P. 1
ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΝΗ

ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΝΗ

|Views: 140|Likes:
ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΝΗ

ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΗ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΑΙΑΝΙΣΜΟ

Ευάγγελου Γ. Καρακοβούνη Θεολόγου

Εκδόσεις Αποστολική ∆ιακονία
Έκδοσις Α΄ - Αθήνα 1996

1. Ή δοξασία της Μετενσάρκωσης.

Μετενσάρκωση (µετενσωµάτωση) ή Μετεµψύχωση καλείται η πίστη ότι η ψυχή τού άνθρώπου .
Μετά το σωµατικό θάνατό του, αφού παραµείνει για κάποιο χρονικό διάστηµα στον ουράνιο χώρο (αστρικό πεδίο), επανέρχεται στον υλικό κόσµο εισερχόµενη σε διάφορα σώµατα ανθρώπων, ακόµη φυτών και ζώων, και διανύει και άλλη ζωή προκειµένου να καθαρθεί ηθικά ή και να τιµωρηθεί για τις αµαρτίες πού έπραξε στην προηγούµενη ζωή της. Πολλές φορές πρόκειται περί συνεχούς ανακυκλήσεως υπάρξεων, περί διαδοχικών µετενσωµατώσεων, έως ότου επέλθει µία πλήρης κάθαρση της ψυχής. Ή ανακύκληση αυτή µπορεί να κρατήσει και ολόκληρες χιλιετίες. Ό Βούδας για παράδειγµα, όπως υποστηρίζουν οι οπαδοί του, υπέστη 550 µετενσαρκώσεις. Τον αριθµό των µετενσωµατώσεων αλλά και τις νέες µορφές πού θα λάβει η ψυχή, καθορίζει πάντοτε η ηθική εξέλιξή της, το «κάρµα» (οι πράξεις τής προηγούµενης ζωής).
Ό όρος «µετενσάρκωση» (ή µετενσωµάτωση) είναι ορθότερος εκείνου τής «µετεµψύχωσης»,
διότι δεν πρόκειται για «εµψύχωση» τής ψυχής, άλλά για την είσοδό της σε διάφορα εκάστοτε σώµατα.
ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΝΗ

ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΗ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΑΙΑΝΙΣΜΟ

Ευάγγελου Γ. Καρακοβούνη Θεολόγου

Εκδόσεις Αποστολική ∆ιακονία
Έκδοσις Α΄ - Αθήνα 1996

1. Ή δοξασία της Μετενσάρκωσης.

Μετενσάρκωση (µετενσωµάτωση) ή Μετεµψύχωση καλείται η πίστη ότι η ψυχή τού άνθρώπου .
Μετά το σωµατικό θάνατό του, αφού παραµείνει για κάποιο χρονικό διάστηµα στον ουράνιο χώρο (αστρικό πεδίο), επανέρχεται στον υλικό κόσµο εισερχόµενη σε διάφορα σώµατα ανθρώπων, ακόµη φυτών και ζώων, και διανύει και άλλη ζωή προκειµένου να καθαρθεί ηθικά ή και να τιµωρηθεί για τις αµαρτίες πού έπραξε στην προηγούµενη ζωή της. Πολλές φορές πρόκειται περί συνεχούς ανακυκλήσεως υπάρξεων, περί διαδοχικών µετενσωµατώσεων, έως ότου επέλθει µία πλήρης κάθαρση της ψυχής. Ή ανακύκληση αυτή µπορεί να κρατήσει και ολόκληρες χιλιετίες. Ό Βούδας για παράδειγµα, όπως υποστηρίζουν οι οπαδοί του, υπέστη 550 µετενσαρκώσεις. Τον αριθµό των µετενσωµατώσεων αλλά και τις νέες µορφές πού θα λάβει η ψυχή, καθορίζει πάντοτε η ηθική εξέλιξή της, το «κάρµα» (οι πράξεις τής προηγούµενης ζωής).
Ό όρος «µετενσάρκωση» (ή µετενσωµάτωση) είναι ορθότερος εκείνου τής «µετεµψύχωσης»,
διότι δεν πρόκειται για «εµψύχωση» τής ψυχής, άλλά για την είσοδό της σε διάφορα εκάστοτε σώµατα.

More info:

Published by: ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ on Jul 19, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/03/2014

pdf

text

original

΢εθίδα 1 απψ 43

ΜΕΣΕΝ΢Α Ρ ΚΩ΢ Η
Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΝΗ


Αζ ς µ β ί β α ζ η ε µ ε η ο Υπ η ζ η η α ν η ζ µ ό













Εςάγγειος Γ. Καπαθοβούνε
Θεοιόγος
































Εθδόζεηρ Αποζηοιηθή ∆ηαθονία
Έθδοζηρ Α΄ - Αζήνα 1996
΢εθίδα 2 απψ 43

ΠΕΡΘ ΕΥΟΜΕΝΑ

Α΄ ΓΕΝΘΚΑ 3
Β΄ ΟΘ «∆Θ∆Α΢ΚΑΛΘΕ΢» ΣΗ΢ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η΢ 5
Γ΄ ΠΣΤΥΕ΢ ΣΗ΢ ∆Θ∆Α΢ΚΑΛΘΑ΢ ΣΗ΢ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η΢ 10
∆΄ ΑΝΑΘΡΕ΢Η ΣΗ΢ ∆Θ∆Α΢ΚΑΛΘΑ΢ ΣΗ΢ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η΢ 13
Ε΄ ΢ΤΝΕΠΕΘ΢ ΣΗ΢ ∆ΟΞΑ΢ΘΑ΢ ΣΗ΢ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η΢ 19
΢Σ΄ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η ΚΑΘ ΠΑΡΑΘΡΗ΢ΚΕΘΕ΢ 23
Ζ΄ ΥΡΘ΢ΣΘΑΝΘ΢ΜΟ΢ ΚΑΘ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η 26
ΣΟ ΓΕΓΟΝΟ΢ ΣΟΤ ΘΑΝΑΣΟΤ (ΑΝΣΘ ΕΠΘΛΟΓΟΤ) 37
ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ 40
ΘΕΟ΢ΟΦΘΑ 40
ΠΝΕΤΜΑΣΘ΢ΜΟ΢ 41
ΑΠΟΚΡΤΦΘ΢ΜΟ΢ 42
ΣΟ ΚΘΝΗΜΑ ΣΗ΢ «ΝΕΑ΢ ΕΠΟΥΗ΢» 42
΢εθίδα 3 απψ 43

Α΄ ΓΕΝ Θ ΚΑ

1. Ή δοξαζία ηερ Μεηενζάπθυζερ.

Μεηενζάπηυζδ (µεηενζυµάηυζδ) ή Μεηεµτωσυζδ ηαθείηαζ δ πίζηδ ψηζ δ τςσή ηοω
άνεπϊπος .
Μεηά ηο ζυµαηζηψ εάναηψ ηος, αθοω παπαµείνεζ βζα ηάποζο σπονζηψ δζάζηδµα ζηον οςπάνζο
σϊπο (αζηπζηψ πεδίο), επανέπσεηαζ ζηον ςθζηψ ηψζµο εζζεπσψµενδ ζε δζάθοπα ζϊµαηα ανεπϊπυν,
αηψµδ θςηϊν ηαζ γϊυν, ηαζ δζανωεζ ηαζ άθθδ γυή πποηεζµένος να ηαεαπεεί δεζηά ή ηαζ να
ηζµυπδεεί βζα ηζρ αµαπηίερ ποω έππαξε ζηδν πποδβοωµενδ γυή ηδρ. Ποθθέρ θοπέρ ππψηεζηαζ πεπί
ζςνεσοωρ αναηςηθήζευρ ςπάπξευν, πεπί δζαδοσζηϊν µεηενζυµαηϊζευν, έυρ ψηος επέθεεζ µία
πθήπδρ ηάεαπζδ ηδρ τςσήρ. Ή αναηωηθδζδ αςηή µποπεί να ηπαηήζεζ ηαζ οθψηθδπερ σζθζεηίερ. ΋
Βοωδαρ βζα παπάδεζβµα, ψπυρ ςποζηδπίγοςν οζ οπαδοί ηος, ςπέζηδ 550 µεηενζαπηϊζεζρ. Σον
απζεµψ ηυν µεηενζυµαηϊζευν αθθά ηαζ ηζρ νέερ µοπθέρ ποω εα θάαεζ δ τςσή, ηαεοπίγεζ πάνηοηε δ
δεζηή εξέθζξή ηδρ, ηο «ηάπµα» (οζ ππάξεζρ ηήρ πποδβοωµενδρ γυήρ).
΋ ψπορ «µεηενζάπηυζδ» (ή µεηενζυµάηυζδ) είναζ οπεψηεπορ εηείνος ηήρ «µεηεµτωσυζδρ»,
δζψηζ δεν ππψηεζηαζ βζα «εµτωσυζδ» ηήρ τςσήρ, άθθά βζα ηδν είζοδψ ηδρ ζε δζάθοπα εηάζηοηε
ζϊµαηα.
«Η µεηενζάπηυζδ -ζωµθυνα µε ηοωρ ςποζηδπζηηέρ, ηδρ- είναζ µία ποθω απθή έννοζα. Οζ
άνεπυποζ, ψπυρ ηζ ψθερ οζ άθθερ µοπθέρ γυήρ ζηδ θωζδ, αηοθοςεοων έναν ηωηθο γυήρ, εανάηος
ηαζ επαναβέννδζδρ, έναν ηωηθο ποω δζέπεηαζ απψ ηοωρ νψµοςρ ηοω ηάπµα (αίηζο ηαζ αποηέθεζµα)
ηαζ είναζ εξεθζηηζηψρ οδδβεί, ηεθζηά ζηδν ένυζδ ηοω άνεπϊπος µε ηο ΢ωµπαν, ηαζ ηο «Θεψ». Μία
ζςνέπεζα αςηήρ ηήρ πεποίεδζδρ είναζ ψηζ ο ηαεέναρ µαρ είναζ πποζυπζηά ςπεωεςνορ βζα ηζρ ππάξεζρ
ηος ηαζ βζα ηα αποηεθέζµαηά ηοςρ» (Γοςίθθζζηον, Αναηαθωπηονηαρ ηζρ πποδβοωµενερ γυέρ µαρ, ζεθ.
39).
Η µεηενζάπηυζδ θαµαάνεζ σϊπα ζ' οθψηθδπο ηο ζωµπαν, ψσζ µψνο ζηο ανεπϊπζνο ααζίθεζο,
αθθά ζε ψθδ ηδ θωζδ. Μποπεί ηανείρ να µεηενζαπηυεεί είηε ζηον ίδζο πθανήηδ, ψπος έγδζε ηδν
ηεθεςηαία ηος ωπαπξδ, είηε ζε άθθον» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ ζεθ. 11).
΢ηο αάεορ ηήρ δοξαζίαρ ηήρ µεηενζάπηυζδρ ηπωαεηαζ ο ηαεοθζηψρ πψεορ ηήρ αεαναζίαρ. Ή
µεηενζάπηυζδ, δδθαδή, δεν είναζ παπά µία πποζπάεεζα άπνδζδρ ηοω εανάηος. Θέθεζ να δείξεζ µε
ηον ηπψπο ηδρ πϊρ παπά ηδν παπέµααζδ ηοω εανάηος βζα ηδ δζαηοπή ηήρ γυήρ, δ γυή ζςνεσίγεηαζ,
ανανεϊνεηαζ ηαζ πθοςηίγεηαζ δ ανεπϊπζνδ τςσή εξαηοθοςεεί να ςπάπσεζ ζε άθθδ µοπθή, µέζα ζε
άθθο ζσήµα. Έσοςµε εξαθάνζζδ, συπίρ να έσοςµε εηµδδένζζδ.
Αηψµδ δ µεηενζάπηυζδ εέθεζ να ηοποεεηήζεζ ηον άνεπυπο ζ' ένα µςζηδπζϊδερ ζωµπαν. Καζ
ο άνεπυπορ ηήρ ζδµεπζνήρ εποσήρ είναζ πεπζζζψηεπο δεµένορ ζε µζα ηοζµοθοβία παπά ζε µζα
ανεπυποθοβία. Να µεηενζαπηϊνεηαζ ηανείρ δε ζδµαίνεζ να ηαηηοποζεί µψνο ηο πποζυπζηψ ηος
ππψαθδµα – να δίνεζ απάνηδζδ ζηο µεηαθςζζηψ ηος ππψαθδµα - , ζδµαίνεζ να βίνεηαζ µέπορ ηήρ
ζςνοθζηήρ ππαβµαηζηψηδηαρ. Κζ αςηψ είναζ ποω απέζεζ ζε ποθθοωρ ανεπϊποςρ ηοω δςηζηοω
ποθζηζζµοω, οζ οποίοζ ηοςπαζµένοζ απψ ηον εβυηενηπζζµψ ή ηδν αηοµοηπαηία επζεςµοων να
ξανααποων ηοωρ δεζµοωρ µε ηδ θωζδ, ή να αςεζζηοων ζηδ βεµάηδ µςζηήπζο Αναηοθή.
∆εν είναζ ανεξήβδηο, θοζπψν, βζαηί δ µεηενζάπηυζδ έσεζ ηάηζ ηο εθηςζηζηψ ηαζ βοδηεςηζηψ
ηαζ βζα ηδν εποσή µαρ. ∆εµένδ µε ηον αναηοθζηψ (αζζαηζηψ) µςζηζηζζµψ εευπείηαζ ζαν ηάηζ ηο νέο
ηαζ αξζοπεπίεπβο ηαζ βζα ηο δςηζηψ ηψζµο.
Γενζηψηεπα, δ µεηενζάπηυζδ πποαάθθεηαζ απψ ηοωρ οπαδοωρ ηδρ υρ πανάηεζα ηαζ υρ
βεβονψρ ποω θυηίγεζ ηαζ άπανηα πεπζζζψηεπο απψ ηάεε άθθδ εευπία ηαζ πίζηδ ζηα δζάθοπα
πποζυπζηά, ηοζνυνζηά ηαζ πνεςµαηζηά (µεηαθςζζηά) πποαθήµαηα ηος ανεπϊπος. Ή αθήεεζα,
αέααζα, ψπυρ αωηή εα θανεί ζηδ ζςνέσεζα ηος αζαθίος, είναζ πϊρ δ δζδαζηαθία ηδρ µεηενζάπηυζδρ
΢εθίδα 4 απψ 43
ψσζ µψνο δεν επζθωεζ ηαζ δεν απανηά ζηα πποαθήµαηα αςηά, αθθά ανηίεεηα µε ηζρ ποθθέρ ανηζθάζεζρ
ηαζ ηδ ζςβσςηζηή ηαζ παπάθοβδ επζσεζπδµαηοθοβία ηδρ δδµζοςπβεί ποθθά πεπζζζψηεπα.

Θζηοπηθή αναδποµή.
Ή πίζηδ ζηδ µεηενζάπηυζδ απανηάηαζ ηαηά ππϊηον υρ επδζηεςηζηή δοξαζία ζηοςρ
απσαίοςρ Αζβςπηίοςρ. ΋ Ηπψδοηορ αναθέπεζ πϊρ «ππϊηοζ ηον δε ηον θψβον (ηδρ µεηενζαπηϊζευρ)
Αζβωπηζοζ είζζ οί είπψνηερ ϊρ ανεπϊπος τςσή αεάναηορ έζηζ, ηος ζϊµαηορ δέ ηαηαθείνονηορ (ενϊ
ηο πποδβοωµενο ζϊµα παπαδίδεηαζ ζηδ θεοπά), εζρ άθθο γϊον αεί βζνψµενον έζδωεηαζ, έπέαν δέ
πάνηα πεπζέθεδ ηα σεπζαία ηαζ ηα εαθάζζζα ηαζ ηα πεηεζνά, αωεζρ ερ ανεπϊπος ζϊµα βζνψµενον
έζδωνεζν (εζζέπσεηαζ πάθζ ζε ανεπϊπζνο ζϊµα), ηδν πεπζήθςζζν δέ αωηή βίνεζεαζ έν ηπζζσζθίεζζ
εηεζζ (ο ηωηθορ αςηψρ ηδρ τςσήρ δζαπηεί ηπεζρ σζθζάδερ σπψνζα» (Ήποδ. Θζηοπ. 11, 123).
Σδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ παπαθαµαάνεζ, ζωµθυνα πάνηα µε ηδ µαπηςπία ηος
Ηποδψηος, ο Πςεαβψπαρ ηαζ οζ µαεδηέρ ηος.[1] Με ηον Πςεαβοπζζµψ ηαζ ηον Οπθζζµψ ζηδ
ζςνέσεζα, δ δοξαζία αωηή βνυπίγεζ απσζηά µεβάθδ δζάδοζδ ζηδν απσαία Εθθάδα, δεν βίνεηαζ ψµυρ
πθήπυρ αποδεηηή, δέσεηαζ µάθζζηα ηαζ ηζρ επζηπίζεζρ µεβάθυν θζθοζψθυν, ψπυρ ηος Ηπαηθείηος
ηαζ ηος Απζζηοηέθδ, ο ψποίορ δε δζζηάγεζ να ηδν σαπαηηδπίζεζ υρ µωεο: «ζωµθυνα µε ηοωρ
πςεαβοπείοςρ µωεοςρ, ηάεε τςσή µποπεί να ενδςεεί οποζοδήποηε ζϊµα» («Πεπί τςσήρ», 407, b21).
΋ Πθάηυν, ο µέβαρ θζθψζοθορ ηδρ απσαζψηδηορ, επδπεαζµένορ απψ ηδν πςεαβοπζηή
παπάδοζδ, αποδέσηδηε ηδ δζδαζηαθία ηδρ µεηενζαπηϊζευρ, εζζάβονηάρ ηδν έηζζ ζηο θζθοζοθζηψ
ηος ζωζηδµα, άθθά ηδν αναεεϊπδζε ζηο πνεωµα ηήρ δεζηήρ ανηαµοζαήρ.
Μεηά ηον Πθάηυνα δ δοξαζία ηήρ µεηενζαπηϊζευρ θζθοξενείηαζ ζηο επδζηεςηζηψ-
θζθοζοθζηψ ζωζηδµα (Νεοπθαηυνζζµψρ) ηος Πθυηίνος, απ’ ηον ψποίο επζδπάζεζρ δέσηδηαν ποθθοί
εθθδνζζηέρ Θοςδαίοζ, ψπυρ ο Φίθυν, ηαεϊρ ηαζ σπζζηζανοί, ψπυρ ο Ωπζβένδρ, άθθά ψσζ ηαζ ηδ
µεηενζάπηυζδ.
Πποφψνηορ ηος σπψνος δ ζδέα ηήρ µεηενζάπηυζδρ ηίεεηαζ ζηο πεπζεϊπζο ηήρ απσαίαρ
εθθδνζηήρ θζθοζοθίαρ, δζψηζ εευπήεδηε υρ επίδπαζδ ξένδρ πποέθεςζδρ «ξένδ ζηαβψνα ζε εθθδνζηψ
αίµα»), άθθά ηςπίυρ δζψηζ ήηαν ξένδ ππορ ηον οπεοθοβζζηζηψ σαπαηηήπα ηδρ.
Η µεηενζάπηυζδ είναζ ααζζηή δζδαζηαθία ηυν δωο ηςπζοηέπυν αναηοθζηϊν επδζηεζϊν, ηος
Θνδοςζζµοω ηαζ ηος Βοςδζζµοω (ηαζ ηυν αζπέζεϊν ηοςρ) ηαζ ζςνδέεηαζ άµεζα µε ηο νψµο ηος
«Κάπµα», ηον ηπψπο γυήρ ηος άνεπϊπος ηαζ ηδ «΢ανζάπα», ηον ζςνεσή ηωηθο ηυν
µεηενζυµαηϊζευν.
΢ηδ ∆ςηζηή Εςπϊπδ (ηαζ ζηδν Αµεπζηή) δ δοξαζία αωηή, παπ αθθαβµένδ αέααζα απψ εηείνδ
ηυν αναηοθζηϊν επδζηεζϊν (δςηζηή άποτδ), ζδµείυζε µεβάθδ άνεδζδ ζηα µέζα ηος 17ος ηαζ
ζδζαίηεπα ζηψ18ο αζϊνα ζηοςρ ηωηθοςρ ηυν εςπυπαίυν δζανοοςµένυν, ηαζ απβψηεπα ζηζρ απσέρ ηος
20ος αζϊνα. Σζρ ηεθεςηαίερ δεηαεηίερ δ µεηενζάπηυζδ ηεπδίγεζ πάθζ έδαθορ ηαζ ζςνανηάηαζ ηςπίυρ
ζηα θανηαζζοηοπήµαηα ηήρ Θεοζοθίαρ, ηος Αποηπςθζζµοω ηαζ ηος Πνεςµαηζζµοω. Αποηεθεί,
έξάθθος, ααζζηή δζδαζηαθία ηος πανεπδζηεζαηοω ηζνήµαηορ ηήρ«Νέαρ Εποσήρ», ηο ψποίο
δζαδίδεηαζ παβηοζµίυρ µε ηασωηαηοςρ πςεµοωρ ηαζ δςζηςσϊρ έσεζ ηάνεζ ήδδ ένηονδ ηδν παποςζία
ηος ηαζ ζηον εθθαδζηψ σϊπο.

[1]. Ή δοξαζία ηήρ µεηενζάπηυζδρ είσε ποθθέρ ζςνέπεζερ ζηον ηπόπο γυήρ ηυν Πςεαβοπείυν,
αηόµδ ηαζ ηον πθέον εξυηεπζηό. Απαζηούνηαν ηαεδµεπζνή άζηδζδ, ζζυπή, αποσή από ηπέαρ, οίνο,
αςβά ηαζ θαζόθζα. Ή αποσή από ηπέαρ βζνόηαν, δζόηζ ςπήπσε δ πεπίπηυζδ ζηο ζςβηεηπζµένο γώο να
ηαηοζηούζε δ τςσή ηάποζος άνεπώπος, ίζυρ ζςββενούρ ηαζ θίθος.
Σδν ανηίθδτδ αύηή απέππζπηε µε ζαπηαζµό ο θζθόζοθορ Ξενοθάνδρ, ο όποίορ εζπυνεςόµενορ
ηδ δζδαζηαθία ηήρ µεηενζάπηυζδρ πού πποέααθε ο Πςεαβόπαρ αναθέπεζ πώρ «όηαν ηάποηε πεπνούζε
αηό δπόµο (ο Πςεαβόπαρ) ηαζ είδε να σηςπάνε ένα ζηςθί, ηο θςπήεδηε θέβονηαρ: "παύζε να ηο σηςπάρ,
βζαηί είναζ ή τςσή ενόρ θίθος πού ηον αναβνώπζζα ηαεώρ άηοςζα ηδ θυνή ηος"» (87). (Γπδβ.
Κυζηαπά, Φζθοζοθζηή πποπαζδεία, ζεθ. 452).
΢εθίδα 5 απψ 43

Β΄ ΟΘ « ∆Θ ∆Α ΢ΚΑΛΘ Ε ΢ » ΣΗ ΢ ΜΕΣΕΝ΢ Α ΡΚΩ΢Η΢

Ή δζδαζηαθία ηδρ µεηενζάπηυζδρ δεν είναζ ενζαία. Κζ αςηψ βζαηί άθθδ άποτδ βζα ηδ
µεηενζάπηυζδ εηθπάγοςν οζ Αναηοθζηέρ επδζηείερ ηαζ άθθδ µεηενζάπηυζδ δζδάζηεζ δ θεβψµενδ
"δςηζηή άποτδ».
Μεηαξω ηυν απψτευν αςηϊν ςθίζηανηαζ µεβάθερ δζαθοπέρ ποω ζςσνά είναζ ανηζηποςψµενερ
ηαζ πποζδζοπίγονηαζ απψ ηο ηοζνυνζηψ ηαζ ποθζηζζηζηψ επίπεδο ηυν ανεπϊπυν, ζηδν πίζηδ ηυν
ψποίυν εδπαζϊεδηε δ δοξαζία αωηή.
Θα απσίζοςµε ηδν παπάεεζδ ηυν δζαθψπυν εηδοσϊν ηδρ µεηενζαπηϊζευρ µε ηδν
απσαζοεθθδνζηή άποτδ, ψπυρ εηθπάζηδηε µέζυ ηοω Οπθζζµοω ηος Πςεαβοπζζµοω, ηοω
Πθαηυνζζµοω ηαζ ηςπίυρ ηος επδζηεςηζηοθζθοζοθζηοω ζςζηήµαηορ ηοω Νεοπθαηυνζζµοω ηοω
Πθυηίνος. Ή άποτδ αωηή δεν ςθίζηαηαζ αέααζα ζήµεπα, άθθά εευπήζαµε ζηψπζµο να ηδν
πποηάξοςµε ππζν ηζρ δωο ααζζηέρ απψτεζρ (αναηοθζηή, δςηζηή), οζ ψποίερ είναζ ηαζ οζ πθέον
δζαδεδοµένερ ζήµεπα, δζψηζ, ηςπίυρ ή δςηζηή, ηδν επζηαθείηαζ ζςσνά βζα να εεµεθζϊζεζ ηδ σπονζηή
ζωνδεζή ηδρ ηαζ άπα ηδν αποδοσή ηδρ απψ απσαζοηάηυν σπψνυν.

1. Ή απσαηοειιενηθή άποτε.
Ή άποτδ αωηή ζςνδέεηαζ µε ηδ εευπία ηδρ «ενζάπηυζδρ». ΢ωµθυνα µε ηδ εευπία αωηή -
δζαηςπϊεδηε ππϊηα απψ ηοωρ Οπθζηοωρ ηαζ ηαηψπζν απψ ηον Πθάηυνα-, ενϊ οζ τςσέρ ηυν
ανεπϊπυν απσζηά ήζαν πνεωµαηα, εξέπεζαν απψ ηον οςπάνζο σϊπο, ψπος ηαηοζηοωζαν, ζηδ βδ ηαζ
πεπζαθήεδηαν ςθζηψ ζϊµα. Έηζζ δ ωθδ ηαζ δ απψθαςζδ ηοω ςθζηοω ηψζµος εευπείηαζ υρ ηάηζ ηο
αµαπηυθψ ηαζ αηάεαπηο ηο ςθζηψ ζϊµα είναζ δεζµυηήπζο ηδρ τςσήρ, απ’ ηο ψποίο εηείνδ ππέπεζ να
απεθεςεεπυεεί βζα να ενηασεεί ηαζ πάθζ ζηον οςπάνζο ηψζµο, ζηο «Επέηεζνα».
Καηά ηον Πθάηυνα ηαζ ηον Πθυηίνο ζδζαίηεπα, ο ψποίορ δζδάζηεζ έναν απψθςηο
πνεςµαηζηζζµψ ηαζ συπζζµψ ηδρ ωθδρ απψ ηο πνεωµα, δ αβάπδ ηδρ ανεπϊπζνδρ τςσήρ ππορ ηο ζϊµα
ηαζ ηζρ ζυµαηζηέρ δδονέρ είναζ εηείνδ δ ψποία εξαναβηάγεζ πάθζ ηδν τςσή να δεζµεςεεί µε ηα δεζµά
ηοω ζϊµαηορ, να θάαεζ δδθαδή ένα νέο ζϊµα, να ςποζηεί µία νέα µεηενζάπηυζδ. ΋ ηωηθορ αςηψρ
ηυν µεηενζαπηϊζευν δεν εα ζηαµαηήζεζ πποηοω δ τςσή δζα ηδρ δεζηήρ ηαεάπζεϊρ ηδρ
απεθεςεεπυεεί απψ ηο µίαζµα ηδρ ωθδρ.
Ή εηάζηοηε, θοζπψν, µεηενζάπηυζδ ηδρ τςσήρ ηαζ δ µοπθή ηαζ ηο είδορ ηοω ζϊµαηορ ηο
ψποίο αωηή εα ενδςεεί πάθζ, πποζδζοπίγεηαζ απψ ηο δεζηψ ποζψν ηδρ πποδβοςµένδρ γυήρ ηαζ µάθζζηα
απψ ηο ααεµψ ηδρ ηθίζδρ ηαζ ηδρ ζςµµεηοσήρ ηδρ ζηζρ δδονέρ ηαζ αποθαωζεζρ ηοω ςθζηοω ηψζµος.
Έηζζ, ηαηά ηον Πθάηυνα, «αί τςσαί ηών θαύθυν ένδούνηαζ, ώζπεπ εζηόρ, είρ ηοζαύηα ήεδ όποί’ απ’
αν µεθεηδηςίαρ ηύσυζζν έν ηώ αίυ... Οίον ηάρ µέν βαζηπζµαπβίαρ ηε ηαί ύαπεζρ ηαί θζθοποζίαρ µεµεθε-
ηδ ηόηαρ ηαί µή δζεςθααδµένoςρ είρ ηά όνυν βένδ ηαί ηών ηοζούηυν εδπίυν είηόρ ένδύεζεαζ... ηούρ δε
βε άδζηίαρ ηε ηαί ηςπαννίδαρ ηαί άππαβάρ πποηεηζµδηόηαρ είρ ηά ηών θύηυν ηε ηαί ίεπάηυν ηαί ζηηί-
νυν βένδ... οί ηήν δδµοηζηήν ηαί ποθζηζηήν άπεηήν έπζηεηδδεςηόηερ... είηόρ έζηζν είρ ηοζούηον πάθζν ά-
θζηνείζεαζ ποθζηζηόν ηε ηαί ήµεπον βένορ, ή πού µεθζπών ή ζθδηών ή µςπµήηυν, ή ηαί είρ ηαύηον βε
πάθζν ηό άνεπώπζνον βένορ, ηαί βίβνεζεαζ έξ αύηών άνδπαρ µεηπίοςρ» (Φαίδυν, ΥΥΥΘ). (Οζ τςσέρ
ηυν θαωθυν ανεπϊπυν εα ενδςεοων ηέηοζο ζϊµα ποω εα είναζ ανάθοβο µε ηο δεζηψ ποζψν ηδρ
πποδβοςµένδρ γυήρ ηοςρ... Εηείνοζ ποω έβζναν ςποσείπζα ηδρ αζςδοζίαρ, ηδρ αζαζψηδηαρ, ηδρ
θαζµαπβίαρ ηαζ ηδρ µέεδρ συπίρ ηαµζά νηποπή, είναζ επψµενο ψηζ εα εζζέθεοςν ζηα δζάθοπα βένδ
ηυν ψνυν ηαζ άθθυν παποµοίυν γϊυν... Εηείνοζ ποω δεν αβάπδζαν παπά ηδν αδζηία, ηδν ηςπαννία
ηαζ ηδν αππαβή εα βίνοςν θωηοζ, βεπάηζα ηαζ βωπερ... Αηψµδ ηαζ οζ θαωθοζ ποθζηζηοί εα
µεηενζυµαηυεοων ζε ηάποζο βένορ ενηψµυν ποω δδµζοςπβοων µζηπέρ ηοζνυνίερ, ψπυρ οζ µέθζζζερ,
οζ ζθήηερ ηαζ ηα µςπµήβηζα, ή ζ’ αςηψ πάθζ ηο ανεπϊπζνο βένορ, εα είναζ ψµυρ µέηπζοζ άνδπερ,
συπίρ ηάποζα δδµοζζψηδηα).
΢εθίδα 6 απψ 43
Παπάθθδθα ππορ ηα ανυηέπυ ππέπεζ να θεσεεί ψηζ ζηδ δζδαζηαθία ηοω Πθάηυνορ πεπί ηδρ
τςσήρ ηαζ ηδρ µεηενζάπηυζδρ ςπάπσοςν ποθθά ζηοηεζνά ζδµεία, δςζαπµονίερ, ανηζθάζεζρ ηαζ
δζδβήζεζρ επδπεαζµένερ ηςπίυρ απψ ηον Οπθζζµψ. Γενζηά οζ ανηζθήτεζρ ηος πεπί εζσαηοθοβίαρ, ποω
πποζθέπονηαζ ζηο «Γοπβία» ηαζ ζηο «Φαίδπο» δε ζςµθυνοων µε ηα ψζα θέβονηαζ ζηο «Φαίδυνα».
΢ηο «Γοπβία» ηαζ ζηο «Φαίδπο» ο Πθάηυν ηάνεζ θψβο πεπί αζυνζψηδηαρ ηδρ ηοθάζευρ ηαζ ηδρ
µαηαπζψηδηαρ. ΢ηδν «Ποθζηεία» ηαζ ηο «Φαίδυνα» ηάνεζ θψβο βζα ηδ µεηενζάπηυζδ. ΍ζηε έσοςµε
δζπθή εζσαηοθοβζηή πποοπηζηή ηαζ ηαηαθανή ανηίθαζδ. Καζ ηάηζ άθθο ο Πθάηυν θέβεζ ψηζ ή τςσή
είναζ ηδρ οςζίαρ ηοω Θεοω. Ενϊ ψµυρ ςτϊνεζ ηδν τςσή ηψζο ποθω, ενηοωηοζρ ηδν ηαεςαπίγεζ µε
ςπεπαοθή, δζψηζ µε ηδ µεηενζάπηυζδ ηδ αάγεζ να ηαηοζηήζεζ «εζρ σοίποςρ ηαζ ψνοςρ ηαζ ηα έηζ
ηοωηυν αηζµψηεπα γϊα» (Θ. Υπςζοζηψµος, Οµζθία εζρ Θυάννδ, 2,3 PG 59,33).
΢ςµπεπαζµαηζηά ζδµεζϊνοςµε ψηζ δ απσαζοεθθδνζηή άποτδ εέηεζ υρ αάζδ ηήρ
µεηενζάπηυζδρ ηο βεβονψρ ψηζ δ ανεπϊπζνδ τςσή δεν έσεζ επζηωσεζ ηδν απψθςηδ αςηοηέθεζά ηδρ
απένανηζ ηήρ ωθδρ, δ οποία ηδν ζωπεζ πάθζ ζηδ βήζνδ ςθζηή γυή. Μέζυ ψµυρ ηυν δζαθψπυν
µεηενζυµαηϊζευν δ τςσή µποπεί να επζηωσεζ ηδν δεζηή ηάεαπζή ηδρ ηαζ να επζζηπέτεζ ζηον
οςπάνζο σϊπο απ’ ψπος ξέπεζε, δίνονηαρ οπζζηζηψ ηέπµα ζ' αςηψν ηον ηωηθο ηήρ ζςνεσοωρ
επζζηποθήρ ηδρ, µε νέο ηάεε θοπά ζϊµα, ζηον βήζνο ηψζµο.

