψληα Φπζηθή ή ΢πκπαληηθή Ζζηθή θαη φρη ηελ
εθάζηνηε πξφζθαηξε θαη ζθφπηκε Αλζξψπηλε Ζζηθή. ΢έβεηαη ην Νφκν
ησλ Διαρίζησλ Σξηβψλ θαη απνθεχγεη φπνπ κπνξεί ηηο ηξηβέο κε ηνπο
Αλζξψπηλνπο Νφκνπο ή ηηο ηξηβέο κε άιινπο αλζξψπνπο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά ηελ «θαη’ εηθφλαλ θαη
θαζ’ νκνίσζηλ ηνπ Θενχ» θχζε ηνπ. Καζψο επίζεο θαη ηελ ελφηεηα ηνπ
κε ηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν θαη ην ΢χκπαλ. Με ην Γεκηνπξγφ ηνλ ίδην. Γη’
απηφ θαη πίζσ απφ ηελ θνπξηίλα ηεο Αηνκηθφηεηαο ή ηεο
24

Γηαθνξεηηθφηεηαο βιέπεη ηελ εληαία θχζε ησλ πξαγκάησλ θαη ησλ
φλησλ. Γε δηαρσξίδεη ζε «εγψ» θαη «απηά». Οχηε ζε «εγψ» θαη ε
«Φχζε». Οχηε ζε «εγψ» θαη ν «Θεφο». Γλσξίδεη φηη ν δηαρσξηζκφο απηφο
δελ είλαη παξά κηα δηαλνεηηθή πιάλε πνπ καο θξαηάεη καθξηά απφ απηφ
πνπ μερσξίδνπκε απφ ηνλ εαπηφ καο. Γηαηί κε ην λα ην μερσξίδνπκε
απηφκαηα απνκαθξπλφκαζηε απφ απηφ.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηε Γηαλνεηηθή Φπρή θαη
εκπιέθεηαη ζηηο πιάλεο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο. Δθφζνλ ε ζθέςε
ηνπ είλαη δπαδηθή θαη εγσηζηηθή-αξλεηηθή θαη ν ζπλαηζζεκαηηθφο ηνπ
θφζκνο είλαη δηαλνεηηθφο θαη φρη ζπλεηδεζηαθφο ή πλεπκαηηθφο. Σα
ζπλαηζζήκαηα ηνπ είλαη θαζαξά δηαλνεηηθά θαη άξα ππαθνχνπλ ζην
Νφκν ηεο Γπαδηθφηεηαο. Αγαπάεη θαη κηζεί πάληα φκσο δηαλνεηηθά. Ζ
Γηαλνεηηθή ηνπ Αγάπε είλαη ζπκθεξνληνινγηθή θαη ππφ πξνυπνζέζεηο.
Πρ «ζε αγαπψ επεηδή…» ή «ζε αγαπψ δηφηη…» ή «ζα ζε αγαπψ
εθφζνλ…».

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο δειεχεη θαη γίλεηαη θηεηηθφο. Δίλαη γεκάηνο
ζπκφ, άγρε θαη θφβνπο. Αληί λα ζπκπνλά θαη λα θαηαλνεί
θαηαιακβάλεηαη απφ ζθιεξφηεηα θαη θξηηηθή δηάζεζε γηα φινπο ηνπο
άιινπο. Αθφκε θαη γηα ηνλ εαπηφ ηνπ πνιιέο θνξέο. Φνβάηαη λα δνζεί
ζηνπο άιινπο γηαηί λνκίδεη φηη ζα ηνλ εθκεηαιιεπηνχλ. Θεσξεί ηελ
θαινζχλε θαη ηε θπζηθή επαηζζεζία ή ηνλ αιεζηλφ έξσηα ζαλ αδπλακία
ή ζαλ θνπηακάξα ή ζαλ λνζεξφ ξνκαληηζκφ.

΋ηαλ ε ζθέςε ηνπ θαη ηα ζπλαηζζήκαηα ηνπ είλαη φπσο αλαθέξζεθε
πξηλ, ηφηε είλαη αλακελφκελν φηη θαη ε ζπκπεξηθνξά ηνπ ζα είλαη
αλάινγε. Ζ ζπκπεξηθνξά ηνπ είλαη εγσθεληξηθή θαη εγσηζηηθή.
΢πκπεξηθέξεηαη θαιά κφλν ζε φζνπο εμππεξεηνχλ ηα ζπκθέξνληα ηνπ
θαη γηα φζν θαηξφ ηα ππεξεηνχλ. Δίλαη αδηάθνξνο ζε φζνπο δελ ηνπ
ρξεζηκεχνπλ ζε θάηη ή γηα φζνπο δελ έρνπλ ηηο απφςεηο ηνπ. Δίλαη
ζθιεξφο θαη θξηηηθφο απέλαληη ζηνπο αληηζέηνπο ηνπ. Γίλεηαη έξκαην ησλ
ζθέςεσλ ηνπ θαη ησλ εμ’ απηψλ ζπλαηζζεκάησλ ηνπ. Χο εθ ηνχηνπ
25

ζπκπεξηθέξεηαη ζπρλά ρσξίο εξεκία, ρσξίο ςπρξαηκία, κε πάζνο,
παξάινγα θαη αθξαία.

Απνδίδεη θαηά θαλφλα φια ηνπ ηα αξλεηηθά ζπλαηζζήκαηα ζε μέλεο
αηηίεο. Πρ δε ιέεη «λεπξίαζα» ή «έρσ λεχξα» αιιά ιέεη: «κε λεπξίαζεο»,
«κε απνγνήηεπζεο», «κε πξνζέβαιεο», «κε έζημεο», «κε πιήγσζεο», «κε
ππνηίκεζεο», «κε θάλεηο λα ζε κηζψ», «κε θνβίδεηο», «κε εμεπηειίδεηο»,
«κε αξξσζηαίλεηο», «κε ηπξαλλάο», «κε θάλεηο δπζηπρηζκέλν», «κε
βαζαλίδεηο». Γηα ηα πάληα θηαίλε νη άιινη θαη νη ζπλζήθεο. Ζ θαθή
κνίξα ή ε Μνίξα ή ην Κάξκα. Ζ «θαθνχξγα θνηλσλία» ή ηα «άζρεκα
παηδηθά ρξφληα». Οη αληίπαινη ή ν Θεφο. Ο Γηάβνινο θαη νη αλζξψπηλεο
αδπλακίεο. ΢ρεδφλ πνηέ δε θηαίεη ν ίδηνο. Ή αλ παξαδερζεί πσο θάπνπ
θηαίεη θαη απηφο ηφηε βξίζθεη ρηιηάδεο ειαθξπληηθά.

1.10 ΢ύγθξηζε Καηώηεξνπ θαη Αλώηεξνπ Αλζξώπνπ

Α. Καηώηεξνο Άλζξσπνο
-Κπξηαξρία ηεο Αηζζεηηθήο Φπρήο
-Γνπιεία ζηηο ζσκαηηθέο νξκέο ή λεπξσηηθή θαηαζηνιή ηνπο ζην φλνκα
κηαο «αλψηεξεο» αλζξψπηλεο εζηθήο
-Πξνζθφιιεζε ζε έλλνηεο θαη ηδενινγίεο ηνπ Καηψηεξνπ Φπρηθνχ
Κφζκνπ
-Κπξηαξρία ηεο Δμσηεξηθήο Βνχιεζεο
-Κπξηαξρία ησλ Δμσηεξηθψλ, ΢σκαηηθψλ, Λεθηηθψλ θαη Μλεκνληθψλ
Δξεζηζκάησλ ΢θέςεο
-Αξλεηηθφο ΢πληνληζκφο κε αξλεηηθέο ΢θεπηνκνξθέο ηνπ Καηψηεξνπ
Φπρηθνχ Κφζκνπ
-Αραιίλσηε «ειεπζεξία» ή λεπξσηηθή θαηαζηνιή
-Αδηάθνξνο γηα ηελ Δζσηεξηθή Γλψζε ή νπαδφο ηεο εγσηζηηθήο
πνιπκάζεηαο
26

-Φαλαηηθφο νπαδφο ηεο Μεραληζηηθήο «Δπηζηεκνληθήο» ζθέςεο.
Απνξξίπηεη δνγκαηηθά νηηδήπνηε «κεηαθπζηθφ», ζενπνηεί ηελ Σερλνινγία
θαη πξνζδνθεί απφ απηή ηε ιχζε φισλ ηνπ ησλ πιηθψλ θαη ςπρηθψλ
δεηεκάησλ
-Έρεη κεγάιε εκπηζηνζχλε ζηε Γηαλνεηηθή ηνπ Φπρή θαη πηζηεχεη «φηη
μέξεη»
-Δίλαη θαλαηηθφο νπαδφο βηβιίσλ, δαζθάισλ, ηδενινγηψλ, θηλεκάησλ
-Αλαδεηεί ηε γλψζε ζε εμσηεξηθέο πεγέο ή ηελ αλακέλεη παζεηηθά σο εμ’
νπξαλνχ θψηηζε
-Δκπιέθεηαη ζηελ πιάλε ηεο Αιιαγήο ηνπ Κφζκνπ κε βάζε ηηο
απζαίξεηεο εγσηζηηθέο ηνπ ζεσξίεο
-Σαπηίδεηαη κε έλα κφλν κέξνο ηεο χπαξμεο ηνπ θαη κάιηζηα κε ηα
θαηψηεξα επίπεδα (΢ψκα, Αηζζεηηθή Φπρή, Γηαλνεηηθή Φπρή)
-Υξεζηκνπνηεί θπξίσο ηε ζθέςε γηα λα γλσξίζεη ηα πάληα
-Πξνζθφιιεζε ζε ηακπέιιεο ηνπ ηχπνπ «Δγψ είκαη Έιιελαο,
Υξηζηηαλφο, ΢νζηαιηζηήο, άληξαο» θιπ. Δρζξηθή ζηάζε απέλαληη ζηνπο
δηαθνξεηηθνχο
-Πεξηθξφλεζε πξνο ηνπο «θαηψηεξνπο» θαη δνπιεία ή θφβνο πξνο ηνπο
«αλψηεξνπο»
-Αηνκηθφηεηα, εγσηζκφο, εγσθεληξηθφηεηα
-Δκπινθή ζηηο αληηζέζεηο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο. Σάζζεηαη κε ην
Α θαηά ηνπ Β
-Γηα φια φζα ηνπ ζπκβαίλνπλ ξίρλεη ην θηαίμηκν πάληα ζηνπο
εμσηεξηθνχο παξάγνληεο, ζεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ έξκαην ηεο θαθήο ηνπ
ηχρεο

Β. Αλώηεξνο Άλζξσπνο
-Κπξηαξρία ηεο ΢πλεηδεζηαθήο Φπρήο
27

-Με κέηξν ηθαλνπνίεζε ησλ ζσκαηηθψλ νξκψλ ρσξίο δνπιεία ζ’ απηέο ή
θαηαζηνιή ηνπο
-Απνπξνζθφιιεζε απφ έλλνηεο θαη ηδενινγίεο
-Κπξηαξρία ηεο Δζσηεξηθήο Βνχιεζεο
-Κπξηαξρία ησλ ΢πλεηδεζηαθψλ Δξεζηζκάησλ ΢θέςεο
-Θεηηθφο ΢πληνληζκφο κε ζεηηθέο ΢θεπηνκνξθέο ηνπ Αλψηεξνπ Φπρηθνχ
Κφζκνπ
-΢πλεηδεηή πεηζαξρία ζηνπο Φπζηθνχο Νφκνπο
-Αλαδεηεί ηελ Δζσηεξηθή Γλψζε θαη επηδηψθεη ηε ζσθξνζχλε
-Αλαπηχζζεη ηε Φπζηθή Γηαιεθηηθή ΢θέςε ζηε ζέζε ηεο Μεραληζηηθήο
΢θέςεο. Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν φια ηα θαηλφκελα είλαη θπζηθά.
Υξεζηκνπνηεί κε θξηηήξην ηελ ςπρηθή ηνπ εμέιημε, ηελ Σερλνινγία θαη
ηηο εθαξκνγέο ηεο
-Έρεη επίγλσζε ησλ πιαλψλ ζηηο νπνίεο πεξηπίπηεη ε Γηαλνεηηθή Φπρή
θαη ηεο αμίαο ηνπ «ελ νίδα, φηη νπδέλ νίδα»
-Έρεη επίγλσζε ηεο ζρεηηθφηεηαο ησλ βηβιίσλ, ησλ δαζθάισλ θαη ησλ
ηδενινγηψλ
-Καηαθηά ηελ εζσηεξηθή ηνπ εμέιημε ελεξγεηηθά κε ηελ αιιαγή ηεο δσήο
ηνπ ζε πην εζηθή θαηεχζπλζε
-΢πλεηδεηνπνηεί φηη απηφο ν Κφζκνο είλαη έλα ΢ρνιείν Εσήο θαη φηη
απηφο πξέπεη λα πάξεη καζήκαηα ςπρηθήο εμέιημεο
-Λεηηνπξγεί κε φια ηα επίπεδα χπαξμεο, ην θάζε έλα ζηνλ ηνκέα ηνπ.
-Κπξηαξρία ΢πλεηδεζηαθήο Φπρήο-Αηνκηθνχ Πλεχκαηνο
-Υξεζηκνπνηεί φινπο ηνπο ηξφπνπο γλσζηηθήο ιεηηνπξγίαο, ηνλ θάζε έλα
ζην επίπεδν ηνπ, γλσξίδνληαο ηελ αλσηεξφηεηα ηεο Δπίγλσζεο θαη
Μέζεμεο
-Απνηαχηηζε απφ νπνηαδήπνηε ηακπέιια. Δπίγλσζε ηεο ζρεηηθφηεηαο
ηέηνησλ ραξαθηεξηζκψλ θαη ηεο ελφηεηαο ηνπ κε ην ΢χκπαλ
28

-Δπίγλσζε ηεο εθάζηνηε ζέζεο ηνπ ζηελ εμειηθηηθή θιίκαθα θαη ηεο
ζετθήο νπζίαο ηνπ θάζε αλζξψπνπ ή φληνο. ΢πκπφληα ρσξίο δηαλνεηηθή
εκπινθή γηα ηνπο «θαηψηεξνπο» θαη ζεβαζκφο ρσξίο ππνηαγή γηα ηνπο
«αλψηεξνπο»
-΢πκπαληηθφηεηα, αίζζεζε ελφηεηαο κε ην ΢χκπαλ
-Δπίγλσζε ηεο ελφηεηαο ησλ πάλησλ ζηνλ Κφζκν ηεο Μνλαδηθφηεηαο.
Εεη «κέζα θαη πάλσ» απφ ηνλ Κφζκν
-Αλαιακβάλεη ηηο επζχλεο ηνπ γηα φηη θαη αλ ηνπ ζπκβαίλεη, ζεσξεί φηη
ηίπνηα δελ είλαη ηπραίν αιιά είλαη φια «παζήκαηα» ηα νπνία κπνξεί λα
κεηαηξέςεη ζε καζήκαηα














29

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2

ΚΑΣΧΣΔΡΑ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΑ ΢ΤΝΑΗ΢ΘΖΜΑΣΑ

2.1 Ο Νεπξηθόο Άλζξσπνο θαη ν Τπνρσξεηηθόο Άλζξσπνο
2.2 Θπκόο-Γαιήλε θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
2.3 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ είλαη παζεηηθόο δέθηεο
2.4 Αλώηεξνο Άλζξσπνο, Δγώ θαη ζρέζε ηνπ κε ην ΢ύκπαλ
2.5 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Έπαξζε
2.6 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Μεηξηνθξνζύλε
2.7 Υαξαθηεξηζηηθά ηεο Πλεπκαηηθήο ΢πληξνθηθήο Αγάπεο
2.8 Πώο θαη γηαηί γίλεηαη θαλείο γνλέαο
2.9 Σα παηδηά ζνπ δελ είλαη παηδηά σοσ
2.10 Σα παηδηά ζνπ είλαη ζπληαμηδηώηεο ζνπ, καζεηέο θαη δάζθαινη
ζνπ
2.11 Όρη αληηγξαθή. Όρη κίκεζε. Έκπλεπζε.
2.12 Απόιπηε ειεπζεξία θαη γαιήλε
2.13 Ζ Γλώζε δε κεηαθέξεηαη γηαηί ππάξρεη κόλν κέζα καο
2.14 Ζ ΢πλεηδεζηαθή Παηδηθή Αγάπε είλαη εμαηξεηηθά δπζεύξεηε
2.15 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο απνδέρεηαη ηνπο γνλείο ηνπ σο έρνπλ
ρσξίο απαηηήζεηο
2.16 «Σίκα ηνλ παηέξα ζνπ θαη ηε κεηέξα ζνπ»
2.17 ΢πλεηδεζηαθή Θξεζθεπηηθή Αγάπε θαη Μνλαδηθόηεηα
2.18 Πνύ ειινρεύεη ν Γηάβνινο;
2.19 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεό κε ην ΢ώκα θαη ην Ννπ
30

2.20 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεό κε ηε ΢πλείδεζε θαη ην
Αηνκηθό Πλεύκα ηνπ



2.1 Ο Νεπξηθόο Άλζξσπνο θαη ν Τπνρσξεηηθόο Άλζξσπνο
΋ηαλ έλαο άλζξσπνο ζπκψλεη φηαλ δε ρξεηάδεηαη ή γηα κηθξνπξάγκαηα ή
αλ δηαηεξεί ην ζπκφ ηνπ θαη φηαλ παξέιζεη ην ζπκνγφλν εξέζηζκα, ηφηε
ηζρχεη ην ίδην πνπ ηζρχεη θαη κε ην ζηξεο. Ηζρχεη ε ίδηα εηδνπνηφο δηαθνξά
ηνπ ζηξεο (θπζηνινγηθφο κεραληζκφο) απφ ην άγρνο (παζνινγηθφο
κεραληζκφο). Αληίζηνηρα ζα κπνξνχζακε λα κηιήζνπκε γηα ηε δηαθνξά
ηνπ ζπκνχ (θπζηνινγηθφο γηα ην επίπεδν ηνπ κεραληζκφο) απφ ηα
«λεχξα» (παζνινγηθφο κεραληζκφο, λεχξσζε).

Ο άλζξσπνο πνπ ππνθέξεη απφ ηα «λεχξα» ηνπ, δειαδή ν Νεπξηθφο
Άλζξσπνο είλαη ζπρλά ζπκσκέλνο. Δίλαη επέμαπηνο, ζπκψλεη εθεί πνπ δε
ρξεηάδεηαη ή γηα κηθξνπξάγκαηα. Δπηπιένλ ν ζπκφο ηνπ δελ έρεη
αληηζηνηρία φζνλ αθνξά ηελ έληαζε ζε ζρέζε κε ην ζπκνγφλν εξέζηζκα.
Καη ζαλ λα κελ έθηαλε απηφ ν ζπκφο ηνπ παξακέλεη θαη κεηά ηελ πάξνδν
ηνπ εξεζίζκαηνο.

Ζ πεξίπησζε ηνπ Νεπξηθνχ Αλζξψπνπ είλαη ε κία φςε ηεο αληζνξξνπίαο
ζηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο. Ζ άιιε φςε είλαη ε πεξίπησζε ηνπ
Τπνρσξεηηθνχ Αλζξψπνπ. Πξφθεηηαη γηα άηνκα πνπ θνβνχληαη λα
ζπκψζνπλ. Φνβνχληαη ηελ θφληξα. Φνβνχληαη ηε κάρε. Πξνηηκνχλ λα
ράζνπλ θάπνηα πξάγκαηα ζηα νπνία έρνπλ πξνζθφιιεζε πξνθεηκέλνπ λα
ράζνπλ ηελ αθεξαηφηεηα ηνπο ή ηε δσή ηνπο ή θάηη άιιν ζην νπνίν έρνπλ
κεγαιχηεξε πξνζθφιιεζε.

Ζ δεηιία ηνπο κπνξεί λα θαίλεηαη ή κπνξεί θαη λα κε θαίλεηαη. Μπνξεί
λα θαιχπηεηαη. Καη πνιχ ζπρλά θαιχπηεηαη κε έλα πέπιν «πλεπκαηηθήο
31

αλσηεξφηεηαο», «πνιηηηζκέλνπ αηφκνπ», «εηξεληζηή», «νπαδνχ ηεο κε
βίαο», «κεγαινςπρίαο», «βνπδηζηηθήο αηαξαμίαο», «ηεξνκάξηπξα». Ή κε
έλα πέπιν «ζπζίαο» ράξηλ θάπνηνπ άιινπ ή θάπνηαο έλλνηαο ή κε έλα
πέπιν «ρξηζηηαληθήο εγθαξηέξεζεο».

Καη νη δχν φςεηο ηνπ λνκίζκαηνο ππάξρνπλ ζαλ θπξίαξρεο ηδενινγίεο
ζηελ επνρή καο. Αο δνχκε πην αλαιπηηθά δηάθνξεο κνξθέο πνπ κπνξεί λα
πάξεη έλαο Νεπξηθφο Κπξηαξρηθφο Άλζξσπνο. Δίλαη ην κηθξφ παηδί πνπ
μέξεη φηη κε ην λα ζπκψλεη νη γνλείο ηνπ ππνρσξνχλ θαη γίλεηαη ην δηθφ
ηνπ. Δίλαη ν «επαλαζηαηεκέλνο» έθεβνο πνπ δε ζεθψλεη θνπβέληα απφ
ηνπο γνλείο ηνπ. Δίλαη ν «ρνχιηγθαλ» πνπ ηα ζπάεη ζηα γήπεδα ή πνπ
βγάδεη ην ζπκφ ηνπ ζηηο «θφληξεο» κε κεραλάθηα ή θαηαζηξέθνληαο
πξάγκαηα ή δέξλνληαο ηνπο άιινπο. Δίλαη ν απηαξρηθφο θαη λεπξηθφο
παηέξαο πνπ δέξλεη ηε ζχδπγν θαη ηα παηδηά. Δίλαη ε λεπξηθή γπλαίθα
πνπ βγάδεη ηα λεχξα ηεο είηε άκεζα είηε κε πζηεξία. Δίλαη ν λεπξηθφο
πξντζηάκελνο πνπ βξίδεη ηνπο πάληεο θαη ηα πάληα.

Μπνξεί αθφκε λα είλαη ν λεπξηθφο ηεξνθήξπθαο ή πνιηηηθφο πνπ
θαηαθεξαπλψλεη ηνπο αληηπάινπο ηνπ. Ο ηξνκνθξάηεο ή ν αλαξρηθφο πνπ
ηα ζπάεη φια «θφληξα ζην θαηεζηεκέλν». Ο απεξγφο πνπ θαηαζηξέθεη
ηελ επηρείξεζε ηνπ εξγνδφηε ηνπ ή ηα γξαθεία ηνπ θπβεξλψληνο
θφκκαηνο. Ο λεπξηθφο θαη ζθιεξφο εθπαηδεπηηθφο πνπ εθαξκφδεη
απζηεξή πεηζαξρία ζηνπο εθπαηδεπφκελνπο. Ο λεπξηθφο ζηξαηησηηθφο ή ε
λεπξηθή εγνπκέλε ή ε απζηεξή πξντζηακέλε αδειθή λνζνθφκα. Ο
αληηθνηλσληθφο θαη κνλαρηθφο άλζξσπνο πνπ είλαη ζπκσκέλνο κε φινπο
θαη κε φια.

Αο δνχκε επίζεο αληίζηνηρα ηηο δηάθνξεο κνξθέο πνπ κπνξεί λα πάξεη
ζηελ θαζεκεξηλή δσή ν Τπνρσξεηηθφο Άλζξσπνο. Δίλαη ην δεηιφ παηδί
πνπ θξχβεηαη πίζσ απφ ηε θνχζηα ηεο κακάο ηνπ ή ηνπ κεγαιχηεξνπ ηνπ
αδειθνχ. Δίλαη ν «θαιφο» καζεηήο πνπ δε ηζαθψλεηαη γηαηί «δελ
πξέπεη». Καη βέβαηα φηαλ ηα άιια παηδηά ηνλ αδηθνχλ πξνηηκά λα πάεη λα
ην πεη ζηε κακά ηνπ ή ζηε δαζθάια ηνπ. Δίλαη ην κηθξφ παηδί πνπ δε
ζπκψλεη έζησ θαη αλ αδηθείηαη απφ ηνπο γνλείο ηνπ γηα λα «κε ράζεη ηελ
32

αγάπε ηνπο». Δίλαη ν ππάθνπνο, ζπλεζηαικέλνο θαη ληξνπαιφο έθεβνο.
Δίλαη ν απφ θφβν νπαδφο ησλ θαιψλ ηξφπσλ, ηεο επγέλεηαο, ηεο
«πνιηηηζκέλεο ζπκπεξηθνξάο».

Δίλαη ν λνκηκφθξσλ πνιίηεο, πνπ είλαη φκσο λνκηκφθξσλ γηαηί θνβάηαη
ηελ θάζε είδνπο εμνπζία. Δίλαη ν νπαδφο «ηνπ λφκνπ θαη ηεο ηάμεο» θαη ν
νπαδφο ηεο «Ζζηθήο» φρη ιφγσ ζπλεηδεηφηεηαο αιιά γηαηί θνβάηαη ην
«ράνο», «ην λφκν ηεο δνχγθιαο», «ηελ αλεζηθφηεηα», «ηελ
αθπβεξλεζία». Δίλαη ν ππνρσξεηηθφο παηέξαο πνπ δειψλεη
«δεκνθξαηηθφο» ή «θηιειεχζεξνο» ή «θεκηληζηήο» πξνθεηκέλνπ λα
απνθχγεη ηελ θφληξα κε ηελ θπξηαξρηθή ζχδπγν ηνπ ή ηα αληηδξαζηηθά
παηδηά ηνπ.

Δίλαη ε ππνρσξεηηθή κεηέξα πνπ δειψλεη «θαιή κεηέξα» θαη θάλεη φια
ηα ραηίξηα ζηνλ άληξα θαη ζηα παηδηά ηνπο γηα «λα κελ πάζνπλ ηα λεχξα
ηνπο». Δίλαη ν ππνρσξεηηθφο πξντζηάκελνο πνπ επεηδή θνβάηαη ηελ
θφληξα δειψλεη «νπαδφο ηνπ δηαιφγνπ θαη ηεο ζπλεξγαζίαο» ή
«θηιεξγαηηθφο» ή «ζπλαδειθηθφο».

Δίλαη αθφκε ν ηεξέαο ή ν κνλαρφο ή ν δάζθαινο ή ν γθνπξνχ πνπ
δειψλεη πξάνο, ρσξίο πάζε, ήξεκνο, αηάξαρνο, άγηνο, γαιήληνο ελψ ζηελ
πξαγκαηηθφηεηα θνβάηαη λα ζπκψζεη. Δίλαη ν θαηαπηεζκέλνο
εξγαδφκελνο πνπ θηινζνθεί γηα «ηε ζθιεξή θαη άδηθε θνηλσλία»
αθξηβψο επεηδή θνβάηαη λα ζπκψζεη θαη λα δηεθδηθήζεη θαιχηεξεο
ζπλζήθεο εξγαζίαο. Ή κπνξεί λα θνβάηαη λα αιιάμεη επάγγεικα. Δίλαη ν
«ήπηνο», «πξάνο», «πνιηηηζκέλνο» θαη «θαιιηεξγεκέλνο» ή
«πλεπκαηηθφο» άλζξσπνο πνπ θνβάηαη ηελ θφληξα θαη γη’ απηφ δειψλεη
«αλψηεξνο» άλζξσπνο.

Τπάξρεη φκσο θαη ε πην ηζνξξνπεκέλε φςε. Ο άλζξσπνο πνπ δελ είλαη
ησλ άθξσλ. Οχηε πνιχ λεπξηθφο αιιά νχηε θαη πνιχ ππνρσξεηηθφο. Πφηε
ζπκψλεη, πφηε είλαη ππνρσξεηηθφο. Αιιά ζπάληα είλαη αθξαίνο. Γελ
παχεη φκσο λα έρεη πξνζθνιιήζεηο πνπ ηνλ ηαιαηπσξνχλ. Ζ πην
33

ηζνξξνπεκέλε θαηάζηαζε ηνπ δελ είλαη απαξαίηεηα κηα
ζπλεηδεηνπνηεκέλε ζηάζε. Δίλαη πην ηζνξξνπεκέλνο είηε ιφγσ
ηδηνζπγθξαζίαο, είηε ιφγσ πξνζαξκνγήο γηα λα κελ έρεη κεγάιεο ηξηβέο
κε ην πεξηβάιινλ ηνπ. Δίλαη κηα θαηάζηαζε κέζεο νδνχ ζηελ νπνία
θηλνχληαη πνιινί άλζξσπνη γηα λα κελ έρνπλ πξνβιήκαηα. Γηα λα κελ
έρνπλ ηδηαίηεξεο ηξηβέο κε ηνπο άιινπο.

2.2 Θπκόο-Γαιήλε θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
΋ιεο νη πην πάλσ παξαιιαγέο αθνξνχλ ην Γηαλνεηηθφ Άλζξσπν. Σνλ
άλζξσπν πνπ θπξηαξρείηαη απφ ηε Γηαλνεηηθή Φπρή. Πνπ θηλείηαη ζην
επίπεδν ηεο Γπαδηθφηεηαο. Σνλ Καηψηεξν Άλζξσπν. Πνηα είλαη φκσο ε
ζρέζε ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ, ηνπ ΢πλεηδεζηαθνχ Αλζξψπνπ κε ην
δίπνιν Θπκφο-Ννεηηθή Γαιήλε;

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο βηψλεη θπξίσο ΢πλεηδεζηαθά θαη Πλεπκαηηθά
΢πλαηζζήκαηα. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο βηψλεη κηα Δζσηεξηθή Γαιήλε.
Μηα ΢πλεηδεζηαθή Γαιήλε. Ζ Ννεηηθή Γαιήλε ηνπ Καηψηεξνπ
Αλζξψπνπ εμαξηάηαη απφ ηα Ννεηηθά ηνπ Πξφηππα, ηηο πξνζθνιιήζεηο
ηνπ θαη ηε ξνή ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ Δζσηεξηθή Γαιήλε ηνπ
Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ πεγάδεη απφ ηε ζρέζε ηνπ κε ηε ΢πλείδεζε θαη ην
Αηνκηθφ Πλεχκα. Πεγάδεη απφ ηελ επίγλσζε ηνπ ησλ Φπζηθψλ Νφκσλ.
Απφ ηελ επίγλσζε ηνπ, ηνπ αιεζηλνχ θαη ηνπ θαινχ πεξηερνκέλνπ ηεο
΢πλείδεζεο. Πεγάδεη απφ ηε κέζεμε ηνπ κε ην Αηνκηθφ Πλεχκα θαη ηνλ
Πλεπκαηηθφ Κφζκν.

Ζ Δζσηεξηθή Γαιήλε ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ δελ πεγάδεη απφ ηελ
απνπζία εμσηεξηθψλ εξεζηζηηθψλ παξαγφλησλ αιιά απφ ηελ εζσηεξηθή
ηνπ ηζνξξνπία. Απφ ηελ πλεπκαηηθφηεηα ηνπ. Απφ ηε ζπλεηδεηφηεηα ηνπ.
Πεγάδεη απφ ηε ζπλεηδεηή πηνζέηεζε θαη θαηάθηεζε απφ ηνλ ίδην ηεο
Φπζηθήο Ζζηθήο θαη ηεο Φπζηθήο ΢θέςεο. Ζ Φπζηθή Ζζηθή θαη ε Φπζηθή
΢θέςε απνξξίπηνπλ νπνηαδήπνηε πξνζθφιιεζε ζηα πιηθά αγαζά, ζηηο
απνιαχζεηο, ζηα φληα θαη ζηηο έλλνηεο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο. Ζ
κφλε «πξνζθφιιεζε» πνπ επηηξέπεηαη είλαη ε πξνζθφιιεζε, δειαδή ην
34

άθεκα ζηνπο Φπζηθνχο Νφκνπο ησλ αλψηεξσλ θαη αλψηαησλ
πλεπκαηηθψλ επηπέδσλ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο βηψλεη κηα ζρεδφλ αδηαηάξαθηε ή πξφζθαηξα
δηαηαξαζζφκελε γαιήλε. Μηιψληαο κε φξνπο ηεο Φπζηθήο Δπηζηήκεο ζα
ιέγακε φηη ε Δμσηεξηθή Γαιήλε αληηζηνηρεί ζηελ Αζηαζή Ηζνξξνπία πρ
ελφο πινίνπ ελψ ε Δζσηεξηθή Γαιήλε αληηζηνηρεί ζηελ Δπζηαζή
Ηζνξξνπία. Έλα πινίν κε αζηαζή ηζνξξνπία βνπιηάδεη κε ηα πξψηα
θχκαηα γηαηί εχθνια αλαηξέπεηαη. Αληίζεηα έλα πινίν κε Δπζηαζή
Ηζνξξνπία γέξλεη κελ αιιά έρεη ηελ ηζρπξή ηάζε λα επαλέιζεη ζε
ηζνξξνπία γη’ απηφ θαη δε βνπιηάδεη. Σν κελ πινίν δε βνπιηάδεη γηαηί ην
θέληξν βάξνπο ηνπ είλαη ρακειά ν δε Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε
«βνπιηάδεη» ζηηο αληημνφηεηεο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο γηαηί ην θέληξν
βάξνπο ηνπ είλαη «ςειά». Γειαδή ζε αλψηεξα επίπεδα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη θάλεη πξάμε ηελ εζσηεξηθή αξρή «κέζα θαη
πάλσ απφ ηα πξάγκαηα». Εεη κέζα ζηελ επνρή ηνπ. Μέζα ζηελ θνηλσλία
ηνπ. Γηαηί γλσξίδεη φηη ε ςπρηθή ηνπ εμέιημε δε κπνξεί λα ζπληειεζηεί
ζηελ απνκφλσζε. Ζ απνκφλσζε δε ζα ηνλ πξνκεζεχζεη κε ηηο
απαξαίηεηεο ηξηβέο γηα λα ζκηιεπηεί ε ςπρηθή ηνπ εμέιημε. Σν θνηλσληθφ
πεδίν είλαη ην ακφλη θαη ηα γεγνλφηα ηεο θαζεκεξηλήο δσήο ην ζθπξί.
«Μεηαμχ ζθχξαο θαη άθκνλνο» ζα δηακνξθσζεί ε θαηλνχξηα ηνπ
ππφζηαζε. Μέζα απφ απηφ ην ζθπξνθφπεκα ηεο θαζεκεξηλήο δσήο ζα
θαλεί ε πνηφηεηα ηεο κεηαιιηθήο ηνπ θαηαζθεπήο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε θνβάηαη ηηο ηξηβέο. ΋ρη απφ εγσηζκφ. Αιιά
απφ άθεκα θαη εκπηζηνζχλε ζηηο ηθαλφηεηεο ηνπ ΢ηδεξά-Γεκηνπξγνχ.
Γελ νλνκάδεη ηα ρηππήκαηα ηνπ ΢ηδεξά «ρηππήκαηα ηεο Μνίξαο». Σα
νλνκάδεη πλεπκαηηθά καζήκαηα. Γελ έρεη δηθά ηνπ ζέισ. Γε ζέιεη ζψλεη
θαη θαιά λα πάξεη απηφ ή εθείλν ην ζρήκα. Αθήλεηαη ζηνπο Νφκνπο ηεο
Φχζεο θαη ζηε ΢νθία ηνπ Γεκηνπξγνχ. Ζ κφλε ηνπ έγλνηα είλαη ε Ζζηθή.
Σν λα παξακέλεη εζηθφο. Σν λα είλαη ζσζηφο ζε ζρέζε κε ηνπο Φπζηθνχο
Νφκνπο αλεμάξηεηα απφ ηηο εμειίμεηο θαη ππφ νπνηεζδήπνηε ζπλζήθεο.

35

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη ην πην εχθνιν πξάγκα είλαη λα
ζπκψζεη θαλείο. Γειαδή λα ππνηαρζεί ζε έλα ζπλαίζζεκα πνπ
πξνέξρεηαη απφ κηα απζαίξεηε ζθέςε. Πνπ κε ηε ζεηξά ηεο πξνέξρεηαη
απφ έλα απζαίξεην λνεηηθφ πξφηππν. Πνπ κε ηε δηθή ηνπ ζεηξά
πξνέξρεηαη απφ κηα απζαίξεηε θαη αθχζηθε πξνζθφιιεζε. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο δελ εξκελεχεη ηα γεγνλφηα ζαλ «θαιά» θαη «θαθά» αλάινγα
κε ην αλ ηαηξηάδνπλ ή φρη ζηηο πξνζθνιιήζεηο ηνπ φπσο πρ θάλεη ν
Καηψηεξνο Άλζξσπνο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί λα είλαη
απξνθαηάιεπηνο. Να κελ έρεη πξνζθνιιήζεηο. Ή ηνπιάρηζηνλ λα
αλαγλσξίδεη ηηο πξνζθνιιήζεηο ηνπ θαη λα πξνζπαζεί λα κελ ηνλ
επεξεάδνπλ. Να ηηο ειαρηζηνπνηεί θαη λα ηηο εμνπδεηεξψλεη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πηνζεηεί ηελ θηινζνθία θαη ηερληθή ηνπ Καξάηε
ζηε κάρε ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. ζεσξεί φηη ε δσή είλαη έλαο επγεληθφο
αγψλαο πνπ δελ έρεη ζθνπφ ηελ εγσηζηηθή λίθε ή ηελ ήηηα. Αιιά ηε
βειηίσζε ησλ ςπρηθψλ θαη ζσκαηηθψλ ηθαλνηήησλ ησλ καρεηψλ. Γη’
απηφ δε ζεσξεί φηη κέζα ζην ξηλγθ ππάξρνπλ ερζξνί θαη θίινη, «θαιφ»
θαη «θαθφ». Οη δχν θαηλνκεληθνί αληίπαινη δελ είλαη παξά ζπλεξγάηεο
ζην Κνζκηθφ Παηρλίδη ηεο Δμέιημεο ηεο θάζε Αηνκηθήο Φπρήο. Αλ
ινηπφλ ζπκψζεη κε ην ζπλεξγάηε αληίπαιν ηνπ έρεη ράζεη ην παηρλίδη.
Δκπιέθεηαη. Πξνζθνιιάηαη. Πξνζθνιιάηαη ζε πάζε θαη δηαρσξηζκνχο.
Ννηάδεηαη γηα ην απνηέιεζκα αληί λα ραξεί ηε δηαδηθαζία θαη λα ηελ
εθκεηαιιεπηεί γηα ηελ εμέιημε ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί λα κελ εκπιέθεηαη. Να κε ζπκψλεη κε
ηα πξάγκαηα, ηα γεγνλφηα θαη ηνπο αλζξψπνπο. Απιά αληηκεησπίδεη ηηο
θαηαζηάζεηο φπσο έξρνληαη. Σα αληηκεησπίδεη κε ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ
ηξφπν. Γειαδή αθνινπζψληαο ηε Φπζηθή Ζζηθή θαη ηνπο Νφκνπο ηεο
Φχζεο. ΋ηαλ πρ δέρεηαη κηα επηζεηηθή θαη γεκάηε ζπκφ γξνζηά απφ ηνλ
αληίπαιν ηνπ αθνινπζεί ην Νφκν ησλ Διαρίζησλ Σξηβψλ. Αληί λα
νξζψζεη ην αλάζηεκα ηνπ θαη λα δερζεί ηελ πιήξε ηζρχ ηεο επηζεηηθήο
απηήο γξνζηάο ρξεζηκνπνηεί ςχρξαηκα ηελ ακπληηθή ηερληθή
«παξακεξίδσ». Καη ε επηζεηηθή γξνζηά εμαλεκίδεηαη πιήξσο ζηνλ αέξα.
Απιά αξλείηαη λα γίλεη απνδέθηεο ηνπ ζπκνχ ηνπ άιινπ. Αξλείηαη λα
εκπιαθεί. Κνηλψο, «δε ηζηκπάεη ην δφισκα».
36


Σνπ ιέεη πρ θάπνηνο: «Δίζαη ςεχηεο, αλήζηθνο, άζρεκνο, βξσκνέιιελαο,
γεινίνο Υξηζηηαλφο, ραδφο Βνπδηζηήο, αληηεπηζηεκνληθφο, θησρφο,
αλίθαλνο θιπ». Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε θακηά απφ
απηέο ηηο ηακπέιιεο. Δπηπιένλ δελ εκπιέθεηαη ζε έλα αγψλα κάηαηεο
δφμαο πξνζπαζψληαο λα πείζεη ηνπο άιινπο γηα ην αλψηεξν ηεο
ππφζηαζεο ηνπ. Γε ζέιεη λα γίλεη νχηε εμνπζηαζηήο αιιά νχηε θαη
εμνπζηαδφκελνο. Δθφζνλ ινηπφλ δελ εκπιέθεηαη, εθφζνλ δε ηζηκπάεη ην
δφισκα ε γξνζηά ηνπ άιινπ πέθηεη ζην θελφ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη βξίζθεηαη ζε πιενλεθηηθή ζέζε.
Πξψηνλ, ν αληίπαινο ηνπ εκπιέθεηαη. Άξα ην κπαιφ ηνπ δελ είλαη
θαζαξφ θαη γαιήλην. Άξα νη θηλήζεηο ηνπ δε ζα είλαη ηέιεηεο, ζα είλαη
παξνξκεηηθέο. Γεχηεξνλ, ν αληίπαινο ηνπ εμαληιεί ηηο δπλάκεηο ηνπ γηαηί
θάζε επίζεζε ζέιεη πεξηζζφηεξε ελέξγεηα απφ ηελ άκπλα. Σξίηνλ, ν
αληίπαινο ηνπ ηνλ πιεζηάδεη θάζε θνξά πνπ ηνπ επηηίζεηαη. Καη φηαλ ε
επίζεζε ηνπ πέθηεη ζην θελφ ηφηε βξίζθεηαη ζε ζηηγκή αδπλακίαο. Δίλαη
ηξσηφο. Δχθνια ινηπφλ κε κηα κηθξή αληεπίζεζε κπνξεί λα ηνλ ληθήζεη.

Ζ Δζσηεξηθή Γαιήλε ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ πξνθχπηεη απφ ηελ
εζσηεξηθή ηνπ γλψζε θαη απφ ην γεγνλφο φηη δελ έρεη πξνζθνιιήζεηο.
Δθφζνλ δελ έρεη πξνζθνιιήζεηο δελ έρεη λα ράζεη ηίπνηα νπνηαδήπνηε
θαη λα είλαη ε έθβαζε ηεο κάρεο. Σν έπαζιν γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν
είλαη ν θαιφο αγψλαο θαη ε εμ’ απηνχ ςπρηθή ηνπ εμέιημε. Έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη ηελ εζσηεξηθή αξρή φηη: «Γελ ππάξρεη δξφκνο γηα ηελ
Δπηπρία. Ο δξφκνο είλαη ε Δπηπρία. Ζ Δπηπρία δε βξίζθεηαη ζην ηέινο
ηνπ δξφκνπ αιιά ππάξρεη ζε φιε ηε δηαδξνκή. Αξθεί λα ηελ
αλαγλσξίζεηο θαη λα ηε βηψζεηο».

Αληίζεηα ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί ηελ θάζε ζρέζε ζαλ
ζχγθξνπζε. ΢αλ αγψλα. ΋ρη φκσο ζαλ επγεληθφ αγψλα άκηιιαο. Αιιά
ζαλ αγψλα επηθξάηεζεο. Παίδεη ην παηρλίδη ηεο εμνπζίαο. Σν παηρλίδη ηεο
επηβίσζεο. Έρεη πξνζθφιιεζε ζην απνηέιεζκα ηνπ αγψλα. ΢ηε λίθε. ΢ηα
έπαζια. ΢ηα θέξδε. Καη γη’ απηφ έρεη άγρνο θαη αγσλία γηα ηε λίθε. Γη’
37

απηφ θαη ράλεη πάληα αλεμάξηεηα απφ ηελ έθβαζε ηνπ αγψλα. Αλ εηηεζεί
ράλεη ηε λίθε. Αλ ληθήζεη ράλεη ηε δπλαηφηεηα λα απνπξνζθνιιεζεί γηαηί
κπαίλεη φιν θαη πεξηζζφηεξν ζην θαχιν θχθιν ηνπ λα δηαηεξήζεη ηελ
λίθε ηνπ ή λα θεξδίζεη πεξηζζφηεξα. Καη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο είλαη
ρακέλνο.

0 Αλψηεξνο Άλζξσπνο είηε θεξδίζεη είηε ράζεη ζην ζπκβαηηθφ επίπεδν
γλσξίδεη φηη είλαη θεξδηζκέλνο ζε αλψηεξν επίπεδν αθήο ζηηγκήο έρεη
κείλεη πηζηφο ζηε Φπζηθή Ζζηθή θαη απνπξνζθνιιεκέλνο. Αλ έρεη
ηεξήζεη απηή ηελ εζσηεξηθή ζηάζε ηφηε κέζα απφ θάζε κάρε, κέζα απφ
θάζε παηρλίδη ηεο θαζεκεξηλήο δσήο βγαίλεη πην εμειηγκέλνο ςπρηθά, πην
ραιπβδσκέλνο, πην επηπρηζκέλνο.

2.3 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ είλαη παζεηηθόο δέθηεο
Τπάξρεη κηα κεγάιε παξαλφεζε. ΋ηη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο είλαη έλαο
αδηαηάξαθηνο Βνχδαο. Έλαο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πνπ δε ζπκψλεη. Πνπ
δελ αληηδξά. Πνπ γίλεηαη έξκαην ζηηο θαζεκεξηλέο εμειίμεηο θαη
παξαδίδεηαη ακαρεηί ράξηλ κηαο πξνζθφιιεζεο ηνπ ζηελ ηδέα ηεο
εξεκίαο. Μηαο πξνζθφιιεζεο πνπ ηνλ θάλεη λα κε λνηάδεηαη γηα ην ηη
ζπκβαίλεη γχξσ ηνπ.

Ο κέζνο εζηθφο άλζξσπνο ππνπίπηεη ζπρλά ζηελ πιάλε ηνπ λα
εμηδαληθεχεη ηα πξάγκαηα. Πρ ζεσξεί ζαλ παξάδεηγκα ηέιεηαο
θαζεκεξηλήο θαη αλψηεξεο δξάζεο ηελ άλεπ κάρεο ζπζία. Δίλαη άξαγε
Αλψηεξνο Άλζξσπνο ν Υξηζηηαλφο πνπ πέθηεη ζην ιάθθν ησλ ιεφλησλ
ηξαγνπδψληαο ζξεζθεπηηθνχο χκλνπο; Δίλαη αλψηεξε δξάζε πξφζπκα
θαη αδηακαξηχξεηα λα ζηαπξψλεηαη ζην ζηαπξφ ηνπ καξηπξίνπ; Μήπσο
πξέπεη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο λα κνηξνιαηξεί; Μήπσο πξέπεη λα δέρεηαη
παζεηηθά ηε θηψρεηα ηνπ ράξηλ κηαο ιαλζαζκέλεο αληίιεςεο πεξί
απάξλεζεο ησλ πιηθψλ αγαζψλ; Μήπσο πξέπεη λα ζπζηάδεηαη φπσο νη
πξψηνη Υξηζηηαλνί ή νη πξψηνη Κνκκνπληζηέο ή νη φπνπ γεο αγλνί
παηξηψηεο «ππέξ πίζηεσο θαη παηξίδνο»;

38

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη ν ηειηθφο ηνπ ζθνπφο είλαη λα
εμειηρζεί ςπρηθά θαη λα γίλεη έλα κε ην Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα. Απηφ
κπνξεί λα γίλεη κφλν κε εζσηεξηθέο δηαδηθαζίεο φηαλ αξρίζεη λα δνλείηαη
ζε φιν θαη πςειφηεξα επίπεδα. Δπίπεδα φκσο πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηε
δηθή ηνπ αηνκηθή ππφζηαζε. Θα πξέπεη λα κάζεη ζηαδηαθά λα δνλείηαη
θπξίσο ζηε ΢πλεηδεζηαθή Φπρή θαη ζην Αηνκηθφ Πλεχκα. Γελ
παξαγλσξίδεη φκσο φηη απηφ είλαη ην ηδαληθφ. ΋ηη απηφ είλαη ην ηειηθφ
απνηέιεζκα πνπ ζα ηνλ νδεγήζεη θάπνηα ζηηγκή λα βγεη απφ ηνλ Κχθιν
ησλ Δλζαξθψζεσλ θαη θάπνηα ζηηγκή ζαλ Αηνκηθφ Πλεχκα λα
θαηνηθήζεη κφληκα ζηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν.

Αιιά απφ ηε ζηηγκή πνπ βξίζθεηαη ζηε Γε θαη δηαζέηεη ΢ψκα, Αηζζεηηθή
Φπρή θαη Γηαλνεηηθή Φπρή θαη εθφζνλ πεξηζηνηρίδεηαη απφ Τιηθφ θαη
Κνηλσληθφ Δπίπεδν ζα πξέπεη λα ζέβεηαη ηνπο θαηψηεξνπο έζησ λφκνπο
ιεηηνπξγίαο ησλ αληίζηνηρσλ επηπέδσλ. Γε κπνξεί λα απνδεζκεπηεί απφ
ηνπο λφκνπο θαη ηηο αλάγθεο ηνπ ζψκαηνο. Γε κπνξεί λα ηηο αγλνήζεη.
Μπνξεί φκσο λα ηηο ηθαλνπνηήζεη κε κέηξν. Γε κπνξεί λα αγλνήζεη ηνλ
ηξφπν πνπ ιεηηνπξγεί ν Ννπο θαη πξέπεη λα ηνλ ηθαλνπνηήζεη. Γε κπνξεί
νχηε λα γίλεη ερζξφο ηνπ Ννπ ηνπ θαη λα ηνλ πνιεκά γηα λα ηνλ
θαηαξγήζεη. Γελ θαηαξγείηαη ν Ννπο. Μπνξεί φκσο απηφ ην άγξην ζεξίν
λα ην εκεξέςεη θαη λα ην αλακνξθψζεη. Μπνξεί λα ην έρεη γηα ζχληξνθν
θαη ζπλεξγάηε θαη φρη γηα ερζξφ.

΢ηελ δηαδηθαζία ηνπ λα γίλεη έλαο άλζξσπνο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ζα
πάςεη λα ζπκψλεη, λα ραίξεηαη, λα θιαίεη, λα αγαπά λνεηηθά. Αιιά
ζηαδηαθά ζα πάςεη λα είλαη έξκαην ησλ Ννεηηθψλ ηνπ ΢πλαηζζεκάησλ.
΢ηαδηαθά ζα δνλείηαη πεξηζζφηεξν απφ ηα ΢πλεηδεζηαθά θαη ηα
Πλεπκαηηθά ΢πλαηζζήκαηα. Κη απηφ γηαηί ζηαδηαθά ζα αληηθαηαζηήζεη
ηελ Αλζξψπηλε Ζζηθή κε ηε Φπζηθή Ζζηθή θαη ηε Ννεηηθή ΢θέςε,
δειαδή ηηο Πξνζσπηθέο Απφςεηο θαη ηε Μεραληζηηθή Λνγηθή κε ηε
Φπζηθή ΢θέςε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ινηπφλ δελ εκπίπηεη ζην πξφηππν ηνπ
αδηαηάξαθηνπ Βνχδα. Απηφ ην πξφηππν ιεηηνπξγεί ηέιεηα κφλν ζηνλ
39

Οπξαλφ θαη ζηηο θηλεκαηνγξαθηθέο ηαηλίεο θαη φρη ζηε Γε. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο κπνξεί αθφκε θαη λα πξνζπνηεζεί φηη έρεη ζπκψζεη. ΋ρη
βέβαηα γηα λα επηηχρεη αηνκηθέο εγσηζηηθέο επηδηψμεηο αιιά ζαλ ηερληθή
άκπλαο γηα λα εμνπδεηεξψζεη ερζξηθέο επηζέζεηο. Αθφκε θαη ηφηε φκσο
απηφ είλαη έλα ζπλεηδεηφ παηρλίδη.

Ζ ίδηα ε δσή φκσο είλαη έηζη θηηαγκέλε πνπ φηαλ έλαο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο ηεξεί νινέλα θαη πεξηζζφηεξν ηνπο Φπζηθνχο Νφκνπο θαη έρεη
νινέλα θαη ιηγφηεξεο πξνζθνιιήζεηο ηφηε έξρεηαη νινέλα θαη ιηγφηεξν
ζε επαθή κε έληνλεο ηξηβέο. Γηαηί βάζεη ηνπ Νφκνπ ηνπ ΢πληνληζκνχ
έιθεη νινέλα θαη ιηγφηεξα πξνβιήκαηα. Γηαηί αθξηβψο ιηγνζηεχνπλ ηα
καζήκαηα πνπ ρξεηάδεηαη λα πάξεη.

2.4 Αλώηεξνο Άλζξσπνο, Δγώ θαη ζρέζε ηνπ κε ην ΢ύκπαλ
Τπάξρεη δηέμνδνο απφ ην θαχιν θχθιν είηε ηεο Έπαξζεο είηε ηεο
Υακεινθξνζχλεο; Τπάξρεη δηέμνδνο απφ ηα πξνβιήκαηα πνπ
δεκηνπξγνχλ ηα Ννεηηθά απηά ΢πλαηζζήκαηα; Τπάξρεη θαη είλαη ε βίσζε
ησλ αληίζηνηρσλ ΢πλεηδεζηαθψλ ΢πλαηζζεκάησλ απφ ηνλ άλζξσπν πνπ
έρεη θαηαθέξεη λα θαηαθηήζεη ηε Φπζηθή ΢θέςε θαη άξα έρεη γίλεη ηθαλφο
λα βηψλεη ηέηνηνπ είδνπο ζπλαηζζήκαηα. Αο δνχκε ινηπφλ αλαιπηηθά πνηά
είλαη απηή ε θαηάζηαζε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ραξαθηεξίδεηαη φπσο επαλεηιεκκέλα έρνπκε πεη
απφ ηε Φπζηθή ΢θέςε. Βαζηθέο αξρέο απηήο ηεο ζθέςεο είλαη ε
δηαιεθηηθφηεηα. Ζ δηαιεθηηθή ζθέςε δελ πςψλεη ηνίρνπο δηάθξηζεο
αλάκεζα ζηα πξάγκαηα, ζηα φληα θαη ζηα θαηλφκελα. Γελ παξαβιέπεη
ηελ ελφηεηα θαη ηνπο λφκνπο πνπ δηέπνπλ ηηο ζρέζεηο. Γελ είλαη ζηαηηθή.

Βιέπεη ηε δηαξθή ξνή ηεο δσήο θαη εμεηάδεη ηα πξάγκαηα ζηελ εμέιημε
ηνπο. Γε ζεσξεί ηα πξάγκαηα ηπραία θαη αζπλάξηεηα. Βιέπεη ηελ
αιιεινπρία αηηίαο θαη απνηειεζκάησλ. Γε ζεσξεί ηα πξάγκαηα ζαλ
«πιίλζνπο θαη θεξάκνπο αηάθησο εξξηκέλνπο». Λεηηνπξγεί πάληα κε
40

βάζε ηελ ηεξαξρηθή θιίκαθα θαηάηαμεο ησλ πξαγκάησλ, ησλ
θαηλνκέλσλ θαη ησλ φλησλ.

Δπνκέλσο είλαη αλακελφκελν ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο λα κελ πςψλεη
απφξζεηνπο ηνίρνπο αλάκεζα ζην Δγψ ηνπ θαη ζηε Φχζε. Θεσξεί φηη
είλαη αλαπφζπαζην κέξνο ηεο Φχζεο. ΋ηη βξίζθεηαη ζε κηα δηαξθή ζρέζε
αιιειεπίδξαζεο θαη αιιειεμάξηεζεο κε ηε Φχζε. ΋ηη απνηειείηαη απφ
ηα πιηθά ηεο Φχζεο θαη ππαθνχεη ζηνπο Φπζηθνχο Νφκνπο. ΋ηη ε ζρέζε
ηνπο δελ είλαη ζηαηηθή αιιά βξίζθεηαη ζε εμέιημε.

΋ηη ηίπνηα δελ είλαη ηπραίν αιιά φια ππαθνχνπλ ζηνπο Νφκνπο ηεο
Φχζεο. ΋ηη ε αηνκηθφηεηα αιιά ηαπηφρξνλα θαη ε ελφηεηα ηνπ κε ηε
Φχζε έρνπλ θάπνην λφεκα. ΋ηη ε ίδηα ε δσή ηνπ έρεη θάπνην
ζπγθεθξηκέλν λφεκα θνηλφ γηα φινπο ηνπο αλζξψπνπο. ΋ηη βξίζθεηαη ζε
έλα ζπγθεθξηκέλν ζθαινπάηη ηεο ηεξαξρηθήο θιίκαθαο φπσο φια ηα φληα.
΋ηη ππάξρνπλ θάπνηα φληα πνπ είλαη θαηψηεξα απφ απηφλ θαη θάπνηα πνπ
είλαη αλψηεξα. ΋ηη δε βξίζθεηαη ηπραία ζην ζθαινπάηη απηφ αιιά φηη
απηφ είλαη απνηέιεζκα ησλ πξνεγνπκέλσλ ηνπ δξάζεσλ. ΋ηη έρεη ηε
δπλαηφηεηα λα πάεη θαη πξνο ηα θάησ θαη πξνο ηα πάλσ θαη φηη απηφο
έρεη ηνλ ηειεπηαίν θαη θαζνξηζηηθφ ξφιν ζε κηα ηέηνηα πνξεία.

2.5 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Έπαξζε
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο βιέπεη ηνπο θαηνίθνπο ησλ θαηψηεξσλ
ζθαινπαηηψλ ηεο εμειηθηηθήο θιίκαθαο θαη γεκίδεη κε έπαξζε. Γεκίδεη
ηθαλνπνίεζε θαη απηαξέζθεηα πνπ δελ είλαη «θπηφ». Μπνξεί θαη θηλείηαη
θαη ζθέθηεηαη. Βξίδεη απηνχο πνπ ζεσξεί θαηψηεξνπο ηνπ ζαλ «δψα»,
ζαλ «θηήλε» ή ζαλ «πξσηφγνλνπο». Θεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ ζαλ ηελ
θνξσλίδα ηεο εμέιημεο. Ννηψζεη μερσξηζηφο. Αθνχ κπνξεί θαη ζθέθηεηαη,
αθνχ είλαη αξθεηά έμππλνο λα μεγειάζεη ηνπο άιινπο θαη λα ηνπο
ληθήζεη, αθνχ έρεη θαηαθέξεη δηάθνξα κε ηα πξνζφληα ηνπ, πάεη λα πεη
φηη είλαη θάηη αλψηεξν. Κάηη κνλαδηθφ.

41

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο φηαλ έρεη έπαξζε δεκηνπξγεί ζπλήζσο γχξσ ηνπ
έλα κηθξνπεξηβάιινλ πνπ ηνλ επλνεί. Μηα κηθξή «απιή». Μαδεχεη γχξσ
ηνπ «απιηθνχο», ππεξέηεο, θφιαθεο θαη γεισηνπνηνχο. Μαδεχεη γχξσ ηνπ
άηνκα κε έιιεηςε απηνπεπνίζεζεο. Ή κπνξεί αθφκε θαη λα καδεχεη γχξσ
ηνπ δπλαηά άηνκα αιιά ηα νπνία νπσζδήπνηε λα είλαη θαηψηεξνη ηνπ
ζπλεξγάηεο θαη ππνηαγκέλα ζηνπο ζθνπνχο ηνπ. Με απηφ ηνλ ηξφπν
δεκηνπξγεί έλα πεξηβάιινλ πνπ ηνπ επηβεβαηψλεη θαζεκεξηλά ηελ
αλσηεξφηεηα ηνπ. Δίλαη θπζηθφ ινηπφλ λα ζεσξεί ηελ έπαξζε ηνπ
δηθαηνινγεκέλε ή θαη επηβεβιεκέλε. Γη’ απηφλ είλαη θάηη ην απφιπηα
θπζηνινγηθφ αθνχ είλαη ν πξψηνο θαη θαιχηεξνο. Αθνχ φρη κφλν απηφο
ην λνηψζεη αιιά θαη πνιινί άιινη ην αλαγλσξίδνπλ.

