You are on page 1of 6

HIDROLOGIJA I NJEN ZADATAK?

Hidrologija je geofizicka nauka koja proucava vode na zemlji,njihove osobine,prostorni i vremenski raspored i njeno kretanje u prirodi. Njen zadatak je kontrola i primjena vodenih resursa na Zemlji,prakticnu primjenu ima u planiranju ,projektovanju i kontroli hidrotehnickih objekata,vodovodnih sistema,preciscavanju i ispustanju otpadnih voda,navodnjavanju i odvodnji vode i u zastiti od poplava. ODNOS HIDROLOGIJE I DRUGIH NAUCNIH DISCIPLINA? Hidrometeorologija-izucava vodu u atmosferi i kruzenje vode u prirodi Potamologija-izucava povrsinske tokove i njihove vodene rezime Limnologija-izucava vode koje miruju Kriologija-izucava vodu u cvrstim oblicima Hidrogeologija-izucava podzemne vode ULOGA HIDROLOGIJE U HIDROTEHNICI I VODOPRIVREDI ? Ima siroku primjenu u rjesavanju inzenjerskih problema i zadataka u hidrotehnici i vodoprivredi,pri izgradnji i projektovanju brana,odredjivanja stepena iskoristivosti vodenog toka,mjerenja kriticnih rezima voda,planiranju nastanka velikih voda,pri izgradnji sistema za navodnjavanja i vodosnadbjevanja,pri sanaciji poplava i sl. KORISTENJE VODA? Voda ima siroku primjenu : za pice i pripermu hrane,proizvodnju hrane,odrzavanje higijene,u industriji,proizvodnju el. Energije,za plovidbu i rekreaciju. ZASTITA VODA ? U cilju zastite voda nuzne su odredjene mjere kao sto su: kontrola zagadjenja,ugradnja preciscivaca,kontrole tretmana cvrstog otpada i njegovog sakupljanja,mjera stednje vode i uvodjene zakonskih mjera i njihovo sprovodjenje. ZASTITA OD VODA ? Voda cesto zna imati negativan uticaj kako za okolinu,tako i za covjeka pa su i ovdje nuzne odredjene mjere,da bi se to sprijecilo :uredjene vecih slivova,sanacija i kontrola bujica,kontrola erozija,regulacija vodotoka,sistemsko odvodnjavanje,asanacija zemljista i kanalisanje naselja. HIDROLOSKI CIKLUS,DEFINICIJA,SHEMA,GLAVNI PROCESI I VODNI BILANS ? Predstavlja kruzenje vode kroz atmosferu i na zemljinoj povrsini koje je nastalo usljed prelazenja vode iz atmosfere na zemlju i njenog ponovnog vracanja u atmosferu cineci tako neprekidno kruzni proces koji predstavlja jedan zatvoreni sistem koji nema ni pocetak ni kraj. Gl proces-sunceva energija predstavlja