2. Ή Αναηοιηθή άποτε.
Ή αναηοθζηή άποτδ ηήρ µεηενζάπηυζδρ εηθπάγεηαζ απψ ηζρ δωο µεβάθερ επδζηείερ ηήρ
Αναηοθήρ, ηον Θνδοςζζµψ ηαζ ηο Βοςδζζµψ, άθθά ηαζ ηζρ δζάθοπερ αζπέζεζρ ηοςρ.
α) ΢ωµθυνα µε ηον Θνδοςζζµψ, δ αηοµζηή τςσή ηος ηάεε άνεπϊπος, ηο Αηµαν, απίζηεηαζ
εβηθυαζζµένο µέζα ζηδ θωζδ (ζηο ηοζµζηψ βίβνεζεαζ) ηαζ δεν µποπεί να απεθεςεεπυεεί ππορ ηο
Βπάσµαν, ηδν οζηοςµενζηή τςσή (΢ςµπανηζηψ Είναζ) ηαζ να ηαςηζζηεί µαγί ηος. ΋ εβηθυαζζµψρ
αςηψρ ηδρ τςσήρ ηαζ δ εξάπηδζή ηδρ απψ ηον ςθζηψ ηψζµο ηδν ηαηαδζηάγοςν ζε ζςνεσείρ
µεηενζυµαηϊζεζρ µε ζςνεσείρ βεννήζεζρ (ζανζάπα) ποω είναζ έναρ ηωηθορ επϊδςνορ, βζαηί είναζ
εξαπηδµένορ απψ ηο νψµο ηος αζηίος ηαζ ηος αποηεθέζµαηορ (Κάπµα). Αςηψ ζδµαίνεζ ψηζ ψζο δ γυή
ηος άνεπϊπος παποςζζάγεζ ηαηέρ ψτεζρ ηψζο ηαζ δ ηαθαζπυπία µε ηζρ ζςνεσείρ µεηενζαπηϊζεζρ
είναζ µεβαθωηεπδ. Ή µψνδ θωζδ είναζ να ξεθωβεζ ο άνεπυπορ απψ ηον ηωηθο ηυν µεηενζαπηϊζευν
(΢ανζάπα[2]) µε ηον εηµδδενζζµψ ηος Κάπµα. ΢ηδν πεπίπηυζδ αςηή θςηπϊνεηαζ. Ή θωηπυζδ
(Μψξα) είναζ δ απεθεςεέπυζδ ηος άνεπϊπος απψ ηον ηψζµο ηδρ απάηδρ ηαζ δ ηαωηζζδ - εξαθάνζζή
ηος ζηο αππψζυπο Βπάσµαν. Έηζζ σάνεζ πθέον ηο ππψζυπο ηος ο άνεπυπορ, ψπυρ δ ζηαβψνα ποω
αςείγεηαζ ζηον υηεανψ. ΢ηδ «θωηπυζδ» οδδβείηαζ ο άνεπυπορ µε ποθθοωρ ηπψποςρ, είηε µε ηδ
βνϊζδ, είηε µε ηα έπβα, είηε µε ηδν αθοζίυζδ ζε ηάποζον απψ ηοωρ εεοωρ - οζ δζάθοποζ εεοί ηος
ζνδοςζζηζηοω πανεέος ςπάπσοςν βζα να ηαηεςεωνοςν ηον πζζηψ ζηδν βνϊζδ ηος Βπάσµαν -, είηε µε
πεπζζζψηεπο αζηδηζηοωρ ηπψποςρ, ψπυρ δ βζψβηα, ποω εευποωνηαζ ηαζ ζδανζηψηεπερ µοπθέρ
επδζηεςηζηψηδηαρ.

2. ΢ανζάπα, ζανζηπζηζηή θέξδ πος ζηδν ηςπζοθεξία ζδµαίνεζ: πέπαζµα, δζέθεςζδ, ζςνεσή
αθθαβή ηαζ µεηαµψπθυζδ ηοω άηοµος ή ηδρ τςσήρ. Μία απψ ηζρ ααζζηέρ έννοζερ ηοω Θνδοςζζµοω ηαζ
ηοω Βοςδζζµοω. Οζ πίγερ ηδρ απίζηονηαζ ζηζρ απασµανζηέρ - αεδζηέρ ανηζθήτεζρ ηαζ ηζρ απσαφηέρ
ανζµζζηζηέρ επδζηείερ. Ή ζανζάπα πεπζθαµαάνεζ ηαζ ηδν ζδέα ηοω ψηζ ψθα ηα έµαζα ψνηα είναζ
ζςββενή µεηαξω ηοςρ ηαζ βζ' αςηψ δ τςσή µεηενζαπηϊνεηαζ πψηε ζε γϊα ηαζ πψηε ζε ανεπϊποςρ.
΢ωµθυνα µε ηδν έννοζα ηδρ ζανζάπα ο εάναηορ δεν είναζ ανηίεεηορ µε ηδ γυή. Αποηεθεί απθϊρ
πέπαζµα ζηδ ζςνέσζζή ηδρ. Ή απεθεςεέπυζδ απψ ηα δεζµά ηδρ ζανζάπα, ηυν ζςνεσϊν δδθαδή
µεηενζαπηϊζευν ηδρ τςσήρ, εξαπηάηαζ απψ ηδν άπνδζδ ηαζ ηδν αποδοηζµαζία ηυν ςθζηϊν αβαεϊν
ηαζ ηυν ηοζµζηϊν αποθαωζευν.
΢εθίδα 7 απψ 43
α) Ο Βοςδζζµψρ είναζ πεπζζζψηεπο µία αζοεευπία, παπά επδζηεία. Ξεηζνά απψ ηδ
δζαπίζηυζδ ψηζ δ γυή είναζ ααζζηά πψνορ. Επζπθέον δ γυή δε ηεθεζϊνεζ µε ηο εάναηο, άθθά
αναηςηθϊνεηαζ µε ζςνεσείρ ανααζϊζεζρ ηαζ µεηενζυµαηϊζεζρ, µε ζςνεσείρ βεννήζεζρ. Γζα να
θςηπυεεί ο άνεπυπορ απψ ηον πψνο ππέπεζ να θςηπυεεί απψ ηδ γυή νεηπϊνονηαρ ηζρ επζεςµίερ ηος,
ηζρ αζζεήζεζρ ηος ηαζ ηδ αοωθδζή ηος βζα γυή µε ηδν αςηοζςβηένηπυζδ, ηδν πεπζζςθθοβή ηαζ ηδν
αζηδηζηή γυή. Θδανζηψ ζηον Βοςδζζµψ είναζ δ Νζπαάνα (Φϊηζζδ), µζα έννoζα ψσζ ενηεθϊρ
ξεηαεαπζζµένδ. Νζπαάνα ζδµαίνεζ άθθοηε ηδ βαθήνδ ηαζ ηδν απάεεζα, ηαζ άθθοηε ηο µδδέν ή ηδν
ανςπαπξίαα. Οπυζδήποηε ψµυρ ηο Νζπαάνα είναζ δ θωηπυζδ. ΋ποζορ δεν αβυνίγεηαζ να νεηπϊζεζ
µέζα ηος ηδ εέθδζδ βζα ωπαπξδ, βζα γυή, ξανάπσεηαζ ζηδ βδ µε ζςνεσείρ µεηενζαπηϊζεζρ ηαζ έηζζ
βίνεηαζ αναηωηθδζδ ηος πψνος.

* * *

Καηά ηον Θνδοςζζµψ ο ζηοπψρ ηαζ ο θψβορ ηυν ζςνεσϊν µεηενζαπηϊζευν είναζ, να
ηαηαθάαεζ επί ηέθοςρ ο άνεπυπορ ψηζ δεν είναζ αςηοηεθέρ υν, άθθά ψηζ ανήηεζ ζηδν ηοζµζηή τςσή,
ηο Βπάσµαν, απψ ηδ ζηζβµή ποω εα ηαηαθάαεζ αωηδ ηδ µεβάθδ αθήεεζα, θςηπϊνεηαζ, ηο ψποζο
ζδµαίνεζ ψηζ εξαθανίγεηαζ µέζα ηο Βπάσµαν ηαζ ζηαµαηά ηο µαπηωπζο ηυν µεηενζαπηϊζευν.
Καηά ηον Βοςδζζµψ έξάθθος οζ µεηενζαπηϊζεζρ πποηαθοωνηαζ απψ ηδν οπµή ππορ ηδ γυή
ηαζ ζηαµαηοων ψηαν ο άνεπυπορ νεηπϊζεζ ηδν οπµή αωηδ ηαζ πεπζπέζεζ ζηδ Νζπαάνα.
Είναζ θανεπψ ψηζ δ ζδέα ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζηον Θνδοςζζµψ ηαζ ηο Βοςδζζµψ θέπεζ ένα
µεηαθςζζηψ σαπαηηήπα, είναζ ζςνδεδεµένδ µε µεηαθςζζηέρ πποχπψεεζδρ, µε ηδ ζσέζδ ηος
άνεπϊπος ένανηζ ηδρ τςσήρ ηος πανηψρ ηαζ ένανηζ ηδρ γυήρ. Ο δεζηψρ σαπαηηήπαρ δεν
δζαδπαµαηίγεζ ππυηεωονηα πψθο - πςεµίγεζ µψνο ηζρ ζςνεήηερ γυήρ ηαηά ηδ νέα µεηενζάπηυζδ -
δζψηζ ηα ηαθά έπβα δεν έσοςν ηψζδ ζδµαζία, ψζδ δ αναβνϊπζζδ ηυν ααζζηϊν αθδεεζϊν ποω
δζαηςπϊεδηαν πποδβοςµένυρ.
Αηψµδ, ζηδν αναηοθζηή άποτδ ηδρ µεηενζάπηυζδρ δεν βίνεηαζ θψβορ πεπί ηαεάπζευρ, άθθά
ηςπίυρ πεπί θςηπϊζευρ. Λωηπυζδ απψ ηο άπθδζηο ένζηζηηο ηδρ γυήρ, δ ψποζα δζα ηυν ζςνεσϊν
µεηενζυµαηϊζευν ααζανίγεζ ηον άνεπυπο. ΢ηδ αάζδ, θοζπψν, ηδρ άποτδρ αςηήρ ηςπίαπσδ µζα
απαζζζψδοξδ αζοεευπία ηαζ µζα νεςπυηζηή ανηίθδτδ βζα ηδν γυή, δ ψποζα δεν είναζ άζσεηδ µε ηο
ηοζνυνζηψ ηαζ ποθζηζζηζηψ επίπεδο ηυν ανεπϊπυν ηυν πεπζοσϊν ηδρ Αναηοθήρ, ποω ηαεδµεπζνά εδϊ
ηαζ αζϊνερ µερ ζηδ θηϊσεζα, ηδν πείνα, ηζρ επζδδµίερ ηαζ ηδν ηοζνυνζηή εξαεθίυζδ, αζϊνοςν ηδ γυή
υρ πψνο.

3. Ή ∆ςηηθή άποτε.
Ή δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ βνυπίγεζ ηζρ ηεθεςηαίερ δεηαεηίερ - ηςπίυρ απ’ ηο 1960 ηζ έ-
πεζηα - εςπεία δζάδοζδ ζrψ σϊπο ηδρ ∆ςηζηήρ Εςπϊπδρ ηαζ ηδρ Αµεπζηήρ. Πποαάθεζ υρ δ πποοδες-
ηζηψηεπδ αζοεευπία ποω ζωµθυνα µε επίζδµερ ζηαηζζηζηέρ ζηανοποζεί ηζρ µεηαθςζζηέρ αναγδηήζεζρ
απηεηϊν εηαηοµµςπίυν ανεπϊπυν. Πποπαβανδίγεηαζ δε µε ηάεε ηπψπο απψ ποθθέρ δζαζδµψηδηερ,
ποθζηζηοωρ, δεοποζοωρ η.ά. Μψνο ηο αζαθίο ηδρ δζάζδµδρ δεοποζοω ΢ίπθεφ Μάη Λέφν «Οζ γυέρ µος»
ποω αναθέπεηαζ ζηδν µεηενζάπηυζδ - . έσεζ πυθήζεζ εηαηονηάδερ σζθζάδερ ανηίηςπα ζε ψθο ηον ηψ-
ζµο µε µεβαθωηεπο πoζoζηψ ζηδν Αµεπζηή ηαζ ηδν Εςπϊπδ.
Ππψζθαηδ είναζ έξάθθος ή ηζνδµαηοβπαθζηή ηαζνία «ο µζηπψρ Βοωδαρ» ηος Θηαθοω
ζηδνοεέηδ Μπεπηοθοωηζζ, ψπος ζωµθυνα µε ηοωρ ηπζηζηοωρ «πποαάθθεηαζ ηαηά ηον ηαθωηεπο
ηπψπο δ αoςδζζηζηή επδζηεία ηαζ πποπαβανδίγεηαζ δ εευπία ηδρ µεηενζάπηυζδρ» (Έθδµ.
«Αποβεςµαηζνή», ζηο ένεεηο πεπ. «Αν», θ. 19.11.1995).
Ή δοξαζία ηδρ µεηενζαπηϊζευρ ζηο σϊπο ηδρ δςηζηήρ ζηέτδρ, δεν ηζνείηαζ ζηα πθαίζζα
µζαρ απθήρ, αςηονοµδµένδρ πίζηδρ. Αποηεθεί ααζζηή δζδαζηαθία ηος Αποηπςθζζµοω, ηδρ
Θεοζοθίαρ ηαζ ηος Πνεςµαηζζµοω, ηα ψποζα ζςνζζηoων ηοωρ ηπεζρ άξονερ ηος ζςβηπδηζζηζηοω
πανεπδζηεζαηοω ζςζηήµαηορ ηδρ «Νέαρ Εποσήρ».
΢εθίδα 8 απψ 43
΋ Παπωρ (Papus), ο µεβαθωηεπορ Γάθθορ αποηπςθζζηήρ, βπάθεζ ζηζρ απσέρ ηος αζϊνα µαρ ηο
αζαθίο «Μεηενζάπηυζδ», «ζηο ψποζο αναθωεζ µία απ’ ηζρ ηςπζψηεπερ ηαζ ααζζηψηεπερ δζδαζηαθίερ
ηος Αποηπςθζζµοω» (ζ. 9). Άθθά ηαζ οζ ζωβσπονοζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψπυρ ο Ίπαζvβη Κοω-
πεπ, ο Ρψµπεπη Ναηγεµζ, ο Έvηβηαπ Κέφζς, ο Γηθέν Γoςίθθζζηoν η.ά. είναζ ααζζηά ζηεθέσδ ηδρ
Παβηψζµζαρ Θεοζοθζηήρ Εηαζπείαρ ηαζ ηος Αποηπςθζζµοω.
Ο Ρζαέζθ, ο ψποζορ είναζ πεπζζζψηεπο βνυζηψρ µε ηο Φεςδϊνςµο Άθαν Καπνηέη, ο
δδµζοςπβψρ ηος ζωβσπονος Πνεςµαηζζµοω «πποζέθεπε µεβάθδ ςπδπεζία ζηδν ανεπυπψηδηα
εηθαφηεωονηαρ ηο δψβµα ηδρ µεηενζαπηϊζευρ... ηαζ ζςνεηέθεζε ζηδ δζάδοζδ ζηον ηψζµο ενψρ ηψζο
ζδµανηζηοω πνεςµαηζηοω επβαθείος»! (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ. 123).
∆εν είναζ πεπζηηψ να ζδµεζϊζοςµε εδϊ πυρ δ Θεοζοθία, ο Αποηπςθζζµψρ ηαζ ο
Πνεςµαηζζµψρ είναζ ηζνήζεζρ ανηίεεηερ ηαζ ενάνηζερ ζηδν Υπζζηζανζηή πίζηδ [3].
Είναζ βεβονψρ πάνηυρ πυρ ζηδν δζάδοζδ ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζηο σϊπο ηδρ ∆ωζδρ ζςνηέθεζε
ηαζ ο ηθονζζµψρ ηυν πνεςµαηζηϊν ηδρ εεµεθίυν εξαζηίαρ ηδρ σπεοηοπίαρ ηδρ παπαδεδοµένδρ σπζ-
ζηζανζηήρ πίζηευρ, ηοω Καεοθζηζζµοω ηαζ ηςπίυρ ηοω Πποηεζηανηζζµοω. ΋ Γηθέν Γοςίθθζζηον
«τςσοθψβορ» ηαζ οπαδψρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ζηο αζαθίο ηος «Αναηαθωπηονηαρ ηζρ πποδβοωµενερ
γυέρ µαρ» ζδµεζϊνεζ: «΋ηαν άπσζζα να επβάγοµαζ υρ τςσοθψβορ ανηζθήθεδηα βπήβοπα ψηζ ςπήπσαν
ποθθοί άνεπυποζ ποω ανηζµεηϊπζγαν ηο ίδζο δίθδµµα ποω είσα ανηζµεηυπίζεζ ηζ εβϊ. Ή επδζηεία
ηοςρ δεν ηάθςπηε επαπηϊρ ηζρ ααεωηεπερ ανάβηερ ηοςρ... Εβϊ είσα αποππίτεζ ηδν πποηεζηανηζηή
επδζηεία µε ηδν ψποζα είσα µεβαθϊζεζ ηαζ δεν πίζηεςα ζηδν ζδέα ενψρ ΢ςνεζδδηοω ΢ωµπανηορ ή µζαρ
εεφηήρ ηάξδρ. Πζζηεωυ ψηζ ο Πποηεζηανηζηψρ Υπζζηζανζζµψρ δεν πποζθέπεζ ηίποηε ζηον άνεπυπο»
(ζεθ. 29,39).
Ή δςηζηή άποτδ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ζε ανηίεεζδ µε αςηήν ηδρ αναηοθζηήρ δεν οµζθεί βζα
θωηπυζδ απψ ηα αάζανα ηδρ γυήρ, ποω επζηςβσάνεηαζ µε ηδν παωζδ - εξοςδεηέπυζδ ηοω ηωηθος ηυν
δζαδοσζηϊν µεηενζυµαηϊζευν. ∆εν ζηέηεηαζ απνδηζηά ηαζ αποππζπηζηά απένανηζ ζηδ γυή ηοω
παπψνηορ ηψζµος. Αποαθέπεζ ζηδ αεθηίυζδ ηυν ζςνεδηϊν ηδρ γυήρ µέζα απψ ηον ηωηθο αςηψ,
ψπος ζηζρ επψµενερ γυέρ µε ηδ ζςνεσή ηάεαπζδ ηδρ τςσήρ εα ζηανοποζδεοων ψθερ οζ επζεςµίερ ποω
δεν ζηανοποζήεδηαν ζηζρ πποδβοωµενερ. Τπάπσεζ θοζπψν µζα εξεθζηηζηή ηίνδζδ αεθηζϊζευρ ηδρ
γυήρ µε ηζρ µεηενζαπηϊζεζρ ποω πποζδίδεζ αζζζοδοξία ηαζ ηαεζζηά έηζζ ηδ δοξαζία αωηδ εθηςζηζηή,
ζε ανηίεεζδ µε ηδν πεζζµζζηζηή ανηίθδτδ βζα ηδ µεηενζάπηυζδ ηδρ αναηοθζηήρ άποτδρ.
Μεηαξω ηδρ δςηζηήρ ηαζ αναηοθζηήρ άποτδρ, θοζπψν, ςθίζηανηαζ µεβάθερ δζαθοπέρ µε
ηςπζψηεπδ αςηήν ποω αναθέπεδηε µψθζρ πποδβοςµένυρ.
Οζ οπαδοί ηδρ δςηζηήρ άποτδρ δε δζζηάγοςν να οµζθοων πεπζθπονδηζηά βζα ηδν αναηοθζηή
ηαζ να ηονίγοςν ηδν ςπέποσδ ηδρ δζηήρ ηοςρ άποτδρ: «δ δςηζηή παπάδοζδ (ηδρ µεηενζάπηυζδρ)
έθηεζ ηδν ηαηαβυβή ηδρ απψ ηζρ µςζηζηέρ δζδαζηαθίερ ηδρ Αζβωπηoς -απ’ ψπος ηαζ δ απσαζοεθθδνζηή
άποτδ-, ηαζ αωηδ δ παπάδοζδ ήηαν πάνηα ςπψδεζβµα εείαρ ηαεαπψηδηαρ, ζςνεέζευρ ηαζ
δζδαζηαθίαρ, ενϊ δ δζδαζηαθία ηδρ Αναηοθήρ έσεζ παπασαπασεεί, ζςζηοηζζεεί ηαζ ηαθςθεεί µέζυ
ηδρ ανάθςζδρ ηαζ δεν
δζαεέηεζ ηδ θυηεζνή δζαωβεζα ηδρ παπαδψζευρ ηδρ Αίβωπηος» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ.
35-36).
΋ ζηοπψρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζωµθυνα µε ηοωρ οπαδοωρ ηδρ δςηζηήρ άποτδρ είναζ «δ
εηπαίδεςζδ (ή δ µάεδζδ). Γζα ηον ζηοπψ αςηψν επσψµαζηε ηαζ ξαναπσψµαζηε πάνυ ζηδ βδ... Σο
εθαηήπζο ποω µαρ υεεί ππορ ηδ µεηενζάπηυζδ είναζ δ εζυηεπζηή µαρ δίτα βζα εµπεζπίερ, δ επζεςµία
ηος να βνυπίζοςµε...» (Θ. Κοωπεπ, απψ ηο αζαθίο ηος Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηο εάναηο, ζεθ. 155).




[3]. ΢ηο «Παπάπηδµα», ζηο ηέθορ ηος αζαθίος, παπαεέηοςµε ενδζαθέπovηα ζηοζσεία βζα ηζρ
ηζνήζεζρ αςηέρ, ηα όποζα εα αοδεήζοςν ηον αναβνώζηδ ζηδ δζαµόπθυζδ οθοηθδπυµένδρ εζηόναρ βζα
ηο εέµα πού ππαβµαηεύεηαζ δ παπούζα µεθέηδ.
΢εθίδα 9 απψ 43



Ή µάεδζδ βζα ηδν τςσή απσίγεζ ηαηά ηδν δζάπηεζα ηδρ παπαµονήρ ηδρ ζηο τςσζηψ επίπεδο (ή
Αζηπζηψ πεδίο, ή Ενδζάµεζο ηψζµο). «Οζ ζςνεσείρ δζαδοσζηέρ γυέρ µοζάγοςν µε µζα ζσοθζηή ηάξδ,
ηάεε γυή µοζάγεζ µε ένα µάεδµα ζηο ψποζο ππέπεζ να µάεεζρ δζαθοπεηζηά ππάβµαηα» (Γοςίθζζηον,
Αναδποµέρ, ζ. 251). Ή µάεδζδ αναθέπεηαζ ζηδν αθωπνζζδ ηυν τςσζηϊν ζηανοηήηυν, ζηδν
ανάπηςξδ ηυν αδςναηοηήηυν ηος πνεωµαηορ ηαζ ζηδν δεζηή ηάεαπζδ ηδρ τςσήρ. Ή επζηςσία ηδρ
µάεδζδρ αςηήρ δίνεζ ηδ δςναηψηδηα ζηδν τςσή να γήζεζ ζηδ νέα µεηενζάπηυζή ηδρ µζα ηαθωηεπδ
γυή ηαηά ηδ δζάπηεζα ηδρ ψποζαρ ηαθείηαζ να εθαπµψζεζ ηα ψζα δζδάσηδηε ηαζ να επζηωσεζ έηζζ ένα
ηαθψ «ηάπµα». Ή ζςζζϊπεςζδ ενψρ ηαθοω «ηάπµα» εα αοδεήζεζ ζηδν πεπαζηέπυ εξέθζξδ ηδρ
τςσήρ, ποω ζδµαίνεζ ψηζ οζ ζςνεήηερ ηδρ γυήρ ηαηά ηδν επψµενδ µεηενζάπηυζή ηδρ εα είναζ αηψµδ
ηαθωηεπερ.
΋ ηωηθορ αςηψρ ηυν µεηενζαπηϊζευν δεν ζςνεσίγεηαζ έπ' άπεζπον. ΋ηαν δ τςσή δζέθεεζ ψθα
ηα ζηαδία ηδρ πνεςµαηζηήρ εξέθζξήρ ηδρ, δε εα ςπάπσεζ δ ανάβηδ να ενζαπηυεεί πάθζ. Σψηε εα
επέθεεζ δ ένυζή ηδρ µε ηδ ΢ςµπανηζηή Απσή (ηον «Θεψ»), ο ζηοπψρ εα έσεζ εηπθδπυεεί.
΢εθίδα 10 απψ 43