Πνιχ ζπρλά κπνξεί είηε πηζηεχνληαο ην είηε ζεαηξηλίζηηθα λα
παξαπνληέηαη φηη αγσλίδεηαη κφλνο ηνπ. ΋ηη έρεη θνξησζεί φια ηα βάξε.
΋ηη απηφο είλαη ην ζχκα γηαηί φινη νη άιινη βιέπνληαο ηελ αμία ηνπ θαη
ηε δπλακηθφηεηα ηνπ, ηνπ ηα έρνπλ θνξηψζεη φια. Καη φηη έρεη θαζήθνλ
εθ ησλ πξαγκάησλ λα είλαη ν αξρεγφο θαη λα θξνληίδεη φινπο ηνπο
ππφινηπνπο. Μπνξεί λα βξίδεη θαη λα κέκθεηαη φινπο ηνπο άιινπο γη’
απηφ. Μπνξεί λα πξνζπαζεί λα ηνπο δεκηνπξγεί ελνρέο γηα ηελ
«αληθαλφηεηα» ηνπο. Μπνξεί απφ ηε κηα λα ηνπο θαηαπηέδεη θαη λα ηνπο
εθκεηαιιεχεηαη θαη απφ ηελ άιιε απφ θαηξνχ εηο θαηξφλ λα θάλεη
δηάθνξεο επηδεηθηηθέο θηλήζεηο δήζελ θξνληίδαο φπσο δσξεέο,
αγαζνεξγίεο θιπ. ΋ια απηά βέβαηα ζηα πιαίζηα θάπνησλ δεκνζίσλ
ζρέζεσλ. ΋ια απηά γηα λα κπνξέζεη λα εδξαηψζεη αθφκε πεξηζζφηεξν
ηελ θπξηαξρία ηνπ.

Ο Καηψηεξνο άλζξσπνο βιέπεη απηνχο πνπ είλαη πην πάλσ ηνπ ζηελ
ηεξαξρηθή θιίκαθα φζνλ αθνξά ηα πιηθά αγαζά ή ηηο ζσκαηηθέο
απνιαχζεηο θαη λνηψζεη άζρεκα. Καλείο δε δηθαηνχηαη λα είλαη πην πάλσ
απφ απηφλ. Εειεχεη. Φζνλεί. ΢πλήζσο δηθαηνινγεί ηνλ εαπηφ ηνπ
ιέγνληαο φηη απηνί ηα βξήθαλ έηνηκα. Ή φηη ήηαλ ηπρεξνί. Ή φηη δε
δφζεθαλ ζε απηφλ ίζεο κε ηνπο άιινπο επθαηξίεο.

42

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αλαιψλεηαη ζε έλα αγψλα δξφκνπ είηε γηα λα
ςειψζεη ν ίδηνο θαη λα μεπεξάζεη ηνπο άιινπο είηε γηα λα ηνπο βάιεη
ηξηθινπνδηά θαη έηζη λα πέζνπλ ρακειφηεξα απφ απηφλ. Ο αγψλαο γηα
δχλακε θαη εμνπζία είλαη αδπζψπεηνο θαη αηειείσηνο απφ ηε θχζε ηνπ.
Γελ έρεη ληθεηέο θαη εηηεκέλνπο. ΋ινη φζνη εκπιέθνληαη ζε απηφ ην
θαχιν θχθιν είλαη απφ ρέξη εηηεκέλνη. Κη απηφ γηαηί ράλνπλ ηε δσή ηνπο
κε θαηψηεξα πξάγκαηα θαη αμίεο. Οη αμίεο ηνπ Καηψηεξνπ Αλζξψπνπ
είλαη ε πνζφηεηα. Πφζα έρεη; Πφζα πιηθά αγαζά έρεη; Πφζνπο
αλζξψπνπο ειέγρεη; Αθφκε θαη πφζν έμππλνο ή πνλεξφο είλαη.

Απέλαληη ζε έλα πλεπκαηηθφ άλζξσπν, απέλαληη ζε έλα Αλψηεξν
Άλζξσπν, απέλαληη ζε έλα θαιιηεξγεκέλν θαιιηηέρλε ν Καηψηεξνο
Άλζξσπνο λνηψζεη εμ’ νξηζκνχ άβνια. Ο άλζξσπνο απηφο δελ
εληάζζεηαη ζηηο αμίεο ηνπ. Γε κπνξεί λα ηνλ αγνξάζεη. Γε κπνξεί λα
ζπγθξηζεί καδί ηνπ γηαηί θαηέρνπλ δηαθνξεηηθά πξάγκαηα. Άξα ν
Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζα πξέπεη λα πξνζπαζήζεη λα ππνβηβάζεη ηελ αμία
ησλ πξαγκάησλ πνπ θαηέρεη έλαο Αλψηεξνο Άλζξσπνο.

Θα ραξαθηεξίζεη φια απηά πεξί ςπρηθήο εμέιημεο, πεξί ηέρλεο, πεξί
αλζξσπηάο, πεξί γλψζεο, αιήζεηαο θαη εζηθήο κε δηάθνξνπο
εμεπηειηζηηθνχο ραξαθηεξηζκνχο. Γη’ απηφλ φια απηά είλαη γεινία. Υαδά
θαη ξνκαληηθά. Ρνδ ζχλλεθα. ΋ια απηά είλαη γηα ηνπο δεηινχο θαη ηνπο
απνηπρεκέλνπο ηεο δσήο. Γηα ηνπο ηξεινχο. Γηα ηνπο παξάμελνπο. Γηα
ηνπο πεξηζσξηαθνχο. Γηα ηνπο αηζεξνβάκνλεο

2.6 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Μεηξηνθξνζύλε
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίγλσζε ηεο ζέζεο ηνπ φζνλ αθνξά ηα
θαηψηεξα εμειηθηηθά φληα. Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη βξίζθεηαη ζηελ
θνξπθή ηεο ππξακίδαο φζνλ αθνξά ηα φληα ηεο Γεο. ΋ηη ε ηεξαξρηθή
αιπζίδα είλαη νξπθηά-θπηά-ςάξηα-εξπεηά-πηελά-ζειαζηηθά-άλζξσπνο.
΋ηη απνηειείηαη απφ εμειηγκέλν ΢ψκα, Φπρή θαη Πλεχκα.

43

Απηφ φκσο δελ ηνλ θάλεη λα πεξηθξνλεί ηηο θαηψηεξεο βαζκίδεο δσήο.
Ίζα-ίζα ηηο ζέβεηαη θαη θξνληίδεη λα δξα ζην πεξηβάιινλ ηνπ κε ηηο
ειάρηζηεο ηξηβέο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλαίζζεζε φηη φιεο απηέο
νη θαηψηεξεο κνξθέο δσήο είλαη ζπληαμηδηψηεο ηνπ ζηελ εμειηθηηθή
πνξεία. ΋ηη δηαζέηνπλ δσή. Καη φηη νη αλψηεξεο κνξθέο φπσο ηα δψα
δηαζέηνπλ θαη Φπρηθφ Δπίπεδν. Δίλαη δειαδή Αηνκηθέο Φπρέο φπσο θαη
απηφο αιιά ελδεδπκέλεο κε δηαθνξεηηθφ, κε θαηψηεξν έλδπκα. Έρνπλ ηα
πξνβιήκαηα ηνπο θαη ην δηθφ ηνπο αγψλα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ην θξηηήξην γηα ην αλ
είλαη ή φρη θάπνηνο αλψηεξνο είλαη ε ζηάζε ηνπ θαη ε ζπκπεξηθνξά ηνπ
απέλαληη ζηνπο θαηψηεξνπο απφ απηφλ. Απέλαληη ζηνπο αδχλακνπο ζε
ζρέζε κε απηφλ. Γείηε πψο ζπκπεξηθέξεηαη έλα άηνκν ζηα δψα. Πψο
ζπκπεξηθέξεηαη ζηνπο θησρφηεξνπο ηνπ. ΢ηνπο αλάπεξνπο. ΢ηνπο
πθηζηακέλνπο ηνπ. ΢ηα κηθξά παηδηά. ΢ηνπο γέξνληεο. Πψο
ζπκπεξηθέξεηαη γεληθά φηαλ επξίζθεηαη ζε ζέζε ηζρχνο. Απηή ηνπ ε
ζπκπεξηθνξά είλαη ην θαιχηεξν θξηηήξην γηα ην πνπ βξίζθεηαη απφ
πιεπξάο ςπρηθήο εμέιημεο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη μερσξίδεη απφ ηε κάδα
ησλ πνιιψλ. ΋ηη θάπνηε ήηαλ θαη απηφο ζηε ζέζε εθείλε. ΋ηη ηζρχεη ην
ξεηφ «εθεί πνπ είζαη ήκνπλα θαη εθεί πνπ είκαη ζα ‘ζαη». Αιιά απηφ δελ
ηνλ θάλεη λα λνηψζεη έπαξζε. Σνλ θάλεη πην κεηξηφθξνλα. Πην
ηαπεηλφθξνλα. ΢εκλφηεξν. Κη απηφ γηαηί ζηελ πνξεία ηεο ςπρηθήο ηνπ
εμέιημεο έρεη δηαπηζηψζεη φηη είλαη πνιχ εχθνιν λα παξαζπξζεί θαλείο
απφ ηα θαηψηεξα ηνπ ζπζηαηηθά, απφ ην ΢ψκα θαη ην Μπαιφ θαη λα
θαηξαθπιήζεη πξνο ηα θάησ. Πνιιέο θνξέο έθαλε ζθάικαηα θαη
πιήξσζε γη’ απηά. Ζ δηαθνξά ηνπ απφ ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν φκσο,
απηή ε εηδνπνηφο δηαθνξά πνπ ηνλ έζσδε θάζε θνξά ήηαλ φηη
παξαδερφηαλ ηειηθά ηα ζθάικαηα ηνπ. ΋ηη αλαιάκβαλε ηηο επζχλεο ηνπ.
΋ηη ζπλέρηδε λα εκπηζηεχεηαη ηε ΢πλείδεζε ηνπ θαη μαλάξρηδε ηελ πξνο
ηα πάλσ πνξεία.

44

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη θάζε θνξά απηφ πνπ
ηνλ πξφδηδε ήηαλ ε "εμππλάδα" ηνπ, δει. ν Γηαλνεηηθφο ηνπ Ννπο. Καη
φηη απηφ ζπλέβαηλε φπνηε ηαχηηδε ηνλ εαπηφ ηνπ κε ηνλ Γηαλνεηηθφ Ννπ.
Έηζη απφ θάπνηα ζηηγκή θαη έπεηηα άξρηζε λα επαγξππλεί γηα θάζε ηνπ
θίλεζε. Γηα θάζε αιιαγή ζηε δσή ηνπ. Άξρηζε λα εμέηαδα κε εζηθά
θξηηήξηα θαη κε θξηηήξηα ςπρηθήο εμέιημεο ηελ θάζε ηνπ απφθαζε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη απνθηήζεη ηειηθά ηελ επίγλσζε φηη ε πηψζε
απφ ςειά είλαη πην νδπλεξή. Έρεη δεη ζηελ πνξεία ηεο δσήο ηνπ ή έρεη
κάζεη απφ ηελ ηζηνξία φηη πιήζνο θσηηζκέλνη θαη πξαγκαηηθά Αλψηεξνη
Άλζξσπνη βξέζεθαλ μαθληθά ιφγσ έπαξζεο θαη καηαηνδνμίαο πνιχ
ρακειά. Καηψηεξνη θαη απφ ην κέζν άλζξσπν.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ έρεη έπαξζε απέλαληη ζηνπο Καηψηεξνπο
Αλζξψπνπο. ΢πλππάξρεη καδί ηνπο αιιά εθ ησλ πξαγκάησλ είλαη «θαη
καδί θαη ρψξηα». Γελ ελζηεξλίδεηαη ηηο θαηψηεξεο αξρέο ηνπο θαη ηνλ
θαηψηεξν ηξφπν δσήο ηνπο. Σα έρεη δήζεη απηά θαη ηα έρεη απνξξίςεη.
Έρεη φκσο απνξξίςεη ηνλ ηξφπν δσήο ηνπο αιιά φρη θαη ηνπο ηδίνπο. Σνπο
ζέβεηαη. Καη φπνπ ηνπ ην επηηξέπνπλ κε ηε ζηάζε ηνπο, ηνπο βνεζά.

Αιιά θχξην κέιεκα ηνπ δελ είλαη λα αιιάμεη ηνπο άιινπο. Κχξην κέιεκα
ηνπ είλαη λα θξνληίζεη γηα «ηε ζσηεξία ηεο ςπρήο ηνπ». ΋ρη εγσηζηηθά
παηψληαο επί πησκάησλ ή αδηαθνξψληαο γηα ηηο θαζεκεξηλέο θνζκηθέο
ηνπ επζχλεο απέλαληη ζηα παηδηά ηνπ, ζηνπο γνλείο ηνπο, ζηνπο θίινπο
ηνπ, ζηνπο ζπλαλζξψπνπο ηνπ. Απιά ηεξαξρεί ζσζηά ηε δσή ηνπ. Έρεη
μεθάζαξεο πξνηεξαηφηεηεο. Γλσξίδεη φηη απηή ε δσή είλαη πνιχ ζχληνκε
θαη ζα πξέπεη λα ηελ αμηνπνηήζεη κε ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ ηξφπν. Καη
αθνχ ν ζθνπφο ηεο δσήο ηνπ δελ είλαη άιινο απφ ην εμειηρζεί ςπρηθά,
δίλεη φιεο ηνπ ηηο δπλάκεηο πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή.

Δίλαη έλαο καζεηήο. Σν λφεκα ηεο δσήο ηνπ είλαη λα κάζεη γηα λα
κπνξέζεη θάπνηε λα απνθνηηήζεη επηηπρψο απφ ην ΢ρνιείν ηεο Εσήο. Θα
θάλεη θαη ηηο «θνπάλεο» ηνπ, ζα θάλεη θαη ηηο δαβνιηέο ηνπ, ζα πάεη θαη
45

ζηα πάξηη, ζα εξσηεπζεί, ζα κείλεη θαη αδηάβαζηνο θακηά θνξά. Αιιά ην
θχξην κέιεκα ηνπ είλαη λα κάζεη. Γελ είλαη νχηε αλέξαζηνο θαιφγεξνο
αιιά νχηε θαη ξερφο καζεηήο. Ζ επηκέιεηα ηνπ δελ πξνθχπηεη απφ
θαηαλαγθαζκφ. Πξνθχπηεη απφ σξηκφηεηα. Δίλαη ζπλεηδεηή.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίγλσζε ηνπ πνηνο είλαη αλψηεξνο ηνπ.
Έρεη πηνζεηήζεη ηα θπζηθά θξηηήξηα πνπ ηνλ βνεζνχλ ηα κέγηζηα γηα λα
απνθαζίζεη αλ θάπνηνο είλαη αλψηεξνο ή θαηψηεξνο ηνπ. Δίλαη πξφζπκνο
λα παξαδερζεί ηελ αλσηεξφηεηα θάπνηνπ άιινπ. Γε ζα γίλεη φκσο
αλεγθέθαινο νπαδφο ηνπ. Γε ζα γίλεη δνχινο ηνπ. Γε ζα αθήζεη ηε δσή
ηνπ θαη ηηο απνθάζεηο ηνπ ζηα ρέξηα ηνπ αλψηεξνπ αηφκνπ. Ζ αηνκηθή
επζχλε δε κεηαβηβάδεηαη.

Άιισζηε έλα θξηηήξην ηνπ αλ πξαγκαηηθά είλαη θάπνηνο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο ή φρη, είλαη φηη πνηέ δε δέρεηαη λα έρεη νπαδνχο. ΋ηη ηνπο
δνχινπο ηνπο δηψρλεη απφ θνληά ηνπ. ΋ηη θχξην κέιεκα ηνπ είλαη λα
δηδάμεη κε ηνλ ηξφπν δσήο ηνπ θαη φρη ηφζν κε ιφγηα. Να εκπλεχζεη. ΋ηη
νχηε πξνζθνιιάηαη ζε αλψηεξνπο ηνπ αιιά νχηε θαη δέρεηαη λα βνεζήζεη
κε νπνηνλδήπνηε ηξφπν θάπνηνπο λα πξνζθνιιεζνχλ επάλσ ηνπ. Ο
Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ελζαξξχλεη ηελ πξνζθφιιεζε. Σελ απνηξέπεη.
Γελ ελζαξξχλεη ηελ εμάξηεζε. Σελ απνηξέπεη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ πξνζπαζεί λα ζψζεη ή λα αιιάμεη ηνπο
άιινπο ή ηνλ θφζκν. Πξνζπαζεί λα αιιάμεη ηνλ εαπηφ ηνπ πξνο ην
θαιχηεξν. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε γίλεηαη νπαδφο θακίαο ζξεζθείαο ή
ηδενινγίαο ή θαλελφο «Γαζθάινπ». Δίλαη δεθηηθφο ζην λα εκπλεπζζεί
απφ φια ηα πξνεγνχκελα αιιά μέξεη φηη φια απηά είλαη ζπληαγέο. Θα
πξέπεη κφλνο ηνπ λα πξνζπαζήζεη λα κάζεη λα καγεηξεχεη θαη λα γίλεη
αθφκα θαιχηεξνο. Ζ ςπρηθή εμέιημε είλαη αηνκηθή ππφζεζε ηνπ θαζελφο.
Δίλαη ζηα ρέξηα ηνπ θαζελφο. Γελ είλαη ζπιινγηθφ έξγν. Γελ αγνξάδεηαη.
Γε δίλεηαη νχηε κε «κπήζεηο» νχηε κε εληξχθεζε ζε θείκελα. Καη
απνθηηέηαη βήκα πξνο βήκα ζηελ θαζεκεξηλή δσή.

46

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο λνηψζεη ηαπεηλφηεηα κπξνζηά ζηε κεγαινζχλε
θαη ηε ζνθία ηνπ Γεκηνπξγνχ. Αιιά δε θνβάηαη ην Θεφ. Γελ ην θνβάηαη
γηαηί δελ είλαη ερζξφο ηνπ. Γελ ην θνβάηαη γηαηί ηνλ ζεσξεί δίθαην,
πάλζνθν θαη γεκάην αληδηνηειή αγάπε. Γλσξίδεη φηη ηνλ κφλν πνπ πξέπεη
λα θνβάηαη είλαη ηνλ εαπηφ ηνπ. Καη πην ζπγθεθξηκέλα ηε Γηαλνεηηθή ηνπ
Φπρή, ην Μπαιφ ηνπ. Ζ ηαπεηλφηεηα θαη ζεκλφηεηα ηνπ Αλψηεξνπ
Αλζξψπνπ δελ είλαη δνπιηθή. Ζ ζρέζε ηνπ κε ην Θεφ δελ είλαη ζρέζε
δνχινπ θαη αθέληε. Καλέλαο δνχινο δε ζα ήζειε λα γίλεη έλα κε ηνλ
αθέληε. ΋ρη λα γίλεη αθέληεο ζηε ζέζε ηνπ αθέληε αιιά λα γίλεη έλα κε
ηνλ αθέληε. Αιιά ν ζηφρνο ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ είλαη αθξηβψο
απηφο. Σν λα γίλεη έλα κε ην Θεφ. Να επηζηξέςεη ην Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα
ζηνλ σθεαλφ ηνπ Πλεπκαηηθνχ Κφζκνπ.

΢πκπεξαζκαηηθά, ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο ραξαθηεξίδεηαη απφ επίγλσζε
ηνπ επηπέδνπ πλεπκαηηθήο αλάπηπμεο ηνπ ζε ζρέζε θαη κε ηνπο «θάησ»
θαη κε ηνπο «πάλσ». Απφ ηαπεηλφηεηα κπξνζηά ζηε κεγαινζχλε θαη ηε
ζνθία ηνπ Θενχ. Απφ κεγαινζχλε ιφγσ ζπλεηδεηνπνίεζεο ηεο ζετθήο
ηνπ θχζεο θαη ηεο ελφηεηαο ηνπ κε ην Θεφ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο
ραξαθηεξίδεηαη απφ κεηξηνθξνζχλε, ηαπεηλνθξνζχλε θαη ζεκλφηεηα.

2.7 Υαξαθηεξηζηηθά ηεο Πλεπκαηηθήο ΢πληξνθηθήο Αγάπεο
Πψο είλαη κηα ΢πληξνθηθή Πλεπκαηηθή Αγάπε; Πνηα είλαη ηα
ραξαθηεξηζηηθά ηεο; Μηα ηέηνηα πεξηγξαθή έρεη ηηο εγγελείο ηεο
αδπλακίεο. Κη απηφ γηαηί πξφθεηηαη γηα λνεηηθή πεξηγξαθή κηαο
πλεπκαηηθήο θαηάζηαζεο αλσηέξνπ επηπέδνπ. Παξφια απηά αθήο
ζηηγκήο επηθνηλσλνχκε ζην λνεηηθφ επίπεδν κε ην γξαπηφ ιφγν είλαη
ρξήζηκε κηα ηέηνηνπ είδνπο πξνζπάζεηα. Καη είλαη ρξήζηκε γηαηί αλ κε ηη
άιιν ζα καο δείμεη αλ ε αγάπε πνπ βηψλνπκε είλαη ή φρη πλεπκαηηθή.
΋πσο είπα θαη πην πάλσ κπνξεί λα ππάξμεη ΢πληξνθηθή ΢ρέζε,
ηνπιάρηζηνλ γηα θάπνην δηάζηεκα ζηελ νπνία κφλν ν έλαο λα λνηψζεη
Πλεπκαηηθή Αγάπε.

Αο πεξηγξάςνπκε φκσο θαιχηεξα κηα ζρέζε ζηελ νπνία θαη νη δπφ
λνηψζνπλ Πλεπκαηηθή Αγάπε. Πξφθεηηαη βέβαηα γηα κηα ζρεδφλ ηδαληθή
47

θαη θαηά ζπλέπεηα εμαηξεηηθά δπζεχξεηε θαηάζηαζε γηα ηα δεδνκέλα ηεο
θαζεκεξηλήο πξαγκαηηθφηεηαο. Κη απηφ γηαηί απαηηεί πλεπκαηηθφ επίπεδν
θαη απφ ηα δχν άηνκα. Αιιά έρεη ηελ αμία ηεο ε πεξηγξαθή απηή γηα ηνλ
ίδην ιφγν πνπ έρεη ηελ αμία ηεο ε πεξηγξαθή ηεο θαηάζηαζεο ηεο
απφιπηεο ζσκαηηθήο πγείαο έζησ θαη αλ είλαη εμαηξεηηθά δπζεχξεηε.
Δίλαη θαη ηα δχν πξφηππα κέηξα θαη ζηαζκά γηα λα ζπγθξίλεη ν θαζέλαο
ηε δηθή ηνπ εθάζηνηε θαηάζηαζε. Σν δηθφ ηνπ ζηάηνπο.

Οη Αλψηεξνη Άλζξσπνη σο Αλψηεξνη ΢χληξνθνη έρνπλ ζπλεηδεηνπνηήζεη
θαη’ αξρήλ ηελ εζσηεξηθή ηνπο ππφζηαζε θαη ηελ εζσηεξηθή ηνπο
απνζηνιή. Γλσξίδνπλ φηη είλαη δπν ελζαξθσκέλεο Αηνκηθέο Φπρέο πνπ
έρνπλ ηε δηθή ηεο ε θάζε κηα πνξεία πξνο ηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν.
Γλσξίδνπλ φηη δελ είλαη ηπραία ε ησξηλή ηνπο ζπλχπαξμε ζε κηα
ζπληξνθηθή ζρέζε ζε απηή ηελ ησξηλή δσή. Τπάξρεη θάπνηνο ιφγνο πνπ
είλαη καδί. Έρνπλ λα δψζνπλ καζήκαηα ν έλαο ζηνλ άιιν. Μαζήκαηα
ςπρηθήο εμέιημεο. Μαζήκαηα λνεηηθήο ππέξβαζεο. Μαζήκαηα
απνπξνζθφιιεζεο. Μαζήκαηα Πλεπκαηηθήο Αγάπεο.

Αιιά ν πξσηαξρηθφο ηνπο ζθνπφο δελ είλαη ε κεηαμχ ηνπο ΢πληξνθηθή
΢ρέζε. Πξσηαξρηθφο ηνπο ζθνπφο είλαη ε πνξεία ηνπο πξνο ηελ έλσζε κε
ην ΢πκπαληηθφ Πλεχκα. Με ην Θεφ. Αλ ε ππμίδα ηεο δσήο ηνπο κείλεη
ζηαζεξά ζ’ απηή ηελ εζσηεξηθή θαηεχζπλζε ηφηε απηή ε ΢πληξνθηθή
ηνπο ζρέζε ζα θαξπνθνξεί θαη ζα δηαηεξείηαη θαη ζα είλαη πεγή ςπρηθήο
εμέιημεο θαη Πλεπκαηηθήο Δπηπρίαο. Αθφκα θαη φηαλ ζα ππάξρνπλ
κεηαμχ ηνπο πξνβιήκαηα ζηε ζρέζε ε ιχζε ησλ πξνβιεκάησλ απηψλ δε
ζα πξνέξρεηαη απφ ηελ αχμεζε ηεο κεηαμχ ηνπο πξνζπάζεηαο γηα
θαιχηεξε ζρέζε. Αιιά ζα έξρνληαη απηφκαηα πην θνληά θαη ζα ιχλνληαη
ηα κεηαμχ ηνπο πξνβιήκαηα φζν πην θαιά ηα βξίζθεη ν θαζέλαο κε ηελ
εζσηεξηθή ηνπ πνξεία.

Οη Αλψηεξνη Άλζξσπνη έρνπλ ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ε πνηφηεηα ηεο
κεηαμχ ηνπο ζπληξνθηθήο ζρέζεο θαη ε κεηαμχ ηνπο Πλεπκαηηθή Αγάπε
έρεη άκεζε ζρέζε κε ην επίπεδν ηεο ςπρηθήο ηνπο εμέιημεο. Έρνπλ επίζεο
ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη φζν ε εζσηεξηθή ηνπο πνξεία είλαη θνηλή ηφζν
48

πεξηζζφηεξεο πηζαλφηεηεο έρνπλ λα είλαη καδί θαη λα δηαηεξείηαη ε ζρέζε
ηνπο. Γηα ηνλ ίδην ιφγν πνπ φηαλ θαη φζν δπφ ηαμηδηψηεο έρνπλ θνηλφ
πξννξηζκφ ηφζν βξίζθνληαη θαη ζηνλ ίδην δξφκν άξα θαη καδί. Αθφκα θαη
αλ ππάξρεη θάπνηα ζρεηηθή δηαθνξά επηπέδνπ εθφζνλ ν πξννξηζκφο είλαη
θνηλφο ππάξρνπλ φιεο νη πξνυπνζέζεηο λα είλαη ηα δχν άηνκα καδί.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αθήο ζηηγκήο έρεη επηιέμεη ην ζχληξνθν ηνπ κε
θξηηήξηα εζσηεξηθά, κε θξηηήξηα ςπρηθήο εμέιημεο δίλεηαη ζηε ζρέζε ηνπ
νιφςπρα. Γέρεηαη ην ζχληξνθν ηνπ φπσο είλαη. Με ηα πξνηεξήκαηα θαη
ηα ειαηηψκαηα ηνπ. Με ηελ ηδηνζπγθξαζία ηνπ θαη ηηο κηαζκαηηθέο ηνπ
θαηαβνιέο. Γε ζέιεη ζψλεη θαη θαιά λα πξνζαξκφζεη ην ζχληξνθν ηνπ
ζην ηδαληθφ πξφηππν πνπ έρεη ζην κπαιφ ηνπ. Αθξηβψο γηαηί μέξεη φηη
απηφ δελ είλαη παξά έλα λνεηηθφ πξφηππν. Γελ είλαη παξά έλα
εμηδαληθεπκέλν πιάζκα ηεο θαληαζίαο ηνπ κπαινχ ηνπ. Πξνζπαζεί κε
ππνκνλή θαη αγάπε λα δεκηνπξγήζεη ην επλντθφ έδαθνο πνπ ζα επηηξέςεη
ζην ζχληξνθν ηνπ λα μεπεξάζεη ηηο πξνζθνιιήζεηο θαη ηα λνεηηθά ηνπ
θσιχκαηα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη αληηιεθζεί φηη δε κπνξεί λα θαζνξίζεη θαη
πνιχ πεξηζζφηεξν λα «πξνγξακκαηίζεη» ν ίδηνο ηε δσή ηνπ. Έρεη ήδε ηελ
εκπεηξία φηη φζα πξνγξάκκαηα έρεη θηηάμεη είηε ζηνλ επαγγεικαηηθφ είηε
ζηνλ νηθνγελεηαθφ ηνκέα είηε ζε νπνηνλδήπνηε ηνκέα έρνπλ αλαηξεζεί
απφ ηελ ίδηα ηε ξνή ηεο δσήο. Καη φηη φπνηε θαλείο πάεη θφληξα ζηελ ίδηα
ηε ξνή ησλ γεγνλφησλ είλαη γηαηί έρεη πξνζθνιιήζεηο. Αιιά νη
πξνζθνιιήζεηο απηέο είλαη θαη ε πεγή θάζε δπζηπρίαο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο παίξλεη ηε δσή φπσο έξρεηαη. ΋ρη αδηάθνξα.
Οχηε κνηξνιαηξηθά. Δίλαη ελεξγεηηθφο. Γελ είλαη παζεηηθφο. Αιιά ε
ελεξγεηηθφηεηα ηνπ αθνξά ην λα θάλεη ηηο εζηθφηεξεο θάζε θνξά
επηινγέο αλά πάζα ζηηγκή ζηελ θαζεκεξηλή ηνπ δσή αθφκε θαη ζηα πην
κηθξά δεηήκαηα. Ξέξεη φηη είλαη κάηαην ην λα πξνζπαζείο λα θαηεπζχλεηο
ηε δσή. Δίλαη ζαλ λα πξνζπαζείο λα εθηξέςεηο κε έλαλ θαζκά ηνλ
Ακαδφλην. Γη απηφ θαη δελ θαηεπζχλεη ηελ εμέιημε ηεο ζπληξνθηθήο ηνπ
ζρέζεο νχηε θαη αλεζπρεί γηα ην κέιινλ.
49


Παξά ην γεγνλφο φηη αγαπά βαζεηά ην ζχληξνθν ηνπ πξνζπαζεί λα
απνθεχγεη θάζε είδνπο πιηθή ή λνεηηθή πξνζθφιιεζε κεηαμχ ηνπο. Ζ
δήιεηα θαη ε θηεηηθφηεηα είλαη ζαλάζηκνη ερζξνί ηεο ζπληξνθηθήο ηνπο
ζρέζεο. Γλσξίδεη φηη νπνηαδήπνηε νπζηαζηηθή ζρέζε ζηεξίδεηαη ζηελ
ειεχζεξε βνχιεζε θαη επηινγή ειεχζεξσλ θαη αλεμάξηεησλ αλζξψπσλ
θαη φρη ζηελ επηβνιή ή ζηελ ςπρνινγηθή βία ή ζε λνεηηθά ηερλάζκαηα.

Αθξηβψο επεηδή αγαπά πλεπκαηηθά ην ζχληξνθν ηνπ θξνληίδεη λα
θαιιηεξγεί έλα θιίκα απφιπηεο ειεπζεξίαο θαη γαιήλεο έζησ θαη αλ
γλσξίδεη φηη ππάξρεη ε πηζαλφηεηα λα «ράζεη» ην ζχληξνθν ηνπ. Γε ζέιεη
ην ζχληξνθν ηνπ αεδφλη ζην θινπβί. ΋ζν ρξπζφ θαη αλ είλαη ην θινπβί,
φζν θαη αλ απνιακβάλεη ην θειάεδεκα ηνπ ζπληξφθνπ ηνπ γλσξίδεη φηη
φρη κφλν δελ έρεη εζηθφ δηθαίσκα λα ην θάλεη απηφ αιιά θαη φηη θαλέλα
αεδφλη, θακηά πλεπκαηηθή θαηάζηαζε δελ επηβηψλεη ζην θινπβί.

2.8 Πώο θαη γηαηί γίλεηαη θαλείο γνλέαο
Σίζεηαη έλα κείδνλ ζέκα γηα νπνηνλδήπνηε άλζξσπν ζήκεξα. Πψο λα
αθήζεηο ηε Φχζε λα θάλεη ηε δνπιεηά ηεο φηαλ ήδε έρεηο λα
αληηκεησπίζεηο κηα θνηλσληθή νξγάλσζε πνπ έρεη μεθχγεη θαηά πνιχ απφ
ηε Φχζε. Δίλαη πρ αδηαλφεην γηα κηα θνπέια 14 ή θαη 16 ρξνλψλ λα
κείλεη έγθπνο θαη λα κεγαιψζεη παηδί ζ’ απηή ηελ ειηθία. Δίλαη επίζεο
αδηαλφεην κηα θνπέια ή έλαο άληξαο ζηηο ζεκεξηλέο ζπλζήθεο λα
θαηαζηέιιεη ηηο ζεμνπαιηθέο ηνπ νξκέο κέρξη λα παληξεπηεί κεηά απφ 10
ηνπιάρηζηνλ ρξφληα ή κέρξη λα γίλεη νηθνλνκηθά αλεμάξηεηνο γηα λα
θάλεη παηδί.

Μηαο θαη ζπδεηάκε φκσο γηα ην πψο αληηκεησπίδεη έλαο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο ην ζέκα απηφ, ην πξφβιεκα γίλεηαη αθφκε πην πεξίπινθν κηαο
θαη νη ειάρηζηνη άλζξσπνη νη νπνίνη θαηαθέξλνπλ λα πηνζεηήζνπλ ηε
Φπζηθή ΢θέςε θαη δσή θαη λα γίλνπλ Αλψηεξνη Άλζξσπνη έρνπλ ήδε
μεπεξάζεη ηνπιάρηζηνλ ηα 35 κε 45 έηε ειηθίαο. Απηφ ζεκαίλεη φηη θαη
απηνί φπσο θαη ν κέζνο άλζξσπνο έρνπλ ζπλήζσο γίλεη γνλείο ζε κηα
50

ειηθία πνπ ραξαθηεξίδνληαλ απφ πνιιψλ κνξθψλ αλσξηκφηεηα.
Αλσξηκφηεηα πιηθή θαη νηθνλνκηθή. Αλσξηκφηεηα λνεηηθή.

Έηζη ινηπφλ ε ΢πλεηδεζηαθή Γνληθή Αγάπε έρεη θαηαληήζεη κηα
δπζεχξεηε θαηάζηαζε. Μηα ηδαληθή θαηάζηαζε. Αιιά δελ παχεη λα έρεη
ηε κεγάιε αμία ηνπ ηδαληθνχ πξνηχπνπ. Σνπ κέηξνπ ζχγθξηζεο. Σνπ
θπζηνινγηθνχ πξνηχπνπ. Γηα λα κπνξνχλ φζνη ζέινπλ λα εμειηρζνχλ
ςπρηθά λα μέξνπλ πνχ βξίζθνληαη. ΢ε πνην επίπεδν ιεηηνπξγνχλ θαη ζε
πνην επίπεδν πξέπεη λα θηάζνπλ αλ ζέινπλ λα μεθχγνπλ απφ λνζεξά
λνεηηθά ζπλαηζζήκαηα θαη ζπκπεξηθνξέο θαη λα γίλνπλ επηπρηζκέλνη.

Απφ φζα είπακε πην πάλσ πξνθχπηεη φηη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο
αληηκεησπίδεη ην ζέκα ηεο κεηξφηεηαο ή ηεο παηξφηεηαο θαη κε
θπζηθφηεηα αιιά θαη ιακβάλνληαο ππφςε ηνπ ηηο ζπγθεθξηκέλεο
θνηλσληθέο ζπλζήθεο. Γλσξίδεη φηη ην λα θέξεη ζηνλ θφζκν έλα παηδί
είλαη κηα κεγάιε επζχλε γηα ηνλ ίδην θαη ζα πξέπεη λα αλαινγηζηεί αλ
είλαη αξθεηά ψξηκνο απφ φιεο ηηο απφςεηο γηα θάηη ηέηνην. Καη πξνο ηελ
θαηεχζπλζε απηή ζα πξέπεη λα θάλεη ην θαιχηεξν δπλαηφ.

Αιιά δελ πέθηεη θαη ζηελ παγίδα ηνπ λα ζέιεη πξψηα λα γίλνπλ φια
«ηέιεηα» θαη κεηά λα πξνρσξήζεη ζε έλα ηέηνην εγρείξεκα. Γηαηί
γλσξίδεη φηη ε δσή δε κπαίλεη ζε θαινχπηα θαη φηη νη θαηαζηάζεηο ηηο
νπνίεο αληηκεησπίδνπκε δελ είλαη θαζφινπ κα θαζφινπ ηπραίεο. Γη’ απηφ
θαη δελ θαιείηαη απφ ηε Φχζε λα θάλεη ην θαιχηεξν ή ην «ηέιεην» αιιά
λα θάλεη ην θαιχηεξν δπλαηφ θαηά πεξίζηαζε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πινπνηεί ζηελ πξάμε ηε θπζηθή αξρή ηνπ
«Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ». ΋ρη κε ηελ έλλνηα ηεο κνηξνιαηξίαο ή ηεο
παζεηηθήο απνδνρήο. Αιιά κε ηελ έλλνηα ηεο ελεξγεηηθήο απνδνρήο.
Κάλεη ην θαιχηεξν δπλαηφ. Αιιά αλ θάηη παξά ηηο πξνζπάζεηεο ηνπ «δελ
ηνπ βγαίλεη», ηφηε επαλεμεηάδεη ην ζέκα.

51

Κνληνζηέθεηαη θαη ζπιινγίδεηαη. Μήπσο παξαβηάδεη θάπνην Φπζηθφ
Νφκν; Μήπσο επηρεηξεί θάηη αλήζηθν; Μήπσο ν ζηφρνο ηνπ ππνθξχπηεη
θάπνηα πιηθή ή λνεηηθή πξνζθφιιεζε; Απηφ πνπ επηρεηξεί λα θάλεη ζα
ηνλ αλεβάζεη ςπρηθά ή ζα ηνλ θαηεβάζεη; Μήπσο δελ είλαη ε ψξα γηα
θάηη ηέηνην θαη άξα θαη ην ζπγθεθξηκέλν εγρείξεκα δε ζα είλαη σξαίν;
Μήπσο πξνζπαζεί κε ην δφξη λα θαζνξίζεη ηα πξάγκαηα; Μήπσο είλαη ε
ψξα λα πάςεη λα πξνζπαζεί θαη λα γίλεη παξαηεξεηήο γηα θάπνην
δηάζηεκα αθήλνληαο ηελ ίδηα ηε Φχζε θαη ηε ξνή ησλ πξαγκάησλ λα ηνπ
δείμνπλ ηελ εμέιημε; Μήπσο είλαη ε ψξα γηα αλακνλή, ραιάξσζε,
εζσηεξηθή ζπδήηεζε, δηαινγηζκφ θαη πξνζεπρή;

Γελ πξνζπαζεί ινηπφλ κε ην δφξη λα θάλεη παηδηά. Οχηε κεηέξρεηαη
αθχζηθνπο ηξφπνπο γηα λα θάλεη παηδηά. Αιιά αλ ηνπ έξζεη έλα παηδί
έζησ θαη αλ δελ είλαη ηα πξάγκαηα «ηέιεηα» ηφηε δέρεηαη ηελ πξφθιεζε
ηεο πξαγκαηηθφηεηαο θαη πξνρσξάεη θαη αλαιακβάλεη ηηο επζχλεο ηνπ θαη
θάλεη ην θαιχηεξν δπλαηφ.

2.9 Σα παηδηά ζνπ δελ είλαη παηδηά σοσ
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ζεσξεί ηα παηδηά ηνπ ζαλ παηδηά ηοσ. Έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ηίπνηα ζηνλ θφζκν δελ είλαη δηθφ ηοσ. Σα πιηθά
αληηθείκελα δελ είλαη δηθά ηοσ. Μπνξεί λα ιέκε ην ζπίηη κνπ, ε γε κνπ,
ηα ξνχρα κνπ, ηα ρξήκαηα κνπ αιιά ηίπνηα απφ φια απηά απφ θπζηθήο
απφςεσο δελ είλαη δηθά μας. Δίλαη απιψο αληηθείκελα πξνο ρξήζε.
Έρνπκε ηελ ηθαλφηεηα λα ηα ρξεζηκνπνηήζνπκε αιιά επεηδή θάζε καο
δξάζε επηθέξεη αλάινγε αληίδξαζε έρνπκε θαη ηελ επζχλε ηεο ρξήζεο
ηνπο. Καη ζα ππνζηνχκε ηηο ζπλέπεηεο θαη ηεο θαιήο θαη ηεο θαθήο
ρξήζεο. Οπνηαδήπνηε πξνζθφιιεζε ζε απηά λνκνηειεηαθά ζα επηθέξεη
ηε δπζηπρία καο.

Γλσξίδνπκε άιισζηε φηη φζα πιηθά αληηθείκελα θαη λα απνθηήζεη θαλείο
δε κπνξεί λα ηα πάξεη καδί ηνπ. Δπηπιένλ βιέπνπκε κνλφπιεπξα ην ζέκα.
΋ζν δηθά καο ηα ζεσξνχκε εκείο άιιν ηφζν απηά ζεσξνχλ εκάο δηθφ
ηνπο. Δίκαζηε δηαβάηεο. ΋ζα πεξηζζφηεξα θνξηία θνπβαιάκε ζην ηαμίδη
52

καο ηφζν πην δχζθνιν γίλεηαη. Ο έρσλ θαηέρεηαη. Ο έρσλ, κε ηελ έλλνηα
ηεο πξνζθφιιεζεο θαηέρεηαη απφ ηα αληηθείκελα ηεο πξνζθφιιεζεο.

Οη λνεηηθέο έλλνηεο δελ είλαη δηθέο καο. Γελ είλαη επηλνήκαηα καο. Δίλαη
αλακλήζεηο απφ ηνλ Κφζκν ησλ Ηδεψλ ηνπ Πιάησλα. Δίλαη ζπλδέζεηο κε
ζθεπηνκνξθέο ηνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ. Πξνυπάξρνπλ εκψλ. Απιά θάλνπκε
ρξήζε ηνπο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δηαβάδνληαο ην ηη ζθεθηφηαλ πξηλ δπφκηζη
ρηιηάδεο ρξφληα ν ΢σθξάηεο, ν Ζξάθιεηηνο θαη φινη νη ζνθνί ηνπ
παξειζφληνο δηαπηζηψλεη φηη φζνλ αθνξά ηελ εζσηεξηθή ηνπ πξφνδν ν
άλζξσπνο πάληα πξνβιεκαηηδφηαλ γηα ηα ίδηα εζηθά ζέκαηα θαη γηα ηηο
ίδηεο λνεηηθέο έλλνηεο. Γηα ηνλ Άλζξσπν θαη γηα ην Θεφ. Γηα ηε Φχζε θαη
ηα θαηλφκελα. Γηα ηελ αγάπε. Γηα ην εζηθφ θαη ην θαιφ. Γηα ηε
δηθαηνζχλε θαη ηελ ειεπζεξία.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί φηη εθηφο απφ ηα πιηθά
αληηθείκελα θαη ηηο έλλνηεο φηη θαη νη άιινη άλζξσπνη δελ είλαη δηθνί ηοσ.
Δίλαη ελζαξθσκέλεο Αηνκηθέο Φπρέο πνπ έρνπλ ε θάζε κηα ηε δηθή ηεο
πνξεία. Γελ είλαη βέβαηα ηπραίν φηη θάπνηεο απφ απηέο έρνπλ ελζαξθσζεί
είηε ζαλ παηδηά ηνπ, είηε ζαλ γνλείο ηνπ, είηε ζαλ ζπγγελείο θαη θίινη,
είηε ζαλ ζχληξνθνη, είηε ζαλ ερζξνί.

΢αλ ζεαηξηθφο εζνπνηφο πνπ έρεη κπξνζηά ηνπ ην δξφκν ηεο
θαιιηηερληθήο σξηκφηεηαο ζα πξέπεη λα παίμεη ζηελ πνξεία ηεο δσήο ηνπ
πνιινχο ξφινπο ζε δηάθνξα ζεαηξηθά έξγα. Μέρξη λα θηάζεη ζην ζεκείν
λα παίδεη «ηέιεηα». Γειαδή κέρξη λα παίδεη κε άλεζε θαη κε ζεβαζκφ ηνπ
θεηκέλνπ ησλ Φπζηθψλ Νφκσλ. Μέρξη λα παίδεη ρσξίο ηαχηηζε κε ην
ξφιν. Μέρξη λα παίδεη ηέιεηα αιιά ηαπηφρξνλα λα είλαη θαη παξαηεξεηήο
ησλ δξψκελσλ. Μέρξη, θαηά ηνλ αξραίν νξηζκφ ηεο ηξαγσδίαο, «ηελ ησλ
ηνηνχησλ παζεκάησλ θάζαξζηλ».

53

2.10 Σα παηδηά ζνπ είλαη ζπληαμηδηώηεο ζνπ, καζεηέο θαη δάζθαινη
ζνπ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη ζηα παηδηά ηνπ γηαηί ηα ζεσξεί
παηδηά ηοσ. Γηαηί ζεσξεί φηη απηφο θαη κφλν ηα γέλλεζε. ΋ηη απηφο ηα
δεκηνχξγεζε. ΋ηη απηφο ηνπο έδσζε δσή. ΋ηη απηφο «ηα έθεξε ζηνλ
θφζκν». Αιιά θάλεη ην ίδην ιάζνο πνπ ζα έθαλε νπνηνζδήπνηε ζεαηξηθφο
εζνπνηφο ηζρπξηδφηαλ φηη ε «Ηθηγέλεηα ελ Απιίδη» είλαη δηθφ ηνπ έξγν θαη
φρη ηνπ ΢νθνθιή. Κάλεη επίζεο ην ιάζνο λα λνκίδεη φηη απηφο είλαη
πξάγκαηη ν Αγακέκλνλαο ή φηη ε Κιπηαηκλήζηξα είλαη δηθηά ηνπ γπλαίθα
θαη ηα παηδηά ηεο δηθά ηνπ παηδηά.

Αιιά απηφ είλαη κηα πιάλε. Μηα ςχρσζε. Καη γη’ απηφ θαηά γεληθή
νκνινγία δνχκε ζε έλαλ ηξειφ θαη παιαβφ θφζκν. Αθξηβψο γηαηί
παίξλνπκε πνιχ ζηα ζνβαξά ην ξφιν καο. Γηαηί ηαπηηδφκαζηε κε ην ξφιν
καο. Με ην ησξηλφ Αηνκηθφ καο ΢ψκα. Με ηνλ ησξηλφ Αηνκηθφ καο Ννπ.
Με ηελ ησξηλή ελζάξθσζε ηεο Αηνκηθήο καο Φπρήο. Με ηνλ ησξηλφ
θφζκν. Ζ πιάλε απηή δηαιχεηαη κφλν αλ αλαγλσξίζνπκε φηη ην κφλν
ζηαζεξφ ζηνηρείν ζηελ φιε ηζηνξία δελ είλαη παξά ν βαζχηεξνο καο
εαπηφο. Γειαδή ην Αηνκηθφ καο Πλεχκα. Καη φηη απηφ δελ είλαη παξά κηα
ζηαγφλα απφ ηνλ σθεαλφ ηνπ Πλεπκαηηθνχ Κφζκνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο θέξεηαη ζηα παηδηά ηνπ ζαλ αγαπεκέλνπο
ζπληαμηδηψηεο. ΢αλ ηζφηηκεο θαη αλεμάξηεηεο Αηνκηθέο Φπρέο. ΢αλ
ζπλάδειθνπο ζεαηξηθνχο εζνπνηνχο. Απηφο είλαη ήδε έλαο εζνπνηφο κε
θάπνηα ζρεηηθή σξηκφηεηα θαη θάπνηα ρξφληα δνπιεηάο. Σα παηδηά ηνπ
είλαη λένη πνπ έξρνληαη μαθληθά θαη φρη ηπραία ζηνλ νηθνγελεηαθφ ηνπ
ζίαζν. Γελ πάλε ζε θάπνηνλ άιιν ζίαζν. Έξρνληαη ζην δηθφ ηνπ.

Θα πξέπεη λα ηνπο κάζεη λα παίδνπλ θαηά ην δπλαηφλ θαιχηεξα ην
ζέαηξν ηεο δσήο. Αιιά θαη απηφο ζα κάζεη απφ απηά πψο λα σξηκάζεη
αθφκε πεξηζζφηεξν. Δίλαη καζεηέο ηνπ αιιά ηαπηφρξνλα θαη ηζφηηκνη
ζπλάδειθνη ηνπ θαη δάζθαινη ηνπ. Θα ηνπο κάζεη αιιά ζα κάζεη θαη ν
ίδηνο απφ απηνχο. Θα πξέπεη λα αθηεξψζεη ρξφλν θαη πξνζπάζεηα γηα λα
ηνπο κεηαδψζεη ηηο γλψζεηο ηνπ. Έξρνληαη ν θάζε καζεηήο, ην θάζε παηδί
54

κε ην δηθφ ηνπ ηαιέλην θαη πξνδηαγξαθέο ν θαζέλαο εθ θχζεσο. Δθ
γελεηήο. Ο θάζε καζεηήο θνπβαιάεη ήδε ηε δηθή ηνπ ηζηνξία, έρεη ην δηθφ
ηνπ πιηθφ πνπ είλαη δηαθνξεηηθφ απφ ην πιηθφ ηνπ δαζθάινπ.

2.11 Όρη αληηγξαθή. Όρη κίκεζε. Έκπλεπζε.
Θα πξέπεη λα ηνπο θξνληίζεη ηίκηα θαη εηιηθξηλά. Γε ζα πξέπεη λα θεξζεί
εγσηζηηθά πξνζπαζψληαο λα θηηάμεη είηε ππνηειείο εζνπνηνχο ζε
δεπηεξεχνληεο ξφινπο αιιά νχηε θαη αληίγξαθα ηνπ εαπηνχ ηνπ.
Κισλνπνηεκέλα αληίγξαθα. Θα πξέπεη λα δίλεη γλψζεηο θαη θξνληίδα, ζα
πξέπεη λα είλαη ην παξάδεηγκα φρη κε ηα ιφγηα αιιά κε ηα έξγα. ΋ρη φκσο
ην παξάδεηγκα πξνο αληηγξαθή. Οχηε ην παξάδεηγκα πξνο κίκεζε.

Γηα έλα πξψηκν δηάζηεκα λαη, ζα είλαη παξάδεηγκα πξνο κίκεζε. Αιιά ε
κίκεζε είλαη θαηψηεξε κνξθή κάζεζεο πνπ έρεη ηελ αμία ηεο αιιά σο
έλα ζεκείν. Έλα πφδη πνπ κεγαιψλεη αζθπθηηά πνιχ ζχληνκα ζε έλα
κηθξφηεξν ππφδεκα. Θα πξέπεη ν δάζθαινο θαη ν γνληφο λα είλαη ην
παξάδεηγκα πξνο έκπλεπζε.

Γη’ απηφ θαη θάζε εθπαηδεπηηθφ πξφγξακκα πνπ ζηεξίδεηαη ζηελ
αληηγξαθή ή ζηε κίκεζε θαηαιήγεη ζε απνηπρία. Γη’ απηφ θαη θάζε
εθπαηδεπηηθφ πξφγξακκα πνπ ζηεξίδεηαη ζηε λνεηηθή κεηάδνζε
πιεξνθνξηψλ απνηπγράλεη. Σν κφλν πνπ έρεη λα θάλεη ν ζσζηφο
δάζθαινο δελ είλαη λα πξνζπαζεί λα εθπαηδεχζεη ηνπο άιινπο. Γελ είλαη
λα θηηάρλεη εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα. Σν κφλν πνπ έρεη λα θάλεη είλαη
λα πξνζπαζεί ν ίδηνο λα δηαηεξεί θαη λα επαπμάλεη ηελ ςπρηθή ηνπ
εμέιημε. Να γίλεηαη νινέλα θαη πην αλψηεξνο ςπρηθά. Να δνλείηαη φιν
θαη πην ζηαζεξά φιν θαη πην δπλαηά ζε αλψηεξα επίπεδα. ΢ην
΢πλεηδεζηαθφ θαη ζην Πλεπκαηηθφ Δπίπεδν. Μφλν ηφηε νη καζεηέο θαη ηα
παηδηά ηνπ ζα εκπλένληαη απφ απηφλ.

Αιιά θαη ηφηε αθφκε ζα πξέπεη λα ζπλεηδεηνπνηήζεη ν γνληφο θαη ν
δάζθαινο φηη ε πνξεία ηνπ παηδηνχ ηνπ ή ηνπ καζεηή ηνπ δελ εμαξηάηαη
55

κφλν απφ ηνλ ίδην. Μπνξεί ν ίδηνο λα θάλεη ην θαιχηεξν δπλαηφ αιιά ην
κεγαιχηεξν ξφιν ηνλ παίδεη ε ησξηλή βνχιεζε ηνπ παηδηνχ ή ηνπ
καζεηή. Καζψο θαη νη πξνδηαγξαθέο ηνπ απφ ηε κέρξη ηψξα πνξεία ηεο
Αηνκηθήο ηνπ Φπρήο ζε πξνεγνχκελεο ελζαξθψζεηο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζαλ δάζθαινο ή ζαλ γνληφο είλαη αληδηνηειήο. Ζ
αγάπε ηνπ δελ αλακέλεη αληαιιάγκαηα γηαηί δελ είλαη λνεηηθή αγάπε.
Δίλαη ΢πλεηδεζηαθή ή Πλεπκαηηθή Αγάπε. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο
«θάλεη ην θαιφ θαη ην ξίρλεη ζην γηαιφ». Γελ έρεη πξνζθφιιεζε ζην
απνηέιεζκα. Γελ έρεη ηδηνηέιεηα φζνλ αθνξά ην απνηέιεζκα. Γε ζέιεη λα
γίλνπλ θάηη ηα παηδηά ηνπ γηα λα επραξηζηεζεί απηφο ή γηα λα δνμαζηεί
απηφο ή γηα λα δηθαησζεί απηφο.

Ζ έιιεηςε φκσο πξνζθφιιεζεο θαη ηδηνηέιεηαο δε ζεκαίλεη αδηαθνξία.
Ννηάδεηαη γηα ηα παηδηά ηνπ θαη εχρεηαη ην θαιχηεξν γη’ απηά. Σν
θαιχηεξν φκσο φρη κε βάζε ηα λνεηηθά πιαίζηα. Σν θαιχηεξν κε βάζε ηε
Φπζηθή ΢θέςε. Καη απηφ είλαη ε ςπρηθή εμέιημε ηνπ αηφκνπ πνπ ζα
θέξεη θαη ηελ επηπρία ηνπ. Αθφκε θαη ε επρή ηνπ πξνο ηα παηδηά ηνπ δελ
έρεη ζρέζε κε ηηο δηθέο ηνπ επηδηψμεηο ή κε ηηο επηδηψμεηο ησλ παηδηψλ ηνπ
αιιά κε ην «Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ».

2.12 Απόιπηε ειεπζεξία θαη γαιήλε
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη αιεζηλή αγάπε είλαη
λα «δίλεη» ζην άηνκν πνπ αγαπά απφιπηε ειεπζεξία θαη γαιήλε. Να δίλεη
κε ηελ έλλνηα ηνπ ζε φηη ηνλ αθνξά λα δεκηνπξγεί έλα θιίκα ειεπζεξίαο.
Έλα θιίκα κε πξνζθφιιεζεο. Έλα θιίκα αλεμαξηεζίαο ζηηο ζρέζεηο
ηνπο. Κη απηφ δεκηνπξγείηαη κφλν φηαλ ν γνληφο αγαπάεη ρσξίο λα δεηάεη
αληαιιάγκαηα. Μφλν φηαλ πξνζπαζεί λα βνεζήζεη ην παηδί ηνπ λα
ζηαζεί φζν πην γξήγνξα γίλεηαη αιιά θαη κε αζθάιεηα ζηα πφδηα ηνπ.

Κάπνηε είρα αθνχζεη ζε έλα ζεαηξηθφ έξγν ηε θξάζε «ν θαιχηεξνο
ηξφπνο γηα λα κε ράζεηο ηα παηδηά ζνπ είλαη λα ηα αθήζεηο λα θχγνπλ».
56

Να ηνπο δπλακψζεηο ηα θηεξά ηνπο γηα λα κπνξνχλ λα πεηνχλ
αλεμάξηεηα φπνπ ζέινπλ. Ζ θαιχηεξε ζηηγκή γηα έλα γνληφ είλαη φηαλ ην
παηδί ηνπ είλαη ψξηκν λα πεηάμεη κφλν ηνπ. Ζ θαιχηεξε ζηηγκή γηα έλα
πλεπκαηηθφ δάζθαιν είλαη φηαλ ν καζεηήο ηνπ απνγεηψλεηαη κε δηθέο ηνπ
δπλάκεηο πιένλ. Ζ θαιχηεξε ζηηγκή γηα έλα αιεζηλφ γηαηξφ είλαη φηαλ ν
αζζελήο ηνπ δελ ηνλ ρξεηάδεηαη πιένλ.

Έλα θξηηήξην γηα ην αλ κηα ζρέζε είλαη ζρέζε αιεζηλήο αγάπεο είλαη ην
θξηηήξην ηεο εμάξηεζεο. ΋ηαλ ν γνληφο δεκηνπξγεί ή ζπληεξεί
νπνηνδήπνηε θιίκα εμάξηεζεο ηφηε ε αγάπε ηνπ είλαη λνεηηθή. Γελ είλαη
΢πλεηδεζηαθή Γνληθή Αγάπε.

Απηφ βέβαηα δε ζεκαίλεη φηη ν γνληφο ζα ζπξψμεη ην παηδί ηνπ λα θάλεη
θάηη γηα ην νπνίν δελ έρεη αθφκα ηα πξνζφληα. Γε κπνξεί λα δεηήζεη απφ
έλα κηθξφ παηδί λα δηαζρίζεη ρσξίο βνήζεηα ην δξφκν. Μπνξεί φκσο λα
δεηήζεη απφ έλα παηδί λα κάζεη λα ηαθηνπνηεί ην δσκάηην ηνπ. Να ηξψεη
κφλν ηνπ. Να θάλεη φηη είλαη αξθεηά δπλαηφ θαη ψξηκν λα θάλεη ζε ζρέζε
κε ηελ ειηθία ηνπ.

