You are on page 1of 5

Working Paper

2013ko uztailaren 11a

EUSKARA ENPRESETAN: BERTAN GOXOTIK


AUZOLANERA
EL EUSKERA EN LAS EMPRESAS: DE LA
BASQUE LANGUAGE IN BUSINESS: FROM PARALYSING
SATISFACCIÓN PARALIZANTE AL TRABAJO EN
SATISFACTION TO COMMON WORK
COMÚN

As a Working Paper, it doesn´t reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware
that we may have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider
this report as only a single factor in making their investment decision.
   GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON 
     TEL: 943250104                     VITORIA­GASTEIZ 639641457
          LEKEITIO 675701785                 DURANGO 688819520
E­MAIL: info
   @ekaicenter.eu          
 facebook.com/EKAICentre                scribd.com/EKAICenter
EUSKARA ENPRESETAN: BERTAN GOXOTIK
AUZOLANERA

1. Enpresak elkartzeko eta mugatzen baita ia soilik. Ez dago ia


sareak osatzeko arrazoi nagusiena bestelako politika esanguratsurik euskara
zuzeneko edo zeharkako etekinen bat, lan munduan normal egiten lagunduko
errentagarritasun hobe bat edukitzea da, duenik. Horren ondorio nabarmenetakoa
baina ez da bakarra. Elkartze hauek beste etortzeko dago oraindik, diru-laguntzak
arrazoi batzuen ondorio ere izan jaitsi ahala (azken urte honetan
daitezke, besteak beste: nabarmen gertatu den bezala), euskara
 Lege eskakizunen erantzunez planen hedadura kuantitatiboa kaltetu
 Eskari sozial bati erantzunez baitaiteke, baita esfortzua egiten
 Barne eskari bati erantzunez jarraituko duten enpresen ahalegina ere.

2. Esparru sozio ekonomikoak, lan 5. Une honetara arteko politikak


ordainduak berak, eta lurralde bateko enpresen beraien borondaterengan
enpresa konfigurazioak gizarte horrengan oinarritu dira, hau da, nahi duenari diruz
duen eragina oso handia da, eta hori lagundu zuzenean dinamizaziorako
hizkuntza minorizatuen arlotik oso ondo beharrezkoa den dedikazioa ordaintzera
ezagutzen den zerbait da, izan ere eta lanerako tresnak euskalduntzeko
minorizazio prozesuan galtzen den lehen kostua ordaintzera.
esparruetako bat izaten baita (arlo
publikoaren ondoren agian lehena). 6. Hasiera batean diru-laguntza
Areago, behin esparru sozio- zuzen hutsak logika izan dezake,
ekonomikoan bizi indarra galduz gero, administrazioaren borondateak enpresa
esparru publikoa bera baino iheskorragoa barruko eragile ezberdinen arteko
da hizkuntza gutxituarentzat, izan ere kontsentsua lortzen lagundu baitezake.
administrazioan eragina izan dezakeen Hau da, enpresaren baitan eragile
ofizialtasunaren onarpenak, sarbide bakoitzak (sindikatu, enpresa jabe,
mugatua baitu enpresa arloan, ez bada administrari, zuzendari eta abarrek) oso
kontsumoarekin zerikusia duten gaietan jarrera ezberdina eduki dezakete
eta produktuetan. euskalduntze prozesuekiko, aldekoenetik
jarrera pasibo oztopatzaileetara (aurkako
3. Gauzak honela bultzada politikoa garbiak topatzea zailagoa da). Jaurlaritzak
oso garrantzitsua da, eta Euskal edo beste edozein administraziok begi
Autonomi Erkidegoan hogei urterantz onez ikusten dituela, eta diruz laguntzen
doa bultzada hori, bai Foru Aldundietatik, dituela adierazi ahal izateak –diru
bai Jaurlaritzatik baita hainbat udaletatik laguntzak medio- asko lagundu dezake
ere. jarrera oztopatzaile hauek moteltzen.