Γ΄ ΠΣ ΤΥΕ ΢ ΣΗ ΢ ∆Θ ∆Α΢ΚΑΛΘ Α΢ ΣΗ ΢ Μ Ε ΣΕΝ ΢Α ΡΚΩ΢Η ΢

1. Σο Κάπµα.
Ή δζδαζηαθία ηδρ µεηενζάπηυζδρ είναζ άππδηηα ζςνςθαζµένδ µε ηδ δοξαζία ηοω «Κάπµα».
Ή θέξδ Κάπµα πποέπσεηαζ απψ ηδ ζανζηπζηζηή θέξδ Kηi, ποω ζδµαίνεζ «ππάηηυ» («ππάξδ»),
«ενεπβϊ» («ενέπβεζα»). Εµπεπζέσεηαζ ζσεδψν ζ' ψθα ηα επδζηεςηζηά - θζθοζοθζηά ζςζηήµαηα ηοω
Θνδοςζζµοω ηαζ ηοω Βοςδζζµοω.
Με ηδν πθαηζά ζδµαζία ηοω ψπος, ηο Κάπµα είναζ ηο ζωνοθο ηυν ππάξευν ηάεε γυνηανοω
ψνηορ ηαζ ηυν ζςνεπεζϊν ηοςρ, οζ ψποζερ ηαζ ηαεοπίγοςν ηο σαπαηηήπα ηδρ νέαρ βέννδζήρ ηος ηαζ
ηζρ ζςνεήηερ γυήρ ηαηά ηδ νέα µεηενζάπηυζή ηος. Με ηδ ζηενή ζδµαζία ηος ψπος, είναζ δ
επίδπαζδ ηυν πεππαβµένυν πάνυ ζηο σαπαηηήπα ηδρ ηυπζνήρ ηαζ ηδρ µεθθονηζηήρ ωπαπξδρ ηοω
άνεπϊπος. Καζ ζηζρ δωο πεπζπηϊζεζρ ηο Κάπµα εµθανίγεηαζ υρ αψπαηδ δωναµδ, ηδρ ψποζαρ µάθζζηα
µψνο δ βενζηή απσή ηδρ δπάζδρ εευπείηαζ ζαθήρ, ενϊ ο εζυηεπζηψρ µδσανζζµψρ ηδρ παπαµένεζ
άβνυζηορ. «Σο Κάπµα είναζ δ ζςµααηζηή απσή απψ ηδν ψποζα εξεθίζζονηαζ ηα πάνηα. Είναζ ηο αίηζο
ηαζ ηο αποηέθεζµα ηοω ζωµπανηορ. Σο ηάπµα είναζ δ βενζηή ηάζδ ή δ ηαηεωεςνζδ ψθυν ηυν
ππαβµάηυν. Είναζ δ δςναµζηή ένηαζδ ποω ςπάπσεζ ανάµεζα ζηο ζςµαάν ηαζ ζηο αποηέθεζµά ηος»
(Γηθέν Γοςίθθζζηον, ζεθ. 193).
΍ζηε ζωµθυνα µε ηο νψµο ηοω Κάπµα, ηάεε ππάξδ, αδζάθοπο αν είναζ ηαθή ή ηαηή, ζςζζυ-
πεωεζ Κάπµα ηαζ έσεζ επαηψθοςεα ποω ενεπβοων ηαζ ζηζρ επψµενερ γυέρ (µεηενζαπηϊζεζρ). Ή ζςζ-
ζϊπεςζδ ηοω Κάπµα απψ πποδβοωµενερ γυέρ ηαεοπίγεζ ηζρ ζςνεήηερ ηδρ νέαρ γυήρ ηοω άνεπϊπος,
ζηδν ψποζα εα ππέπεζ αςηψρ να εηπθδπϊζεζ ηο Κάπµα ηος.
Σο Κάπµα ηαεοπίγεζ ψσζ µψνο ηοωρ εςνοφηοωρ ή δςζµενείρ ψποςρ ηδρ ωπαπξδρ ηαηά ηδ νέα
µεηενζάπηυζδ (ςβεζά - αζεένεζα, πθοωηορ - θηϊσεζα, εςηςσία - δςζηςσία, ηαεϊρ ηαζ ηο θωθο, ηδ
δζάπηεζα ηδρ γυήρ, ηδν ηοζνυνζηή εέζδ ηοω άνεπϊπος η.ά.), άθθά, ζε ηεθεςηαία ανάθςζδ, ηαζ ηδν
ππψοδο, ή ηδν οπζζεοδπψµδζδ ζε ζσέζδ µε ηο ααζζηψ ζηψσο ηοω άνεπϊπος, δδθαδή ηο ηέπµα ηδρ
εξεθίξευρ ηος ποω ζδµαίνεζ ηδν απεθεςεέπυζή ηος απψ ηα δεζµά ηδρ «ζανζάπαρ», ηος ηωηθος ηυν
αηέπµονυν µεηενζαπηϊζευν.
«΢ε βενζηέρ βπαµµέρ, µποποωµε να πος µε πυρ δ ηυπζνή ηοζνυνζηή γυή έσεζ ηαεοπζζεεί απψ
ηδν πποδβοωµενδ ηαηάζηαζδ ηδρ τςσήρ, ποω δζαµοπθϊνεζ ηδ µεθθονηζηή ηοζνυνζηή εέζδ. Έναρ
άνεπυπορ ποω ήηαν θδζηήρ ζηδν πποδβοωµενδ ενζάπηυζή ηος, ζηδν επψµενδ εα ςποσπευεεί να
θπονηίζεζ βζα να αναηοςθίζεζ ψζοςρ έαθατε. Έναρ ααζζθζάρ, ή έναρ δβέηδρ µζαρ ηοζνυνίαρ ποω
έηανε ηαηάσπδζδ ηδρ εξοςζίαρ ηος, επανέπσεηαζ βζα να ςποζηεί ηδν ηζµυπία απψ ηοωρ άδζηοςρ
νψµοςρ ποω εξέδυζεε. Αωηδ είναζ δ δπάζδ ηος Κάπµα ζηδν τςσή»(Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ 89).
Οζ αναηοθζζηέρ (οζ ζνδοςζζηζηοί ηαζ αοςδζζηζηοί ηωηθοζ) δζδάζηοςν ψηζ ηο Κάπµα «δεν
µποπεί να µεηααθδεεί παπά απψ ηδν ηπέσοςζα - παποωζα δζαβυβή ηος άνεπϊπος ποω επζδπά ζηο
µεθθονηζηψ πεππυµένο ηος» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ. 90). 'Έηζζ ο νψµορ ηος Κάπµα, ηαηά ηδν
άποτδ αωηδ, θέπεζ ηον σαπαηηήπα ηδρ ανηαποδψζευρ ηαζ ηδρ ηζµυπίαρ, απ’ ηδν ηαηαδςνάζηεςζδ
ηος οποίος οθοηθδπυηζηά εα απεθεςεεπυεεί ο άνεπυπορ µψνο αν επζηωσεζ ηον ηεπµαηζζµψ ηυν
ζςνεσϊν µεηενζαπηϊζευν.
Ανηίεεηα, ηαηά ηδ δςηζηή άποτδ, ηο Κάπµα «µποπεί να µεηααθδεεί, ηάηυ απψ ηδν επίδπαζδ
ηος εείος εθέοςρ, απψ ηα εεία ψνηα -ηον Υπζζηψ, ηον Βοωδα, ηον Μυάµεε, ηα ψποζα ο άνεπυπορ έσεζ
πάνηα ηο δζηαίυµα να επζηαθεζεεί» (Παπωρ, ψπυρ ππ.). ΢ηο πθαίζζο αςηψ ο νψµορ ηος Κάπµα δζεβεί-
πεζ ηδ ζςναίζεδζδ ηδρ αναβηαζψηδηαρ βζα αθθαβή ηαζ εξέθζξδ ππορ αίυζδ, ηαηά ηδ νέα
µεηενζάπηυζδ, µίαρ ηαθωηεπδρ γυήρ.

2. Μεηενζάπθυζε ζηο δυηθό θαη θςηηθό βαζίιεηο.
΢ωµθυνα µε ηδν αναηοθζηή άποτδ, ηο Κάπµα δεν ανηαποδίδεζ (ηζµυπεί) µψνο ηοποεεηϊνηαρ
ηδν τςσή, ηαηά ηδ νέα µεηενζάπηυζδ ηδρ, ζε ένα ηαηϊηεπο ηοζνυνζηψ ηαζ αζοηζηψ επίπεδο. Είναζ
΢εθίδα 11 απψ 43
δςναηψν εξαζηίαρ ηος «γυϊδοςρ» αίος ηαζ ζςµπεπζθοπάρ ηδρ ηάποζα τςσή να ενζαπηυεεί ζε ζϊµα
γϊος, αηψµδ εππεηοω, ενηψµος ηαζ θςηοω. Οζ «Οωπανζζάδερ» (ηα ζεπά ηείµενα ηυν Θνδοςζζηϊν)
,δζδάζηοςν πυρ, ψηαν πεεάνεζ ηανείρ, αν ςπήπξε ηαηψρ, µεηααάθθεηαζ ζε µωβα, ηοςνοωπζ, ζηνίπα
ηαζ δζάθοπα άθθα ενοσθδηζηά ένηοµα ( Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηο εάναηο ζεθ. 124).
΢ηα απασµανζηά ηείµενα ηυν «Νψµυν ηος Μανος», 120 αζαθίο (Παπωρ, ψπυρ ππ.,),
αναθέπονηαζ ηα έξδρ:
«Κάεε ππάξδ ηδρ ζηέτευρ, ηος θψβος ή ηος ζϊµαηορ, ανάθοβα µε ηο αν είναζ ηαθή ή ηαηή,
αποθέπεζ έναν ηαθψ ή ηαηψ ηαππψ. Απψ ηζρ ππάξεζρ ηυν ανεπϊπυν πποηωπηοςν οζ δζαθοπεηζηέρ
ζςνεδηερ ζηζρ ψποζερ γοςν: ανϊηεπερ, µέζερ, ή ηαηϊηεπερ.
»Γζα ηζρ εβηθδµαηζηέρ ππάξεζρ ποω πποέπσονηαζ απψ ηο ζϊµα, ο άνεπυπορ πεπνά µεηά ηο
εάναηο ηος ζηδν ηαηάζηαζδ ηοω ψνηορ ποω είναζ ζηεπδµένο απψ ηίνδζδ. Εξαζηίαρ ηυν ζθαθµάηυν
ηδρ βθϊζζαρ, παίπνεζ µοπθή ποςθζοω ή άβπζος εδπίος, ενϊ εξαζηίαρ ηυν δζανοδηζηϊν θαεϊν
βεννζέηαζ ζηζρ πζο άεθζερ ζςνεήηερ.
»Μάεεηε, θοζπψν, ζυζηά ηαζ ζςζηδµαηζηά βζα ποζερ ππάξεζρ ηδρ δ τςσή µπαίνεζ ζε ηάποζο
ζςβηεηπζµένο ζϊµα εδϊ ζηδ βδ: ΋ δοθοθψνορ πεπνά ζε ζϊµα ζηωθος, βαζδάπος, ηαµήθαρ, ηαωπος,
ηπάβος, ηπζοω, ανάθοβα µε ηδ ζοααπψηδηα ηοω εβηθήµαηορ... ο πψηδρ οζνοπνεςµαηυδϊν εα βεννδεεί
µε ηδ µοπθή ενηψµος, ζηοςθδηζοω, αηπίδαρ ή ποςθζοω ποω ηπέθεηαζ µε αηαεαπζίερ... Εηείνορ ποω
θέπυζε ηο ηπεαάηζ ηοω θςζζηοω ή πνεςµαηζηοω ηος παηέπα εα βεννδεεί εηαηψ θοπέρ µε ηδ µοπθή
σθψδρ, εάµνος ηθδµαηίδαρ...».
Γζα ηδ δςηζηή άποτδ δεν ζζσωοςν οζ παπαπάνυ δοξαζίερ. ΋ άνεπυπορ δεν είναζ δςναηψν να
ενζαπηυεεί ποηέ ζαν γϊo. «Σα γϊα ηαζ οζ άνεπυποζ έσοςν ενηεθϊρ δζαθοπεηζηά δονδηζηά ππψηςπα.
Αωηδ δ δζαθοπά ζηα ενεπβεζαηά ππψηςπα δεν επζηπέπεζ ηο πέπαζµα ενψρ ψνηορ απψ ηον έναν ηψζµο
ζηο άθθο. Οζ άνεπυποζ ενζαπηϊνονηαζ πάνηα ζαν άνεπυποζ» (Γ. Γοςίθθζζηον, Αναηαθωπηονηαρ ηζρ
πποδβοωµενερ γυέρ µαρ, ζεθ. 286).
Ππέπεζ να επζζδµάνοςµε ζηο ζδµείο αςηψ ψηζ µεηαξω ηυν δωο απψτευν ςθίζηανηαζ ηψζο
ζδµανηζηέρ δζαθοποποζήζεζρ ηαζ ανηζεέζεζρ, ϊζηε ζςσνά δ µία να αναζπεί ηδν άθθδ ηαζ ηο ανηίεεηο.

3. Μεηενζάπθυζε θαη Αζηποιογία.
΢ε πποδβοωµενδ αναθοπά µαρ ςποβπαµµίζαµε ψηζ δ δςηζηή άποτδ ηδρ µεηενζαπηϊζευρ
αποηεθεί ααζζηή δζδαζηαθία ηδρ Θεοζοθίαρ, ηοω Αποηπςθζζµοω ηαζ ηοω Πνεςµαηζζµοω. Βαζζηή
επίζδρ δζδαζηαθία ηυν ηζνήζευν αςηϊν αποηεθεί ηαζ δ Αζηποθοβία (Αζηποµανηεία). Οζ επζπποέρ
ηυν αζηπζηϊν δςνάµευν, ζωµθυνα µε ηζρ δοξαζίερ ηδρ δςηζηήρ άποτδρ, παίγοςν ηαεοπζζηζηψ πψθο
ζηδ δδµζοςπβία ηοω θςζζηοω ζϊµαηορ, ηαηά ηδ µεηενζάπηυζδ ηδρ τςσήρ ποω έσεζ ααδίζεζ ηο δπψµο
ηδρ δεζηήρ εξέθζξδρ. Ήδδ «ηαηά ηδ δζάπηεζα ηδρ παπαµονήρ ηδρ ζηο αζηπζηψ πεδίο, δ τςσή
ηαηαζηεςάγεζ ηο µεθθονηζηψ ηδρ ζϊµα, ηαζ ηο ηαηαζηεςάγεζ µέζυ ηυν αζηπζηϊν δςνάµευν»
(Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ. 23). Ποζα είναζ ψµυρ, ηαηά ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ηα
αζηποθοβζηά δεδοµένα, οζ αζηποθοβζηέρ επζπποέρ ηαηά ηδ δζάπηεζα ηδρ ηςήζευρ ηοω εµαπωος, ψηαν
ηαηαζηεςάγεηαζ ηο θςζζηψ ζϊµα, ηο ηαηοζηδηήπζο ηδρ τςσήρ;
«Η Γδ, ηαηά ηδ δζάπηεζα ηοω 24ϊπος, πεπνϊνηαρ δζαδοσζηά απψ ηα 12 ζδµεία ηοω Ζυδζαηοω
ηωηθος, παπζζηά ηο σϊπο ψπος ενζαπηϊνονηαζ ηα θςζζηά ζϊµαηα. Η ΢εθήνδ ζςµπθδπϊνεζ ηάεε
µήνα ηδν πεπζζηποθζηή ηδρ ηίνδζδ µπποζηά απψ ηο µζηπψ ζϊµα ποω δζαπθάεεηαζ, ηαζ σπεζάγονηαζ
ηοςθάσζζηον επηά ζεθδνζαηέρ πεπζζηποθέρ, ή βζα ηζρ θςζζοθοβζηέρ πεπζπηϊζεζρ εννέα, βζα να
ηεθεζοποζδεεί ηο ζϊµα... Οζ δςνάµεζρ ηος Κπψνος ζςνεέηοςν ηδ βενζηή δζάπθαζδ ηος ανεπυπίνος
ψνηορ ηαηά ηον ππϊηο µήνα οζ δςνάµεζρ ηος ∆ία δποςν ζηοςρ σςµοωρ - ζηα ςβπά ηος ζϊµαηορ - ηο
δεωηεπο µήνα οζ δςνάµεζρ ηος Άπδ ζηο αίµα ηον ηπίηο µήνα, ηαζ ηψηε ηο παζδί απσίγεζ να ηζνείηαζ. ΋
Ήθζορ έπσεηαζ να θυηίζεζ µε ηδ εεπµψηδηα ηαζ ηδ γυή ηος ηο ανεπϊπζνο έµαπςο. Η Αθποδίηδ δίνεζ
οµοπθζά ζηο ζαπηζηψ ηος πεπίαθδµα, ο Έπµδρ ενεπβοποζεί ηδν ηίνδζδ ηαζ ηο νεςπζηψ ζωζηδµα, ηαζ
ηέθορ δ ΢εθήνδ έπσεηαζ να ηεθεζοποζήζεζ, µέζυ ηδρ µδηπζηήρ ηδρ επζπποήρ ηο οθοηθδπυµένο πζα
΢εθίδα 12 απψ 43
έπβο. ΢ςνήευρ ο Κπψνορ επδπεάγεζ ηαζ πάθζ ηο έµαπςο ηαηά ηον 8ο µήνα ηαζ ηος ηεθεζοποζεί ηδν
οζηέζνδ ςποδοµή ηαζ ηζρ ίνερ...».
∆ζαπζζηϊνοςµε, θοζπψν, πυρ ηαηά ηδ δζάπηεζα ηδρ ηωδζδρ, δ µδηέπα είναζ µία ππαβµαηζηή
αζηπζηή µπαηαπία (!!!), ποω ζςβηενηπϊνεζ βωπυ ηδρ ψθερ ηζρ µςζηδπζϊδεζρ δςνάµεζρ ποω
ηςηθοθοποων ζηδν αψπαηδ επζθάνεζα ηδρ βδρ...» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ. 24).
Οζ παπαπάνυ δοξαζίερ ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ απδσοων ηζρ εζδυθοθαηπζηέρ
ανηζθήτεζρ ηυν απσαίυν Βααςθυνίυν, οζ ψποζοζ απέδζδαν «µςζηζηέρ δςνάµεζρ» ζηα οςπάνζα
ζϊµαηα, ζηανέρ να πποζδίδοςν ηάποζερ µψνζµερ «ηάζεζρ» ζηον σαπαηηήπα ηος άνεπϊπος, ηδν ϊπα
ηδρ βέννδζδρ ηος, ηαζ να επδπεάγοςν ζδµανηζηά ζε ψθδ ηδ δζάπηεζα ηδρ γυήρ ηος ηδ ζςµπεπζθοπά
ηος ηαζ ηδ δζάεεζδ ηος, ανηζθήτεζρ ηζρ ψποζερ αποδέσεηαζ, ηαζ ζηζρ ψποζερ ζηδπίγεηαζ δ ζδµεπζνή
πθάνδ ηδρ Αζηποθοβίαρ. Γζ’ αςηψ, οζ απσαίοζ Βααςθϊνζοζ είσαν εεοποζήζεζ ηα επηά «πθανϊµενα»
οςπάνζα ζϊµαηα[4]: ηον Ήθζο, ηδ ΢εθήνδ, ηον Έπµδ, ηδν Αθποδίηδ, ηον Άπδ, ηον ∆ία ηαζ ηον
Κπψνο - ηο παπαπάνυ ηείµενο εηθπάγεζ ηδν αποδοσή ηδρ εεοποίδζδρ αςηήρ ηαζ απψ ηοωρ οπαδοωρ
ηδρ µεηενζάπηυζδρ.







































[4]. Ππορ ηζµήν ηυν πθανδηών - «εεών» οζ Βααςθώνζοζ είσαν αθζεπώζεζ ηζρ επηά δµέπερ ηδρ
εαδοµάδαρ, δίνονηαρ ηοςρ ηα ονόµαηα ηυν πθανδηών. ΢ηδν αββθζηή ηαζ ζηδν βαθθζηή βθώζζα ποθθά
από ηα ονόµαηα ηυν δµεπών ηδρ εαδοµάδαρ εξαηοθοςεούν να µαρ εςµίγοςν ηα ηζµώµενα οςπάνζα
ζώµαηα. Έηζζ, ζηα αββθζηά δ Κςπζαηή (δ µέπα ηος Κςπίος βζα ηούρ σπζζηζανούρ) ονοµάγεηαζ Sun day,
δδθ. δµέπα ηος Ήθζος (Sun: Ήθζορ), ενώ ζηα βαθθζηά δ Σπίηδ θέβεηαζ Mar - di, δµέπα ηος Άπδ (Μars:
Απδρ).
΢εθίδα 13 απψ 43

∆΄ ΑΝΑΘ Ρ Ε ΢ Η ΣΗ ΢ ∆Θ ∆Α΢ΚΑ Λ Θ Α΢ ΣΗ΢ Μ Ε ΣΕΝ ΢ΑΡΚΩ΢Η ΢

Η αναίπεζδ ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ επζηενηπϊνεηαζ ζηδν επζζήµανζδ ηυν µεβάθυν ηενϊν,
ηυν ανηζθαηζηϊν ζζσςπζζµϊν ηαζ ηδρ αζηάεεζαρ ηυν επζσεζπδµάηυν ποω παποςζζάγεζ, ηαζ ποω βζα ηον θψβο
αςηψν ηδν ηαεζζηοων εςάθυηδ ζε ηάεε ανηζηεζµενζηή ηπζηζηή.

1. Η απαπσή ηού θαθού θαη ηερ εξέιηξερ µαρ.
«Η ηυπζνή µαρ µοίπα -ζζσςπίγονηαζ οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ - είναζ αποηέθεζµα ηυν ππάξευν ηος
παπεθεψνηορ µαρ. Καζ δ µοίπα µαρ αωηδ, ηο Κάπµα, εα αεθηζυεεί ηαζ εα δζοπευεεί µε ηζρ ζςνεσείρ
µεηενζαπηϊζεζρ» (Θπαζvβη Κοωπεπ. Απψ ηο αζαθίο ηοω Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηο εάναηο, ζεθ. 131). Καζ αθθοω ,
«ηαηά ηδν απαπσή ηδρ ανεπϊπζνδρ εξεθίξευρ µαρ ήµαζηαν άβπζοζ, βζαηί ηψζο οζ δεζηέρ ψζο ηαζ οζ δζανοδηζηέρ
µαρ ζηανψηδηερ ήηαν εθάσζζηα αθςπνζζµένερ. Αθοω δζανωζαµε ποθθέρ γυέρ µέζα ζηζρ ππυηψβονερ αςηέρ
ζςνεήηερ, απσίζαµε να εµθανίγοςµε µζα εθαθπά ηάζδ βζα δεζηέρ ηαζ δζανοδηζηέρ ζηανψηδηερ ηαζ ηψηε ήθεαµε
να βεννδεοωµε µέζα ζ' ένα πεπζαάθθον πζο εξεθζβµένο...»(οπ. ππ.).
Η ανηίθαζδ ηυν ζζσςπζζµϊν αςηϊν είναζ θανεπή. Πυρ ζςµαζαάγεηαζ ηο ψηζ «ηαηά ηδν απαπσή ηδρ
ανεπϊπζνδρ εξεθίξευρ µαρ ήµαζηαν άβπζοζ» µε ηο βεβονψρ ψηζ δεν πποδβήεδηε ηάποζα ηαηή ή εθάµαπηδ γυή
ηαζ δεν ζςζζυπεωηδηε «ηαηψ» Κάπµα; Η µεηενζάπηυζδ δέσεηαζ ψηζ δ αεθζψηδηα ηδρ γυήρ οθείθεηαζ ζε ηαηέρ
ππάξεζρ ηοω παπεθεψνηορ. Εποµένυρ δ ππϊηδ εµθάνζζδ ηδρ γυήρ, ποω δεν ήηαν αεααπδµένδ απψ ηάποζερ
ηέηοζερ ηαηέρ ππάξεζρ, εα έππεπε να είναζ ηαθή. Γζαηί άπαβε ζςµααίνεζ ηο ανηίεεηο;
΋ Υπζζηζανζζµψρ αέααζα έσεζ δϊζεζ ηδν απάνηδζδ βζα ηο ηαηψ απψ ηδ δδµζοςπβία ηος άνεπϊπος µέσπζ
ζήµεπα. Καζ ηδν απάνηδζδ αωηδ αποηεθεί ηο πποπαηοπζηψ αµάπηδµα, ηο ψποζο αποππίπηοςν οζ οπαδοί ηδρ
µεηενζάπηυζδρ. Γπάθοςν: «Σο πποπαηοπζηψ αµάπηδµα δεν ζηανοποζεί πθέον ηο νος ηος ζωβσπονος
άνεπϊπος» (Απ' ηο αζαθίο ηος Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηον εάναηο, ζεθ. 132). Οζ µεηενζαπηυηέρ δέσονηαζ µεν πυρ
βεννζψµαζηε µε ηα ζπέπµαηα ηδρ ηαηίαρ µέζα µαρ, αδωναηον ψµυρ να δϊζοςν µζά απάνηδζδ ζηο βεβονψρ αςηψ
ηαζ µένοςν ζε µζα ζηείπα άπνδζδ.
Καζ ψµυρ συπίρ ηο πποπαηοπζηψ αµάπηδµα εα παπέµενε ανεξήβδηο ψσζ µψνον ο άνεπυπορ, άθθά ηαζ ο
ενανεπυπήζαρ Υπζζηψρ ηαζ οθψηθδπο ηο έπβο ηδρ ζυηδπίαρ. Ποζορ µποπεί να αµθζζαδηήζεζ πυρ βεννζψµαζηε
µε ηδν ηθίζδ ηαζ ηδν ποπή ππορ ηο ηαηψ; Πυρ «έβηεζηαζ δ δζάνοζα ηος άνεπϊπος επζµεθϊρ επί ηα πονδπά εη
νεψηδηορ αςηοω (Γεν. δ' 21).
Απψ πος έσεζ ηδν απσή ηδρ δ ααπωηδηα ηος ηαηοω ποω µαρ ηπααάεζ ππορ αςηψ; Πυρ ςπάπσεζ ο «έηεπορ
νψµορ» µέζα µαρ, ποω ανηζζηπαηεωεηαζ «ηυ νψµυ ηος νοψρ» ηαζ µαρ αζσµαθυηίγεζ «ηυ νψµυ ηδρ αµαπηίαρ»
(Ρυµ. γ' 23).
΢ηα επυηήµαηα αςηά δεν ςπάπσοςν παπά µονάσα δωο απανηήζεζρ: Ή ο Θεψρ µαρ δδµζοωπβδζε
εθαηηυµαηζηοωρ, δ µαρ έπθαζε «ηαθοωρ θίαν» ηαζ ηάηζ άζσδµο µεζοθάαδζε ποω αθθοίυζε. ηδν ππϊηδ µαρ
υπαζψηδηα. Η ππϊηδ πεπίπηυζδ ανηζααίνεζ ζηδν πανζοθία ηαζ αβάπδ ηος Θεοω. Η δεωηεπδ είναζ θςζζηή ηαζ
παπαδεηηή. ΋ αςηεξοωζζορ άνεπυπορ έηανε ηαηή σπήζδ ηυν εεφηϊν δϊπυν µε ηα οποία πποζηίζηδηε ηαηά ηδ
δδµζοςπβία ηος. Αµάπηδζε, αζηψσδζε δδθαδή ζηον πποοπζζµψ ηος, αποξενϊεδηε απψ ηο Θεψ ηαζ έηζζ εζζήθεε
ηο ηαηψ ηαζ ψθορ ο εοθψρ σείµαππψρ ηος ζηδν ανεπυπψηδηα ηαζ ζηδν ηηίζδ.

2. Ηζηθή θάζαπζε, ηειεηοποίεζε ηερ τςσήρ.
΢ηοπψρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ζζσςπίγονηαζ οζ οπαδοί ηδρ, είναζ δ δζα ηδρ δζαπαζδαβυβήζευρ δεζηή
ηάεαπζδ, εξέθζξδ ηαζ ηεθεζοποίδζδ ηδρ τςσήρ. Παπάθθδθα ζδµεζϊνοςν πυρ «ηάεε ενζάπηυζδ ζςνοδεωεηαζ
απψ ηδ θήεδ ηυν πποδβοωµενυν γυϊν, άθθά δ θήεδ αωηδ είναζ δείβµα ππψνοζαρ ηαζ δζεςηοθωνεζ ηδν εξέθζξδ: δ
ανάµνδζδ δε εα αοδεοωζε ζηδν αθθαβή ηυν ζσεδίυν ηδρ γυήρ µαρ» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ. 125), ΋µυρ
µία ηέηοζα ηοποεέηδζδ αίπεζ δ ίδζα ηζρ πποχποεέζεζρ ηδρ δεζηήρ αεθηίυζδρ ηαζ ηεθεζοποίδζδρ, δζψηζ δ δεζηή
αεθηίυζδ ηαζ ο αβϊναρ βζα ηδν ηεθεζοποίδζδ ποω εα ηαηααάθθεζ ο άνεπυπορ ππέπεζ να έσεζ υρ αναβηαίο
ζςναηοθοωεδµα ηδ ζςναποηψµζζδ ψθδρ ηδρ πποδβοωµενδρ εµπεζπίαρ ηαζ ηυν ηαηαζηάζευν ηδρ πποδβοωµενδρ
΢εθίδα 14 απψ 43

γυήρ, αηψµδ ηαζ ηδ δζαηήπδζδ ηδρ ενψηδηαρ ηαζ ηδρ ηαςηψηδηαρ ηδρ ζςνεζδήζευρ, ϊζηε να ηαηαζηεί δςναηή δ
αναεεϊπδζδ ηαζ δ µεηααοθή ηδρ γυήρ.
Αηψµδ βνυπίγοςµε απψ ηδν αναηοθζηή άποτδ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ψηζ ηαηά ηδν νέα ενζάπηυζδ ηδρ δ
τςσή, εξαζηίαρ ηδρ ανήεζηδρ ηαζ γυϊδοςρ γυήρ ηδρ, µποπεί να πεπζπέζεζ ζε ηαηϊηεπο επίπεδο γυήρ απψ ηο
πποδβοωµενο. Ποζα ππψοδορ µποπεί να ζςνηεθεζεεί ηψηε, ψηαν δ τςσή µεηενζαπηϊνεηαζ ηαζ ζηα γϊα, αηψµδ
ηαζ ζηα θςηά, απψ ηα ψποζα εθθείποςν υρ βνυζηψν ηαζ δ δεζηή ηπίζδ (ζςνείδδζδ) ηαζ δ εθεςεεπία, ποω είναζ οζ
πποχποεέζεζρ ηδρ δεζηήρ γυήρ;
Έξάθθος δ έθθεζτδ ηδρ «µνήµδρ» ηδρ πποδβοωµενδρ γυήρ ηαζ ηυν ππάξεϊν ηδρ αηςπϊνεζ ααζζηψ
ηανψνα ηος δζηαίος, ηο ψποζο ζηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ ηαςηίγεηαζ µε ηο Κάπµα (νψµορ ηδρ
ανηαπψδοζδρ). ∆εν ςπάπσεζ ηζµυπία, ψηαν δεν ςπάπσεζ δ ζςναίζεδζδ ηδρ παπάααζδρ. Καζ ψηαν δεν ςπάπσεζ δ
ζςναίζεδζδ ηδρ παπάααζδρ, δεν ςπάπσεζ ηαζ δ δζαπαζδαβϊβδζδ. Έηζζ, θοζπψν - αρ θάαοςµε ένα παπάδεζβµα -
εθψζον δεν ςπάπσεζ δ µνήµδ ηδρ πποδβοωµενδρ γυήρ, δ µεηενζάπηυζδ ηος Υίηθεπ εα ςποθέπεζ βζα ηα ηποµεπά
εβηθήµαηα ποω δζέππαξε, συπίρ υζηψζο να έσεζ ηάποζα ανάµνδζδ ποω να ηος θανεπϊνεζ ηζρ απεσεείρ ππάξεζρ
ηδρ πποδβοωµενδρ γυήρ ηος. Κζ αςηψ αέααζα δεν ηον εµποδίγεζ να αςξήζεζ ζηδ νέα ηος γυή αηψµδ πεπζζζψηεπο
ηο «ηαηψ» Κάπµα, ανηί να ηεθεζοποζδεεί δεζηά ηαζ να οδδβδεεί ηαηά ηδ νέα µεηενζάπηυζδ ζε ένα ανϊηεπο
επίπεδο γυήρ.
Αηψµδ, ζωµθυνα µε ηο ζηοπψ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, εα έππεπε ωζηεπα απψ ηδν παπέθεςζδ ηψζυν
σζθζάδυν εηϊν απψ ηδ γυή ηδρ ανεπυπψηδηαρ να ςπάπσεζ ζηον ηψζµο µαρ µζα ζδµανηζηή ππψοδορ (εξέθζξδ)
δεζηή ηαζ δζανοδηζηή ζε ζωβηπζζδ µε ηο παπεθεψν. Πυρ ψµυρ εα µποποωζε να εξδβδεεί ζηζρ µέπερ µαρ ηο
θαζνψµενο ηδρ αςηοηαηαζηποθήρ ηδρ ανεπυπψηδηαρ (οζηοθοβζηή ηαηαζηποθή, εβηθδµαηζηψηδηα, αία); Πυρ εα
µποποωζε να εξδβδεεί ηο βεβονψρ ηυν δωο µεβαθωηεπυν ηαζ ηαηαζηπεπηζηψηεπυν (παβηοζµίυν) ποθέµυν ηος
αζϊνα µαρ. Είναζ άπαβε ηαθωηεπδ δ ζδµεπζνή ηοζνυνία ηαζ ο άνεπυπορ απψ παθαζψηεπα;
Επίζδρ ηαζ δ δζανοδηζηή ππψοδορ, ηαηά ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ, είναζ αποηέθεζµα αβυβήρ
σζθζεηδπίδυν ποω ςθίζηανηαζ οζ τςσέρ ηαηά ηζρ ζςνεσείρ ενζαπηϊζεζρ ηοςρ, ηαζ ψσζ ζςνέπεζα ηος ηοζνυνζηοω-
θςζζηοω πεπζαάθθονηορ ηαζ ηδρ ηθδπονοµζηψηδηαρ. Πυρ ψµυρ εα µποποωζε να εξδβδεεί δ ωπαπξδ
ςπανάπηςηηυν θαϊν, δζανοδηζηά ηαεςζηεπδµένυν αηψµυν, τςσοπαεϊν η.ά.; Σζ ανάπηςξδ (αβυβή)
σζθζεηδπίδυν ανηζπποζυπεωοςν ηαζ ζε ηζ εξέθζξδ ςπάβονηαζ; Μήπυρ οζ τςσέρ ηοςρ πποέπσονηαζ απψ ηο γυζηψ
ααζίθεζο ηαζ δε βνϊπζζαν αηψµδ ηδ δζανοδηζηή εξέθζξδ; Οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζηδν πποηείµενδ
ένζηαζδ αµθζζαδηοων ηζρ επζδπάζεζρ ηος ηοζνυνζηοω - θςζζηοω πεπζαάθθονηορ, ηδν ηθδπονοµζηψηδηα ηαζ ηαηά
ζςνέπεζα ηδν επζζηήµδ (Φςσοθοβία - Ανεπυποθοβία - Κοζνυνζοθοβία). ∆ζαηςπϊνοςν ηο επζσείπδµα ψηζ οζ
δζαθοπέρ ζηδ δζανοδηζηή ηαηάζηαζδ ηυν ανεπϊπυν δεν πποέπσονηαζ απψ ηζρ αίηίερ ποω πποζδζοπίγεζ δ
επζζηήµδ (πεπζαάθθον, ηθδπονοµζηψηδηα), άθθά απψ ηδ δζαθοπά ηδρ «δθζηίαρ» ηυν τςσϊν (παπαµονή ζηον
«αψπαηο ηψζµο»).