Πνιχ ζπρλά ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο «παξάγεη» αλάπεξνπο ή
επλνπρηζκέλνπο ή εμαξηεκέλνπο αλζξψπνπο. Καη ηδηαίηεξα νη κεηέξεο.
Γηα είθνζη νιφθιεξα ρξφληα δίλνπλ ηα πάληα ζην παηδί ηνπο «ζην πηάην».
Μαγεηξεχνπλ, πιέλνπλ, ληχλνπλ θαη δηαβάδνπλ ην παηδί ηνπο γηα είθνζη
ρξφληα. Ηθαλνπνηνχλ φιεο ηνπ ηηο θαζεκεξηλέο αλάγθεο γηα είθνζη ρξφληα.
Ηθαλνπνηνχλ αθφκε θαη ηηο ηδηνηξνπίεο θαη ηηο παξάινγεο απαηηήζεηο ησλ
παηδηψλ ηνπο γηα είθνζη ρξφληα. Καη κεηά πεξηκέλνπλ λα βγεη μαθληθά
ζηε δσή θαη λα δήζεη αλεμάξηεην. Με ηη εθφδηα θαη γλψζεηο ζα γίλεη
απηφ; Με ηη λννηξνπία;

Σν αλακελφκελν είλαη φηη ην παηδί ζα ςάμεη λα βξεη κηα θαηλνχξηα κακά-
ππεξέηξηα ζην πξφζσπν ηνπ ζπδχγνπ ή ηεο ζπδχγνπ. Μηα θαηλνχξηα
ζρέζε εμάξηεζεο. Ή κπνξεί λα παξακείλεη ζηελ νηθνγελεηαθή εζηία
εμαξηεκέλν θαη αλειεχζεξν κέρξη ηα 40 ηνπ φπσο ζπκβαίλεη ζπρλά ζηελ
Διιεληθή Κνηλσλία ή κέρξη θαη λα πεζάλεη.
57


2.13 Ζ Γλώζε δε κεηαθέξεηαη γηαηί ππάξρεη κόλν κέζα καο
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη πνιχ θαιά φηη ε Γλψζε, ε νπζηαζηηθή
Γλψζε δε κεηαθέξεηαη. Γελ είλαη δηζθέηα κλήκεο λα ηε βγάιεηο απφ ην
έλα θνκπηνχηεξ ηνπ γνλέα θαη λα ηε βάιεηο ζην άιιν ηνπ παηδηνχ. Γελ
είλαη ιφγηα ή γξάκκαηα πνπ θεχγνπλ απφ ηνλ έλα άλζξσπν θαη πάλε ζηνλ
άιιν.

Οη πεξηζζφηεξνη άλζξσπνη άθνπζαλ ή δηάβαζαλ ηελ Αιήζεηα. Καη ηη κ’
απηφ; Γε ζεκαίλεη φηη έγηλαλ θαη ζνθνί. Γη’ απηφ θαη ν Υξηζηφο ξψηεζε:
«Γηλψζθεηο ά αλαγηλψζθεηο;» Τπάξρεη ηεξάζηην ράζκα κεηαμχ ηνπ
«αλαγηλψζθσ» θαη ηνπ «γηλψζθσ». Μεηαμχ ηνπ δηαβάδσ θαη ηνπ
γλσξίδσ. Γη’ απηφ θαη ν Ζξάθιεηηνο έιεγε: «ε πνιπκάζεηα δε δηδάζθεη ηε
ζσθξνζχλε». Ζ εκπεηξία δε θέξλεη πάληα ηελ πείξα. Αλ ίζρπε απηφ ηφηε
φινη νη ειηθησκέλνη ζα ήηαλ ζψθξνλεο γηαηί ζίγνπξα φινη είραλ αξθεηέο
εκπεηξίεο ζηε δσή ηνπο. Δίλαη ε επεμεξγαζία ηεο εκπεηξίαο κε ηε Φπζηθή
΢θέςε πνπ ζα θέξεη ηελ πείξα θαη ηε ζσθξνζχλε.

Ο Αλψηεξνο ινηπφλ Άλζξσπνο βιέπεη ζπρλά ηηο αδπλακίεο, ηα ιάζε θαη
ηηο πξνζθνιιήζεηο ησλ παηδηψλ ηνπ. Καη είλαη ζπρλά ζε ζέζε λα ηνπο
πξνηείλεη ηηο ζσζηέο ιχζεηο γηα λα κε κεηαληψζνπλ γηα ηηο πξάμεηο ηνπο.
Γηα λα κελ ππνθέξνπλ. Πξνζπαζεί φκσο λα κελ πέθηεη ζην ιάζνο ηνπ λα
απνθαζίδεη απηφο γη’ απηά επεηδή «απηφο μέξεη θαιχηεξα». Οχηε βέβαηα
αθνινπζεί ηελ άιιε αθξαία νδφ ηνπ λα ηα αθήλεη εληειψο κφλα ηνπο λα
απνθαζίζνπλ «γηα λα πάζνπλ θαη λα κάζνπλ».

Ζ πξνζπάζεηα ηνπ είλαη λα είλαη παξάδεηγκα έκπλεπζεο γηα ηα παηδηά
ηνπ. Να ηνπο κεηαδψζεη ηνλ ηξφπν ζθέςεο θαη επίιπζεο πξνβιεκάησλ.
Πξνζπαζεί λα ηνπο κάζεη λα ζθέθηνληαη κε θπζηθφ ηξφπν. Να
απνθεχγνπλ ηηο λνεηηθέο παγίδεο. Να κελ ηαπηίδνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο κε
ηελ Αηζζεηηθή ή ηε Γηαλνεηηθή Φπρή.

58

Σνπο ηνλίδεη πάληα φηη ζε ηειεπηαία αλάιπζε απηά απνθαζίδνπλ. Αιιά
απηφ ζεκαίλεη φηη νχησο ή άιισο απηά ζα ππνζηνχλ θαη ηηο ζπλέπεηεο
ησλ πξάμεσλ ηνπο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο εμεγεί κε ππνκνλή ζηα παηδηά
ηνπ θαη ζηελ θαηάιιειε ζηηγκή κε αθνξκή ηα παζήκαηα ηνπο, ην πψο
ιεηηνπξγνχλ νη Φπζηθνί Νφκνη. Σν πνηά είλαη ε απνζηνιή ηνπ Αλζξψπνπ
ζηε Γε, ζηελ επίγεηα δσή. Σν πνηνί είκαζηε κε βάζε ηε Φπζηθή ΢θέςε.

Γελ ηα δηδάζθεη φκσο απηά ζαλ ηδενινγία ή ζαλ ζξεζθεία ή ζαλ δφγκα.
Γελ απαηηεί απφ ην παηδί λα γίλεη νπαδφο. Γελ εθκεηαιιεχεηαη ηε
ζπλαηζζεκαηηθή πξνζθφιιεζε θαη ην ζαπκαζκφ ηνπ παηδηνχ ηνπ πξνο
απηφλ γηα λα ηνπ πεξάζεη ηελ ηδενινγία ηνπ. Δμεγεί πάληα ζηα παηδηά ηνπ
φηη φια απηά είλαη ζέζεηο. Δίλαη απφςεηο. Δίλαη έλαο απφ ηνπο πνιινχο
ηξφπνπο πνπ ν Ννπο ζπιιακβάλεη ηελ πξαγκαηηθφηεηα. ΋ηη ππάξρνπλ
πνιιέο «ινγηθέο». ΋ζεο θαη νη άλζξσπνη.

΢ίγνπξα ππάξρεη κηα Λνγηθή πνπ ππεξβαίλεη ηηο αηνκηθέο ινγηθέο θαη
είλαη ε αληηθεηκεληθά νξζή. Δίλαη ε Φπζηθή ΢θέςε πνπ ζηεξίδεηαη ζηε
΢πλεηδεζηαθή Φπρή. Αιιά απηήλ δελ ηελ θαηέρεη εθ ησλ πξνηέξσλ
θάπνηνο άλζξσπνο έζησ θαη αλ ζεσξείηαη ζνθφο. Πνιινί Αλψηεξνη
Άλζξσπνη ζε δηάθνξα δεηήκαηα απνκαθξχλνληαη απφ ηε Φπζηθή ΢θέςε.

Άιισζηε ε δηαθνξά ελφο Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ απφ έλα Καηψηεξν δελ
είλαη φηη ν πξψηνο ιέεη πάληα ηα ζσζηά θαη φηη ν δεχηεξνο θάλεη πάληα
ιάζνο. Ζ δηαθνξά είλαη φηη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο προζπαθεί λα πηνζεηεί
ην νξζφ, ην εζηθφ θαη ην αιεζηλφ. Γηα λα ην θαηαθέξεη απηφ φκσο
δηαηεξεί ηνλ εαπηφ ζε δνλήζεηο αλψηεξσλ επηπέδσλ κέζσ ελάξεηνπ βίνπ.
Μφλνλ φηαλ δνλείηαη ζε απηά ηα επίπεδα είλαη ηθαλφο γηα Φπζηθή ΢θέςε,
δειαδή γηα αλψηεξε ζθέςε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έζησ θαη αλ είλαη ζηηο πεξηζζφηεξεο ηνπ
απνθάζεηο θαη δξάζεηο ζσζηφο δελ πεξλάεη ζηα παηδηά ηνπ ην κήλπκα φηη
απηφο είλαη αιάλζαζηνο. ΋ηη είλαη πάληα ζσζηφο. ΋ηη «έρεη πάληα δίθην».
Παξαδέρεηαη ηα δηθά ηνπ ιάζε ζηα παηδηά ηνπ θαη ηνλίδεη ην ΢σθξαηηθφ
59

ξεηφ «Δλ νίδα φηη νπδέλ νίδα». Σνλίδεη ζην παηδί ηνπ φηη δελ ππάξρνπλ
απζεληίεο. ΋ηη δελ ππάξρνπλ εηδηθνί. ΋ηη φια φζα ιέλε νη ζνθνί, νη
κεγάινη δηαλνεηέο, νη ζξεζθείεο θαη νη ηδενινγίεο δε ζεκαίλεη
απαξαίηεηα φηη είλαη θαη ζσζηά. ΋ηη αθφκα θαη ηα πην πςειά
παξαδείγκαηα ζνθίαο κπνξνχλ λα πέζνπλ απφ ςειά θαη λα
αιινηξησζνχλ. ΋ηη φπσο ππάξρεη ν δξφκνο πξνο ηα πάλσ ππάξρεη θαη ν
δξφκνο πξνο ηα θάησ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ηνλίδεη ζηα παηδηά ηνπ φηη ην ξεηφ ηνπ
Καδαληδάθε αλ ζπκπιεξσζεί θαη εξκελεπζεί κε ηε Φπζηθή ΢θέςε
εκπεξηθιείεη κέζα ηνπ κεγάιε ζνθία: «Γελ πηζηεχσ ηίπνηα, δε ζέισ
ηίπνηα, δε ειπίδσ ζε ηίπνηα. Δίκαη ειεχζεξνο!». Ζ ξήζε απηή δελ έρεη
ηελ έλλνηα ηεο αξλεηηθφηεηαο θαη ηνπ κεδεληζκνχ. Έρεη ηελ έλλνηα ηεο
απνπξνζθφιιεζεο. Σεο απνπξνζθφιιεζεο απφ πιηθά αληηθείκελα, απφ
αλζξψπνπο, απφ ηδενινγίεο, απφ ηελ εμσηεξηθή βνχιεζε, απφ ηνπο
δηάθνξνπο αηνκηθνχο ζθνπνχο, ειπίδεο θαη φλεηξα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δείρλεη ζην παηδί ηνπ φηη ε ζνθία θαη ε επηπρία
ππάξρνπλ κέζα καο θαη πνπζελά αιινχ. Σα βηβιία, νη ζνθνί θαη φιεο νη
άιιεο εμσηεξηθέο πεγέο γλψζεο θαη επραξίζηεζεο είλαη πξφζθαηξεο θαη
απαηειέο θαηαζηάζεηο. Μπνξνχλ βέβαηα λα ρξεζηκεχζνπλ ζαλ εκπεηξίεο
πνπ ζα νδεγήζνπλ φκσο είηε πξνο ηα πάλσ είηε πξνο ηα θάησ αλάινγα κε
ην πξνο ηα πνχ εκείο νη ίδηνη νδεγνχκε ην ζθάθνο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί λα δψζεη ζηα παηδηά ηνπ ηελ αιήζεηα
πνπ έρεη βηψζεη θαη ν ίδηνο. ΋ηη ε αιήζεηα θαη ε επηπρία ππάξρεη κέζα
καο θαη κπνξεί λα επηηεπρζεί κφλν απφ καο ηνπο ηδίνπο. Απφ θαλέλα
άιινλ. Γε κπνξνχλ λα καο ηε δψζνπλ ηα πιηθά αληηθείκελα νχηε θαη νη
πιηθέο απνιαχζεηο. Γε κπνξνχλ λα καο ηε δψζνπλ νη άιινη άλζξσπνη
φζν ζνθνί θαη θαινί θαη αλ είλαη. Γε κπνξνχλ λα καο ηε δψζνπλ νη
έλλνηεο. Οχηε θαη ν ίδηνο ν Γεκηνπξγφο δελ πξφθεηηαη λα καο ηε δψζεη αλ
δε γίλνπκε ηθαλνί θαη άμηνη λα ηελ θαηαθηήζνπκε εκείο νη ίδηνη. Γηαηί
ηζρχεη ην «΢πλ Αζελά θαη ρείξα θίλεη».

60

2.14 Ζ ΢πλεηδεζηαθή Παηδηθή Αγάπε είλαη εμαηξεηηθά δπζεύξεηε
΋ηαλ ζπδεηνχζακε γηα ηε ΢πλεηδεζηαθή Γνληθή Αγάπε είρακε αλαθέξεη
φηη δπζηπρψο ε ηεξάζηηα πιεηνςεθία ησλ αλζξψπσλ γίλνληαη γνλείο
φληαο ήδε Καηψηεξνη Άλζξσπνη. Αθφκα θαη νη ειάρηζηνη άλζξσπνη πνπ
θαηαθέξλνπλ λα εμειηρζνχλ θαη λα γίλνπλ Αλψηεξνη Άλζξσπνη ήδε
έρνπλ θηάζεη ζε κηα ειηθία πνπ ηα παηδηά ηνπο έρνπλ ήδε κεγαιψζεη
αξθεηά. Καη ηφηε ην κφλν πνπ κέλεη λα θάλνπλ γηα ην παξειζφλ είλαη λα
αλαγλσξίζνπλ ηα πνιιά ιάζε ζηα νπνία ππέπεζαλ απέλαληη ζηα παηδηά
ηνπο ζε πξνεγνχκελα ρξφληα.

Κάηη αλάινγν θαη ζε πνιχ κεγαιχηεξν βαζκφ ζπκβαίλεη θαη κε ηα παηδηά.
Φηάλνπλ, φζνη ειάρηζηνη θηάζνπλ ζε έλα επίπεδν ΢πλεηδεζηαθήο
σξηκφηεηαο Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ ζε κηα ειηθία ηνπιάρηζηνλ άλσ ησλ
35-45 εηψλ. Καη ηφηε δηαπηζηψλνπλ φηη ε Παηδηθή ηνπο Αγάπε πξνο ηνπο
γνλείο ηνπο ήηαλ Ννεηηθή θαη φρη ΢πλεηδεζηαθή. ΋ηη ήηαλ εγσηζηηθή θαη
ηδηνηειήο. Καη φηη απφ ηελ ειηθία απηή θαη έπεηηα ε αγάπε ηνπο πξνο
ηνπο γνλείο ηνπο γίλεηαη, αλ γίλεη, ΢πλεηδεζηαθή Παηδηθή Αγάπε.

Παξφηη ε ΢πλεηδεζηαθή Παηδηθή Αγάπε είλαη εμαηξεηηθά δπζεχξεηε ζηελ
παηδηθή ειηθία είλαη ρξήζηκε κηα πεξηγξαθή ηεο κε βάζε ηε Φπζηθή
΢θέςε γηα δχν ιφγνπο. Πξψηνλ γηα λα κπνξνχλ νη γνλείο λα έρνπλ έλα
πξφηππν ζχγθξηζεο. Να κπνξνχλ δειαδή λα ζπγθξίλνπλ ζε πνην βαζκφ
ηα ζπλαηζζήκαηα ησλ παηδηψλ ηνπο απέλαληη ηνπο απέρνπλ απφ ηα
΢πλεηδεζηαθά ΢πλαηζζήκαηα. Καη δεχηεξνλ γηα λα κπνξνχλ νη γνλείο λα
ζπγθξίλνπλ ηα δηθά ηνπο ζπλαηζζήκαηα απέλαληη ζηνπο ειηθησκέλνπο
πιένλ γνλείο ηνπο κε ηα ΢πλεηδεζηαθά ΢πλαηζζήκαηα.

2.15 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο απνδέρεηαη ηνπο γνλείο ηνπ σο έρνπλ
ρσξίο απαηηήζεηο
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ηνπο γνλείο ηνπ αληδηνηειψο. Γελ ηνπο
αγαπάεη γηαηί ηνπ πξνζθέξνπλ θαη κφλν γηα φζν θαηξφ ηνπ πξνζθέξνπλ.
Γε δεηάεη αληαιιάγκαηα. Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη γελλήζεθε ζ’ απηή
ηε ζπγθεθξηκέλε νηθνγέλεηα γηα θάπνηνπο ιφγνπο. Έρεη θάπνηνπο
61

αλνηθηνχο ινγαξηαζκνχο ζαλ Αηνκηθή Φπρή κε ηηο Αηνκηθέο Φπρέο ησλ
γνληψλ ηνπ. Έρνπλ θαη νη δπφ πιεπξέο καζήκαηα λα πάξνπλ θαη λα
δψζνπλ. Μαζήκαηα γλψζεο θαη αγάπεο. Ο εγσηζκφο θαη ησλ δχν
πιεπξψλ ζα πεξάζεη ηξηβέο.

Πνιιά παηδηά φηαλ αξρίδνπλ νη ηξηβέο κε ηνπο γνλείο έρνπλ έλα κεγάιν
παξάπνλν. «Μα γηαηί λα κνπ ην θάλεη απηφ ν παηέξαο κνπ;» «Γηαηί έηπρε
ζε κέλα απηή ε κεηέξα;» «Γηαηί λα έρσ απηνχο ηνπο γνλείο πνπ δε κε
θαηαιαβαίλνπλ;» «'Ήκνπλα άηπρνο γηαηί νη γνλείο κνπ ήηαλ θησρνί/ν
παηέξαο κνπ αιθννιηθφο/ε κάλα κνπ αγξάκκαηε». «Δίρα άζρεκα παηδηθά
ρξφληα γηαηί νη γνλείο κνπ ήηαλ πινχζηνη θαη κε θαθφκαζαλ». «Γελ
πέξαζα θαιά ζαλ παηδί γηαηί νη γνλείο κνπ θαπγάδηδαλ θαη αξγφηεξα
ρψξηζαλ».

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ εκπιέθεηαη ζε ηέηνηα δηαλνεηηθά παηρλίδηα.
Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη νη γνλείο ηνπ είλαη θαη απηνί φπσο φινη νη
άιινη άλζξσπνη. ΋ινη νη εγθιεκαηίεο, νη θαθνπνηνί, νη αιθννιηθνί, νη
βίαηνη άλζξσπνη, νη θησρνί, νη αγξάκκαηνη, νη άξξσζηνη είλαη θαη απηνί
γνλείο θάπνησλ παηδηψλ. Δίλαη κεηέξεο θαη παηέξεο. Απηφ πνπ έρεη
ζεκαζία λα θαηαιάβεη ην παηδί είλαη φηη δελ είλαη ηπραίνη νη γνλείο ηνπ.
΋ηη απφ ην ραξαθηήξα ηνπο θαη ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο έρεη λα πάξεη
θάπνηα καζήκαηα. Καη φηη γηα ηηο ζπγθεθξηκέλεο ζπλζήθεο απηφ είλαη ην
θαιχηεξν δπλαηφλ πνπ ηνπ έρεη ζπκβεί γηα λα κπνξέζεη λα εμειηρζεί
εθφζνλ ην ζέιεη.

Αληί ινηπφλ λα κέκθεηαη ηνπο γνλείο ηνπ, ηνλ εαπηφ ηνπ, ηελ «θαθνχξγα
θνηλσλία», ηελ αηπρία ηνπ ή ην Γεκηνπξγφ είλαη θαιχηεξν ην λα
αληηκεησπίζεη κε ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ ηξφπν ηηο θαηαζηάζεηο πνπ
δεκηνπξγνχληαη. Δίλαη δηθφ ηνπ ζέκα θαη ε θαηάθηεζε ηεο αιήζεηαο θαη ε
θαηάθηεζε ηεο επηπρίαο.

Αθφκε θαη φηαλ νη γνλείο ηνπ δελ εθπιεξψλνπλ ηα ζπλήζε θαζήθνληα
ησλ γνληψλ απέλαληη ηνπ, ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ έρεη θακία
62

απαίηεζε απφ απηνχο. Μπνξεί λα κελ ηνλ θξνληίδνπλ. Μπνξεί λα είλαη
αδηάθνξνη. Μπνξεί λα είλαη θαθνί. Μπνξεί αθφκε λα είλαη θαη βίαηνη.
Μπνξεί λα είλαη άδηθνη θαη λα θάλνπλ δηαθξίζεηο ζε ζρέζε κε ηα αδέιθηα
ηνπ. Μπνξεί λα έρνπλ θαθή θήκε. Μπνξεί λα πξνζπαζνχλ λα ηνλ
ππνηάμνπλ ή λα ηνλ εθκεηαιιεπηνχλ.

Απηή ηνπο φκσο ε ιάζνο ζηάζε αθνξά ηνπο ηδίνπο. Καη γη’ απηή ηε
ζηάζε ζα ιάβνπλ ηελ ίζε θαη αληίζεηε αληίδξαζε απφ ηε Φχζε κε βάζε
ηνπο Φπζηθνχο Νφκνπο. Αιιά απηφ είλαη έλα παηρλίδη πνπ αθνξά απηνχο.
Αλ ν ίδηνο απνθχγεη λα εκπιαθεί κε ζπλαηζζεκαηηθή πξνζθφιιεζε ηφηε
δελ αθνξά ηνλ ίδην. Καη έηζη δε ζα έρεη θαη επηπηψζεηο ζ’ απηφλ. Αλ φκσο
εκπιαθεί ζην παηρλίδη απηφ ηφηε ζα ηαιαηπσξεζεί.

Καη πψο κπνξεί λα εκπιαθεί; Με ηνπο εμήο ηξφπνπο. Πξψηνλ κπνξεί λα
κέκθεηαη απηνχο ή ηε κνίξα ηνπ γηα φζα ηνπ ζπκβαίλνπλ. Άξα θηαίλε «νη
άιινη». Έηζη απηφο αδξαλνπνηείηαη αθνχ δε θηαίεη απηφο, ν ελ αγλνία
εαπηφο ηνπ. Γεχηεξνλ κπνξεί λα εκπιαθεί ζε έλα παηρλίδη ζεηηθήο
πξνζθφιιεζεο απέλαληη ζηνπο γνλείο ηνπ. Γειαδή λα αξρίζεη λα
ζπκπάζρεη καδί ηνπο. Να πξνζπαζεί λα ηνπο βνεζήζεη θαη λα ηνπο
αιιάμεη ζψλεη θαη θαιά πξνο ην θαιχηεξν.

Τπάξρεη ηφηε κεγάιε πηζαλφηεηα λα γίλεη αληηθείκελν εθκεηάιιεπζεο.
Να γίλεη ζχκα ζπθηιηηηθψλ γνληψλ νη νπνίνη παίδνπλ ην παηρλίδη ησλ
«θαεκέλσλ».

Αιιά αθφκα θαη αλ δελ έρνπλ ηέηνηεο πξνζέζεηο εθκεηάιιεπζεο ηνπ, αλ
ην παηδί πξνζπαζεί ζψλεη θαη θαιά λα ηνπο βνεζήζεη θαη πάιη
εκπιέθεηαη ζε έλα θαχιν θχθιν. Γηαηί αλ δε ζέιεη λα αιιάμεη έλα άηνκν
δελ πξφθεηηαη λα αιιάμεη! Σξίηνλ, κπνξεί λα εκπιαθεί ζε έλα παηρλίδη
αξλεηηθήο πξνζθφιιεζεο. Να κηζήζεη ηνπο γνλείο ηνπ θαη λα ζθέθηεηαη
θαη λα δξα αξλεηηθά απέλαληη ηνπο.

63

2.16 «Σίκα ηνλ παηέξα ζνπ θαη ηε κεηέξα ζνπ»
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο απνθεχγεη φια απηά ηα δηαλνεηηθά παηρλίδηα θαη
πξνζπαζεί λα παξακέλεη ζηαζεξφο ζηελ πνξεία ηεο ςπρηθήο ηνπ εμέιημεο.
Γελ αδηαθνξεί θαη πξνζθέξεη φζν κπνξεί εθεί πνπ κπνξεί λα βνεζήζεη.
Υσξίο φκσο λα παξαβεί ηνπο Φπζηθνχο Νφκνπο. Γηαηί γλσξίδεη φηη πάλσ
απφ ην θαζήθνλ ηνπ ηεο βνήζεηαο πξνο ηνπο γνλείο ηνπ, έρεη χςηζην
θαζήθνλ απέλαληη ζην Θεφ θαη ζηνπο Νφκνπο ηεο Φχζεο.

Άιισζηε ε εληνιή ιέεη «Σίκα ηνλ παηέξα ζνπ θαη ηε κεηέξα ζνπ» θαη
φρη «Τπάθνπε ηνλ παηέξα ζνπ θαη ηε κεηέξα ζνπ». Καη ν θαιχηεξνο
ηξφπνο λα ηηκήζεηο ηνπο γνλείο ζνπ δελ είλαη λα ηηκήζεηο ην ζψκα ηνπο ή
ηε Γηαλνεηηθή ηνπο Φπρή. Αιιά λα ηηκήζεηο ηε βαζχηεξε ηνπο
ππφζηαζε. Γειαδή ηελ Αηνκηθή ηνπο Φπρή. Να ηνπο αγαπάο
ζπλεηδεζηαθά θαη λα ηνπο ζπκπεξηθέξεζαη θπζηθά «ρσξίο θφβνλ θαη
πάζνο» θαη πξνζθφιιεζε. Ο θαιχηεξνο επίζεο ηξφπνο λα ηηκήζεηο ηνπο
γνλείο ζνπ είλαη λα γίλεηο εζχ νινέλα θαη θαιχηεξνο άλζξσπνο. Να γίλεηο
εζχ ην παξάδεηγκα θαη ε έκπλεπζε γη’ απηνχο. Καη ην αλ ζα εκπλεπζηνχλ
ή φρη είλαη θαη πάιη θαζαξά δηθφ ηνπο ζέκα θαη δελ εμαξηάηαη απφ ζέλα
ην παηδί ηνπο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ έρεη θακία απαίηεζε απφ ηνπο γνλείο ηνπ.
Οχηε πιηθή, νχηε νηθνλνκηθή, νχηε ζπλαηζζεκαηηθή. Γε ζπγρέεη ην πάξε-
δψζε κε ηελ αιεζηλή αγάπε. Αγαπάεη ηνπο γνλείο ηνπ αλεμάξηεηα αλ ηνπ
δίλνπλ ή πφζν ηνπ δίλνπλ. Αιιά δε γίλεηαη θαη έξκαην ζηηο παξάινγεο ή
αλήζηθεο απαηηήζεηο ηνπο. Γελ έρεη επηπιένλ απφ απηνχο νχηε θαη
λνεηηθέο απαηηήζεηο. Γελ πξνζπαζεί λα ηνπο πείζεη ζψλεη θαη θαιά λα
γίλνπλ νπαδνί ηεο ηδενινγίαο ηνπ ή ηεο ζξεζθείαο ηνπ ή ηνπ ηξφπνπ δσήο
ηνπ. Γελ επεκβαίλεη θαζφινπ ζην λα θαζνξίζεη ηελ πξνζσπηθή ηνπο δσή
κε βάζε ην ηη λνκίδεη απηφο φηη είλαη θαιχηεξν γη’ απηνχο. Άιισζηε ν
ίδηνο έρεη ζπλήζσο ππνζηεί απηή ηε βία «γηα ην θαιφ ηνπ» απφ ηνπο
γνλείο ηνπ φηαλ ήηαλ κηθξφο. Γε ζα ήηαλ επνκέλσο ζσζηφ λα ην
εθαξκφζεη θαη απηφο ζηνπο ηψξα αδχλακνπο ιφγσ ειηθίαο ή ζέζεο γνλείο
ηνπ.

64

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί λα απνδερζεί ηελ εμέιημε ηεο δσήο
ησλ γνληψλ ηνπ ρσξίο πξνζθφιιεζε. ΢πλεηδεηνπνηεί φηη νη αξξψζηηεο, ηα
αηπρήκαηα θαη ν ζάλαηνο ησλ γνληψλ ηνπ είλαη ε αλακελφκελε εμέιημε
ησλ πξαγκάησλ. Σν πφηε θαη πψο ζα γίλνπλ απηά δελ έρεη ζρέζε κε
απηφλ. Έρεη ζρέζε κε ηελ πξνζσπηθή πνξεία εμέιημεο ηεο Αηνκηθήο
Φπρήο ησλ γνληψλ ηνπ.

Μφλν φηαλ πξνζθνιιάηαη εγσηζηηθά ζηνπο γνλείο ηνπ, ηφηε θαη κφλν
ηφηε επεξεάδεηαη έληνλα απφ ηέηνηεο εμειίμεηο. ΋ηαλ λνηψζεη φηη ράλεη
θαη απηφο θάηη πιηθφ ή λνεηηθφ απφ ηελ απψιεηα ησλ γνληψλ ηνπ. Ο
ζάλαηνο φκσο γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν δελ είλαη απψιεηα. Δίλαη
κεηακφξθσζε. Δίλαη αιιαγή ζθεληθνχ. Δίλαη ιήμε ελφο ζεαηξηθνχ
κνλφπξαθηνπ θαη αξρή θαηλνχξησλ. Με λέν έξγν, λένπο εζνπνηνχο θαη
άιινπο ξφινπο.

2.17 ΢πλεηδεζηαθή Θξεζθεπηηθή Αγάπε θαη Μνλαδηθόηεηα
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο, ζε φπνηα επνρή θαη αλ δεη, ζθέθηεηαη θαη
ζπλαηζζάλεηαη κε ηνλ ίδην απαξάιιαρην ηξφπν. Καη’ αξρήλ απνδέρεηαη
φηη ν Θεφο, ν Γεκηνπξγφο είλαη Έλαο θαη Μνλαδηθφο. Ο ίδηνο γηα φινπο
θαη φια αλεμάξηεηα απφ ηα νλφκαηα πνπ ηνπ δίλνπλ νη άλζξσπνη. Γηα ηνλ
Αλψηεξν Άλζξσπν ν Θεφο είλαη ηα Πάληα θαη ηα Πάληα είλαη ν Θεφο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε λνηψζεη μερσξηζηφο απφ ην Θεφ. Ννηψζεη φηη
είλαη κέξνο ηνπ Θενχ. ΋ηη είλαη κηα ζηαγφλα απφ ην ζετθφ Χθεαλφ.

Έρεη επίζεο ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη Θεφο θαη Φχζε ππφ ηελ επξεία ηεο
έλλνηα, είλαη ην ίδην πξάγκα. ΋ηη δελ ππάξρεη ηίπνηα «έμσ» απφ ην Θεφ.
Πψο γίλεηαη φκσο ν Θεφο λα είλαη ηα Πάληα θαη ηαπηφρξνλα λα ππάξρεη
θαη ν Γηάβνινο; Πψο είλαη δπλαηφλ ν Θεφο λα είλαη ηαπηφρξνλα θαη Θεφο
θαη Γηάβνινο;

65

2.18 Πνύ ειινρεύεη ν Γηάβνινο;
Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν απηά είλαη λνεηηθά παηρλίδηα. Δίλαη έιιεηςε
θαηαλφεζεο ηνπ ηξφπνπ πνπ ιεηηνπξγεί ε Γηαλνεηηθή Φπρή ησλ
αλζξψπσλ. Δίλαη πιάλεο. Δίλαη ιαλζαζκέλε ζθέςε. Καη είλαη
ιαλζαζκέλε γηαηί παξαβηάδεη ην Νφκν ηεο Ηεξαξρίαο. Αγλνεί ηελ
πξαγκαηηθφηεηα ησλ Δπηπέδσλ Όπαξμεο κε δηαθνξεηηθέο εμεηδηθεχζεηο
ησλ ίδησλ ΢πκπαληηθψλ Νφκσλ λα ηζρχνπλ γηα ην θαζέλα επίπεδν.

΢ηνλ Κφζκν ηεο Μνλαδηθφηεηαο δειαδή ζην Πλεπκαηηθφ θαη
΢πλεηδεζηαθφ Δπίπεδν δελ ππάξρεη δπαδηθφηεηα. Άξα δελ ππάξρεη Θεφο
θαη Γηάβνινο. Γελ ππάξρεη θαιφ θαη θαθφ. Γελ ππάξρεη έλα θαη πνιιά.
Τπάξρεη κφλν Έλα. Τπάξρεη κφλν Θεφο. Μφλν Πλεπκαηηθφο Κφζκνο.
Μφλν Πλεπκαηηθή Αγάπε.

Αιιά ζηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο, δειαδή ζην Φπρηθφ θαη ζην Τιηθφ
Δπίπεδν ππάξρεη δπαδηθφηεηα θαη πνηθηινκνξθία. Τπάξρεη θαιφ θαη
θαθφ. Τπάξρεη Θεφο θαη Γηάβνινο. Τπάξρεη Γηάβνινο ζαλ θαηψηεξε
ςπρηθή νληφηεηα ζηνλ Καηψηεξν Φπρηθφ Κφζκν. Θα κπνξνχζε λα πεη
θάπνηνο «Ση Γηάβνινο θαη παξακχζηα ηεο Υαιηκάο! Γηάβνινο είλαη κφλν
νη θαθέο καο ζθέςεηο.» Αιιά βάζεη ηνπ ΢πκπαληηθνχ Νφκνπ ηεο
Αλαινγίαο θαη ηνπ Νφκνπ ηεο Ηεξαξρίαο δελ είλαη δπλαηφ λα έρνπκε θάηη
ζην επίπεδν ηεο Αηνκηθήο καο Φπρήο, ζην επίπεδν ηεο Γηαλνεηηθήο καο
Φπρήο ζαλ πνηφηεηα θαη λα κελ πξνέξρεηαη απηφ απφ έλα γεληθφηεξν
φιν, δειαδή απφ ηνλ Καηψηεξν Φπρηθφ Κφζκν.

΋πσο ην θαιφ θαη ην αιεζηλφ ηεο Αηνκηθήο καο ΢πλείδεζεο πξνέξρεηαη
απφ ην θαιφ θαη αιεζηλφ ηνπ Αλψηεξνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ, φπσο ε Εσηθή
καο Δλέξγεηα πξνέξρεηαη απφ ηνλ Αηζεξηθφ Κφζκν, φπσο ε χιε πνπ
ππάξρεη ζην Αηνκηθφ καο ΢ψκα πξνέξρεηαη απφ ηνλ Τιηθφ Κφζκν έηζη
λνκνηειεηαθά θαη ην θαηψηεξν πεξηερφκελν ηεο Αηνκηθήο καο Φπρήο,
δειαδή νη θαηψηεξεο καο ζθέςεηο πξνέξρνληαη απφ ηηο ζθεπηνκνξθέο
ηνπ Καηψηεξνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ. Τπάξρνπλ βέβαηα αληηξξήζεηο γηα ην
θαηά πφζν ζα έπξεπε λα δερζνχκε απιψο ηελ χπαξμε ηνπ Καηψηεξνπ
Φπρηθνχ Κφζκνπ θαη λα κελ πξνρσξήζνπκε ζην λα δερζνχκε ηελ
66

χπαξμε ηνπ Γηαβφινπ θαη ησλ θαθψλ δαηκφλσλ πνπ είλαη νη «αθέληεο»
απηνχ ηνπ Κφζκνπ θαη απηνί πνπ δηαβάιινπλ σο δηάβνινη ην Θεφ ζηνλ
Άλζξσπν.

Αιιά απηφ δελ αιιάδεη ηδηαίηεξα ηε δηαπίζησζε φηη ππάξρεη αλζξψπηλε
παζνινγία θαη νχηε θαη αιιάδεη ηδηαίηεξα ηνλ ηξφπν ζεξαπείαο ηεο. Μέζα
καο ππάξρεη ε πιάλε θαη νη θαηψηεξεο ζθέςεηο, ηα θαηψηεξα
ζπλαηζζήκαηα θαη ε θαηψηεξε ζπκπεξηθνξά. Μέζα καο ππάξρνπλ νη
Μηαζκαηηθέο Καηαβνιέο, νη Ηδηνζπγθξαζηαθέο Σάζεηο θαη ηα Πάζε.
Μέζα καο ππάξρνπλ νη πξνζθνιιήζεηο καο.

Απηφ πνπ έρεη κεγάιε ζεκαζία λα ζπλεηδεηνπνηήζνπκε είλαη φηη ην
ζθνηάδη δελ είλαη ηίπνηα άιιν παξά ε έιιεηςε θσηφο. Σν ζθνηάδη δελ
ππάξρεη απφ κφλν ηνπ. Γελ είλαη πξσηαξρηθή θαηάζηαζε. Δίλαη
δεπηεξνγελήο θαηάζηαζε. Δίλαη πιάλε. Ζ αλεζηθφηεηα δελ ππάξρεη απφ
κφλε ηεο. Δίλαη έιιεηςε εζηθήο. Σν Μίζνο, ε Πιάλε, ηα Πάζε, ηα
Μηάζκαηα, νη λνεηηθέο θαη ζσκαηηθέο αζζέλεηεο θαη ε Γπζηπρία είλαη
θαηαζηάζεηο θαησηέξνπ επηπέδνπ. Δίλαη θαηαζηάζεηο ηνπ Κφζκνπ ηεο
Γπαδηθφηεηαο εμ' νξηζκνχ.

Αλ δερζνχκε ινηπφλ φηη γίλεηαη πάιε αλάκεζα ζην Θεφ θαη ζην Γηάβνιν
δε γίλεηαη ζε αλψηαην Πλεπκαηηθφ Δπίπεδν. Γε κπνξεί εμ’ νξηζκνχ λα
γίλεηαη ζηνλ Κφζκν ηεο Μνλαδηθφηεηαο. Αιιά γίλεηαη ζηνλ Κφζκν ηεο
Γπαδηθφηεηαο. ΢ηνλ Φπρηθφ Κφζκν θαη κέζα ζηε Γηαλνεηηθή Φπρή ηνπ
Αλζξψπνπ. Καη θαζνξηζηηθφο παξάγνληαο δελ είλαη ν εμσηεξηθφο,
δειαδή ν Γηάβνινο θαη νη «πεηξαζκνί» ηνπ αιιά ν ίδηνο ν Άλζξσπνο.

Ο θάζε άλζξσπνο πνπ απνθαζίδεη ζε ηειηθή αλάιπζε αλ ζα πάεη πξνο ηα
θάησ ή πξνο ηα πάλσ. Γη’ απηφ θαη έρεη θαη ηελ επζχλε ηεο πνξείαο ηνπ.
Γη’ απηφ θαη είλαη πιάλε θαη ζπρλά ππνθξηζία ην λα ξίρλνπκε ην θηαίμηκν
γηα ηηο ζπκθνξέο καο είηε ζηνλ Θεφ είηε ζην Γηάβνιν. Δίηε ζηελ Μνίξα
είηε ζηελ Σχρε. Δίηε ζηνπο άιινπο είηε ζηηο ζπλζήθεο.
67


2.19 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεό κε ην ΢ώκα θαη ην Ννπ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεφ κε ην ΢ψκα, ηελ Αηζζεηηθή
Φπρή θαη ηε Γηαλνεηηθή Φπρή. ΋ηαλ απνιακβάλεη ζσκαηηθά λνηψζεη ην
Θεφ θαη κπνξεί θαη λα ηνλ επραξηζηήζεη γηα ηηο απνιαβέο ηνπ. ΋ηαλ
λνηψζεη θαιά λνεηηθά κπνξεί επίζεο λα θάλεη ην ίδην.

Πνιχ πεξηζζφηεξν ζπκάηαη ην Θεφ φκσο φηαλ ππνθέξεη ζσκαηηθά. ΋ηαλ
είλαη άξξσζηνο. Ή φηαλ ππνθέξεη λνεηηθά, δειαδή φηαλ είλαη
δπζηπρηζκέλνο. Ή φηαλ ε δσή πάεη θφληξα ζηηο επηζπκίεο θαη ζηηο
πξνζθνιιήζεηο ηνπ. Σφηε παξαθαιεί ην Θεφ λα ηνλ βνεζήζεη. Εεηεί
έιενο. Εεηεί ζπγθεθξηκέλεο παξεκβάζεηο.

Αιιά απηφ δελ είλαη νπζηαζηηθή αγάπε. Δίλαη θφβνο. Ηθαλνπνίεζε.
Πηζαλψο θηινινγία. Δίλαη ζπλαιιαγή. Μπνξεί λα είλαη ππνηέιεηα ή
εγσηζκφο. Ίζσο είλαη πνλεξηά ή ππνθξηζία. Μπνξεί λα είλαη
εμεπκεληζκφο ή παξεγνξηά ή αθφκε θαη ειπίδα. Δίλαη ζίγνπξα λνεηηθφ
παηρλίδη. Φεπδαίζζεζε. Δμηιέσζε θαη ζθνπηκφηεηα. Δίλαη δειαδή
Ννεηηθή ζξεζθεπηηθή Αγάπε. Αιιά ζε θακία πεξίπησζε δελ είλαη
Αιεζηλή Αγάπε. Γελ είλαη Πλεπκαηηθή Θξεζθεπηηθή Αγάπε ή
ηνπιάρηζηνλ ΢πλεηδεζηαθή Θξεζθεπηηθή Αγάπε.

2.20 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεό κε ηε ΢πλείδεζε θαη ην
Αηνκηθό Πλεύκα ηνπ
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αγαπάεη ην Θεφ κε ηε ΢πλεηδεζηαθή Φπρή θαη ην
Αηνκηθφ Πλεχκα ηνπ. Ζ Αγάπε ηνπ απηή δελ είλαη πξάμε. Γελ θάλεη θάηη
γηα θάπνην ιφγν. Σφηε ζα ήηαλ Ννεηηθή Αγάπε.

΢πκβαίλεη απιά ιφγσ ηεο ελάξεηεο δσήο ηνπ λα αλεβαίλεη ελεξγεηαθά θαη
ςπρηθά. Καη γη’ απηφ ην ιφγν θαη δνλείηαη ζε αλψηεξα επίπεδα. ΢ην
΢πλεηδεζηαθφ θαη ζην Πλεπκαηηθφ Δπίπεδν. Καη αθνχ δνλείηαη ζηα
68

επίπεδα απηά είλαη θπζηθφ επφκελν λα βηψλεη θαη ηηο αληίζηνηρεο
πνηφηεηεο ρσξίο πξνζπάζεηα. Ζ ζθέςε ηνπ απφ Γηαλνεηηθή γίλεηαη
Φπζηθή. Σα ΢πλαηζζήκαηα ηνπ γίλνληαη Φπζηθά δειαδή ΢πλεηδεζηαθά ή
Πλεπκαηηθά. Οη δξάζεηο ηνπ γίλνληαη Φπζηθέο. Ζ Γηαλνεηηθή ηνπ Αγάπε
κεηαηξέπεηαη ζε ΢πλεηδεζηαθή θαη ζε Πλεπκαηηθή.

΢ηελ θαηάζηαζε απηή ε Γπαδηθφηεηα παχεη λα ππάξρεη. Γελ ππάξρεη Δγψ
θαη Θεφο. Δγψ θαη Φχζε. Σν θχξην ραξαθηεξηζηηθφ ησλ ΢πλεηδεζηαθψλ
΢πλαηζζεκάησλ φπσο έρνπκε ήδε αλαθέξεη είλαη ε ζπκπαληηθή δηάζεζε
ηνπ αηφκνπ. Ζ κείσζε ηνπ εγσηζκνχ ηνπ. Καη ην θχξην ραξαθηεξηζηηθφ
ησλ Πλεπκαηηθψλ ΢πλαηζζεκάησλ είλαη ε απφιπηε θαηάξγεζε ηνπ Δγψ.
Δπηπιένλ ην κφλν νπζηαζηηθά Πλεπκαηηθφ ΢πλαίζζεκα είλαη ε
Πλεπκαηηθή Αγάπε. Καη φπσο αλαθέξνπλ νη πεξηζζφηεξεο ζξεζθείεο
«Αγάπε είλαη ν Θεφο θαη ν Θεφο Αγάπε». Άξα ζε ηέηνηεο ζπλζήθεο ην
άηνκν κεηέρνληαο ηεο Πλεπκαηηθήο Αγάπεο κεηέρεη ηνπ Θενχ. Μεηέρεη
ησλ Πάλησλ. Γίλεηαη Έλα.

Δίλαη θη’ απηφ έλα παηρλίδη ιέμεσλ; Έλα ινγνπαίγλην; Ναη είλαη! Γηαηί δε
γίλεηαη λα πεξηγξάςνπκε αιιηψο κε λνεηηθά κέζα αλψηεξεο πλεπκαηηθέο
θαηαζηάζεηο. Γηαηξέρνπκε κε ην ινγνπαίγλην απηφ ηνλ θίλδπλν λα
εκπιαθνχκε ζε λνεηηθέο πιάλεο; Ναη! Αλακθηζβήηεηα ηνλ δηαηξέρνπκε!

Γη’ απηφ θαη νη κεγαιχηεξεο πιάλεο παξαηεξνχληαη ζηελ πξνζπάζεηα
εξκελείαο ή ζηελ ρξεζηκνπνίεζε γηα εγσηζηηθνχο ζθνπνχο ησλ «ηεξψλ
ιφγσλ». Σσλ «ηεξψλ θεηκέλσλ». Σσλ «Γξαθψλ». Σσλ Αλψηεξσλ ελ γέλεη
θαηαζηάζεσλ. Δίλαη θνηλφ κπζηηθφ φηη νη πην άγξηεο θαη αδίζηαθηεο
δηακάρεο ζηελ ηζηνξία ηεο Αλζξσπφηεηαο ήηαλ θαη είλαη νη ζξεζθεπηηθέο
δηακάρεο. Αλάκεζα ζε δηαθνξεηηθέο ζξεζθείεο. Αλάκεζα ζε
«Οξζφδνμνπο» θαη «Αηξεηηθνχο» νπαδνχο ηεο ίδηαο ζξεζθείαο. Ο
ρεηξφηεξνο θαλαηηζκφο ήηαλ αλέθαζελ ν ζξεζθεπηηθφο θαλαηηζκφο.


69

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3

ΚΑΣΧΣΔΡΖ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΖ ΢ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ
΢ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ

3.1 ΢ύγθξηζε Καηώηεξεο θαη Αλώηεξεο ΢πκπεξηθνξάο
3.2 Ο θαύινο θύθινο ησλ θαηώηεξσλ δξάζεσλ
3.3 Ζ Αλώηεξε ΢πκπεξηθνξά ηεο «Με Γξάζεο»
3.4 «Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ»


3.1 ΢ύγθξηζε Καηώηεξεο θαη Αλώηεξεο ΢πκπεξηθνξάο

ΚΑΣΧΣΔΡΖ ΢ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ
1.Πξνέξρεηαη απφ ηελ θπξηαξρία ηεο Αηζζεηηθήο θαη Γηαλνεηηθήο Φπρήο
2.Καζνξίδεηαη ζρεδφλ απφιπηα απφ ηα Μηάζκαηα, ηα Βαζηθά Πάζε θαη
ηελ εθάζηνηε Ηδηνζπγθξαζία ηνπ αηφκνπ
3.Σν άηνκν είλαη έξκαην ζηηο πιάλεο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο
4.Σν άηνκν επεξεάδεηαη έληνλα απφ ηα πιηθά αληηθείκελα, ηηο ζσκαηηθέο
νξκέο, απφ άιινπο αλζξψπνπο θαη απφ έλλνηεο
5.Δγσθεληξηθή θαη θηεηηθή ζπκπεξηθνξά
6.Δκκέλεη ζηελ αληίζεζε ησλ πξαγκάησλ θαη φλησλ
7.Τπαθνχεη ζην ηξίπηπρν: «Δγψ είκαη, Δγψ έρσ, Δγψ ζέισ»
8.Κπξηαξρνχλ ηα Τιηθά θαη ΢πκβνιηθά Δξεζίζκαηα ΢θέςεο
70

9.Κπξηαξρνχλ νη Πξνζσπηθέο Απφςεηο θαη ηα Ννεηηθά ΢πλαηζζήκαηα
10.΢θνπφο ηεο ε ηθαλνπνίεζε ησλ εθάζηνηε αηνκηθψλ θαη απζαίξεησλ
ζέισ
11.Κπξηαξρεί ε Δμσηεξηθή Βνχιεζε
12.Κπξηαξρεί ε ζπκπεξηθνξά ηεο απζαίξεηεο, αλαγθαζηηθήο θαη
αθφξεζηεο δξάζεο
13.Σείλεη πξνο ηελ εμσηεξηθή ηζνξξνπία θαη ηθαλνπνίεζε

ΑΝΧΣΔΡΖ ΢ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ
1.Πξνέξρεηαη απφ ηελ θπξηαξρία ηεο ΢πλεηδεζηαθήο Φπρήο θαη ηνπ
Αηνκηθνχ Πλεχκαηνο
2.Τπεξβαίλεη ηα Μηάζκαηα, ηα Βαζηθά Πάζε θαη ηελ Ηδηνζπγθξαζία ηνπ
αηφκνπ
3.Σν άηνκν δεη «κέζα θαη πάλσ» απφ ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο
4.Σν άηνκν δελ αγλνεί ηα αληηθείκελα, ηηο ζσκαηηθέο νξκέο, άιινπο
αλζξψπνπο ή έλλνηεο αιιά θαη δελ πξνζθνιιάηαη ζε φια απηά
5.΢πκπαληηθή θαη απνπξνζθνιιεκέλε
6.Δκκέλεη ζηελ ελφηεηα ησλ πξαγκάησλ θαη φλησλ
7.Τπαθνχεη ζην ηξίπηπρν: «Δίκαη έλα κε ηα πάληα, Γελ έρσ ηίπνηα γη’
απηφ κεηέρσ ζηα πάληα, Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ»
8.Κπξηαξρνχλ ηα ΢πλεηδεζηαθά θαζψο θαη ηα ΢θεπηνκνξθηθά
Δξεζίζκαηα ΢θέςεο πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηνλ Αλψηεξν Φπρηθφ Κφζκν
9.Κπξηαξρνχλ νη Φπζηθέο ΢θέςεηο θαη ηα ΢πλεηδεζηαθά θαη Πλεπκαηηθά
΢πλαηζζήκαηα
10.΢θνπφο ηεο ε ςπρηθή εμέιημε ηνπ αηφκνπ θαη ε έλσζε ηνπ κε ην
Γεκηνπξγφ
11.Κπξηαξρεί ε Δζσηεξηθή Βνχιεζε
71

12.΢πλεηδεηή επηινγή ηεο ζπκπεξηθνξάο ηεο «Με δξάζεο» ή αιιηψο ησλ
«Διαρίζησλ Σξηβψλ»
13.Σείλεη πξνο ηελ εζσηεξηθή ηζνξξνπία θαη επηπρία

3.2 Ο θαύινο θύθινο ησλ θαηώηεξσλ δξάζεσλ
΋πσο ήδε έρνπκε αλαθέξεη ε Καηψηεξε ΢πκπεξηθνξά ζηεξίδεηαη ζε έλα
δηνγθσκέλν Δγψ. ΢ε κηα δηνγθσκέλε Γηαλνεηηθή Φπρή ε νπνία είλαη
παξαδνκέλε ζηα εξεζίζκαηα πνπ ιακβάλεη απφ ην εμσηεξηθφ πεξηβάιινλ
θαη απφ ην ΢ψκα. Δπηπιένλ ν ζθνπφο ηεο Καηψηεξεο ΢πκπεξηθνξάο είλαη
λα ηθαλνπνηήζεη απηά ηα Δμσηεξηθά θαη ΢σκαηηθά Δξεζίζκαηα θαζψο θαη
ηα ΢πκβνιηθά Δξεζίζκαηα πνπ δηαξθψο θαη ρσξίο θνξεζκφ παξάγεη ε
Γηαλνεηηθή Φπρή. ΋ια απηά νδεγνχλ ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν ζε
ζπλερείο δξάζεηο.

Αλ νη δξάζεηο ηνπ πξνέξρνληαη απφ έληνλα εξεζίζκαηα ηνπ
πεξηβάιινληνο ή απφ πηεζηηθέο ζσκαηηθέο νξκέο ηφηε έρνπλ έλαλ
αλαγθαζηηθφ ραξαθηήξα. Σν άηνκν δξα απηφκαηα, αλειεχζεξα θαη ππφ
πίεζε. Δίλαη έξκαην ησλ γεγνλφησλ ή ησλ «νξκνλψλ» ηνπ. Αλ απφ ηελ
άιιε ε δξάζε ηνπ πξνέξρεηαη απφ Πξνζσπηθέο Απφςεηο θαη επηδηψμεηο
ηεο Γηαλνεηηθήο Φπρήο ηφηε πξφθεηηαη γηα απζαίξεηε θαη εγσηζηηθή
δξάζε.

Δθηφο απφ ηνλ αλαγθαζηηθφ ή απζαίξεην ραξαθηήξα ηεο δξάζεο ηνπ
Καηψηεξνπ Αλζξψπνπ έλα άιιν ραξαθηεξηζηηθφ ησλ δξάζεσλ απηψλ
είλαη ν ρηκαηξηθφο θαη κάηαηνο ραξαθηήξαο ηεο θαηεχζπλζεο ηεο δξάζεο.
Δλψ φιεο νη θαηψηεξεο δξάζεηο απνζθνπνχλ ζην λα ηθαλνπνηήζνπλ ηηο
ζσκαηηθέο νξκέο θαη ηα δηαλνεηηθά ζέισ ην ηειηθφ απνηέιεζκα είλαη ε
κε ηθαλνπνίεζε. Ο κε θνξεζκφο. Γηαηί ηα κελ ζσκαηηθά πάζε πνηέ δε
γλσξίδνπλ θνξεζκφ, ηα δε δηαλνεηηθά ζέισ δελ έρνπλ φξηα ή
ηθαλνπνίεζε. Πξφθεηηαη ινηπφλ γηα έλα κάηαην ζηφρν. Γηα κηα ΢ηζχθεηα
δξάζε. Γηα κηα απιεζηία ηχπνπ Μίδα.

72

΋ηαλ επηθξαηεί ε Αηζζεηηθή Φπρή ε θαηψηεξε δξάζε κνηάδεη κε ηε
δξάζε ελφο θαηψηεξνπ δψνπ πνπ άγεηαη θαη θέξεηαη απφ ηα εμσηεξηθά
γεγνλφηα θαη απφ ηηο ζσκαηηθέο αλάγθεο θαη νξκέο.

΋ηαλ επηθξαηεί ε Γηαλνεηηθή Φπρή ε θαηψηεξε δξάζε κνηάδεη κε ηε
δξάζε ελφο ζρηδνθξελνχο ν νπνίνο άγεηαη θαη θέξεηαη απφ ηηο ζπλερείο
θαη βαζαληζηηθέο ςεπδαηζζήζεηο πνπ θαηαθιχδνπλ ην κπαιφ ηνπ.
Αληηιακβάλεηαη ιαλζαζκέλα, ζθέθηεηαη απζαίξεηα, παξεξκελεχεη θαη
δξα απζαίξεηα θαη κε καλία. Κάζε απζαίξεηε δξάζε επηθέξεη πνιιαπιέο
αληηδξάζεηο απφ ην πεξηβάιινλ νη νπνίεο αληηκεησπίδνληαη κε λέεο
απζαίξεηεο δξάζεηο. Απηέο νη δξάζεηο κε ηε ζεηξά ηνπο πξνθαινχλ λέεο
πνιιαπιέο αληηδξάζεηο.

Σν απνηέιεζκα είλαη έλαο καληαθφο θαχινο θχθινο απζαίξεησλ
δξάζεσλ. Έλαο πφιεκνο κε θαληάζκαηα. Μηα Γνλ Κηρσηηθή κάρε. Έλαο
εθηάιηεο. Ζ Καηψηεξε ινηπφλ ΢πκπεξηθνξά είλαη ε ΢πκπεξηθνξά ηεο
Γξάζεο. Πξφθεηηαη φκσο γηα δξάζε αλαγθαζηηθή, απζαίξεηε θαη
αθφξεζηε. Ζ Καηψηεξε ΢πκπεξηθνξά είλαη πξντφλ πιάλεο. Γη’ απηφ θαη
είλαη πεγή ζσκαηηθήο αζζέλεηαο θαη λνεηηθήο δπζηπρίαο.

3.3 Ζ Αλώηεξε ΢πκπεξηθνξά ηεο «Με Γξάζεο»
Ζ Αλψηεξε ΢πκπεξηθνξά ζηεξίδεηαη ζηε ΢πλείδεζε θαη ζην Αηνκηθφ
Πλεχκα. ΢ε κηα κε απζαίξεηε Γηαλνεηηθή Φπρή. Ζ Αλψηεξε
΢πκπεξηθνξά ηείλεη λα απνδεζκεπζεί απφ ηηο επηδξάζεηο ηνπ Δμσηεξηθνχ
Πεξηβάιινληνο ή ηνπ ΢ψκαηνο ή ηεο Γηαλνεηηθήο Φπρήο. Γειαδή ηείλεη
λα απνδεζκεπηεί απφ ηηο επηδξάζεηο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο.
Αληίζεηα ηείλεη λα θαζνδεγείηαη ζηε δξάζε ηεο απφ ηηο επηδξάζεηο ηνπ
Κφζκνπ ηεο Μνλαδηθφηεηαο. Απφ ηε ΢πλείδεζε θαη ην Αηνκηθφ Πλεχκα.
Απφ ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο. Οη δξάζεηο ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ
δελ είλαη πξντφλ αλάγθεο, πάζνπο θαη απζαηξεζίαο. Γελ έρνπλ ην ζηνηρείν
ηεο ππνθεηκεληθφηεηαο θαη ηνπ εγσηζκνχ. Δίλαη πξντφλ ζπλεηδεηήο
επηινγήο.

73

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επηιέμεη ζπλεηδεηά ηελ ςπρηθή ηνπ εμέιημε
θαη ηελ έλσζε κε ην Θείν ζαλ ηνλ θχξην νπζηαζηηθφ ζθνπφ ηνπ. Έρεη
επηιέμεη ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο ζαλ ην θχξην ζηαζεξφ θξηηήξην
δξάζεο. Έρεη επηιέμεη λα κε ζέιεη. Γειαδή λα κελ έρεη αηνκηθά ζέισ
αιιά κφλν ζπκπαληηθά ζέισ. Καη ην κφλν ζπκπαληηθφ ζέισ είλαη ε
ςπρηθή εμέιημε θαη ε έλσζε κε ην Γεκηνπξγφ.

Δθφζνλ έρεη επηιέμεη ην «κε ζέισ» ε δξάζε ηνπ κεηαηξέπεηαη απηφκαηα
ζε «κε δξάζε». Απηφ δε ζεκαίλεη απάζεηα Γελ ζεκαίλεη κνηξνιαηξία. Γε
ζεκαίλεη αδξάλεηα. Απιά έρεη θαηαξγήζεη ηηο πεξηηηέο θαη άζθνπεο
δξάζεηο. Αληηδξά ζηα εμσηεξηθά θαη ζσκαηηθά εξεζίζκαηα ρσξίο φκσο
λα ηνλ θαζνξίδνπλ ή λα ηνλ βγάδνπλ απφ ηελ εζσηεξηθή ηνπ πνξεία.