4. Zoritxarrez ahulezia kongenitoa 7. Denbora aurrera joan ahala dena


du babes honek, diru-laguntzetara den beste mota bateko politikak

As a Working Paper, it doesn´t reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we
may have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a
single factor in making their investment decision.
     GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON 
       TEL: 943250104                     VITORIA­GASTEIZ 639641457
          LEKEITIO 675701785                 DURANGO 688819520
E­MAIL: info
   @ekaicenter.eu          
 facebook.com/EKAICentre                scribd.com/EKAICenter
EUSKARA ENPRESETAN: BERTAN GOXOTIK
AUZOLANERA

beharrezkoak egiten dira. Euskararen erreparatuz gero ordea ezaugarri


erabilera sustatzeko egitasmoak hauetako enpresa kopurua gelditu egin
enpresetan gestionatzeko alderdi bihurtu dela ageriko da 160 inguruan:
ahala, gestio bitartekoetara eta
hizkuntzara moldatu egingo dira.
Sustapen politikek ere alderdi hauek Urtea Dirulaguntza jaso duen
kontutan hartu behar dituzte. enpresa kopurua

2008 157
8. Eusko Jaurlaritzak Hizkuntza
Politikako Sailburuordetzaren bidez 2009 164
Lanhitz programa abian jarri zuen.
Programa horrek urtero euskararen 2010 164
erabilera sustatzeko egitasmoak diruz
laguntzen ditu. Diru laguntza hauen 2011 155
bilakaera hazkorra izan zen lehen
urteetan eta 2009 urtera arte (2.600.000 2012 163
euro), gerora, 2011ra arte 200.000 euro
gutxiago bideratu ziren, eta aurten
11. Gako batzuk ematen hastekotan,
murrizketa handia izan du, %25eko koska
beharrezkoa iruditzen zaigu lehenik
hain zuzen ere.
Lanhitz programari berari erreparatzea.
Diru laguntza zuzenak ematen dira
9. Diru-laguntza hauek dira bestalde
normalizazio helburu zehatzak
euskararen erabilera sustatzeko
jartzeagatik Erreferentzia Marko
ahalegina egiten duten enpresen
Estandarraren (EME) arabera, eta ekintza
zerrenda egiteko modu ia bakarra, ez
plan modura antolatuta1. Beraz,
baitago bestelako erregistrorik. Beste era
euskararen normalizazioan interesa
batera esanda, enpresa hauek dira,
duten enpresak EMEk ezarritako txantiloi
hezkuntzakoez, euskal hedabideetakoez,
baten arabera antolatu behar dituzte
administrazioez, hizkuntza aholkularitza
beren euskara planak.
helburua dutenez eta euskal oinarriko
edo oso oinarri lokaleko beste apur
12. EMEk hiru ardatz ezartzen ditu:
batzuez aparte hizkuntzaren
 Erakundearen irudia eta
normalizazioan dihardutenak.
komunikazioa
10. Lan munduaren garrantziaz  Kanpo harremanak
lehenago ere jardun dugu, eta benetako  Barne harremanak
eragin normalizatzaile bat izateko -
helburua euskara gehiago erabiltzeko 1
Euskara planaren abiatze diseinua ere diruz-
ahalegina egiten duten enpresa kopuruak
laguntzen da, baina kopuruetan anekdotikoa
hazkorra izan beharko luke. Datuei
da lerro hau.

As a Working Paper, it doesn´t reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we
may have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a
single factor in making their investment decision.
     GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON 
       TEL: 943250104                     VITORIA­GASTEIZ 639641457
          LEKEITIO 675701785                 DURANGO 688819520
E­MAIL: info
   @ekaicenter.eu          
 facebook.com/EKAICentre                scribd.com/EKAICenter
EUSKARA ENPRESETAN: BERTAN GOXOTIK
AUZOLANERA

13. Beste antolaketa batzuk ere dagoeneko euskara plana duten


posible baldin badira ere, EME oso enpresan bertan zabaltzeko gakoak
egokia izan daiteke normalizazioaren lantzen dituena.
jarduna planifikatzeko. Baina EME bera
ez da aldatu sortu zenez geroztik, eta ez 16. Beraz berrikuntza metodologiko
du enpresa bilakaeran, eta ondorioz, hauek, edo enpresa barruko jarduera
enpresa antolaketa, jarduera komertzial, esparru berri hauek ez datoz neurri
produkzio, produktu eta abarretan politikoetatik, ekimen pribatutik baino.
eboluziorako ezinbesteko diren zenbait Zalantzarik ez dugu Lanhitzek berak ere
alderdi kontutan hartzen: interakzioaz ari bultzatu egin beharko lituzkeela
gara batik bat, euskara planetan jardun elkargune hauek, eta esparru publikotik,
duten eta euskalgintzan zeresan duten bai erkidego mailakotik, baina baita
enpresen arteko harremanak izango dira Aldundietatik, eta zer esanik ez
oraindik orain bilakaera kuantitatibo mankomunitate zein udal esparrutik
handirik izan ez duen lan arloari bultzada euskara planen berrikuntza
emango diotena, hain zuzen ere bilakaera metodologikoraoko eta jarduera berri eta
kualitatiboa bilatuz. indartsuagoetarako beharrezkoak
direlako. Baina baita ere eragileen
14. Azkar eta agian zorrotzegi interakzioak ekarriko duelako euskara
esanda, EME enpresaren jardueraren planak orain finkatu antzera duen atalase
deskribapen bat da, baina sozio- horretatik (160 enpresa inguru eta
ekonomian euskararen presentzian euskalgintzaren ingurukoak, zein euskal
efektu biderkatzailea bilatzeko ez du esparrukoak edo esparru oso lokalekoak)
balio oraindik orain. bere ahalmena igotzea.