3. Ανάµνεζε ηυν πποεγούµενυν δυών - ύπνυζε.
Σα µεβάθα ηενά ηαζ ηα ποθθά αναπάνηδηα επυηήµαηα ποω βεννά δ δζδαζηαθία ηδρ µεηενζάπηυζδρ
πποζπαεοων οζ ςποζηδπζηηέρ ηδρ να ηα ηαθωτοςν µε ηζρ ζςνεσείρ αναεευπήζεζρ, ποω ψµυρ ηοωρ οδδβοων ζε
ποθθέρ ανηζθάζεζρ.
Έηζζ, ενϊ απσζηά δζαηωπυναν ψηζ δεν ςπάπσεζ δ δςναηψηδηα ηδρ «µνήµδρ» ή ηδρ ζςνεζδδηψηδηαρ ηυν
πποδβοωµενυν γυϊν, ψηαν ανηεθήθεδζαν ηο ηενψ ποω δδµζοςπβήεδηε, αναεεϊπδζαν ηδν απσζηή ηοςρ εέζδ
ζζσςπζγψµενοζ ψηζ «δ έθθεζτδ ζςνεζδδηψηδηαρ ηυν πποδβοωµενυν γυϊν είναζ ο ηανψναρ, άθθά δεν ςπάπσοςν
ηανψνερ συπίρ εξαζπέζεζρ. ΋πυρ οπζζµένοζ δζαηδποων ηζρ µνήµερ ηυν ονείπυν ηοςρ ψηαν ξςπνοων, έηζζ
ςπάπσοςν ηαζ µεπζηά άηοµα ποω εςµοωνηαζ ψηζ έσοςν ξαναγήζεζ. ΢ε οπζζµένερ δε πεπζπηϊζεζρ δ αθωπνζζδ
παθαζοηέπυν ενηςπϊζευν έβζνε ενηεθϊρ θςζζηά» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ 149-150).
Αηψµδ, ενϊ απσζηά δζαηωπυναν πυρ «αωηδ δ απϊθεζα µνήµδρ ηυν πποδβοωµενυν γυϊν είναζ
απαπαίηδηδ, βζα να αποθεςσεεί δ αςηοηηονία ηοω άνεπϊπος πάνυ ζηδ βδ... δζψηζ εάν ο άνεπυπορ είσε
ζςνείδδζδ ηοω ηζ έππεπε να εξαβοπάζεζ µε ηδ βήζνδ ωπαπξδ ηος, ηαηά ηδ νέα ενζάπηυζδ, δε εα ήεεθε οωηε ηαν
να ξεηζνήζεζ ηδ θςζζηή (βήζνδ) γυή εα αςηοηηονοωζε αµέζυρ» (Παπωρ, Μεηενζάπηυζδ, ζεθ 59,78), ζηδ
΢εθίδα 15 απψ 43

ζςνέσεζα ανηζθάζηοςν πποαάθθονηαρ ηον ζζσςπζζµψ πυρ οζ αναµνήζεζρ ηυν πποδβοωµενυν γυϊν «επζθέποςν
εεηζηά αποηεθέζµαηα, αθοω µποποων να επζζδµανεοων δζάθοπα τςσζηά ηπαωµαηα ποω ζςνοδεωοςν ηδν ωπαπξδ
απψ παθαζψηεπερ µεηενζαπηϊζεζρ ηαζ ζηδ ζςνέσεζα να εεπαπεςεοων» (Γοςίθθζζηον, ζεθ 34).
Οζ αναµνήζεζρ ηυν πποδβοωµενυν γυϊν, ζωµθυνα µε ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, πποέπσονηαζ
είηε απψ «αςεψπµδηερ αναµνήζεζρ» δζαθψπυν αηψµυν, είηε απψ «αναδποµέρ» ζε πποδβοωµενερ γυέρ ποω
βίνονηαζ µε ηδ µέεοδο ηδρ ωπνυζδρ. Οζ «αναµνήζεζρ» αςηέρ εηθαµαάνονηαζ απψ ηοωρ οπαδοωρ υρ
«νηοηοςµένηα» ςπέπ ηδρ µεηενζαπηϊζευρ ηαζ πποαάθθονηαζ βζα να «αποδείξοςν» ηδ δοξαζία αωηδ. Βέααζα οζ
«µαπηςπίερ» αςηέρ, δεν ζηέηοςν υρ επζσεζπήµαηα ηαζ δεν ανηέσοςν ζε ηαµία επζζηδµονζηή ηπζηζηή.
Οζ θεβψµενερ «αςεψπµδηερ αναµνήζεζρ», άθθά ηαζ οζ «αναδποµέρ» µέζυ ηδρ ωπνυζδρ, πποχποεέηοςν ηο
γδηοωµενο υρ δεδοµένο, δδθαδή ηζρ αναθέποςν άνεπυποζ ποω ήδδ δέσονηαζ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
Αςηέρ µποπεί να είναζ ηαηαζηεςαζµένερ, ππψηεζηαζ δδθαδή βζα ζςνεζδδηή άπάηδ απψ δζαθψποςρ οπαδοωρ.
Κςπίυρ ψµυρ ππψηεζηαζ βζα αςηαπάηερ. Οζ ηεθεςηαίερ οθείθονηαζ ζε θανηαζηζηέρ επζνοήζεζρ ηοω
ςποζςνεζδήηος, ζηο οποίο υρ βνυζηψν αποεδηεωονηαζ (ενηςπϊνονηαζ ζαν ζε ηαζέηα) δζάθοπερ εζηψνερ ηαζ
παπαζηάζεζρ απψ δπαζηδπζψηδηερ ηος παπεθεψνηορ, ζδζαίηεπα ηδρ παζδζηήρ δθζηίαρ, αηψµδ ηαζ απψ αζαθία ποω
έσοςν δζαααζηεί, ηαζ ποω ψηαν αναδωονηαζ απψ αςηψ (ηο ςποζςνείδδηο) ηαζ βίνονηαζ ανηζηείµενο ζςνεζδδηήρ πζα
επεξεπβαζίαρ (ζςβηεηπζµένα ηδρ µνήµδρ), επµδνεωονηαζ απψ άηοµα ποω ήδδ δέσονηαζ ηδ µεηενζάπηυζδ, υρ
βεβονψηα - αναµνήζεζρ µζαρ άθθδρ, πεπαζµένδρ γυήρ.
Ποθθέρ ηέηοζερ πεπζπηϊζεζρ «αςεψπµδηυν αναµνήζευν» αποδείσεδηαν ωζηεπα απψ έπεςνα δδµζοςπβίερ
ηδρ θανηαζίαρ ηυν αηψµυν ποω ηζρ επζηαθέζηδηαν. Απηεηέρ ψµυρ απψ αςηέρ ζσεηίγονηαζ άµεζα µε ηον
πνεςµαηζζµψ (µενηζοςµζζµψ) ηαζ βενζηά ηον αποηπςθζζµψ ηαζ είναζ δωζηοθο να βίνοςν ανηζηείµενο επεωνδρ .Αρ
εξεηάζοςµε ψµυρ ηαζ ηδν πεπίπηυζδ ηδρ ωπνυζδρ. ΢ωµθυνα µε ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ «δ ωπνυζδ
είναζ δ πζο άµεζδ µέεοδορ βζα να επζηωσεζ ηανείρ ηδν αναδποµή ζε πποδβοωµενερ γυέρ ηος» (Γοςίθζζηον, ζεθ.
33). «Γζαηποί» ηαζ «Φςσοθψβοζ», µέθδ παπαεπδζηεςηζηϊν οµάδυν ηαζ απθοί άνεπυποζ, ψθοζ οπαδοί ηδρ
µεηενζάπηυζδρ, επζδίδονηαζ ζςζηδµαηζηά ζε αναδποµέρ πποδβοωµενυν γυϊν µέζυ ηδρ ωπνυζδρ, µε ζηοπψ
«ηδν τςσοθοβζηή ανάηαζδ ηαζ ηδ µείυζδ ηος άβσοςρ (ζηπερ), ποω οθείθεηαζ ζε δζάθοπερ ηπαςµαηζηέρ εµπεζπίερ
απψ πποδβοωµενερ γυέρ» (οπ. ππ.). Οζ «ςπνυηζζηέρ» ςπνυηίγοςν ηαζ ηαεοδδβοων ηα άθθα άηοµα, ϊζηε να
έσοςν ηα αναµενψµενα αποηεθέζµαηα, ηα ψποζα επµδνεωοςν πάνηα µε αάζδ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
Είναζ αςηονψδηο πυρ ηο άηοµο ποω ςπνυηίγεηαζ έσεζ γυδπψ ενδζαθέπον βζα ηδ δοξαζία αωηδ ηαζ είναζ ππψεςµο
να ζςνεπβαζεεί. Αςηψ δζεςηοθωνεζ αθάνηαζηα ηον ςπνυηζζηή ο ψποζορ οδδβεί µε ηαηάθθδθδ µεεψδεςζδ,
δςνάµεζ ηδρ ςποαοθήρ ποω αζηεί, ηον ςπνυηζγψµενο ζηδν αποηάθςτδ δήεεν ηαηαπθδηηζηϊν θεπηοµεπεζϊν απψ
πποδβοωµενερ γυέρ. Αρ µδ θδζµονοωµε πυρ δ ςποαοθή -ψπυρ σαπαηηδπίγεηαζ δ µεηάδοζδ µζαρ παπαζηάζευρ,
µζαρ επζεςµίαρ ή εεθήζευρ απψ ένα άηοµο ζ' ένα άθθο, ψηαν ςπάπσεζ µεηαξω ηοςρ αµοζααζψηδρ ηαζ
εµπζζηοζωνδ, ηος ςποααθθοµένος ζηον ςποαάθθονηα - ηαηά ηδν ωπνυζδ, µποπεί να θεάζεζ ζηδν απψθςηδ
ηςπζαπσία ηος ςπνυηζζηοω πάνυ ζηον ςπνυηζγψµενο ηαζ ζηδ σπδζζµοποίδζδ ηος δεςηέπος υρ απθψ ανηζηείµενο
ζηα σέπζα ηος ππϊηος.
Ππέπεζ να ςποβπαµµίζοςµε ζηο ζδµείο αςηψ, άθθά ηαζ να ηαηαββείθοςµε, ψηζ δ ωπνυζδ ποω
εθαπµψγεηαζ απψ ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, είηε τεςδοβζαηποί είναζ αςηοί, είηε τεςδοτςσοθψβοζ, είηε
οηζδήποηε άθθο, δεν έσεζ ηαµία ζσέζδ µε ηδν ππαβµαηζηή (ηεσνδηή) ωπνυζδ ποω εθαπµψγεηαζ απψ
εξοςζζοδοηδµένοςρ ζαηποωρ - τςσοθψβοςρ ζηα πθαίζζα ηδρ εεπαπεςηζηήρ αβυβήρ ηδρ ηθζνζηήρ τςσοθοβίαρ
(τςσανάθςζδρ). «H ηεσνδηή ωπνυζδ υρ ζαηπζηοτςσοθοβζηή µέεοδορ, αποζηοπεί ζηδν αποηάθςτδ ηος
αζςνεζδήηος σϊπος ηος άηοµος ηαζ ζηδν ανίσνεςζδ ηυν ηπαςµαηζηϊν εµπεζπζϊν ηαζ αζυµάηυν ηος, ποω είναζ
αποηέθεζµα ηυν θεβψµενυν "απυεδµένυν ηαηαζηάζευν" οζ ψποζερ εµθυθεωοςν µέζα ζ' αςηψ. Έσεζ θοζπψν, δ
ηεσνδηή ωπνυζδ, ηαηά ππϊηο θψβο, δζαβνυζηζηψ σαπαηηήπα, ηυν αίηίυν ηυν τςσζηϊν ανυµαθζϊν ηος άηοµος,
ηαζ ηαηά δεωηεπο θψβο εεπαπεςηζηψ, ζαµαηζηψ ηαζ οπζζηζηψ πποηεζµένος πεπί απθϊν νεςπϊζευν, ηαζ
αναζηαθηζηϊν πποηεζµένος πεπί τςσζηϊν παεήζευν» (Νζηοθάος Νδζζϊηδ (†), Φςσοθοβία ηδρ Θπδζηείαρ, ζεθ.
49).
΢ηον εθθαδζηψ σϊπο, άθθά ηαζ ζε άθθα ηπάηδ δ ωπνυζδ εθαπµψγεηαζ ανεξέθεβηηα είηε βζα θψβοςρ
«ςβείαρ» ηαζ θωζδ τςσοθοβζηϊν πποαθδµάηυν απψ ανεωεςνα ηαζ ανίδεα άηοµα, είηε µέζα ζηζρ δζάθοπερ
΢εθίδα 16 απψ 43

παπαεπδζηεςηζηέρ οµάδερ υρ µέεοδορ «εξψδος» απψ ηο ζϊµα» ηαζ «αναδποµή» ζε πποδβοωµενερ γυέρ. Αρ
ζδµεζυεεί ψηζ ποθθά ηπάηδ έσοςν θάαεζ µέηπα πποθωθαξδρ βζα να ανηζµεηυπίζοςν ηο βεβονψρ αςηψ. Έηζζ ζηο
Θζπαήθ, ζε ποθθέρ ποθζηείερ ηδρ Αµεπζηήρ ηαζ ζε απηεηά Εςπυπαφηά Kπάηδ απαβοπεωεηαζ δζα νψµος δ
εθαπµοβή ωπνυζδρ απψ ππψζυπα ποω δεν είναζ εζδζηεςµένοζ βζαηποί. Οζ παπααάηερ ηζµυποωνηαζ αςζηδπά;

4. Αναµνήζεηρ από ηον «αόπαηο θόζµο».
΢σεηζηψ ππορ ψζα αναθέπεδηαν βζα ηζρ αναµνήζεζρ απψ ηζρ πποδβοωµενερ γυέρ, πποηωπηεζ ηζ άθθο ένα
επϊηδµα: Οζ τςσέρ µεηά ηο εάναηο ηοω ανεπϊπος πδβαίνοςν ζηον «αψπαηο ηψζµο» ππζν απψ ηδ νέα
ενζάπηυζδ ηοςρ. Εθ’ ψζον οζ µέεοδοζ ηδρ ωπνυζδρ, ηαηά ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, εξαζθαθίγοςν
δζδβήζεζρ πποδβοωµενυν γυϊν, βζαηί δεν αποηαθωπηοςν ηαζ αναµνήζεζρ απψ ηον «αψπαηο ηψζµο» ζηον οποίο
παπαµένοςν οζ τςσέρ βζα µεβάθο σπονζηψ δζάζηδµα; ΋ ίδζορ ο θζθψζοθορ Πθάηυν, ηδν δζδαζηαθία ηοω ψποζος
οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ επζηαθοωνηαζ βζα να ενζζσωζοςν ηδ δοξαζία ηοςρ, οµζθεί ζηα έπβα ηος «Μένυν»
ηαζ «Φαίδυν» βζα ηδν «ανάµνδζδ», ηαηά ηδν ψποζα δ τςσή εςµάηαζ ζηον επίβεζο ηψζµο, ζηδ δζάπηεζα ηδρ
ενζάπηυζδρ ηδρ, ψ,ηζ είσε δεζ ηαζ γήζεζ εςπζζηψµενδ ζηον «αψπαηο ηψζµο» (ζηο Επέηεζνα). Μέσπζ ππζν µεπζηά
σπψνζα οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ δεν έδζναν απάνηδζδ ζηο επϊηδµα αςηψ. Απβψηεπα πποέηςταν ηψζερ
δζαθοπεηζηέρ πεπζβπαθέρ ηος αοπάηος ηψζµος ηαζ ηδρ ηαηάζηαζδρ ηυν τςσϊν ποω απίζηονηαζ εηεί, ψζερ ηαζ οζ
οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ.

5. Η αύξεζε ηος πιεζςζµού ηερ γερ.
Μζα αηψµδ ζοααπή ένζηαζδ ηαηά ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ζηδν ψποζα οζ οπαδοί ηδρ αδς-
ναηοων να ανηζπαπαεέζοςν πεζζηζηά ηαζ ζοααπά επζσεζπήµαηα, αποηεθεί ο πθδεςζµψρ ηδρ βδρ. Με αάζδ ηδ
δζδαζηαθία ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψηζ οζ τςσέρ πποχπάπσοςν (δε βίνεηαζ δεηηή δ δζδαζηαθία ηοω σπζζηζανζζµοω,
ηαζ εέζδ ηδρ πθεζονψηδηαρ ηυν επζζηδµψνυν, βζα ηδ δδµζοςπβία -βένεζδ- ηδρ τςσήρ «εξ άηπαρ ζςθθήτευρ» ηοω
εµαπωος, δδθαδή ηδν ηαςηψσπονδ δδµζοςπβία ζϊµαηορ ηαζ τςσήρ ηαηά ηδν ζωθθδτδ) δεν µποπεί να εξδβδεεί δ
αςξδηζηή ηάζδ ηοω πθδεςζµοω ηδρ βδρ. Εάν δεσεοωµε ηδν άποτδ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ο πθδεςζµψρ ηδρ βδρ δεν
εα έππεπε να αςξάνεζ. ΋µυρ ηα δζζεηαηοµµωπζα ηυν τςσϊν (ο πθδεςζµψρ ηδρ βδρ) ποω ςπάπσοςν ζήµεπα,
πποχπήπσαν ψηαν οζ άνεπυποζ πάνυ ζηδ βδ ήηαν 1.000, 100, 2; Καζ εάν πποχπήπσαν απψ ποω πποήθεαν; Απψ
ποζα ζϊµαηα, µήπυρ απψ ηοωρ δεζνψζαςποςρ; Παπά ηαωηα οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ δεν πείεονηαζ,
ζζσςπίγονηαζ ψηζ ο πθδεςζµψρ ηδρ βδρ δεν αςξάνεζ ηαζ αµθζζαδηοων ηζρ δζάθοπερ επίζδµερ ηαζ ηεηµδπζυµένερ
ζηαηζζηζηέρ. «΢ηδν ππαβµαηζηψηδηα - ζζσςπίγονηαζ - ο παβηψζµζορ πθδεςζµψρ δεν αςξάνεζ... Σίποηα δεν απο-
ηθείεζ να ήηαν µεβαθωηεπορ απψ ψ,ηζ είναζ ζήµεπα. Αν δεσηοωµε ηδν ωπαπξδ ηοω απσαίος ποθζηζζµοω, ηδρ
Αηθανηίδορ, ο οποίορ ππέπεζ να ςπήπσε ππζν απψ εηαηοµµωπζα σπψνζα, εα ππέπεζ να πζζηέτοςµε επίζδρ ηαζ ηζρ
πθδποθοπίερ ποω µάρ έσοςν δϊζεζ οζ αναδποµέρ ζσεηζηά µε ηον πθδεςζµψ εηείνδρ ηδρ εποσήρ. Ποθθοί πεθάηερ
έσοςν αναθέπεζ (ζηζρ αναδποµέρ µέζυ ηδρ ωπνυζδρ) ψηζ ςπήπσε ςπεππθδεςζµψρ, πψθεζρ ποω εξαπθϊνονηαν
ηψζο ποθω ϊζηε να ζςνανηζοωνηαζ µε άθθερ πψθεζρ, µέηπα βζα ηον έθεβσο ηοω πθδεςζµοω ηαεϊρ ηαζ
µεηανάζηεςζδ ζε µαηπζνοωρ ηψποςρ βζα να µεζυεεί ηο ππψαθδµα ηοω ςπεππθδεςζµοω ζηδ σϊπα. ΢ςσνά έσεζ
αναθεπεεί ψηζ ο πθδεςζµψρ ηδρ Αηθανηίδορ έθηανε ηα δζζεηαηοµµωπζα. (Αθήεεζα πυρ αποδεζηνωεηαζ αςηψ
επζζηδµονζηά;) .
»Έξάθθος, ηίποηα δεν επζαάθθεζ οζ γυέρ ηυν δζάθοπυν τςσϊν να πεπζοπίγονηαζ µψνο ζηο δζηψ µαρ
πθανήηδ. Μεπζηά άηοµα έσοςν ηάνεζ αναδποµέρ ζε γυέρ ποω έγδζαν ζε άθθοςρ πθανήηερ(!) ενϊ απηεηοί
Ανϊηεποζ Εαςηοί έσοςν δδθϊζεζ ψηζ ψθο ηο ζωµπαν είναζ παηπίδα ηυν Φςσϊν. Ππέπεζ επίζδρ να θάαοςµε
ςπψτδ µαρ ηδ εευπία ψηζ οζ Φςσέρ ενζαπηϊνονηαζ ζε ηωηθοςρ ποω δζαπηοων απψ µία ή δωο βενζέρ µέσπζ
εηαηονηάδερ σπψνζα. Εποµένυρ, ηϊπα µποπεί να απζζηψµαζηε ζε µζα πεπίοδο µε µεβάθο πθδεςζµψ, ο ψποζορ
ψµυρ να µεζυεεί ζηο µέθθον»(!) (Γοςίθθζζηον, ζεθ,. 286).
΋ αναβνϊζηδρ µποπεί να δζαπζζηϊζεζ πψζο αθεθή ηαζ παζδαπζϊδδ είναζ ηα παπαπάνυ επζσεζπήµαηα, ηα
ψποζα δεν ανηέσοςν ζε ηαµία επζζηδµονζηή (ανηζηεζµενζηή) ηπζηζηή. ΢ήµεπα δεν ςπάπσεζ ηανείρ ζοααπψρ
επζζηήµοναρ ποω να δέσεηαζ ψηζ ο πθδεςζµψρ ηδρ βδρ, απψ ηδν ππϊηδ εµθάνζζδ ηοω ανεπϊπζνος βένοςρ ζηον
πθανήηδ, δεν έσεζ ςποζηεί αωξδζδ. «0 πθδεςζµψρ ηδρ βδρ, ςποθοβίγεηαζ απψ ηοωρ επεςνδηέρ (Έηεεζδ ηοω
΢εθίδα 17 απψ 43

Ο.Η.Ε.), πυρ ηο 1.000 µ.Υ. απζεµοωζε 254.000.000 ανεπϊποςρ ηαζ ηο 1900 έθηαζε ηα 4.415.000.000. Σο 1994
–έθηαζε ηα 5.300.000.000 ηαζ ζηο ηέθορ ηοω αζϊνα ο πθδεςζµψρ εα ξεπεπάζεζ ηα 6.500.000.000» («Σο Βήµα»,
27.5.1990, ζ. Α2). ΋θοζ οζ εζδζηοί µζθοων βζα ηδν παβηψζµζα «δδµοβπαθζηή ή πθδεςζµζαηή έηπδξδ», ηδν ψποζα
εευποων υρ ηο µείγον ππψαθδµα ηοω πθανήηδ µαρ -πποζυπζηά δε ζςµθυνϊ ψηζ αποηεθεί ππψαθδµα -, οζ µψνοζ
ποω εξαηοθοςεοων να ηδν απνοωνηαζ είναζ οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ!

6. Παπάξενορ «επµαθποδηηηζµόρ».
Σο αδζέξοδο ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ θαίνεηαζ ηαζ ζηο ππψαθδµα ηοω θωθος. Η µεηενζάπηυζδ
δέσεηαζ ηδν εναθθαβή ηυν θωθυν: Έναρ άνδπαρ ζηδν επψµενδ ενζάπηυζδ µποπεί να πάεζ ζε βςναζηείο ζϊµα,
ψπυρ ηαζ µζα βςναίηα ζε ανδπζηψ. «Θα ζςνανηήζοςµε εςβενζηοωρ σαπαηηήπερ ηαζ ζηα δωο θωθα, ποω ηαηέσοςν
ζδζψηδηερ αναπηςβµένερ απψ ππζν ζηο άθθο θωθο, έηζζ ποω δ δωναµδ, δ ζηαεεπψηδηα, . ηο εάππορ, ποω
αποηηήεδηαν ππο πάνηυν απψ ηο απζενζηψ βένορ, είναζ ενυµένα µε ηδν ηπςθεπψηδηα, ηδν αβνψηδηα, ηδν
ηαπηεπία, ποω ζςνανηϊνηαζ ζςσνψηεπα ζηο εδθςηψ βένορ» (Μπεζάνη, απ’ ηο αζαθίο ηοω Γ. Μεθέηδ, Μεηά
εάναηο, ζ.157). Είναζ ψµυρ δςναηψν να δζαηδπήζεζ δ ανεπϊπζνδ πποζυπζηψηδηα ηδν οµοζοµοπθία ηαζ ζδζοηςπία
ηδρ, ψηαν εναθθάζζονηαζ ζηο ίδζο ππψζυπο ηο ανδπζηψ ηαζ ηο βςναζηείο θωθο; Αςηψρ ο παπάξενορ
«επµαθποδζηζζµψρ» είναζ αθωζζηορ ηαζ αποππίτζµορ ηψζο απψ µζα ανεπυποθοβζηή ηαζ τςσοθοβζηή ζηοπζά, ψζο
ηαζ απψ µζα δεζηή εεϊπδζδ. Η πποζυπζηψηδηα ενψρ ηέηοζος άνεπϊπος ψσζ µψνο δζσάγεηαζ, άθθά αθθοζϊνεηαζ
ηαζ παπαµοπθϊνεηαζ.
Είναζ δεδοµένο απψ ηδν επζζηήµδ ηδρ ανεπυποθοβίαρ ηαζ ηδρ τςσοθοβίαρ ψηζ ηο ηάεε θωθο έσεζ ηδν
ζδζοµοπθία ηαζ θςζζοβνυµία ηος. Γζα ηδ δζαηήπδζδ αςηήρ ηδρ ζδζαζηεπψηδηαρ ηδρ θςζζοβνυµίαρ, ηδν αζωβσςηδ,
επβάγεηαζ ψθορ ο τςσοζυµαηζηψρ ηψζµορ ηος άνεπϊπος. Η εναθθαβή ηαζ ηο µπέπδεµα ηυν θωθυν, ποω
ζζσςπίγεηαζ δ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψηζ µποπεί να ζςµαεί ζηζρ δζάθοπερ ενζαπηϊζεζρ ηδρ τςσήρ, δεν
είναζ θςζζοθοβζηή, βζαηί δδµζοςπβεί ανυµαθίερ ηαζ τςσοπαεοθοβζηέρ ηαηαζηάζεζρ.
Οζ ίδζοζ οζ οπαδoί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ανηζθαµαανψµενοζ ηδ δςζηοθία ηδρ εναθθαβήρ ηυν θωθυν
οµοθοβοων ψηζ «δ τςσή δςζηοθεωεηαζ να ςζοεεηήζεζ αµέζυρ ηδν ανδπζηή ή βςναζηεία τςσοζωνεεζδ»(ψπ. ππ.).
Οζ αππενυπέρ βςναίηερ (ανδποβςναίηερ, ψπυρ ηζρ αποηαθεί ο θαψρ) ηαζ οζ εδθςππεπείρ άνδπερ δεν
επµδνεωονηαζ µε ηδ µεηενζάπηυζδ, ψζο ηζ αν ηο επζεςµοων οζ οπαδοί ηδρ. ΢ωµθυνα µε ηδ εευπία ηοςρ, ποω
έσεζ βενζηή ζζσω, οζ παπαπάνυ ςπάπξεζρ εα έππεπε να αποηεθοων ηον ηανψνα ηζ ψσζ ηδν εξαίπεζδ. ∆εν εα είσαµε
δδθαδή µεµονυµένερ πεπζπηϊζεζρ, άθθά βενζηψ θαζνψµενο. '΋θοζ ζσεδψν δδθαδή οζ άνδπερ εα έππεπε να είναζ
εδθςππεπείρ ηζ ψθερ οζ βςναίηερ αππενυπέρ, αθοω ψθοζ ανεξαζπέηυρ έσοςν µζα ανάθοβδ πποφζηοπία ηαζ οζ
τςσέρ πποχπάπσοςν εδϊ ηαζ εηαηοµµωπζα σπψνζα. ∆ςζηςσϊρ οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζ' ένα ηαεαπά
τςσοπαεοθοβζηψ ππψαθδµα, ζηο ψποζο ηωπζο θψβο έσεζ δ ζαηπζηή ηαζ δ τςσοθοβία, αςηοί δίνοςν θανηαζηζηψ ηαζ
µςεοθοβζηψ σαπαηηήπα.