Αλ θάλεη θξχν ζα ςάμεη γηα θαηαθχγην ή ζα θνξέζεη ξνχρα. Οχηε ζα
αγλνήζεη ην θξχν αιιά νχηε θαη ζα ηξέκεη απφ ην θφβν κήπσο
θξπνινγήζεη. Αλ πεηλάζεη ζα θάεη κέρξη λα θνξέζεη ηελ πείλα ηνπ θαη ζα
ζηακαηήζεη. Γε ζα επηδνζεί ζε άζθνπεο λεζηείεο ράξηλ θάπνηαο
ηδενινγίαο αιιά νχηε θαη ζα γίλεη έξκαην ηνπ πάζνπο ηεο ιαηκαξγίαο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αληηδξά ζηα δηάθνξα Ννεηηθά Δξεζίζκαηα
΢θέςεο πεξλψληαο ηα απφ ην θίιηξν ηεο ΢πλεηδεζηαθήο Φπρήο θαη ηεο
Φπζηθήο ΢θέςεο. ΋ηαλ ε Γηαλνεηηθή ηνπ Φπρή ηνλ παξνηξχλεη λα
απνθηήζεη νινέλα θαη πεξηζζφηεξα πιηθά αγαζά δελ πξνβαίλεη ζε
πεξηηηέο ή κάηαηεο δξάζεηο. Γε ζα απνξξίςεη ηα ρξήζηκα γηα ηελ
θαζεκεξηλή ηνπ δηαβίσζε πιηθά αγαζά αιιά δε ζα γίλεη θαη δνχινο ζην
πάζνο ηεο απφθηεζεο αγαζψλ. Θα ζθεθζεί θαη ζα πεη: «΢ε πνην βαζκφ ε
δξάζε απηή, δειαδή ε απφθηεζε απηνχ ηνπ αγαζνχ ζα εμππεξεηήζεη ην
ππέξηαην αγαζφ, δειαδή ηελ ςπρηθή κνπ εμέιημε;»

΋ηαλ ε Γηαλνεηηθή Φπρή ηνλ παξνηξχλεη λα πξνζθνιιεζεί ζε άιινπο
αλζξψπνπο θαη πάιη ζθέθηεηαη κε θπζηθά θξηηήξηα: Μηα ηέηνηα
πξνζθφιιεζε είλαη πξάγκαηη αλαγθαία; Δμππεξεηεί ηελ ςπρηθή κνπ
εμέιημε ή γίλεηαη εκπφδην ζε απηήλ; Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πρ αγαπάεη
74

νπζηαζηηθά θαη θξνληίδεη κε ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ ηξφπν ην ζχληξνθν
ηνπ, ηα παηδηά ηνπ θαη ηνπο ζπλαλζξψπνπο ηνπ αιιά ρσξίο λα
πξνζθνιιάηαη ζε απηνχο. Έρεη επίγλσζε φηη θάζε ηέηνηα πξνζθφιιεζε
ηνλ απνκαθξχλεη απφ ην ππέξηαην αγαζφ. Απφ ην ζθνπφ ηνπ. ΋ηαλ ε
Γηαλνεηηθή Φπρή ηνλ παξνηξχλεη λα πξνζθνιιεζεί ζε έλλνηεο θηιηξάξεη
κε ηε Φπζηθή ΢θέςε κηα ηέηνηα δξάζε. ΢θέθηεηαη: «Μήπσο πξφθεηηαη
γηα κηα αηνκηθή ή ζπιινγηθή πιάλε; Θα κε θέξεη πην θνληά ζην ζθνπφ
κνπ ή ζα κε απνκαθξχλεη;»

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη θάζε πξνζθφιιεζε ζε πιηθά αγαζά,
ζε ζσκαηηθέο νξκέο, ζε πξφζσπα θαη ζε έλλνηεο είλαη κηα θαηψηεξε
δξάζε. Μηα δξάζε πνπ ζα επηθέξεη αιπζηδσηά κχξηεο άιιεο θαηψηεξεο
δξάζεηο κε απνηέιεζκα ηε δεκηνπξγία ελφο θαχινπ θχθινπ δξάζεσλ.
Μνηάδεη κε ηνπο παηδηθνχο εθείλνπο ιαβπξίλζνπο ζηνπο νπνίνπο φπνην
δξφκν θαη λα πάξεηο κεηά απφ αξθεηή δηαδξνκή δηαπηζηψλεηο φηη θηάλεηο
ζε αδηέμνδν. Αιιά ήδε έρεηο θάλεη άζθνπα δηάθνξεο δηαδξνκέο θαη
μαλαξρίδεηο απφ ηελ αξρή. Ο κφλνο δξφκνο πνπ ζε βγάδεη απφ ην
ιαβχξηλζν είλαη ν δξφκνο ηεο απνπξνζθφιιεζεο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίζεο ηελ επίγλσζε φηη φρη κφλν νη πξάμεηο
δειαδή ε ΢πκπεξηθνξά είλαη δξάζε αιιά θαη ηα ΢πλαηζζήκαηα θαη νη
΢θέςεηο είλαη δξάζεηο. Δπνκέλσο απνθεχγεη ζπζηεκαηηθά λα εκπιέθεηαη
ζε Ννεηηθά ΢πλαηζζήκαηα ή ζε Πξνζσπηθέο Απφςεηο. Πξνζπαζεί λα
βηψλεη θπξίσο Φπζηθά ΢πλαηζζήκαηα θαη Φπζηθέο ΢θέςεηο. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη δελ είλαη κφλν πξνβιεκαηηθή δξάζε
ην λα ζθνηψζεηο θάπνηνλ. Αιιά είλαη πξνβιεκαηηθή δξάζε θαη ην λα
ζθέθηεζαη ζπλέρεηα πψο ζα ζθνηψζεηο θάπνηνλ. ΋πσο θαη ην λα
επραξηζηηέζαη ζηε ζθέςε απηή.

΢ηνλ αλζξψπηλν λφκν κφλν ε αξλεηηθή δράζη έρεη επηπηψζεηο. ΢ηνλ
΢πκπαληηθφ Νφκν επηπηψζεηο έρεη θαη ε εληξχθεζε ζε αξλεηηθέο ζθέςεηο
θαη ζπλαηζζήκαηα. Γηαηί απνζπληνλίδεη ην άηνκν απφ ηε θπζηθή ηνπ
πνξεία θαη κνηξαία ην νδεγεί πξνο ηα θάησ κε ηειηθφ πνιιέο θνξέο
απνηέιεζκα λα ην νδεγήζεη θαη ζηελ πξάμε. Ζ λεζηεία ζε φιεο ηηο
75

ζξεζθείεο άιισζηε απηφ ην λφεκα είρε θαη έρεη. Σελ θάζαξζε ηνπ
ζψκαηνο κέζσ ηεο απνρήο απφ ηνμηλσηηθέο ηξνθέο αιιά θαη θπξίσο ηελ
θάζαξζε ηνπ Ννπ απφ αξλεηηθέο ζθέςεηο θαη ζπλαηζζήκαηα.

3.4 «Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ»
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αληί ησλ αηνκηθψλ ζέισ θαζνδεγείηαη ζηε δξάζε
ηνπ απφ ηελ αξρή «Γελεζήησ ην ζέιεκα ΢νπ». Γλσξίδεη ην ηειηθφ
ζέιεκα ηνπ Γεκηνπξγνχ πνπ είλαη ε ηειηθή επηζηξνθή ηνπ Αηνκηθνχ
Πλεχκαηνο ζηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν. Δπεηδή φκσο δε κπνξεί απφ ην δηθφ
ηνπ επίπεδν λα γλσξίδεη αλά πάζα ζηηγκή κε ζηγνπξηά ηη είλαη θαιφ θαη ηη
θαθφ, ηη είλαη ζσζηφ θαη ηη ιάζνο, ηη είλαη εζηθφ θαη ηη αλήζηθν γη’ απηφ
ην ιφγν εθαξκφδεη ηελ εμήο ηερληθή. Σελ ηερληθή ηεο «Με δξάζεο».
Γειαδή απνθεχγεη ηνπο ιεπηνκεξείο πξνγξακκαηηζκνχο γηαηί
εκπεξηέρνπλ κεγάιεο πηζαλφηεηεο ππνθεηκεληζκνχ θαη αηνκηθψλ ζέισ.
Απνθεχγεη ηηο βηαζηηθέο παξνξκεηηθέο θαη άζθνπεο δξάζεηο. Αθνινπζεί
ηελ ηαθηηθή ηνπ «Βιέπνληαο θαη θάλνληαο».

Έηζη νδεγείηαη ζηελ εθάζηνηε δξάζε ηνπ πεξηζζφηεξν απφ θπζηθά
θξηηήξηα, δειαδή απφ ηελ αλάγθε παξά απφ απζαίξεηεο πξνζσπηθέο
θαηαζηάζεηο. Ζ επίζεζε εκπεξηέρεη κεγαιχηεξν πνζνζηφ δξάζεο απφ ηελ
άκπλα. Γη’ απηφ θαη εκπεξηέρεη κεγαιχηεξν πνζνζηφ ιάζνπο. Ο
ακπλφκελνο εθφζνλ βέβαηα βξίζθεηαη ζε επαγξχπλεζε βξίζθεηαη ζε
πιενλεθηηθή ζέζε γηαηί βιέπεη πξψηνο ηηο θηλήζεηο ηνπ αληηπάινπ ηνπ θαη
γλσξίδεη πψο λα αληηδξάζεη. Οδεγείηαη απφ ηελ αδήξηηε αλάγθε θαη φρη
απφ ηελ απζαηξεζία ηνπ Ννπ ηνπ.

Σν Καξάηε είλαη έλα σξαηφηαην παξάδεηγκα κηαο ηέηνηαο δξάζεο. ΋ζνη
έρνπλ παξαθνινπζήζεη αγψλεο θαξάηε έρνπλ δηαπηζηψζεη φηη νη
πεξηζζφηεξνη αζιεηέο ζηε δηάξθεηα ελφο αγψλα θηλνχληαη πάξα πνιχ,
αιιάδνπλ ζέζεηο, θάλνπλ πνιιέο επηζέζεηο κε πνιχπινθεο θηλήζεηο.
Κάλνπλ δειαδή άζθνπεο δξάζεηο. Μάιηζηα φζν πην λένη θαη άπεηξνη
είλαη ηφζν πεξηζζφηεξν άζθνπα, απζαίξεηα θαη επηζεηηθά θηλνχληαη.
Αληίζεηα ν έκπεηξνο θαη ζνθφο αζιεηήο επαγξππλά, παξαθνινπζεί
ήξεκα ηνλ αληίπαιν ηνπ, δελ θηλείηαη εθηφο θαη αλ ρξεηάδεηαη θαη
76

πεξηκέλεη ηελ θαηάιιειε ζηηγκή. Σε ζηηγκή πνπ ν αληίπαινο ηνπ ζα
θάλεη ην ιάζνο. Σε ζηηγκή ηεο αδπλακίαο ηνπ άιινπ. Σφηε ζα δξάζεη
αθαξηαία θαη κε ην ειάρηζην ρηχπεκα ζα ηνλ έρεη ληθήζεη.

Απηή είλαη ε Φπζηθή ΢πκπεξηθνξά ηεο «Με δξάζεο». Δπαγξππλψ,
κειεηψ, δξσ αθαξηαία φηαλ ρξεηάδεηαη θαη φζν ρξεηάδεηαη. Γξσ κε
ραιαξφ ΢ψκα θαη γαιήλην Ννπ. Ζ έγλνηα κνπ είλαη ε εζσηεξηθή
ηζνξξνπία θαη φρη ε εμσηεξηθή.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δεη «κέζα θαη πάλσ απφ ηνλ θφζκν». Μέζα θαη
πάλσ απφ ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο. Μέζα θαη πάλσ απφ ηνλ Κφζκν
ηεο Πιάλεο. Εεη κέζα ζηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο γηαηί ην ΢ψκα ηνπ,
ε Αηζζεηηθή θαη Γηαλνεηηθή ηνπ Φπρή ππαθνχνπλ ζηνπο Νφκνπο ηεο
Γπαδηθφηεηαο. Αιιά δεη θαη πάλσ απφ ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο
γηαηί εκπλέεηαη απφ ηε ΢πλείδεζε θαη ην Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα πνπ
εκπίπηνπλ ζηνλ Κφζκν ηεο Μνλαδηθφηεηαο. Δθφζνλ ε θαηεχζπλζε ηνπ
είλαη πξνο ηα άλσ γη’ απηφ θαη ε ζθέςε, ην ζπλαίζζεκα θαη ε
ζπκπεξηθνξά ηνπ(δξάζε) είλαη αλψηεξεο.










77

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4

ΗΓΔΟΛΟΓΗΚΑ ΢Τ΢ΣΖΜΑΣΑ

4.1 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Ηδενινγία
4.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε ηηο Ηδενινγίεο
4.3 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ «αγσλίδεηαη» γηα ηηο «ηδέεο» ηνπ αιιά
ηηο βηώλεη
4.4 Ηδενινγηθά ΢πζηήκαηα θαη Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
4.5 ΢ηάδηα πιάλεο όζνλ αθνξά ηε ζρέζε κε ηηο έλλνηεο-αξρέο
4.6 «Πάλησλ ρξεκάησλ κέηξνλ Άλζξσπνλ είλαη»
4.7 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη θαζεκεξηλέο ηξηβέο


4.1 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Ηδενινγία
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη ζε Ηδενινγηθά ΢πζηήκαηα. Έρεη
απφςεηο θαη «πηζηεχσ». Έρεη ηδαληθά. Δίλαη ηνπνζεηεκέλνο. Θεσξεί φηη
ζξεζθεπηηθά είλαη Υξηζηηαλφο θαη κάιηζηα Οξζφδνμνο. Άιισζηε έηζη
γξάθεη θαη ε αζηπλνκηθή ηνπ ηαπηφηεηα δίπια απφ ηελ εκεξνκελία
γελλήζεσο ηνπ. Θεσξεί φηη είλαη Έιιελαο. Γελλήζεθε Έιιελαο θαη
πηζηεχεη ζηνλ Διιεληζκφ. Θεσξεί φηη πνιηηηθά είλαη ζνζηαιηζηήο ή
θνκκνπληζηήο ή δεμηφο. Θεσξεί φηη είλαη νηθνιφγνο. ΋ηη είλαη
ζπλαηζζεκαηηθά επαίζζεηνο θαη πνιηηηζκέλνο άλζξσπνο. Πνδνζθαηξηθά
είλαη νπαδφο ηεο ηάδε ή ηεο δείλα νκάδαο. Καη νχησ θαζεμήο.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο είλαη γεκάηνο ηακπέιιεο. Ηδενινγηθέο
ηακπέιιεο. Σαπηίδεη ηνλ εαπηφ ηνπ κε ηηο ηακπέιιεο απηέο.
Πξνζθνιιάηαη ζ’ απηέο. Οη ηακπέιιεο δελ πεξηγξάθνπλ απηφ πνπ ν ίδηνο
78

είλαη αιιά ασηός ζεσξεί φηη είναι απηφ πνπ γξάθνπλ νη ηακπέιιεο. Ο
ηξφπνο δσήο φκσο ηνπ Καηψηεξνπ Άλζξσπνπ δελ έρεη κεγάιε
αληηζηνηρία κε απηφ πνπ γξάθνπλ νη ηακπέιιεο ηνπ. Γε ζεκαίλεη φηη
βηψλεη απηφ πνπ γξάθνπλ νη ηακπέιιεο. Ή φηη θαη είναι απηφ πνπ
αλαγξάθνπλ.

Γη’ απηφ θαη κπνξεί λα δεηο ζπρλά δπν αλζξψπνπο κε ηηο ηακπέιιεο
«ζενζεβνχκελνο» λα ζθνηψλνληαη κεηαμχ ηνπο πξνθεηκέλνπ λα θάλεη
«ρξηζηηαλφ» ν ζενζεβνχκελνο Υξηζηηαλφο ην ζενζεβνχκελν
Μνπζνπικάλν. Ή γηα λα θάλεη «κνπζνπικάλν» ν ζενζεβνχκελνο
Μνπζνπικάλνο ην ζενζεβνχκελν Υξηζηηαλφ. Σν ίδην έμνρα ζθνηψλνληαη
κεηαμχ ηνπο νη Υξηζηηαλνί, νη Γεκνθξάηεο, νη Έιιελεο, νη επηζηήκνλεο
θαη νη θαιιηηέρλεο γηα ην πνηνο είλαη πην Υξηζηηαλφο, πην Γεκνθξάηεο,
πην Έιιελαο, πην επηζηήκνλαο θαη πην θαιιηηέρλεο!

4.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε ηηο Ηδενινγίεο
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ αξλείηαη ηηο δηάθνξεο Ηδενινγίεο. Αιιά δε
γίλεηαη θαη νπαδφο θακηάο Ηδενινγίαο. Γλσξίδεη φηη νη αξρέο πνπ πεξηέρεη
θάζε Ηδενινγία είλαη ρξήζηκεο, σο έλα ζεκείν γηα λα εμεηάδεη θαλείο ηελ
πξαγκαηηθφηεηα θαη γηα λα ζπλελλνείηαη.

Γλσξίδεη φηη θάζε έλλνηα ή αξρή είλαη κηα λνεηηθή ηξνθή. ΋πσο
ρεηξίδεηαη νξζά ηηο πιηθέο ηξνθέο, ηα ηξφθηκα έηζη πξέπεη λα ρεηξηζηεί θαη
ηηο λνεηηθέο ηξνθέο, ηηο έλλνηεο θαη ηηο αξρέο. Τπάξρνπλ νη
δειεηεξηψδεηο ηξνθέο, νη βιαβεξέο ηξνθέο, νη άρξεζηεο ηξνθέο, νη
ζξεπηηθέο ηξνθέο θαη νη πνιχ ζξεπηηθέο ηξνθέο. Τπάξρνπλ νη ηξνθέο πνπ
έρνπλ σξαίν ρξψκα. Απηέο πνπ έρνπλ σξαία γεχζε. Καη απηέο πνπ έρνπλ
κεγάιε ζξεπηηθή αμία.

Κάηη αλάινγν ζπκβαίλεη θαη κε ηηο αξρέο θαη έλλνηεο. Τπάξρνπλ έλλνηεο
φισλ ησλ εηδψλ θαη πνηνηήησλ. Άιιεο κε πεξηζζφηεξν πνζνζηφ πιάλεο
θαη άιιεο κε ιηγφηεξν. Άιιεο πνπ αλεβάδνπλ ην άηνκν ςπρηθά θαη άιιεο
79

πνπ ην θαηεβάδνπλ. Άιιεο πνπ έρνπλ σξαία ζπζθεπαζία θαη άιιεο πνπ
έρνπλ σξαίν πεξηερφκελν. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο καζαίλεη ζηαδηαθά λα
κελ ηαπηίδεηαη θαη λα κελ πξνζθνιιάηαη ζηηο έλλνηεο.

Μαζαίλεη απιψο λα ηηο ηεξαξρεί, λα ηηο θαηαηάζζεη θαη λα ηηο
ρξεζηκνπνηεί ζαλ εξγαιεία. Σηο ζεσξεί κέζν θαη φρη ζθνπφ. Σηο ηεξαξρεί
κε βάζε ην αλ ζπκθσλνχλ ή φρη κε ηε Φπζηθή ΢θέςε. Με θξηηήξην ην αλ
ηνλ βνεζάλε ή ηνλ εκπνδίδνπλ ζηελ ςπρηθή ηνπ εμέιημε. Με θξηηήξην ην
αλ ηνλ θάλνπλ πην πγηή ζσκαηηθά θαη πην επηπρηζκέλν λνεηηθά θαη
πλεπκαηηθά.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ιέεη «Δίκαη Υξηζηηαλφο». Δμεηάδεη ηηο αξρέο
ηνπ Υξηζηηαληζκνχ θαη πηνζεηεί ρσξίο πξνθαηάιεςε ζηελ θαζεκεξηλή
ηνπ δσή ζαλ ηξφπν δσήο πιένλ φηη αληηιακβάλεηαη ζαλ ζσζηφ. ΢σζηφ κε
ηε Φπζηθή έλλνηα, κε ηε Φπζηθή ΢θέςε θαη Ζζηθή φπσο ήδε ηελ έρνπκε
πεξηγξάςεη. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ιέεη «Δίκαη Έιιελαο». Λέεη
«Δίκαη Άλζξσπνο», «Δίκαη πνιίηεο απηνχ ηνπ θφζκνπ». Γελ απνξξίπηεη
ηα ζεηηθά ή ηηο νξζέο αμίεο ή ηηο ζεηηθέο παξαδφζεηο ηνπ Διιεληζκνχ.
Αιιά δελ πηνζεηεί άθξηηα θάηη, επεηδή θαη κφλν επεηδή είλαη «ειιεληθφ»
ή «ειιελνπξεπέο».

4.3 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ «αγσλίδεηαη» γηα ηηο «ηδέεο» ηνπ αιιά
ηηο βηώλεη
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ «αγσλίδεηαη» γηα ηηο αξρέο ηνπ. Σηο
εθαξκφδεη ν ίδηνο ζηνλ εαπηφ ηνπ. Οχηε «πεζαίλεη» γηα ηηο αξρέο ηνπ. Εεη
κε βάζε απηέο. Οχηε ζθνηψλεη άιινπο γηα ηηο αξρέο ηνπ. Δίλαη απιψο
παξάδεηγκα πξνο κίκεζε. Έλα ηζρπξφ παξάδεηγκα πξνο κίκεζε.

Γε κπνξείο λα ζίμεηο έλα Αλψηεξν Άλζξσπν γηα ηηο αξρέο ηνπ. Γε
κπνξείο λα ηνπ πξνζβάιεηο ηε Υξηζηηαληθφηεηα ηνπ ή ηελ Διιεληθφηεηα
ηνπ ή ηε Γεκνθξαηηθφηεηα ηνπ. Γηαηί δελ ηαπηίδεηαη νχηε κε απηά νχηε
θαη κε ηα αληίζεηα ηνπο. Γελ ηαπηίδεηαη κε θακηά ηδενινγηθή ηακπέιια.
80


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ αγσλίδεηαη γηα ηα ηδαληθά θαη ηηο αξρέο ηνπ
γηαηί έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ζηαδηαθά φηη ηέηνηνη αγψλεο απνηεινχλ κηα
πιάλε. Μηα θαινζηεκέλε λνεηηθή παγίδα. Αγσλίδνκαη γηα ηα ηδαληθά
κνπ ζεκαίλεη νπζηαζηηθά φηη αγσλίδνκαη λα ηα επηβάισ ζηνπο άιινπο.
«Αγσλίδνκαη γηα ηα ηδαληθά κνπ» γηα ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν ζεκαίλεη
φηη δξσ κε βάζε θάπνην ζπγθεθξηκέλν απζαίξεην θαη αλζξψπηλν
ζχζηεκα αμηψλ. Ή ζεκαίλεη φηη έξρνκαη ζε θφληξα κε ηνπο νπαδνχο
αληίπαισλ ηδενινγηθψλ ζπζηεκάησλ.

Ο κφλνο αγψλαο πνπ είλαη γηα έλα Αλψηεξν Άλζξσπν ζεκηηφο θαη κε αμία
είλαη ν εζσηεξηθφο αγψλαο. Ο αγψλαο ελάληηα ζηα θαηψηεξα ζηνηρεία
ηνπ εαπηνχ ηνπ. Δλάληηα ζηηο πξνζθνιιήζεηο θαη ζηηο πιάλεο ηνπ. Ζ
κφλε επαλάζηαζε πνπ είλαη ζεκηηή είλαη ελάληηα ζηηο πξνζθνιιήζεηο θαη
ζηα πάζε ηνπ. Ο κφλνο ερζξφο ηνπ είλαη επίζεο νη πξνζθνιιήζεηο θαη ν
θαηψηεξνο ηνπ εαπηφο.

4.4 Ηδενινγηθά ΢πζηήκαηα θαη Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Πξνζθνιιάηαη ζε Ηδενινγηθά ΢πζηήκαηα θαη αηνκηθέο «ηακπέιιεο»
2.Έρεη «απφςεηο», «πηζηεχσ» θαη «ηδαληθά» ηα νπνία ζεσξεί δηθά ηνπ
3.«Αγσλίδεηαη» γηα ηηο αξρέο ηνπ ρσξίο φκσο λα ηηο θάλεη πξάμε ζηελ
θαζεκεξηλή ηνπ δσή. Αλαληηζηνηρία ζεσξίαο θαη πξάμεο
4.Υσξίδεη ηηο αξρέο ζε «θαιέο» θαη «θαθέο». Σαπηίδεηαη κε ηηο πξψηεο
θαη πνιεκά ηηο δεχηεξεο
5.Καζνξίδεηαη απφ ηηο αξρέο-έλλνηεο . Σείλεη λα δξα ζχκθσλα ή αληίζεηα
κε απηέο

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Απνπξνζθνιιάηαη απφ Ηδενινγηθά ΢πζηήκαηα θαη «ηακπέιιεο»
81

2.Ηεξάξρεζε, θαηάηαμε θαη ρξήζε ησλ ελλνηψλ-αξρψλ ζην επίπεδν ηνπο
σο λνεηηθή ηξνθή ρσξίο φκσο ηαχηηζε κε απηέο
3.Γελ «αγσλίδεηαη» γηα ηηο έλλνηεο-αξρέο ηνπ αιιά ηηο βηψλεη ζηελ
πξάμε. Νφεκα γη’ απηφλ έρεη κφλν ν εζσηεξηθφο αγψλαο
απνπξνζθφιιεζεο
4.Έρεη επίγλσζε φηη ππάξρνπλ κφλν «θαηψηεξεο» θαη «αλψηεξεο»
έλλνηεο-αξρέο κε θξηηήξην πάληα ην αλ νδεγνχλ ζηελ ςπρηθή εμέιημε
πξνο ην Γεκηνπξγφ. Σν πξφβιεκα εληνπίδεηαη ζην βαζκφ πξνζθφιιεζεο
ζε απηέο
5.Απηνθαζνξίδεηαη. Σείλεη λα δεη ζχκθσλα κε ηε Φπζηθή Ζζηθή θαη
΢πκπεξηθνξά

4.5 ΢ηάδηα πιάλεο όζνλ αθνξά ηε ζρέζε κε ηηο έλλνηεο-αξρέο
Ο άλζξσπνο πνπ ηείλεη ζην λα γίλεη Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη πεξάζεη
απφ δηάθνξα ζηάδηα γηα λα σξηκάζεη φζνλ αθνξά ηε ζπκπεξηθνξά ηνπ
απέλαληη ζηηο Ηδενινγίεο. Σν πξψην ζηάδην είλαη ε πηνζέηεζε. ΢εβφκελνο
ή ζαπκάδνληαο απηνχο πνπ ηνπ ηηο δηδάζθνπλ ηηο απνδέρεηαη θαη’ αξρήλ.
Γελ αξθείηαη φκσο ζην λα ηηο απνδερζεί απιψο γηα ιφγνπο θνηλσληθήο
θαηαμίσζεο αιιά ελδηαθέξεηαη θαη γηα ην πεξηερφκελνο ηνπο. Ο
άλζξσπνο πνπ ηείλεη λα γίλεη Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ηελ ηάζε ηνπ
εξεπλεηή. Σείλεη πξνο ηελ εκβάζπλζε. Μειεηψληαο ηηο Ηδενινγίεο
δηαπηζηψλεη ηα ζεηηθά ηνπο ζεκεία θαη πιένλ ηηο πηνζεηεί.

΋ληαο εηιηθξηλήο κε ηε ΢πλείδεζε ηνπ δελ αξθείηαη ζην λα ηηο πηνζεηήζεη
ζεσξεηηθά. Πξνζπαζεί λα ηηο θάλεη ηξφπν δσήο. Δθεί φκσο αξρίδνπλ ηα
πξνβιήκαηα. Γηαηί έξρεηαη ζε ζχγθξνπζε κε ηελ Πξαγκαηηθφηεηα. Με
ηνπο Νφκνπο ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο. ΢ε κηα πξψηε θάζε φληαο
εηιηθξηλήο θαη αγλφο ηδενιφγνο ζα έξζεη ζε ζχγθξνπζε φρη ηφζν κε ηηο
Ηδενινγίεο φζν κε ηα εμνπζηαζηηθά θαηεζηεκέλα πνπ ηηο εθπξνζσπνχλ.
Θα έξζεη ζε ζχγθξνπζε κε ηελ ππνθξηζία θαη ηελ αλεηιηθξίλεηα ησλ
βαζκνθφξσλ. Με ηε δίςα ηνπο γηα ρξήκα, εμνπζία θαη εθκεηάιιεπζε. Θα
δηαπηζηψζεη ηελ ηξνκεξή αλαθνινπζία ιφγσλ θαη έξγσλ.
82


΋ζνλ αθνξά ηε Θξεζθεία ζα έξζεη ζε ζχγθξνπζε κε ηελ εμνπζία θαη ηελ
ππνθξηζία ηεο θάζε Δθθιεζίαο. Σνπ Ηεξαηείνπ. ΋ζνλ αθνξά ηελ
Πνιηηηθή ζα έξζεη ζε ζχγθξνπζε κε ην Κφκκα θαη ηνπο εμνπζηαζηηθνχο
ηνπ κεραληζκνχο. ΋ζνλ αθνξά ηελ Δπηζηήκε ζα έξζεη ζε ζχγθξνπζε κε
θνηλσληθννηθνλνκηθά ζπκθέξνληα πνπ αιινηξηψλνπλ ηνπο
επηζηεκνληθνχο κεραληζκνχο. Αλ είλαη γηαηξφο πρ ζα δηαπηζηψζεη πφζν
ην εκπφξην θαη νη αηνκηθέο θηινδνμίεο έρνπλ αιινηξηψζεη ηελ
αλζξσπηζηηθή ηδενινγία ηεο Ηαηξηθήο.

Αλ είλαη θπζηθφο επηζηήκνλαο ζα δηαπηζηψζεη ηελ ππαγσγή ηεο Φπζηθήο
Δπηζηήκεο ζηηο ζθνπηκφηεηεο ησλ πνιεκηθψλ βηνκεραληψλ ή ηεο
Σερλνινγίαο πνπ αληηζηξαηεχεηαη ην θπζηθφ πεξηβάιινλ. Αθφκα θαη ζην
ρψξν ηεο Ηδενινγίαο ηεο θνηλσληθήο πξνζθνξάο ζα δηαπηζηψζεη ηηο
ππνθξηζίεο θαη ηηο ζθνπηκφηεηεο πνπ ππνθξχπηνπλ ζπρλά νη αγαζνεξγίεο
θαη νη αλζξσπηζηηθέο πξσηνβνπιίεο.

Ζ ζχγθξνπζε κε ηα εμνπζηαζηηθά θαηεζηεκέλα ζα ηνλ νδεγήζεη ζπλήζσο
ζε δχν θαηεπζχλζεηο. Μπνξεί λα αλαισζεί ζε έλα ηεξφ αγψλα γηα λα
πξνζδνζεί ζηελ Ηδενινγία ηνπ θαη ζηελ εμνπζία πνπ ηελ εθπξνζσπεί ην
θαζαξφ ηεο πεξηερφκελν θαη ην θαζαξφ ηεο πξφζσπν. ΋ληαο φκσο
κνλάδα κέζα ζην πιήζνο ησλ αλζξψπσλ κε θαηψηεξεο θαη αλεηιηθξηλείο
επηδηψμεηο πνιχ γξήγνξα ζα βξεζεί ζην πεξηζψξην. Μπνξεί επίζεο εμ’
αξρήο λα απνγνεηεπηεί θαη λα απνηξαβερηεί. Μπνξεί λα γίλεη ν
ξνκαληηθφο ηδενιφγνο πνπ δεη ζην δηθφ ηνπ θφζκν ή ζηελ δηθή ηνπ
θιεηζηή ηδενινγηθή κεηνλφηεηα. Ο ξνκαληηθφο πνπ νλεηξεχεηαη έλαλ
θαιχηεξν θφζκν ελψ ζηελ πξάμε δηαπηζηψλεη ηελ αδπλακία ηνπ λα
παξέκβεη πξνο κηα ηέηνηα θαηεχζπλζε. Σν απνηέιεζκα θαη ζηηο δχν
πεξηπηψζεηο είλαη ην θιείζηκν θαη ε απνγνήηεπζε.

Οπδέλ θαθφλ φκσο ακηγέο θαινχ. Ζ απεκπινθή ηνπ απφ ηελ ελεξγφ
δξάζε φζνλ αθνξά ηελ Ηδενινγία θαζψο θαη ε απνγνήηεπζε ηνπ ζα ηνλ
νδεγήζνπλ πηζαλψο ζε κηα ζρεηηθή απνπξνζθφιιεζε. Πηζαλφ λα βξεη ην
ρξφλν λα επαλεμεηάζεη ηηο απφςεηο ηνπ. Γειαδή λα πεξάζεη απφ ηελ
83

θξηηηθή ηεο εμνπζίαο πνπ θαίλεηαη λα εθπξνζσπεί ηελ Ηδενινγία ζηελ
θξηηηθή ηεο ίδηαο ηεο Ηδενινγίαο.

΢ηελ αξρή κπνξεί λα πεξάζεη απφ ην ζηάδην ηεο αληηδξαζηηθφηεηαο. Αλ
πξηλ ήηαλ Υξηζηηαλφο κπνξεί λα γίλεη άζενο. Αιιά απηή ε αζεΐα ζα είλαη
πξντφλ πίθξαο θαη αληίδξαζεο. Αλ ήηαλ αξηζηεξφο κπνξεί λα γίλεη δεμηφο.
Αλ ήηαλ νπαδφο ηνπ επλνκνχκελνπ θξάηνπο κπνξεί λα γίλεη αλαξρηθφο.
Αιιά θάπνηα ζηηγκή ε ΢πλείδεζε ηνπ ζα ηνλ σζήζεη λα απεκπιαθεί απφ
απηφ ην θαχιν θχθιν ηεο αληίδξαζεο.

Θα δηαπηζηψζεη ηφηε φηη πάλσ θάησ φιεο νη Ηδενινγίεο, αθφκε θαη νη
θαηλνκεληθά αληίζεηεο έρνπλ θαη ηα θαιά ηνπο θαη ηα θαθά ηνπο ζηνηρεία.
Θα δηαπηζηψζεη επίζεο φηη ε ηζηνξία ηεο αλζξσπφηεηαο δελ είλαη παξά ε
ηζηνξία ησλ κάηαησλ πξνζπαζεηψλ γηα ηελ αιιαγή ηνπ θφζκνπ πξνο ην
θαιχηεξν κε βάζε πάληα ηηο δηάθνξεο αληηκαρφκελεο ηδενινγίεο.

΋ηη ηέηνηεο πξνζπάζεηεο πξνθάιεζαλ καδηθή δπζηπρία ζηνλ αλζξψπηλν
πιεζπζκφ. ΋ηη αθφκε θαη κηθξέο πξφνδνη ρξεηάζηεθαλ εθαηνληάδεο
ρξφληα γηα λα επηηεπρζνχλ. ΋ηη ε πνξεία ηνπ θφζκνπ δελ είλαη κφλν πξνο
ηα κπξνο αιιά θαη πξνο ηα πίζσ. ΋ηη θαη ζηελ αλζξψπηλε ηζηνξία ε κέξα
δηαδέρεηαη ηε λχθηα θαη ε λχθηα ηελ εκέξα.

΋ηη ε ηερλνινγηθή πξφνδνο δε ζπλνδεχεηαη θαη απφ ηελ αληίζηνηρε εζηθή
πξφνδν. ΋ηη θαη ν ΢σθξάηεο θαη ν Υξηζηφο θαη ν κέζνο άλζξσπνο ηεο
ηφηε επνρήο αληηκεηψπηδε ζηαζεξά ηα ίδηα εζηθά δηιήκκαηα θαη ην ίδην
ππνθξηηηθφ θαη εμνπζηαζηηθφ πεξηβάιινλ. ΋ηη αλέθαζελ νη πνιινί ήηαλ
έλαο φρινο.

΋ηη πάληα επηθξαηνχζε ζ’ απηφ ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο ην
αξλεηηθφ, ην θαθφ, ε άγλνηα, ε αζζέλεηα, ε δπζηπρία. ΋ηη ην θαιφ
εληνπηδφηαλ πάληα ζε κνλάδεο ή ηνπιάρηζηνλ ζε κηθξέο νκάδεο. ΋ηη ην
θαιφ ήηαλ πάληα ε αλαιακπή ελ κέζσ ζθφηνπο.
84


4.6 «Πάλησλ ρξεκάησλ κέηξνλ Άλζξσπνλ είλαη»
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη ην πξφβιεκα δελ
έγθεηηαη νχηε ζηηο Δμνπζίεο αιιά νχηε θαη ζηηο Ηδενινγίεο πνπ ιέλε φηη
εθπξνζσπνχλ. Σν πξφβιεκα έγθεηηαη πάληα ζηε ζτέζη ηνπ Αλζξψπνπ κε
ηηο Ηδενινγίεο. ΢ηελ πξνζθφιιεζε ηνπ. ΢ηελ αλσξηκφηεηα ηνπ. ΢ηε
δφλεζε ηνπ ζε θαηψηεξα επίπεδα. Άξα ην πξφβιεκα έγθεηηαη πάληα ζηνλ
Άλζξσπν. ΢ην άηνκν. Γε γλσξίδσ αλ απηφ ελλννχζε ν Πξσηαγφξαο φηαλ
έιεγε «Πάλησλ ρξεκάησλ κέηξνλ Άλζξσπνλ είλαη». Γειαδή «΋ισλ ησλ
πξαγκάησλ κέηξν είλαη ν Άλζξσπνο». Αλ φκσο απηφ πνπ θαηάιαβα απηφ
θαη ελλννχζε πηζηεχσ φηη είρε δίθην.

Έλα πιηθφ αγαζφ δελ είλαη απφ κφλν ηνπ θαιφ ή θαθφ. Δμαξηάηαη πψο ην
ρξεζηκνπνηεί ν άλζξσπνο θαη αλ πξνζθνιιάηαη ζ’ απηφ. Καη ην ίδην
ζπκβαίλεη θαη γηα ηηο έλλνηεο. Γελ είλαη απφ κφλεο ηνπο θαιέο ή θαθέο.
Δμαξηάηαη πψο ηηο ελλνεί θαη ηηο ρξεζηκνπνηεί ν άλζξσπνο θαη θαηά πφζν
είλαη πξνζθνιιεκέλνο ζ’ απηέο. Άιισζηε ζην φλνκα ηεο αγάπεο ηεο
ειεπζεξίαο ηεο αλζξσπηάο έρνπλ γίλεη ηα ρεηξφηεξα εγθιήκαηα.

4.7 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη θαζεκεξηλέο ηξηβέο
΢ηελ πξάμε, ζηελ θαζεκεξηλή δσή ε ζρέζε ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ κε
ηηο Ηδενινγίεο είλαη ζρέζε απνπξνζθφιιεζεο. Γε γίλεηαη νπαδφο. Γε
γίλεηαη ζχκα. Αιιά δε γίλεηαη νχηε πνιέκηνο. Καη ε «ζεηηθή» ζηάζε ηνπ
νπαδνχ θαη ε «αξλεηηθή» ζηάζε ηνπ πνιέκηνπ είλαη πξνζθνιιήζεηο ζηελ
έλλνηα. Αθξηβψο γηαηί ε έλλνηα ζε θαζνξίδεη. Αληίζεηα εζχ πξέπεη λα
θαζνξίδεηο ηελ έλλνηα. Δζχ πξέπεη λα θαζνξίδεηο θαη ην πεξηερφκελν ηεο
έλλνηαο θαη ηε ζρέζε ζνπ κε απηή. Γη’ απηφ θαη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο
δε ζεσξεί φηη είλαη, νχηε θαη δειψλεη φηη είλαη, νχηε «Υξηζηηαλφο», νχηε
θαη «αληηρξηζηηαλφο». Οχηε δεκνθξάηεο νχηε θαη αληηδεκνθξάηεο. Γελ
ππάγεηαη ζε ηδενινγηθέο ηακπέιιεο. Γελ εηεξνθαζνξίδεηαη.

85

Απηνθαζνξίδεηαη κε ηελ έλλνηα ηνπ φηη θαζνξίδεηαη απφ ηελ ηάζε ηνπ λα
ζξψζθεη πξνο ηα άλσ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ έρεη πξφβιεκα λα
ζεβαζηεί ηηο θαηεζηεκέλεο Ηδενινγίεο. ΢έβεηαη ηηο εθάζηνηε παξαδφζεηο
αιιά δελ ππνηάζζεηαη ζ’ απηέο. Οχηε θαη ηηο αληηκάρεηαη. Γελ έρεη
θαλέλα πξφβιεκα επεηδή ε ηαπηφηεηα ηνπ γξάθεη «Έιιελ Υξηζηηαλφο
Οξζφδνμνο». Γελ έρεη πξφβιεκα λα πάεη ή λα κελ πάεη ζηελ εθθιεζία.
Γε ζηέθεη ζηνπο ηχπνπο. Πξνζπαζεί λα βηψλεη ηελ νπζία. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο δελ αληηκάρεηαη ηηο θαηεζηεκέλεο εμνπζίεο. Γελ αλαιψλεη ηε
δσή ηνπ ζην λα αιιάμεη ηνλ θφζκν. Πξνζπαζεί λα αιιάμεη ηνλ εαπηφ
ηνπ.

Απηφ φκσο δε ζεκαίλεη φηη αλ πηεζηεί απφ ηηο εθάζηνηε εμνπζίεο λα
παξαβεί ηνλ εζηθφ ηξφπν δσήο ηνπ φηη ζα ππαθνχζεη. Πξνηηκά λα είλαη
εληάμεη κε ηε ΢πλείδεζε ηνπ παξά κε ηελ νπνηαδήπνηε εμνπζία ή κε ηνπο
νπνηνπζδήπνηε αλζξψπηλνπο λφκνπο. Γλσξίδεη φηη νη ηζνξξνπίεο είλαη
ιεπηέο θαη φηη πνιιέο θνξέο αθξνβαηεί ζε ηελησκέλν ζρνηλί. Απφ ηε κηα
πξνζπαζεί λα παξακείλεη πηζηφο ζηνλ θπζηθά εζηθφ ηξφπν δσήο ηνπ ελψ
απφ ηελ άιιε πξνζπαζεί λα κελ έξρεηαη ζε αληίζεζε κε ηηο εθάζηνηε
εμνπζίεο ή κε ηελ αλζξψπηλε κηθξφηεηα.

Αιιά ην ζεσξεί απηφ ζαλ κηα εθπαίδεπζε. ΢αλ κηα πλεπκαηηθή θαη εζηθή
κάρε. ΢αλ ην δξφκν πξνο ηελ ςπρηθή ηνπ εμέιημε πνπ πεξλάεη κέζα απφ
ηηο δπζθνιίεο θαη ηα δηιήκκαηα ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. ΢’ απηή ηελ
πνξεία έρεη ζχληξνθν ηνπ ηε γλψζε ησλ ΢πκπαληηθψλ Νφκσλ θαη ηε
θσλή ηεο ΢πλείδεζεο ηνπ.






86

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5


ΠΑΣΡΗΓΑ, ΠΟΛΗΣΗΚΖ, ΑΝΘΡΧΠΗΝΟΗ ΝΟΜΟΗ

5.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηελ Παηξίδα ηνπ
5.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί ηνλ εαπηό ηνπ πνιίηε ηνπ Κόζκνπ
5.3 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηελ πνιηηηθή ηνπ
Ηδενινγία θαη ην Κόκκα
5.4 Παηξίδα, Πνιηηηθή, Αλζξώπηλνη Νόκνη: Καηώηεξνο θαη
Αλώηεξνο Άλζξσπνο
5.5 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε Ηδενινγίεο θαη
Κόκκαηα
5.6 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Αλζξώπηλνη Νόκνη
5.7 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Αλζξώπηλνη Νόκνη
5.8 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη ΢πκπαληηθνί Νόκνη


5.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηελ Παηξίδα ηνπ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη κάζεη απφ κηθξφο λα δέλεηαη κε δηάθνξεο
νκάδεο. Να ζεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ νπαδφ. Να ηαπηίδεηαη κε ηηο νκάδεο
απηέο. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο καζαίλεη απφ κηθξφο λα είλαη
«ππεξήθαλνο» πνπ είλαη Έιιελαο, Σνχξθνο, Γεξκαλφο, Ακεξηθαλφο θιπ.
Μαζαίλεη λα είλαη πεξήθαλνο πνπ είλαη κέινο ηεο νηθνγέλεηαο ηνπ, ηεο
γεηηνληάο ηνπ, ηνπ ρσξηνχ ηνπ, ηνπ ζρνιείνπ ηνπ, ηεο ζρνιηθήο ηνπ ηάμεο.
Δίλαη ππεξήθαλνο πνπ είλαη νπαδφο ηεο ηάδε πνδνζθαηξηθήο νκάδαο ή
ηνπ ηάδε πνιηηηθνχ θφκκαηνο. ΢ηα κάηηα ηνπ, νη «δηθέο ηνπ» νκάδεο είλαη
νη θαιχηεξεο. Δπεηδή αθξηβψο ζπκκεηέρεη ν ίδηνο ζ’ απηέο.

87

Κάζε θνξά πνπ ε πνδνζθαηξηθή ηνπ νκάδα ή ην θφκκα ηνπ ή ε παηξίδα
ηνπ ληθάεη ηνπο άιινπο, ηνπο «πξναηψληνπο ερζξνχο», ν ίδηνο λνηψζεη
ληθεηήο θαη εμπςσκέλνο. Δλψ θάζε θνξά πνπ ε νκάδα ηνπ εηηάηαη
λνηψζεη πξνζβεβιεκέλνο θαη ηαπεηλσκέλνο. ΋ζν πην άδεηνο, κηθξφο,
αλαζθαιήο θαη αζήκαληνο λνηψζεη έλαο άλζξσπνο ηφζν πην θαλαηηθφο
γίλεηαη ππέξ ηεο νκάδαο ηνπ θαη ελαληίνλ φισλ ησλ άιισλ. Ζ νκάδα ηνπ,
ηνπ ραξίδεη θάιπςε, εμχςσζε, αμία. Έηζη λνηψζεη ηνπιάρηζηνλ.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο λνηψζεη πεξήθαλνο γηα ηελ «έλδνμε» ηζηνξία
ηεο παηξίδαο ηνπ θαη γηα ηνλ «αλψηεξν» πνιηηηζκφ ηεο. Γελ είλαη ηπραίν
πνπ ζηα αλέθδνηα ηεο θάζε ρψξαο ν πνιίηεο ηεο είλαη πάληα ν έμππλνο
ελψ νη μέλνη θαη ηδίσο νη ερζξνί ζεσξνχληαη θνπηνί. Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο είλαη εμ’ νξηζκνχ ξαηζηζηήο. Δίηε πξφθεηηαη γηα ηελ παηξίδα
ηνπ, ηε ζξεζθεία ηνπ, ην θφκκα ηνπ, ηελ νηθνγέλεηα ηνπ, ηε γεηηνληά ηνπ,
ηελ πνδνζθαηξηθή ηνπ νκάδα αθφκε θαη ην θχιν ηνπ. Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο είλαη ππνζηεξηθηήο ηνπ «Παο κε Έιιελ βάξβαξνο» ζηελ
παξαπνηεκέλε ηνπ βέβαηα έθδνζε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πηζηεχεη φηη «Ο Θεφο είλαη καδί ηνπ». Γειαδή
ππέξ ηεο παηξίδαο ηνπ. Πρ ππέξ ηνπ Διιεληζκνχ. Οη Αξραίνη Έιιελεο
πίζηεπαλ φηη φηαλ δπφ παηξίδεο ήηαλ ζε πφιεκν καδί κ’ απηέο
πνιεκνχζαλ θαη νη ζενί ηνπο. Ο Μέγαο Αιέμαλδξνο πξνζεπρφηαλ ζηνπο
δηθνχο ηνπ ζενχο γηα λα ληθήζεη θαη νη αληίπαινη ηνπ βέβαηα
πξνζεχρνληαλ ζηνπο δηθνχο ηνπο. Οη Βπδαληηλνί βαζηιείο επηθαινχλην ην
Θεφ ελαληίνλ ησλ ερζξψλ ηνπο. Αο κε μερλάκε ην «Δλ ηνχησ λίθα» κε ηε
ρξήζε ηνπ ζηαπξνχ. Οη Υξηζηηαλνί ΢ηαπξνθφξνη θαηαθηνχζαλ μέλα
εδάθε πξνζεπρφκελνη ζην Θεφ ηνπο θαη ην ίδην θπζηθά έπξαηηαλ θαη νη
«αιιφζξεζθνη».

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θζάλεη ζην παξαλντθφ ζεκείν λα ζεσξεί ηελ
Αγία Βαξβάξα πξνζηάηηδα ηνπ Διιεληθνχ Ππξνβνιηθνχ ή ηνλ Άγην ηάδε
πξνζηάηε ηνπ Διιεληθνχ Πεδηθνχ. ΢ε πνην Θεφ φκσο πξνζεχρεηαη ν θάζε
«θηιφπαηξηο»; Τπάξρνπλ ηάρα πνιινί ζενί; Καη πνηνο είλαη ν πην θαιφο
88

θαη ν πην ηζρπξφο; Καη γηαηί ν Θεφο λα ππνζηεξίμεη απηή ηελ παηξίδα
ελαληίνλ ηεο άιιεο; Ζ ζρηδνθξέλεηα ζε φιν ηεο ην κεγαιείν!

5.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί ηνλ εαπηό ηνπ πνιίηε ηνπ Κόζκνπ
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ, «ηνπ Κφζκνπ πνιίηε»
φπσο νξζά ην δηαηχπσζε ν Αληηζζέλεο. Γε ζεσξεί φηη είλαη «άπαηξηο».
Οχηε θαηαγίλεηαη ζε αγψλεο θαηά ηεο παηξίδαο. Θεσξεί, φπσο θαη γηα
φια ηα άιια πξάγκαηα φηη ηίπνηα δελ είλαη ηπραίν. Γελ είλαη ηπραίν πνπ
γελλήζεθε Έιιελαο ή Γεξκαλφο ή Σνχξθνο. ΋πσο δελ είλαη ηπραίν πνπ
γελλήζεθε Υξηζηηαλφο ή Μνπζνπικάλνο, ιεπθφο ή καχξνο, άληξαο ή
γπλαίθα. Αιιά δελ ηαπηίδεηαη κε απηά ηα «εμσηεξηθά» γλσξίζκαηα. Πίζσ
απφ ηηο επηθαλεηαθέο δηαθνξέο δηαπηζηψλεη ηελ νκνηφηεηα. ΋ηη φινη νη
άλζξσπνη είλαη νπζηαζηηθά πνιίηεο απηνχ ηνπ θφζκνπ. Αλαπφζπαζην
κέξνο απηνχ ηνπ ΢χκπαληνο.

Γη’ απηφ θαη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ είλαη ξαηζηζηήο. Γελ είλαη ππέξ
ησλ καχξσλ θαη θαηά ησλ ιεπθψλ. Οχηε θαη αληίζηξνθα. Γελ είλαη νχηε
«Γπηηθφο» νχηε θαη «Αλαηνιηθφο». Γε λνηψζεη πεξήθαλνο πνπ γελλήζεθε
Έιιελαο ή Σνχξθνο ή Ενπινχ. Απηφ φκσο δελ ηνλ εκπνδίδεη λα
κειεηήζεη ηελ ηζηνξία θαη ηελ πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά ηνπ ιανχ ζηνλ
νπνίν γελλήζεθε. Καζψο θαη ηελ παγθφζκηα ηζηνξία θαη ηελ παγθφζκηα
πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά.

Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν ην κφλν νπζηαζηηθφ γλψξηζκα ηνπ θάζε
αηφκνπ είλαη ην επίπεδν ηεο ςπρηθήο ηνπ εμέιημεο. Καη απηφ δελ ηνλ
ελδηαθέξεη κε ζθνπφ λα πεξηθξνλήζεη ηνπο «θαηψηεξνπο» ηνπ. Οχηε κε
ζθνπφ λα πνιεκήζεη ή λα θνιαθεχζεη ηνπο «αλσηέξνπο» ηνπ. Σνλ
ελδηαθέξεη γηα λα μέξεη πνπ βξίζθεηαη ζηελ θιίκαθα ηεο ςπρηθήο
εμέιημεο. Γηα λα έρεη ην «Γλψζη ζ’ απηφλ». Γηα λα έρεη ηηο θαηψηεξεο
δξάζεηο ζαλ παξάδεηγκα πξνο απνθπγή θαη ηηο αλψηεξεο ζαλ παξάδεηγκα
πξνο έκπλεπζε.

89

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο επνκέλσο δελ είλαη νχηε ξαηζηζηήο, νχηε θαη
εζληθηζηήο. Δίλαη πάλσ απ’ φια Άλζξσπνο θαη κάιηζηα Αλψηεξνο
Άλζξσπνο. Γη’ απηφ θαη δελ αλαγλσξίδεη «ερζξνχο ηνπο έζλνπο θαη ηεο
παηξίδαο». Αιιά δελ πέθηεη θαη ζηελ παγίδα ηνπ ζεσξεηηθνχ
«δηεζληζκνχ». Σνπ «δηεζληζκνχ» πνπ ηείλεη λα ππνζηεξίδεη ππνθξηηηθά
ηνπο νκντδεάηεο άιισλ θξαηψλ ελψ πνιεκά ηνπο νπαδνχο αληίζεησλ
ηδενινγηψλ αλεμάξηεηα απφ ηελ παηξίδα ηνπο. Καη’ νπζίαλ απηφο ν
δηεζληζηήο ηδενιφγνο πρ ν Κνκκνπληζηήο δελ παχεη λα είλαη ξαηζηζηήο.
Απιά ην θξηηήξην ηνπ ξαηζηζκνχ ηνπ είλαη ε πνιηηηθή ηδενινγία θαη φρη ε
παηξίδα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ εκπιέθεη ην Θεφ ζε ξαηζηζηηθέο ή
εζληθηζηηθέο ή ζξεζθεπηηθέο δηακάρεο. Γε ζεσξεί φηη ν Θεφο είλαη
πεξηζζφηεξν Έιιελαο ή πεξηζζφηεξν Υξηζηηαλφο ή πεξηζζφηεξν ιεπθφο
ή πεξηζζφηεξν άληξαο. ΋πσο πνιχ ζσζηά αλέθεξε ν Ζξάθιεηηνο αλ ηα
βφδηα πεξηέγξαθαλ ην Θεφ ηνπο ζίγνπξα ζα πεξηέγξαθαλ έλαλ
βντδφκνξθν Θεφ. ζα ηνπ έδηλαλ ηα δηθά ηνπο ραξαθηεξηζηηθά. Ο
Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ πέθηεη επίζεο ζηελ πιάλε ηνπ λα πηζηεχεη φηη
ππάξρνπλ πνιινί ζενί πνπ κάιηζηα ν θαζέλαο ππνζηεξίδεη θαη
δηαθνξεηηθή παηξίδα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί ηξνκεξή αζέβεηα, ηξνκεξή χβξε ην λα
εκπιέθεη ην Θεφ ζηηο δηάθνξεο αξλεηηθέο ηνπ δξάζεηο. ΢ηνπο πνιέκνπο
ηνπ. ΢ηνπο ζθαγηαζκνχο. ΢ηηο ερζξφηεηεο ηνπ. ΢ηηο ηκπεξηαιηζηηθέο ηνπ
επηδηψμεηο. Πνιχ πεξηζζφηεξν δε ζεσξεί φηη ν ιαφο «ηνπ» είλαη «ν
πεξηνχζηνο ιαφο ηνπ Κπξίνπ». Μηα ηέηνηα άπνςε δελ είλαη παξά κηα
ξαηζηζηηθή θαη εζληθηζηηθή πιάλε πεξί Θενχ ελφο ξαηζηζηή πνπ έρεη
θηηάμεη ην Θεφ ηνπ «θαη’ εηθφλα θαη θαζ’ νκνίσζηλ ηνπ».

5.3 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο ηαπηίδεηαη κε ηελ πνιηηηθή ηνπ
Ηδενινγία θαη ην Κόκκα
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο φπσο ζεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ «Έιιελα» κε ηνλ
ίδην ηξφπν ηνλ ζεσξεί θαη «΢νζηαιηζηή», «Κνκκνπληζηή»,
«Φηιειεχζεξν», «Γεκνθξάηε», «Αλαξρηθφ», «Αληηεμνπζηαζηή»,
90

«Δπαλαζηάηε» θιπ. Καη πάιη ππνπίπηεη ζηελ πιάλε ηνπ λα ηαπηίδεηαη κε
κηα Ηδενινγία. Με έλα Ηδενινγηθφ ΢χζηεκα. Με κηα ηακπέιια. Καη δελ
αξθείηαη ζπλήζσο ζηε ζεσξεηηθή πξνζθφιιεζε. ΢πλήζσο πξνζθνιιάηαη
θαη ζηελ εμνπζία πνπ δηαηείλεηαη φηη εθθξάδεη ηε ζπγθεθξηκέλε
Ηδενινγία. Πξνζθνιιάηαη ζην Κφκκα.

Γελ έρεη θακία ζεκαζία αλ ην Κφκκα είλαη «Γεκνθξαηηθφ»,
«Φηιειεχζεξν», «Κνκκνπληζηηθφ», «΢νζηαιηζηηθφ», «Αλαξρηθή Οκάδα»,
«Αληηεμνπζηαζηηθή Πάιε» ή «Φηιειεχζεξν Φφξνπκ». Πξφθεηηαη ζε φιεο
ηηο πεξηπηψζεηο γηα εμνπζηαζηηθνχο κεραληζκνχο. Λεηηνπξγνχλ πάλσ
θάησ κε ηνλ ίδην ηξφπν φπσο ήδε εμεγήζακε. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο
ππνζηεξίδεη ην Κφκκα ηνπ φηη θαη λα θάλεη. Με ηνλ ίδην ηξφπν πνπ
ππνζηεξίδεη ηελ Αζιεηηθή ηνπ Οκάδα φηη θαη λα θάλεη. Πξνζθνιιάηαη
ζην Κφκκα ηνπ ζπλαηζζεκαηηθά θαη ηδενινγηθά. Μπνξεί επίζεο λα
πξνζθνιιάηαη φρη ηδενινγηθά αιιά γηα πιηθά ή εμνπζηαζηηθά νθέιε.
Γειαδή λα απνβιέπεη ζην ρξήκα θαη ζηελ εμνπζία. Αιιά θαη απηφ δελ
παχεη λα είλαη κηα πξνζθφιιεζε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο εκπιέθεηαη ζε δηάθνξεο δηαδηθαζίεο κε ζθνπφ
λα επηθξαηήζεη ην Κφκκα ηνπ. Ο ζθνπφο ηνπ θάζε Κφκκαηνο είλαη λα
θαηαιάβεη ηελ εμνπζία. Να θαηαιάβεη ην θξάηνο θαη λα κεηαζρεκαηίζεη
ηελ θνηλσλία πξνο ηελ θαηεχζπλζε ησλ ηδενινγηθψλ ηνπ δηαθεξχμεσλ.
Γελ έρεη ζεκαζία αλ ζα θαηαιάβεη ην Κξάηνο κε «δεκνθξαηηθέο
δηαδηθαζίεο» ή κε πξαμηθφπεκα.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε ζπλεηδεηνπνηεί φηη ν κεηαζρεκαηηζκφο ηεο
Κνηλσλίαο είλαη κηα ηξνκεξή πιάλε. Καλέλα Κφκκα φζν ηζρπξφ, καδηθφ
ή επαλαζηαηηθφ θαη αλ είλαη δε κπφξεζε πνηέ ηζηνξηθά λα
πξαγκαηνπνηήζεη ην φξακα ηνπ. Πνιιά Κφκκαηα πήξαλ ηελ εμνπζία
αιιά θαλέλα θαη πνηέ δε κεηαζρεκάηηζε ηελ Κνηλσλία πξνο ηελ
θαηεχζπλζε ηνπ δηθνχ ηνπ επίγεηνπ Παξάδεηζνπ.

91

Γηαηί θακηά απζαίξεηε αλζξψπηλε εμνπζία δε κπνξεί λα αιιάμεη ην
Κνζκηθφ ΢ρέδην ηνπ «΢ρνιείνπ Εσήο» θαη λα πάεη θφληξα ζηνπο Νφκνπο
ηεο Φχζεο.

Άιισζηε γηα ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν ην Κφκκα είλαη ν κεραληζκφο γηα
λα αιιάμεη ηνπο άιινπο θαη πνηέ ηνλ εαπηφ ηνπ. Αιιά ρσξίο νπζηαζηηθή
εζσηεξηθή αιιαγή ηνπ θαζελφο, δειαδή φισλ, πνηέ δελ πξφθεηηαη λα
ππάξμεη Δπίγεηνο Παξάδεηζνο.