i godisnje sume padavina koji se prosljedjuju meteoroloskim stanicama gdje se tabelarno formiraju zapisnici na osnovu kojih se predvidja dnevna. Ovom analizom daje se uvid u dinamiku hidroloskog ciklusa. Vremenskom analizom formiraju se nizovi max. Uslovi za formiranje padavina :dovoljno vodene pare u atmosferi.MJERENJE.kondezovanje vodene pare u kapljice ili cestice leda.mjesecne. Instrumenti-neregistrujuci kisomjer-totalizator-mjeri ukupnu visinu pale kise u nekop periodu Registrujuci kisomjer-pluviograf. Pored kolicine mjeri se intezitet.tisenovi poligoni.OBRADA PODATAKA.HIJETOGRAM? Jedinica mjere za padavine je litar po m2.godisna suma padavina i na osnovu tih podataka i podataka sa pluviografskih zapisa u vidu sumarne linije kise.porast kapljica ili cestica leda do velicine dovoljne za padanje pod djelovanjem gravitacije.vrsi se vremnska prognoza u meteoroloskim stanicama. Sumarna linijapredstavlja kumulativnu visinu kise u proizvoljnom vremenskom trenutku. Vodni bilans-predstavlja pregled raspolozive vode temeljen na nacelu da tokom odredjenog vremenskog intervala ukupni visak ili manjak vode u datom slivnom podrucju ili vodnom objektu. Sa kisomjera se obradjuju podaci za dnevne.snijeg.na taj nacin vrsi se neprekidno kruzenje vode u prirodi.rijeka.rijeke i jezera dok jedan dio se infiltrira u tlo.snijeg.se obavlja pomocu instrumenata koji ugl. Hijetogram-predstavlja dijagram promjene inteziteta oborina kroz visegodisnje razdoblje na povrsinu nekog sliva odnosno geografski prikaz jedne oborine u funkciji vremenea i najcesce se crta u histogramskom obliku.grad).mjesecna i godisnja vrmenska prognoza. Takva voda odlazi u oblake gdje se vrsi proces njene kondezacije koja se manifestuje u vidu padavina koje usljed gravitacije padaju na zemlju donoseci kisu.magla ili inje takodjer predstavljaju padavine ali do njihovog nastanka dolazi usljed kondezacije zasicenog vazduha u dodiru sa hladnijim povrsinama na zemlji. Prostorna analiza predstavlja zapreminu pale vode na neko podrucje (sliv) tj prosjecna visina kise na podrucju. .okeane.pokretacku snagu ovog procesa na osnovu koje se vrsi isparavanje vode iz jezera.INSTRUMENTI ? Padavine nastaju kondezacijom postojece vlage u zraku i u zavisnosti od tempretature padaju u tecnom ili cvrstom stanju na tlo (kisa. Kolicina se obicno navodi kao l/m2 ravne povrsine.prostorna interpolacija.ombrograf-registruje promjene inteziteta kise PADAVINE. Skupljaju kolicinu padavina u odredjenim mjernim posudama. VREMENSKA I PROSTORNA ANALIZA ? Vremenska analiza kisa zasniva se na podacima sa kisomjera na kojem se mjeri dnevna.hladjene zraka sa vodenom parom do tacke kondezacije . PADAVINE.aritmeticka sredina. Kisa zadanog trajanja i vrsis se njihova staticka analiza.mora biti jednak zbiru ukupnog gubitka ili viska vode i neto promjenjene zalihe vode u slivu ili vodnom objektu.okeana ukljucujuci i isparavanje sa biljki.SUMARNA LINIJA KISE. Sprovodi se kroz vise metoda kao sto su: metoda izohijeta.Padavine kao sto su rosa. Mjerenje.mjesecna.grad koji se ponovno vraca u mora.

OTICAJ.snijega i leda.oblik.formira se samo kada je intezitet kise veci od infiltracionog kapaciteta tla. Podzemni-dio padavina koji se procjedi do podzemnih voda a potom otekne do vodotoka.FAKTORI KOJI UTICU NA OTICAJ Hidogram-graficka predstava promjene protoka u profilu vodotoka kroz vrijeme Q(t) Faktori-meteoroloski(padavine.naib.vrsta pokrivaca. HIDOGRAM OTICAJA.intercepcijom.potpovrsinski i podzemni oticaj.zavisi od raspolozivih ulaznih podataka i konkretnog zadatka. a izrazava se u vidu blage promjene protoka u susnom periodu a potice od sporog potpovrsinskog i podzemnog oticaja. Potpovrsinski dio padavina koji otice kroz nezasicene slojeve zemljista. Sluzi za formiranje padavina a potice od isparavanaja vodenih povrsina. Ulaz u taj sistem su padavine a izlaz je oticaj pa je njihova veza ustvari sliv.fizicko-geografski-(velicina sliva.isparavanja).sa zemljista i povrsina listova biljaka.KOMPONENTE? Predstavlja dio padavina koji otece po povrsini sliva ili podzemnim putem do vodotoka.stize sporije do vodotoka i zavisi od karakteristika tla. Efektivna kisa. Povrsinski ima kraci put. Infiltracija.zadrzavanjem u . Gubici izrazeni su isparavanjem. VEZA IZMEDJU PADAVINA I OTICAJA? Sliv je sistem u kojem se vrsi transformacija padavina u oticaj. MODEL PADAVINE-OTICAJ? Predstavljaju matematicki model procesa transformacije padavina i oticaja.brze stize do vodotoka.DIREKTNI I BAZNI OTICAJ.predstavalja dio ukupne kise koja je pala na sliv koji se pretvorio u direktni oticaj.je pojava prelaska vode sa povrsine terena u unutrasnjost zemljista i krece se na dole u pravcu slobodne povrsine podzemene vode. Bazni oticaj-prestavlja blagu posljedicu. MODELIRANJE EFEKTIVNE KISE (GUBITAKA) I OBRAZLOZITI NEKI OD METODA? Proracun gubitka predstavlja transformaciju ukupne (bruto) kise u efektivnu (neto) kisu i analizira se zapremina oticaja.veoma spor.geoloski sastav) ANALIZA OTICAJA. Njegove komponente su povrsinski oticaj. Na osnovu poznatih padavina odredjuju se nepoznti oticaj sa razmatranog sliva.ISPARAVANJE I INFILTRACIJA? Isparavanje predstavlja fazni prijelaz vode iz tecnog u gasovito stanje na krarakteristicnoj temepraturi pri odredjenom pritisku i izrazava se obicno u mm.EFEKTIVNA KISA? Direktni oticaj-predstavlja direktnu posljedicu oticaja usljed kisa i pojavljuje se u vidu nagle promjene vodotoka a potice od povrsinskog i potpovrsinskog oticaja.