7. Σο ππόβιεµα ηερ ζύνηοµερ δυήρ.
«Μζα µοναδζηή βήζνδ γυή - θέβοςν οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ- παπαµένεζ ζςσνά συπίρ
αποηεθέζµαηα. Κάποζερ ανεπϊπζνερ ςπάπξεζρ ηαηοπεϊνοςν να γήζοςν ηα εαδοµήνηα σπψνζα ηδρ βήζνδρ γυήρ
ηοςρ ηαζ αποηοµίγοςν ηάποζερ εµπεζπίερ. Αθθά ηαεϊρ βνυπίγοςµε σζθζάδερ παζδζά πεεαίνοςν ωζηεπα απψ
µεπζηά σπψνζα δ αηψµδ ηαζ µεπζηέρ ϊπερ γυήρ. ΢ηδν πεπίπηυζδ αωηδ ποζο ψθεθορ εα αποηοµίζεζ δ αεάναηδ
τςσή απψ µεπζηέρ µψνο ϊπερ, θςζζηήρ ςπάπξευρ;» (Κοωπεπ, δ µεηενζ., µία έθπίδα βζα ηον ηψζµο. Απ’ ηο αζαθίο
ηος Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηο εάναηο, ζεθ. 136).
Οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ πποαάθοςν ηδ ζωνηοµδ γυή υρ επζσείπδµα ςπέπ ηδρ δοξαζίαρ αςηήρ,
ζζσςπζγψµενοζ ψηζ δ τςσή ππέπεζ να επαναζαπηυεεί, αθοω δεν αποηψµζζε ηανένα ψθεθορ.
Σο «επζσείπδµα» αςηψ ψµυρ ζηπέθεηαζ ενανηίον ηοςρ. Αν µία ηέηοζα ζωνηοµδ γυή δεν έσεζ ηανένα
ψθεθορ ηαζ νψδµα, βζαηί δ τςσή έηανε ηον ηψπο να ξαναζαπηυεεί βζα θίβερ µέπερ ή ηαζ ϊπερ, αθοω δεν
ππψηεζηαζ να ηεπδίζεζ ηίποηε; Αθοω ζωµθυνα µε ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ ηάεε νέα βέννδζδ έσεζ ζαν
ζηοπψ ηδν ππψοδο ηαζ ηδ ηεθείυζδ ηος ανεπϊπος, πυρ δζηαζοθοβείηαζ δ ζωνηοµδ γυή ενψρ ανεπϊπος;
Επυηήµαηα αναπάνηδηα απψ ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
΢εθίδα 18 απψ 43

Βέααζα ηαηά ηδ σπζζηζανζηή εεϊπδζδ, ψζο ζωνηοµδ ηζ αν είναζ δ γυή, έσεζ ένα νψδµα ηζ ένα ζηοπψ να
επζηεθέζεζ ζηο ζσέδζο ηοω Θεοω. Γζα ηδ µεηενζάπηυζδ ψµυρ, αν εέθεζ να είναζ ζςνεπήρ ζηζρ απσέρ ηδρ, δεν έσεζ
ηανένα αποθωηυρ νψδµα, αθοω δεν ζςνοδεωεηαζ απψ ηδν αναµενψµενδ ππψοδο ηαζ αεθηίυζδ ηδρ πποδβοωµενδρ
γυήρ.

8. Σο µεηπηθό θίιηπο θαη ηα ένζηηθηα.
Εηεί ποω δ αςεαζπεζία ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ βίνεηαζ παπαµωεζ είναζ ψηαν εέθοςν να
επµδνεωζοςν ηο µδηπζηψ θίθηπο ηαζ ηα ένζηζηηα.
Η µδηπζηή αβάπδ ηαζ ζηοπβή είναζ έµθςηδ ηαζ ααεζά πζγυµένδ ζηδ βςναζηεία θωζδ. ΢' αςηψ ηο µδηπζηψ
ένζηζηηο οζ µεηενζαπηυηέρ δίνοςν ηδ δζηή ηοςρ «θοβζηή» επµδνεία: «Σο µδηπζηψ ένζηζηηο, είναζ ηάηζ ηο ποθω
ζςνδεζζµένο ζηα µζηπά ηοπίηζζα, άθθά ηο ζςνανηά ηανείρ ηάποηε ηαζ ζηα αβψπζα. Έσοςµε ψµυρ ζηεθηεί ποηέ
ψηζ ένα µζηπψ ηοπίηζζ ποω παίγεζ µε ηδν ηοωηθα ηος, µποπεί να εςµάηαζ αψπζζηα ηζρ πποδβοωµενερ γυέρ ηδρ
ηαηά ηζρ ψποζερ είσε ηπαηήζεζ ζηδν αβηαθζά ηος αθδεζνά παζδζά;». (Απ’ ηο αζαθ. ηοω Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηον
εάναηο, ζεθ. 162).
Σο µδηπζηψ θίθηπο υρ έµθςηο ζηο εήθς δεν επµδνεωεηαζ, άπθά δζαπζζηϊνεηαζ. Αν εεθήζεζ ηανείρ να ηο
επµδνεωζεζ µε δζηέρ ηος «θοβζηέρ» ηαηδβοπίερ ηαζ ςποεέζεζρ εα θηάζεζ να δδµζοςπβήζεζ ένα παπαµωεζ, ζαν ηζ
αςηψ ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
Αξίγεζ ψµυρ να επζζδµάνοςµε ηαζ ηάηζ άθθο ζηδν παπαπάνυ «επµδνεία» ηοω µδηπζηοω ένζηίηηος. Είναζ
δςναηψν, ζζσςπίγονηαζ, ηο µδηπζηψ ένζηζηηο να ηο ζςνανηήζεζ ηανείρ ηαζ ζε αβψπζα. Καζ ηο αναθέποςν αςηψ βζα
να δζηαζοθοβήζοςν ηδν εευπία ηοςρ, πυρ ένα αβψπζ µποπεί ζηδν πποδβοωµενδ γυή ηος να ςπήπξε ηοπίηζζ. Άπα
αν ηο αβψπζ ηπαηήζεζ ηαµζά θοπά ηοωηθα ζηδν αβηαθζά ηος παίγονηαρ, αςηψ ζδµαίνεζ ψηζ ζε πποδβοωµενδ γυή
ηος είσε ηπαηήζεζ, υρ βςναίηα, ζηδν αβηαθζά ηος αθδεζνά παζδζά.
Άθθά, αν αςηψ δεν ξεπεπνάεζ ηάεε ψπζο αςεαζπεζίαρ ηαζ δεν είναζ ηαηάθυπδ παπααίαζδ ηαζ ηυν πζο
ζηοζσεζυδϊν ηανψνυν ηδρ τςσοθοβίαρ ηαζ ηδρ αζοθοβίαρ, ηψηε ηζ είναζ;
Βέααζα, οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ δεν βνυπίγοςν απψ ψπζα αςεαζπεζίαρ, δε βνυπίγοςν απψ
τςσοθοβία οωηε απψ αζοθοβία, ηαζ ζςνεσίγοςν: «ψθα ηα ένζηζηηα ηαζ οζ έµθςηερ ηάζεζρ εξδβοωνηαζ θοβζηά µε ηδ
µεηενζάπηυζδ. Γζαηί άπαβε ένα ηθυζζψποςθο µψθζρ αβεζ απψ ηο αςβψ ηος ηπέσεζ βπήβοπα να ηπςθηεί, ψηαν δ
ζηζά ενψρ βεπαηζοω ζηοηεζνζάγεζ ηο έδαθορ; Λέµε: είναζ ηο ένζηζηηο ηος. Άθθά µε ηο να ηαηονοµάζοςµε ένα
ππάβµα, δεν ηο έσοςµε επµδνεωζεζ ζςβσπψνυρ. Αν ψµυρ ζηο ένζηζηηο ηος ποςθζοω δοωµε ηο αποηέθεζµα µζαρ
αναµνήζευρ απψ πποδβοωµενερ γυέρ, ποω ζςνδέεηαζ µε ποθθοωρ άθθοςρ εανάηοςρ εξ αίηίαρ βεπαηζϊν, ηψηε εα
έσοςµε δϊζεζ ζ' αςηψ µζα θοβζηή επµδνεία» (ψπ. πποζεθ. 162)..
∆δθαδή, ηο ποςθί µψθζρ αβεζ απψ ηο αςβψ εςµάηαζ οπψ ηδν πποζυπζηή ηος ηπαβζηή εµπεζπία, αάζεζ ηοω
ένζηίηηος ηος, πυρ µψθζρ δεζ βεπάηζ ππέπεζ να πποθςθασεεί, βζαηί δζαθοπεηζηά ηζνδςνεωεζ να ηαηααποσεζζεεί
απψ αςηψ, ηάηζ ποω ζςνέαδ ποθθέρ θοπέρ ζηο παπεθεψν (πποδβοωµενερ γυέρ ηος).
Εµείρ πυηάµε: ηα ποςθζά ποω δεν είσαν µζα ηέηοζα ηπαβζηή εµπεζπία (δεν µποπεί ψθα ηα ποςθζά να
ηαηααποσείγονηαζ απψ βεπάηζα ή οηζδήποηε άθθο), δζαεέηοςν ηο ένζηζηηο ηδρ αςηοπποθςθάξευρ ζε
οποζοδήποηε ηίνδςνο; ΢ωµθυνα µε ηδ εευπία ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ηα ποςθζά αςηά ηανονζηά δεν
εα έππεπε να ηο δζαεέηοςν, αθοω δεν είσαν πποδβοωµενδ εµπεζπία. Άθθά αωηδ δ εέζδ είναζ ενηεθϊρ ανηίεεηδ µε
ηοωρ νψµοςρ ηοω θςζζηοω ηψζµος ποω εέθεζ ηα γϊα ηαζ ηα πηδνά να δζαεέηοςν απ’ ηδν ππϊηδ ηζψθαρ ζηζβµή ηδρ
ςπάπξευρ ηοςρ ηο ένζηζηηο ηδρ αςηοπποθωθαξδρ ηαζ αςηοζςνηήπδζδρ ηοςρ. Αν δ παπαπάνυ εευπία ηυν
οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ θέβεηαζ «θοβζηή επµδνεία», ηψηε ποζορ είναζ ο παπαθοβζζµψρ.
΢εθίδα 19 απψ 43


Ε΄ ΢ΤΝ Ε Π Ε Θ Ε΢ ΣΗ΢ ∆ΟΞΑ ΢Θ Α ΢ ΣΗ ΢ ΜΕΣΕΝ΢ΑΡΚΩ΢Η΢

Οζ ζςνέπεζερ ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ είναζ οθέεπζερ βζα ηον άνεπυπο. Η πποζυπζηή,
οζηοβενεζαηή, ηοζνυνζηή γυή ηος, ηαζ βενζηψηεπα ο ανεπϊπζνορ ποθζηζζµψρ ηθονίγονηαζ εη εεµεθίυν.

1. ΢ηεν πποζυπηθή δυή.
Με αάζδ ηδ εευπία ηοω «Κάπµα», ηαηά ηδν ψποζα δ πποζυπζηή γυή ηοω άνεπϊπος είναζ ήδδ
πποηαεοπζζµένδ, δζδάζηεηαζ µία επζηίνδςνδ άποτδ πεπί δεζηήρ ηαζ δζηαζοζωνδρ - ηυν δωο άπσϊν
(πποχποεέζευν) ποω ζδµαηοδοηοων αέααζα ηδν ποπεία ηαζ ηδρ οζηοβενεζαηήρ ηαζ ηδρ ηοζνυνζηήρ γυήρ-.
΢ωµθυνα µε αωηδ ηδν άποτδ, ο άνεπυπορ ππέπεζ να γήζεζ συπίρ να ηαηαπζέζεζ ή να πποζπαεήζεζ να αθθάξεζ
ηον εαςηψ ηος, ηο πεπζαάθθον ζηο ψποζο γεζ, ηζρ θζθοδοξίερ ηος, αηψµα ηα πάεδ ηαζ ηζρ αδςναµίερ ηος. ΋
άνεπυπορ δεν έσεζ ζθάθθεζ, δεν πήπε ηον «ηαηψ δπψµο», δεν έβζνε ηαηψρ ή αµαπηυθψρ. Η δεζηή ηαηάζηαζδ
ηος, ο ηπψπορ γυήρ ηος έσεζ δζαµοπθυεεί απψ ηο Κάπµα, βζα να ηον αοδεήζεζ να εξεθζσεεί! ΋ ηαηψρ άνεπυπορ,
είναζ ηαηψρ βζαηί ππέπεζ να εηπθδπϊζεζ ηο Κάπµα ηος, ηο ίδζο ηαζ ο εβηθδµαηίαρ ηαζ ο ηωπαννορ, άθθά ηαζ ο
θηυσψρ ηαζ ο ηαηαπζεζµένορ. ΋ ανεπϊπζνορ πψθορ είναζ ηεθείυρ παεδηζηψρ. Η πποζπάεεζα βζα ηαθςηέπεςζδ
ηυν ζςνεδηϊν ηδρ γυήρ ηαζ ο πνεςµαηζηψρ αβϊναρ είναζ οςζζαζηζηά ανωπαπηηορ. ΋ άνεπυπορ δεν έσεζ ηδ
δςναηψηδηα να δζαµοπθϊζεζ ηδ γυή ηος. Κάεε βεβονψρ ζηδ γυή ηος, εςσάπζζηο ή δςζάπεζηο, είναζ µζα ηέθεζα
ανηανάηθαζδ βεβονψηυν ηυν πεπαζµένυν γυϊν ηος. Η αίυζδ ηδρ εθεςεέπζαρ, δ ααζζηή αωηδ πποχπψεεζδ βζα
ηδν δεζηή ηεθείυζδ ηοω άνεπϊπος έσεζ ηαηαπβδεεί. Έηζζ, ψµυρ, ο άνεπυπορ αθενψρ απαθθάζζεηαζ απψ ηάεε
έννοζα εςεωνδρ βζα ψζα εηείνορ ππάηηεζ, αθεηέπος ππέπεζ να ςποµένεζ αβψββςζηα ψθερ ηζρ αδζηίερ ζε αάπορ ηος,
αθοω αδζηία δεν ςπάπσεζ ζηδν ππαβµαηζηψηδηα. Γίνεηαζ θοζπψν θανεπψ πυρ µζα ηέηοζα γυή, οςζζαζηζηά
µοζποθαηπζηή, ζηεπδµένδ απψ ηο ζηοζσείο ηοω πποζυπζηοω αβϊνα, ηδρ πποζυπζηήρ επζηςσίαρ, ψσζ µψνο δεν
οδδβεί ζηδν ανάπηςξδ ηδρ πποζυπζηψηδηαρ ηοω άνεπϊπος, άθθά ανηίεεηα ηδν ηζνεί ζηδν αςηοεξοςδεηέπυζδ
ηδρ.
Η µεηενζάπηυζδ δδθαδή αποξενϊνεζ ηον άνεπυπο απψ ηον ίδζο ηος ηον εαςηψ. Αςηψρ δεν είναζ πζα
αςηψρ. Είναζ ηάποζορ άθθορ. Καζ αςηψρ ο άθθορ πάθζ επβάγεηαζ βζα ηάποζον άθθον άβνυζηψ ηος. Πθήπδρ
δδθαδή ααεααζψηδηα ηαζ δζάθςζδ ηδρ πποζυπζηψηδηαρ.

2. ΢ηεν οηθογενεηαθή δυή.
Σο Κάπµα ηαεοπίγεζ ηο οζηοβενεζαηψ πεπζαάθθον ηδρ τςσήρ ηαηά ηδ νέα ενζάπηυζδ ηδρ. Καεοπίγεζ ηο
θωθο, ηζρ δςνάµεζρ ή αδςναµίερ ηοω νέος ζϊµαηορ, αηψµδ ηαζ ηα ππψζυπα ηυν βονζϊν. Έηζζ «οζ εξεθζβµένερ
τςσέρ βεννζοωνηαζ, υρ ανεπϊπζνερ ςπάπξεζρ, απψ βονείρ ποω δζαεέηοςν ζζσςπέρ δςνάµεζρ θςζζηήρ, δεζηήρ ηαζ
πνεςµαηζηήρ ςβείαρ. Ενϊ οζ µέεςζοζ, οζ αηψθαζηδ, οζ σςδαίοζ, συπίρ ζδανζηά ηαζ αβάπδ βονείρ, εα
πποζεθηωζοςν βζα να ενζαπηϊζοςν τςσέρ αηψµυν ποω έσοςν αςηοηηονήζεζ, ςθζζηϊν, ποω ζςνοδεωονηαζ απψ
θςζζηά ζϊµαηα ηασεηηζηά, δωζµοπθα, ανάπδπα, ή µονίµυρ άππυζηα»(Παπωρ, ζεθ. 31).
Αηψµδ, ποθθοί δάζηαθοζ ηδρ µεηενζάπηυζδρ δζδάζηοςν πυρ ποθθέρ θοπέρ µέζα ζηδν οζηοβένεζα ηα
µέθδ ηδρ έσοςν αθθάξεζ δζαθψποςρ πψθοςρ: «΋ παηέπαρ µος ήηαν ζωγςβψρ µος, ηδν ψποζα ηα-
ηοµεηασεζπζγψµοςνα ζε πποδβοωµενδ γυή... Καηάθααα ψηζ ζε µζα απψ ηζρ πποδβοωµενερ γυέρ µος, δ µδηέπα
µος ζηψηυζε ηον παηέπα µος ηζ έµενα... Η µδηέπα µος ζε πποδβοωµενδ γυή ήηαν ζωγςβψρ µος ποω ζςνήεζγα
να ηον ηαηοµεηασεζπίγοµαζ... Η µδηέπα µος ήηαν αδεθθή µος ζε µζα πποδβοωµενδ γυή ηαζ ο παηέπαρ µος
επαζηήρ µος...» (Αθδβήζεζρ οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ, απψ ηο αζαθίο ηοω Ρψµπεπη Νάηγεµζ, ΋ µςζηζηψρ
ηωηθορ ηδρ γυήρ, Αεήνα 1985, ζεθ. 100).
Οζ απψτεζρ αςηέρ αν µδ ηζ άθθο ηθονίγοςν ηα εεµέθζα ηδρ οζηοβένεζαρ, βζαηί ζσεηζηοποζοων ηο πψθο ηαζ
ηδ ζδµαζία ηυν βονζϊν ηαζ ηυν µεθϊν µεηαξω ηοςρ, ηαζ δζαηαπάζζοςν ηδν απµονζηή οζηοβενεζαηή ζςµαίυζδ.
∆εν είναζ ηςσαίερ οζ πεπζπηϊζεζρ δζαθωζευρ οζηοβενεζϊν ποω εζζήθεαν ζε δζάθοπερ παπαεπδζηεςηζηέρ οµάδερ,
ψπος ςπέζηδζαν µωδζδ ζηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ, αηψµδ ηαζ δ δδµζοςπβία ζσέζευν αζµοµζξίαρ µεηαξω
΢εθίδα 20 απψ 43

ηυν µεθϊν ηδρ οζηοβένεζαρ, ηαεϊρ ηαζ δ «ανηαθθαβή» ζςγωβυν µεηαξω ηυν γεςβαπζϊν ποω ζςµαίυναν ζηο ίδζο
«ηοζνψαζο».
«Οζ βονείρ ενψρ νεαποω παζδζοω ενηάσεδηαν ζε µζα παπαεπδζηεςηζηή οµάδα. ΋ ‘∆άζηαθορ’ ηδρ οµάδαρ
αςηήρ, πποηείµενος να ηοωρ ενηάξεζ απψθςηα ζηδν ςπδπεζία ηδρ οπβάνυζδρ, ηοωρ έπεζζε πυρ µε ηο παζδί ηοςρ,
ηο ψποζο ανηζδποωζε ζηδν ενέπβεζα αωηδ ηυν βονζϊν ηος, δεν ηοωρ ζςνδέοςν ‘ηαπµζηέρ ζσέζεζρ’ απψ
πποδβοωµενδ γυή, επεζδή πποέπσονηαν απψ άθθο πθανήηδ ηαζ ππϊηδ θοπά µεηενζαπηυνψηαν ζηδ βδ. Έηζζ οζ
βονείρ πέηαξαν ηςπζοθεηηζηά ηο παζδί ηοςρ ζηοςρ πένηε δπψµοςρ» (Πεπ. ΠΟΛΤΣΕΚΝΗ ΟIΚΟΓΕΝΕIΑ, η. 67,
ζεθ. 10).
Αξίγεζ να αναθεπεεί ψηζ «ζηζρ Η.Π.Α ςπάπσοςν ηα θεβψµενα ‘εωµαηα ηυν ηοζνοαίυν’. Ππψηεζηαζ βζα
παζδζά ηαζ νεαπά άηοµα, ηα ψποζα µεβάθυζαν ζε "ηοζνψαζα" παπαεπδζηεςηζηϊν οµάδυν συπίρ να βνυπίγοςν
ποζοζ είναζ οζ βονείρ ηαζ οζ ζςββενείρ ηοςρ... Επίζδρ δε βνυπίγοςν ηδν ηοζνυνζηή ηθίµαηα άξζϊν. Π.σ., ψηζ
µεπζηά είδδ ζεξοςαθζηήρ ζςµπεπζθοπάρ, ψπυρ δ αζµοµζξία, είναζ απαπάδεηηα» (΢. Λάνηα - Μ. ΢ίνβηεπ,
Οζηοβενεζαηέρ ζσέζεζρ ηαζ «εηπαίδεςζδ» ηυν παζδζϊν ζηζρ Λαηπείερ, Ππαηηζηά Βαπηεθϊνδρ, ζεθ. 64,75).

3. ΢ηεν θοηνυνηθή δυή.
Η δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ είναζ ίζυρ δ ηαθωηεπδ ηποσοπέδδ βζα ανηίζηαζδ ζε οποζαδήποηε
ηοζνυνζηή αδζηία ηαζ ηαηαπίεζδ, αθοω ηαηαθάζηεζ ηζρ ηοζνυνζηέρ ανζζψηδηερ ηαζ δζαθοπέρ. «Η µεηενζάπηυζδ
- ζωµθυνα µε ηοω οπαδοωρ ηδρ – είναζ ηο µψνο ηθεζδί βζα ηδν επµδνεία ηυν ηοζνυνζηϊν δζαθοπϊν... Καηά ηδ
δζάπηεζα ηδρ εξεθζηηζηήρ ποπείαρ ηος άνεπϊπος, ηο ανεπϊπζνο ον πεπνά απψ δζάθοπερ ηοζνυνζηέρ ηάξεζρ
ανάθοβα µε ηδν δζαβυβή ηος ζηζρ πποδβοωµενερ ενζαπηϊζεζρ... ΢ςνεπϊρ ο άνεπυπορ ηυν ηαηϊηεπυν ηάξευν
δεν ππέπεζ να θεονεί ηα άηοµα ηυν ανυηέπυν ηοζνυνζηϊν ηάξευν. ΋ θηυσψρ βνυπίγεζ ψηζ πθδπϊνεζ βζα ηδν
πποδβοωµενδ γυή ηος, ψπυρ ηαζ ο πθοωζζορ βνυπίγεζ ψηζ εζζππάηηεζ ηδν ανηαµοζαή ηυν ηαθαζπυπζϊν ποω
ςπέζηδ» (Παπωρ, ζεθ. 96, 82, 120).
Με αάζδ ηδ δζδασή αωηδ οζ οποζεζδήποηε απνδηζηέρ ηοζνυνζηέρ ηαηαζηάζεζρ: ηοζνυνζηή ανζζψηδηα,
εηµεηάθθεςζδ ή ηαηαπίεζδ, ππέπεζ να βίνονηαζ δεηηέρ µε ηπψπο ενηεθϊρ παεδηζηψ. ΋ζοζ αδζηοωνηαζ ή
ςποθέποςν, θηαίνε οζ ίδζοζ βζα ηδν ηαηάζηαζδ αωηδ, έσοςν ζςζζυπεωζεζ «ηαηψ Κάπµα» ηζ ψσζ εηείνοζ ποω ηοωρ
αδζηοων!
Άθθά, αρ µεηαθεπεοωµε ζε έναν άθθο ηοµέα ηδρ ηοζνυνζηήρ γυήρ, ζηον ηοµέα ηδρ ςβείαρ. Είναζ βνυζηψ
ψηζ δ µεβάθδ πποζπάεεζα ποω ηαηααάθθοςµε βζα να ηπαηήζοςµε ζηδ γυή ηοωρ ααπζά αππϊζηοςρ µαρ, οθείθεηαζ
ζηο βεβονψρ πυρ αποδίδοςµε µοναδζηή άξία ζηο ανεπϊπζνο ππψζυπο, αθοω ο άνεπυπορ αποηεθεί «εζηψνα» ηος
∆δµζοςπβοω Θεοω. Αρ ςποεέζοςµε ψηζ ο βζαηπψρ ποω θπονηίγεζ έναν ααπζά αζεενή πζζηεωεζ ζηδ µεηενζάπηυζδ.
Σζ εα ζςµαεί µ' αςηψν ηον βζαηπψ ποω εευπεί ψηζ ο άππυζηορ είναζ µζα «τςσζηή αππψζυπδ ζπίεα» ποω έηζζ ηζ
αθθζϊρ εα ξαναβεννδεεί, ηζ ψσζ ένα ανεπανάθδπηο ππψζυπο; Γζαηί να επζµένεζ ηαζ να αβυνίγεηαζ να ηον
ηπαηήζεζ γυνηανψ; Μήπυρ εα αποηεθοωζε εςεπβεζία εη µέποςρ ηος βζαηποω δ παποσή δςναηψηδηαρ ζηον
άππυζηο δζα ηδρ επζζπεωζευρ ηος εανάηος ηος να αποηηήζεζ ένα ηαζνοωπβζο ζϊµα, εςεπβεζία ποω εα
πποζέδζδε ηαζ ηαθψ Κάπµα ζηο βζαηπψ;
Αθήεεζα, ποζα εα είναζ δ ζηάζδ ηαζ δ θπονηίδα µαρ απένανηζ ζηοςρ άππυζηοςρ ζςνανεπϊποςρ µαρ,
ψηαν αποδεσψµενοζ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ πζζηέτοςµε πυρ «οζ άνεπυποζ µε ζοααπέρ εβηεθαθζηέρ
αζεένεζερ βεννήεδηαν έηζζ βζαηί ζηδν πποδβοωµενδ γυή ηοςρ αςηοηηψνδζαν ηζνάγονηαρ ηα µςαθά ηοςρ ζηον
αέπα - Έηζζ επµδνεωεηαζ δ επζθδτία, δ ζδζυηεία (αθαηεία) ηαζ δ πνεςµαηζηή ηαεςζηέπδζδ - ΋ζοζ
αςηοδδθδηδπζάζεδηαν βεννζοωνηαζ µε ζοααπά βαζηπζηά πποαθήµαηα, ποω ζςνοδεωονηαζ απψ µψνζµοςρ πψνοςρ.
΋ζοζ αςηοηπεµάζεδηαν βεννζοωνηαζ ηαµποωπδδερ ηαζ ανάπδποζ..» (Παπωρ, ζεθ. 79), ηαζ ψηζ µε ηδν παποωζα
αζεένεζά ηοςρ ηζµυποωνηαζ βζα ψζα έππαξαν ζηδν πποδβοωµενδ γυή ηοςρ ηαζ άπα δε δζηαζοωνηαζ
ζςµπαπαζηάζευρ ηαζ πεπζεάθτευρ;

4. Μηιούν ηο γεγονόηα.
Αναθέποςµε ζηδ ζςνέσεζα ηάποζα «παπάξενα» βεβονψηα ποω είηε δδµοζζεωεδηαν ζε πεπζοδζηά ηαζ
εθδµεπίδερ, είηε µεηαδψεδηαν απψ ππαηηοπεία εζδήζευν ηαζ µαπηςποων ψζο ηίποηε άθθο ηζρ απνδηζηέρ
΢εθίδα 21 απψ 43

ζςνέπεζερ ηαζ ηο ςποααεµζζµένο ποθζηζζηζηψ ηαζ πνεςµαηζηψ επίπεδο ηυν ανεπϊπυν ποω δέσονηαζ ηδ δοξαζία
ηδρ µεηενζαπηϊζευρ:

«Θεόρ» από θούνηα.
«Ένα απέθορ µψθζρ 45 δµεπϊν έσεζ πποζεθηωζεζ βωπυ απψ ηδν ηοωνζα ηος πθήεδ πζζηϊν ζνδοςζζηϊν, οζ
ψποζοζ πζζηεωοςν ψηζ ηο µυπψ είναζ δ µεηενζάπηυζδ ηοω εεοω ηυν ζνδοςζζηϊν Γηανέρ, µε ηο ανεπυπψµοπθο
ηεθάθζ εθέθανηα.
Οζ ζεπείρ αθζεπϊνοςν πποζεςσέρ βωπυ απψ ηο ζηοθζζµένο θίηνο ηοω µυποω ποω απίζηεηαζ ζηδν αςθή
ηος ζπζηζοω ηυν βονέυν ηος ζηδν ζεπή πψθδ ηυν ζίσ ζηο Άπµζζηαπ ηδρ Βψπεζαρ Θνδίαρ, µεηέδυζε ηο ππαηηοπείο
εζδήζευν ηδρ Θνδίαρ UNI. Οζ συπζηοί πποζθέποςν δϊπα ζηο "νεοβέννδηο εεψ", αναθέπεζ ηο ππαηηοπείο. Σο
απέθορ έσεζ ποθω µαηπζά µωηδ, δεν έσεζ πάνυ σείθορ ηαζ έσεζ δωο πποηεηαµένοςρ άνυ ηςνψδονηερ, ποω µοζάγοςν
µε ςπψ ζσδµαηζζµψ σαςθζψδονηερ εθέθανηα.
Οζ βζαηποί µάηαζα αβυνίγονηαζ να ηοωρ πείζοςν πυρ ππψηεζηαζ βζα ηδν πεπίπηυζδ ενψρ
παπαµοπθυµένος απέθοςρ εξαζηίαρ βενεηζηϊν ανυµαθζϊν». (Εθδµ. ΕΛΕΤΘΕΡΟ΢ ΣΤΠΟ΢, θ. 4.2.93, ζ. 17).

* * *

Μεηενζάπθυζε µε ηο δόπη.
«΢ηο Καηµανηοω, ζεπή πψθδ ηος Νεπάθ, ζηδν ψποζα γοςν απµονζηά ο Θνδοςζζµψρ ηαζ ο Βοςδζζµψρ,
θαηπεωεηαζ δ "γυνηανή εεά" ‘Κοωµαπζ’, δ ζωγςβορ ηος εεοω ΢ίαα. Σο ππψζυπο ποω ςποδωεηαζ ηο πψθο
ηδρ "γυνηανήρ εεάρ" -επζθέβεηαζ ωζηεπα απψ ποθθέρ δοηζµαζίερ - είναζ ένα πενηάσπονο ηοπίηζζ, ηο ψποζο
εευπείηαζ απψ ηο θαψ δ µεηενζάπηυζδ ηδρ Κοωµαπζ ηαζ εα θαηπεωεηαζ υρ "εεά" µέσπζ ηο ηέθορ ηδρ γυήρ ηος,
ψπψηε δ "εεά" εα "µεηενζαπηυεεί" ζε άθθο πενηάσπονο ηοπίηζζ µε ηδν ίδζα δζαδζηαζία» (πεπ. «Άνεπυποζ», ηδρ
έθδµ. ΑΠΟΓΕΤΜΑΣΘΝΗ, θ. 1.10,95, ζεθ. 46).