5.4 Παηξίδα, Πνιηηηθή, Αλζξώπηλνη Νόκνη: Καηώηεξνο θαη
Αλώηεξνο Άλζξσπνο
ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Σαπηίδεηαη κε ηελ Παηξίδα ηνπ. Θεσξεί φηη είλαη Έιιελαο, Σνχξθνο
θιπ. Δίλαη ππεξήθαλνο γη’ απηφ
2.Πεξηθξνλεί ή ερζξεχεηαη ηνπο πνιίηεο άιισλ θξαηψλ. Δίλαη ζπλήζσο
ξαηζηζηήο
3.Πηζηεχεη φηη ν Θεφο ηάζζεηαη κε ηε δηθή ηνπ Παηξίδα ή απαηηεί θάηη
ηέηνην απφ ην Θεφ
4.Σαπηίδεηαη κε πνιηηηθέο ηδενινγίεο θαη θφκκαηα
5.Δκπιέθεηαη ζηελ πιάλε ηεο «Αιιαγήο ηνπ Κφζκνπ» βάζεη ησλ δηθψλ
ηνπ απζαίξεησλ απφςεσλ. Έηζη παχεη λα αζρνιείηαη κε ηε δηθή ηνπ
αηνκηθή αιιαγή πξνο ην θαιχηεξν
6.Ο ςσξηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη ππεξεηψληαο ςσξηθά
ηνπο Αλζξψπηλνπο Νφκνπο ρσξίο λα θάλεη δηάθξηζε ησλ λφκσλ απφ ηνπο
αλζξψπνπο θαη ηηο εμνπζίεο πνπ ηνπο ρξεζηκνπνηνχλ. Ο ζπθσηηθφο
Καηψηεξνο Άλζξσπνο αδηαθνξεί γηα ηνπο Αλζξψπηλνπο Νφκνπο ή
ελαληηψλεηαη ζε φηη ηνπ πεξηνξίδεη ηελ απφιαπζε ηεο δσήο ρσξίο λα
λνηάδεηαη αλ αδηθεί άιινπο. Ο ζπθηιηηηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο
ρξεζηκνπνηεί ηνπο αηειείο αλζξψπηλνπο λφκνπο γηα λα απνθηήζεη
εμνπζία.

92

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Θεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ πάλσ απ’ φια ζαλ Άλζξσπν, πνιίηε απηνχ ηνπ
Κφζκνπ. Αδηαθνξεί γηα ηηο εζληθέο «ηακπέιιεο»
2.Γελ είλαη ξαηζηζηήο. Γελ είλαη αξλεηηθφο απέλαληη ζε θαλέλα ιφγσ
εζληθφηεηαο ή θπιήο
3.Γε ρξεζηκνπνηεί ην Θεφ ζε ζρέζε κε ηελ εζληθφηεηα ηνπ ή ηε θπιή ηνπ
4.΢πκκεηέρεη φπνπ ρξεηάδεηαη ζηα θνηλά ρσξίο λα γίλεηαη νπαδφο
θνκκάησλ ή ηδενινγηψλ
5.Έρεη επίγλσζε ηνπ ξφινπ ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο σο «΢ρνιείνπ
Εσήο». Ζ ζηαζεξή ηνπ δξάζε είλαη λα πάξεη ηα καζήκαηα ςπρηθήο
εμέιημεο πνπ ρξεηάδεηαη
6.Ξερσξίδεη ηνπο Αλζξψπηλνπο Νφκνπο απφ ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο.
΢έβεηαη ηνπο πξψηνπο ζην βαζκφ πνπ δελ ηνλ ππνρξεψλνπλ λα παξαβεί
ηνπο αλψηεξνπο δεχηεξνπο. Δπηιέγεη ζηαζεξά ηε ζπκκφξθσζε κε ηνπο
΢πκπαληηθνχο Νφκνπο, φρη φκσο θαηαλαγθαζηηθά ζαλ εμσηεξηθή επηβνιή
αιιά ζαλ αηνκηθή Φπζηθή Ζζηθή

5.5 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε Ηδενινγίεο θαη
Κόκκαηα
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεηαη κε θαλέλα Κφκκα. Κη απηφ γηαηί
δε ζέιεη λα πξνζθνιιεζεί ζε θακηά ηδενινγηθή πιάλε. Έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη νη Ηδενινγίεο θαη νη αξρέο ππάξρνπλ γηα λα
ππεξεηνχλ ηελ εμέιημε ηνπ Αλζξψπνπ θαη φρη γηα λα γίλεηαη ν Αλζξσπνο
ζθιάβνο ηνπο. Γε ζεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ «΢νζηαιηζηή» ή «Γεκνθξάηε» ή
νηηδήπνηε άιιν απφ ηα ζπλήζε. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε γίλεηαη
νπαδφο θαλελφο Κφκκαηνο. Γελ εκπιέθεηαη ζηελ πνιηηηθή θαη ζηα
Κφκκαηα γηαηί γλσξίδεη φηη πξφθεηηαη γηα κεραληζκνχο εμνπζίαο πνπ
ειάρηζηα ή κφλν θαη’ φλνκα εθθξάδνπλ ηελ αληίζηνηρε Ηδενινγία.

Απηφ δε ζεκαίλεη φηη δε ζπκκεηέρεη ζηα θνηλά φπνπ απηφ ηνλ εθθξάδεη
θαη φπνπ θαιείηαη εθ ησλ πξαγκάησλ λα δηαιέμεη ζέινληαο θαη κε.
΢πλήζσο δηαιέγεη ην ιηγφηεξν θαθφ πάληα κε θξηηήξην ηελ ςπρηθή ηνπ
93

εμέιημε θαη πάληα θξίλνληαο φρη πνιηηηθά ηα θφκκαηα αιιά εζηθά. Αιιά
θαη πάιη δε ζεσξεί πνηέ φηη ηα Κφκκαηα θαη ε Πνιηηηθή πξφθεηηαη λα
αιιάμνπλ ηελ Κνηλσλία πξνο ηνλ Δπίγεην Παξάδεηζν.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ππνπίπηεη ζηελ πιάλε ηνπ «πνιηηηθνχ θαη
θνηλσληθνχ αγψλα» γηαηί ζε ηειηθή αλάιπζε πξφθεηηαη γηα αγψλα γηα ηελ
αιιαγή ησλ άιισλ θαη φρη γηα ηε δηθή καο πξνζσπηθή αιιαγή. Πξφθεηηαη
νπζηαζηηθά γηα ηελ ππνρξεσηηθή επηβνιή ζηνπο άιινπο εμσηεξηθψλ
θαλφλσλ. Καη φρη γηα πηνζέηεζε απφ καο ελφο ςπρηθά αλψηεξνπ ηξφπνπ
δσήο θαηφπηλ επίγλσζεο θαη επηινγήο. Άιισζηε ν ζθνπφο δελ αγηάδεη ηα
κέζα. Πνιχ ζπρλά ηα Κφκκαηα πξνβάιινληαο ην άιινζη ηνπ «άγηνπ»
ζθνπνχ κεηέξρνληαη θάζε κέζνπ εζηθνχ ή αλήζηθνπ.

Αιιά ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη ν δπτζκφο «κέζα» θαη
«ζθνπφο» είλαη κηα πιάλε ηνπ Κφζκνπ ηεο Γπαδηθφηεηαο. ΢ηελ αλψηεξε
δξάζε ηα κέζα είλαη ν ζθνπφο θαη ν ζθνπφο είλαη ηα κέζα. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο πηνζεηεί αλψηεξα κέζα γηα λα επηηχρεη αλψηεξνπο ζθνπνχο
αιιά ηαπηφρξνλα ν ζθνπφο ηνπ είλαη λα επηηχρεη ηα αλψηεξα κέζα.
Γειαδή πξνζπαζεί λα δηαβηεί ελάξεηα γηα λα αλπςσζεί ςπρηθά αιιά ηελ
ίδηα ζηηγκή ε ςπρηθή αλχςσζε δελ είλαη ηίπνηα άιιν απφ ην λα είλαη
θαλείο ελάξεηνο.

5.6 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Αλζξώπηλνη Νόκνη
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη δηάθνξεο ζηάζεηο απέλαληη ζηνπο
Αλζξψπηλνπο Νφκνπο αλάινγα κε ηε κηαζκαηηθή θαη ηδηνζπγθξαζηαθή
ηνπ ηαπηφηεηα. Μπνξεί λα πξνζθνιιάηαη «ςσξηθά» ζε απηνχο κε ηελ
έλλνηα φηη ηνπο πηζηεχεη ηδενινγηθά θαη ηνπο ζέηεη πνιχ ςειά. Σνπο
ζεσξεί δίθαηνπο, ζεσξεί φηη ππεξεηνχλ ηνλ Άλζξσπν θαη ηελ Αιήζεηα. Ο
ςσξηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο κπεξδεχεη ηε Γηθαηνζχλε ζαλ έλλνηα κε
ηνπο αλζξψπνπο πνπ ηελ εμαζθνχλ.

94

Θεσξεί πρ έλα δηθαζηή ζαλ δίθαην θαη ζεβαζηφ εθ ησλ πξνηέξσλ, κφλν
θαη κφλν επεηδή θαηέρεη ζέζε απνλνκήο δηθαηνζχλεο. Γη’ απηφ θαη γίλεηαη
ζχκα ηδενινγηθήο πξνζθφιιεζεο θαη κάιηζηα ζε κηα απζαίξεηε
ηδενινγηθή βάζε. Ο ςσξηθφο είλαη «ζηνλ θφζκν» ηνπ. ΢ηνλ ηδαληθφ ηνπ
θφζκν. Γη’ απηφ θαη γίλεηαη εχθνια έξκαην ηνπ θάζε εμνπζηαζηηθνχ
κεραληζκνχ πνπ πξνβάιιεη ππνθξηηηθά κηα «δίθαηε» ηδενινγία γηα λα
εμνπζηάζεη θαη λα ππνηάμεη.

Ο ζπθσηηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ηείλεη λα ελαληηψλεηαη ζε φπνην λφκν
ηνπ πεξηνξίδεη ηηο θαηαρξήζεηο θαη ηηο απνιαχζεηο. Έζησ θαη αλ απηή ηνπ
ε δξάζε είλαη εηο βάξνο ζπλαλζξψπσλ ηνπ. Μέζα φκσο απφ ηελ άξλεζε
ησλ Αλζξψπηλσλ Νφκσλ ππνπίπηεη ζην ζθάικα ηνπ λα κε ζέβεηαη
νπνηαλδήπνηε χπαξμε Νφκσλ αθφκε θαη ησλ ΢πκπαληηθψλ Νφκσλ. Έηζη
θαηαξγεί θάζε έλλνηα Ζζηθήο θαη ππνπίπηεη ζε απζαίξεηεο δξάζεηο.

Ο ζπθηιηηηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ρξεζηκνπνηεί ηνπο Αλζξψπηλνπο
Νφκνπο γηα ην εγσηζηηθφ ηνπ ζπκθέξνλ αδηαθνξψληαο γηα
νπνηνπζδήπνηε θαλφλεο εζηθήο. Δπεηδή έρεη ηελ εκπεηξία φηη κπνξεί λα
ρεηξηζηεί ηνπο αλζξψπνπο θαη ηνπο λφκνπο ηνπο πξνο ίδην ζπκθέξνλ
αξρίδεη λα απμάλεη ηελ ήδε απμεκέλε καηαηνδνμία ηνπ. «Καβαιάεη ην
θαιάκη» θαη πηζηεχεη πιένλ φηη είλαη ππεξάλσ λφκσλ. Καη φρη κφλν
ππεξάλσ ησλ Αλζξψπηλσλ Νφκσλ αιιά θαη ππεξάλσ ησλ ΢πκπαληηθψλ
Νφκσλ. Γηα ην ζπθηιηηηθφ ηα πάληα είλαη ζέκα δχλακεο θαη ρεηξηζκψλ.
Πηζηεχεη φηη αθνχ κπνξεί λα μεθεχγεη απφ ηνπο «αλφεηνπο» αλζξψπηλνπο
λφκνπο κπνξεί λα θάλεη ην ίδην θαη γηα ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο.

5.7 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Αλζξώπηλνη Νόκνη
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη κάζεη κέζσ ηεο Φπζηθήο ΢θέςεο λα θάλεη
ηεξαξρηθέο δηαθξίζεηο. Ξερσξίδεη ηνπο Αλζξψπηλνπο Νφκνπο απφ ηνπο
΢πκπαληηθνχο Νφκνπο. Γελ πξνζθνιιάηαη ζηνπο πξψηνπο ελψ αληίζεηα
πξνζπαζεί ζηελ θαζεκεξηλή ηνπ δσή λα εθαξκφδεη θαη λα ζέβεηαη ηνπο
δεχηεξνπο. Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ηελ απζαηξεζία θαη ηε ζρεηηθφηεηα
ησλ Αλζξψπηλσλ Νφκσλ. Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ην παηρλίδη εμνπζίαο
95

θαη ζπκθεξφλησλ πνπ ππνθξχπηνπλ νη Αλζξψπηλνη Νφκνη φηαλ
απνκαθξχλνληαη απφ ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη φζν θαη λα
πξνζπαζνχκε λα θάλνπκε ηνπο Αλζξψπηλνπο Νφκνπο θαιχηεξνπο ζα
πξφθεηηαη πάληα γηα αηειείο θαη ζρεηηθνχο λφκνπο. ΢πρλά κάιηζηα
έρνπκε λα θάλνπκε κε «επζεβείο πφζνπο» θαη «θαιέο πξνζέζεηο» ρσξίο
θάπνην αληίθξηζκα ζηελ πξαγκαηηθφηεηα. Πρ ππάξρνπλ ζε φιεο ηηο
θνηλσλίεο δηάθνξνη λφκνη γηα φια ηα ζέκαηα. ΢πάληα ππάξρνπλ ηα
ιεγφκελα «λνκηθά θελά», δειαδή ζέκαηα γηα ηα νπνία δελ έρεη
πξνβιεθζεί λνκνζεζία. Παξφια απηά ε χπαξμε απφ κφλε ηεο ησλ λφκσλ
δελ ζεκαίλεη φηη θαη ε θνηλσλία είλαη λνκνηαγήο.

Καλέλαο λφκνο, θακηά απεηιή επηβνιήο πνηλψλ φζν απζηεξή θαη αλ
είλαη, θαλέλα ζσθξνληζηηθφ ζχζηεκα δελ έρεη θάλεη ηνπο αλζξψπνπο πην
ελάξεηνπο. Κη απηφ γηαηί πξφθεηηαη γηα «εμσηεξηθνχο» λφκνπο. Γελ
πξφθεηηαη γηα λφκνπο πνπ έρνπλ γίλεη βίσκα ησλ πνιηηψλ. Γελ πξφθεηηαη
δειαδή γηα «εζσηεξηθνχο» εζηθνχο λφκνπο. Τπάξρεη έλα σξαίν ξεηφ πνπ
είλαη απφιπηα αιεζηλφ: «΋πνπ ράλεηαη ε Ζζηθή ηε ζέζε ηεο παίξλνπλ νη
Νφκνη». ΋πνπ δελ ππάξρεη Γηθαηνζχλε δεκηνπξγείηαη ε αλάγθε γηα
λφκνπο πεξί δηθαίνπ. ΋πνπ δελ ππάξρεη εζσηεξηθή Διεπζεξία αλαθχεηαη
ε αλάγθε γηα λφκνπο πνπ πξνζηαηεχνπλ ηελ ειεπζεξία.

΋πνπ δελ ππάξρεη Φπρηθή Αγάπε ππάξρνπλ «Νφκνη πεξί Αγάπεο»,
«Νφκνη θαηά ηνπ Μίζνπο», «Όκλνη πεξί Αγάπεο», «Γεθάινγνη πεξί
Αγάπεο», «Βηβιία πεξί Αγάπεο», «Κψδηθεο Αγάπεο», «Θξεζθείεο ηεο
Αγάπεο», «Δθπξφζσπνη ηεο Ηδενινγίαο ηεο Αγάπεο», «Σειεηνπξγίεο πνπ
αθνξνχλ ηελ Αγάπε», «Ζκέξα ηεο Αγάπεο». Αιιά φια απηά αθνξνχλ
ηελ Αγάπε. Πξφθεηηαη γηα λνεηηθέο αλαθνξέο πεξί Πλεπκαηηθήο Αγάπεο.
Γελ είλαη φκσο φια απηά ε δψζα θαη πάιινπζα Πλεπκαηηθή Αγάπε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο απνδέρεηαη ηνπο Αλζξψπηλνπο Νφκνπο ζην
βαζκφ πνπ δελ ηνλ θάλνπλ λα μεθεχγεη απφ ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο.
96

Απφ ηε δηθή ηνπ εζσηεξηθή εζηθή. ΋ηαλ θαη φπνηε ηεζεί δίιεκκα κε ηελ
έλλνηα ηνπ αλ ζα πξνηηκήζεη ηνλ αλζξψπηλν ή ην ΢πκπαληηθφ Νφκν
πξνηηκά ζαθψο ην δεχηεξν αλεμάξηεηα απφ ηηο ζπλέπεηεο ζηελ
θαζεκεξηλή ηνπ δσή. Απηφ δε ζεκαίλεη βέβαηα φηη «πάεη γπξεχνληαο» ή
φηη πξνζπαζεί θαη αγσλίδεηαη λα αιιάμεη ηνπο αλζξψπηλνπο λφκνπο
ζψλεη θαη θαιά.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί, εη δπλαηφλ, λα απνθχγεη άζθνπεο
ηξηβέο κε ηελ εθάζηνηε εμνπζία. Αιιά απηφ δε ζεκαίλεη φηη ππνηάζζεηαη
θαη ζ’ απηήλ κε ηελ έλλνηα ηνπ λα δξάζεη κε θπζηθά. Βέβαηα έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ην λα πξνζπαζείο λα δξαο κε Φπζηθή ΢πκπεξηθνξά
ζηελ θαζεκεξηλή δσή είλαη ζαλ λα πεξπαηάο ζε ηελησκέλν ζρνηλί. Γελ
ππάξρνπλ εχθνινη δξφκνη νχηε θαη ζπληαγέο επηηπρίαο. Τπάξρεη κφλνλ ην
θξηηήξην ηνπ αλ κηα πξάμε θάλεη ην άηνκν εζηθά θαη εμειηθηηθά
θαιχηεξν. ΋πσο ππάξρεη πάληα θαη ε δηαδηθαζία ηνπ ιάζνπο θαη ηνπ
πφλνπ. Σεο πηψζεο θαη ηεο αλφξζσζεο. ΢ε θάζε φκσο πεξίπησζε ν
Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ην λα αθνινπζήζεη ην
΢πκπαληηθφ Νφκν ζεκαίλεη φηη ζα έρεη θαη ηηο ειάρηζηεο ηξηβέο ζε
ζχγθξηζε κε ην λα αθνινπζήζεη ηνλ Αλζξψπηλν Νφκν.

5.8 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη ΢πκπαληηθνί Νόκνη
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ην λα κάζεη ηνπο
΢πκπαληηθνχο Νφκνπο είλαη απιψο έλα πξψην βήκα. Σν λα ηνπο
απνδερζεί είλαη ην δεχηεξν βήκα. Σν λα ηνπο θαηαλνήζεη είλαη ην ηξίην.
Σν λα πξνζπαζήζεη λα ηνπο πηνζεηήζεη ζηελ θαζεκεξηλή δσή είλαη έλα
ηέηαξην βήκα. Ο ηειηθφο φκσο ζθνπφο, ην ηειεπηαίν βήκα είλαη λα
ιεηηνπξγεί απζφξκεηα κε βάζε ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο ρσξίο λα
ζθέθηεηαη. Να είλαη ν ίδηνο νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη.

Σα πην πάλσ γίλνληαη πην μεθάζαξα αλ δνχκε πρ ην ζέκα ηεο
Πλεπκαηηθήο Αγάπεο. Σν πξψην βήκα είλαη λα δηαβάζεη θαλείο ην ηη ιέλε
πρ νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη ζην ζέκα ηεο Αγάπεο. Αο πνχκε ινηπφλ φηη φζα
ιέσ ζην βηβιίν απηφ πεξί Πλεπκαηηθήο Αγάπεο είλαη θεωρηηικά
ηοσλάτιζηον νξζά. Καη αο ζεσξήζνπκε επίζεο φηη έλα άηνκν αθνχ ηα
97

δηαβάζεη ηφηε ηα απνδέρεηαη θηφιαο. Σν ηξίην βήκα είλαη λα
θαηαλνήζεη(λνεηηθά) σο έλα ζεκείν ηελ Πλεπκαηηθή Αγάπε ζαλ Ννεηηθή
έλλνηα. Σν ηέηαξην βήκα είλαη λα πξνζπαζήζεη λα αγαπά κε πλεπκαηηθφ
ηξφπν ζηελ θαζεκεξηλή ηνπ δσή. Πρ λα αγαπά αληδηνηειψο, λα αγαπά
ρσξίο δηαθξίζεηο, λα δίλεηαη θνθ.

Αιιά φια απηά δε ζεκαίλνπλ φηη πάιιεηαη απφ Πλεπκαηηθή Αγάπε. ΋ηη
πιεκκπξίδεη απφ Πλεπκαηηθή Αγάπε. Απηφ είλαη ην ηειεπηαίν θαη πην
νπζηαζηηθφ βήκα. Αιιά απηφ απαηηεί ςπρηθή αλχςσζε. Απαηηεί ςπρηθή
εμέιημε. Μφλν αλ γίλεηο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κπνξείο λα λνηψζεηο
αλψηεξα ζπλαηζζήκαηα. ΢ηελ αξρή ίζσο λα λνηψζεηο ηα πξψηα
΢πλεηδεζηαθά ΢πλαηζζήκαηα. Μεηά εκθαλίδνληαη δεηιά-δεηιά ηα
Πλεπκαηηθά ΢πλαηζζήκαηα. Μέρξη πνπ λα πιεκκπξίζεηο απφ απηά.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί ζηαδηαθά φηη θαη νη ΢πκπαληηθνί
Νφκνη ππαθνχνπλ ζε κηα ηεξαξρία. Τπάξρνπλ νη ΢πκπαληηθνί Νφκνπ ηνπ
Τιηθνχ Δπηπέδνπ. Τπάξρνπλ επίζεο νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη ηνπ Φπρηθνχ
Δπηπέδνπ θαη ηέινο νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη ηνπ Πλεπκαηηθνχ Δπηπέδνπ.
΢ηελ θνξπθή ηεο ηεξαξρηθήο θιίκαθαο ππάξρεη κφλν ν ΢πκπαληηθφο
«Νφκνο» ηεο Αγάπεο. Ζ Πλεπκαηηθή Αγάπε. Ο Θεφο. Ο Γεκηνπξγφο.
Απφ απηφλ πξνθχπηνπλ φινη νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη θαη δηαρένληαη ζηα
θαηψηεξα επίπεδα απφ πάλσ πξνο ηα θάησ.

Σν ΢ψκα ππαθνχεη ζηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο ηνπ Τιηθνχ Κφζκνπ, ε
Αηνκηθή Φπρή ζηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο ηνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ θαη ην
Αηνκηθφ Πλεχκα ζηνπο Νφκνπο ηνπ Πλεπκαηηθνχ Δπηπέδνπ. Ο θάζε
άλζξσπνο ζπκκεηέρεη νπζηαζηηθά θαη ζηα ηξία Δπίπεδα Όπαξμεο άξα θαη
ζηα ηξία επίπεδα ΢πκπαληηθψλ Νφκσλ.




98

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 6


ΟΗΚΟΓΔΝΔΗΑ, ΢ΤΝΣΡΟΦΗΚΖ ΢ΥΔ΢Ζ

6.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη ζηελ Οηθνγέλεηα ηνπ
6.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ζηε ζέζε ηεο πξνζθόιιεζεο πξνο ηνπο
γνλείο ηνπνζεηεί ηελ Πλεπκαηηθή Αγάπε
6.3 Οηθνγέλεηα: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
6.4 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο παίδεη κε ην ζύληξνθν ηνπ ην «Παηρλίδη
ησλ Λπγκώλ»
6.5 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο παίδεη κε ην ζύληξνθν ηνπ ην «Παηρλίδη
ηεο Δμέιημεο».
6.6 ΢πληξνθηθή ΢ρέζε: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο



6.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο πξνζθνιιάηαη ζηελ Οηθνγέλεηα ηνπ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο φπσο ήδε αλαθέξακε ηαπηίδεηαη κε ηηο δηάθνξεο
νκάδεο ζηηο νπνίεο ζπκκεηέρεη. Απηφ ηζρχεη ζηνλ χςηζην βαζκφ φζνλ
αθνξά ηελ πξσηαξρηθή νκάδα ηεο δσήο ηνπ, δειαδή ηελ Οηθνγέλεηα.
Άιισζηε ε ζπκκεηνρή ηνπ ζηελ νκάδα απηή γίλεηαη ζε κηα ηξπθεξή
ειηθία ζηελ νπνία φρη κφλν δελ ππάξρεη θξίζε αιιά ππάξρεη αλάγθε θαη
εμάξηεζε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πεξλάεη θαηαξρήλ απφ ηε θάζε ηεο
ππεξεθάλεηαο γηα ηελ νηθνγέλεηα ηνπ θαη ηα κέιε ηεο. Γηα φια ηα παηδηά
ν κπακπάο ηνπο θαη ε κακά ηνπο είλαη «νη θαιχηεξνη». Δίλαη ηα πξφηππα.
΢ηαδηαθά φκσο κέζα απφ δηάθνξεο ηξηβέο δηαπηζηψλεη φηη θάζε άιιν
99

παξά έηζη είλαη ηα πξάγκαηα. Γηαπηζηψλεη φηη νη γνλείο ηνπ είλαη θαη
απηνί άλζξσπνη φπσο φινη νη άιινη. Γειαδή κε ηα ζεηηθά ηνπο θαη ηα
αξλεηηθά ηνπο. Βέβαηα ην πξφβιεκα ηνπ είλαη φηη ζηε ζπγθεθξηκέλε
πεξίπησζε απηφο είλαη πνπ άκεζα εηζπξάηηεη απηέο ηηο πνηφηεηεο.

Γελ πξνζθνιιάηαη φκσο κφλν απηφο ζηνπο γνλείο ηνπ αιιά ζπλήζσο θαη
νη γνλείο ηνπ ζε απηφλ. Με απνηέιεζκα ζπρλά λα αληηδξνχλ ζπλεηδεηά ή
αζπλείδεηα ζε φπνηα ηάζε σξίκαλζεο θαη αλεμαξηεζίαο ηνπ. Σειηθά ε
ζρέζε ηνπ Καηψηεξνπ Αλζξψπνπ κε ηνπο γνλείο ηνπ κεηαηξέπεηαη ζε κηα
ζρέζε Ννεηηθήο Αγάπεο-Μίζνπο κε δηαθπκάλζεηο. ΢ε κηα πνιχ
θνξηηζκέλε ζρέζε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε ζπλεηδεηνπνηεί φηη ζηε κεγάιε πιεηνςεθία
ησλ πεξηπηψζεσλ νη γνλείο ηνπ είλαη θαη απηνί φπσο φινη νη άιινη
άλζξσπνη. Σν παξάπνλν ηνπ είλαη πάληα : «Γηαηί λα κνπ ην θάλεη απηφ ν
παηέξαο/κεηέξα κνπ;» Καη ην ίδην ηζρχεη θαη γηα ηα αδέιθηα ηνπ, ηνλ
παππνχ ηνπ, ηε γηαγηά ηνπ, ηνπο ζπγγελείο ηνπ. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο
φληαο θνξηηζκέλνο έρεη ζπλήζσο ππεξβνιηθέο απαηηήζεηο απφ ηνπο γνλείο
ηνπ θαη αλ απηνί δελ ηηο ηθαλνπνηνχλ ζπρλά ηνπο απνξξίπηεη. Ζ απφξξηςε
φκσο απηή είλαη γεκάηε θφξηηζε γη’ απηφ θαη ζηελ νπζία είλαη κηα έληνλε
αξλεηηθή πξνζθφιιεζε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αληηγξάθεη ζπλήζσο ηελ αξλεηηθή ζπκπεξηθνξά
ησλ γνληψλ ηνπ απέλαληη ηνπ. Φέξεηαη ζηνπο γνλείο ηνπ αιιά θαη ζηνπο
άιινπο αλζξψπνπο, φπνηε κπνξεί κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ ηνπ
ζπκπεξηθέξζεθαλ. Αλ νη γνλείο ηνπ ήηαλ θπξηαξρηθνί γίλεηαη θαη απηφο
θπξηαξρηθφο. Αλ νη γνλείο ηνπ ήηαλ βίαηνη γίλεηαη θαη απηφο βίαηνο. Ή
κπνξεί λα πξνζπαζήζεη λα γίλεη αθξηβψο ην αληίζεην. Αιιά επεηδή απηφ
ζα γίλεη απφ αληίδξαζε θαη κε θφξηηζε ζα γίλεη έλα κε ηζνξξνπεκέλν
αληίζεην. Πρ αλ ν παηέξαο ηνπ ήηαλ ππεξβνιηθά βίαηνο κπνξεί απηφο λα
γίλεη δεηιφο θαη λα λνκίδεη φηη είλαη «ήξεκνο». Αλ ν παηέξαο ηνπ ήηαλ
θαηαπηεζηηθφο κπνξεί ηα δηθά ηνπ παηδηά λα ηα αθήζεη λα γίλνπλ
αζχδνηα θαη λα ππεξεθαλεχεηαη φηη ηνπο δίλεη απφιπηε «ειεπζεξία».

100

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αθφκε θαη κέρξη ηα βαζεηά ηνπ γεξαηεηά ζπάληα
γίλεηαη ειεχζεξνο θαη αλεμάξηεηνο απφ ηνπο γνλείο ηνπ. Μπνξεί λα γίλεη
αλεμάξηεηνο νηθνλνκηθά θαη θνηλσληθά. Αιιά ζπάληα γίλεηαη
αλεμάξηεηνο ζπλαηζζεκαηηθά. ΢πάληα απνπξνζθνιιάηαη. ΢πάληα παχεη
λα αληηγξάθεη ή λα αληηδξά ζηα γνληθά πξφηππα. Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο ζπλήζσο δεκηνπξγεί ηε δηθή ηνπ νηθνγέλεηα είηε ζηα γνληθά
ηνπ πξφηππα είηε αληίζεηα απφ απηά. Αιιά θαη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο
πξφθεηηαη φρη γηα ζπλεηδεηή θαη ειεχζεξε επηινγή αιιά γηα
πξνζθφιιεζε.

6.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ζηε ζέζε ηεο πξνζθόιιεζεο πξνο ηνπο
γνλείο ηνπνζεηεί ηελ Πλεπκαηηθή Αγάπε
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κεγαιψλνληαο θαη σξηκάδνληαο
απνπξνζθνιιάηαη απφ ηελ νηθνγέλεηα ηνπ. ΋ρη κφλν νηθνλνκηθά ή
θνηλσληθά αιιά θαη ςπρηθά. ΢ηαδηαθά δηαπηζηψλεη ηα ζεηηθά θαη ηα
αξλεηηθά ησλ γνληψλ ηνπ αιιά θαη ηηο αξρηθέο δηθέο ηνπ αληηδξάζεηο
απέλαληη ζηνπο γνλείο ηνπ. ΢ηαδηαθά απεκπιέθεηαη ζπλαηζζεκαηηθά θαη
εγσηζηηθά απφ ην θαχιν απηφ θχθιν. Ο ζηφρνο ηνπ δελ είλαη λα
απνδψζεη επζχλεο. Γειαδή λα γίλεη δηθαζηήο θαη λα «δηθαησζεί».
Γειαδή λα αλπςψζεη ηνλ εγσηζκφ ηνπ.

Αληίζεηα πξνζπαζεί λα είλαη αληηθεηκεληθφο παξαηεξεηήο θαη εηιηθξηλήο
εξεπλεηήο. Δπηζπκεί λα δηαπηζηψζεη ηνπο κεραληζκνχο πνπ πξνθαινχλ
δπζηπρία θαη δπζαξκνλία. ΢πγρσξεί θαη ηνπο γνλείο ηνπ θαη ηνλ εαπηφ
ηνπ γηα ηα ζθάικαηα ηνπο. Μέζα ηνπ γελληέηαη ε εηιηθξηλήο θαηαλφεζε
θαζψο θαη ςήγκαηα Πλεπκαηηθήο Αγάπεο. Παχεη λα ζέιεη λα αιιάμεη
ηνπο γνλείο ηνπ. Παχεη λα απαηηεί απφ απηνχο. Έρεη αλαγλσξίζεη φηη ην
λα ζέιεηο θάηη απφ θάπνηνλ κε ην πξφζρεκα φηη ηνλ αγαπάο είλαη ην θχξην
γλψξηζκα ηεο Ννεηηθήο Αγάπεο. Δίλαη εγσηζηηθφ. ΋ηαλ φκσο παχεη λα
ζέιεη απφ ηνπο γνλείο ηνπ ηφηε ακέζσο θεχγεη ν εγσηζκφο απφ ηε ζρέζε
απηή θαη κέλεη ρψξνο γηα ηελ Πλεπκαηηθή Αγάπε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί φηη νη γνλείο ηνπ είλαη μερσξηζηέο
Αηνκηθέο Φπρέο κε ηε δηθή ηνπο εμειηθηηθή πνξεία. ΋ηη δελ είλαη ηπραία
101

ε ζπλχπαξμε ηνπο θαη φηη ε κφλε ηνπ έγλνηα ζα πξέπεη λα είλαη λα πάξεη
εμειηθηηθά καζήκαηα δσήο απφ ηε ζρέζε απηή. Αλ απηά ηα καζήκαηα ζα
ηα πάξνπλ ηειηθά θαη νη γνλείο ηνπ, ζπλεηδεηνπνηεί φηη απηφ είλαη θαζαξά
δηθφ ηνπο ζέκα. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο απνθηά ζηαδηαθά ηελ επίγλσζε
φηη δελ έρεη θαλέλα δηθαίσκα ζψλεη θαη θαιά λα πηέδεη ηνπο γνλείο ηνπ λα
κάζνπλ. ΋πνηε θάλεη θάηη ηέηνην μέξεη φηη ακέζσο βάδεη «απφ ην
παξάζπξν» ηνλ εγσηζκφ ζηηο ζρέζεηο ηνπο.

Ο Αλψηεξνο ινηπφλ Άλζξσπνο ζηε ζέζε ηεο ζρέζεο Ννεηηθήο Αγάπεο-
Μίζνπο βάδεη ηελ απνδνρή ηνπ άιινπ θαη ηελ αληδηνηειή Πλεπκαηηθή
πξνο απηφλ Αγάπε. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο νχηε ληξέπεηαη νχηε θαη είλαη
ππεξήθαλνο γηα ηνπο γνλείο ηνπ, απιψο θαη κφλν επεηδή είλαη γνλείο ηνπ.
Σελ ίδηα ζρέζε απνπξνζθφιιεζεο έρεη θαη γηα ηα αδέιθηα ηνπ, ηνλ
παππνχ ηνπ, ηε γηαγηά ηνπ, ηνπο ζπγγελείο ηνπ.

Αιιά απνπξνζθφιιεζε δε ζεκαίλεη αδηαθνξία. Ννηάδεηαη θαη πξνζπαζεί
λα θάλεη ην θαιχηεξν γη’ απηνχο. Αιιά ρσξίο λα ζέιεη λα θαζνξίζεη ηελ
θαηεχζπλζε ηνπο κε βάζε ηα δηθά ηνπ θξηηήξηα. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο
εμεηάδεη ηηο δξάζεηο ηνπ θαη πξνζπαζεί λα δηαπηζηψζεη αλ κηκείηαη άλεπ
θξίζεσο ηηο δξάζεηο ησλ γνληψλ ηνπ ή αλ δξα απφ αληίδξαζε πξνο ηα
γνληθά πξφηππα. ΢ε θάζε πεξίπησζε απηφ πνπ έρεη ζεκαζία γηα ηνλ
Αλψηεξν Άλζξσπν είλαη ε ζπκπεξηθνξά ηνπ λα πξνέξρεηαη απφ
ζπλεηδεηφηεηα. Απφ εζσηεξηθή ζπλεηδεηφηεηα.

6.3 Οηθνγέλεηα: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Πξνζθνιιάηαη ζηνπο γνλείο ηνπ επηθεληξσλφκελνο ζηε γνληθή ηνπο
ηδηφηεηα θαη παξαγλσξίδνληαο φηη είλαη θαη απηνί φπσο φινη νη άιινη
άλζξσπνη
2.Θεσξεί ηνπο γνλείο ηνπ ζαλ πξφζθαηξα φληα κε αξρή θαη ηέινο ηα
νπνία «έηπρε» λα είλαη νη γελλήηνξεο ηνπ θαη ζηνπο νπνίνπο πξέπεη λα
102

ρξσζηάεη επγλσκνζχλε γηα ηελ ίδηα ηελ χπαξμε ηνπ. Γε ζπλδέεη ηε
γνληθή ζρέζε κε ηελ ςπρηθή εμέιημε
3.Ννηψζεη πεξεθάλεηα, ληξνπή ή αδηαθνξία γηα ηνπο γνλείο ηνπ. ΢ε φιεο
ηηο πεξηπηψζεηο ην θνηλφ ζηνηρείν είλαη φηη έρεη ζπλαηζζεκαηηθή θφξηηζε
θαη απαηηήζεηο απφ ηνπο γνλείο ηνπ
4.Σάζε δηα βίνπ νηθνλνκηθήο, θνηλσληθήο ή ζπλαηζζεκαηηθήο εμάξηεζεο
απφ ηνπο γνλείο
5.Θεσξεί ηα παηδηά ηνπ ζαλ «δηθά ηνπ» παηδηά, ζαλ δεκηνπξγήκαηα ηνπ.
Θεσξεί φηη ηνπο έδσζε ν ίδηνο δσή θαη ηνπ ρξσζηάλε ράξε γηα ηελ
χπαξμε ηνπο
6.Θεσξεί φηη κεηά ην ζάλαην θαη ηελ εμαθάληζε ηνπ ηα παηδηά ηνπ ζα
ζπλερίζνπλ ην φλνκα ηνπ θαη ηελ παξάδνζε ηνπ
7.Κπξηαξρηθή, θηεηηθή, ηδενινγηθή ή ζπλαηζζεκαηηθή πξνζθφιιεζε ζηα
παηδηά ηνπ

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Απνπξνζθφιιεζε ρσξίο φκσο άξλεζε ζρέζεο. Έρεη επίγλσζε φηη νη
γνλείο ηνπ είλαη φπσο φινη νη άιινη άλζξσπνη
2.Θεσξεί ηνπο γνλείο ηνπ ζαλ Αηνκηθέο Φπρέο ζπληαμηδηψηεο ηνπ ζηελ
πνξεία ηεο ςπρηθήο εμέιημεο. Έρεη λα πάξεη θαη λα δψζεη καζήκαηα ζηε
ζρέζε ηνπ καδί ηνπο
3.Απνθεχγεη ηα αξλεηηθά ή ζεηηθά Ννεηηθά ΢πλαηζζήκαηα ζηε γνληθή
ηαπ ζρέζε. Απνδέρεηαη ηνπο γνλείο ηνπ φπσο είλαη, ηνπο αγαπάεη
πλεπκαηηθά θαη δελ έρεη θακία απαίηεζε απφ απηνχο
4.Απνπξνζθφιιεζε θαη θαζνιηθή αλεμαξηεζία ρσξίο απηφ λα ζεκαίλεη
άξλεζε ή αδηαθνξία
5.Θεσξεί ηα παηδηά ηνπ ζετθά δεκηνπξγήκαηα, Αηνκηθέο Φπρέο
ζπληαμηδηψηεο θαη ζπκκαζεηέο ζην ΢ρνιείν ηεο ςπρηθήο εμέιημεο
6.Γε ζεσξεί ην ζάλαην ην δηθφ ηνπ ή ησλ παηδηψλ ηνπ ζαλ ηέινο αιιά
ζαλ κεηάβαζε ζε κηα άιιε θάζε δσήο, ηεο Αηνκηθήο εθάζηνπ Φπρήο
103

7.Απνπξνζθφιιεζε πιηθή θαη λνεηηθή απφ ηα παηδηά ηνπ. Πλεπκαηηθή
Αγάπε θαη ζπληξνθηθφηεηα

6.4 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο παίδεη κε ην ζύληξνθν ηνπ ην «Παηρλίδη
ησλ Λπγκώλ»
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο εθηφο απφ ηελ πξνζθφιιεζε ζηνπο γνλείο ηνπ
θαη ζηα παηδηά ηνπ επξίζθεηαη ζπλήζσο θαη ζε κηα ζρέζε πξνζθφιιεζεο
θαη κε ην ζχληξνθν ηνπ. Δίηε παίδεη ην ξφιν ηνπ εμνπζηαζηή, είηε ην
ξφιν ηνπ εμνπζηαδφκελνπ εκπιέθεηαη ζε ξφινπο πνπ ηνλ εκπνδίδνπλ λα
βηψζεη Πλεπκαηηθή Αγάπε. Δκπιέθεηαη ζε έλα λνεηηθφ παηρλίδη
θπξηαξρίαο. Τπάξρεη έλαο αληαγσληζκφο θαη φρη κηα ζπληξνθηθή ζρέζε.
Τπάξρεη κηα θφληξα δχν εγσηζκψλ. Ο θαζέλαο λνηψζεη φηη «αγαπά» ηνλ
άιιν θαη φηη αδηθείηαη απφ απηφλ. Πξφθεηηαη γηα έλα «Παηρλίδη Ννεηηθήο
Αγάπεο» πνπ θαηαιήγεη ζε έλα «Παηρλίδη Λπγκψλ». Σν απνηέιεζκα
είλαη εγσηζκνί, κηθξφηεηεο δήιηεο, ηξηθινπνδηέο, θιάκαηα, θαπγάδεο,
πζηεξνβνπιίεο, θφληξεο θαη απνγνεηεχζεηο.

Δθφζνλ ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζηεξείηαη ελφο ηθαλνπνηεηηθνχ «Γλψζη
ζ' απηφλ», εθφζνλ δε γλσξίδεη ηνλ εαπηφ ηνπ είλαη αλακελφκελν φηη δε
κπνξεί λα γλσξίζεη θαη ην ζχληξνθν ηνπ. Δπνκέλσο ε ζπληξνθηθή
επηθνηλσλία πάεη πεξίπαην. Γελ ππάξρεη θνηλή γιψζζα. Τπάξρεη
δηγισζζία. Σν «δε κε θαηαιαβαίλεη ν ζχληξνθνο κνπ» είλαη ην κφληκν
παξάπνλν ησλ Καηψηεξσλ ΢πληξφθσλ.

Μηα απφ ηηο κεγάιεο πιάλεο ηνπ Καηψηεξνπ Αλζξψπνπ είλαη λα ζέιεη λα
αιιάμεη ην ζχληξνθν ηνπ πξνο ηε δηθή ηνπ θαηεχζπλζε. Δπεηδή ε αγάπε
ηνπ είλαη λνεηηθή, δειαδή πζηεξφβνπιε πηζηεχεη φηη επεηδή «αγαπά» φηη
έρεη θαη ην δηθαίσκα λα απαηηεί ή έζησ λα πεξηκέλεη απφ ην ζχληξνθν
ηνπ λα αιιάμεη πξνο ηε δηθή ηνπ θαηεχζπλζε, ε νπνία βεβαίσο είλαη θαη
ε κφλε ζσζηή θαη ζπκθέξνπζα γηα ην άηνκν. Βέβαηα ην ίδην αθξηβψο
ζπκβαίλεη θαη απφ ηελ άιιε πιεπξά. Καη έηζη αξρίδεη ε δηειθπζηίλδα.

104

Απφ ηελ άιιε κεξηά φκσο δελ ππάξρεη θαη κηα ζηαζεξή θαη θνηλά
απνδεθηή αλψηεξε βάζε πξνο ηελ νπνία λα θαηαθχγνπλ νη δχν
ζχληξνθνη γηα λα δνπλ ηέινο πάλησλ πνην είλαη ην νξζφ, ην θπζηθφ, ην
ιεηηνπξγηθφ. Δθφζνλ θαη νη δπφ θηλνχληαη κε βάζε ηα αηνκηθά ηνπο
θξηηήξηα θαη δελ αλαδεηνχλ φπσο πρ ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο κηα
αληηθεηκεληθή αλψηεξε βάζε ηειηθά θαηαιήγνπλ ζηνπο άιινπο
πξνθεηκέλνπ «λα βξνπλ ην δίθην ηνπο». Καηαθεχγνπλ ζηνλ ςπρνιφγν,
ζηνλ πλεπκαηηθφ, ζηνπο γχξσ θίινπο ηνπο θαη ηειηθά ζηνπο δηθεγφξνπο.
Αιιά γηα ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν ην «λα βξσ ην δίθην κνπ» είλαη
ζπλψλπκν ηνπ «λα ηθαλνπνηήζσ ηνλ εγσηζκφ κνπ».

΢πρλά κεηά απφ αξθεηέο θφληξεο ηε ζέζε ηεο Ννεηηθήο Αγάπεο παίξλεη
ην Μίζνο. Ο πιεγσκέλνο εγσηζκφο. Απηφ γίλεηαη γηαηί ν Καηψηεξνο
Άλζξσπνο επηκέλεη λα βιέπεη ζην πξφζσπν ηνπ ζπληξφθνπ ηνπ ην δηθφ
ηνπ ηδαληθφ αληηθαζξέθηηζκα κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ ν Νάξθηζζνο έβιεπε
ην είδσιν ηνπ ζηε ιίκλε. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αληί λα απνδερζεί φηη
ν ζχληξνθνο ηνπ είλαη έλα άιιν άηνκν κε ηε δηθή ηνπ ηζηνξία θαη ηηο
ηδηαηηεξφηεηεο ηνπ βιέπεη ζην πξφζσπν ηνπ ζπληξφθνπ ηνπ απηφ πνπ ν
ίδηνο ζα ήζειε.

΋ηαλ ινηπφλ ππνρσξήζεη ε πξψηε καγεία ηνπ «έξσηα» θαη ηνπ «πφζνπ»
ηφηε δηαπηζηψλεη φηη ν ζχληξνθνο ηνπ «πφξξσ απέρεη» απφ ην ηδαληθφ
ηνπ λνεηηθφ ζπληξνθηθφ πξφηππν. Θπκεζείηε ηε ιατθή ζνθία πνπ ιέεη φηη
ζηελ αξρή ζην βαξειάθη ηνπ έξσηα ππάξρεη κέιη αιιά ζηνλ πάην μχδη.
Με απνηέιεζκα λα απνγνεηεχεηαη θαη λα αληηδξά. Θεσξεί φηη ν
ζχληξνθνο ηνπ ηνλ «πξφδσζε». Σνλ «μεγέιαζε». Σνλ «πιήγσζε». Ζ
ζθέςε πνπ ππνθξχπηεηαη πίζσ απφ ηελ απνγνήηεπζε ηνπ είλαη : «Αθνχ
ηνλ αγαπψ θαη αθνχ κνπ είπε φηη κε αγαπά άξα ζα έπξεπε λα είλαη φπσο
ηνλ ζέισ, δειαδή λα θάλεη απηά πνπ ζέισ».

6.5 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο παίδεη κε ην ζύληξνθν ηνπ ην «Παηρλίδη
ηεο Δμέιημεο».
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε βηψλεη ηελ ζπληξνθηθή δσή ζαλ έλα παηρλίδη
εμνπζίαο θαη επηθξάηεζεο. Έρεη ήδε παίμεη απφ πξνεγνχκελεο ηνπ
105

εκπεηξίεο ην «Παηρλίδη ησλ Λπγκψλ». Δίλαη έλα παηρλίδη πνπ αξρίδεη κε
θηιηά θαη ακνηβαίεο δηαθεξχμεηο αηψληαο θαη απφιπηεο αγάπεο θαη
θαηαιήγεη ζε δπζηπρία θαη ιπγκνχο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αθνχ ζπλεηδεηνπνηήζεη σο έλα ζεκείν ηηο αηηίεο
πνπ δεκηνπξγνχλ ηε δπζηπρία, αθνχ ζπλεηδεηνπνηήζεη ηελ νπζηαζηηθή
δηαθνξά ηεο Ννεηηθήο απφ ηελ Πλεπκαηηθή Αγάπε αληηκεησπίδεη πιένλ
ηελ πξαθηηθή εθαξκνγή ηεο εζσηεξηθήο ηνπ αιιαγήο. Ζ εζσηεξηθή ηνπ
αθχπληζε δελ είλαη αξθεηή απφ κφλε ηεο γηα ηελ χπαξμε κηαο πγηνχο
ζπληξνθηθήο ζρέζεο. Υξεηάδεηαη ή λα βξεη έλαλ εμίζνπ αθππληζκέλν
εζσηεξηθά ζχληξνθν ή λα βνεζήζεη ηνλ ήδε κε αθππληζκέλν ζχληξνθν
ηνπ λα εμειηρζεί.

Γπζηπρψο θαη ηα δχν εγρεηξήκαηα είλαη δχζθνια. Δίλαη δχζθνιν λα βξεηο
έλα ζχληξνθν πνπ λα είλαη πξαγκαηηθά Αλψηεξνο Άλζξσπνο. Δίλαη
επίζεο δχζθνιν λα ζέιεη ν ήδε ππάξρνλ ζχληξνθνο ζνπ λα αθππληζηεί.
Δίλαη φκσο επίζεο πνιχ πην δχζθνιν έλαο αθππληζκέλνο άλζξσπνο λα
ζπλερίζεη λα δεη ζπκβαηηθά κε ηνλ ήδε ππάξρνληα ζχληξνθν ηνπ.
Μνηξαία ηέηνηεο ζρέζεηο νδεγνχληαη πξνο δηάιπζε ιφγσ δηαθνξάο
επηπέδνπ. Ζ κφλε ζαλίδα ζσηεξίαο ηεο ζρέζεο είλαη ε εηιηθξηλήο θνηλή
εζσηεξηθή θαηεχζπλζε. ΋ηαλ θαη νη δχν ζχληξνθνη αλεμάξηεηα απφ
δηαθνξά εμειηθηηθνχ επηπέδνπ ηείλνπλ εηιηθξηλά πξνο ηελ ςπρηθή ηνπο
εμέιημε ηφηε θαη κφλνλ ηφηε ε ζρέζε ηνπο ζα δηαηεξεζεί θαη ζα
βειηησζεί. Αθξηβψο γηαηί έρνπλ πιένλ θνηλή γιψζζα θαη θνηλή
θαηεχζπλζε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο φηαλ αθππληζηεί δε δέρεηαη λα θάλεη ζρέζεηο
κφλν θαη κφλν γηα ηε ζρέζε. Γειαδή «γηα λα κελ είλαη κφλνο ηνπ». Ή
«γηα λα θάλεη νηθνγέλεηα θαη παηδηά». Ή «γηα λα απνθαηαζηαζεί
θνηλσληθά». Ή «γηα λα έρεη έλα ζχληξνθν ζηα γεξαηεηά ηνπ». Ή «γηα λα
κελ είλαη καγθνχθεο/γεξνληνθφξε». Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη φια απηά είλαη ζρέζεηο «δνχλαη θαη ιαβείλ».
Δκπεξηέρνπλ ζπλαιιαγέο. Υαξαθηεξίδνληαη απφ λνεηηθέο ζθνπηκφηεηεο
106

θαη Ννεηηθή Αγάπε/Μίζνο. Καη φηαλ θάπνηνο έρεη ήδε γεπζεί ςήγκαηα
έζησ Πλεπκαηηθήο Αγάπεο δε κπνξεί λα ηθαλνπνηεζεί κε θάηη ιηγφηεξν.

Άιισζηε ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο είλαη πεπεηζκέλνο, έρεη ηελ ηζρπξή
ειπίδα φηη φηαλ είλαη εζσηεξηθά έηνηκνο γηα ηελ επηπρία πνπ επηθέξεη κηα
ζπληξνθηθή Πλεπκαηηθή Αγάπε ηφηε απηή ζα ηνπ έξζεη θαη ζαλ
θαηάζηαζε.

΋ηαλ ην ινπινχδη αλζίδεη θαη επσδηάδεη είλαη ζίγνπξν φηη αξγά ή
γξήγνξα ζα έιμεη ηε κέιηζζα. Γη’ απηφ θαη ε θχξηα ηνπ θξνληίδα είλαη ε
θαιιηέξγεηα ηεο ςπρήο ηνπ. Ζ εζηθή ηνπ αλχςσζε. Ζ εμχςσζε ηεο
θαζεκεξηλήο ηνπ δσήο.

Δίλαη ζίγνπξν φηη αθφκε θαη ζε κηα ζπληξνθηθή ζρέζε Αλψηεξσλ
Αλζξψπσλ ζα ππάξρνπλ πξνβιήκαηα. Γηαηί ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ
είλαη ν ηέιεηνο άλζξσπνο. Δμ’ νξηζκνχ ν Άλζξσπνο είλαη νχησο ή άιισο
αηειήο. Αλ ήηαλ ηέιεηνο ζα ήηαλ ζηνλ Οπξαλφ θαη ζα ήηαλ έλα κε ηνλ
Παηέξα. Δπξίζθεηαη ζηε Γε, είλαη ελζαξθσκέλνο αθξηβψο γηα λα
ηειεηνπνηεζεί.

Σα πξνβιήκαηα ηνπ φκσο ζηε ζρέζε ηνπ, ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο
πξνζπαζεί λα ηα ιχζεη φρη κε ηελ επηβνιή ή κε ηε λνεηηθή ζπδήηεζε.
΢ηαδηαθά ζπλεηδεηνπνηεί φηη ε λνεηηθή επηθνηλσλία είλαη θαηψηεξε
επηθνηλσλία θαη νδεγεί ζπρλά ζε αδηέμνδν. Δλψ φηαλ δπν ζχληξνθνη πνπ
δηαθσλνχλ επηθνηλσλήζνπλ ζε αλψηεξν πλεπκαηηθφ επίπεδν, ζε επίπεδν
Πλεπκαηηθήο Αγάπεο ηφηε ηέηνηα λνεηηθά θσιχκαηα δηαιχνληαη
απηφκαηα.

Άξα ζε θάζε δηαθσλία ε ηαθηηθή ηνπο είλαη λα αλαδεηήζεη ν θαζέλαο ην
ιάζνο ζε απηφλ θαη φρη ζηνλ άιιν θαη λα πξνζπαζήζεη ν θαζέλαο λα
ππεξβεί ην δηθφ ηνπ εγσηζκφ. Απηφ άιισζηε είλαη θαη ην «Παηρλίδη ηεο
Δμέιημεο».
107


6.6 ΢πληξνθηθή ΢ρέζε: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Πξνζθφιιεζε ζπλαηζζεκαηηθή ή θπξηαξρηθή ζην ζχληξνθν. ΢ρέζεηο
εμνπζηαζηή, εμνπζηαδφκελνπ. Αληαγσληζκφο θαη λνεηηθφ παηρλίδη
θπξηαξρίαο γηαηί ν έλαο ζέιεη λα «αιιάμεη»(δειαδή ππνηάμεη) ηνλ άιιν
ζηα δηθά ηνπ απζαίξεηα Ννεηηθά Πξφηππα
2. Γελ έρεη ην «γλψζη ζ’ απηφλ» θαη πνιχ πεξηζζφηεξν ην «γλψζη ησλ
άιισλ». Γη’ απηφ θαη δε κπνξεί λα θαηαιάβεη ην ζχληξνθν ηνπ.
Πξφβιεκα δηγισζζίαο θαη έιιεηςεο επηθνηλσλίαο
3.Απνπζία θνηλά απνδεθηήο ζηαζεξήο θαη αλψηεξεο βάζεο θαη ζηφρνπ
δσήο. Μνηξαία ζηαδηαθή απνκάθξπλζε ιφγσ απνθιίλνπζαο πνξείαο ηνπ
θαζελφο πξνο ηνπο δηθνχο ηνπ απζαίξεηνπο αηνκηθνχο ζηφρνπο
4.Ννεηηθή Αγάπε. Παηρλίδηα εμνπζίαο θαη απαηηήζεσλ. Απνγνήηεπζε ε
νπνία θαηαιήγεη είηε ζε βία, είηε ζε αδηαθνξία θαη ζπκβαηηθή ζρέζε

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Απνπξνζθφιιεζε. Αξλείηαη λα ζπκκεηέρεη ζε αληαγσληζκνχο θαη
παηρλίδηα θπξηαξρίαο. Απνδέρεηαη ην ζχληξνθν ηνπ φπσο είλαη θαη δελ
απαηηεί ζψλεη θαη θαιά αιιαγέο. Γλσξίδεη φηη θάζε άλζξσπνο αιιάδεη
κφλν αλ ην ζέιεη ν ίδηνο
2.Έρεη ζε αξθεηφ βαζκφ θαηαθηήζεη ην «γλψζη ζ'’ απηφλ» άξα θαη ην
«γλψζη ηνπ ζπληξφθνπ ηνπ». Δθφζνλ θαη ν ζχληξνθνο ηνπ είλαη
Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρνπλ θνηλή γιψζζα θαη πνιχ θαιή επηθνηλσλία
3.Κνηλή, εζσηεξηθή θαηεχζπλζε ε νπνία απνηειεί ηελ θαιχηεξε εγγχεζε
κνληκφηεηαο ηεο ζρέζεο ιφγσ ζπγθιίλνπζαο πνξείαο. ΋ζν απμάλεη ε
ςπρηθή εμέιημε ηνπο απμάλεη θαη ε ζχγθιηζε θαη ε ζπληξνθηθφηεηα ηνπο
4. Πλεπκαηηθή Αγάπε. ΢πληξνθηθφηεηα. Πλεπκαηηθή Δπηπρία θαη γαιήλε


108

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 7


ΔΡΓΑ΢ΗΑ

7.1 Καηαλαισηηζκόο ή ιηηή δηαβίσζε;
7.2 Δπηηπρία ή Δπηπρία;
7.3 Ζ ρίκαηξα ησλ Γηαθνπώλ ή ηεο εηεξνρξνληζκέλεο Απόιαπζεο
7.4 «Δξγαζία θαη Υαξά»
7.5 Δξγαζία θαη Ζζηθή
7.6 Δίλαη ε κεηάδνζε εζσηεξηθήο γλώζεο επάγγεικα;
7.7 Δξγαζία: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο


7.1 Καηαλαισηηζκόο ή ιηηή δηαβίσζε;
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη αλαγάγεη ηελ Δξγαζία ζε δνπιεία. Απμάλεη
ζπλερψο ηηο αλάγθεο ηνπ ππνθχπηνληαο ζε ςεπδναλάγθεο. Με
απνηέιεζκα λα εξγάδεηαη νινέλα θαη πην έληνλα γηα λα ηηο θαιχςεη. Έρεη
κεηαηξαπεί ζε έλα θαηαλαισηηθφ νλ έξκαην ησλ δηαθεκίζεσλ θαη ηεο
κφδαο. Πξνζπαζεί λα θαιχςεη ην εζσηεξηθφ ηνπ θελφ κε πξντφληα πνπ
ππφζρνληαη ηελ απφιαπζε θαη κε αμεζνπάξ πνπ αλεβάδνπλ ηε
καηαηνδνμία ηνπ.

Παξά ηελ απηνκαηνπνίεζε ηεο εξγαζίαο, παξά ηελ είζνδν θαη ηεο
γπλαίθαο ζηελ παξαγσγή ε ζεκεξηλή νηθνγέλεηα έρεη ππνθχςεη ζε ηφζεο
ςεπδναλάγθεο ψζηε ε εξγαζία έρεη πιένλ γίλεη δνπιεία. Δξγάδνληαη θαη
νη δχν ζχληξνθνη θαη ηα έζνδα ηνπο δελ θηάλνπλ γηα ηνπο δχν πνιχ δε
πεξηζζφηεξν γηα ηα παηδηά ηνπο ηα νπνία θαη απηά γίλνληαη θαηαλαισηηθά
φληα.
109


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί λα κελ πξνζθνιιάηαη ζε ηίπνηα.
Δπνκέλσο νχηε θαη ζηελ εξγαζία ηνπ. Ήδε ε απνπξνζθφιιεζε ηνπ απφ
ηα πιηθά αγαζά θαη ε ιηηή δηαβίσζε ηνπ βνεζάλε ψζηε λα κε δεκηνπξγεί
ςεπδναλάγθεο. Απηφ έρεη ζαλ απνηέιεζκα λα κπνξεί λα δηαβηεί κε
ιηγφηεξα ρξήκαηα. Έηζη δελ πέθηεη ζηελ πιάλε ηεο ππεξεξγαζίαο ράξηλ
ησλ πιηθψλ αγαζψλ.