15. Garapen soziala eta ekonomikoa 17. Nola antolatu elkargune horiek
eragile sozio-ekonomikoen elkarguneak, da izatez galdera nagusia. Une honetan
ezagutza sareak finean, sortuz gauzatu elkargune horiek bi ardatzen araberakoak
izan da. Ezagutza sare horiek EMEren eta dira, eta soilik euskara planak dituzten
Lanhitzen gerizaz kanpo egin dira, produkzio edo aholkularitza enpresak
enpresen beraien beharrek bultzatuta biltzen dituzte:
batik bat eskualde mailako sareak  Eskualde oinarriko elkarguneak,
osatzera jo baitute. Ez da alde batera eskualde mahai tankerakoak
uztekoa ezta ere Soziolinguistika  Enpresa multzoen mahaiak
Klusterrak bultzatu duen Eralan
egitasmoa. Lehenak ezagutza orokorra 18. Mahai hauek, enpresen eta
partekatzeko sortuak, eta egitasmo administrazioen ikuspegitik estrategikoak
bateratuak sortzeko aukera eman diren beste gai batzuk ez bezala
dutenak. Bigarrena berriz euskara (harreman sozialak, garapena, ikerketa,
enpresa munduan hedatzea baino, segurtasuna, nazioartekotzea…)

As a Working Paper, it doesn´t reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we
may have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a
single factor in making their investment decision.
     GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON 
       TEL: 943250104                     VITORIA­GASTEIZ 639641457
          LEKEITIO 675701785                 DURANGO 688819520
E­MAIL: info
   @ekaicenter.eu          
 facebook.com/EKAICentre                scribd.com/EKAICenter
EUSKARA ENPRESETAN: BERTAN GOXOTIK
AUZOLANERA

iraunkortasunik eta dedikaziorik ez dute gauzatzea beharrezkoa izan daiteke, eta


maiztasun jakin bateko bilerez gain. elkargune hauen osaera, antolatzeko
Beren garrantzia alde batera utzi gabe, modu, helburu, azpiegitura eta abarri
eta beren lanari onarpen osoa eginaz, buruz hitz egiten hasteko behar gorria
pentsaera estrategikoa lantzeko gune dago.
egokia ez dira. Izatez, euskararen enpresa
munduko bilakaera estrategikoa inon
izatekotan enpresa bakoitzean lantzen
da, eta apenas partekatzen da ezer. Ez da
partekatzen ez informazioa ‘gorde’ egiten
delako, baizik eta partekatze horretarako
bitartekorik ez dagoelako. Enpresa
bakoitza bere beharrei begira jartzen da
ondorioz, eta enpresa jakin batean baino
urrunagoko begirada falta da.

19. Hori enpresa aktibitatearen beste


hainbat esparrutan ere gerta daiteke,
baina politika publikoak ikuspegi orokorra
ekartzeko pentsatuta daude –edo egon
beharko lukete-, formazio eta azpiegitura
beharrei erantzun ahal izateko besteak
beste esate baterako.

20. Bestalde, mahaion osaeran eta


bultzadan agente publikoen beharra
azpimarratu ondoren, beharrezkoa da
baita ere arlo sozio-ekonomikoaz ari
garenean, arlo honen garapenean
zerikusi zuzena duten eragile guztiak
aintzat hartzea, maiztxo alde batera
geratzen baitira sindikatuak, eskola
profesionalak, eta agian baita hizkuntzari
dagokionean garapen agentziak berak.

21. Gure ustez garapen ekonomikoan


hain funtsezko izan den enpresen arteko
elkarguneak sortzea, ezagutza sareak
eratzea, eta horretan izan den gidaritza
publikoa euskara planen arloan ere

As a Working Paper, it doesn´t reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we
may have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a
single factor in making their investment decision.
     GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON 
       TEL: 943250104                     VITORIA­GASTEIZ 639641457
          LEKEITIO 675701785                 DURANGO 688819520
E­MAIL: info
   @ekaicenter.eu          
 facebook.com/EKAICentre                scribd.com/EKAICenter