Η επζδδµία... ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
* * *
Με έηπθδξδ πθδποθοπδεήηαµε απψ ηα ηδθεοπηζηά µέζα εζδήζευν, ψηζ ηαηά ηδν ππψζθαηδ επζδδµία
σοθέπαρ ζηδν Θνδία (1993), οζ ηάηοζηοζ απνήεδηαν να ςπαηοωζοςν ζηζρ ζςζηάζεζρ ηυν ςβεζονοµζηϊν
ςπδπεζζϊν, ποω αθοποωζε ζηδν εξψνηυζδ εηαηονηάδυν αποςπαίυν, θοπέυν ηυν µζηποαίυν ηδρ σοθέπαρ, ποω
είσαν ηαηαηθωζεζ ηζρ µεβάθερ αζηζηέρ πεπζοσέρ ηδρ Θνδίαρ, θοαοωµενοζ µήπυρ εβηθδµαηήζοςν, δζψηζ ηαηά ηδν
πίζηδ ηοςρ (µεηενζάπηυζδ) οζ τςσέρ ενζαπηϊνονηαζ ηαζ ζε ποθθά είδδ ηος γυζηοω ααζζθείος, αηψµα ηαζ ζε
αποςπαίοςρ!!!


Φόνορ θαη µεηενζάπθυζε.
* * *
«Ππψζθαηα ζςµπαηπζϊηδρ µαρ, ηαθοηάβαεορ βδπαζάρ ηωπζορ, ποω είσε ζε ϊπζµδ δθζηία πεπάζεζ απ’ ψθα
ζσεδψν ηα ηςηθϊµαηα ηδρ Νέαρ Εποσήρ, ηψµπαγε ενϊπζον θίθυν πυρ... "είσε ζηοηϊζεζ µε ηδ ζηέτδ ηος"
(δζαθοβζζµψρ) "βζα ηο ηαθψ ηδρ ανεπυπψηδηαρ". Πεπίµενε πυρ εα επαζνεεεί. ΋ηαν ψµυρ ηος επζζδµάνεδηε πυρ
έηζζ έβζνε ένοσορ θψνος, απάνηδζε: "∆εν ηαηαθαααίνεηε, βζαηί ανήηεηε ζε άθθο ζωζηδµα ζηέτευρ. ∆εν ςπάπσεζ
θψνορ, βζαηί ςπάπσεζ δ µεηενζάπηυζδ"! "Αρ µδ νοµζζεεί πυρ ηα ανυηέπυ αποηεθοων "θψξα" ηος εν θψβυ
ηςπίος βζαηί απίζηονηαζ ζε πθήπδ ζςµθυνία µε ηδ δζδαζηαθία ηος Ππαµποςπάνηα, ηος "εεφηοω" βηοωπος ηυν
Κπίζνα, ο ψποζορ ςποζηήπζγε πυρ ο ηέθεζορ βζψβηζ µποπεί να ηάνεζ οηζδήποηε θεάνεζ να ηο ηάνεζ "συπίρ
πποζηψθθδζδ ζηο αποηέθεζµα". ΋ δζάδοσψρ ηος Αµεπζηανψρ Μπαηηζπάνηα ηαηαδζηάζηδηε βζα δεζηή
αςηοςπβία ζηο θψνο ππϊδν οπαδοω ηυν Κπίζνα ζηζρ απσέρ ηος 1991 ζηδ Βζπηγίνζα ηυν Η.Π.Α» (Ηπϊ Λοςηά,
Λαηπείερ ηαηαζηποθζηέρ, ζεθ. 63).
* * *
΢εθίδα 22 απψ 43

«Ό παηέπαρ µος µ' έβαιε να ηον ζθοηώζυ»!
Αξίγεζ να ηθείζοςµε ηο ηεθάθαζο αςηψ µε ένα πεπζζηαηζηψ απψ ηο Παπίζζ (Θοωθζορ 1982). Σο αθδεζνά
ηπαβζηψ ηαζ αναηπζσζαζηζηψ αςηά βεβονψρ δείσνεζ πος µποπεί να οδδβήζεζ µζα ηέηοζα δζδαζηαθία, ψηαν
πποσυπήζεζ απψ ηδ εευπία ζηδν ππάξδ. Σδν παπαεέηοςµε αςηοωζζα. ∆δµοζζεωεδηε µε ηον ενηςπυζζαηψ ηίηθο:
«ο παηέπα µος µ' έααθε να ηον ζηοηϊζυ, βζα να µος αποδείξεζ, ψηζ είναζ αεάναηορ». Καζ εα ηος ηο έδεζσνε,
βζαηί εα ξαναπσψηαν ζηδ γυή µε ηδ µεηενζάπηυζδ.
«Σον παηέπα µος, ναζ ηον ζηψηυζα. Άθθά εα ξαναβςπίζεζ. Μος ηο ςποζσέεδηε. ΋θοζ εα ξαναβςπίζοςµε
ζηδ βδ. Με ηον ένα ή ηον άθθο ηπψπο. Με µζα ή µε άθθδ µοπθή».
Αςηά είναζ ηα θψβζα ηος 18σπψνος ππυηαβυνζζηή ενψρ δπάµαηορ ποω ηςπζοθεηηζηά ζςβηθψνζζε ηδ
Γαθθία. Ενψρ απίζηεςηος δπάµαηορ ψπος ο οπαδψρ ηδρ ζνδοςζζηζηήρ αζπέζευρ «Σα παζδζά ηος Κπίζνα», ο
45σπονορ Φεθζζζέν Μπζηάπ, έααθε ηο βζο ηος Κθεµάν, 18 σπονϊν, να ηον ζηοηϊζεζ µπποζηά ζηα µάηζα ηδρ
ηψπδρ ηος Φθοπζάν, 20 σπονϊν βζα να αποδείξεζ ηαζ ζηοςρ δωο, ψηζ µποποωζε να µεηενζαπηυεεί.
΋ νεαπψρ είπε ζηοςρ αζηςνοµζηοωρ - ηαζ δ αδεθθή ηος επζαεααίυζε ηα θψβζα ηος - ψηζ ο παηέπαρ ηον
αοήεδζε ηοποεεηϊνηαρ ο ίδζορ ηο ψπθο ζηον ηπψηαθο ηος: «Σϊπα ηπάαδξε», ηος είπε. «∆εν θοαάµαζ αθοω εα
επζζηπέτυ ζηδ βδ».
Ένα απίζηεςηο δπάµα. Φηάνεζ να αηοωζεζ ηανείρ ηδ Φθοπζάν να µζθάεζ βζ' αςηψ...
«΋ παηέπαρ µος ήηαν ποθω µοπθυµένορ. ∆ζάααγε ηποµαηηζηά. Παεζαγψηαν ηςπίυρ µε ηδν ζνδοςζζηζηή
θζθοζοθία, ηο ‘αοςνηοω’, ηδ µαωπδ µαβεία ηαζ ηδ µεηενζάπηυζδ. Απψ ηο 1976 άπσζζε να µςεί ηαζ µαρ ζσεδψν
επζζηδµονζηά ζε ψθα ηα ενδζαθέπονηα ηος. Η µδηέπα µος ηαζ δ µζηπή µος αδεθθή δεν ζςµµεηείσαν ηαεψθος.
Εµείρ πζζηεωαµε ψηζ µεηά ηο εάναηο δ τςσή απεθεςεεπϊνεηαζ, παίπνεζ ηδ µοπθή ηος πνεςµαηζηοω ζϊµαηορ ηαζ
µεηά ξαναεζζέπσεηαζ ζηο ςθζηψ ζϊµα. Είναζ δ εµπεζπία ηος δζσαζµοω.
»Μψνο αν γήζοςµε αωηδ ηδν εµπεζπία, εα ηάνοςµε ηον ηψζµο να πζζηέτεζ, µαρ έθεβε ο παηέπαρ. Καζ
εµείρ πεπζµέναµε πυρ ηαζ πϊρ να’ πεεζ δ ηαηάθθδθδ ζηζβµή.
Αςηψ ζςνέαδ ζηζρ 30 Θοςνίος ηο απψβεςµα, ψηαν δ µδηέπα µος ηαζ δ αδεθθή µος, έθεζπαν απψ ηο ζπίηζ.
΋ παηέπαρ µος έδυζε ζηον αδεθθψ µος ηο ψπθο ηαζ ζε µένα ένα ηζεηοωπζ βζα να ηον αποηεθεζϊζυ αν δεν
ζηοηυεεί µε ηο ψπθο. «Καηαθαααίνεηε, µαρ είπε, αν δεν πεεάνυ, δεν εα µποπέζυ να µεηενζαπηυεϊ. Πάµε
ηϊπα ζηο δυµάηζο ηος Κθεµάν».
»Ήµαζηαν ζαν ςπνυηζζµένοζ. Σο ψπθο εηπςπζοηπψηδζε ηαζ απέεδηα µέζα ζηα αίµαηα ηαζ ζηζρ ζάπηερ.
΢ηα µαθθζά µος ήηαν ηοθθδµένα ηα µςαθά ηος παηέπα µος. ΢ε θίβα θεπηά ξωπνδζα απψ µζα νωσηα ποω ηπάηδζε
έξζ σπψνζα. Καηάθααα ηδν ηπαβζηή αθήεεζα. ΋θα αςηά ήηαν ανωπαπηηα. ΋ παηέπαρ µος ήηαν νεηπψρ» (Απψ ηο
αζαθίο ηος Γ. Μεθέηδ, Μεηά ηο εάναηο, ζεθ. 166-167).
΢εθίδα 23 απψ 43
΢Σ΄ Μ Ε ΣΕΝ ΢ΑΡΚΩ΢Η ΚΑΘ ΠΑΡΑΘΡΗ΢ΚΕΘ Ε΢

Η δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ αποηεθεί ααζζηή δζδαζηαθία ψθυν ζσεδψν ηυν
παπαεπδζηεςηζηϊν ή τεςδοεπδζηεζϊν (ή αθθζϊρ ηαηαζηποθζηϊν θαηπεζϊν) ποω αποηεθοων
αθδεζνή µάζηζβα βζα ηδ ζδµεπζνή ηοζνυνία ζε παβηψζµζα ηθίµαηα ηαζ δςζηςσϊρ ηαζ βζα ηδ σϊπα
µαρ, ψπος δ δπάζδ ηοςρ έσεζ ενηαεεί ηα ηεθεςηαία 17 σπψνζα ηαζ πποσυπεί µε αςξανψµενοςρ
πςεµοωρ [5 ].
Οζ παπαεπδζηείερ είναζ ηάποζερ οµάδερ ή ηζνήµαηα ποω επζδεζηνωοςν ςπεπαοθζηή αθοζίυζδ
ή αθζέπυζδ ζε ηάποζο ππψζυπο, ζδέα ή ππάβµα, ςποζσψµενα ζηα µέθδ ηοςρ ηδ «ζυηδπία» ηαζ ηδν
απψηηδζδ «εζυηεπζηήρ» δωναµδρ σπδζζµοποζοων ανήεζηοςρ αθανείρ σεζπζζµοωρ ηαζ εξαναβηαζηζηέρ
ηεσνζηέρ πεζεοωρ ηαζ εθέβσος ζσεδζαζµένερ έηζζ, ϊζηε να πποάβοςν ηοωρ ζηοποωρ ηυν απσδβϊν µε
αποηέθεζµα ηδν πζεανή ή αέααζδ αθάαδ ηυν οπαδϊν-µεθϊν, ηυν οζηοβενεζϊν ηοςρ ηαζ ηδρ ηοζνυ-
νίαρ.
Γζα να δπάζοςν οζ «οµάδερ» αςηέρ ππέπεζ να ζςνηπέσοςν δ αποθςηοποίδζδ, δ εξαπάηδζδ, ο
εξαναβηαζµψρ ηαζ δ οθοηθδπυηζηή απαίηδζδ. ΋ ψπορ «παπαεπδζηεία» ή (ηαηαζηποθζηή)
«θαηπεία» δε ζςνεπάβεηαζ αναβηαζηζηά επδζηεςηζηψ ηθίµα οωηε επδζηεςηζηψ πεπζεσψµενο.
Τπάπσοςν παπαεπδζηείερ ποω µοζάγοςν ενηεθϊρ «επζζηδµονζηέρ».
΢σεδψν πάνηοηε οζ παπαεπδζηεςηζηέρ αςηέρ οµάδερ έσοςν έναν ζζσςποω σαπαηηήπα απσδβψ,
ο ψποζορ απαζηεί άµεζα ή έµµεζα απψθςηδ ςποηαβή, έσονηαρ αναβάβεζ ζε ωτζζηδ ηέσνδ ηδν αωξδζδ
ηος δζηοω ηος εβϊ ζε αάπορ ηυν άθθυν.
«΢ςσνά ππψηεζηαζ βζα ππψζυπα ποω ηαηέσονηαζ απψ ηο πάεορ ηδρ απψθςηδρ εξοςζίαρ πάνυ
ζηοςρ άθθοςρ ηαζ δζαεέηοςν βοδηεία, µεβάθδ δωναµδ πεζεοωρ, πζεανέρ ςπνυηζζηζηέρ ζηανψηδηερ. Σζρ
πεπζζζψηεπερ θοπέρ δζαδίδοςν ένηεσνα ψηζ έσοςν ανϊηεπερ βνϊζεζρ ηαζ αζςνήεζζηερ δςνάµεζρ ή πυρ
αποηεθοων µεηενζαπηϊζεζρ ζζηοπζηϊν πποζυπζηοηήηυν ή απσδβϊν βνυζηϊν ηαζ µεβάθυν
επδζηεζϊν. Σα ανυηέπυ πποζψνηα ηοωρ πποζποπίγοςν άθεονο σπήµα (ηάποηε οζηονοµζηέρ
αςηοηπαηοπίερ), εξοςζία ηαζ ζεξ. ΢ςσνά ππψηεζηαζ βζα άηοµα µεβαθοµανή ή ανζζψπποπα. ΢ηο
εξυηεπζηψ αηπαίερ πεπζπηϊζεζρ ςπήπξαν µεηαξω άθθυν οζ Σγίµ Σγψοςνρ (ζθαβή ηδρ Γοςζάνα) ηαζ
Σζάπθρ Μάνζον (ζθαβή ηδρ ζςγωβος ηος ζηδνοεέηδ Ποθάνζηζ)» (Ηπϊ Λοςηά, Καηαζηποθζηέρ
θαηπείερ, ζεθ. 28).
΋ απσδβψρ ηδρ «οµάδαρ» δεν µποπεί να εθαπµψζεζ ηζρ επζδζϊξεζρ ηος συπίρ ηδν «αςθή»,
δζψηζ δ οµάδα είναζ δ ηαζνοωπβζα οζηοβένεζα ηος ςποτδθίος εωµαηορ ψπος ςθίζηαηαζ ηον πεπίθδµο
«αοµααπδζζµψ αβάπδρ». Η «αςθή» πποζθέπεζ ηζρ απαπαίηδηερ µαπηςπίερ βζα ηδν ςπεποσή ηος
δαζηάθος, αηψµδ ηαζ βζα ηδ «εεφηψηδηα» ηος ηονίγονηαρ ζδζαίηεπα ηδ εευπία ηδρ µεηενζάπηυζδρ
ηος.
Γζα ηζρ ανςποτίαζηερ ηζνήζεζρ ηυν οµάδυν αςηϊν, απαπαίηδηο είναζ ηο «πποζυπείο». Να
µεπζηά πποζυπεία απ’ ηον εθθδνζηψ σϊπο: Φζθανεπυπζηψ ζυµαηείο, ΢σοθή Φςσοεεπαπείαρ,
Φζθοζοθζηψ Γνυζηζηψ Κένηπο, Κένηπο Αςηοβνυζίαρ ηαζ Αςηοεξέθζξδρ, ΢υµαηείο Τβζεζνήρ
∆ζαηποθήρ, ΢σοθή ποθεµζηϊν ηεσνϊν, ΢σοθή Γζψβηα, ΋µζθορ Βζαθζηϊν Μεθεηϊν, Μαεήµαηα
∆ζαθοβζζµοω, Θνζηζηοωηο Παπαδοζζαηήρ Θαηπζηήρ, Κένηπο Οµοζοπαεδηζηήρ η.ά.

[5]. Από ηζρ 2.000 παπαεπδζηεςηζηέρ οµάδερ πού ςπάπσοςν ζ' όθο ηον ηόζµο, 500 πεπίπος
δποςν ηαζ ζηδν Εθθάδα. Είναζ ποθύ ηπαβζηό να δζαπζζηώνεηαζ, όηζ «ένα ηοθοζζζαίο ηύµα
αποηπςθζζµού ζαπώνεζ ηα ηεθεςηαία σπόνζα ηδν Εθθάδα, επδπεάγονηαρ όσζ µόνο ηδ νεοθαία, άθθά ηαζ
αςηό ηούηο ηο θπόνδµα ηού θαού», ηαζ αηόµδ όηζ «ηο 40% ηυν Εθθήνυν πζζηεύοςν ζηδν ηδθεπάεεζα,
ηο 50% ζηδν µανηεία, ηο 25% ζηδν µεηενζάπηυζδ ηαζ ηο 22% όηζ ςπάπσοςν άνεπυποζ µε ηδ
δςναηόηδηα να επζηοζνυνούν µε ηο ςπεππέπαν» (Εθδµ. «Μεζδµαπζνδ»,5.2.1990). Έηζζ πποεηοζµάγεηαζ
ηο έδαθορ βζα ηδν επέηηαζδ ηαζ επζηπάηδζδ όθυν ηυν µοπθών ηού αποηπςθζζµού, ώζηε να επζαθδεεί
πθήπυρ δ πανεπδζηεία ηδρ «Νέαρ Εποσήρ».
΢εθίδα 24 απψ 43


Η αποηεθεζµαηζηψηδηα ηος πποζυπείος είναζ µεβάθδ, αθοω µε ηδ µέεοδο αωηδ
παπαζωπονηαζ ψσζ µψνο απθοφηοί άνεπυποζ άθθά ηαζ µοπθυµένοζ, αηψµδ ηαζ ηαεδβδηέρ
Πανεπζζηδµίος.
Οζ πεπζζζψηεπερ απψ ηζρ οµάδερ αςηέρ θςµαίνονηαζ ζδζαίηεπα εςαίζεδηερ πεπζοσέρ ηος
πποζυπζηοω ηαζ ηοζνυνζηοω αίος, ψπυρ ηο σϊπο ηδρ επδζηείαρ ηαζ ηδρ τςσοεεπαπείαρ. Εζδζηά ζηδν
Εθθάδα, επεζδή ο ποθωρ ηψζµορ επζδεζηνωεζ ζεααζµψ ζηζρ παπαδψζεζρ ηαζ ηδν πίζηδ αςηοω ηος
ηψπος, ποθθέρ παπαεπδζηεςηζηέρ οµάδερ, αν ηαζ είναζ ζηδν ππαβµαηζηψηδηα ααεωηαηα
ανηζσπζζηζανζηέρ, σπδζζµοποζοων σπζζηζανζηψ πποζυπείο βζα να παπαζωποςν εςηοθψηεπα, ενϊ οζ
ίδζερ οµάδερ ζηο εξυηεπζηψ παποςζζάγοςν άθθο πποζυπείο ηαζ ψνοµα.
΢δµεζϊζαµε ζηδν απσή ηος ηεθαθαίος αςηοω ψηζ δ µεηενζάπηυζδ αποηεθεί ααζζηή
δζδαζηαθία ζσεδψν ψθυν αςηϊν ηυν οπβανϊζευν. Ππαβµαηζηά µερ ζηζρ οµάδερ αςηέρ βίνεηαζ ηψζο
ένηεσνδ ηαζ ένηονδ εηµεηάθθεςζδ ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ποω βεννζοωνηαζ ζοααπέρ
αµθζαοθίερ αν αςηοί ποω ηδν επζηαθοωνηαζ ηαζ ηδν πποπαβανδίγοςν, ηδν πζζηεωοςν οζ ίδζοζ. Γζα
πένηε ηςπίυρ θψβοςρ είναζ απαπαίηδηο να πζζηέτοςν ηα µέθδ - οπαδοί ηυν οµάδυν αςηϊν ζηδ
µεηενζάπηυζδ. Αζθαθϊρ δεν αποηθείεηαζ να ςπάπσοςν ηζ άθθοζ.
α. Η πίζηδ ζηδ µεηενζάπηυζδ πποζδίδεζ µεβάθο ηωπορ ζηον απσδβψ ηδρ παπαεπδζηεςηζηήρ
οµάδαρ, αθοω σάπδ ζ' αωηδ δεν είναζ πθέον ο Γζάννδρ ηάδε - έναρ απθψρ άνεπυπορ - αθθά δ
µεηενζάπηυζδ ενψρ «εεοω», ενψρ «θυηζζµένος δζδαζηάθος» ποω εα οδδβήζεζ ηα µέθδ ζηδ
«ζυηδπία». ΢ηζρ αοςδζζηζηέρ αζπέζεζρ ο δάζηαθψρ ηοςρ, ο «Λάµα», εευπείηαζ µεηενζάπηυζδ ηος
Βοωδα, µψνορ ζηανψρ να δείξεζ ηο δπψµο ηδρ βνϊζδρ ηαζ ηδρ ζυηδπίαρ ζηοςρ οπαδοωρ ηος.
Ο ΢οςάµζ Ππαµποςπάνηα εευπείηαζ ο µέζυ ηδρ µεηενζαπηϊζευρ 32ορ «ηπίηορ» ηδρ
αθςζίδαρ ΢αµππανηαβζα, ηδρ δζαδοσζηήρ ζεζπάρ ηυν «πνεςµαηζηϊν δζδαζηάθυν» ποω έσοςν ηδν
απσή ηοςρ ζηον Κπίζνα.
Η Μαηάγζ, δ εδθςηή βηοςποω, ζδπωηπζα ηδρ παπαεπδζηεςηζηδρ ηίνδζδρ «΢ασά Γζψβηα»,
θαηπεωεηαζ υρ µεηενζάπηυζδ ηος Άβίος Πνεωµαηορ, ηος Υπζζηοω, ηδρ Παπεένος Μαπίαρ ηαζ ηδρ
ζςγωβος ηος Κπίζνα.
Ο Σγψηγεθ νηί Μάµππο, ζδπςηήρ ηδρ «Σάξδρ ηος Ναοω ηος Ήθζος», 53 µέθδ ηδρ ψποζαρ
απέεδηαν νεηποί ζηδν Εθαεηία ηον Οηηϊαπζο ηος 1994, εευπείηαζ απψ ηοωρ οπαδοωρ ηος
µεηενζάπηυζδ ηος απσδβοω ηυν ΢ηαςποθψπυν ποω άνδηαν ζηο «Σάβµα ηυν Θπποηϊν» (Εθδµ.
ΚΑΘΗΜΕΡΘΝΗ, θ. 18δρ, Θοςνίος 1995, ζεθ. 20).
Έηζζ ο απσδβψρ βίνεηαζ ανηζηείµενο θαηπείαρ, ππάβµα ποω οδδβεί ζε αποπποζαναηοθζζµψ ηαζ
εξάπηδζδ ηυν οπαδϊν.
α. Αποηεθεί άπζζηο δζαθςηζηψ παπάβονηα ηυν οζηοβενεζαηϊν ζσέζευν βζαηί ηζρ ζσεηζηοποζεί.
«Είσερ σζθζάδερ ζςγωβοςρ (δ βονείρ) ηαζ εα έσεζρ σζθζάδερ ζςγωβοςρ (δ βονείρ) ζηζρ επψµενερ
µεηενζαπηϊζεζρ ζος, βζ' αςηψ δερ ηζρ δζαθυνίερ ζαρ απψ ηάποζα απψζηαζδ». Μ' αςηέρ ηζρ
παποηπωνζεζρ πποζπαεεί δ οµάδα να αποζπάζεζ απ’ ηζρ οζηοβέ_ νεζέρ ηοςρ ηα µέθδ ηδρ ηαζ να ηα
ηαηαζηήζεζ πεζεήνζα ψπβανά ηδρ.
β. Υπδζζµοποζείηαζ υρ ζζσςπψ µέζο τςσοθοβζηήρ πίεζδρ. ΋πυρ ηαηαηέεδηε ζηδν πεπζαψδηδ
δίηδ «George» ζηζρ ΗΠΑ, δ µζηπή Ρψµπζν Σγϊπηγ απεζθοωνηαν πυρ αν εβηαηέθεζπε ηδν
παπαεπδζηεςηζηδ οµάδα, ηδν ψποζα απσζηά είσε ςπδπεηήζεζ µαγί µε ηοωρ βονείρ ηδρ, ζηδν επψµενδ
µεηενζάπηυζδ ηδρ εα ξαναβεννζψηαν υρ ζηοςθήηζ µέζα ζε πεπζηηϊµαηα!!!
δ. Με ηδν µεηενζάπηυζδ πείεεηαζ εςηοθψηεπα να βίνεζ ο οπαδψρ θςηοθάβορ, αθοω ψπυρ
είναζ βνυζηψ οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ απαβοπεωεηαζ να ηπϊβοςν ηπέαρ, δζψηζ ηαζ ζηα γϊα
ενζαπηϊνονηαζ οζ τςσέρ. Η θςηοθαβία αοδεά ζηδν εξάνηθδζδ ηος νεςπζηοω ζςζηήµαηορ ηος
οπαδοω-µέθοςρ ηδρ οµάδαρ, αθοω ζηεπείηαζ βζα µεβάθερ σπονζηέρ πεπζψδοςρ απψ ηδν ηποθή ηος ηα
γυζηά θεςηϊµαηα, µε απϊηεπο ζηψσο ηδ ζηαδζαηή µείυζδ ή ηαζ εηµδδένζζδ ηδρ αηοµζηήρ ηος
αοςθήζευρ.
΢εθίδα 25 απψ 43
ε. Έηζζ ο οπαδψρ δέσεηαζ εςηοθψηεπα να ςπνυηίγεηαζ βζα να «επζζηπέθεζ ζε πεπαζµένερ
γυέρ». Έσεζ µεβάθδ ζδµαζία να ςπνυηίγεηαζ ο οπαδψρ µε δ συπίρ ηδ εέθδζδ ηος, βζαηί έηζζ βίνεηαζ
ςπάηοςορ ζηα οποζαδήποηε ηεθεωζµαηα ηδρ οµάδαρ.
Ποθθέρ θοπέρ δ πίζηδ ζηδ µεηενζάπηυζδ µέζα ζηζρ παπαεπδζηεςηζηέρ οπβανϊζεζρ µποπεί -
έσεζ ζςµαεί - να αποαεί ηαηαζηποθζηή, αθοω ζ' αςηήν µποπεί να ζηδπζσεεί δ δζηαζοθοβία βζα ηον
αθανζζµψ είηε ηυν έηηορ ηδρ οµάδορ ανεπϊπυν είηε εηοςζίυρ ηυν ίδίυν ηυν µεθϊν ηδρ, µε
επζδζυηψµενο ζηοπψ ηδν µέζυ ηδρ «εξεθζηηζηήρ δςναµζηήρ» ηυν ζςνεσϊν µεηενζαπηϊζευν
«αναµψπθυζδ» ηαζ «αναβέννδζδ» ηος ηψζµος. ΢ςβηθονζζηζηψ βεβονψρ είναζ δ «ζθαβή ηδρ
Γοςζάνα» (1979), ψπυρ σαπαηηδπίζεδηε δ οµαδζηή αςηοηηονία σζθίυν πεπίπος ανεπϊπυν, µεθϊν
µζαρ παπαεπδζηεςηζηήρ οµάδαρ- µεηαξω ηοςρ απίζηονηαν ηαζ µζηπά παζδζά - ωζηεπα άπά ενηοθή ηος
απσδβοω ηδρ «θαηπείαρ αωηδρ»Σγίµ Σγάοςνρ, ο ψποζορ ηοωρ είσε ςποζσεεεί, ηαηά ηδν επψµενδ
µεηενζάπηυζδ, ηδν απψηηδζδ ηδρ«εεφηήρ βνϊζδρ» ηαζ ηδρ «πνεςµαηζηήρ οθοηθήπυζδρ».
Ππψζθαηο έξάθθος (1995) είναζ ηο βεβονψρ ηδρ ηπαβυδίαρ ηδρ Θαπυνίαρ, ψπος ηα πθήπυρ
εξαπηδµένα µέθδ ηδρ αοςδζζηζηήρ αίπεζδρ «Αοωµ ΢ίνπζ Κίο» ηος ΢ψηο Αζασάπα έθεαζαν µέσπζ ηδν
οµαδζηή εξψνηυζδ ζςνανεπϊπυν ηοςρ, αάγονηαρ δδθδηδπζϊδδ αέπζα ζηοςρ ζηαεµοωρ ηος ςποβείος
ζζδδποδπψµος ηος Σψηζο, αηοθοςεϊνηαρ ηο ααζζηψ δψβµα ηδρ οπβάνυζδρ, ψηζ ηο πέπαζµα ζηδ
«Νέα Εποσή» ππαβµαηοποζείηαζ µέζυ ηδρ µεηενζάπηυζδρ ωζηεπα απψ έναν οθοηθδπυηζηψ
αθανζζµψ ηδρ ανεπυπψηδηαρ!! (πεπ. ΥΡΘ΢ΣΘΑΝΘΚΟΘ ΠΑΛΜΟΘ, θ. 212, ζ. 51).