7.2 Δπηηπρία ή Δπηπρία;
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ππνπίπηεη ζηελ πιάλε ηεο θνηλσληθήο
θαηαμίσζεο κέζσ ηεο εξγαζίαο. Αλαιψλεη ηε δσή ηνπ ζε ζρνιέο, πηπρία,
κεηεθπαηδεχζεηο, ζεκηλάξηα θαη ζπλέδξηα. Αλαιψλεη ηε δσή ηνπ ζην
θπλήγη ηνπ ρξήκαηνο θαη ηεο επηηπρίαο. Τπνδνπιψλεηαη ζηα δηάθνξα
πξφηππα πεξί πεηπρεκέλνπ επηρεηξεκαηία άληξα ή πεξί πεηπρεκέλεο
κπηδλεο-γνχκαλ. Ννκίδεη φηη απνθηά αμία φηαλ απφ λσξίο αλέβεη
επαγγεικαηηθά, φηαλ απνθηήζεη ρξήκαηα θαη αμεζνπάξ, φηαλ αλέβεη ηελ
εξγαζηαθή ηεξαξρία.

Απηφ φκσο ζεκαίλεη ππεξσξίεο, εληαηηθνχο ξπζκνχο, θαηάξγεζε ηεο
πξνζσπηθήο θαη νηθνγελεηαθήο δσήο, πνξεία επί πησκάησλ, απάλζξσπν
αληαγσληζκφ, αλεζηθφηεηα. Ο εθάζηνηε εξγνδφηεο πξνηάζζεη δηάθνξα
«θαξφηα» θαη θπξίσο ρξήκα θαη εμνπζία πξνθεηκέλνπ λα πεηχρεη ηε
κέγηζηε απφδνζε απφ ηνλ εξγαδφκελν. Γειαδή λα ηνλ ζηχςεη. Ο
απηνεξγνδνηνχκελνο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θάλεη ην ίδην αθξηβψο ζηνλ
εαπηφ ηνπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε κπεξδεχεη ηελ επηπρία κε ηελ επηηπρία. Γε
ζεσξεί ηελ επαγγεικαηηθή επηηπρία ζαλ ην βαζηθφηεξν ζπζηαηηθφ ηεο
επηπρίαο ηνπ. Έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη πνιινί πινχζηνη θαη
επαγγεικαηηθά επηηπρεκέλνη είλαη δπζηπρηζκέλνη. Δλψ αληίζεηα πνιινί
θησρνί είλαη επηπρηζκέλνη. ΢πρλά ην ρξήκα, ε επαγγεικαηηθή άλνδνο θαη
ε δφμα κεηψλνπλ ηηο πηζαλφηεηεο γηα επηπρία αθξηβψο γηαηί απμάλνπλ ηνλ
110

εγσηζκφ θαη ηε καηαηνδνμία ηνπ αηφκνπ. Απμάλνπλ ηηο πξνζθνιιήζεηο
ηνπ.

Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν ε επηπρία πξνέξρεηαη απφ ην «Γλψζη ζ'’
απηφλ». Απφ ηελ ςπρηθή ηνπ εμέιημε. Πξφθεηηαη γηα εζσηεξηθή
θαηάζηαζε πνπ έρεη ζρέζε κε ηε γλψζε θαη ηε κείσζε ηνπ εγσηζκνχ ηνπ
θαη φρη γηα εμσηεξηθή θαηάζηαζε. Ζ επηπρία δελ αγνξάδεηαη. Οχηε
επηηπγράλεηαη κε ππεξσξίεο. Οχηε κε ηερληθέο. Καηαθηηέηαη κε
εζσηεξηθέο δηεξγαζίεο. Δίλαη κάρε κε ηνλ θαηψηεξν καο εαπηφ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ηελ αμία ηεο ξήζεο «Ση
σθειήζεηαη άλζξσπνο εάλ θεξδίζεη ηνλ θφζκν φιν θαη ράζεη ηελ ςπρή
ηνπ;» Δξγάδεηαη γηα λα δήζεη. Γε δεη γηα λα εξγάδεηαη. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο δελ παξαγλσξίδεη ηελ αλαγθαηφηεηα ηεο εξγαζίαο
ηνπιάρηζηνλ έηζη φπσο είλαη δνκεκέλεο νη ζχγρξνλεο θνηλσλίεο.
Δξγάδεηαη φκσο κε ζθνπφ λα θαιχςεη ηηο ηξέρνπζεο δσηηθέο αλάγθεο ηνπ
ηδίνπ θαη ηεο νηθνγέλεηαο ηνπ. Γελ εξγάδεηαη γηα λα θαιχςεη
ςεπδναλάγθεο. Γελ εξγάδεηαη γηα λα θαηαμησζεί. Γελ εξγάδεηαη γηα λα
ζπζζσξεχζεη πινχην θαη δφμα. Κάλεη ηηο επηινγέο ηνπ θαη δελ ππνθχπηεη
ζηα δηάθνξα θίλεηξα πνπ ηείλνπλ λα ηνλ νδεγήζνπλ ζε ππεξεξγαζία ή ζε
αληζνξξνπία επαγγεικαηηθήο θαη πξνζσπηθήο δσήο.

7.3 Ζ ρίκαηξα ησλ Γηαθνπώλ ή ηεο εηεξνρξνληζκέλεο Απόιαπζεο
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ηφζν αιινηξησζεί ψζηε λα ππνθχπηεη ζηελ
παξάλνηα ηνπ λα εξγάδεηαη εληαηηθά 350 κέξεο θάζε ρξφλν γηα λα
εμνηθνλνκήζεη ρξήκαηα γηα 15 κέξεο νλεηξεκέλσλ δηαθνπψλ ζε έλα
εμσηηθφ λεζί. Ή εξγάδεηαη εληαηηθά ρξφληα νιφθιεξα κε ην φλεηξν λα
καδέςεη αξθεηά ρξήκαηα γηα λα απνζπξζεί είηε λσξίο, είηε παίξλνληαο ηε
ζχληαμε ηνπ θαη ηφηε λα ραξεί ηε δσή ηνπ.

Ή εξγάδεηαη εληαηηθά γηα λα θηίζεη έλα παλάθξηβν εμνρηθφ ή γηα λα
αγνξάζεη έλα θφηεξν ην νπνίν ηειηθά ειάρηζηα ζα ην ραξεί είηε ιφγσ
111

ππεξρξέσζεο είηε ιφγσ ππεξεξγαζίαο. Ή εξγάδεηαη εληαηηθά γηα λα
απνθηήζεη έλα φλνκα ή κηα ζέζε ή έλα ηίηιν ή έλα βξαβείν. Αθφκα θαη
αλ ην θεξδίζεη ηειηθά, πξφθεηηαη γηα κηα καηαηφηεηα. Σέηνηα βξαβεία δελ
έρνπλ θακηά αμία ζην εζηθφ ρξεκαηηζηήξην αμηψλ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ππνηάζζεηαη ζηε ρίκαηξα ησλ δηαθνπψλ.
΢ηελ πιάλε ηνπ λα δνπιέςεη ηψξα γηα λα απνιαχζεη κεηά. Γειαδή ζηηο
δηαθνπέο ηνπ. Οχηε ππνθχπηεη ζηελ πιάλε ηνπ λα δνπιέςεη ηψξα γηα λα
απνιαχζεη ζην απψηεξν κέιινλ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη δελ ππάξρεη παξειζφλ θαη κέιινλ αιιά έλα
ζπλερψο κεηαθηλνχκελν παξφλ. Τπάξρεη κφλν ην «ηψξα». Καη αλ δε
ραξείο ην «ηψξα» ηψξα ηφηε κεηά κπνξεί λα είλαη αξγά.

Καλέλαο δε κπνξεί λα πξνβιέςεη αλ ζα δεη κεηά. Αιιά αθφκε θαη αλ ζα
δεη δελ είλαη ζίγνπξν φηη ζα κπνξεί λα ραξεί ηφηε ηε δσή ηνπ. Άιισζηε
έλαο άλζξσπνο πνπ ζε φιε ηνπ ηε δσή έρεη κάζεη λα κε δεη ζην παξφλ
πψο ζα ηα θαηαθέξεη μαθληθά αξγφηεξα λα κάζεη λα δεη ην παξφλ;

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ην θάζε ηη είλαη σξαίν
φηαλ ζπκβαίλεη ζηνλ θαηξφ ηνπ. Δλψ φηη έρεη πεξάζεη, έρεη πεξάζεη
αλεπηζηξεπηί. Σα πάληα αιιάδνπλ. «Γελ είλαη δπλαηφλ λα κπεηο δπφ
θνξέο ζην ίδην πνηάκη». Αλ δελ ην ραξείο ηψξα ην πνηάκη ηεο δσήο πνπ
ηξέρεη φηαλ ζα απνθαζίζεηο λα μαλακπείο αξγφηεξα δε ζα είλαη πιένλ ην
ίδην πνηάκη αιιά νχηε θαη εζχ ζα είζαη ν ίδηνο.

7.4 «Δξγαζία θαη Υαξά»
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο επηιέγεη ζπλήζσο κηα εξγαζία πνπ δελ ηνπ
αξέζεη. Κη απηφ γηαηί πείζεηαη απφ ηνπο γχξσ ηνπ ή απφ ηνλ ίδην ηνλ
εαπηφ ηνπ φηη πξνέρνπλ άιια θξηηήξηα απφ ηα θπζηθά θξηηήξηα. ΋πσο πρ
ηα νηθνλνκηθά θξηηήξηα ή ηα θνηλσληθά θξηηήξηα. Αιιά απηφ είλαη
αιινηξησηηθφ γηα ην άηνκν. Έλαο κέζνο άλζξσπνο θνηκάηαη πεξίπνπ 8
ψξεο ηελ εκέξα. Απφ ηηο ππφινηπεο 16 ψξεο ηνπ 24ψξνπ δνπιεχεη
112

ηνπιάρηζηνλ ηηο 8. Γειαδή ε κηζή ηνπιάρηζηνλ μχπληα, ζπλεηδεηή δσή
ηνπ αλζξψπνπ αθνξά ηελ εξγαζία ηνπ.

Κη φκσο ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζπρλά επηιέγεη λα αζρνιείηαη ηε κηζή
ηνπ δσή κε θάηη πνπ δελ ηνπ αξέζεη! Δίηε γηαηί έρεη αλαζθάιεηα
νηθνλνκηθή, είηε γηαηί ζέιεη λα βγάιεη ρξήκαηα γηα λα θάλεη θάηη άιιν.
Δίηε γηαηί ε εξγαζία ηνπ, ηνπ δίλεη κηα θνηλσληθή ζέζε, είηε γηα λα θάλεη
ην ραηίξη ησλ γνληψλ ηνπ. Δίηε γηαηί έηζη έηπρε θαη ηψξα βνιεχηεθε θαη
δε ζέιεη λα αιιάμεη εξγαζία.

Αθφκα θαη αλ είλαη απφ ηνπο «ηπρεξνχο» πνπ «έηπρε» λα ηνπο αξέζεη ην
αληηθείκελν ηεο δνπιεηάο ηνπο, δπζηπρψο νη δηάθνξεο πξνζθνιιήζεηο θαη
θηινδνμίεο ηνπ αηφκνπ ηνλ θάλνπλ λα εξγάδεηαη κε άγρνο θαη ζπρλά
ςπραλαγθαζηηθά. ΢πρλά επίζεο έλα άηνκν αξρίδεη λα βαξηέηαη ην
επάγγεικα πνπ αξρηθά ηνπ άξεζε. Μεηά απφ πνιιά ρξφληα παχεη λα ηνπ
αξέζεη. Παξφια απηά δχζθνια ζα έρεη ην θνπξάγην λα μαλαξρίζεη απφ
ηελ αξρή θάηη θαηλνχξην θαη λα αληηκεησπίζεη έλα μεβφιεκα ράξηλ ηνπ λα
ζπλδπάζεη ηελ εξγαζία κε ηε ραξά.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο μερσξίδεη θάζεηα ηελ Δξγαζία απφ ηε
Γηαζθέδαζε. Ζ Δξγαζία έρεη θαηαληήζεη δνπιεία. Έρεη γίλεη ην αληίζεην
ηεο Γηαζθέδαζεο. Ζ Δξγαζία έρεη πάςεη λα πξνζθέξεη ραξά. Άιισζηε
δελ είλαη ηπραίν πνπ νη ψξεο εθηφο εξγαζίαο έρνπλ ραξαθηεξηζηεί ζαλ
«ειεχζεξνο» ρξφλνο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί φηη είλαη κέγηζηε ηξηβή ην λα εξγάδεζαη
ηε κηζή ζνπ δσή ζε έλα επάγγεικα πνπ δελ ζνπ αξέζεη. Θεσξεί φηη θάηη
ηέηνην είλαη πεγή αιινηξίσζεο θαη δπζηπρίαο. Αθφκε θαη αλ νη ζπλζήθεο
ηνλ έρνπλ ππνρξεψζεη λα εξγάδεηαη θάπνπ πνπ δελ ηνπ αξέζεη ή αλ
θάπνηα ζηηγκή βαξεζεί ην επάγγεικα ηνπ, ζα θάλεη ηα αδχλαηα δπλαηά λα
βξεη ιχζεηο. Να αθνινπζήζεη θάηη πνπ λα ηνπ αξέζεη. Αλεμάξηεηα απφ
ηηο αξρηθέο ηξηβέο πνπ ζεκαίλεη κηα ηέηνηα αιιαγή επαγγέικαηνο.
113


Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν δελ έρεη πξσηαξρηθή ζεκαζία ην αλ ζα βγάδεη
ιηγφηεξα ιεθηά ή αλ ζα έρεη θαηψηεξε θνηλσληθή ζέζε ιφγσ ηνπ
επαγγέικαηνο ηνπ. Φηάλεη λα ηνπ αξέζεη. Φηάλεη λα ηνλ επραξηζηεί απηφ
πνπ θάλεη. Πξνζπαζεί λα ζπλδπάζεη ηελ εξγαζία ηνπ κε ηα ρφκπη ηνπ, κε
ηα ελδηαθέξνληα ηνπ, κε ηε δηαζθέδαζε ηνπ. Γλσξίδεη άιισζηε φηη
πνιιέο θνξέο δελ έρεη κφλν ζεκαζία ηη θάλεη θαλείο αιιά θαη πψο ην
θάλεη. Με πνην ηξφπν ην θάλεη θαη κε πνηα δηάζεζε.

7.5 Δξγαζία θαη Ζζηθή
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζπρλά δελ εμεηάδεη ηελ εζηθφηεηα ηεο εξγαζίαο
ηνπ. Γελ ελδηαθέξεηαη γηα ην αλ ηνπ δεηείηαη απφ ηνλ εξγνδφηε ηνπ ή απφ
ηελ ίδηα ηε θχζε ηεο δνπιεηάο λα πξνβεί ζε αλεζηθφηεηεο. ΢αλ πιαζηέ
θαιείηαη λα πνπιήζεη αλεμάξηεηα αλ απηφ πνπ πνπιάεη είλαη θάηη
αλήζηθν ή αρξείαζην ή ςεχηηθν ή αλζπγηεηλφ ε επηθίλδπλν. ΢αλ
δεκνζηνγξάθνο θαιείηαη λα πξνβάιεη ην ςέκα θαη λα ην πξνβάιεη σξαία.

΢αλ γηαηξφο θαιείηαη λα πνπιήζεη θάξκαθα θαη ζεξαπείεο ακθίβνιεο
ζεξαπεπηηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο θαη κε ζνβαξέο παξελέξγεηεο. ΢αλ
δηθεγφξνο θαιείηαη λα ππεξαζπίζεη ηνλ άδηθν θαη λα δεκηψζεη ην δίθαην.
΢αλ εξεπλεηήο επηζηήκνλαο σζείηαη ζην λα αλαθαιχςεη πνιεκηθά φπια,
επηθίλδπλεο ρεκηθέο νπζίεο, ηνμηθά γηα ην πεξηβάιινλ πξντφληα. ΢αλ
δεκφζηνο ππάιιεινο, ζαλ ζηξαηησηηθφο, ζαλ αζηπλνκηθφο θαιείηαη λα
εθηειεί θαη δίθαηνπο θαη άδηθνπο λφκνπο.

Οη δηθαηνινγίεο γηα ηέηνηεο δξάζεηο είλαη δεθάδεο: «Ση λα θάλσ; Κάλσ ηε
δνπιεηά κνπ». «Δγψ είκαη έλαο απιφο ππάιιεινο. Απιψο εθηειψ
εληνιέο». «Έηζη ιεηηνπξγεί ν θφζκνο. Αλ δελ ην θάλσ εγψ ζα απνιπζψ
θαη ζα ην θάλεη θάπνηνο άιινο πην έμππλνο». «Γε ζα αιιάμσ εγψ ηνλ
θφζκν. Έηζη ιεηηνπξγεί ην ζχζηεκα». «΋ινη θιέβνπλ. Αθφκε θαη ην
θξάηνο καο θιέβεη. Υαδφο είκαη λα κελ θιέβσ θη εγψ;» «Απηά δεηάεη ν
θφζκνο. Ση θηαίσ ινηπφλ εγψ πνπ ηνπ ηα δίλσ;» «Γε κνπ θηάλεη ν κηζζφο
κνπ. Κάηη πξέπεη επνκέλσο λα θάλσ εθφζνλ ην ζχζηεκα είλαη άδηθν».
114


«Αλ δελ ην θάλσ εγψ ηφηε πνηνο ζα κε θνηηάμεη εκέλα; Πνηνο ζα λνηαζηεί
γηα κέλα;» «΋ηαλ ππάξρεη αλαμηνθξαηία θαη ςεπηηά θαη πεηπραίλνπλ νη
αλάμηνη θαη νη επηηήδεηνη, ραδφο είκαη εγψ λα κελ θάλσ θαη εγψ ηα ίδηα;»
«Δγψ απιψο έθαλα ην θαζήθνλ κνπ πξνο ηελ ππεξεζία θαη πξνο ηελ
παηξίδα». «΋ηη έθαλα ήηαλ ζχκθσλν κε ην λφκν ηνπ Κξάηνπο(έζησ θαη
αλ ν λφκνο ήηαλ άδηθνο). Γελ ήηαλ παξάλνκν».

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ραξαθηεξίδεηαη απφ ππεπζπλφηεηα. Απφ
αλάιεςε ησλ επζπλψλ ησλ πξάμεσλ ηνπ. Ζ ηάζε ηνπ δελ είλαη λα
απνδίδεη ηηο επζχλεο ηνπ ζηνπο άιινπο. Γε κεηαζέηεη ηηο επζχλεο. Γε
λίπηεη ηα ρείξαο ηνπ. Γε θάλεη ηα ζηξαβά κάηηα. Ηδηαίηεξα ζε ζέκαηα
Ζζηθήο. ΋πσο θξίλεη κε βάζε ηε Φπζηθή Ζζηθή ηηο δξάζεηο ηνπ ην ίδην
θάλεη θαη γηα ηηο εξγαζηαθέο ηνπ δξάζεηο. Σν φηη κπνξεί λα εξγάδεηαη γηα
άιινπο θαη λα εθηειεί νδεγίεο ή εληνιέο δε ζεσξεί φηη αλαηξεί ηηο
πξνζσπηθέο ηνπ επζχλεο γηα φηη εθηειεί. Έρεη πιήξε επίγλσζε φηη ν ίδηνο
είλαη πάλσ απ’ φια ππεχζπλνο γηα ηε δξάζε ηνπ θαη φηη «΋ηη ζπείξεη ζα
ζεξίζεη». Δίηε ην έζπεηξε γηα ινγαξηαζκφ ηνπ είηε ην έζπεηξε γηα άιινπο.

Γη’ απηφ ην ιφγν θαη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο εθ ησλ πξαγκάησλ επηιέγεη
λα απνθεχγεη επαγγέικαηα πνπ απφ ηε θχζε ηνπο ηνλ νδεγνχλ ζε
αλήζηθεο δξάζεηο. ΢ε δξάζεηο πνπ παξαβηάδνπλ ηνπο ΢πκπαληηθνχο
Νφκνπο. Γε κπνξεί πρ απφ ηελ κηα λα είλαη ν ίδηνο ρνξηνθάγνο θαη απφ
ηελ άιιε λα είλαη θξενπψιεο. Γε κπνξεί λα είλαη νηθνιφγνο θαη
ηαπηφρξνλα λα εθεπξίζθεη ζαλ επηζηήκνλαο κεζφδνπο βηνκεραληθήο
παξαγσγήο πνπ ξππαίλνπλ ην πεξηβάιινλ.

Γε κπνξεί λα δέρεηαη ζαλ γηαηξφο λα εθαξκφδεη ζεξαπεπηηθέο κεζφδνπο
πνπ είλαη βίαηεο θαη αθχζηθεο θαη νη νπνίεο πξνθαινχλ αληζνξξνπία
ζηνπο αζζελείο ηνπ. Γε κπνξεί απφ ηε κηα λα θξνληίδεη γηα ηελ ςπρηθή
ηνπ εμέιημε θαη απφ ηελ άιιε λα είλαη πνξλνζηάξ πνπ εξεζίδεη ηηο
θαηψηεξεο αλζξψπηλεο νξκέο.

115

7.6 Δίλαη ε κεηάδνζε εζσηεξηθήο γλώζεο επάγγεικα;
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο θξνληίδεη λα πξνζαλαηνιηζηεί ζηαδηαθά ζε
επαγγέικαηα πνπ ηνλ θέξλνπλ θνληά ζην ζθνπφ ηνπ. Κνληά ζηελ ςπρηθή
ηνπ εμέιημε. ΢ε επαγγέικαηα πνπ ηνλ θέξλνπλ θνληά ζηε Φχζε ή ζηελ
ππεξεζία ηεο Φχζεο. ΢ε επαγγέικαηα πνπ ηνλ θέξλνπλ θνληά ζηε
γλψζε. ΢ε επαγγέικαηα πνπ ππεξεηνχλ ηνλ Άλζξσπν νπζηαζηηθά.

Αιιά δελ θάλεη ην ιάζνο λα ππνπίπηεη ζηελ πιάλε ηνπ λα πνπιάεη
«ςπρηθή εμέιημε» θαη «εζσηεξηθή γλψζε». Ο ΢σθξάηεο ζε αληίζεζε κε
ηνπο ΢νθηζηέο νπδέπνηε ίδξπζε ΢ρνιή. Οπδέπνηε ζεψξεζε φηη είλαη
δάζθαινο θαη νπδέπνηε πεξεθαλεπφηαλ φηη έρεη καζεηέο. Οπδέπνηε
ακεηβφηαλ γηα ηα «καζήκαηα» ηνπ. Ο Υξηζηφο δελ έθαλε ζεκηλάξηα επ’
ακνηβή. Οχηε θαη ν Βνχδαο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έζησ θαη αλ θαηέρεη ηελ εζσηεξηθή γλψζε, έζησ
θαη αλ γλσξίδεη φηη ε εζσηεξηθή γλψζε είλαη αλεθηίκεηεο αμίαο δελ
πνπιάεη ηε γλψζε απηή. Γλσξίδεη φηη θάηη ηέηνην ζρεδφλ κνηξαία ζα ηνλ
αιινηξηψζεη, ζα ηνλ βάιεη ζηε ινγηθή ηνπ εκπνξίνπ θαη ζα αιινηξηψζεη
ηα θίλεηξα ηνπ. Αλ θάλεη απνθιεηζηηθφ επάγγεικα ηνπ ηε κεηάδνζε ηεο
γλψζεο απηήο, αλ ε επηβίσζε ηνπ εμαξηάηαη απφ ηε κεηάδνζε ηεο γλψζεο
απηήο ηφηε είλαη πνιχ εχθνιν λα αιινηξησζεί.

7.7 Δξγαζία: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Έρεη αλαγάγεη ηελ εξγαζία ζε δνπιεία. ΢ε απηνζθνπφ. Σξέρεη ζπλερψο
λα θαιχςεη ηηο θαηαλαισηηθέο ηνπ ςεπδναλάγθεο θαη λα γεκίζεη ην
εζσηεξηθφ ηνπ θελφ κε «αμεζνπάξ» πνπ αλεβάδνπλ ηε καηαηνδνμία ηνπ
2.Τπνπίπηεη ζηελ πιάλε ηεο θνηλσληθήο θαηαμίσζεο κέζσ ηεο
επαγγεικαηηθήο επηηπρίαο. Κπλήγη ηνπ ρξήκαηνο θαη ηεο επηηπρίαο.
116

Τπεξσξίεο, αλήζηθνο εξγαζηαθφο αληαγσληζκφο. Παξακεξηζκφο ηεο
εζσηεξηθήο εμέιημεο ράξηλ ηεο εμσηεξηθήο
3.Εεη γηα λα εξγάδεηαη
4.Τπνπίπηεη ζηε ρίκαηξα ησλ δηαθνπψλ. Γειαδή ζην θαχιν θχθιν
Τπεξεξγαζία -Θενπνίεζε ησλ δηαθνπψλ - Τπεξεξγαζία
5.Δπηιέγεη ηελ εξγαζία ηνπ θπξίσο κε νηθνλνκηθά ή θνηλσληθά ή
καηαηφδνμα θξηηήξηα. ΢πλήζσο δελ ηνπ αξέζεη ε δνπιεηά ηνπ, δε ραίξεηαη
απηφ πνπ θάλεη, δε δεκηνπξγεί. Γη’ απηφ θαη πιήηηεη θαη νλεηξεχεηαη ηηο
δηαθνπέο ή ηε ζπληαμηνδφηεζε
6.Αδηαθνξεί γηα ηελ εζηθφηεηα ηεο εξγαζίαο ηνπ ή ρξεζηκνπνηεί ηε
δνπιεηά ηνπ θαη ηε ζέζε ηνπ γηα λα θπξηαξρήζεη αδηθψληαο ηνπο άιινπο

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1. Απνπξνζθφιιεζε απφ θαηαλαισηηθέο ςεπδναλάγθεο θαη ζρεηηθά ιηηή
δηαβίσζε. Δζσηεξηθή πιεξφηεηα. Ηζνξξνπία πξνζσπηθήο θαη
επαγγεικαηηθήο δσήο
2. Δπηδηψθεη ηελ επηπρία κέζσ ηεο εζσηεξηθήο εμέιημεο θαη φρη κέζσ ηεο
εμσηεξηθήο επηηπρίαο θαη ηεο θνηλσληθήο θαηαμίσζεο
3.Δξγάδεηαη γηα λα κπνξεί λα δεη
4.Απνιακβάλεη ηελ θάζε ζηηγκή ηεο δσήο ηνπ, δψληαο ζην «ηψξα» θαη
φρη ζε εηεξνρξνληζκέλεο απνιαχζεηο νιηγνήκεξσλ δηαθνπψλ
5.Δπηιέγεη ηελ εξγαζία ηνπ θπξίσο κε εζσηεξηθά θξηηήξηα. Γειαδή
κεηξάεη ην θαηά πφζν ε εξγαζία ηνπ ηνλ βνεζάεη ζηελ ςπρηθή ηνπ
εμέιημε. Φξνληίδεη λα αληιεί ραξά απφ απηήλ θαη λα είλαη δεκηνπξγηθφο
6.Απνθεχγεη επαγγέικαηα πνπ απφ ηε θχζε ηνπο νδεγνχλ ζε αλήζηθε θαη
κε Φπζηθή ΢πκπεξηθνξά. Τπεπζπλφηεηα θαη εζηθή ζπκπεξηθνξά



117

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 8


΢ΧΜΑΣΗΚΔ΢ ΑΝΑΓΚΔ΢ ΚΑΗ ΟΡΜΔ΢

8.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο γίλεηαη δνύινο ησλ ζσκαηηθώλ ηνπ
αλαγθώλ θαη νξκώλ
8.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο εκπηζηεύεηαη ηε θπζηθή ιεηηνπξγία ηεο
Απηνξξύζκηζεο
8.3 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο ζπρλά θαηαζηέιιεη λεπξσηηθά ην ζώκα
ηνπ
8.4 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ζέβεηαη θαη θξνληίδεη κε κέηξν ην ζώκα
ηνπ
8.5 ΢σκαηηθέο Αλάγθεο θαη Οξκέο: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο
Άλζξσπνο



8.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο γίλεηαη δνύινο ησλ ζσκαηηθώλ ηνπ
αλαγθώλ θαη νξκώλ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο είλαη έξκαην ησλ ζσκαηηθψλ ηνπ αλαγθψλ θαη
νξκψλ. ΢θέθηεηαη «κε ην ζηνκάρη» θαη ζπκπεξηθέξεηαη «κε ην ζηνκάρη».
΢θέθηεηαη «κε ηα γελλεηηθά ηνπ φξγαλα» θαη ζπκπεξηθέξεηαη κε απηά.
Αλαζηξέθεη ηελ ηεξαξρία ηεο εζσηεξηθήο ηνπ δνκήο. Τπνηάζζεη φιε ηνπ
ηελ χπαξμε ζην ζψκα θαη ζηηο επηζπκίεο ηνπ. Ζ θηινζνθία ηεο δσήο ηνπ
κεηαηξέπεηαη ζην «φηη θάκε, φηη πηνχκε θη φηη αξπάμνπκε». Απηφ έρεη
ζαλ απνηέιεζκα ην λα θαηαηξχρεηαη απφ δηάθνξα ζσκαηηθά πάζε φπσο
πρ ιαηκαξγία θαη ιαγλεία.

118

Δπεηδή φκσο ζπληνλίδεηαη κε θαηψηεξα επίπεδα χπαξμεο θαη δελ
πξνζθέξεη ζηνλ εαπηφ ηνπ πλεπκαηηθή ηξνθή νδεγείηαη ζπλήζσο ζηε
βίσζε κηαο έληνλεο καηαηφηεηαο. Δίλαη αλακελφκελν φηαλ φιε ζνπ ε δσή
επηθεληξψλεηαη ζην λα θαο θαη λα πηείο ηειηθά λα πηνζεηείο ηε θηινζνθία
ηεο καηαηφηεηαο πνπ ιέεη: «Ση είλαη ε δσή; Έλα ηίπνηα. Σξψκε θαη
πίλνπκε ζαλ δψα θαη ζην ηέινο πεζαίλνπκε θαη ραλφκαζηε».

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο επνκέλσο ππνθέξεη απφ πιήμε θαη αίζζεζε
καηαηφηεηαο. Δπηπιένλ ε κε θπζηθή ηνπ ζηάζε έρεη ζαλ απνηέιεζκα
πάξα πνιιέο θαζεκεξηλέο ηξηβέο. Γη’ απηφ θαη ζπρλά αλαδεηά ην λφεκα
ηεο δσήο ζηε θπγή. ΢ηελ ςεπδαίζζεζε. Καηαθεχγεη ζηε ιαηκαξγία, ζην
θάπληζκα, ζην αιθνφι, ζηα λαξθσηηθά, ζηε ραξηνπαημία, ζην
πνδφζθαηξν, ζηνλ ηδφγν, ζηα κπαξ θαη ζηα «ζθπιάδηθα».

Γη’ απηφ θαη νπνηαδήπνηε εμσηεξηθή πξνζπάζεηα θαηαπνιέκεζεο ησλ
θαηλνκέλσλ απηψλ, πρ κε ηελ απαγφξεπζε ηνπο κνηξαία θαηαιήγεη ζε
απνηπρία. Γηαηί ην πξφβιεκα δελ είλαη εμσηεξηθφ αιιά εζσηεξηθφ. Σν
πξφβιεκα είλαη ην ςπρηθφ θαη πλεπκαηηθφ θελφ ηνπ αηφκνπ. Ζ ςπρηθή
θαη πλεπκαηηθή ηνπ δίςα. Μηα δίςα πνπ δε κπνξεί λα ζβεζηεί κέζα απφ
νπνηαδήπνηε ζσκαηηθή ηθαλνπνίεζε ή κέζα απφ νπνηαδήπνηε θαηψηεξε
ςπρηθή δξαζηεξηφηεηα.

8.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο εκπηζηεύεηαη ηε θπζηθή ιεηηνπξγία ηεο
Απηνξξύζκηζεο
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε γίλεηαη δνχινο ησλ ζσκαηηθψλ ηνπ αλαγθψλ
θαη νξκψλ. Απνδέρεηαη ηηο αλάγθεο θαη νξκέο απηέο ζαλ απφιπηα
θπζηνινγηθέο. Αθήλεη ηνλ νξγαληζκφ ηνπ λα απηνξπζκηζηεί θαη δελ
παξεκβαίλεη κε ην κπαιφ φπνπ δε ρξεηάδεηαη. Γλσξίδεη φηη ε Φχζε είλαη
πην ζνθή απφ απηφλ θαη απφ νπνηνλδήπνηε «εηδηθφ». Δίηε απηφο ν
«εηδηθφο» είλαη γηαηξφο, είηε ςπρνιφγνο, είηε θηιφζνθνο, είηε
πλεπκαηηθφο δάζθαινο. Αθφκα θαη αλ ζα ρξεηαζηεί λα παξέκβεη, δε ζα
παξέκβεη θαηαζηέιινληαο ηα αποηελέζμαηα ηεο δηαηαξαρήο. Θα παξέκβεη
αίξνληαο ηηο αηηίεο πνπ πξνθάιεζαλ ηε δηαηαξαρή.
119


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη νη αηηίεο απηέο έρνπλ
πάληα ηελ πξνζσπηθή ηνπ ζθξαγίδα. Πρ έρεη γίλεη παρχζαξθνο ιφγσ
ιαηκαξγίαο πνπ νθείιεηαη ζε άγρνο ην νπνίν πξνθαιείηαη κε ηε ζεηξά ηνπ
απφ κηα ιαλζαζκέλε ηνπ λνεηηθή ζηάζε. ΢ε κηα ηέηνηα πεξίπησζε δε ζα
ηξέρεη ζηα Ηλζηηηνχηα Αδπλαηίζκαηνο γηα λα αδπλαηίζεη. Οχηε θαη ζα
παίξλεη ράπηα αδπλαηίζκαηνο πνπ παξεκβαίλνπλ θαηαζηαιηηθά θαη κε
παξελέξγεηεο ζηε ιεηηνπξγία ηεο δηαηξνθήο θαη πέςεο. Θα πξνζπαζήζεη
λα δηψμεη ηελ αηηία, δειαδή ηε ιαλζαζκέλε ηνπ λνεηηθή ζηάζε κε
απνηέιεζκα ηελ άξζε ηνπ θαχινπ θχθινπ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη νη ζσκαηηθέο αλάγθεο
θαη νξκέο είλαη «ηπθιέο». Γελ έρνπλ δηάθξηζε ζην πνπ ζα θαηεπζπλζνχλ
γηα ηελ ηθαλνπνίεζε ηνπο. Μνηάδνπλ κε έλα κηθξφ παηδί πνπ πεηλάεη αιιά
δελ έρεη δηάθξηζε ζην ηη είλαη θαιφ λα θάεη, φρη κφλν γηα λα ρνξηάζεη ηελ
πείλα ηνπ αιιά θαη γηα λα ηξαθεί ζσζηά. Δπνκέλσο ν Αλψηεξνο
Άλζξσπνο δε γίλεηαη έξκαην ησλ «πξννδεπηηθψλ» θαη «θηιειεχζεξσλ»
απφςεσλ πνπ δηαηείλνληαη φηη δελ πξέπεη θαλείο λα θαηαπηέδεη θαζφινπ
ηε «θχζε» ηνπ θαη άξα ζα πξέπεη λα ηθαλνπνηεί νπνηεζδήπνηε νξκέο θαη
επηζπκίεο ηνπ ρσξίο θαλέλα απνιχησο έιεγρν.

Μηα ηέηνηα ινγηθή κνηάδεη κε έλα ακάμη πνπ έρεη γθάδη αιιά δελ έρεη
θξέλν. Δίλαη ε ινγηθή ηνπ «πάηα γθάδη θη φηη ζέιεη αο γίλεη». Αιιά
απηνξξχζκηζε ρσξίο θξέλν δε γίλεηαη. Παληνχ ζηε Φχζε, ζηνλ Κφζκν
ηεο Γπαδηθφηεηαο ε Απηνξξχζκηζε γίλεηαη κε ηελ χπαξμε θαη ιεηηνπξγία
δχν ηζνξξνπεκέλσλ θαη αληίξξνπσλ ηάζεσλ. Έλα κηθξφ παηδί δελ έρεη
κέηξν ζην λα απνθχγεη έλα ηξφθηκν πνπ ην ηθαλνπνηεί γεπζηηθά αιιά
είλαη αλζπγηεηλφ. Έλαο έθεβνο δελ έρεη κέηξν ζην πνπ ζα εθηνλψζεη ηε
ζεμνπαιηθή ηνπ νξκή. Καη βέβαηα ζήκεξα ζπκβαίλεη ην ίδην θαη κε
πνιινχο ελήιηθεο πνπ παξακέλνπλ νπζηαζηηθά αλψξηκνη θαη
αξξχζκηζηνη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη νη «πξννδεπηηθνί» πνπ
ηζρπξίδνληαη φηη θάζε έιεγρνο, αθφκε θαη ν παξακηθξφηεξνο ησλ
120

ζσκαηηθψλ νξκψλ νδεγεί ζε λεπξψζεηο θαη αζζέλεηα βξίζθνληαη ζε
πιάλε. Άιισζηε φζν θπζηνινγηθή είλαη ε χπαξμε ησλ ιεηηνπξγηψλ ηεο
νξκήο άιιν ηφζν θπζηνινγηθή είλαη θαη ε χπαξμε ησλ ιεηηνπξγηψλ
ειέγρνπ ηεο νξκήο. Δίλαη ε ηζνξξνπία ηνπο πνπ επηθέξεη ηελ πγεία θαη
ηελ επηπρία.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπάληα λνηψζεη καηαηφηεηα θαη πιήμε. Απηφ
γίλεηαη φηαλ απνξπζκίδεηαη θαη μεθεχγεη απφ ηελ πξνο ηα άλσ πνξεία
ηνπ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ηθαλνπνηεί κε κέηξν ηηο ζσκαηηθέο ηνπ
αλάγθεο θαη επνκέλσο απνιακβάλεη ζσκαηηθή εδνλή θαη θνξεζκφ.
Δπηπιένλ ιφγσ ηεο αλψηεξεο θαηεχζπλζεο ηνπ απνιακβάλεη θαη
πλεπκαηηθνχο «νξγαζκνχο». Άιισζηε έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη φπνηε
βξίζθεηαη ζε εγξήγνξζε, είλαη ηφζα πνιιά απηά πνπ έρεη λα κάζεη θαη λα
βηψζεη πνπ ε δσή θαίλεηαη θαη είλαη γεκάηε «δσή».

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επηπιένλ ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη «Δδψ είλαη ε
Κφιαζε, εδψ θαη ν Παξάδεηζνο». Καη επηιέγεη λα δεη ζηνλ Παξάδεηζν.
Γηαηί ινηπφλ λα θαηαθχγεη ζε ιχζεηο θπγήο. Γηαηί λα θαηαθχγεη ζε
θαηψηεξεο ςεπδαηζζεηηθέο «επηπρίεο»; Γηαηί λα θαηαθχγεη ζην αιθνφι ή
ζηα λαξθσηηθά; Γελ έρεη θίλεηξν.

8.3 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο ζπρλά θαηαζηέιιεη λεπξσηηθά ην ζώκα
ηνπ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο κπνξεί φκσο λα θαηαθχγεη ζε έλα άιιν είδνο
«αλψηεξεο» δνπιείαο. Αληί λα γίλεη δνχινο ηνπ ζψκαηνο θαη ησλ
αλαγθψλ ηνπ κπνξεί λα γίλεη δνχινο ηεο Γηαλνεηηθήο ηνπ Φπρήο. Αληί λα
γίλεη δνχινο ησλ αγαζψλ θαη ησλ νξκψλ ηνπ κπνξεί λα γίλεη δνχινο ησλ
ελλνηψλ. Πνηψλ ελλνηψλ φκσο; Απηψλ πνπ ζεσξεί δηθέο ηνπ «αξρέο» θαη
απφςεηο. Γειαδή γίλεηαη ηειηθά δνχινο ηνπ εγσηζκνχ ηνπ. Σεο
καηαηνδνμίαο ηνπ. Απηή ε δνπιεία κπνξεί λα ηνλ νδεγήζεη ζηελ
θαηαζηνιή ησλ ζσκαηηθψλ ηνπ αλαγθψλ θαη νξκψλ.

121

Μπνξεί πρ λα γίλεη νπαδφο κηαο θηινζνθίαο «πγηεηλήο» δηαηξνθήο πνπ
επηβάιιεη ππεξβνιηθέο λεζηείεο θαη εμαληιεηηθέο απνηνμηλνηηθέο δίαηηεο.
Μπνξεί επίζεο λα απνθηήζεη κηα θαλνληθή λεχξσζε ζε ζρέζε κε ηελ
πγεία ηνπ. Γειαδή λα αζρνιείηαη ζπλέρεηα κε δηάθνξα ζπζηήκαηα
πξνιεπηηθήο ηαηξηθήο ή ζεξαπεπηηθά ζπζηήκαηα κε ζηφρν λα έρεη έλα
«ηέιεην» ζψκα ή κηα «ηέιεηα» πγεία. Μπνξεί επηπιένλ λα γίλεη νπαδφο
κηαο νπνηαζδήπνηε θηινζνθίαο πνπ θαηαζηέιιεη ηε ζεμνπαιηθή επηζπκία
θαη ιεηηνπξγία ράξηλ είηε ηεο πγείαο, είηε ηεο «ςπρηθήο εμέιημεο».

Καη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο, είηε δειαδή γίλεηαη έξκαην ησλ ζσκαηηθψλ
ηνπ αλαγθψλ είηε ηηο θαηαζηέιιεη ιφγσ ηδενινγίαο ιεηηνπξγεί
ςπραλαγθαζηηθά. Ή γηα λα είκαζηε πην αθξηβείο, ζηε κελ πξψηε
πεξίπησζε ιεηηνπξγεί «ζσκαην-αλαγθαζηηθά» ζηε δε δεχηεξε πεξίπησζε
«λνεηηθν-αλαγθαζηηθά». Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ραξαθηεξίδεηαη
αθξηβψο απφ απνπζία απηνξξχζκηζεο, αλσξηκφηεηα θαη αθξαία
ζπκπεξηθνξά.

8.4 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ζέβεηαη θαη θξνληίδεη κε κέηξν ην ζώκα
ηνπ
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ απνθεχγεη ηε ζσκαηηθή
δνπιεία απνθεχγεη θαη ηελ ηδενινγηθή δνπιεία. Φξνληίδεη ην ζψκα ηνπ
θαη ηελ πγεία ηνπ ρσξίο φκσο λα θαηαληάεη λεπξσηηθφο. Άιισζηε
γλσξίδεη φηη ην ζεκαληηθφηεξν αγαζφ δελ είλαη ην ΢ψκα ηνπ, νχηε θαη ε
Γηαλνεηηθή ηνπ Φπρή αιιά ην Αηνκηθφ ηνπ Πλεχκα. Καη ε
ζεκαληηθφηεξε ηνπ απνζηνιή δελ είλαη λα απνθηήζεη έλα ηέιεην ζψκα ή
κηα ηέιεηα ζσκαηηθή πγεία θαη απφδνζε. Σν λφεκα ηεο δσήο ηνπ είλαη ε
ελάξεηε δσή πνπ ζα ηνλ νδεγήζεη κφληκα ζηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν.

Γη’ απηφ ην ιφγν θαη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε θνβάηαη ηνλ ζάλαην.
Γηαηί γη’ απηφλ ν ζάλαηνο δελ είλαη ην ηέινο αιιά κηα κεηάβαζε απφ κηα
θαηάζηαζε ζε κηα άιιε. Απηφ φκσο δελ ηνλ νδεγεί νχηε ζην λα επηδηψμεη
ην ζάλαην ηνπ αιιά νχηε θαη ζην λα «ηηκσξεί» ην ζψκα ηνπ κε
θαηαζηαιηηθέο δξάζεηο ή κε βαζαληζηηθέο «θαζάξζεηο». Σν ΢ψκα ηνπ
είλαη ν λαφο ηεο Φπρήο θαη ηνπ Πλεχκαηνο ηνπ. ΋ζν πην πνιχ ην ζέβεηαη
122

θαη ην βνεζάεη λα ιεηηνπξγεί νκαιά θαη αζφξπβα ηφζν πην πνιχ
ιεηηνπξγεί απεξίζπαζηνο ζε αλψηεξα επίπεδα.

8.5 ΢σκαηηθέο Αλάγθεο θαη Οξκέο: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο
Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Γίλεηαη δνχινο ησλ ζσκαηηθψλ ηνπ αλαγθψλ θαη παζψλ. Αξρή ηνπ
Αληίζεηνπ Απνηειέζκαηνο

2.Ο ζπληνληζκφο κε θαηψηεξα επίπεδα θαη ε έιιεηςε πλεπκαηηθήο
ηξνθήο νδεγεί ζε εζσηεξηθφ θελφ, πιήμε θαη καηαηφηεηα. ΋ια απηά
πξνζπαζεί λα ηα θαιχςεη κε πξάμεηο θπγήο φπσο πρ θάπληζκα,
ιαηκαξγία, αιθννιηζκφ, λαξθσηηθά, ραξηνπαημία, πνδφζθαηξν θιπ

3.Μπνξεί λα γίλεη δνχινο ελλνηψλ πνπ ζπληζηνχλ ηε λεπξσηηθή
θαηαζηνιή ησλ θαηψηεξσλ ιεηηνπξγηψλ θαη αλαγθψλ ηνπ ζψκαηνο ράξηλ
κηαο λεπξσηηθήο «εγθξάηεηαο» κε ζθνπφ ηελ «πγεία» ή κηα καηαηφδνμε
«ςπρηθή εμέιημε». Λεηηνπξγεί ςπραλαγθαζηηθά

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Απνπξνζθφιιεζε. Απνδέρεηαη θαη ηθαλνπνηεί κε κέηξν ηηο ζσκαηηθέο
ηνπ αλάγθεο θαη νξκέο. Αξρή ηεο Απηνξξχζκηζεο

2.Δπεηδή απνιακβάλεη ζσκαηηθνχο θαη πλεπκαηηθνχο «νξγαζκνχο»
λνηψζεη εζσηεξηθή πιεξφηεηα. Γη’ απηφ θαη δελ εκπιέθεηαη ζε πξάμεηο
θπγήο θάλνληαο ρξήζε ππνθαηάζηαησλ απφιαπζεο

123

3.΢έβεηαη θαη θξνληίδεη ην ΢ψκα ηνπ γηαηί είλαη ν λαφο ηεο Φπρήο θαη ηνπ
Πλεχκαηνο ηνπ. Αξλείηαη ηε λεπξσηηθή θαηαζηνιή ησλ ζσκαηηθψλ
αλαγθψλ γηαηί γλσξίδεη φηη θάηη ηέηνην νδεγεί ζε πάζε. Λεηηνπξγεί
ειεχζεξα θαη ζπλεηδεηά



















124

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 9


ΤΓΔΗΑ - Α΢ΘΔΝΔΗΑ

9.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο απνδίδεη ηηο Αζζέλεηεο ζε Δμσηεξηθέο
Αηηίεο
9.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δε ζεσξεί ηηο Αζζέλεηεο ζαλ θάηη ην
ηπραίν
9.3 Μηθξννξγαληζκνί θαη Μεγαιννξγαληζκόο
9.4 «Πάλησλ Αζζελεηώλ αηηία Άλζξσπνο»
9.5 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο θπλεγά ηηο Δμσηεξηθέο Αηηίεο γηα λα
ζεξαπεπζεί
9.6 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ηεξαξρεί ηε ζεξαπεπηηθή ηνπ πξνζπάζεηα
9.7 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ επαθίεηαη ζηνλ «εηδηθό» ζεξαπεπηή
9.8 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ηείλεη λα απηνζεξαπεύεηαη
9.9 Τγεία – Αζζέλεηα: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο


9.1 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο απνδίδεη ηηο Αζζέλεηεο ζε Δμσηεξηθέο
Αηηίεο
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ ζεσξεί «ηπραία» φζα
άιια ηνπ ζπκβαίλνπλ κε ηνλ ίδην ηξφπν ζεσξεί θαη ην ζέκα ηεο
Αζζέλεηαο. Αλ είλαη «ζξήζθνο» κπνξεί λα ζεσξεί φηη νη αζζέλεηεο
πξνέξρνληαη είηε απφ ηελ νξγή ηνπ Θενχ είηε απφ ηελ θαθία ηνπ
Γηαβφινπ. Αλ δελ είλαη ζξήζθνο κπνξεί λα ζεσξεί φηη πξφθεηηαη γηα
θαθνηπρία. Αλ είλαη νπαδφο ηεο «Δπηζηήκεο» ηφηε απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο
ζε «νπδέηεξνπο» παξάγνληεο φπσο πρ ε θιεξνλνκηθφηεηα θαη ην θπζηθφ
πεξηβάιινλ.
125


Ση θνηλφ έρνπλ φκσο φιεο απηέο νη αηηηάζεηο; Γειαδή ε νξγή ηνπ Θενχ, νη
δξάζεηο ηνπ Γηαβφινπ, ε θαθνηπρία, ε θιεξνλνκηθφηεηα θαη νη
πεξηβαιινληηθνί παξάγνληεο; ΋ινη απηνί νη παξάγνληεο είλαη
«εμσηεξηθνί». Γειαδή δελ έρνπλ άκεζε ηνπιάρηζηνλ ζρέζε κε ηνλ
παξάγνληα άηνκν θαη κε ηηο δξάζεηο ηνπ. Με ηνλ ηξφπν απηφ κεηψλεηαη ε
επζχλε ηνπ αηφκνπ γηα φζα θαθά ηνπ ζπκβαίλνπλ. Ζ θεληξηθή ηδέα φισλ
απηψλ ησλ αηηηάζεσλ είλαη: «Γε θηαίσ εγψ γηα φζα κνπ ζπκβαίλνπλ».

Άιισζηε ε ζχγρξνλε Ηαηξηθή Δπηζηήκε έρεη βνεζήζεη πάξα πνιχ ζ’
απηή ηελ άπνςε. Γηα φιεο ζρεδφλ ηηο αζζέλεηεο ςάρλεη λα βξεη ηηο αηηίεο
ζε εμσηεξηθνχο παξάγνληεο. ΢ε κηθξφβηα, ζε ηνχο θαη ζε κχθεηεο. ΢ηε
κφιπλζε ηνπ πεξηβάιινληνο. ΢ηελ ειηαθή αθηηλνβνιία. ΢ηηο
θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο. ΢ην άγρνο πνπ αληηκεησπίδνπκε θαζεκεξηλά.
΢ηελ θαθή δηαηξνθή. ΢ηελ θιεξνλνκηθφηεηα.

9.2 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δε ζεσξεί ηηο Αζζέλεηεο ζαλ θάηη ην
ηπραίν
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ζεσξεί ηίπνηα ηπραίν. Καη απηφ βέβαηα ηζρχεη
θαη γηα ηελ αηηηνινγία ησλ αζζελεηψλ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ
απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο ζην Γηάβνιν. Ο Γηάβνινο θαη νη «πεηξαζκνί» ηνπ
είλαη εμσηεξηθφο παξάγνληαο. Γελ είλαη ν ηθαλφο θαη αλαγθαίνο
παξάγνληαο γηα ηελ Αζζέλεηα. Γηαηί ρσξίο λα ελδψζεη ην άηνκν ζηνλ
πεηξαζκφ ηίπνηα δε κπνξεί λα γίλεη. Ζ Υξηζηηαληθή ηνπιάρηζηνλ
ζξεζθεία επηκέλεη φηη ν Γηάβνινο κπνξεί, φπσο ιέεη θαη ην φλνκα ηνπ,
κφλν λα δηαβάιιεη, λα ζπθνθαληεί ην Θεφ. Σίπνηα πεξηζζφηεξν. Γε
κπνξεί λα επηβάιεη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο ζηελ νξγή ηνπ Θενχ.
Γειαδή ζε έλα ηηκσξφ Θεφ. Γε ζεσξεί ην Θεφ ζαλ έλαλ «κπακπνχια»
πνπ βξίζθεηαη ζπλέρεηα πάλσ απφ ην θεθάιη καο. Έλα κπακπνχια πνπ
βιέπεη ηα πάληα θαη ν νπνίνο κφιηο θάλνπκε κηα «ακαξηία» ακέζσο καο
δηθάδεη, καο θαηαδηθάδεη θαη καο ηηκσξεί.
126


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί φηη ππάξρεη ν Νφκνο ηεο Γξάζεο θαη ηεο
Αληίδξαζεο θαη φηη νη «ακαξηίεο» δελ είλαη παξά ιαλζαζκέλεο δξάζεηο.
Οη ίδηεο νη ιαλζαζκέλεο δξάζεηο επηθέξνπλ αθ’ εαπηέο θαη ηηο αληίζηνηρεο
αληηδξάζεηο. Κη απηφ ζπκβαίλεη γηαηί νη δξάζεηο είλαη άξξεθηα
ζπλδεδεκέλεο κε ηηο αληηδξάζεηο. Με ην ίδην λήκα πνπ ζπλδέεηαη ε αηηία
κε ην απνηέιεζκα.

Πρ ζην Τιηθφ Δπίπεδν αλ θάπνηνο δψζεη κηα γξνζηά ζηνλ ηνίρν κε
δχλακε 10 θηιά(αξλεηηθή δξάζε - αηηία) ζα πάξεη άκεζα 10 θηιά
αληίδξαζε ζην ρέξη ηνπ(αξλεηηθή αληίδξαζε - απνηέιεζκα). Γελ ηίζεηαη
ζέκα ακαξηίαο, νχηε Θενχ κπακπνχια πνπ ην βιέπεη, νχηε ζείαο δίθεο,
νχηε ηηκσξίαο. Απηά είλαη αλζξσπνθεληξηθέο εξκελείεο. Απιά ιεηηνπξγεί
απηφκαηα ν Νφκνο ηεο Γξάζεο θαη ηεο Αληίδξαζεο ζην Τιηθφ Δπίπεδν.

Ο ίδηνο Νφκνο ιεηηνπξγεί θαη ζε αλψηεξν επίπεδν, δειαδή ζην επίπεδν
ηνπ Φπρηθνχ Κφζκνπ. Πρ φηαλ θαηεπζχλεηο ηε Γηαλνεηηθή ζνπ Φπρή ζην
κίζνο θαη ζηελ εθδίθεζε(αξλεηηθή δξάζε - αηηία) είλαη θπζηθφ λα
δπζηπρείο λνεηηθά(αξλεηηθή αληίδξαζε ζηνλ Ννπ - απνηέιεζκα ζην
Ννπ). Απηφ φκσο κεηαθέξεηαη θαη ζην ζψκα. Γειαδή ην κίζνο πξνθαιεί
ζπκπαζεηηθνηνλία ε νπνία κε ηε ζεηξά ηεο πξνθαιεί
γαζηξίηηδα(αξλεηηθή αληίδξαζε ζην ΢ψκα - απνηέιεζκα ζην ΢ψκα).

Ζ Γξάζε θαη ε Αληίδξαζε, ε Αηηία θαη ην Απνηέιεζκα είλαη άξξεθηα
δεκέλα κε έλα λήκα. Έλα σξαίν παξάδεηγκα είλαη ην παξάδεηγκα ηνπ
ςαξά. Αλάινγα κε ην δφισκα πνπ ζα βάιεη(δξάζε) είλαη θαη ην ςάξη(
αληίδξαζε) πνπ ζα βγάιεη απφ ηε ζάιαζζα. Αλάινγα κε ην πνηφ
ζπαγθάθη ζα ηξαβήμεη θαλείο ζα αλαζχξεη θαη ηνλ αλάινγν «ιαρλφ».
Αλάινγα κε ην θνπκπί ηνπ αζαλζέξ πνπ ζα παηήζεη θαλείο ζα πάεη θαη
ζηνλ αλάινγν φξνθν. Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν ινηπφλ ν Θεφο δελ είλαη
ν απζηεξφο θαη ζπλνθξπσκέλνο αζηπλφκνο-δηθαζηήο-δήκηνο Έρεη ζέζεη
ηνπο ΢πκπαληηθνχο Νφκνπο θαη ζε καο έγθεηηαη ην πνηφ θνπκπί ζα
παηάκε θάζε θνξά.
127


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κειεηψληαο ηελ Φχζε, εθηφο θαη εληφο ηνπ δελ
έρεη βξεη ηίπνηα πνπ λα είλαη ηπραίν. ΢ην Φπζηθφ Κφζκν πνπ είλαη πην
πξνζηηφο ζε απηφλ φια ππαθνχνπλ ζε λνκνηέιεηεο. Σίπνηα δελ έρεη
βξεζεί πνπ λα κελ ππαθνχεη ζε λφκνπο. Αθφκε θαη ηα «ηπρεξά»
παηρλίδηα, φηη έρεη δειαδή λα θάλεη κε «ηδφγν», ππαθνχνπλ φια ζηνπο
Νφκνπο ησλ Πηζαλνηήησλ. Γειαδή ζε απζηεξνχο Μαζεκαηηθνχο
Νφκνπο.

Δπνκέλσο φηαλ ζε έλα θαηψηεξν επίπεδν φπσο ην Τιηθφ Δπίπεδν
ηζρχνπλ απζηεξνί ΢πκπαληηθνί Νφκνη ηφηε γηαηί ζε έλα αλψηεξν επίπεδν
φπσο ην Φπρηθφ λα κελ ηζρχνπλ επίζεο ΢πκπαληηθνί Νφκνη θαη κάιηζηα
αλψηεξνη; Άιισζηε γλσξίδνπκε θαη απφ ην Τιηθφ Δπίπεδν φηη φζν πην
νξγαλσκέλν θαη πνιχπινθν είλαη έλα ζχζηεκα ηφζν κεγαιχηεξε ε
αλαγθαηφηεηα ηεο απζηεξήο λνκνηέιεηαο γηα λα δηαηεξεζεί.

Πρ κηα πνιπφξνθε θαηνηθία γηα λα ζηέθεη θαη λα κε ζσξηάδεηαη ππαθνχεη
ζε κηα κεγαιχηεξε θαη πνιππινθφηεξε λνκνηέιεηα απφ φηη κηα
κνλνθαηνηθία. Έλαο αλζξψπηλνο νξγαληζκφο γηα λα είλαη πγηήο θαη
δσληαλφο ρξεηάδεηαη λα ππαθνχεη ζε κηα κεγαιχηεξε θαη πνιππινθφηεξε
λνκνηέιεηα απ’ φηη έλαο κνλνθχηηαξνο νξγαληζκφο ή απ’ φηη έλαο απιφο
θξχζηαιινο.