hortonova jednacina infiltracije i SCS CN model. Horton je predpostavio da intezitet infiltracije opada ekesponencijalno sa vremenom od pocetne infiltracije fo do neke konstantne vrijednosti fc.posebno oticaja.MJERENJE.MEDJUSOBNA VEZA I JEDINICA MJERE? nivo vode odredjen je vodostajem.fc-infiltracija u zasiceno tlo. PRORACUN PROTOKA NA OSNOVU HIDROMETRIJSKIH MJERENJA? Mjerenja brzina ili hidrometrijska mjerenja sprovode se u cilju odredjivanja proticaja u profilu stanice pri nekom vodostaju.nagib rijecnog sliva i geoloske karakteristike dna. Rijecni sliv cini zemljisna povrsina sa koje voda otice u rijeku. Nivo vode diktira osobine vodostaja. Oticanjem povrsinskih voda nastaju rijecni tokovi.MJERENJE. Od velicine sliva.izduzen sliv.model proporcionalinih gubitaka.k-koeficijent koji pokazuje brzinu opadanja inteziteta infiltracije i ovo je jedna od prvih jednacina za proracun infiltracije.DEFINICIJE.depresijama. Hortonova jednacina infiltracije: f(t)=fc+(fo-fc)e-kt gdje je fo-pocetna infiltracija. RIJEKA I RIJECNI SLIV? Atmosferske padavine(kisa) formiraju povrsinski oticaj voda. Graduisana je sa podiocima od 2cm tako da je tacnost ocitavanja 1cm.lepezast.njegovog oblika i pada zavise i hidroloske karakteristike. Sliv je omedjen vododjelnicom koja se dobije sa topografske karte spajanjem tacaka sa najvecom nadmorskom visinom izmedju dva sliva. U novije virjeme koristi se i gasna tehnika (u otvor fisksiran u rijecnom koritu gas detektuje hidrostatski pritisak na otvor cijevi a to daje vodostaj).INSTRUMENTI? Brzina vode zavisi od vise faktora a najznacajniji su kolicina vodenog toka. BRZINA VODE.infiltracija. Ona je fiksirana sa poznatom nadmorskom visinom. . U gornjem toku nailazimo na povremene i stalne buicne tokove sa visokm padovima uz intezivnu eroziju. Uredjaji koji se koriste za mjerenje brzine vode su : hidrometrijsko krilo i elektromagnetne i zvucne sonde.nacesce se koristi liminigraf sa plovkom. Modeli koji se koriste su: model konstantnog gubitka(pocetni+konstantan). Izrazava se u cm. Oblik sliva moze biti:oblik pera.povrmeneih i stalnih tokova koji kasnije prelaze u vodotoke koji se skupa vezu i oticu do najnize tacke formirajuci rijecni sliv. Srednji dio karakterise zona ravnoteze sa blazim padovima i stalnim vodotocima a u donjem dijelu nailazimo na zonu talozenja. Vodostaj je okomita odaljenost vodene povrsine vodotoka od pretpostavnjene mjere (kota nula vodokaza). Proticaj se odredjuje integrisanjem polja brzina u poprecnom presjeku vodotoka. NIVO VODE I VODOSTAJ. Od uredjaja za kontinualno mjerenje vode. Povrsinski i podzemni sliv cini rijecni bazen. Prva faza u stvaranju rijeka je faza nastanka bujica.INSTRUMENTI? Najednostavniji instrument za mjerenje vodostaja je dodomjerna letva koja se postavlja tako da se njena kota nule postavi ispod najnizeg opazenog vodostaja. VODOSTAJI.