Κπαςγέρ αγυνίαρ

΢ε απόβνυζδ απίζηοvηαζ οζ βονείρ νέυν, πού έβζναν µέθδ ηδρ παπαεπδζηεςηζηήρ οπβάνυζδρ
«Έηηθδζία ηδρ ΢αφεvηοθοβίαρ», δ οποία ζηδν Εθθάδα εµθανίγεηαζ υρ «Κέvηπο Εθδπµoζµένδρ
Φζθοζοθίαρ Εθθάδορ», βνυζηό υρ ΚΕΦΕ. Σπεζρ από αςηούρ, ηπαςβάγοςν ππορ ηάεε ηαηεύεςνζδ:
«Βοήεεζα! Οδδβούν ηα παζδζά µαρ ζηδν αύηοηηονία!». Όπυρ µαρ θένε οζ βονείρ, άθθά ηαζ δ ηοζνυνζηή
θεζηοςπβόρ η. Νζηοθέηηα Καηεπζνοπούθος, δ οποία αζσοθείηαζ εδώ ηαζ ηαζπό µε ηο ΚΕΦΕ, «ηα µέθδ
ηδρ οπβάνυζδρ µόθζρ θηάζοςν ζηο ανώηεπο ζδµείο πνεςµαηζηήρ ηεθεζόηδηαρ, 0πυρ πζζηεύοςν,
αςηοηηονούν (!), βζα να ξαναβεννδεούν!»... Πζζηεύοςν ζε µζα δζαπηή µεηενζάπηυζδ, ηαηά ηδν οποία
δεν πεεαίνοςν ποηέ, αθθά πδβαίνοςν ζε ηάποζον άθθον πθανήηδ, µέσπζ να επζθέξοςν πόηε εα
ξαναβεννδεούν. Οζ βονείρ ςποζηδπίγοςν όηζ από ηόηε πού ηα παζδζά ηοςρ έµπθεξαν µε ηο ΚΕΦΕ έβζναν
άαοςθα πθάζµαηα, αποηόπδηαν ηεθείυρ από ηδν οζηοβένεζα ηαζ ηούρ θίθοςρ ηοςρ, µζζούν ηούρ βονείρ
ηοςρ ηαζ δεν εέθοςν να ηούρ ξαναδούν. (Έθδµ. ΕΘΝΟ΢, 19.10.95).
΢εθίδα 26 απψ 43
Ζ΄ ΥΡ I ΢ΣΘ ΑΝ I ΢Μ Ο΢ ΚΑΘ ΜΕ ΣΕ Ν΢ΑΡΚΩ΢Η

Ποθθοί σπζζηζανοί, ποω εέθοςν να θέβovηαζ µέθδ ηδρ Οπεοδψξος Εηηθδζίαρ ηαζ να µδν
απνoωνηαζ ηο Υπζζηψ, εναπµονίγοςν δςζηςσϊρ ηδ σπζζηζανζηή πίζηδ ηοςρ µε ηδ δοξαζία ηδρ
µεηενζάπηυζδρ.
Η εναπµψνζζδ αωηδ ζςνζζηά µζα θοαεπή πθάνδ ηαζ πποηαθεί µεβάθδ ζωβσςζδ, ποω
αποπποζαναηοθίγεζ ηοωρ ανεπϊποςρ αςηοωρ απψ ηδν οπεή ηαζ µψνδ οδψ ηδρ ζυηδπίαρ ηοςρ ποω είναζ
ο Θδζοωρ Υπζζηψρ ηαζ δ Εηηθδζία Σος. Σδ ζωβσςζδ αωηδ επζηείνοςν οζ τεςδοφζσςπζζµοί ηυν
δζαθψπυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ψηζ «ηαηά ηοωρ ππϊηοςρ αζϊνερ ηδρ σπζζηζανζηήρ εποσήρ ηο
δψβµα ηδρ µεηενζάπηυζδρ ήηαν ένα αναπψζπαζηο µέπορ ηδρ εεοθοβίαρ ηδρ Εηηθδζίαρ. Απβψηεπα
ηαηά ηον ∆΄ ηαζ ηςπίυρ ηον ΢Σ' αζϊνα, ζηοηεζνέρ ηαζ ανηζδπαζηζηέρ δςνάµεζρ άπσζζαν να
ενοσθoωνηαζ απψ ηο ζηοζσείο ηδρ πποζυπζηήρ εςεωνδρ ποω ηονίγεζ δ µεηενζάπηυζδ ηαζ ψηαν
επζηπάηδζαν ζηδν Εηηθδζία οζ δςνάµεζρ αςηέρ, ππαβµαηοποζήεδηε δ δζαβπαθή ηος» (Γοςίθθζζηον,
ζεθ. 44). Γζα να εεµεθζϊζοςν µάθζζηα ηα θεβψµενα ηοςρ, επζηαθοωνηαζ οπζζµένα συπία απψ ηδν
Άβία Γπαθή, έξυ αέααζα απψ ηδ ζςνάθεζά ηοςρ, παπεπµδνεωονηαρ ηα ηαηά ηδν πποζθζθή µέεοδο
ηυν δζαθψπυν αζπεηζηϊν. Επίζδρ επζηαθοωνηαζ ηαζ οπζζµένοςρ Παηέπερ ηδρ Εηηθδζίαρ, ηυν
ππϊηυν αζϊνυν, ποω αναθέπονηαζ δήεεν ζηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ, συπίρ υζηψζο να παπα-
πέµποςν ζε ζςβηεηπζµένα έπβα ηαζ συπία, ϊζηε να αζηζοθοβοων ηον ζζσςπζζµψ ηοςρ.
Θα αποηποωζοςµε ζηδν ζςνέσεζα ηοωρ παπαπάνυ ζζσςπζζµοωρ ηαζ εα αποδείξοςµε µε
αδζάζεζζηο ηαζ ηαηδβοπδµαηζηψ ηπψπο, ψηζ δ σπζζηζανζηή πίζηδ είναζ εη δζαµέηπος ανηίεεηδ µε ηδ
δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ηαζ ψηζ ο ππαβµαηζηψρ ηαζ ζςνεζδδηοποζδµένορ σπζζηζανψρ έσεζ υρ
πποµεηυπίδα ηδρ πίζηευρ ηος ηδν Ανάζηαζδ ηος Υπζζηοω, ηαζ ηδ δζηή ηος, µέζα ζηδ ζϊγοςζα
δζδαζηαθία ηαζ γυή ηδρ εηηθδζίαρ.

Α. Άγία Γπαθή θαη µεηενζάπθυζε.
Οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζζσςπίγονηαζ πυρ «ηο 325 µ.Υ. έβζνε δ ΢ωνοδορ ηδρ Νίηαζαρ
ζηδν ψποζα ςζοεεηήεδηε δ ηυπζνή µοπθή ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ. Η ΢ωνοδορ, εέθονηαρ να ηονίζεζ ηδν
αναβηαζψηδηα ηδρ θωηπυζδρ µέζα απψ ηδν πίζηδ ηαζ ηδ σάπδ ποω ααζίγονηαζ ζηδν αποδοσή ηος
Υπζζηοω υρ ΢υηήπα, απέππζτε ψθα ζσεδψν ηα εδάθζα ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ ηαζ ηςπίυρ ηυν Εςαββεθίυν
ποω πεπζείσαν οποζαδήποηε αναθοπά ζηδ µεηενζάπηυζδ» (Γοςίθθζζηον, ζεθ. 44).
΋ ζζσςπζζµψρ αςηψρ είναζ αζηήπζηηορ επζζηδµονζηά ηαζ βζα ηοωηο αςεαίπεηορ ηαζ τεςδήρ.
Είναζ βνυζηή δ πποζπάεεζα ηυν ποζηίθυν αζπεηζηϊν να αθθοζϊζοςν ηο ηείµενο ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ
εναπµονίγονηαρ αςηψ ππορ ηζρ ζδζάγοςζερ απψτεζρ ηοςρ. Γζ' αςηψ άβπςπνδ ςπήπξε δ θπονηίδα ηδρ
Εηηθδζίαρ βζα ηδ δζαηήπδζδ ηος ζεποω ηεζµένος. Άθθά ηαζ οζ αζπεηζηοί απψ ηδ δζηή ηοςρ µεπζά ήηαν
έηοζµοζ να εηµεηαθθεςεοων ηαζ να δζαηςµπανίζοςν πάζα ηςσψν ενηψρ ηδρ ηαεοθζηήρ Εηηθδζίαρ
µεηααοθή ηος ηεζµένος ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ. «Αωηδ δ αθθδθοεπαβπωπνδζδ ηδρ Εηηθδζίαρ ηαζ ηυν
αζπεηζηϊν ζσεηζηά ππορ ηο ζεπψ ηείµενο ζςνεηέθεζε, ζωµθυνα µε ηοωρ επεςνδηέρ ηος ηεζµένος ηδρ
Άβίαρ Γπαθήρ, ζηδν ηαηά ηδν οςζία αδζάθεοπδ ηαζ αναθθοίυηδ δζαηήπδζδ ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ µέσπζ
ηυν δµεπϊν µαρ» (η. Λέφη, The text of the Old and New Testament, London 1949, ζ. 6). Επίζδρ απ’
ψθοςρ ηοςρ ηϊδζηερ µε ηο ηείµενο ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ –έσοςν δζαζυεεί ηϊδζηερ απψ ηον Β' µ.Υ.
αζϊνα- δεν ςπάπσεζ οωηε έναρ ποω να αναθέπεζ ηάποζο ζσεηζηψ εδάθζο πεπί µεηενζαπηϊζευρ. Αν
ππάβµαηζ ςπήπσαν ζηα ηείµενα ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ αναθοπέρ ζσεηζηά µε ηδ µεηενζάπηυζδ, ηάηζ εα
δζαζυγψηαν, µία αναθοπά, µία παπαποµπή έζηυ απψ ηοωρ Παηέπερ ηδρ Εηηθδζίαρ ποω θένε ψηζ
δέσονηαν ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ. ∆εν είναζ δςναηψν δ δοξαζία αωηδ να ςπήπξε δψβµα,
ππψηαζδ πίζηευρ, βζα ηέζζεπζρ οθψηθδποςρ αζϊνερ µερ ζηδν γυή ηδρ Εηηθδζίαρ ηζ έπεζηα να µδν
ςπάπσεζ δ παπαµζηπή µνεία βζ' αςηήν. Σο ίδζο ζζσωεζ αέααζα ηαζ βζα ψζα αζαθία σαπαηηδπίζεδηαν
απψ ηδν Εηηθδζία «Απψηπςθα», «Νψεα ή Φεςδεπίβπαθα», αποςζζάγεζ ηζ απψ αςηά ηάεε µνεία βζα
ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
΢εθίδα 27 απψ 43
Ωζηψζο, «παπά ηδ δζαβπαθή ηυν εδαθίυν αςηϊν - ζζσςπίγονηαζ οζ οπαδοί ηδρ
µεηενζάπηυζδρςπάπσοςν ηάποζα εδάθζα αηψµδ µέζα ζηδν Άβία Γπαθή, ηςπίυρ ζηδν Καζνή
∆ζαεήηδ, ποω µαπηςποων ψηζ ο Θδζοωρ Υπζζηψρ ηαζ οζ µαεδηέρ ηος ηήπςηηαν ηδ µεηενζάπηυζδ»
(Γοςίθθζζηον, ζεθ. 42).
Ππζν παπαεέζοςµε ηζ εξεηάζοςµε επµδνεςηζηά ηα συπία αςηά αρ πποαοωµε ζε µζα ένζηαζδ:
Γζαηί ηαζ αςηά ηα εδάθζα δεν δζαβπάθδηαν απψ ηζρ «ζηοηεζνέρ δςνάµεζρ» ηδρ Εηηθδζίαρ, αθοω ψπυρ
ςποζηδπίγοςν οζ µεηενζαπηυηέρ ηαζ ζ' αςηά µαπηςπείηαζ δ πίζηδ ηδρ ππϊηδρ Εηηθδζίαρ ζηδ
µεηενζάπηυζδ;
Απάνηδζδ, θςζζηά, δεν ςπάπσεζ, βζ' αςηψ αρ δοωµε ηα ίδζα ηα ηείµενα:

1. ΢ηεν Παιαηά ∆ηαζήθε.

«Ο πποθήηδρ Ηθίαρ» (Μαθασία δ΄ 4-5): «΢ηο αζαθίο ηοω Μαθασία - θέβοςν οζ οπαδοί ηδρ
µεηενζάπηυζδρ - απίζηοςµε µζα πποθδηεία, ψηζ ο Ηθίαρ, ο Εαπαίορ πποθήηδρ ηοω έναηος αζϊνα ππο
Υπζζηοω, εα επζζηπέτεζ: «Θδοω, εβϊ εέθυ αποζηείθεζ ππορ εζάρ Ηθίαν ηον πποθήηδν, ππζν έθεεζ δ
δµέπα ηοω Κςπίος δ µεβάθδ ηαζ επζθανήρ». Είναζ αέααζο ψηζ οζ Εαπαίοζ πεπίµεναν ηδ
µεηενζάπηυζδ ηυν πποθδηϊν ηοςρ» (Γοςίθθζζηον, ζεθ. 41-42).
Κανένα άθθο συπίο ηδρ Π.∆. δεν αναθέπεηαζ απψ ηοωρ ςποζηδπζηηέρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψηζ
απδσεί ηδ δοξαζία αωηδ. Ωρ ππορ ηδν πποθδηεία ηδρ εθεωζευρ ηοω πποθήηδ Ηθία ηαηά ηζρ έζσαηερ
δµέπερ, οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ, αποζζυποων ή ίζυρ δε βνυπίγοςν, ψηζ ο µεβάθορ αςηψρ
πποθήηδρ δεν βνϊπζζε ζυµαηζηψ - αζοθοβζηψ εάναηο, άθθά ανηεθήθεδ «ένζυµορ» ζηον οςπανψ (∆΄
Βαζζθ. α' 11). Άπα δ αναθοπά ηοω πποθήηδ Μαθασία ζηδν επζζηποθή ηοω πποθήηδ Ηθία δεν
ζςνδέεηαζ µε ηανένα ηπψπο µε ηδ µεηενζάπηυζδ. ΋ Κωπζορ βνυπίγεζ ηον ζηοπψ ηδρ αναθήτευρ ηαζ
επζζηποθήρ ζηον ηψζµο ηοω πποθήηδ Ηθία. Οζ επµδνεςηέρ Παηέπερ ηδρ «Αποηαθωτευρ» ηοω
Θυάννδ, Ανδπέαρ ηαζ Απέεαρ Καζζαπείαρ, άθθά ηαζ άθθοζ Παηέπερ (Θππψθςηορ Ρϊµδρ, Θυάννδρ ο
Υπςζψζηοµορ), ζδµεζϊνοςν πυρ ο πποθήηδρ Ηθίαρ ηαζ ο Ενϊσ (ηζ αςηψρ δε βνϊπζζε εάναηο, Γεν. ε΄
24) είναζ οζ δωο «µάπηςπερ» ποω αναθέπονηαζ ζηδν Αποηάθςτδ (ηεθ. ζα΄), οζ ψποζοζ εα επανέθεοςν
ζηδ βδ ηαηά ηζρ έζσαηερ µέπερ βζα να δϊζοςν µαπηςπία ζε ψζοςρ γοςν ηψηε, να µδν παπαζςπεοων
απψ ηα απαηδθά εαωµαηα ηος Ανηίσπζζηος.
Πέπα ψµυρ απψ αςηήν ηδν επµδνεςηζηή αναθοπά, ππέπεζ να ζδµεζϊζοςµε ψηζ δ εεοθοβία ηαζ
ηο πνεωµα ηδρ Π.∆. είναζ ανηίεεηα ηαζ αζςµαίααζηα ππορ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ. ΢ωµθυνα
µε ηδ δζδαζηαθία ηδρ Π.∆. ο Θεψρ είναζ ο δδµζοςπβψρ ηυν πάνηυν, «οπαηϊν ηαζ αψπαηυν», ηο
ηένηπο ηαζ ο ζηοπψρ ηδρ ωπαπξδρ ηος ηψζµος ηαζ ηος άνεπϊπος. ΋ άνεπυπορ είναζ δδµζοωπβδµα
ηος Θεοω. ∆δµζοςπβείηαζ απψ Εηείνον µε ζδζαίηεπδ δδµζοςπβζηή ενέπβεζα (Γένεζδ α΄ 26-28) ηαζ
δζαηπίνεηαζ ζαθϊρ απψ ψθα ηα άθθα δδµζοςπβήµαηα, αθοω δδµζοςπβείηαζ «ηαη' εζηψνα ηαζ ηαε'
οµοίυζζν» ηος Θεοω. ΋ ζηοπψρ ηος είναζ να «οµοζάζεζ» ζηο Θεψ, να επζηωσεζ ηδ εέυζδ, να βίνεζ
εεψρ ηαηά Υάπδ. Αηψµδ ο άνεπυπορ δδµζοςπβείηαζ απψ ηδν απσή υρ οθψηδηα: «ηαζ έπθαζεν ο Θεψρ
ηον άνεπυπον, σοςν απψ ηδρ βδρ, ηαζ έβένεηο ο άνεπυπορ εζρ τςσήν γϊζαν» (Γεν. αζ 7). Η τςσή
εποµένυρ δεν πποχπήπσε ηος ζϊµαηορ. ΋ άνεπυπορ εςθοβείηαζ απψ ηο Θεψ να αςξάνεζ ηαζ να
πθδεωνεηαζ ηαζ να ηαηαηςπζεωεζ ηδ βδ. Εβηαείζηαηαζ ζηον Παπάδεζζο ηαζ ηαθείηαζ απψ ηον Θεψ να
ηον θςθάζζεζ ηαζ να ηον επβάγεηαζ πποζαθέπονηαρ ζηδν εςθοβία ηδρ εθπίδαρ ηαζ ηδρ αεαναζίαρ.
΋µυρ ο άνεπυπορ πέθηεζ ζηδν αµαπηία, σάνεζ ηον πποοπζζµψ ηος, αποµαηπωνεηαζ απψ ηο Θεψ ηαζ
σάνεζ ηδν εθπίδα ηδρ αζϊνζαρ γυήρ.
Αν δεσεοωµε ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ, δ εεοθοβία ηαζ δ ανεπυποθοβία ηδρ Π.∆.,
ψπυρ µε ζςνηοµία ζδµεζϊεδηε πποδβοςµένυρ, µένεζ συπίρ νψδµα. Αν ζζσωεζ δ µεηενζάπηυζδ βζαηί
ο Θεψρ δδµζοςπβεί ηον άνεπυπο µε τςσή ηαζ ζϊµα; Γζαηί ηος δίνεζ ηδν εςθοβία ηδρ αωξδζδρ ηος
ζηδ βδ; ΋ Παπάδεζζορ έξάθθος ζδµαίνεζ πυρ δ εέζδ ηος άνεπϊπος µέζα ζηον ηψζµο είναζ εςθοβία
ηζ ψσζ ηαηάπα, ψπυρ δζδάζηεζ δ µεηενζάπηυζδ. Σζ νψδµα έσεζ δ πηϊζδ ηος άνεπϊπος, δ αµαπηία
ηαζ οζ ζςνέπεζέρ ηδρ, ηο ηαηψ ηαζ ο εάναηορ; Εάν ηο ζϊµα είναζ ηαηψ, θςθαηή ηδρ τςσήρ, ηψηε εα
΢εθίδα 28 απψ 43
έππεπε να πεεαίνοςν µψνο οζ δίηαζοζ ηαζ οζ ενάπεηοζ ηζ ψσζ οζ αµαπηυθοί. Αηψµδ πυρ ζςµαζαάγεηαζ
µε ηδ µεηενζάπηυζδ δ πποζδοηία ηυν ανεπϊπυν ηδρ Π.∆. βζα ηον επσοµψ ηος Λςηπυηή, ποω εα
εθεςεεπϊζεζ ηο ανεπϊπζνο βένορ απψ ηδν ηςπζαπσία ηος δζααψθος ηαζ ηος εανάηος ηαζ εα ηο ενϊζεζ
ηαζ πάθζ µε ηο Θεψ; Κανέναρ ζςµαζααζµψρ, ηανένα ηοζνψ ζδµείο µεηαξω δζδασήρ ηδρ Π.∆. ηαζ
δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ.

2. ΢ηεν Καηνή ∆ηαζήθε.
α) «Ποζορ είναζ ο Υπζζηψρ;» (Μαηε. 15, 13-14): «΋ηαν ο Θδζοωρ ήθεε ζηα µέπδ ηδρ
Καζζαπείαρ ηος Φζθίππος, πυηοωζε ηοωρ µαεδηέρ ηος, «ποζορ θέβοςν οζ άνεπυποζ, ψηζ είναζ ο ςζψρ
ηος άνεπϊπος;». Αςηοί απάνηδζαν, «µεπζηοί θέβοςν ψηζ είναζ ο Θυάννδρ ο Βαπηζζηήρ, άθθοζ ο
Ηθίαρ, ηαζ άθθοζ ο Θεπεµίαρ ή έναρ απψ ηοωρ πποθήηερ».
Οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ζζσςπίγονηαζ αςεαίπεηα πυρ µε ηδν παπαπάνυ επϊηδζδ ππορ
ηοςρ µαεδηέρ ηος «ο Υπζζηψρ ήεεθε να µάεεζ ποζορ πίζηεςαν οζ άνεπυποζ ψηζ είσε ςπάπξεζ ζε µζα
πποδβοωµενδ γυή. Εθ' ψζον ο Υπζζηψρ δεν απέππζτε ηδν απάνηδζδ ηυν µαεδηϊν ηος, άπα δεσψηαν
ηδ µεηενζάπηυζδ» (Γοςίθθζζηον ζεθ. 42).
΋ ζζσςπζζµψρ αςηψρ είναζ ηεθείυρ εζθαθµένορ. ΋ Υπζζηψρ δεν πυηάεζ βζαηί αβνοεί. Ωρ Θεψρ
βνυπίγεζ ηο ηαεεηί. Θέθεζ ψµυρ να δζαθωζεζ ηζρ θαεεµένερ ανηζθήτεζρ, ποω ο αδζαθϊηζζηορ θαψρ είσε
ζσδµαηίζεζ βζ' Αςηψν ηαζ να αποηαθωτεζ ηδ Θεανδπζηή ςπψζηαζή Σος. Να αποηαθωτεζ ηδν
ηαςηψηδηα Σος, ψηζ είναζ δδθαδή Θεψρ ηαζ άνεπυπορ µαγί ζε ένα ππψζυπο, ζε µζα ςπψζηαζδ. Σο ψηζ
ο Υπζζηψρ δεν αποδέσεδηε ηδν εζθαθµένδ αωηδ ανηίθδτδ ηος θαοω βζα ηο Ππψζυπψ ηος θαίνεηαζ
ηαζ απψ ηδ ζςνέσεζα ηος συπίος, ηο ψποζο ψµυρ παπαζζυποων οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ: «΢εζρ
ποζορ θέηε ψηζ είµαζ;» ΋ ΢ίµυν Πέηπορ αποηπίεδηε, «΢ς είζαζ ο Υπζζηψρ, ο ςζψρ ηος γυνηανοω
Θεοω».
α) « ΋ Πποθήηδρ Ηθίαρ ηαζ ο Βαπηζζηήρ Θυάννδρ» (Μαηεαίος ζα΄ 14, ζγ΄ 12 ηαζ Μάπηος ε'
13): «΋θοζ οζ πποθήηερ ηαζ ο νψµορ µέσπζ ηος Θυάννος πποθήηεςαν ηαζ, εάν εέθεηε να ηο
παπαδεσεείηε, αςηψρ είναζ ο Ηθίαρ, ο ψποζορ έµεθθε να έθεεζ».
«Αςηψρ δε (ο Υπζζηψρ) απεηηπζεεί, ‘ο Ηθίαρ έπσεηαζ ππϊηα ηαζ εα αάθεζ ψθα ζε ηάξδ. ΢αρ
θέβυ ψµυρ, πυρ ο Ηθίαρ ήδδ ήθεε ηαζ δεν ηον αναβνϊπζζαν, άθθά ηος έηαµαν ψηζ ήεεθαν’... Σψηε
ηαηάθαααν οζ µαεδηέρ ψηζ ηοωρ µίθδζε βζα ηον Θυάννδ ηον Βαπηζζηή».
«0 Ηθίαρ αθοω έθεεζ ππϊηα εα αποηαηαζηήζεζ ηα πάνηα... Άθθά ζαρ θέβυ ψηζ ηαζ ο Ηθίαρ
έσεζ έθεεζ ηαζ ηος έηαναν ψζα εέθδζαν».
Με ηα συπία αςηά ζζσςπίγονηαζ ψηζ ο Θυάννδρ ο Βαπηζζηήρ ήηαν δ µεηενζάπηυζδ ηος
πποθήηδ Ηθία ηαζ ψηζ ο Υπζζηψρ ηο επζαεααζϊνεζ ζηοςρ µαεδηέρ ηος.
Κζ εδϊ ππψηεζηαζ βζα παπανψδζδ ηυν βπαθοµένυν. Αν µεθεηήζοςµε µε πποζοσή ηα ζσεηζηά
συπία ηζ ψσζ µε επζποθαζψηδηα ψπυρ ππάηηοςν οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ, εα δζαπζζηϊζοςµε πυρ
ο Κωπζορ αθενψρ µεν δζαηπίνεζ ηον Θυάννδ απψ ηον Ηθία, αθεηέπος δε, ηον ηαςηίγεζ µ' εηείνον. Έηζζ
ο Θυάννδρ δζαηπίνεηαζ βζαηί είναζ «µείγυν πάνηυν ηυν έν βεννδηοίρ βςναζηϊν» (Μαηε. Θα΄ 11), ηαζ
εποµένυρ ηαζ ηος Ηθία, ηαςηίγεηαζ δε µ' εηείνον ψηαν θέβεζ ο Υπζζηψρ: «αςηψρ έζηζν Ηθίαρ ο µέθθυν
έπσεζεαζ" (Μαηε. ζα' 14). Σζ άπαβε ζςµααίνεζ, ο ίδζορ ο Υπζζηψρ ανηζθάζηεζ; ΋σζ αέααζα. Η
απάνηδζδ δίνεηαζ απψ ηον Κωπζο ζηο Μαηε. ζγ' 11-13: «Ηθίαρ µεν έπσεηαζ ππϊηον ηαζ
αποηαηαζηήζεζ πάνηα, θέβυ δε ςµίν ψηζ Ηθίαρ ήδδ ήθεε... Σψηε ζςνήηαν οζ µαεδηαί ψηζ πεπί
Θυάννος ηος Βαπηζζηοω είπεν αςηοίρ». Αρ δοωµε ψµυρ ποζα είναζ δ οπεή επµδνεία ηος συπίος αςηοω
ψπυρ µαρ ηδν παπαεέηεζ ο ζεπψρ Υπςζψζηοµορ: «Η ππϊηδ αναθοπά ‘Ηθίαρ µεν έπσεηαζ...’ άθοπα ηα
βεβονψηα ποω ππψηεζηαζ να δζαδπαµαηζζηοων ηαηά ηδν ∆εςηέπα Παποςζία ηος Υπζζηοω, - ψπος
ζωµθυνα µε αναθοπέρ ηαζ άθθυν Παηέπυν εα ππυηαβυνζζηήζεζ ο πποθήηδρ Ηθίαρ-. Η δεωηεπδ
αναθοπά ‘Ηθίαρ ήδδ ήθεε’, αναθέπεηαζ ζηδν ππϊηδ παποςζία ηος Υπζζηοω ηαζ ηον Θυάννδ ηον
Ππψδποµο. Σοωηο ενζζσωεηαζ ηαζ απψ ηο συπίο Λοςη. α' 17: ‘ηαζ αςηψρ (ο Θυάννδρ) πποεθεωζεηαζ
ενϊπζον αςηοω έν πνεωµαηζ ηαζ δςνάµεζ Ηθζοω’. (Είρ Μαηε. Λψβορ νγ' 1, ΕΠΕ 11, ζ. 287).
΢εθίδα 29 απψ 43
Όζηεπα απψ αςηά είναζ θανεπψ, πυρ οζ θψβοζ ηος Κςπίος ζήµαζναν, ψηζ ο Θυάννδρ ήηαν έναρ
νέορ αναηαζνζζηήρ ψµοζορ µε ηον Ηθία. ΋ Θυάννδρ ηαζ ο Ηθίαρ έµοζαγαν ζηο εάππορ ηαζ ζηδν
αηπψµδηδ παππδζία βζα ηδν ςπεπάζπζζδ ηος δίηαζος, ψηαν αςηψ παπααζαγψηαν απψ ηοωρ ζζσςποωρ.
Έηζζ ο έναρ ανηζηάσεδηε ζηδν Ίεγάαεθ ηαζ ο άθθορ ζηδν Ηπυδζάδα. Η δπάζδ ηαζ ηο ηήπςβµά ηοςρ
ήηαν ανάθοβο. Οζ δζυβµοί ηοςρ παπψµοζοζ.
Επίζδρ, ψπυρ ζδµεζϊζαµε ήδδ, ο Θυάννδρ αποηθείεηαζ να ήηαν µεηενζάπηυζδ ηος Ηθία,
αθοω ο πποθήηδρ αςηψρ δε βνϊπζζε αζοθοβζηψ - ζυµαηζηψ εάναηο (∆' Βαζζθ. α' 11). ΋ Ηθίαρ
έξάθθος εµθανίγεηαζ µαγί µε ηον Μυςζή ζηο ψπορ Θααϊπ ηαηά ηδ Μεηαµψπθυζδ ηος Κςπίος, ποω
έβζνε µεηά ηο εάναηο (αποηεθαθζζµψ) ηος Θυάννδ. Αν δ επµδνεία ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ
ήηαν οπεή, οζ µαεδηέρ εα έαθεπαν µαγί µε ηον Μυςζή, ηον Θυάννδ ηον Βαπηζζηή ηαζ ψσζ ηον
πποθήηδ Ηθία. Βέααζα ηδν αποζηοµυηζηή απάνηδζδ ζηοςρ ζζσςπζζµοωρ πεπί µεηενζαπηϊζευρ ηδ
δίνεζ ο ίδζορ ο Θυάννδρ, ψηαν πυηήεδηε αν είναζ ο Ηθίαρ: «ηαζ δπϊηδζαν αςηψν- ηζ οςν; Ηθίαρ εζ ζς;
ηαζ θέβεζ, οςη είµί» (Ίυάν. α' 21).

" β) « Η πεπίπηυζδ ηοω εη βενεηήρ ηςθθοω» (Θυάννος ε' 1-3): «ηαεϊρ αάδζγε -ο Υπζζηψρ-
είδε άνεπυπο βεννδµένο ηςθθψ, ηαζ ηον πϊηδζαν οζ µαεδηέρ ηος, ‘Ρααί, ποζορ αµάπηδζε, αςηψρ ή οζ
βονείρ ηος βζα να βεννδεεί ηςθθψρ;’. «Είναζ θανεπψ -ζζσςπίγονηαζ οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψηζ
οζ µαεδηέρ είσαν ςπψτδ ηοςρ ηάποζα πποδβοωµενδ γυή ψηαν ηον πϊηδζαν βζα ηο αίηζο ηδρ ης-
θθψηδηαρ ηος άνεπϊπος αςηοω, βζαηί αθοω ήηαν ηςθθψρ εη βενεηήρ δεν είναζ δςναηψν να είσε δζα-
ππάξεζ ηάποζα αµαπηία ζ' αωηδ ηδ γυή» (Γοςίθθζζηον, ζεθ. 42).
Να ζδµεζϊζοςµε εδϊ ψηζ δ επϊηδζδ αωηδ ηυν µαεδηϊν ηος Κςπίος απδσεί θαφηέρ
ανηζθήτεζρ ηδρ εποσήρ εηείνδρ - µαπηςποωνηαζ απψ πααζνζηέρ δζδασέρ - ψηζ ηο έµαπςο µποπεί να
αµαπηήζεζ ήδδ απψ ηδν ηςοθοπία ηος ή να πθδπϊζεζ εηείνο βζα ηζρ αµαπηίερ ηυν βονζϊν ηος. Η
απάνηδζδ αέααζα ποω δίνεζ ο Κωπζορ ηαηψπζν ζηοςρ µαεδηέρ ηος αποηθείεζ ηαζ ηζρ ανηζθήτεζρ αςηέρ
ηδρ εποσήρ ηος άθθά ηαζ ηοωρ ζζσςπζζµοωρ βζα µεηενζάπηυζδ ηος ηςθθοω: «οωηε αςηψρ -ο ηςθθψρ-
αµάπηδζε, οωηε οζ βονείρ ηος, άθθά βζα να θανεπυεοων εξ αθοπµήρ ηος ηα έπβα ηος Θεοω».
Με ποζψν ηπψπο εα θανεπϊνονηαν ηα έπβα ηος Θεοω; ΋ Θεψρ έπθαζε ηον άνεπυπο
θαµαάνονηαρ «σοςν απψ ηδρ βδρ» (Γεν. α' 7). Σο ίδζο ηάνεζ ηαζ ο Υπζζηψρ µε ηα µάηζα ηος ηςθθοω:
«έθηςζε σάµυ ηαζ έηανε πδθψ µε ηο θηωζζµο ηαζ άθεζτε ηον πδθψ ζηα µάηζα ηος ηςθθοω». Η
δδµζοςπβία ηος άνεπϊπος θανεπϊνεζ ηδ δψξα ηος Θεοω. Σο ίδζο ψµυρ θανεπϊνεζ ηαζ δ
αναδδµζοςπβία ηυν οθεαθµϊν ηος ηςθθοω, ηαεϊρ ηαζ ψηζ ο Υπζζηψρ είναζ ο ίδζορ ∆δµζοςπβψρ Θεψρ.
Άθθυζηε αν ο Υπζζηψρ ηήπςηηε ηδ µεηενζάπηυζδ(!) εα ζεαψηαν ηο «Κάπµα» ηος ηςθθοω ηαζ εα
ηον άθδνε ααοήεδηο, αθοω δ ηωθθυζδ εα ζςνηεθοωζε ζηδν πεπαζηέπυ δεζηή ηος εξέθζξδ!