9.3 Μηθξννξγαληζκνί θαη Μεγαιννξγαληζκόο
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο ζε κηθξφβηα, ηνχο θαη
κχθεηεο. Γελ αξλείηαη βέβαηα ηελ χπαξμε ησλ κηθξννξγαληζκψλ απηψλ.
Οχηε αξλείηαη ηελ εκπινθή ηνπο θπξίσο σο ζθνππηδνθάγνπο ζηα
θαηλφκελα ηεο αζζέλεηαο. Αιιά φζν θαη αλ θαίλεηαη παξάμελν
εκπιέθνληαη ζηελ αζζέλεηα φρη ζαλ αηηία αιιά ζαλ απνηέιεζκα ηεο
αζζέλεηαο. Πρ αθφκε θαη νη «θνβεξνί» κηθξννξγαληζκνί πνπ
ελνρνπνηνχληαη ζήκεξα ζαλ ε αηηία ηεο θπκαηίσζεο, ηεο επαηίηηδαο θαη
ηνπ AIDS δελ είλαη παξά δεπηεξνγελείο παξάγνληεο. Δλψ πξσηαξρηθή
αηηία είλαη ε πξνδηάζεζε ηνπ αηφκνπ θαη ε πηψζε ηεο άκπλαο ηνπ.
128


Αλ ήηαλ ν κηθξννξγαληζκφο ε πξσηαξρηθή αηηία ηφηε δε ζα ππήξραλ
θνξείο θαη αζζελείο. Αλ ν κηθξννξγαληζκφο ήηαλ ε πξσηαξρηθή αηηία
ηφηε φπνηνο εξρφηαλ ζε επαθή καδί ηνπ ζα έπξεπε λα αζζελεί. Θα έπξεπε
ε λφζεζε λα είλαη 100% ή ηνπιάρηζηνλ 51%. Αιιά ζηελ πξάμε είλαη
θαηά πνιχ κηθξφηεξε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη θαη εδψ ηζρχεη φηη
«Υξεκάησλ πάλησλ άλζξσπνο κέηξνλ». ΋ηη πάληα ηνλ πξσηαξρηθφ ξφιν
ηνλ παίδεη ν Άλζξσπνο. Ο κεγαιννξγαληζκφο θαη φρη ν κηθξννξγαληζκφο.
Σα νπνηαδήπνηε κηθξφβηα θαη ηνί εκθαλίδνληαη ζαλ έλα απφ ηα πνιιά
απνηειέζκαηα ηεο αζζέλεηαο. Δίλαη νη «ζθνππηδνθάγνη» ηεο ηζηνξίαο.
Δίλαη νη γχπεο πνπ εκθαλίδνληαη κφιηο δνπλ ην δψν λα αηκνξξαγεί θαη λα
θνπηζαίλεη. Κη απηφ γηαηί μέξνπλ φηη εθεί ππάξρεη επλντθφ έδαθνο γηα λα
αλαπηπρζνχλ. ΋ηη εθεί ππάξρεη ηξνθή. Δίλαη νη θαηζαξίδεο θαη ηα
πνληίθηα πνπ εκθαλίδνληαη φηαλ ην ζπίηη είλαη βξψκηθν.

Γε ζα ήηαλ παξάινγν λα πνχκε φηη ε αηηία γηα ηε λφζν «Βξψκηθν ΢πίηη»
είλαη νη θαηζαξίδεο; Ζ αιήζεηα είλαη φηη ε αηηία γηα ην Βξψκηθν ΢πίηη
είλαη ν ηδηνθηήηεο ηνπ. Απηφο πνπ ην βξσκίδεη θαη δελ ην θαζαξίδεη.
Μφλν ζαλ ζπλέπεηα, ζαλ έλα απφ ηα πνιιά απνηειέζκαηα ηεο
θαηάζηαζεο απηήο εκθαλίδνληαη νη θαηζαξίδεο. Κη απηφ γίλεηαη γηαηί
βξίζθνπλ επλντθφ έδαθνο. Καη βέβαηα κε ηε ζεηξά ηνπο έξρνληαη λα
παίμνπλ ην ξφιν ηνπ «ζθνππηδνθάγνπ» ή ηνπ «γχπα» γηα λα
απνηειεηψζνπλ απηφ πνπ άξρηζε ήδε ν ηδηνθηήηεο ζαλ πξσηαξρηθή αηηία.

9.4 «Πάλησλ Αζζελεηώλ αηηία Άλζξσπνο»
Σν φηη ην ίδην ην άηνκν είλαη πάληα ε πξσηαξρηθή αηηία ηεο θάζε
αζζέλεηαο ηζρχεη φρη κφλν γηα ηα κηθξφβηα αιιά θαη γηα ηνπο άιινπο
«εμσηεξηθνχο» ή πεξηβαιινληηθνχο παξάγνληεο. Γε θηαίλε νη
θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο. Φηαίεη θπξίσο ην πφζν επαίζζεηνη είκαζηε
εκείο ζ’ απηέο θαη πφζν δελ πξνθπιαζζφκαζηε. Γε θηαίεη ε δηαηξνθή
αιιά θπξίσο εκείο πνπ ηελ επηιέγνπκε. Γε θηαίεη ε κφιπλζε ηνπ
129

πεξηβάιινληνο αιιά θπξίσο εκείο πνπ ηελ πξνθαινχκε θαη εκείο πνπ ηε
δηαιέγνπκε.

Γε θηαίεη ην «άγρνο» θαη νη «ζηελνρψξηεο» αιιά θπξίσο εκείο πνπ
γηλφκαζηε κε ηε ζηάζε καο απνδέθηεο ηνπο. Πρ αλ δελ έρσ «ζέισ» φζνλ
αθνξά ην λα γίλσ πινχζηνο ή πξψηνο ζε θάηη(καηαηνδνμία) δελ έρσ
θαλέλα ιφγν λα αγρψλνκαη θαη λα ηξέρσ. Γε γίλνκαη απνδέθηεο ηνπ
ζπγθεθξηκέλνπ ηχπνπ ζηξεο. Αλ αγαπψ πλεπκαηηθά θαη γη’ απηφ δελ έρσ
λνεηηθή πξνζθφιιεζε ζηα ζπγγεληθά κνπ άηνκα ηφηε δελ παζαίλσ ζνθ
φηαλ θάηη ζπκβεί ζ’ απηά. Μηα ηλδηθή παξνηκία ιέεη «Με θνβάζαη ηελ
ηίγξε αλ δελ έρεηο ππνδνρείο ζην ζψκα ζνπ λα βάιεη ηα λχρηα ηεο!».

Ηζρχεη φκσο ην ίδην θαη γηα ηελ θιεξνλνκηθφηεηα; Ή κήπσο ηζρχεη ην
«Ακαξηίαη γνλέσλ παηδεχνπζη ηέθλα»; Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη
φηη νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη είλαη απφιπηνη γη’ απηφ θαη είλαη θαη απφιπηα
δίθαηνη. Γελ είλαη ινηπφλ δπλαηφ λα θάλνπλ θάηη νη γνλείο θαη λα
πιεξψλεηο εζχ ην παηδί ρσξίο λα έρεηο θάλεη θάπνηα δξάζε εζχ ν ίδηνο
απφ πξηλ. Απφ ηελ αλαθνινπζία απηή κπνξεί θαλείο λα βξεη δηέμνδν κφλν
αλ παξαδερζεί ην Νφκν ηεο Αζαλαζίαο ηεο Φπρήο θαη ησλ δηαδνρηθψλ
ελζαξθψζεσλ ηεο. Αλ παξαδερζεί φηη ην ζε πνηνπο γνλείο ζα
ελζαξθσζνχκε σο παηδηά δελ είλαη ηπραίν αιιά έρεη ζρέζε κε ηηο δξάζεηο
ηεο πξνεγνχκελεο καο δσήο. Άξα δελ ππάξρεη αδηθία γηαηί αθξηβψο
ππάξρεη δίθαηε απφδνζε αληηδξάζεσλ ζε απηφλ πνπ έθαλε ηηο δξάζεηο.

Ο Αλψηεξνο ινηπφλ Άλζξσπνο ηείλεη λα αλαιάβεη πιήξσο ηελ επζχλε γηα
φια φζα ηνπ ζπκβαίλνπλ θαη επνκέλσο απηφ ηζρχεη θαη γηα ηα ζέκαηα
Τγείαο-Αζζέλεηαο. Θεσξεί φηη ηα Μηάζκαηα κε ηα νπνία γελληέηαη είλαη
απνηειέζκαηα πξνεγνχκελσλ ηνπ δξάζεσλ. ΋ηη ην ίδην ηζρχεη θαη γηα ηελ
νηθνγέλεηα θαη ηελ θνηλσλία ζηελ νπνία γελληέηαη. ΋ηη ην ίδην επίζεο
ηζρχεη θαη γηα ηηο Ννζεξέο ηνπ Πξνδηαζέζεηο θαη γηα ηηο πξνδηαγξαθέο
ηνπ ζψκαηνο ηνπ, δειαδή γηα φηη θαζνξίδεηαη απφ ηα γνλίδηα ηνπ. ΋ηη ην
ίδην ηζρχεη θαη γηα ηελ Ηδηνζπγθξαζία κε ηελ νπνία γελληέηαη.

130

Άιισζηε κφλν αλ δερζνχκε ηηο δηαδνρηθέο ππάξμεηο ελφο αηφκνπ
κπνξνχκε λα εμεγήζνπκε ην δίθαην θαη ην κε ηπραίν πνιιψλ θαηλνκέλσλ
φπσο πρ: Γηαηί γελληέηαη θάπνηνο πινχζηνο ελψ άιινο θησρφο; Γηαηί
θάπνην έκβξπν πεζαίλεη ζηελ θνηιηά ηεο κεηέξαο ηνπ; Ση δξάζεηο έρεη
θάλεη πξηλ αθφκε θαιά-θαιά γελλεζεί γηα λα δηθαηνχηαη ηέηνηα
αληίδξαζε βάζεη ηνπ Νφκνπ ηεο Γξάζεο θαη ηεο Αληίδξαζεο; Γηαηί έλα
παηδί γελληέηαη κε κηα θιεξνλνκηθή αζζέλεηα(πρ Μνγγνιηζκφο) ή κε
θάπνηα αλαπεξία; Γηαηί έλα παηδί ελφο έηνπο παζαίλεη ιεπραηκία θαη
πεζαίλεη; Πφηε πξφιαβε θαη κε πνηά ζπλεηδεηφηεηα λα θάλεη ηέηνηεο
ζνβαξέο δξάζεηο ψζηε λα γίλεη απνδέθηεο ηφζν κεγάιεο αληίδξαζεο;
Γηαηί θάπνηνο γελληέηαη κε γεξή θξάζε ελψ θάπνηνο άιινο είλαη εμ’
αξρήο ηξνκεξά θηιάζζελνο;

9.5 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο θπλεγά ηηο Δμσηεξηθέο Αηηίεο γηα λα
ζεξαπεπζεί
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο εθφζνλ ζεσξεί φηη ε αζζέλεηα ηνπ «ηνπ έηπρε»,
φηη δε θηαίεη ηφζν απηφο αιιά θάπνηα εμσηεξηθή αηηία είλαη αλακελφκελν
λα θαηαθεχγεη θαη ζε εμσηεξηθνχο παξάγνληεο γηα λα βξεη θαη ηε
ζεξαπεία ηνπ. Αλ ζεσξεί φηη ν ηηκσξφο Θεφο θηαίεη γηα ηελ αζζέλεηα ηνπ
ζα θαηαθχγεη ζε πξνζεπρέο, ζε ηάκαηα, ζε επρέιαηα, ζε εμνκνινγήζεηο,
ζε δεήζεηο, ζε ζπζίεο θαη πξνζθνξέο. Αλ ζεσξεί φηη ε αζζέλεηα ηνπ είλαη
έξγν ηνπ Γηαβφινπ κπνξεί λα θαηαθχγεη ζε «κάγνπο» ή εμνξθηζηέο γηα
λα «μνξθίζνπλ» ηελ αζζέλεηα ηνπ. Να ηνπ ηε δηψμνπλ. Να ηελ
απνβάινπλ απφ ην ζψκα ηνπ. Γηαηί ζεσξεί φηη ε αζζέλεηα ηνπ είλαη μέλν
ζψκα.

Αλ ζεσξεί φηη ε αζζέλεηα ηνπ είλαη απνηέιεζκα ηχρεο ηφηε ην κφλν πνπ
κπνξεί λα θάλεη είλαη λα θιαίεη ηε κνίξα ηνπ. Αλ φκσο ζεσξεί φηη είλαη
ζέκα θιεξνλνκηθφηεηαο ηφηε ζα πξέπεη λα θαηαξηέηαη ηνπο γνλείο πνπ
ηνλ γέλλεζαλ. Αλ πίζηεπεη φηη ππεχζπλα είλαη ηα κηθξφβηα ηφηε ζα πξέπεη
ινγηθά λα απνδπζεί ζε έλα αγψλα απνζηείξσζεο, πξνθπιάμεσλ,
απνθπγψλ θαη απνκφλσζεο. Αλ ζεσξεί φηη θηαίλε νη πεξηβαιινληηθνί
παξάγνληεο ηφηε ζα πξέπεη λα πξνζπαζήζεη λα θηηάμεη έλα ζεξκνθήπην
γχξσ ηνπ κε ηδαληθέο ζπλζήθεο πγξαζίαο, ζεξκνθξαζίαο, εμαεξηζκνχ
θιπ. Αλ ζεσξεί φηη θηαίεη ε δηαηξνθή ηνπ ηφηε ζα πξέπεη λα απνδπζεί ζε
131

έλα λεπξσηηθφ αγψλα πγηεηλήο δηαηξνθήο, απνηνμηλσηηθψλ λεζηεηψλ,
θιπζκάησλ θαη θαλφλσλ δηαηξνθήο.

Αλ ζεσξεί φηη θηαίλε ηα γεγνλφηα θαη νη άιινη πνπ ηνλ ζηελνρσξνχλ ηφηε
ζα πξέπεη λα γίλεη εξεκίηεο θαη λα μεγξάςεη φινπο φζνπο ηνλ
ζηελνρσξνχλ. Αλ ζεσξεί φηη ε αζζέλεηα είλαη θάηη ην ζσκαηηθφ ή
λνεηηθφ ζα πξέπεη λα ηξέμεη ζηνπο γηαηξνχο θαη ζηνπο ςπρνιφγνπο γηα λα
ηνλ ζεξαπεχζνπλ. Γηα λα αθαηξέζνπλ απηνί ρσξίο ζπλήζσο λα θάλεη
απηφο θάηη, απηφ ην μέλν ζψκα δειαδή ηελ αζζέλεηα πνπ ηνπ «έιαρε».
Απηφο ην κφλν πνπ έρεη λα θάλεη είλαη λα πιεξψλεη ρξήκαηα θαη λα
παίξλεη θάξκαθα. Σα άιια ζα ηα θάλνπλ νη εηδηθνί, νη γηαηξνί, θαη ε ζεά
Δπηζηήκε.

΢ε φιεο ηηο πην πάλσ πεξηπηψζεηο ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο εθφζνλ ζεσξεί
ηελ Αζζέλεηα ζαλ θάηη ην εμσηεξηθφ είλαη αλακελφκελν λα κελ
αλαιακβάλεη ν ίδηνο θαη ηελ επζχλε γηα ηελ πξφθιεζε ηεο αζζέλεηαο ηνπ
αιιά θαη ηελ θχξηα επζχλε γηα ηε ζεξαπεία ηεο. Γελ είλαη ηπραίν
άιισζηε πνπ ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο φηαλ αλαθέξεηαη ζε κηα αζζέλεηα
ιέεη: «Έπαζα θαξθίλν». «Έπαζα θαηάζιηςε». «Μνπ εκθαλίζηεθε έλαο
πνιχπνδαο». «Μνπ ζπλέβε έλα θξπνιφγεκα κεηά απφ έθζεζε ζε ςχρνο».
«Μνπ έηπρε έλα έκθξαγκα». Γε ιέεη πνηέ «Πξνθάιεζα θαξθίλν, Έθαλα
θαηάζιηςε, Πξνθάιεζα πνιχπνδα, Έθαλα θξπνιφγεκα, Πξνθάιεζα
έκθξαγκα».

Γηα ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν φιεο νη αζζέλεηεο «ηνπ ζπκβαίλνπλ», «ηηο
παζαίλεη», «ηνπ ηπραίλνπλ». Γε θηαίεη ν ίδηνο. Γελ εκπιέθεηαη άκεζα ν
ίδηνο. Αληίζεηα φκσο απφ απηή ηε λννηξνπία ν αξραηνειιεληθφο νξηζκφο
ηεο Αζζέλεηαο είλαη αξθεηά δφθηκνο. Λέκε «Αζζέλεηα», δειαδή έιιεηςε
ζζέλνπο. Λέκε «Αξξψζηηα», δειαδή έιιεηςε ξψκεο. Δπνκέλσο απηφ
ππνλνεί φηη ε Αζζέλεηα είλαη πξντφλ φρη ηφζν επίδξαζεο εμσηεξηθψλ
παξαγφλησλ φζν έιιεηςε εζσηεξηθνχ ζζέλνπο θαη ξψκεο. Σν πξφβιεκα
επνκέλσο νξζά κεηαηνπίδεηαη ζην ίδην ην άηνκν θαη φρη ζηνπο
εμσηεξηθνχο παξάγνληεο.

132

9.6 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ηεξαξρεί ηε ζεξαπεπηηθή ηνπ πξνζπάζεηα
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο εθφζνλ ζεσξεί φηη πάληα απηφο είλαη ε αηηία ησλ
αζζελεηψλ ηνπ δελ θαηαθεχγεη ζηνπο έμσ γηα ηε ζεξαπεία ηνπ.
Καηαθεχγεη θαη’ επζείαλ ζε απηφλ. Απνδέρεηαη φηη αθήο ζηηγκήο έρεη
αζζελήζεη απηφ ζεκαίλεη φηη έρεη ήδε θάλεη θάπνηεο δξάζεηο αληίζεηεο κε
ηνπο Νφκνπο ηεο Φχζεο. Δίλαη εμ’ νξηζκνχ ιάζνο ζε θάηη. Δπηπιένλ
επεηδή ζεσξεί φηη ε Αζζέλεηα δελ είλαη θάηη ην εμσηεξηθφ αιιά θάηη ην
εζσηεξηθφ, κηα εζσηεξηθή δηθή ηνπ δηαηαξαρή ζεσξεί φηη θαη ε ζεξαπεία
πξέπεη πάιη λα ζηνρεχεη ζηνλ ίδην.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζεσξεί φηη ε Αηηηνινγηθή Αιπζίδα ηεο Αζζέλεηαο
είλαη ε εμήο: Μηάζκαηα - Βαζηθά Πάζε - Ηδηνζπγθξαζία - Ννζεξέο
Πξνδηαζέζεηο - Πηψζε Εσηθήο Δλέξγεηαο - Λεηηνπξγηθέο Γηαηαξαρέο -
Αλαηνκηθέο Γηαηαξαρέο.

Δπνκέλσο γλσξίδεη φηη φζν ζε πην πξψηκν ζηάδην ηεο δηαηαξαρήο δξα
ηφζν πην βαζεηά, ξηδηθή, άκεζε θαη νπζηαζηηθή ζα είλαη θαη ε ζεξαπεία
ηνπ. Γξα ινηπφλ ζε πνιιά επίπεδα γηα λα ζεξαπεπηεί αιιά έρεη πάληα
ππφςε ηνπ θαη ηελ ηεξαξρία πνπ πξέπεη λα έρεη ε δξάζε ηνπ. Πρ αλ
ρξεηαζηεί λα παξέκβεη θαη ζηηο αλαηνκηθέο δηαηαξαρέο, πρ λα αλνίμεη έλα
απφζηεκα θαη λα παξνρεηεχζεη ην πχνλ ζα παξέκβεη κελ αιιά κε κέηξν.
Αλ ρξεηαζηεί λα παξέκβεη ζηηο ιεηηνπξγηθέο δηαηαξαρέο πρ λα πάξεη
άθζνλα πγξά ζε έλα θσιηθφ λεθξνχ ζα ην θάλεη. Καη ζηηο δχν
πεξηπηψζεηο φκσο γλσξίδεη φηη απηφ είλαη κηα κεξηθή θαη πξνζσξηλή
δξάζε θαη φηη ζα πξέπεη λα δξάζεη ζε αλψηεξα επίπεδα γηα λα θαηαθέξεη
νπζηαζηηθή θαη ξηδηθή ζεξαπεία.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ απνξξίπηεη ηε βνήζεηα πνπ κπνξεί λα
ρξεηαζηεί απφ έλα γηαηξφ ή έλα ζεξαπεπηηθφ ζχζηεκα. Αιιά δε ζεσξεί
φηη ν γηαηξφο ζα ηνπ δψζεη ηελ πγεία ηνπ ελψ απηφο ζα κείλεη άπξαγνο.
Θα είλαη ελεξγεηηθφο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ απνξξίπηεη θαλέλα
Θεξαπεπηηθφ ΢χζηεκα γηαηί δελ είλαη θαλαηηθφο. ΋πσο φκσο ηεξαξρεί
φια ηα πξάγκαηα έηζη θάλεη θαη κε ηα Θεξαπεπηηθά ΢πζηήκαηα. Γλψξηδα
φηη εθείλα ηα Θεξαπεπηηθά ΢πζηήκαηα ηα νπνία αληηκεησπίδνπλ ηνλ
133

Άλζξσπν ζαλ Οιφηεηα, ζαλ Φπρνζσκαηηθφ ΢χλνιν είλαη πην νξζά απφ
εθείλα πνπ βιέπνπλ ηνλ Άλζξσπν κφλν ζαλ ΢ψκα ή ζαλ έλα φξγαλν κε
απνηέιεζκα λα δξνπλ κφλν ηνπηθά.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνίεζα φηη ε ζχγρξνλε
Αιινπαζεηηθή Ηαηξηθή δξα θπξίσο ζηηο αλαηνκηθέο θαη ζηηο ιεηηνπξγηθέο
δηαηαξαρέο θαη φρη ζε πξψηκν ζηάδην. Δλψ νη Οιηζηηθέο ή Δλεξγεηαθέο
Ηαηξηθέο φπσο πρ ε Οκνηνπαζεηηθή θαη ν Βεινληζκφο δξνπλ ζε αλψηεξν,
πην πξσηαξρηθφ θαη πξψηκν ζηάδην. Γη’ απηφ θαη έρνπλ νπζηαζηηθφηεξν
θαη ξηδηθφηεξν ζεξαπεπηηθφ απνηέιεζκα θαη ηαπηφρξνλα ιηγφηεξεο
παξελέξγεηεο.

9.7 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο δελ επαθίεηαη ζηνλ «εηδηθό» ζεξαπεπηή
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ζα πξέπεη πάληα λα
έρεη θαηά λνπ ηε δηάθξηζε κεηαμχ ηνπ ιεηηνπξγνχ ελφο ζεξαπεπηηθνχ
ζπζηήκαηνο θαη ηνπ ηδίνπ ηνπ ζεξαπεπηηθνχ ζπζηήκαηνο. Γειαδή κε
απιά ιφγηα: «Καιή ε Οκνηνπαζεηηθή αιιά ν νκνηνπαζεηηθφο γηαηξφο
είλαη θαιφο; Καιφο ν Βεινληζκφο αιιά ν βεινληζηήο είλαη θαιφο; Καιή
ε ζπλήζεο Ηαηξηθή σο έλα ζεκείν, αιιά ν γηαηξφο είλαη θαιφο;». Ο
Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη ν γηαηξφο δελ παχεη λα είλαη έλαο
άλζξσπνο φπσο φινη νη άιινη θαη φηη ην επίπεδν άζθεζεο ηεο ηαηξηθήο
ηνπ έρεη ζρέζε κε ην επίπεδν ηεο ςπρηθήο ηνπ εμέιημεο.

Έλαο γηαηξφο πνπ είλαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο επηιέγεη λα εμαζθεί
αλψηεξεο κεζφδνπο ζεξαπείαο θαη ηηο εμαζθεί κε αλψηεξν ηξφπν απφ
έλαλ Καηψηεξν Άλζξσπν. Αιιά αθφκε θαη ζηελ πεξίπησζε ελφο γηαηξνχ
πνπ είλαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο ν αζζελήο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ
επαθίεηαη πνηέ απφιπηα ζηα ρέξηα ηνπ γηαηξνχ ηνπ.

Γλσξίδεη φηη νπδέπνηε δελ πξέπεη λα αθήλεη νχηε ην ΢ψκα ηνπ, νχηε ην
Ννπ ηνπ, νχηε θαη ην Πλεχκα ηνπ ζε θαλέλαλ άιιν απφιπηα. Σν κφλν
απφιπην άθεκα αθνξά ηελ έλσζε ηνπ κε ην Θείν. ΋ηαλ ιεηηνπξγεί ζηνλ
134

Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο γλσξίδεη φηη ε επζχλε γηα ηηο δξάζεηο ηνπ ή ηηο
δξάζεηο πνπ επηηξέπεη ζηνπο άιινπο λα θάλνπλ ζε απηφλ, αλήθεη πάληα
ζε ηειηθή αλάιπζε ζηνλ ίδην. Απηφο ζα θιεζεί νχησο ή άιισο λα δξέςεη
ηηο αληίζηνηρεο αληηδξάζεηο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ε επζχλε ησλ δξάζεσλ
καο δε κεηαβηβάδεηαη νχηε θαη δηακνηξάδεηαη. Διέγρεη ινηπφλ πάληα ηηο
ηαηξηθέο πξάμεηο πνπ ηνπ πξνηείλνληαη. Γε κπνξεί βέβαηα λα ηηο ειέγμεη
απφ πιεπξάο νξζφηεηαο φζνλ αθνξά ηελ εζσηεξηθή ινγηθή ηνπ
ζπγθεθξηκέλνπ ζπζηήκαηνο αιιά κπνξεί λα ειέγμεη θαηά πφζνλ
ζπκθσλνχλ κε ηε Φπζηθή ΢θέςε. Γε κπνξεί λα ειέγμεη εχθνια ηε
γλσζηηθή αξηηφηεηα ηνπ γηαηξνχ αιιά κπνξεί κέζσ ηεο Φπζηθήο ΢θέςεο
λα ειέγμεη ηελ εζηθή ηνπ αξηηφηεηα θαη ην επίπεδν ηεο ςπρηθήο ηνπ
εμέιημεο.

9.8 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο ηείλεη λα απηνζεξαπεύεηαη
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο αληηκεησπίδεη ηελ Αζζέλεηα ηνπ ελεξγεηηθά.
Δμεηάδεη ηηο δξάζεηο πνπ έρνπλ πξνεγεζεί ηεο Αζζέλεηαο ηνπ. Δμεηάδεη
θαηά πφζνλ παξαβίαζε ή φρη Φπζηθνχο Νφκνπο. ΋πνπ εληνπίζεη ηέηνηεο
παξαβηάζεηο πξνζπαζεί λα ηηο δηνξζψζεη άκεζα θαη φρη αχξην ή «φηαλ
γίλεη θαιά» απφ ηελ Αζζέλεηα ηνπ. Γλσξίδεη φηη κφλν αλ δηνξζψζεη ηηο
δξάζεηο ηνπ ηφηε θαη ζα γίλεη θαιά. Γη’ απηφ θαη δελ πεξηκέλεη λα γίλεη
θαιά γηα λα ηηο δηνξζψζεη. Πξνζπαζεί επηπιένλ λα γίλεη παξαηεξεηήο ηεο
δσήο ηνπ θαη λα εληνπίζεη πεγέο δηαηαξαρψλ. Γειαδή πξνζπαζεί λα
εληνπίζεη έληνλα ζέισ, πξνζθνιιήζεηο, εγσηζηηθέο ηάζεηο, πάζε,
αλαθνινπζία ιφγσλ θαη έξγσλ.

Πξνζπαζεί επίζεο λα ζπληνληζηεί πεξηζζφηεξν κε αλψηεξεο θαηαζηάζεηο
είηε κέζσ δηαινγηζκνχ θαη πξνζεπρήο είηε κέζσ αλψηεξεο
δξαζηεξηφηεηαο. Πρ πξνζπαζεί λα απεκπιαθεί γηα θάπνην δηάζηεκα απφ
ηα θαζεκεξηλά θαη λα γίλεη παξαηεξεηήο ησλ γεγνλφησλ. Γηαβάδεη βηβιία
πνπ ην πεξηερφκελν ηνπο αλαθέξεηαη ζηε Φπζηθή ΢θέςε. ΢πδεηά κε
Αλψηεξνπο Αλζξψπνπο γηα λα δεη πψο ηνλ βιέπνπλ νη άιινη. Απμάλεη ηελ
επαθή ηνπ κε ηε Φχζε θαη κε απιέο θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο.
135


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίγλσζε φηη απηά ηα νπνία αθνξνχλ ην Ννπ
είλαη θαη ηα πην ζεκαληηθά γηα ηε γεληθφηεξε ηνπ πγεία. Αιιά δελ
παξακειεί θαη ην ΢ψκα. Φξνληίδεη ε ηξνθή ηνπ λα είλαη θαηά ην δπλαηφλ
πγηεηλή θαη θπζηθή. Φξνληίδεη γηα ηελ άζθεζε ηνπ ζψκαηνο θαη απμάλεη
ηελ επαθή ηνπ κε ηα ζηνηρεία ηεο Φχζεο. ΢έβεηαη θαη ηθαλνπνηεί κε
κέηξν ηηο αλάγθεο ηνπ ζψκαηνο φπσο ηνλ χπλν, ηελ μεθνχξαζε, ηελ
θίλεζε, ηε ζεμνπαιηθφηεηα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε ζεσξεί πνηέ φηη πάζρεη κφλν ην ΢ψκα. Αθφκα
θαη φηαλ ππνζηνχκε έλα ηξαπκαηηζκφ, φηαλ δειαδή ε αηηία θάζε άιιν
παξά έξρεηαη απφ πάλσ ζηελ πνξεία ηεο Αηηηνινγηθήο Αιπζίδαο ησλ
Αζζελεηψλ πνπ αλαθέξακε, παξφια απηά πάζρεη θαη ν Ννπο γηαηί είλαη
άκεζα ζπλδεδεκέλνο κε ην ΢ψκα θαη επεξεάδεηαη. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο βιέπεη πάληα φρη κφλν ηελ Οιφηεηα αιιά θαη ηελ Ηεξαξρία ηεο
δνκήο ηνπ Αλζξψπνπ. ΋ηη πξνεγείηαη πάληα ην Αηνκηθφ Πλεχκα, κεηά ε
Αηνκηθή Φπρή θαη ηέινο ην ΢ψκα. ΢ηελ Αζζέλεηα πάληα πάζρεη θαη ν
Ννπο θαη ην ΢ψκα. Άξα θαη ε ζεξαπεία πξέπεη λα αθνξά θαη ην Ννπ θαη
ην ΢ψκα.

9.9 Τγεία – Αζζέλεηα: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο ζε εμσηεξηθνχο παξάγνληεο ή ζε θαθνηπρία
Απνθεχγεη λα παξαδερζεί ηηο επζχλεο ηνπ γηα ηηο αζζέλεηεο ηνπ

2.Απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο ζε κηθξννξγαληζκνχο (κηθξφβηα, ηνί θιπ)

3.Κπλεγά κάηαηα ηηο εμσηεξηθέο αηηίεο ρξεζηκνπνηψληαο αθχζηθεο
κεζφδνπο πξνθεηκέλνπ λα ζεξαπεπηεί
136


4.Δπαθίεηαη παζεηηθά ζηε ζεξαπεπηηθή πξνζπάζεηα ησλ «εηδηθψλ».
Θεσξεί φηη ε πγεία είλαη θάηη πνπ κπνξεί λα αγνξαζηεί ή λα επηηεπρζεί
απφ ηνπο έμσ ή απφ ηελ «πξφνδν ηεο Δπηζηήκεο»

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Απνδίδεη ηηο αζζέλεηεο ζηελ απφ κέξνπο ηνπ παξαβίαζε ησλ Νφκσλ
ηεο Φχζεο ιφγσ ιαλζαζκέλσλ ηνπ δξάζεσλ. Αλαιακβάλεη πιήξσο ηηο
επζχλεο ηνπ
2.Γελ αξλείηαη ηε ζπκκεηνρή ησλ κηθξννξγαληζκψλ ζηελ Αζζέλεηα.
Θεσξεί φκσο φηη δελ είλαη ε αηηία ηεο αιιά έλα κφλν απφ ηα
απνηειέζκαηα ηεο. Γίλεη αηηηνινγηθή ζεκαζία ζηνλ
κεγαιννξγαληζκφ(άηνκν) θαη ζηνπο παξάγνληεο πνπ ηνλ επεξεάδνπλ
(Μηάζκαηα, Βαζηθά Πάζε, Ηδηνζπγθξαζία, αηνκηθέο δξάζεηο)

3.Φξνληίδεη ηελ εζσηεξηθή ηνπ ηζνξξνπία πηνζεηψληαο θπζηθέο κεζφδνπο
ελίζρπζεο ηνπ νξγαληζκνχ

4.Θεσξεί φηη ν ίδηνο είλαη ν θχξηνο ζεξαπεπηηθφο παξάγνληαο. Γη’ απηφ
θαη ελεξγνπνηείηαη κε ελδνζθφπεζε θαη θπζηνινγηθνπνίεζε ησλ
δξάζεσλ ηνπ. Δπηιέγεη κε απζηεξά θπζηθά θξηηήξηα ηφζν ηε ζεξαπεπηηθή
κέζνδν φζν θαη ην γηαηξφ. Υσξίο φκσο λα επαθίεηαη παζεηηθά ζηελ
εμσηεξηθή απηή βνήζεηα. Απηνζεξαπεία





137

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 10


ΦΤ΢Ζ - ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ

10.1 Καηώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Φπζηθό Πεξηβάιινλ
10.2 Αλώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Φπζηθό Πεξηβάιινλ
10.3 Ζ Αλζξσπνθεληξηθή Ηδενινγία θαη ΢πκπεξηθνξά ρξήζεο ηεο
Φύζεο
10.4 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη ε ζρέζε ηνπ κε ηε Φύζε
10.5 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Φπηηθό Βαζίιεην
10.6 Καηώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Εσηθό Βαζίιεην
10.7 Αλώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Εσηθό Βαζίιεην
10.8 Φύζε: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο
10.9 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο έρεη γίλεη δνύινο ηεο Σερλνινγίαο
10.10 Σερλνινγία: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο


10.1 Καηώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Φπζηθό Πεξηβάιινλ
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε βηψλεη ηηο πνιιαπιέο δηαζηάζεηο ηεο Φχζεο.
Γη’ απηφλ Φχζε είλαη νη πέηξεο, ηα θπηά θαη ηα δψα, νη πιαλήηεο θαη ην
΢χκπαλ. ΋πσο κε ηε κεραληζηηθή ηνπ ινγηθή αληηιακβάλεηαη ηνλ
ηξηαδηθφ εαπηφ ηνπ ζαλ ΢ψκα κφλν, κε ηελ ίδηα κεραληζηηθή ινγηθή
αληηιακβάλεηαη θαη ηε Φχζε κφλν ζαλ Τιηθφ Κφζκν. Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο αγλνεί ηνλ Φπρηθφ θαη Πλεπκαηηθφ Κφζκν. Πνιχ πεξηζζφηεξν
αγλνεί ηελ αλσηεξφηεηα ησλ δχν απηψλ Κφζκσλ θαζψο θαη ηε δηαπινθή
ησλ ηξηψλ Κφζκσλ φρη κφλν κέζα ζην ΢ψκα ηνπ αιιά θαη κέζα ζην
΢χκπαλ. Αγλνεί επίζεο ηελ χπαξμε ησλ ΢πκπαληηθψλ Νφκσλ. Καζψο θαη
138

ην γεγνλφο φηη Θεφο, Φχζε θαη Φπζηθνί-΢πκπαληηθνί Νφκνη είλαη έλα θαη
ην απηφ.

Δθφζνλ ινηπφλ γηα ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν Φχζε ίζνλ δέληξα, βνπλά
θαη θάκπνη κφλν, είλαη αλακελφκελν λα ζεσξεί ηε Φχζε ζαλ αληηθείκελα
πξνο ρξήζε. Καη άιισζηε απηή είλαη ε ηζηνξία ηεο ζρέζεο ηνπ
Αλζξψπνπ κε ην πιηθφ ηνπ πεξηβάιινλ. Ο Άλζξσπνο ρξεζηκνπνηεί πιηθά
απφ ηε Φχζε γηα έλδπζε θαη γηα θαηνηθία. Υξεζηκνπνηεί θπηά θαη δψα
γηα ηε δηαηξνθή ηνπ. Καιχπηεη ηηο αλάγθεο ηνπ θαη ηηο νξκέο ηνπ. Αιιά
ζα κπνξνχζε λα πεη θάπνηνο φηη απηφ είλαη απφιπηα «θπζηθφ». Άιισζηε
φια ηα άιια δψα θαη ηα θπηά ην ίδην αθξηβψο θάλνπλ. ΢πκκεηέρνπλ ζε
έλα αδπζψπεην αγψλα επηβίσζεο κε ηελ έλλνηα ηεο θάιπςεο ησλ
αλαγθψλ ηνπο θαη ησλ νξκψλ ηνπο. Αιιά ν Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε
ζηακαηάεη εθεί.

Καλέλα δψν δε ζθνηψλεη γηα ζπνξ. Καλέλα δψν δελ εξγάδεηαη
λπρζεκεξφλ γηα λα πινπηίζεη ή γηα λα θαιχςεη ηε καηαηνδνμία ηνπ.
Καλέλα δψν δελ θαηαζηξέθεη ην πεξηβάιινλ κφλν θαη κφλν γηα
απφθηεζε πιηθψλ αγαζψλ ή ρξήκαηνο. Καλέλα δψν δελ ππνδνπιψλεη
άιια δψα κφλν θαη κφλν γηα ιφγνπο ζπζζψξεπζεο πινχηνπ θαη δχλακεο.
Καλέλα δψν δελ νλεηξεχεηαη λα θαηαθηήζεη ηε Φχζε θαη λα ηελ ππνηάμεη
ζηα εγσηζηηθά ηνπ ζρέδηα.

10.2 Αλώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Φπζηθό Πεξηβάιινλ
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ ηαπηίδεη ηε Φχζε κε ην Φπζηθφ Πεξηβάιινλ
κφλν. Γειαδή κφλν κε ηνλ Τιηθφ Κφζκν. Γελ μερσξίδεη ηα θαηλφκελα ζε
θπζηθά θαη κεηαθπζηθά. Θεσξεί φηη ν Τιηθφο, ν Φπρηθφο θαη ν
Πλεπκαηηθφο Κφζκνο ζπλππάξρνπλ θαη αιιεινδηαπιέθνληαη αμερψξηζηα.
Θεσξεί φηη απφ ηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν πξνέξρεηαη ν Φπρηθφο θαη ζηε
ζπλέρεηα ν Τιηθφο Κφζκνο.

139

Γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν ν Θεφο είλαη φια απηά θαη φια απηά είλαη ν
Θεφο. Κάζε ηη εκπεξηέρεη ηε ζετθή Οπζία. Αθνχ ν Θεφο είλαη ηα πάληα,
αθνχ είλαη παληαρνχ παξψλ θαη ηα πάληα πιεξψλ απηφ ζεκαίλεη φηη θαη
ην κηθξφηεξν κπξκήγθη θαη ην αγξηνινχινπδν θαη ν θφθθνο άκκνπ
εκπεξηέρνπλ ηε ζετθή Οπζία. Ο Θεφο είλαη θαη ηα πξάγκαηα θαη ηα φληα
θαη νη ΢πκπαληηθνί Νφκνη πνπ ηα δηέπνπλ.

Αθνχ ινηπφλ ε ζετθή νπζία πιεξνί θαη πιεκκπξίδεη ηα πάληα ν
Αλψηεξνο Άλζξσπνο θέξεηαη θαη ρεηξίδεηαη ηα πάληα κε ζεβαζκφ θαη
θξφλεζε. Σείλεη λα ζπλππάξρεη αληί λα αληαγσλίδεηαη. Σείλεη λα
δεκηνπξγεί αληί λα θαηαζηξέθεη. Σείλεη λα εκπινπηίδεη αληί λα θησραίλεη.
Σείλεη λα ηζνξξνπεί αληί λα πξνθαιεί αληζνξξνπίεο. Σείλεη λα
πξνζαξκφδεηαη ζηε Φχζε αληί λα πξνζαξκφδεη ηε Φχζε ζ’ απηφλ. Σείλεη
λα καζαίλεη απφ ηε Φχζε αληί λα ηε «δηδάζθεη». Δπγλσκνλεί ηε Φχζε
θαη ην Θεφ γηα φζα πινπζηνπάξνρα ηνπ παξέρνληαη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί φηη ν κεγαιχηεξνο ζεβαζκφο
πξνο ηε Φχζε είλαη ν ζεβαζκφο ηνπ Νφκνπ ησλ Διαρίζησλ Σξηβψλ.
Σείλεη λα δεη κηα ιηηή αιιά φρη αζθεηηθή δσή. Σείλεη λα δξα κφλν φπνπ
θαη φζν θαη γηα φζν ρξεηάδεηαη ρσξίο λα παχεη λα είλαη δεκηνπξγηθφο.
Ννηάδεηαη πεξηζζφηεξν γηα ηελ πνηφηεηα θαη φρη γηα ηελ πνζφηεηα.
Πξνζπαζεί λα παξεκβαίλεη φζν γίλεηαη ιηγφηεξν ζηηο νηθνινγηθέο
ηζνξξνπίεο.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ αξλείηαη ηελ θάιπςε ησλ νπζηαζηηθψλ
βαζηθψλ ηνπ αλαγθψλ. Αιιά δε δεκηνπξγεί ςεπδναλάγθεο.
Φεπδναλάγθεο πνπ έρνπλ ζαλ βάζε ηνπο πάληα ηνλ εγσηζκφ θαη ηελ
πξνζθφιιεζε. Γε ζθνηψλεη γηα ζπνξ. Γελ εξγάδεηαη λπρζεκεξφλ γηα λα
ηθαλνπνηήζεη ηε καηαηνδνμία ηνπ. Γελ θαηαζηξέθεη ην πεξηβάιινλ γηα
πινπηηζκφ ή γηα επίδεημε δχλακεο θαη κεγαιείνπ. Γελ ππνδνπιψλεη
άιινπο αλζξψπνπο ή δψα γηα εγσηζηηθνχο ζθνπνχο. Γελ νλεηξεχεηαη λα
θαηαθηήζεη ηε Μεηέξα-Φχζε αιιά παζρίδεη λα κάζεη απφ απηήλ θαη λα
εμειηρζεί ςπρηθά.

140

10.3 Ζ Αλζξσπνθεληξηθή Ηδενινγία θαη ΢πκπεξηθνξά ρξήζεο ηεο
Φύζεο
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη αιινηξησζεί ζηε ζρέζε ηνπ κε ηε Φχζε.
Έρεη θηηάμεη αλζξσπνθεληξηθέο θνζκνζεσξίεο νη νπνίεο ηνλ σζνχλ λα
πηζηεχεη φηη ν Θεφο έθηηαμε ηε Φχζε κφλν θαη κφλν γηα λα ππεξεηεί ηνλ
Άλζξσπν. Ρσηάεη ην κηθξφ παηδί: «Γηαηί κακά ν Θεφο έθηηαμε ηα θπηά
θαη ηα δψα;» «Γηα λα ηα ηξψκε». «Γηαηί κπακπά ν Θεφο έθηηαμε ηα
άινγα;» «Γηα λα θάλνπκε ηππαζία». «Γηαηί θχξηε δάζθαιε ν Θεφο
έθηηαμε ηα ζηδεξνκεηαιιεχκαηα;» «Γηα λα κπνξνχκε λα θηηάρλνπκε
εξγαιεία θαη απηνθίλεηα». «Γηαηί ζεβαζηέ πάηεξ ν Θεφο έθηηαμε απηή
ηελ ηφζν ζνθή θαη ζαπκάζηα Φχζε;» «Γηα λα ραίξεηαη ν Άλζξσπνο θαη
λα ηνλ δνμάδεη».

Γηα ηνλ Καηψηεξν Άλζξσπν φια θηηάρηεθαλ απφ ην Θεφ ή ππάξρνπλ απφ
κφλα ηνπο ζηε Φχζε, γηα ηνλ Άλζξσπν θαη κφλν γη’ απηφλ. Γηα ηηο
αλάγθεο ηνπ. Γηα ηηο νξκέο ηνπ. Καη φρη κφλν. Αιιά θαη γηα ηελ απιεζηία
ηνπ. Γηα ηελ θηεηηθή ηνπ δηάζεζε. Γηα ηε καηαηνδνμία ηνπ. Γη’ απηφ θαη ν
Άλζξσπνο θαηά ηελ άπνςε απηή έρεη θαη ηηο γλψζεηο θαη ηελ
αξκνδηφηεηα λα εθαξκφδεη παγθφζκηα ζπζηήκαηα πνπ αθνξνχλ είηε ηνλ
Άλζξσπν είηε ηε Φχζε. ΢ηα ίδηα άιισζηε αλζξσπνθεληξηθά πιαίζηα
θηλνχληαη θαη νη αληη-νηθνινγηθέο απφςεηο αιιά θαη εθείλεο νη
νηθνινγηθέο απφςεηο πνπ ζέηνπλ ηνλ Άλζξσπν ζην επίθεληξν
επεκβαηηθψλ ζρεδίσλ γηα ηε ζσηεξία ηνπ πιαλήηε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο επεκβαίλεη ζηε δηακφξθσζε ηεο Γεο θαηά ηε
δηθή ηνπ απζαίξεηε θαη εγσθεληξηθή βνχιεζε. Γελ εκπηζηεχεηαη ηε
θπζηθή ξνή ησλ πξαγκάησλ. Αληί λα πξνζαξκνζηεί ν ίδηνο ζηε ξνή ηεο
Φχζεο κπαίλεη ζε έλαλ παξαλντθφ αγψλα λα πξνζαξκφζεη ηα πάληα ζηε
Φχζε ζε ζρέζε κε απηφλ. ΢θέθηεηαη απζαίξεηα, θηηάρλεη ηνλ Κφζκν ζην
κπαιφ ηνπ φπσο ζέιεη θαη κεηά πξνζπαζεί λα πξνζαξκφζεη ηε Φχζε ζην
κπαιφ ηνπ.

Απνθαζίδεη λα θαηνηθήζεη ζηελ άγνλε θνξπθή ελφο βνπλνχ θαη κεηά
αγσλίδεηαη γηα λα κεηαθέξεη εθεί λεξφ, πιηθά νηθνδνκψλ θαη ηξφθηκα.
141

΢πλσζηίδεηαη ζε πφιεηο πνπ έρνπλ ρηηζηεί ζε απζαίξεηεο ηνπνζεζίεο, κε
απζαίξεηε δφκεζε θαη αληίμνεο ζπλζήθεο δηαβίσζεο. Δθηξέπεη πνηάκηα
αδηαθνξψληαο γηα ηηο νηθνινγηθέο ζπλέπεηεο. Δξεκψλεη νιφθιεξεο
πεξηνρέο ράξηλ ηεο άληιεζεο πεηξειαίνπ ή ηεο εμφξπμεο κεηαιιεπκάησλ
ή ηεο πινηνκίαο.

10.4 Ο Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη ε ζρέζε ηνπ κε ηε Φύζε
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο απνξξίπηεη θάζε αλζξσπνθεληξηθή ζεσξία γηα ηε
Φχζε. Θεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ έλα κφλν απφ ηα αλαπφζπαζηα κέξε ηεο
Φχζεο. Έλα απφ ηα ακέηξεηα δεκηνπξγήκαηα. Μηα ζηαγφλα απφ ηνλ
Χθεαλφ ηεο Φχζεο. ΢πλεηδεηνπνηεί ηε ζέζε ηνπ ζηελ ηεξαξρηθή αιπζίδα
ηεο ςπρηθήο εμέιημεο ησλ φλησλ αιιά απηφ δελ ηνλ θάλεη αιαδφλα.
΢πλεηδεηνπνηεί ηαπηφρξνλα φηη φια γχξσ ηνπ είλαη ζηαγφλεο απφ ηε
ζετθή νπζία. Γη’ απηφ θαη νθείιεη λα ηα ζέβεηαη θαη λα ζπλππάξρεη καδί
ηνπο.

Γλσξίδεη φηη ηα φληα δελ έρνπλ κφλν δηθαηψκαηα αιιά θαη ππνρξεψζεηο.
Θεσξεί φηη φπσο ππάξρνπλ αλψηεξα πλεπκαηηθά φληα πνπ ηνλ
θξνληίδνπλ έηζη θαη απηφο νθείιεη λα θξνληίδεη ηα θαηψηεξα απφ απηφλ
φληα. Ο Θεφο είλαη ν κέγαο άξρσλ αιιά θαη ν κέγαο ππεξέηεο ηνπ
΢χκπαληνο γηαηί είλαη Αγάπε. Γη’ απηφ θαη ν Άλζξσπνο πνπ είλαη
θηηαγκέλνο «θαη’ εηθφλαλ θαη θαζ’ νκνίσζηλ Σνπ» ζα πξέπεη λα ηνλ
κηκείηαη θαη λα πξνζθέξεη ηε θξνληίδα ηνπ θαη ηελ αγάπε ηνπ ζηα
θαηψηεξα φληα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζπλεηδεηνπνηεί φηη ηα θπηά θαη ηα δψα δελ
ππάξρνπλ κφλν θαη κφλν γηα λα ηνλ ππεξεηνχλ. Έρεη ηελ επίγλσζε φηη
φηαλ ζθέθηεηαη κε ηε κεραληζηηθή θαη εγσηζηηθή ινγηθή θαηαιήγεη ζε
αλφεηα ζπκπεξάζκαηα. Πρ κε ηελ ίδηα ινγηθή κηα αγειάδα ζα έιεγε: «Σν
γξαζίδη ην έθηηαμε ν Θεφο γηα λα ηξψσ θαη λα ραίξνκαη. Σνλ ήιην γηα λα
κε δεζηαίλεη. Σν ιηνληάξη ην έθηηαμε γηα λα είλαη ν ερζξφο κνπ θαη λα κε
ηξψεη. Καη ηνλ Άλζξσπν ηνλ έθηηαμε ν Θεφο γηα λα κε ππνδνπιψλεη, λα
κε αξκέγεη θαη λα κε θαηαζπαξάζζεη».
142


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ έρεη θηεηηθή δηάζεζε. Γλσξίδεη φηη ηίπνηα δελ
είλαη δηθφ ηνπ. Οχηε έρεη θαη ηε δηάζεζε ηεο θαηνρήο. Σείλεη λα
απνπξνζθνιιάηαη απφ ηα πξάγκαηα θαη ηνπο αλζξψπνπο.
Απνπξνζθνιιάηαη αθφκα θαη απφ ηηο νηθνινγηθέο εθείλεο ηδέεο πνπ
ηείλνπλ λα παξέκβνπλ γηα λα ζψζνπλ ηνλ πιαλήηε αιιά πάληα
αλζξσπνθεληξηθά. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε δειψλεη νηθνιφγνο. Είναι
νηθνιφγνο. Θεσξεί φηη φιε ε Φχζε είλαη ν νίθνο ηνπ, ην ζπίηη ηνπ. ΋ρη
φκσο κε ηε θηεηηθή έλλνηα ηνπ φξνπ. Αιιά κε ηελ έλλνηα ηνπ ζεβαζκνχ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο είλαη νηθνιφγνο ζηελ πξάμε θαη φρη ζηα ιφγηα.
Γε ιππάηαη «ηα θαεκέλα ηα δσάθηα» απφ ηε κηα θαη απφ ηελ άιιε θνξάεη
γνχλεο δψσλ. Γε θξνληίδεη ηα αδέζπνηα ζθπιηά θαη κεηά πάεη ζπίηη ηνπ
λα θάεη κπξηδφιεο. Γε θσλάδεη θαηά ησλ ρεκηθψλ θαη ιηπαζκάησλ ζηε
γεσξγία θαη ηελ ίδηα ζηηγκή ςσλίδεη ληνκάηεο ζεξκνθεπίνπ ην ρεηκψλα.
Γε δειψλεη απφ ηε κηα θηιφδσνο θαη απφ ηελ άιιε έρεη έλα θαλαξίλη
θπιαθηζκέλν ζην θινπβί θαη έλα αιινηξησκέλν ζθπιάθη θιεηζκέλν ζην
δηακέξηζκα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνζπαζεί ζηα πιαίζηα ηνπ δπλαηνχ λα δήζεη
θνληά ζηε Φχζε θαη ζεβφκελνο ηελ. Αιιά γλσξίδεη φηη δε κπνξεί λα βγεη
ηειείσο έμσ απφ ηα πιαίζηα ηεο επνρήο ηνπ. Γε κπνξεί λα γίλεη εξεκίηεο
θπζηνιάηξεο νχηε θαη λα γπξίζεη πίζσ ζηελ επνρή ησλ ζπειαίσλ. Ο
Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ πέθηεη ζηελ παγίδα ηεο λεπξσηηθήο
«ηειεηφηεηαο», ηεο λεπξσηηθήο «θπζηθήο δσήο». Γλσξίδεη φηη ην λα
πξνζπαζεί λα δήζεη ζε έλα ηέιεηα θπζηθφ πεξηβάιινλ είλαη κηα νπηνπία.
Γηα λα θαηαθέξεη θάηη ηέηνην ζα πξέπεη ή λα αιιάμεη φιν ηνλ θφζκν ή λα
απνθχγεη φιν ηνλ θφζκν.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο γλσξίδεη ηε ζεκαζία ηεο Φπζηθήο Εσήο. Σεο
δσήο θνληά ζηε Φχζε. Αιιά δελ μερλά φηη ν ζθνπφο ηεο δσήο ηνπ δελ
είλαη λα θάλεη ηνλ Κφζκν έλα νηθνινγηθφ Παξάδεηζν. Οχηε είλαη λα
αιιάμεη ηνπο άιινπο θαη λα ηνπο θάλεη ζψλεη θαη θαιά νηθνιφγνπο. Ο
ζθνπφο ηεο δσήο ηνπ είλαη ε αηνκηθή ςπρηθή ηνπ εμέιημε. Γη’ απηφ θαη
143

φζν ηνλ αθνξά ζηελ θαζεκεξηλή ηνπ δσή επηιέγεη κε θπζηθά θαη
νηθνινγηθά θξηηήξηα. Δίλαη έλα δσληαλφ παξάδεηγκα θπζηθήο δσήο θαη
φρη έλαο «αγσληζηήο» πνπ δηαθεξχζζεη απιψο αξρέο ρσξίο λα ηηο θάλεη
πξάμε.

10.5 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Φπηηθό Βαζίιεην
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ρσξίδεη ηα θπηά ζε βιαβεξά(δηδάληα), νπδέηεξα
θαη σθέιηκα(θαξπνθφξα). Σν θξηηήξην δηάθξηζεο είλαη ζαθψο
αλζξσπνθεληξηθφ. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ππνζηεξίδεη κνλφπιεπξα
κφλν φηη απζαίξεηα ζεσξεί φηη ηνπ είλαη ρξήζηκν θαη θαηαπνιεκά φηη
απζαίξεηα ζεσξεί φηη ηνλ ελνριεί. Δπεκβαίλεη κε αθχζηθεο θαη βίαηεο
κεζφδνπο ζηε θπηηθή βιάζηεζε. Γεκηνπξγεί κνλνθαιιηέξγεηεο ζε
ηζνπεδσκέλα, βαζεηά νξγσκέλα ρσξάθηα. Δπεκβαίλεη ζηε θπζηθή
επηινγή επηιέγνληαο θάζε θνξά κε θξηηήξηα εκπνξηθά φρη ηα θπηά εθείλα
πνπ είλαη εχξσζηα θαη αλζεθηηθά αιιά εθείλα πνπ ηνπ δίλνπλ
πεξηζζφηεξν θαη πην εκθαλίζηκν θαξπφ.

΢ηε ζπλέρεηα επηδίδεηαη ζε έλα αγψλα γηα λα ππνζηεξίδεη απηά ηα
θαρεθηηθά «εκπνξηθά» θπηά. ΢αλ απνηέιεζκα αλαγθάδεηαη λα θάλεη
θαηάρξεζε θπηνθαξκάθσλ, ιηπαζκάησλ θαη ρεκηθψλ νπζηψλ. Σα ρεκηθά
απηά δειεηήξηα κε ηε ζεηξά ηνπο θαηαζηξέθνπλ ην έδαθνο θαη ηελ
νηθνινγηθή ηζνξξνπία. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαηαζηξέθεη ηα δάζε
θαη ηα βνπλά ράξηλ ηνπ πξφζθαηξνπ θέξδνπο. ΢αλ απνηέιεζκα ε Γε
θησραίλεη γηαηί θησραίλεη ην πξσηαξρηθφ ηεο Βαζίιεην, ην Φπηηθφ
Βαζίιεην.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη θάζε χπαξμε φζν
«ηαπεηλή» ή κηθξνζθνπηθή θαη αλ είλαη έρεη ηε ζέζε ηεο θαη ηελ αμία ηεο
ζηνλ Κχθιν ηεο Εσήο θαη ζην ΢χκπαλ. Γηα ηε Φχζε ην ζπαλάθη είλαη
ηφζν ρξήζηκν φζν θαη ν πιάηαλνο. Σα βξχα αμίδνπλ φζν θαη ηα
ηξηαληάθπιια. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίγλσζε φηη νη έλλνηεο ηεο
«ρξεζηκφηεηαο» θαη ηεο «αμίαο» φπσο ζπλήζσο ρξεζηκνπνηνχληαη είλαη
αλζξσπνθεληξηθέο. Υξήζηκα θαη κε αμία γηα πνηνλ; Απηφ είλαη ην
144

εξψηεκα πνπ απνθαιχπηεη ηελ αλζξψπηλε ζθνπηκφηεηα θαη εγσηζηηθή
ζπκπεξηθνξά.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ην θάζε πιάζκα, είηε
θπηφ είηε δψν, αλεμάξηεηα απφ ηελ βαζκίδα εμέιημεο ηνπ είλαη άξξεθηα
ζπλδεδεκέλν κε ην ζχλνιν ηνπ πεξηβάιινληνο ηνπ. Σν ζήξακα είλαη
ζπλδεδεκέλν κε ην ζεξεπηή. Σν παξάζηην κε ηνλ μεληζηή. Οη ξίδεο κε ην
ρψκα. Σα άλζε κε ηηο κέιηζζεο. Οη κέιηζζεο κε ηα άλζε. Σα θπηά κε ην
ρψκα θαη ηνλ Ήιην. Σα θπηνθάγα κε ηα θπηά. Σα ζαξθνθάγα κε ηα
θπηνθάγα. ΋ια είλαη δεκέλα άξξεθηα κε ην ρψξν θαη ην ρξφλν. Καη νχησ
θαζεμήο.

Κάζε θνξά πνπ ν Άλζξσπνο πξνζπαζεί λα εμαθαλίζεη απφιπηα έλα
αγξηφρνξην ή έλα «επηβιαβέο» θπηφ ή έληνκν ή δψν γηαηί ηνπ
θαηαζηξέθνπλ ηε κνλνθαιιηέξγεηα ηνπ επηθέξεη κεγάιεο αιιαγέο ζηνπο
ζπλδεδεκέλνπο νξγαληζκνχο θαη ζην φιν νηθνζχζηεκα. Κάζε θνξά πνπ
πξνζπαζεί κε κνλνθαιιηέξγεηεο λα απμήζεη κηα κνλφπιεπξε παξαγσγή
ελφο ιαραληθνχ ή θξνχηνπ επηθέξεη αλάινγε αληζνξξνπία.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη κηα ζεκαληηθή αξρή. Σελ αξρή ηεο
ειάρηζηεο παξέκβαζεο. Σελ αξρή ησλ ειαρίζησλ ηξηβψλ. Γελ είλαη
ηπραίν πνπ ζπρλά νη θπξηφηεξεο αξρέο ησλ ζπγρξφλσλ ή
παηξνπαξάδνησλ θπζηθψλ θαιιηεξγεηψλ ζηεξίδνληαη ζην φρη. ΋ρη
φξγσκα. ΋ρη θιάδεκα. ΋ρη ιηπάζκαηα. ΋ρη θπηνθάξκαθα. ΋ρη
κνλνθαιιηέξγεηεο. ΋ρη κνλφπιεπξε επηινγή ζπφξσλ. ΋ρη εκπνξηθά
θξηηήξηα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο πξνβιεκαηίδεηαη γηα ηε δηαζηξνθηθή θαηεχζπλζε
ηεο ζχγρξνλεο Γεσξγίαο θαη γηα ηηο πνιιαπιέο επηπηψζεηο ηεο ζηνλ
Άλζξσπν. ΢ηα πιαίζηα ηνπ πξνβιεκαηηζκνχ ηνπ έρεη έξζεη ζε επαθή κε
ηηο νηθνινγηθέο κεζφδνπο θαιιηέξγεηαο θαη ηελ αμία ηνπ ζεβαζκνχ ηνπ
Φπηηθνχ Βαζηιείνπ. Τπνζηεξίδεη ηελ πξνζπάζεηα απηή είηε ζαλ
145

θαηαλαισηήο θπζηθψλ θπηηθψλ πξντφλησλ είηε θαη επαγγεικαηηθά αλ
εκπιέθεηαη ζην ρψξν ηεο Γεσξγίαο.