T >374C ).rijecna. Vecina ih je slatkovodna. Na raspored podzemnih voda utice poroznost i stepen ispucalosti. U vodotocima se nanos prema nacinu kretanja dijeli na lebdeci ili suspendirani i vuceni.kavernozrna.B siriana vodnog ogledala.gornja ( obuhvata sve vidove vezane vode) i donja (podrucje voda u nadkriticnom stanju. Razlikujemo dvije zone rasprostiranja podzemnih voda. Uzroci nastantka su obicno jake kise. .kosmicke vode.slobodne i gravitacione.vjestacka. RAD RIJEKE I RIJECNI NANOS (SUSPENDIRANI I VUCNI ) Rad rijeke uzrokuje eroziju tla kojom se vrsi osipanje materijala u vodeni sliv koji zahvaljujuci svojoj vodenoj snazi vrsi njegov dalji transport do mjesta talozenja.termodinamicki i termohemijski uslovi udubnine. Povrsinskom erozijom dolazi do stvaranja lebdecih nanosa dok pojacanim povrsinskom oticajem dolazi do dubinske erozije koja dovodi do pojave vucenih nanosa cije se cestice duz toka krecu kotrljanjem ili skokovima.topljenje snijega ili oboje u istom periodu.x-rastojanje od lijeve obale. Mjerodavne velike vode za projektovanje odredjuju se na osnovu zakonske regulative.reliktna.h(x)-ukupna dubina na rastojanju x od lijeve obale.srednje i katastrofalne.kapilarne.kanatne vode i metamorfne vode.Q=∫ ( ) ∫ ∫ ( ) ( ) Gdje je A povrsina poprecnog presjeka vodotoka.glacijalna.. Prema velicini mogu se podijeliti na obicne.krska. Po postanku se dijele na tektonska.kao veliki tok vode mjeren visinom vodostaja. Prema porijeklu mogu biti :hidrometeorskog porijekla. Vjestacka jezera su akumulacijski bazeni hidrocentrala.najprije se vrsi integracija po dubini za svaku vertikalu tako da se dobjena velicina naziva elementarni proticaj.vode u vodotoku do najvece vrijednosti do koje razina vode pocinje lagano opadati.pukotinska. IZDANI.standarda i preporuka.vodopropusnosti i izdasnosti.rusenjem brana i nasipa. U prakticnom proracunu proticanja na osnovu izmjerenog polja brzina. Tipovi poroznosti-medjuzrnska.juventilne vode. Mogu se javiti u sva tri agregatna stanja.TIPOVI POROZNOSTI ? Izdani cine dio vode koja se infiltrira ispod povrsine zemlje i kao takva egzistira u obliku slobodnih podzemnih voda koje se javljaju u razlicitim geoloskim sredinama.kao rastuca plima.razlicitim strukutrama poroznosti.sedrena. PODZEMNE VODE? Sve vode koje se nalaze u litosferi nazivaju se podzemnim vodama. ANALIZA VELIKIH VODA Velika voda moze se definirati na tri nacina: kao povisenje-obicno naglo. JEZERA? Jezero je vodom ispunjena prirodna depresija na kopnu koja nema neposredne veze sa morem.analize dopustenog rizika i ekonomskih analiza. Osim toga javljaju se kao fizicki i kemiski vezane.iznenadi odron zemlje koji stvara umjetna jezera. Od ukupne kolicine nanosa 85-95 otpada na lebdece a 5-15 % na vucene nanose.

Karst je sveukupnost geoloskih procesa i njemu stovrenih pojava u zemljinoj kori i njenoj povrsini izazvanoj sijenskim raspadanjem stijena izrazenih obrazovanju raznovrsnih supljina u zemljanoj kori.te obrazovanju posebnih uslova cirkulacije i rezima podzemnih voda. IZDAN U KARSTU. Dreniraju se preko snaznih vrela ili u vise izlomljenih tokova . rastvaracko dejstvo podzemnih voda zavisi od sadrzaja ugljene kiseline u njima i sa dubinom ono se smanjuje.sulfatne i hloridne) .njihova medjupovezanost. Mogu biti sa slobodnim nivoom i nivoom pod pritiskom.KARISTRIFIKACIJA? Nastaje kao posljedica prodora vode u vodopropusne i rastvorljive sitjene duz sistema pukotina odnosno duz tektonskih i drugih diskontinuiteta.SPECIFICNOSTI ? To je izdan razbijenog tipa formiran u stijenama sa kavernozrnom poroznoscu tj stijenama rastvorljivim u vodi (karbonatne. Velike dimenzije kanala.karakteristicnosti reljefa terena i hidrografske mreze.velika vodopropusnot povrsinskih zona omogucava njihovo vrlo brzo punjenje (hranjenje) i praznjenje.