Αιιά δελ εκπιέθεηαη ζε κάηαηνπο «αγψλεο» γηα ηε «ζσηεξία ηνπ
Πιαλήηε θαη ηνπ Αλζξψπνπ». Γλσξίδεη φηη πάληα νη Αλψηεξνη Άλζξσπνη
είλαη ε ειάρηζηε κεηνςεθία. Καη φηη νπνηαδήπνηε πξνζπάζεηα
νπζηαζηηθήο αιιαγήο κνηξαία επεηδή ζπκπεξηιακβάλεη θπξίσο ηελ
αιιαγή ησλ αλζξψπσλ ζα βξεζεί αληηκέησπε κε κηα άληζε κάρε κε ηε
κεγάιε πιεηνςεθία ησλ Καηψηεξσλ Αλζξψπσλ. Με ηε κάδα. Με ην
«κέζν άλζξσπν». Με ηνλ αιινηξησκέλν φριν. Γελ ηνπο ππνηηκά. Αιιά
δελ ππνηηκά θαη ηελ ηξνκεξή αδξάλεηα πνπ ηνπο ραξαθηεξίδεη φζνλ
αθνξά νπζηαζηηθέο αιιαγέο.

Άιισζηε ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη ηε καηαηφηεηα
θαη ηνλ εγσηζκφ πνπ θξχβεη ε «Αιιαγή ηνπ Κφζκνπ». Ζ κφλε αιιαγή
πνπ θαη εθηθηή είλαη θαη νπζηαζηηθή είλαη ε εζσηεξηθή αιιαγή ηνπ
αηφκνπ πξνο ην θαιχηεξν. Ζ ςπρηθή ηνπ εμέιημε.

10.6 Καηώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Εσηθό Βαζίιεην
Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ρσξίδεη θαη ηα δψα κε ηα ίδηα αλζξσπνθεληξηθά
θξηηήξηα ζε «σθέιηκα», «νπδέηεξα» θαη «βιαβεξά». Δμνληψλεη απηά πνπ
ζεσξεί βιαβεξά θαη ππνδνπιψλεη απηά πνπ ζεσξεί σθέιηκα. Σα άγξηα
δψα εμνινζξεχνληαη θαζαξά γηα ιφγνπο αλζξψπηλεο καηαηνδνμίαο. Πρ
γηα ηξφπαηα. Ή γηα λα πεξεθαλεχεηαη ε ηάδε καηαηφδνμε θπξία γηα ηα
παπνχηζηα ηεο απφ δέξκα θξνθνδείινπ. Ή γηα εξσηηθά θίιηξα πνπ
θηηάρλνληαη απφ ηα θέξαηα ηνπο γηα ην ιάγλν «πνιηηηζκέλν» άλζξσπν.

Ή γηα λα «θνζκήζνπλ» σο ελαπνκείλαληεο ραπιηφδνληεο ην ζαιφλη θαη
ηνλ εγσηζκφ ελφο λεφπινπηνπ. Ή σο παξάζεκα αλδξηζκνχ ηνπ θάζε
θπλεγνχ. Ή σο γνχλεο γηα ηε καηαηφδνμε θπξία. Γη’ απηφ είλαη
πεηπρεκέλε ε νηθνινγηθή ξήζε «Γηα λα γίλεη κηα γνχλα ρξεηάδνληαη δχν
δψα. Έλα πνπ ζθνηψλεηαη θαη έλα πνπ ηε θνξάεη»
146


Σα άγξηα δψα κπνξνχλ επίζεο λα έρνπλ κηα αθφκε ρεηξφηεξε κνίξα.
Γηαηί ε ζθιαβηά είλαη ρεηξφηεξε ηνπ ζαλάηνπ. Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο
κεηαηξέπεη έλα ειεχζεξν δψν, έλα ζαχκα ηεο θχζεο ζε κνπζεηαθφ
έθζεκα. Κιείλεη ηα ιηνληάξηα ζηνπο δσνινγηθνχο θήπνπο. Τπνρξεψλεη ηα
δειθίληα, ηηο αξθνχδεο θαη ηηο κατκνχδεο λα θάλνπλ ηνλ θιφνπλ ζην
ηζίξθν. Φπιαθίδεη ηα κεισδηθά πνπιηά ζηα θινπβηά. Σαξηρεχεη ηα
νκνξθφηεξα πιάζκαηα γηα λα επηδείμεη ηε λεθξή νκνξθηά ηνπο.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε ζηακαηάεη πνπζελά. Γελ έρεη εζηθά φξηα ή
φξηα ππνθξηζίαο. Σελ ίδηα ζηηγκή πνπ θαηεγνξεί ηνπο Υίηιεξ, ηα
ζηξαηφπεδα ζπγθεληξψζεσο θαη ηα πεηξάκαηα κε αλζξψπνπο ηελ ίδηα
ζηηγκή ρξεζηκνπνηεί ακέηξεηα πεηξακαηφδσα βαζαλίδνληαο ηα είηε γηα
ηελ ηαηξηθή εκπνξηθή βηνκεραλία είηε γηα ηελ αηζζεηηθή εκπνξηθή
βηνκεραλία. Καη φια απηά γίλνληαη «γηα ην θαιφ ηεο Αλζξσπφηεηαο». Ή
«γηα λα ζσζνχλ αλζξψπηλεο δσέο». Ή ζην φλνκα ηεο «πξνφδνπ».

Σα ηειεπηαία «ζαχκαηα» ηεο Δπηζηήκεο είλαη ην λα ρξεζηκνπνηνχκε ηα
δψα κφλν θαη κφλν γηα λα ηνπο πάξνπκε ηε βαιβίδα ηεο θαξδηάο ηνπο ή
ην ζπθψηη ηνπο ή θάπνην άιιν φξγαλν. Καη ην ίδην ζθνπεχνπκε λα
θάλνπκε θαη κε ηνλ θινληζκφ δεκηνπξγψληαο κηα δεχηεξε θαηεγνξία
ππαλζξψπσλ πνπ ζα είλαη ηξάπεδεο νξγάλσλ γηα ηνπο πξνλνκηνχρνπο.

Αλ ηα άγξηα δψα γίλνληαη βνξξά, εμνληψλνληαη ή βαζαλίδνληαη ηα
θαηνηθίδηα δψα πθίζηαληαη έλαλ πνιχ κεγαιχηεξν εμεπηειηζκφ.
Αιινηξηψλνληαη. «Δμαλζξσπίδνληαη». Ο πάιαη πνηέ πεξήθαλνο ιχθνο
γίλεηαη ην νηθφζηην ζθπιί πνπ καζαίλεη λα θάζεηαη ζηνλ θαλαπέ, λα
ζηέθεηαη ζηα δπφ ηνπ πφδηα θαη λα θνπλάεη ηελ νπξά ηνπ γηα λα θάεη ηελ
αγαπεκέλε ηνπ θνλζέξβα «κνζράξη κε ιαραληθά». Ο Καηψηεξνο
Άλζξσπνο θαη δε ν «θηιφδσνο» θφβεη ηελ νπξά θαη ηα απηηά ηνπ ζθπιηνχ
γηα λα ην θάλεη πην φκνξθν. Ή θάλεη ζηείξσζε ζην θαηνηθίδην ηνπ θαη
ζηα αδέζπνηα «γηα ην θαιφ ηνπο».

147

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο πεξλάεη ραιηλάξη ζηα πάιαη πνηέ πεξήθαλα θαη
ειεχζεξα άγξηα άινγα κφλν θαη κφλν γηα λα ηα ηππεχεη γηα «ζπνξ». Ή γηα
λα θεξδίδεη ηξφπαηα ζε αγψλεο ή ζηνηρήκαηα ζηνλ ηππφδξνκν. Σν παηδί
ηνπ Καηψηεξνπ Αλζξψπνπ καζαίλεη απφ γνλείο θαη δαζθάινπο «λα
αγαπάεη ηα δψα». Σελ ίδηα ζηηγκή γίλεηαη θίινο κε ην γαιφπνπιν πνπ
εθηξέθνπλ νη γνλείο ηνπ κφλν θαη κφλν γηα λα απνιαχζεη ην «θίιν» ηνπ
παξαγεκηζκέλν ηελ εκέξα ησλ Υξηζηνπγέλλσλ. Γειαδή ηελ εκέξα ηεο
γηνξηήο ηεο Υξηζηηαλνζχλεο, δειαδή ηελ εκέξα ηεο Αγάπεο. Οη
αγειάδεο δνπλ ζε κνληέξλα ζηδεξέληα θινπβηά κφλν θαη κφλν γηα λα
αξκέγνληαη κέρξη ζαλάηνπ γηα λα πηεη «ην γαιαηάθη ηνπ» ην αλζξψπηλν
βξέθνο ή γηα λα θάεη ην ηπξί ηνπ ν άλζξσπνο.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο ζπάληα ζπλεηδεηνπνηεί ην πφζν βάλαπζα θαη
αθχζηθα θέξεηαη ζηα δψα. ΢ηηο άιιεο έκςπρεο ππάξμεηο. Μφλν αλ
ζθεθηφηαλ έζησ θαη πξνο ζηηγκή, αλ θπξηαξρνχζαλ ηα πξφβαηα ή ηα
ζθπιηά θαη ηνπ έθαλαλ ηα ίδηα πξάγκαηα πνπ θάλεη απηφο ζε απηά ηφηε
ίζσο λα έθξηηηε απφ απνηξνπηαζκφ. Αιιά θαη πάιη ν Καηψηεξνο
Άλζξσπνο ππνηάζζεηαη ζε δηάθνξα «ινγηθά» επηρεηξήκαηα γηα λα
απνθνηκίζεη ηε ΢πλείδεζε ηνπ.

Λέεη πρ «Μα ηα δψα δελ έρνπλ ςπρή φπσο ν Άλζξσπνο». «Μα ηα δψα
δελ έρνπλ κπαιφ, δελ έρνπλ ινγηθή, είλαη θηήλε, θηλνχκελα θξέαηα».
«Μα ν Θεφο ηα έθηηαμε γηα λα ηα ηξψκε θαη λα ηα ρξεζηκνπνηνχκε».
«Δθπιεξψλνπλ ηνλ πξννξηζκφ ηνπο». «Ζ Ηαηξηθή Δπηζηήκε απέδεημε φηη
ην θξέαο είλαη απαξαίηεην ζηνλ Άλζξσπν θαη φηη ρσξίο απηφ
αξξσζηαίλεη ή πεζαίλεη». «Ση ζεο, λα αιιάμεηο ηνλ θφζκν; Αθνχ έηζη
ήηαλ πάληα ηα πξάγκαηα. Σν κεγάιν ςάξη ηξψεη ην κηθξφ». «Δδψ
άλζξσπε κνπ πεζαίλνπλ άλζξσπνη απφ πείλα θαη ζπ κνπ κηιάο γηα
πξφβαηα θαη παιηφζθπια». «Α γηα λα ζνπ πσ, κηα δσή ηελ έρνπκε!
Δίπακε γηα πγηεηλή δηαηξνθή, είπακε γηα νηθνινγία, εληάμεη, αιιά κε
ζηεξεζνχκε ηψξα θαη ηε κπξηδνιίηζα καο».

Τπάξρεη έλαο σξαίνο ζρεηηθφο κχζνο ηνπ Αηζψπνπ: Κάπνηε έλαο ιχθνο
πεγαίλνληαο ζην ξπάθη λα πηεη λεξφ είδε έλα αξλάθη λα θάλεη ην ίδην.
148

«Αλάγσγν αξλί γηαηί ζνιψλεηο ηα λεξά; Γηαηί δε ζέβεζαη ηνπο
κεγαιχηεξνπο ζνπ;» «΢πγλψκε αιιά πξνζπαζψ λα πίλσ κε ηελ άθξε ηεο
γιψζζαο κνπ... άιισζηε εγψ πίλσ πην θάησ απφ ζέλα θαη ην λεξφ πνπ
πίλσ δελ έξρεηαη πξνο εζέλα». «Αλνεζίεο... ηηο ίδηεο δηθαηνινγίεο κνπ
έιεγεο θαη πέξπζη». «Μα ζεβαζηέ κνπ ιχθε, είκαη ηφζν κηθξφ αξλάθη πνπ
πέξπζη δελ είρα γελλεζεί αθφκε». «Απ’ φηη βιέπσ είζαη θαη αλάγσγνο.
Με ιεο θαη ςεχηε θη απφ πάλσ. Δ ινηπφλ παο γπξεχνληαο γη’ απηφ θαη ζα
ζε θάσ!» . Καη βέβαηα ν ιχθνο έθαγε ην αξλάθη. Απιά επεηδή ην
νξέθηεθε. Καλέλα ινγηθφ επηρείξεκα άιισζηε δε ζα κπνξνχζε λα ζηαζεί
ηθαλφ λα εκπνδίζεη ηελ ηθαλνπνίεζε ησλ νξέμεσλ ηνπ.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο δε ζπλεηδεηνπνηεί φηη ην επίπεδν ςπρηθήο
εμέιημεο ελφο φληνο θαίλεηαη αδηάςεπζηα απφ ην πψο ζπκπεξηθέξεηαη
ζηα θαηψηεξα ηνπ φληα. Γη’ απηφ θαη έλαο άλζξσπνο θξίλεηαη απφ ην πψο
ζπκπεξηθέξεηαη ζ’ απηνχο πνπ είλαη πην αδχλαηνη ή ζε κεηνλεθηηθή ζέζε
ζε ζρέζε κε απηφλ.

10.7 Αλώηεξε ΢πκπεξηθνξά θαη Εσηθό Βαζίιεην
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο φπσο ήδε αλαθέξακε θαη ζηα πεξί θπηψλ έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη ηελ ελφηεηα ησλ φλησλ θαη ησλ πξαγκάησλ ηνπ Τιηθνχ
Κφζκνπ. Καζψο θαη ηε ζετθή νπζία πνπ πιεξνί φια ηα φληα ηνπ Φπζηθνχ
Κφζκνπ. Έρεη αθφκε επίγλσζε ηεο αιιειεμάξηεζεο ησλ φλησλ κεηαμχ
ηνπο κέζσ ηνπ Κχθινπ ηεο Εσήο. Έρεη επίζεο επίγλσζε ηεο ηεξαξρηθήο
θιίκαθαο ησλ φλησλ. ΋ηη άιιν πξάγκα είλαη ην θπηφ, άιιν ην δψν, άιιν
ην αλψηεξν δψν θαη άιιν ν Άλζξσπνο. ΋ηη ηα δψα έρνπλ Φπρή θαη
Αηζζήζεηο.

Οπνηαδήπνηε ινηπφλ αλζξψπηλε παξέκβαζε ζε έλα δψν δελ έρεη θακία
νκνηφηεηα κε ηελ παξέκβαζε ζε έλα άςπρν νξπθηφ ή ζε κηα θαηψηεξε
χπαξμε φπσο ζε έλα θπηφ. Πξφθεηηαη γηα κηα παξέκβαζε ζε έλα έκςπρν
νλ. Πξφθεηηαη γηα έληνλε δξάζε πνπ ζα έρεη ζαλ απνηέιεζκα βάζεη ηνπ
Νφκνπ ηεο Γξάζεο θαη ηεο Αληίδξαζεο κηα εμίζνπ έληνλε αληίδξαζε.
Μηα αληίδξαζε πνπ ζα ηε ρξεσζνχκε. Πνπ ζα έρεη άκεζε επίπησζε ζηελ
θαζεκεξηλή καο δσή θαζψο θαη ζηελ ςπρηθή καο εμέιημε.
149


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο νθείιεη λα δξα βάζεη ηνπ Νφκνπ ησλ Διαρίζησλ
Σξηβψλ. Κάζε ηνπ δξάζε ζα πξέπεη λα είλαη ε ειάρηζηε γηα λα επηθέξεη
θαη’ επέθηαζε θαη ηελ ειάρηζηε αληίδξαζε. ΢ην ζέκα ινηπφλ δηαηξνθή ν
Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε κπνξεί παξά λα επηιέμεη ηε ρνξηνθαγία. Γηα ηνλ
εμήο ιφγν: Τπάξρεη κηα γεληθψο παξαδεθηή θιίκαθα εμέιημεο ησλ φλησλ
πνπ έρεη σο εμήο: Οξπθηά - Φπηά - Φάξηα, Δξπεηά, Πηελά - Θειαζηηθά -
Άλζξσπνο.

Ζ κέγηζηε δξάζε είλαη ε αλζξσπνθηνλία ή λα γίλεη θαλίβαινο θαη λα θαο
έλαλ άλζξσπν. Αθφκε θαη ε ίδηα ε αλζξψπηλε δηθαηνζχλε επεηδή
αληηιακβάλεηαη ηελ πξνεγνχκελε ηεξαξρία ζεσξεί θάηη ηέηνην ζαλ ην
κέγηζην παξάπησκα. Ζ θαηψηαηε δξάζε είλαη λα θάεη θαλείο νξπθηά, πρ
αιάηη. Αιιά ν Άλζξσπνο δελ είλαη θηηαγκέλνο λα δήζεη κφλν ηξψγνληαο
νξπθηά. Άιισζηε δε κπνξεί ηα πεξηζζφηεξα λα ηα αθνκνηψζεη. Ζ
ειαρίζηε δπλαηή δξάζε είλαη επνκέλσο ε ρνξηνθαγία.

Γελ είλαη ηπραίν πνπ ηξνθέο απφ φληα θαηψηεξα φπσο πρ ηα ςάξηα ή ηα
πηελά είλαη πην εχπεπηεο ζε ζρέζε κε ην θξέαο ησλ ζειαζηηθψλ. Οχηε
είλαη ηπραίν φηη νη πεξηζζφηεξεο ζξεζθείεο ζπζηήλνπλ ζηνπο πηζηνχο
ηνπο ηηο λεζηείεο κε ηελ έλλνηα ηεο απνθπγήο ηεο θξενθαγίαο. Πρ ε
Υξηζηηαληθή ζξεζθεία πξνβιέπεη λεζηεία ρνξηνθαγηθή ζρεδφλ ηηο κηζέο
κέξεο ηνπ ρξφλνπ. Δπίζεο νη πεξηζζφηεξεο ζξεζθείεο πξνηξέπνπλ ή
επηβάιινπλ ζηνπο ηεξείο ηνπο ή ζηνπο κνλαρνχο ηνπο απζηεξή
ρνξηνθαγία.

Τπάξρνπλ επίζεο έληνλεο ελδείμεηο φηη κεγάινη δηαλνεηέο ηνπ
παξειζφληνο νη νπνίνη θξφληηδαλ πάλσ απ’ φια γηα ηελ ςπρηθή ηνπο
εμέιημε ππήξμαλ ρνξηνθάγνη. Αλάκεζα ζε απηνχο ήηαλ ν Ζξάθιεηηνο, ν
΢σθξάηεο, ν Πιάησλαο θαη ν Ππζαγφξαο. Καη ε ζεκεξηλή φκσο Ηαηξηθή
κε ηηο έξεπλεο ηεο θαηαιήγεη ζε παξφκνηα ζπκπεξάζκαηα. ΋ηη δειαδή νη
ηξνθέο απφ αλψηεξα φληα είλαη βιαβεξέο ελψ νη ηξνθέο απφ θπηά ή
ςάξηα είλαη επεξγεηηθέο γηα ηελ πγεία ελφο αηφκνπ.
150


Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ αξθείηαη απιψο ζην λα κε ζθνηψλεη θαη λα
κελ ηξψεη δψα. Θεσξεί εμίζνπ ή θαη ρεηξφηεξε δξάζε ην λα θάλεη ηα δψα
ππνρείξηα ηνπ. Να ηα ζθιαβψλεη. Να ηα βαζαλίδεη. Να ηα εμεπηειίδεη. Να
ηα κεηαηξέπεη ζε πεηξακαηφδσα. Να ηα αξκέγεη. Να ηα ηαξηρεχεη. Να ηα
αιινηξηψλεη. Να ηα κεηαηξέπεη ζε αληηθείκελα. Να απνθαζίδεη γηα ηελ
«επγνληθή» ηνπο. Να απνθαζίδεη αλ ζα ηα δηαζηαπξψζεη θαη κε πνηφ
άιιν δψν.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε γίλεηαη έξκαην ησλ δηαθφξσλ δηθαηνινγηψλ
ππέξ ηεο ζαλάησζεο ή ρξεζηκνπνίεζεο ησλ δψσλ. Θεσξεί φηη ιχζεηο
ππάξρνπλ γηα ηα δηάθνξα ςεπηνδηιήκκαηα πνπ ηίζεληαη θηάλεη λα
ππάξρεη θαη ε αλάινγε εζηθή δηάζεζε. Καη ζαθψο γηα ηνλ Αλψηεξν
Άλζξσπν πξνέρεη ε εζηθή ηνπ αθεξαηφηεηα θαη ε ςπρηθή ηνπ εμέιημε θαη
φρη νπνηαδήπνηε άιιε ζθνπηκφηεηα.

Ζ αλσηεξφηεηα ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ θαίλεηαη αθξηβψο απφ ην πψο
ζπκπεξηθέξεηαη ζηνπο αδχλαηνπο, ζηνπο θαηψηεξνπο ηνπ, ζε φζνπο
βξίζθνληαη ζε κεηνλεθηηθή ζέζε, ζε φζνπο έρνπλ αλάγθε. Καη δελ
ππάξρεη θαιχηεξν θξηηήξην απφ ηελ ζηάζε ηνπ απέλαληη ζηα δψα.

10.8 Φύζε: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Σαπηίδεη ηε Φχζε κφλν κε ην Τιηθφ Φπζηθφ Πεξηβάιινλ

2.Υξεζηκνπνηεί αιφγηζηα θαη ρσξίο ζεβαζκφ ην Τιηθφ Φπζηθφ
Πεξηβάιινλ θαιχπηνληαο φρη κφλνλ ηηο πξαγκαηηθέο ηνπ αλάγθεο αιιά
θαη πιείζηεο φζεο ςεπδναλάγθεο πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηα πάζε θαη ηνλ
εγσηζκφ ηνπ
151


3.Ζ ηάζε ηνπ είλαη λα «ππνηάμεη» ηε Φχζε. ΢πρλά ηελ θαηαζηξέθεη θαη
ηε δηαζηξέθεη

4. Αλζξσπνθεληξηθή, εγσηζηηθή ζεψξεζε ηεο Φχζεο σο αληηθεηκέλνπ
πξνο ρξήζε

5.Γε ζέβεηαη ην Φπηηθφ θαη Εσηθφ Βαζίιεην. Θεσξεί ηα κέιε ηνπο
θαηψηεξα αληηθείκελα πξνο ρξήζε. Γηαζηξέθεη ηε θχζε ησλ θπηψλ θαη
ησλ δψσλ. Τπνδνπιψλεη, εμεπηειίδεη θαη βαζαλίδεη ηα δψα. Αλ δειψλεη
νηθνιφγνο είλαη ζπλήζσο νηθνιφγνο κφλν ζηε ζεσξία

ΑΝΧΊΈΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Σαπηίδεη ηε Φχζε ππφ ηελ επξεία ηεο έλλνηα κε ην Θεφ. Βηψλεη ηελ
νιφηεηα ηεο γλσξίδνληαο φηη απνηειείηαη απφ ηνλ Τιηθν-Δλεξγεηαθφ
Κφζκν, ηνλ Φπρηθφ Κφζκν θαη ηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν νη νπνίνη
ζπλππάξρνπλ θαη αιιεινδηαπιέθνληαη. Θεσξεί ηνλ Πλεπκαηηθφ Κφζκν
αλψηεξν ησλ άιισλ

2.Δθφζνλ ζεσξεί φηη θάζε ηη ζηε Φχζε είλαη ζηαγφλα απφ ηνλ σθεαλφ
ηεο ζετθήο Οπζίαο έρεη θαη ηνλ αλάινγν ζεβαζκφ ζε θάζε πξάγκα ή νλ.
Καιχπηεη ηηο πξαγκαηηθέο ηνπ αλάγθεο κε ιηηή αιιά φρη θαη λεπξσηηθή
αζθεηηθή δηαβίσζε

3.Σείλεη λα ζπλππάξρεη θαη φρη λα αληαγσλίδεηαη. Να δεκηνπξγεί θαη λα
εκπινπηίδεη. Να πξνζαξκφδεηαη ζηε Φχζε θαη λα καζαίλεη απφ απηήλ.
Παξεκβαίλεη φζν ην δπλαηφλ ιηγφηεξν

4.Θεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ αλαπφζπαζην κέξνο ηεο Φχζεο. Γλσξίδεη ηε
ζέζε ηνπ ζηνλ Κχθιν ηεο Εσήο, ηε ζέζε ηνπ ζηελ Ηεξαξρηθή Κιίκαθα,
152

ηε ζετθή ηνπ νπζία θαζψο θαη ηελ απνζηνιή ηνπ γηα ηελ ςπρηθή ηνπ
εμέιημε θαη ηελ έλσζε ηνπ κε ην Θεφ

5.΢έβεηαη ην Φπηηθφ θαη Εσηθφ Βαζίιεην. Φξνληίδεη ηελ νηθνινγηθή
ηζνξξνπία φληαο νηθνιφγνο ζηελ πξάμε θαη φρη ζηε ζεσξία. Σείλεη πξνο
ηε ρνξηνθαγία θαη δελ ππνδνπιψλεη ή θαθνκεηαρεηξίδεηαη θαζ’
νηνλδήπνηε ηξφπν νπνηνδήπνηε δψν

10.9 Ο Καηώηεξνο Άλζξσπνο έρεη γίλεη δνύινο ηεο Σερλνινγίαο
Ο ζχγρξνλνο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ππνθχςεη θαη ζε έλα λέν είδνο
αιινηξίσζεο. ΢ηε κεραλή. ΢ηελ ηερλνινγία. ΢ην εχθνιν. ΢ην
παξαγσγηθφ. ΢ην πνιχπινθν. Έρεη ππεξβεί πξν πνιινχ ηα φξηα ηεο
ινγηθήο ρξήζεο ησλ κεραλψλ θαη εξγαιείσλ. Έρεη θαηάληεζα δνχινο ηεο
ηερλνινγίαο.

Δλψ κε ηελ Σερλνινγία ν ζηφρνο ηνπ ήηαλ λα γίλεη ε δσή ηνπ πην
μεθνχξαζηε, πην απιή, πην επράξηζηε θαη λα θεξδίζεη ειεχζεξν ρξφλν
έρεη θαηαθέξεη αθξηβψο ην αληίζεην. Δξγάδεηαη ππεξβνιηθά θαη
θνπξάδεηαη γηα λα αγνξάζεη κεραλέο θαη θνκθφξ. Κάλεη ηε δσή ηνπ φιν
θαη πην πνιχπινθε. ΋ιν θαη πην αθχζηθε. ΋ιν θαη πην δχζθνιε. ΋ιν θαη
πην δπζηπρηζκέλε.

Ο Καηψηεξνο Άλζξσπνο έρεη θηάζεη ζε αθξαία ζεκεία παξαινγηζκνχ.
Φσηνγξαθίδεη ην ειηνβαζίιεκα αληί λα ην ραξεί. Πξνηηκά λα βιέπεη
πνξλνηαηλίεο αληί λα αλαδεηήζεη κηα πγηή εξσηηθή ζρέζε. Κάλεη
εθδξνκέο ζηε Φχζε γηα λα ηε ραξεί θαη λα έξζεη ζε επαθή καδί ηεο θαη
ηελ ίδηα ζηηγκή πεξλάεη ηελ ψξα ηνπ κέζα ζε έλα πνιπηειέζηαην
μελνδνρείν-ζεξκνθήπην κε φια ηα θνκθφξ.

Κάλεη πξσηαζιεηηθή νξεηβαζία ή ζθη φρη γηα λα έξζεη ζε επαθή κε ηνλ
εαπηφ ηνπ θαη κε ηε Φχζε αιιά γηα λα ηθαλνπνηήζεη ηνλ εγσηζκφ ηνπ ή
153

γηα λα είλαη κέζα ζηε κφδα. Πάεη ζην γείηνλα κε ην απηνθίλεην θαη
ςάρλεη κηζή ψξα γηα λα ζηαζκεχζεη. Υξεζηκνπνηεί ην πξνζσπηθφ ηνπ
θνκπηνχηεξ γηα λα εληππσζηάζεη παξά γηα λα θάλεη ηε δσή ηνπ πην
εχθνιε.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο είλαη ρξήζηεο θαη φρη δνχινο ηεο Σερλνινγίαο Ο
Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ αξλείηαη ηελ Σερλνινγία, ηηο κεραλέο θαη ηα
θνκθφξ. Γε γίλεηαη νχηε δνχινο αιιά νχηε θαη αξλεηήο. Πξνζπαζεί λα
βξίζθεη ην κέηξν ζηα πάληα. Καη ην κέηξν είλαη πάληα ν Άλζξσπνο.
Γειαδή ε απνζηνιή ηνπ Αλζξψπνπ. Ζ ςπρηθή εμέιημε ηνπ. Ο Αλψηεξνο
Άλζξσπνο γλσξίδεη φηη θάζε κεραλή ή θάζε ζπζθεπή πνπ πξνζθέξεη κηα
εξγαζία είλαη έλα πιηθφ θαηαζθεχαζκα. Έλα άςπρν νλ. Δίηε πξφθεηηαη
γηα κηα απιή ηαλάιηα, είηε γηα έλα απηνθίλεην, είηε γηα έλα πνιεκηθφ
φπιν, είηε γηα έλα θνκπηνχηεξ.

Οπνηαδήπνηε κεραλή επεηδή ζηεξείηαη Ννεηηθνχ Δπηπέδνπ ζηεξείηαη
θαηά ζπλέπεηα θαη νπνηνλδήπνηε ζθέςεσλ, ζέισ θαη επηινγψλ.
Δπνκέλσο κηα κεραλή δελ είλαη απφ κφλε ηεο «θαιή» ή «θαθή». Δίλαη ν
ηξφπνο πνπ ηε ρξεζηκνπνηεί έλαο ρξήζηεο πνπ θαζνξίδεη ηελ ηειηθή
δξάζε ηεο. Αθφκε θαη ζηελ πεξίπησζε πνπ έρνπκε λα θάλνπκε κε έλα
φπιν καδηθήο θαηαζηξνθήο, κε κηα ππξεληθή βφκβα, ην ηειηθφ
απνηέιεζκα εμαξηάηαη απφ ην αλ ν ρξήζηεο ζα παηήζεη ή φρη ην θνπκπί.
«Με έλα καραίξη κπνξνχκε λα θφςνπκε ςσκί ή κπνξνχκε λα θφςνπκε
θαη ην ιαηκφ καο».

Σν κέηξν ινηπφλ είλαη πάληα ν Άλζξσπνο. Καη ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε
θξνληίδεη λα ηξέρεη πίζσ απφ ηηο κεραλέο αιιά θξνληίδεη λα βξίζθεη
πάληα ην κέηξν αλάινγα κε ηελ επνρή ηνπ θαη ηηο γχξσ ηνπ ζπλζήθεο. Πρ
φηαλ δεη ζε κηα ηερλνινγηθά αλαπηπγκέλε θνηλσλία δε κπνξεί λα αξλεζεί
ην ειεθηξηθφ, ην ηξερνχκελν λεξφ, ην ςπγείν ή ηελ ηειεφξαζε. Αιιά δε
ζα έρεη πξφβιεκα αλ πάεη δηαθνπέο θαη κείλεη ζην αληίζθελν ηνπ ρσξίο
απηά.

154

Αλ εθ ησλ πξαγκάησλ θαη ρσξίο λα ην επηδηψμεη γίλεη πινχζηνο δε ζα
αξλεζεί αλέζεηο πνπ κπνξεί λα απνιαχζεη. Υσξίο φκσο λα γίλεηαη δνχινο
ηνπο ή λα γίλεηαη έξκαην ηεο ζχγρξνλεο θαηαλαισηηθήο καλίαο ή ηεο
επηδεημηνκαλίαο. Αλ φκσο γηα θάπνην ιφγν ράζεη ηα πινχηε ηνπ δε ζα έρεη
πξφβιεκα λα πξνζαξκνζηεί ζηηο θαηλνχξηεο ζπλζήθεο. Άιισζηε γηα ηνλ
Αλψηεξν Άλζξσπν ην ξεηφ «Φησρφο δελ είλαη απηφο πνπ έρεη ιίγα αιιά
απηφο πνπ ζέιεη πνιιά» ηζρχεη απφιπηα.

Δλ νιίγνηο ν Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ έρεη πξνζθνιιήζεηο νχηε ζηηο
κεραλέο, νχηε ζηηο αλέζεηο, νχηε ζηα θαηαλαισηηθά αγαζά. Γη’ απηφ θαη
κπνξεί λα δήζεη ην ίδην επηπρηζκέλνο θαη ζε έλα παιάηη θαη ζε έλα
θαιχβη. Καη κε ηηο ζχγρξνλεο νηθηαθέο αλέζεηο θαη ρσξίο απηέο. Καη κε ηα
πνιιά θαη κε ηα ιίγα.

10.10 Σερλνινγία: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Τπνδνπιψλεηαη ζηελ Σερλνινγία, ζην εχθνιν, ζην παξαγσγηθφ, ζην
πνιχπινθν, ζην «κνληέξλν», ζηηο ςεπδναλάγθεο

2.Σείλεη λα δεη ζηε ΢πκβνιηθή Πξαγκαηηθφηεηα ησλ Μέζσλ Μαδηθήο
ελεκέξσζεο αληί λα δεη θαη λα απνιακβάλεη ηελ πξαγκαηηθή δσή

3.Τπνδνπιψλεηαη ζηελ «πξφνδν» ή γίλεηαη ζηείξνο αξλεηήο ηεο

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Υξεζηκνπνηεί ηελ Σερλνινγία κε κέηξν. Δίλαη νπαδφο ηεο απιφηεηαο,
ηεο ακεζφηεηαο θαη ηεο θπζηθήο, ιηηήο αιιά φρη αζθεηηθήο δηαβίσζεο

155

2.Πξνηηκά ηελ πξαγκαηηθή δσή αληί ηεο ΢πκβνιηθήο Πξαγκαηηθφηεηαο.
Ξέξεη λα απνιακβάλεη ηε δσή ρσξίο λα ππνδνπιψλεηαη ζε πάζε

3.Κξίλεη ή θάλεη ρξήζε θάζε ηερλνινγηθνχ επηηεχγκαηνο κε θπζηθά
θξηηήξηα. Σν θπξίαξρν πάληα εξψηεκα-θξηηήξην είλαη: «Θα κε αλεβάζεη
ή ζα κε θαηεβάζεη ςπρηθά θάηη ηέηνην;»



















156

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 11


ΠΝΔΤΜΑΣΗΚΑ ΚΗΝΖΜΑΣΑ

11.1 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
11.2 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθή Γλώζε
11.3 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
11.4 Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο


11.1 Καηώηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
Ο ΢πθσηηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο είλαη ζπλήζσο αδηάθνξνο απέλαληη
ζηελ πλεπκαηηθή γλψζε. Σνλ ελδηαθέξνπλ πεξηζζφηεξν ηα γήηλα θαη
ρεηξνπηαζηά ζέκαηα. Σνλ ελδηαθέξεη φηη έρεη ζρέζε κε ηελ θαζεκεξηλή
δσή θαη ηελ απφιαπζε ηεο. Έηζη ζπάληα αζρνιείηαη κε ζξεζθεπηηθέο ή
άιιεο πλεπκαηηθέο θηλήζεηο πνπ έρνπλ ζαλ δεισκέλν ηνπιάρηζηνλ ζηφρν
ηελ ςπρηθή εμέιημε ηνπ αηφκνπ. Αληί απηνχ ζπρλά θνξντδεχεη φζνπο
ελζνπζηάδνληαη ή θαλαηίδνληαη κε ηέηνηα ζέκαηα. Θεσξεί φηη φια απηά
ηα Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα είλαη χπνπηα θαη θαηαζηαιηηθά γηα ηελ
απφιαπζε ηεο εθήκεξεο δσήο ηνπ.

Ο ππνρσξεηηθφο Φσξηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο απνδέρεηαη ηα
Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα. Σα απνδέρεηαη φκσο κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ
απνδέρεηαη ην Κξάηνο, ηελ Αζηπλνκία θαη ηελ Δμνπζία. Ζ απνδνρή ηνπ
απηή είλαη έλα κείγκα ζεβαζκνχ, θφβνπ, θαζσζπξεπηζκνχ θαη
ππνρσξεηηθφηεηαο ηνπ αδχλαηνπ απέλαληη ζηνπο δπλαηνχο. Σνπ
αδχλαηνπ απέλαληη ζηηο Αξρέο, απέλαληη ζηελ Δμνπζία. Θεσξεί ζπλήζσο
φηη «έηζη έρνπλ ηα πξάγκαηα» θαη νθείιεη λα ηα απνδερζεί. «Σν θαιφ πνπ
157

ζνπ ζέισ», ιέεη ζηνλ εαπηφ ηνπ, «θνίηα κελ έξζεηο ζε αληηπαξάζεζε κε
απηά θαη θαο ηα κνχηξα ζνπ».

Έηζη ινηπφλ «θάλεη ην ζηαπξφ ηνπ», «πάεη ζηελ εθθιεζία» θαη ζπκθσλεί
κε ηελ εθάζηνηε θαηεζηεκέλε πλεπκαηηθή ηδενινγία ηνπ πεξηβάιινληνο
ηνπ. Δίλαη νπαδφο ηνπ «πίζηεπε θαη κε εξεχλα». Υσξίο φκσο λα
θαλαηίδεηαη θαη ηδηαίηεξα κε ηε ζπγθεθξηκέλε Ηδενινγία. Άιισζηε
πηζηεχεη αθξάδαληα φηη ε εκβάζπλζε θαη ε ζεσξεηηθή ελαζρφιεζε κε
ηέηνηα ζέκαηα δελ είλαη δηθφ ηνπ θαζήθνλ ή δπλαηφηεηα αιιά ησλ
«εηδηθψλ». Γειαδή ησλ ηεξέσλ, ησλ «πλεπκαηηθψλ» αλζξψπσλ θαη ησλ
θηινζφθσλ.

Ο καηαηφδνμνο Φσξηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο βξίζθεη ζηελ πλεπκαηηθή
γλψζε έλα ρψξν θαηαμίσζεο. Έλα ρψξν ηθαλνπνίεζεο ηεο καηαηνδνμίαο
ηνπ. Θεσξεί ηνλ εαπηφ ηνπ «ηδενιφγν», «πλεπκαηηθφ άλζξσπν»,
«ζθεπηφκελν άλζξσπν», «θηιφζνθν», «θαιιηεξγεκέλν», «άλζξσπν ησλ
γξακκάησλ θαη ηνπ πνιηηηζκνχ», «πξσηνπφξν ηεο ζθέςεο», «θάηνρν ηεο
επηζηεκνληθήο ζθέςεο», «δηαλνεηή», «ππεξέηε ηνπ πλεχκαηνο»,
«αλαδεηεηή ηεο αιήζεηαο θαη ηεο γλψζεο», «ζεξάπνληα ησλ ηερλψλ». Γη’
απηφ θαη έλα κεγάιν κέξνο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ δηακνξθψλεηαη απφ
απηή ηε καηαηφδνμε εηθφλα πνπ έρεη θηηάμεη ζην κπαιφ ηνπ γηα ηνλ εαπηφ
ηνπ θαη ηελ νπνία εηθφλα πξνβάιιεη πξνο ηα έμσ.

Δίλαη ηφζν έληνλε ε ελαζρφιεζε ηαπ κε απηή ηελ εηθφλα πνπ ηειηθά
θαηαιήγεη λα πηζηεχεη θαη ν ίδηνο φηη απηφ ην ίκαηδ πνπ πξνσζεί πξνο
ηνπο άιινπο είλαη θαη ν πξαγκαηηθφο ηνπ εαπηφο. Έηζη ζπρλά ζα βξνχκε
ην άηνκν απηφ λα θαηαιακβάλεη ζέζεηο φπσο: Καιιηηέρλεο, Φηιφζνθνο,
Λνγνηέρλεο, Πλεπκαηηθφο Γάζθαινο, Θεσξεηηθφο Δπηζηήκνλαο, Ηεξέαο,
Μνλαρφο, ΢πγγξαθέαο, Δθπαηδεπηηθφο, Δξεπλεηήο, Δζσηεξηζηήο. Σν
θχξην ηνπ ελδηαθέξνλ ζηελ ελαζρφιεζε απηή δελ είλαη νχηε ην ρξήκα,
νχηε θαη ε εμνπζία. Δίλαη θπξίσο ε δφμα. Γηαηί «ην ρξήκα πνιινί
εκίζεζαλ αιιά ηελ δφμαλ νπδείο».

158

Ο ΢πθηιηηηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο είηε απνξξίπηεη θξαπγαιέα ηελ
πλεπκαηηθή γλψζε θαη ηα Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα είηε αλαγλσξίδεη ζ’
απηά ηνλ ηδαληθφ ρψξν γηα άζθεζε εμνπζίαο, γηα ρξήκα θαη γηα δφμα
Έρεη ήδε ηελ εκπεηξία φηη κε ην ζπθηιηηηθφ ηξφπν ζθέςεο θαη δξάζεο
κπνξεί λα ρεηξηζηεί θαη λα ππνδνπιψζεη πιείζηα φζα άηνκα. Καη αλ απηφ
κπνξεί λα ην θάλεη φζνλ αθνξά ρεηξνπηαζηά πξάγκαηα πφζν κάιινλ ζε
ζεσξεηηθά θαη ηδενινγηθά ζέκαηα. ΢ηνπο ρψξνπο απηνχο κπνξεί λα
δειψλεη φηη είλαη ηα πάληα ρσξίο λα ππάξρεη θάπνην άκεζν θαη
αληηθεηκεληθφ θξηηήξην δηάθξηζεο.

Δμάιινπ πνιχ άλεηα κπνξεί λα επηθξαηήζεη απέλαληη ζηνπο
«καιζαθνχο» θαη «δεηινχο» ςσξηθνχο ηδενιφγνπο. Με ηελ πνλεξή ηνπ
ζθέςε αληηιακβάλεηαη ηη ζέιεη ην θάζε άιιν άηνκν. Πνηά είλαη ηα
αδχλαηα ηνπ ζεκεία Καη δελ έρεη θαλέλα εζηθφ ελδνηαζκφ λα
ηθαλνπνηήζεη ηα αδχλαηα ζεκεία ησλ άιισλ γηα λα κπνξέζεη λα ηνπο
ρεηξηζηεί.

Γηα ην ΢πθηιηηηθφ Καηψηεξν Άλζξσπν ν θφζκνο απνηειείηαη απφ
«θνξφηδα» θαη «έμππλνπο». Απφ «αδχλαηνπο» θαη «δπλαηνχο». Απφ
«ζθιάβνπο» θαη «αθέληεο». Απφ ηε «κάδα» θαη ηνλ «εγέηε». Απφ
«ππαλζξψπνπο» θαη «Αξείνπο». Γη’ απηφ θαη ηέηνηνη άλζξσπνη
επδνθηκνχλ ζπρλά ζαλ πνιηηηθνί, ηεξάξρεο, «γθνπξνχ», πλεπκαηηθνί
δάζθαινη, αλακνξθσηέο, ξηδνζπαζηηθνί κεηαξξπζκηζηέο, αξρεγνί
ηξνκνθξαηηθψλ νξγαλψζεσλ, ζηξαηησηηθνί, αξρεγνί ζπκκνξηψλ,
εγνχκελνη κνλψλ, ηεξνθήξπθεο, δηθαζηέο, αζηπλφκνη, αξρεγνί αηξέζεσλ
θαη θνηλνβίσλ. Απηφ δε ζήκαηλα βέβαηα φηη θάζε άλζξσπνο πνπ
θαηαιακβάλεη κηα ηέηνηα ζέζε είλαη εμ’ νξηζκνχ θαη ζπθηιηηηθφο.

11.2 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθή Γλώζε
Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο ζαθψο θαη ζηνρεχεη ζηελ απφθηεζε πλεπκαηηθήο
γλψζεο. ΋ρη φκσο γηα λα ηε ρξεζηκνπνηήζεη είηε γηα ην ρξήκα είηε γηα ηε
δφμα, είηε γηα εμνπζία είηε γηα νπνηνλδήπνηε άιιν εγσηζηηθφ ζθνπφ. Ζ
πλεπκαηηθή γλψζε είλαη γη’ απηφλ δχλακε εζσηεξηθνχ κεηαζρεκαηηζκνχ
ηνπ. Γχλακε εζσηεξηθήο ςπρηθήο εμέιημεο. Σε γλψζε ηε ζέιεη γηα λα
159

γίλεη πην πγηήο θαη επηπρηζκέλνο. Πην θαιφο θαη εζηθφο. Ληγφηεξν
εγσηζηήο. Σε γλψζε ηε ζέιεη γηα λα αιιάμεη απηφο θαη φρη γηα λα αιιάμεη
ηνπο άιινπο κε ζθνπφ λα ηνπο ρεηξηζηεί.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη ηα ηέζζεξα ζηάδηα ηεο
αθνκνίσζεο ηεο πλεπκαηηθήο γλψζεο είλαη: Αληηιακβάλνκαη(Αηζζεηηθή
Φπρή), ζθέθηνκαη θαη απνδέρνκαη(Γηαλνεηηθή Φπρή),
ζπλεηδεηνπνηψ(΢πλεηδεζηαθή Φπρή) θαη βηψλσ-κεηέρσ(Αηνκηθφ
Πλεχκα).

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη φιε ε πλεπκαηηθή
γλψζε ππάξρεη κέζα ηνπ θαη πνπζελά αιινχ. Δθφζνλ απνηειείηαη απφ ηε
ζετθή Οπζία, εθφζνλ είλαη θηηαγκέλνο «θαη’ εηθφλα θαη θαζ’ νκνίσζε»
ηνπ ΢χκπαληνο θαη ηνπ Θενχ έρεη ηελ εγγελή δπλαηφηεηα εμεηάδνληαο
ηνλ εαπηφ ηνπ θαη ην γχξσ ηνπ Κφζκν λα κάζεη θαη λα βηψζεη ηα πάληα.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη επίγλσζε φηη ην πνζνζηφ ηεο γλψζεο πνπ
θαηέρεη έλα άηνκν είλαη ζε άκεζε ζπλάξηεζε κε ην επίπεδν ςπρηθήο ηνπ
εμέιημεο. Αλάινγα ζε πνην επίπεδν δνλείηαη έρεη θαη ηελ αλάινγε
πξφζβαζε ζηε γλψζε. Διάρηζηε γλψζε δηαζέηεη φηαλ δνλείηαη ζην
Δπίπεδν ηεο Αηζζεηηθήο Φπρήο, κεγαιχηεξε ζην Γηαλνεηηθφ, πνιχ
κεγάιε ζην ΢πλεηδεζηαθφ θαη ηελ απφιπηε γλψζε ζην Πλεπκαηηθφ
Δπίπεδν. Δπνκέλσο ε θαηεχζπλζε δξάζεο ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ δελ
είλαη λα πάξεη γλψζεηο απ’ έμσ. Δίλαη λα κεηαζρεκαηηζηεί ν ίδηνο ζε
αλψηεξν επίπεδν γηαηί έηζη απηφκαηα ζα γίλεη θάηνρνο θαη ηεο αλάινγεο
γλψζεο.

Απηφ ζεκαίλεη γηα ηνλ Αλψηεξν Άλζξσπν φηη ε γλψζε δε βξίζθεηαη νχηε
ζηα βηβιία, νχηε ζηηο εκπεηξίεο, νχηε ζηνπο πλεπκαηηθνχο δαζθάινπο. Γε
κεηαδίδεηαη νχηε κε δηάβαζκα, νχηε κε κπήζεηο, νχηε κε «θψηηζε». Γελ
«θεξδίδεηαη» έηζη παζεηηθά «κε ηα ρξφληα». Γελ απνθηάηαη παζεηηθά «κε
ηα παζήκαηα». Γελ απνθηάηαη απιά θάλνληαο παζεηηθά δηάθνξεο
λεζηείεο ή θαζαξκνχο ή πξνζεπρέο ή ηεξνηειεζηίεο ή ζσκαηηθέο
160

αζθήζεηο ή πλεπκαηηθέο αζθήζεηο. Ο Ζξάθιεηηνο νξζά εληφπηζε ηε
κεγάιε δηαθνξά κεηαμχ «πνιπκάζεηαο» θαη «ζσθξνζχλεο». Δίλαη ε
δηαθνξά κεηαμχ ηνπ «γλσξίδσ» θαη ηνπ «είκαη». Δίλαη ε δηαθνξά κεηαμχ
ηνπ «γλσξίδσ πεξί αξεηήο» θαη ηνπ «είκαη ελάξεηνο»

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη «Δδψ είλαη ε Κφιαζε,
εδψ θαη ν Παξάδεηζνο». ΋ηη «Δδψ ππάξρεη ε άγλνηα, εδψ ππάξρεη θαη ε
γλψζε». Αλ έπξεπε λα απνθηεζεί θάπνπ αιινχ είλαη ζίγνπξνο φηη ε Θεία
΢νθία ζα ηνλ είρε ζηείιεη θάπνπ αιινχ. Γη’ απηφ θαη δελ επηιέγεη ιχζεηο
«θπγήο» πξνθεηκέλνπ λα απνθηήζεη ηε γλψζε. Γελ θιείλεηαη ζε ζπειηέο,
ζε κνλαζηήξηα, ζε θιεηζηά θνηλφβηα, ζε θιεηζηέο θνηλσλίεο.

11.3 Αλώηεξνο Άλζξσπνο θαη Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα
Απφ ηελ άιιε κεξηά φκσο δε δηαζθνξπίδεηαη κέζα ζηηο δηάθνξεο
θνηλσληθέο πιάλεο. Γελ αλαιψλεηαη κέζα ζε νκάδεο, Κφκκαηα,
Θξεζθείεο, Οξγαλψζεηο, Κηλήκαηα θιπ. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη
ζπλεηδεηνπνηήζεη ηηο πιάλεο πνπ εκπεξηέρνπλ νη νπνηαζδήπνηε θχζεσο
νκάδεο νη νπνίεο δηαηείλνληαη φηη ππεξεηνχλ Ηδενινγίεο. Έρεη επίζεο
επίγλσζε ηεο δνπιείαο πνπ εκπεξηέρεη νπνηαδήπνηε πξνζθφιιεζε ζε κηα
ζπγθεθξηκέλε ηδενινγία, φζν ζεφπλεπζηε θαη αλ δειψλεη.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη ζαλ αξρή ηνπ λα δεη κέζα θαη ηαπηφρξνλα
πάλσ απφ ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο. Ζ ηάζε ηνπ είλαη λα βηψλεη
αηνκηθά ηνλ Κφζκν ηεο Μνλαδηθφηεηαο. Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο κπνξεί
λα θάλεη ή λα κελ θάλεη ζπληξνθηθή ζρέζε. Να θάλεη ή λα κελ θάλεη
νηθνγέλεηα. Να έρεη ή λα κελ έρεη θίινπο θαη ζπλαλαζηξνθέο. Γη’ απηφλ
δελ ππάξρνπλ πξνθαζνξηζκέλεο ζπληαγέο φζνλ αθνξά ηελ εμσηεξηθή ηνπ
ζπκπεξηθνξά. Αιιά ππάξρνπλ απζηεξέο εζσηεξηθέο αξρέο ζηηο νπνίεο
θαη ππαθνχεη θαη νη νπνίεο θαζνξίδνπλ ηελ εθάζηνηε εμσηεξηθή ηνπ
ζπκπεξηθνξά.

161

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δε γίλεηαη νπαδφο αιιά νχηε θαη αληίπαινο ησλ
δηαθφξσλ Πλεπκαηηθψλ Κηλήζεσλ. Γλσξίδεη φηη αξγά ή γξήγνξα, φζν
θαη αλ έρεη μεθηλήζεη κε θαιέο πξνζέζεηο κηα νπνηαδήπνηε ηέηνηα θίλεζε
ζα κεηαηξέςεη ηελ Ηδενινγία ζε Δμνπζηαζηηθφ Μεραληζκφ. Ζ Ηδενινγία
ζα ράζεη ηε δσληάληα ηεο, ηελ εηιηθξίλεηα ηεο, ηελ αηνκηθή
κεηαζρεκαηηζηηθή ηεο ηθαλφηεηα θαη ζα γεκίζεη εμνπζία, ππνθξηζία,
ηειεηνπξγίεο θαη «ηεξά θαη φζηα».

Γηα ηνλ ίδην ιφγν θαη ν ίδηνο απνθεχγεη λα γίλεη ην επίθεληξν κηαο λέαο
ηδενινγίαο θαη κηαο λέαο πλεπκαηηθήο θίλεζεο. Γελ πέθηεη ζηελ πιάλε λα
θάλεη ν ίδηνο θάηη «πην ζσζηφ» θαη «πην πξνρσξεκέλν». Αληίζεηα
πξνζπαζεί λα είλαη ν ίδηνο πην ζσζηφο θαη πην πξνρσξεκέλνο. Αλ ην
παξάδεηγκα ηνπ εκπλεχζεη θαη θάπνηνπο άιινπο απηφ δελ είλαη δηθφ ηνπ
ζέκα αιιά ησλ άιισλ.

Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο έρεη δηαπηζηψζεη φηη θάζε θνξά πνπ έλαο
Αλψηεξνο Άλζξσπνο πέθηεη ζηνλ πεηξαζκφ ηνπ λα αιιάμεη, ζψλεη θαη
θαιά, ηνπο άιινπο θαη ηνλ Κφζκν ηφηε ην απνηέιεζκα είλαη αξλεηηθφ γηα
ηνλ ίδην. Γηαηί πηνζεηεί έλαλ εγσηζηηθφ ζθνπφ θαη πέθηεη θαηά ζπλέπεηα
ζε έλα θαηψηεξν επίπεδν. Μεηαηξέπεηαη εθ ησλ πξαγκάησλ ζε έλα
Ηδξπηή Ηδενινγίαο θαη ζηε ζπλέρεηα ζε Ηδξπηή Πλεπκαηηθήο Κίλεζεο. Με
φια ηα ήδε πεξηγξαθέληα επαθφινπζα.

11.4 Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα: Καηώηεξνο θαη Αλώηεξνο Άλζξσπνο

ΚΑΣΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Ο ζπθσηηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο αδηαθνξεί γηα ηελ πλεπκαηηθή
γλψζε. Ο ππνρσξεηηθφο ςσξηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο απνδέρεηαη
παζεηηθά θαη ρσξίο δηάθξηζε έλα νπνηνδήπνηε ηδενινγηθφ ζχζηεκα. Ο
καηαηφδνμνο ςσξηθφο Καηψηεξνο Άλζξσπνο βξίζθεη ζηελ πλεπκαηηθή
γλψζε έλα ρψξν εγσηζηηθήο θαηαμίσζεο. Ο ζπθηιηηηθφο Καηψηεξνο
162

Άλζξσπνο είηε απνξξίπηεη θξαπγαιέα θάζε πλεπκαηηθή γλψζε, είηε
ρξεζηκνπνηεί ηα ηδενινγηθά ζπζηήκαηα γηα λα θπξηαξρήζεη

2.Αλαδεηεί ηελ πλεπκαηηθή γλψζε ζε βηβιία, ζε πλεπκαηηθνχο
δαζθάινπο ή ζηελ «εμ’ νπξαλνχ θψηηζε». Ζ ζηάζε ηνπ είλαη παζεηηθή
θαη ζεσξεηηθή

3.Τπνδνπιψλεηαη ζε Πλεπκαηηθά Κηλήκαηα ηα νπνία ζπληζηνχλ
΢πζηήκαηα Δμνπζίαο. Πξνζθνιιάηαη, ηαπηίδεηαη, θαλαηίδεηαη

ΑΝΧΣΔΡΟ΢ ΑΝΘΡΧΠΟ΢
1.Θεσξεί ηελ απφθηεζε πλεπκαηηθήο γλψζεο θαη ηελ εμ’ απηήο ςπρηθή
ηνπ εμέιημε ζαλ ζθνπφ ηεο δσήο ηνπ. Γλσξίδεη φηη δελ αξθεί θάπνηνο λα
απνδερζεί λνεηηθά κηα γλψζε. Θα πξέπεη λα ηε ζπλεηδεηνπνηήζεη, λα ηε
βηψζεη θαη ηέινο λα ηελ εθαξκφζεη θαζεκεξηλά ζηε δσή ηνπ

2.Έρεη επίγλσζε φηη ε νπζηαζηηθή γλψζε βξίζθεηαη κφλν κέζα ηνπ. ΋ιεο
νη εμσηεξηθέο πεγέο γλψζεο (δάζθαινη, βηβιία θιπ) είλαη απιψο
βνεζεηηθέο θαηαζηάζεηο. Δλεξγεηηθή θαη πξαθηηθή ζηάζε

3.Απνθεχγεη λα είλαη ζεσξεηηθφο ή θαη πξαθηηθφο νπαδφο νπνηνπδήπνηε
Πλεπκαηηθνχ Κηλήκαηνο. Πξνζπαζεί λα δεη κε θπζηθφ θαη εζηθφ ηξφπν
φιν ην 24σξν. Καηαθηά ηελ ςπρηθή ηνπ εμέιημε «εδψ θαη ηψξα» δψληαο
«κέζα θαη πάλσ» απφ ηνλ Κφζκν.

2

ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ
ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1 ΚΑΣΧΣΔΡΖ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΖ ΢ΚΔΦΖ 1.1 Αλψηεξνο θαη Καηψηεξνο Άλζξσπνο 1.2 ΢ρέζε κε ην ΢ψκα, ηελ Αηζζεηηθή Φπρή θαη ηνλ Καηψηεξν Φπρηθφ Κφζκν 1.3 ΢ρέζε κε ηελ Δμσηεξηθή θαη Δζσηεξηθή Βνχιεζε 1.4 ΢ρέζε κε ηε Γλψζε θαη ηελ Αιήζεηα 1.5 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Δζσηεξηθή Γλψζε 1.6 ΢ρέζε κε ηελ νιφηεηα ηεο Όπαξμεο 1.7 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη «ηακπέιιεο» 1.8 Ζ ζηάζε ηνπ Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ πξνο ηνπο άιινπο 1.9 ΢ρέζε κε ηνλ Κφζκν ηεο Γπαδηθφηεηαο θαη ηελ Αηνκηθφηεηα 1.10 ΢χγθξηζε Καηψηεξνπ θαη Αλψηεξνπ Αλζξψπνπ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2 ΚΑΣΧΣΔΡΑ ΚΑΗ ΑΝΧΣΔΡΑ ΢ΤΝΑΗ΢ΘΖΜΑΣΑ 2.1 Ο Νεπξηθφο Άλζξσπνο θαη ν Τπνρσξεηηθφο Άλζξσπνο 2.2 Θπκφο-Γαιήλε θαη Αλψηεξνο Άλζξσπνο 2.3 Ο Αλψηεξνο Άλζξσπνο δελ είλαη παζεηηθφο δέθηεο 2.4 Αλψηεξνο Άλζξσπνο, Δγψ θαη ζρέζε ηνπ κε ην ΢χκπαλ 2.5 Καηψηεξνο Άλζξσπνο θαη Έπαξζε 2.6 Αλψηεξνο Άλζξσπνο θαη Μεηξηνθξνζχλε 2.7 Υαξαθηεξηζηηθά ηεο Πλεπκαηηθήο ΢πληξνθηθήο Αγάπεο

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->