δ) «Ο Υπζζηψρ ηαζ ο Ααπαάµ» (Θυάννος δ΄58): «΢ηο ηαηά Θυάννδ Εςαββέθζο (δ' 58), ο ίδζορ
ο Θδζοωρ θέεζ: ‘Αθήεεζα, αθήεεζα ζαρ θέβυ, εβϊ ςπάπσυ ππζν βεννδεεί ο Ααπαάµ». Είναζ ζίβοςπο
ψηζ ο Θδζοωρ είσε γήζεζ ηαζ ηάποζα πποβενέζηεπδ γυή απψ εηείνδ ποω βνυπίγοςµε ψθοζ»
(Γοςίθθζζηον, ζεθ. 41).
Η παπεπµδνεία ηος εςαββεθζηοω συπίος ηαζ ζ' αςηήν ηδν πεπίπηυζδ είναζ θανεπή.
Ππαβµαηζηά, οζ Μάπηςπερ ηος Θεσυαά έσοςν ποθθά να δζδασηοων ζηδν παπεπµδνεία ηυν Γπαθϊν
απψ ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
΢ηο ζσεηζηψ ηείµενο (Ίυάν. δ' 52-59), ζηδ ζςνάθεζα ηος ψποζος ανήηεζ ηο συπίο δ' 58, ο
Υπζζηψρ εέθεζ να ηονίζεζ ηδ ζσέζδ ηος µε ηο Θεψ - Παηέπα, δίνονηαρ έµθαζδ ζηδν αφδζο (αζϊνζο)
ωπαπξή ηος, ζδζψηδηα ηδν ψποζα έσεζ ψθδ δ Σπζαδζηή Θεψηδηα. ΋ Ααπαάµ είναζ ο παηπζάπσδρ ηυν
Εαπαίυν, ππψζυπο ζεπψ µα ενδηψ, υρ απθψρ άνεπυπορ. ΋ ίδζορ ψµυρ ο Υπζζηψρ είναζ ο αθδεζνψρ
Θεψρ, ο ψποζορ ςπάπσεζ αζυνίυρ ζηοςρ ηψθποςρ ηος Θεοω Παηπψρ, ππζν αηψµδ βεννδεεί ο
παηπζάπσδρ Ααπαάµ.
* * *
΢εθίδα 30 απψ 43
Εθ' ψζον οζ οπαδοί ηδρ µεηενζάπηυζδρ παπεπµδνεωοςν ηα συπία αςηά ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ,
ηαζ ηςπίυρ ηυν Εςαββεθίυν επψµενο είναζ να «παπεπµδνεωοςν» ηαζ ηο ππψζυπο ηος ΢υηήπορ
Υπζζηοω.
΋ Υπζζηψρ, ηαη' εηείνοςρ, δεν είναζ ο Θεάνεπυπορ, ηο δεωηεπο ππψζυπο ηδρ Παναβίαρ
Σπζάδορ, ποω ήπεε ζηον ηψζµο βζα να ζϊζεζ ηον άνεπυπο απψ ηδν ηςπζαπσία ηοω δζααψθος ηαζ ηοω
εανάηος (ππαθ. Έαπ. α' 14), άθθά έναρ «απεζηαθµένορ απψ ηο ςπεππέπαν» (απ’ ηον αψπαηο ηψζµο):
«Τπάπσοςν επάνυ (ζηον αψπαηο ηψζµο) ψνηα εξαζπεηζηά, ηα, ψποζα ηαηέπσονηαζ ζηδ βδ
ψπυρ ο Θδζοωρ, ποω ενϊ δεν έσοςν πθέον ηανένα ηαπµζηψ σπέορ να ξεπθδπϊζοςν, επζθέβοςν
οζηεζοεεθϊρ να ενζαπηυεοων. Είναζ οζ θεβψµενοζ απεζηαθµένοζ απψ ηο ςπεππέπαν, ποω
σαπαηηδπίγονηαζ απψ εξαζπεηζηέρ ζηανψηδηερ ζςνοδεςψµενερ απψ µεβάθδ ηαπεζνοθποζωνδ - οζ θάµα
ηοω Θζαέη παπαδέσονηαζ πυρ ο άνεπυπορ ποω έθηαζε ζηο Νζπαάνα, έσεζ ηδν εθεςεέπζα να
επανεζαπηυεεί ζηδ βδ βζα να αοδεήζεζ ηαζ να εηπαζδεωζεζ ηον ηψζµο.-…Οζ απεζηαθµένοζ αςηοί
έπσονηαζ ηαηά πεπζψδοςρ βζα να ηαπαηοςνήζοςν ηδ ναπηυµένδ απψ ηζρ αποθαωζεζρ ηαζ ηδ παεςµία
ανεπυπψηδηα» (Παπωρ, ζεθ. 107, 113). Σέηοζοζ οςπάνζοζ απεζηαθµένοζ είναζ αηψµδ, ο Μυάµεε ηαζ
δ Ζάν νη' Απη (Θυάννα ηδρ Λοπένδρ), αβία ηδρ Ρυµαζοηαεοθζηήρ Εηηθδζίαρ» (ψπ. ππο ζεθ. 115).

Αξίγεζ να παπαεέζοςµε ζηδ ζςνέσεζα µεπζηά αποζπάζµαηα απψ «ανάδποµδ» µέζυ ωπνυζδρ
µζαρ οπαδοω ηδρ µεηενζάπηυζδρ, δ ψποζα ηαηά ηδν«πποδβοωµενδ γυή» ηδρ έγδζε ηδν ίδζα εποσή µε
ηο Υπζζηψ ηαζ ήηαν µάθζζηα παποωζα ηαηά ηδ ζηζβµή ηδρ ζηαωπυζδρ Σος! Η αθήβδζδ αωηδ εα µαρ
αοδεήζεζ να αβάθοςµε ζδµανηζηά ζςµπεπάζµαηα:
« Σέθορ, µία πεθάηζζζα, έηανε µεπζηά ζσόθζα βζα ηδ γυή ηού Υπζζηού ζηδ δζάπηεζα µζαρ
αναδποµήρ ηαζ ζηδν επόµενδ ζςνάνηδζδ ηδρ έηανα µεπζηέρ αηόµδ επυηήζεζρ πάβυ ζ' αςηό ηο εέµα.
Τπάπσοςν ηαζ απηεηά άθθα επυηήµαηα πού είπερ όηζ εα δζεπεςνούζερ. Έσεζρ ηζρ απανηήζεζρ αύ-
ηδ ηδ ζηζβµή;
-Ποζα είναζ δ επώηδζδ;
Ήεεθα να µάευ βζα ηδ θύζδ ηού Υπζζηού. Ήηαν ππαβµαηζηά ο Υπζζηόρ αςηόρ πού ζηαςπώεδηε,
ή ηάποζορ πού είσε πάπεζ ηδ εέζδ ηος;
- Ήηαν άνεπυπορ ηαζ πέεανε πάνυ ζηο ζηαςπό.
Αςηόρ πού ζηαςπώεδηε ήηαν δ θδµζζµέvδ πποζυπζηόηδηα ηδρ Βίαθος;
- Ναζ.
∆δθαδή ήηαν ο άνεπυπορ πού πεππάηδζε ζηoςρ δπόµοςρ ηοςααθώνηαρ ηο ζηαςπό ηος;
- Όσζ, δεν ηοςαάθδζε ηον ζηαςπό, άθθά ηον ζηαύπυζαν. Τπάπσοςν ποθθέρ ςπεπαοθέρ. Σο
ζηαςπό ηον ηοςααθούζαν άθθοζ
Σον πέπαζαν όµυρ από όθοςρ ηούρ δπόµοςρ βζα να ηον δεζ ο ηόζµορ;
- Βάδζζε. Βάδζζε ζηον εάναηό ηος.
∆εν ζηαύπυζαν ηάποζον άθθον ζηδ εέζδ ηος;΢ηαςπώεδηε ο Xπζζηόρ, εηείvορ πού δίδαζηε;
- Ήηαν ο Ιδζούρ ο Ναγυπαίορ.
Καζ ηον ζηαύπυζαν ανάµεζα ζε δύο θδζηέρ;
- Τπήπσαν πεπζζζόηεποζ από ηπεζρ.
Εηείνοζ πού ηον ζηαύπυζαν δεν ηον αναβνώπζγαν ζαν ςζό ηού Θεού;
-Όσζ.
΢ε ηζ δζέθεπε ο Xπζζηόρ από µαρ ηούρ ςπόθοζποςρ;
-΢ηδν πίζηδ πού είσε ζηον εαςηό ηος ηαζ ζηον Θεό ηος. ΢ηδ βνώζδ ηος εαςηού. ΢ηο όηζ πίζηεςε
ζηδ δύναµδ πού είσε µέζα ηος. Ό άνεπυπορ ήηαν ζε ηαηή ηαηάζηαζδ ηδν εποσή πού
εµθανίζηδηε ο Υπζζηόρ. Έδυζε ένα παπάδεζβµα βζα ηο πυρ µποπεί να είναζ ο άνεπυπορ.
Μποπούζε ππαβµαηζηά να ηάνεζ εαύµαηα σάπδ ζηδν πίζηδ πού είσε ζηόν εαςηό ηος ηαζ ζηόν
Θεό - ή αςηά ηα εαύµαηα είναζ ςπεπαοθέρ;
- Η εεπαπεςηζηή δύναµδ ςπάπσεζ. Τπήπσε ηαζ ηόηε ζε αςηόν ηαζ ςπάπσεζ αηόµδ. Η πίζηδ ηος
εεπάπεςε.
΢εθίδα 31 απψ 43
Ύπάπσοςν όµυρ ποθθοί επύθοζ βύπυ από ηδ γυή ηος;
- Α, ναζ, πάπα ποθθοί
Αν αβνοήζοςµε όθοςρ ηούρ επύθοςρ ηαζ ηζρ εζθαθµένερ πθδποθοπίερ, εξαηοθοςεεί να
παπαµένεζ ένα άηοµο πού είναζ ο ανώηεπορ άνεπυπορ πού έγδζε ποηέ, εξαζηίαρ ηδρ πίζηδρ πού είσε ζηο
Θεό ηαζ ζηον εαςηό ηος; Εξαζηίαρ ηδρ δύναµδρ αςηήρ ηδρ πίζηδρ, αν όσζ βζα οηζδήποηε άθθο;
- Όσζ αναβηαζηζηά ανώηεπορ από οποζονδήποηε άθθο έσεζ γήζεζ ποηέ, άθθά ανώηεπορ από ηοςρ
πεπζζζόηεποςρ. ∆εν είναζ ο µόνορ πού πίζηεςε ζηον εαςηό ηος ηαζ ζηο Θεό. Είναζ ένα παπάδεζβµα ένα
ηαθό παπάδεζβµα.
Αναζηήεδηε ππαβµαηζηά ηο ππυί ηού Πάζσα;
- Σο ζώµα παπέµεζνε ενηαθζαζµένο. Σο Πνεύµα αναζηήεδηε.
Γαηί έθεζπε ηο ζώµα από ηον ηάθο;
- Σο πήπαν εηείνοζ πού ηον ζηαύπυζαν.
Καζ ηζ ηο έηαναν;
- Σο ηαηέζηπεταν.
Ποθθοί θόβζοζ ηαζ επεςνδηέρ έσοςν ζζσςπζζηεί όηζ ο Ιδζούρ πποζσεδίαζε µόvορ ηος ηδ
ζηαύπυζδ. Όηζ ο Μςζηζηόρ ∆είπνορ ήηαν ζηδ ππαβµαηζηόηδηα ένα µέπορ ηού όθος ζσεδίος πού
ηοπςθώεδηε µε ηδ ζηαύπυζδ ηος. ΢σεδίαζε ο Ιδζoύρ ππαβµαηζηά ηον ίδζο ηος ηον εάναηο;
∆δµζούπβδζε ζςνεζδδηά ηα βεβονόηα πού οδήβδζαν ζηδν ζηαύπυζδ ηος;
- Ναί
Με άθθα θόβζα δεν ήηαν άπθά ένα εύµα ηυν πεπζζηάζευν ηδρ εποσήρ ηος;
-Αςηόρ δδµζούπβδζε ηζρ πεπζζηάζεζρ ηδρ εποσήρ ηος.
Καηάθααα. Ό Ιούδαρ ήηαν ππαβµαηζηά πποδόηδρ;
- (Γπήβοπα). Όσζ.
Μποπείρ να ηο εξδβήζεζρ αςηό;
- Σον ξεβέθαζαν ηαζ ηος έδυζαν ηα απβύπζα. Σον πθήπυζαν, ενώ εηείνορ δεν ζηέθηδηε ποηέ
όηζ ηος όθεζθαν θεθηά. Ήεεθε να ηάνεζ ζσέδζα βζα ηον Υπζζηό, ηα όποζα ο Υπζζηόρ δεν δέσηδηε.
Σζ ζσέδζα ήεεθε να ηάνεζ βζα ηον Υπζζηό;
- Ήεεθε να ηον ηάνεζ βνυζηό πανηού ηαζ όσζ µόνο ζηδ δζηή ηος άηπδ ηος ηόζµος.
∆δθαδή εννοείρ όηζ ο Ιούδαρ ήηαν δζοπαηζηόρ άνεπυπορ;
- Ποθύ. Ήεεθε να αναβνυπζζηεί ο Υπζζηόρ ζαν Βαζζθζάρ, επεζδή πίζηεςε όηζ ήηαν Βαζζθζάρ.
Ό Ιδζούρ ήεεθε να πζζηεύοςµε εµείρ όηζ ηο ζώµα ηος αναζηήεδηε;
- Όσζ.
∆δθαδή αςηό είναζ µέπορ ηού επύθος;
- Ναζ
- Τπάπσεζ ηίποηε άθθο πού εα ήεεθερ να µος πεζρ ζσεηζηά µε ηο Υπζζηό;
- Ήηαν έναρ ΑΝΘΡΩΠΟ΢. Έναρ αθοζζυµένορ άνεπυπορ, βεµάηορ εµπζζηοζύνδ ηαζ αβάπδ.
Βάγεζρ έµθαζδ ζηο ΑΝΘΡΩΠΟ΢;
-Ναζ».
(Γοςίιιηζηον, ζει. 169-171).



Η «παπαµψπθυζδ» ηος πποζϊπος ηος Θεανεπϊπος Υπζζηοω ποω επζσεζπείηαζ µέζα ζηδν
«αναδποµή» είναζ εξυθπενζηή. Πέπα απ’ ψθερ ηζρ άθθερ αζςναπηδζίερ µε ηζρ ψποζερ οζ οπαδοί ηδρ
µεηενζάπηυζδρ παπαποζοων ζδµανηζηά βεβονψηα ηδρ γυήρ Σος, ψπυρ µαρ ηα δζέζυζαν οζ ζεποί
Εςαββεθζζηέρ, ενηωπυζδ πποηαθεί δ πποζπάεεζά ηοςρ να αµθζζαδηήζοςν ηο ηοπςθαίο βεβονψρ ηδρ
Ανάζηαζήρ Σος. Κζ αςηψ αέααζα είναζ ζςνεπέρ ππορ ηζρ επζδζϊξεζρ ηοςρ, αθοω δ Ανάζηαζδ ηοω
Υπζζηοω αποηθείεζ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
Αν ςπήπσε µεηενζάπηυζδ, αν ο Υπζζηψρ ήπεε υρ «οςπάνζορ απεζηαθµένορ» βζα να ηδπωξεζ
ηδν πίζηδ ζηδν µεηενζάπηυζδ, ψπυρ ζζσςπίγονηαζ οζ οπαδοί ηδρ δοξαζίαρ αςηήρ, ηψηε δ Ανάζηαζδ
΢εθίδα 32 απψ 43
Σος µε ηδν ψποζα «εανάηυζε ηον εάναηο», δεν µποπεί να εξδβδεεί, ψπυρ δεν µποποων να εξδβδεοων
ηαζ ηα εαωµαηα ηυν νεηπαναζηάζευν ποω έηαµε, µε ηοπςθαίο αςηψ ηοω ηεηπαδµέπος νεηποω
Λαγάπος. Αν ηο ηήπςβµα ηοω Κςπίος ήηαν ζωµθυνο ππορ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ εα
έππεπε άπθά να παπδβοπήζεζ ηοωρ ζςββενείρ ηαζ θίθοςρ ηυν νεηπϊν, θέβονηαρ ηοςρ να µδν
απεθπίγονηαζ, αθοω οζ νεηποί εα ξαναβεννδεοων ηάποηε, ζε ηάποζα άθθδ γυή, µέζυ ηδρ
µεηενζάπηυζδρ. ΋µυρ δ Ανάζηαζή Σος, οζ αναζηάζεζρ ηυν νεηπϊν ποω εαςµαηοωπβδζε, δ
πποζδοηϊµενδ ανάζηαζδ ηυν ζυµάηυν ηαηά ηδν ηεθζηή ηπίζδ είναζ πέπα βζα πέπα ανηίεεηερ µε ηδ
δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ.
Η Ανάζηαζδ ηοω Υπζζηοω, υρ εββωδζδ ηαζ ηδρ δζηήρ µαρ αναζηάζευρ, ηδρ αναζηάζευρ ηυν
ζυµάηυν µαρ, είναζ ηο εεµέθζο ηδρ πίζηδρ µαρ. ΢' αςηήν ζηδπίγεηαζ δ εθπίδα µαρ. Η πποζδοηία µαρ
είναζ δ Ανάζηαζδ, ψσζ δ εξοςδεηέπυζδ ηοω ζϊµαηορ, άθθά δ αθεαπζία ηοω ζϊµαηορ. «Αν ο
Υπζζηψρ δεν αναζηήεδηε, αν δεν ςπάπσεζ ανάζηαζδ ηυν ζυµάηυν, είναζ µάηαζδ δ πίζηδ µαρ» (Α'
Κοπ. ζε΄ 17), θέβεζ ο απψζηοθορ ηυν εενϊν Παωθορ. Αθθ' ψσζ, µαρ δζααεααζϊνεζ ο ίδζορ, «ο Υπζζηψρ
αναζηήεδηε εη νεηπϊν ηαζ µαρ αεααζϊνεζ ψηζ εα αηοθοςεήζεζ ηαζ δ ανάζηαζδ ψθυν ηυν νεηπϊν»
(ψπ. ππο ζη. 20).
΢ηο βεβονψρ ηδρ Αναζηάζευρ ηοω Υπζζηοω µαρ ζηδπίγεηαζ, ζαν ζε εεµέθζο θίεο, δ Εηηθδζία
Σος. Οζ Απψζηοθοζ ηαζ µαεδηέρ ηοω Κςπίος ηδπωηηοςν ζ' ψθο ηον ηψζµο ηδν Ανάζηαζή Σος (Ππάξ.
ζγ΄ 31-33) ηζ ψσζ ηδ µεηενζάπηυζδ, ηαζ ηδν ηαηάπβδζδ ηοω «έζσαηος εσεποω», ηοω εανάηος (Α'
Κοπ. ζε΄ 26). Οζ µάπηςπερ ψθυν ηυν αζϊνυν µαπηςποων µε παππδζία ηαζ ςποβπάθοςν µε ηο αίµα
ηοςρ ηδν πίζηδ ηοςρ ζηδν Ανάζηαζδ ηοω Υπζζηοω ηαζ ηδ δζηή ηοςρ.
Γζα µαρ ηοωρ σπζζηζανοωρ δ Ανάζηαζδ αζϊνεηαζ ήδδ απψ αωηδ ηδ γυή υρ ππαβµαηζηψηδηα,
βζαηί µε ηδ ζςµµεηοσή µαρ ζηο µςζηήπζο ηδρ γυήρ, ποω είναζ δ εεία Εςσαπζζηία µεηαθαµαάνοςµε ηο
αναζηδµένο ηαζ άθεαπηο ζϊµα ηαζ αίµα ηοω Υπζζηοω µαρ «εζρ άθεζζν αµαπηζϊν ηαζ εζρ γυήν
αζϊνζον». Η ψθδ θαηπεςηζηή γυή ηδρ Εηηθδζίαρ µαρ µε ηοπςθαίο βεβονψρ ηδν ηέθεζδ ηδρ εείαρ
Εςσαπζζηίαρ ζηδπίγεηαζ ζηδν Ανάζηαζδ ηος Υπζζηοω ηαζ ηδν δζηή µαρ. Οζ σπζζηζανοί είµαζηε παζδζά
ηδρ σαποωµενδρ ηαζ θαµπποθψπαρ Αναζηάζευρ ηαζ ψσζ ηδρ εθζµµένδρ ηαζ ζςβηεσςµένδρ
µεηενζάπηυζδρ.
Αηψµδ, ο ζζσςπζζµψρ ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψηζ ζηδν Καζνή ∆ζαεήηδ αεααζϊνεηαζ
δ δοξαζία αωηδ, ανηζηποωεζ ηαζ ζηα θψβζα ηος αποζηψθος Παωθος: «απψηεζηαζ ηοζρ ανεπϊποζρ άπαξ
αποεανείν, µεηά δέ ηοωηο ηπίζζρ» (Έαπ. ε' 27). ΋ άνεπυπορ δεν πεεαίνεζ ζυµαηζηά ποθθέρ θοπέρ,
οωηε µεηενζαπηϊνεηαζ ηάεε θοπά ηαζ ζε άθθο ζϊµα. Μεηά απψ ηον ένα εάναηο, αηοθοςεεί δ ηπίζδ
(µεπζηή). Καηά ηδν ηαεοθζηή (ηεθζηή) ηπίζδ, θέβεζ ο Παωθορ, εα θανεπυεοωµε ενϊπζον «ηος
αήµαηορ ηος Υπζζηοω» (Β' Κοπ. ε' 8-10) µε ηο αναζηδµένο ζϊµα µαρ, ποω εα είναζ αςηψ ηο ίδζο ηο
ζϊµα µε ηο ψποζο γήζαµε ηδ βήζνδ γυή µαρ. ΋ άνεπυπορ εα θοβοδοηήζεζ, «ππορ α έππαξε, είηε
αβαεψν είηε ηαηψν», υρ οθψηδηα, υρ τςσοζυµαηζηψ ον, ψσζ µψνον υρ τςσή, ΋ Κωπζθθορ
Θεποζοθωµυν ζσοθζάγονηαρ ηα θψβζα αςηά ηος αποζηψθος Παωθος θέβεζ πυρ ηο ζϊµά εα αναζηδεεί,
δζψηζ ψθα ηα ππάξαµε µε αωηο: «Βθαζθδµοωµεν δζά ζηψµαηορ, πποζεςσψµεεα δζά ζηψµαηορ,
ποπνεωοµεν δζά ζϊµαηορ, αβνεωοµεν δζα ζϊµαηορ, αππάγοµεν (ηθέαοςµε) δζα σεζπψρ, εθεδµοζωναρ
δίδοµεν δζά σεζπψρ...». Αθοω ζε ψθα µάρ ςπδπέηδζε ηο ζϊµα, βζ' αςηψ ηαζ ζηδ µέθθοςζα γυή εα
ζςναποθαωζεζ «ηυν βενοµένυν» (Καηδσήζεζρ, 18, 19 ΒΕΠΕ΢ 39, 240 (21-26).

Β. Παηέπερ ηερ Εθθιεζίαρ θαη µεηενζάπθυζε.
΢ωµθυνα µε ηοωρ ζζσςπζζµοωρ ηυν οπαδϊν ηδρ µεηενζάπηυζδρ «απηεηοί Παηέπερ ηδρ
Εηηθδζίαρ ηυν ππϊηυν αζϊνυν - µέσπζ ηον ∆΄ αζϊνα - δέσονηαν ηδ µεηενζάπηυζδ υρ ααζζηψ δψβµα
ηδρ σπζζηζανζηήρ πίζηδρ ηαζ µάθζζηα ηδ δίδαζηαν µέζα απψ ηα ζςββπάµµαηα ηοςρ... Καηά ηο
δεωηεπο αζϊνα µ.Υ. ο Θοςζηίνορ, ζδπςηήρ ηδρ ππϊηδρ σπζζηζανζηήρ ζσοθήρ ζηδ Ρϊµδ, ςποζηήπζγε ηδ
µεηενζάπηυζδ ζηζρ δζδαζηαθίερ ηος. ΋ Ωπζβένδρ, ο µεβάθορ εεοθψβορ ηδρ ππϊηδρ Εηηθδζίαρ, ήηαν
ο ζδµανηζηψηεπορ ςποζηδπζηηήρ ηδρ εευπίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ...» (Γοςίθθζζηον ζεθ. 43-44).
΢εθίδα 33 απψ 43
Η αθήεεζα αέααζα, ψπυρ αωηδ αποδεζηνωεηαζ απψ ηα ίδζα ηα ζςββπάµµαηα ηυν Παηέπυν,
ηοωρ ψποζοςρ επζηαθοωνηαζ οζ µεηενζαπηυηέρ, είναζ πυρ (οζ Παηέπερ) αςηοί ψσζ µψνο δεν
ςποζηδπίγοςν ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ άθθά ανηίεεηα ηδν ηαηαδζηάγοςν απεπίθπαζηα υρ µδ
σπζζηζανζηή.
΋ Ωπζβένδρ (185-254 µ.Υ.) εευπείηαζ απψ ηοωρ οπαδοωρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ [6] υρ ο
ηςπζψηεπορ ςποζηδπζηηήρ ηδρ ηαηά ηοωρ ππϊηοςρ σπζζηζανζηοωρ αζϊνερ. Επζηαθοωνηαζ µάθζζηα ηο
«Πεπί άπσϊν» ζωββπαµµά ηος (ΒΕΠΕ΢, ηψµορ 16, ηεθ. 8: πεπί Αββέθυν, ζεθ 307). Ππάβµαηζ εηεί
αναθέπεηαζ πυρ µεπζηέρ τςσέρ ποω πέποςν ππορ ηο ηαηψ «έν ζϊµαζζ βίνεζεαζ άνεπυπίνοζρ», άθθερ
ποω σάνοςν ηδ θοβζηή ηοςρ δωναµδ «ηοζρ αθψβοζρ γϊοζρ εµαζοηεωεζν», ηαζ άθθερ, απ’ ηζρ ψποζερ
αθαζπείηαζ δ σάπδ ηυν αζζεήζευν «ηδν αναίζεδηον ηαωηδν γυήν ηδν έν θςηοζρ µεηαθαµαάνεζν».
Σο ηείµενο αςηψ παποςζζάγεζ ηο ππψαθδµα ψηζ δε ζϊγεηαζ οθψηθδπο ζηδν εθθδνζηή, άθθά
µψνο ζε µζηπά αποζπάζµαηα. Έηζζ δε βνυπίγοςµε απψ ηδν εθθδνζηή αν αςηέρ οζ απψτεζρ
εηθπάγονηαζ απψ ηον ίδζο ηον Ωπζβένδ ή απθϊρ ηζρ αναθέπεζ ο ίδζορ. Σδ θωζδ ηοω πποαθήµαηορ
δίνεζ ηο ανηίζηοζσο ηείµενο ηδρ θαηζνζηήρ, ηο ψποζο εςηςσϊρ ζϊγεηαζ οθψηθδπο. Εηεί δζαπζζηϊνοςµε
ψηζ ο Ωπζβένδρ ηάζζεηαζ ηαηά ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζαπηϊζευρ: «...∆εν οθείθοςµε µε ηανέναν
ηπψπο να δεσεοωµε ηζρ εέζεζρ αςηϊν ποω ςποζηδπίγοςν ψηζ οζ τςσέρ µποποων να θεάζοςν ζ' ένα
ηέηοζο ααεµψ πηϊζευρ ϊζηε, ξεσνϊνηαρ ηδ θοβζηή ηοςρ θωζδ, θεάνοςν µέσπζ ηδν ηάξδ ηυν ανψδηυν
ψνηυν, δδθαδή ηυν γϊυν ηαζ ηυν εδπίυν» (Sources Chrettiennes, Πεπί απσϊν, Θ, 8, SC 253, ζεθ
232).
Εξ άθθος ηαζ ζε άθθα ζςββπάµµαηα ηος ο Ωπζβένδρ ηαηαδζηάγεζ ηδ µεηενζάπηυζδ: ΢ηο
έπβο ηος «Καηά Κέθζος» ζδµεζϊνεζ ηα έξδρ: «αν (ο Κέθζορ) βνϊπζγε ηζ άξία πποζδίδεζ δ
σπζζηζανζηή πίζηδ ζηο εέµα ηδρ τςσήρ, δε εα δζέζςπε ηο βεβονψρ ηδρ ενζαπηϊζευρ ηοω Αεανάηος
(ηοω Τζοω ηος Θεοω) ζε ενδηψ ζϊµα, ηαζ δεν εα ηο παπαθθήθζγε ππορ ηδ εευπία ηδρ
µεηενζυµαηϊζευρ ηοω Πθάηυνορ, άθθά εα δεσψηαν ηδν ςτδθή σπζζηζανζηή εευπία» (ΒΕΠΕ΢, ηοµο
9, ∆΄ ΥVll 30-35, ζεθ. 243).
΢ηο εέµα ηδρ αποσήρ ηοω ηπέαηορ ζδµεζϊνεζ πυρ ηα ηίνδηπα µεηαξω ηυν Πςεαβοπείυν ηαζ
ηυν σπζζηζανϊν αζηδηϊν είναζ ενηεθϊρ δζαθοπεηζηά, «οζ Πςεαβψπεζοζ απέσοςν απψ ηο ηπέαρ επεζδή
πζζηεωοςν ζηο µωεο ηδρ µεηενζαπηϊζευρ (επεζδή, δδθ, ζηα γϊα ςπάπσεζ πεπίπηυζδ να έσεζ µεηεν-
ζαπηυεεί τςσή άνεπϊπος), εµείρ δε (απέσοςµε) επεζδή ζηθδπαβυβοωµε ηο ζϊµα µαρ εέθονηαρ να
νεηπϊζοςµε ηζρ ζαπηζηέρ ηαζ άθθερ επζεςµίερ ηαζ πάεδ» (ψπ. ππ., ηοµ. 10, Ε' ΥLlΥ, 10-20, ζεθ. 47).
΢ε άθθο ζδµείο ηονίγεζ πυρ ψζοζ πζζηεωοςν ζηδ µεηενζάπηυζδ είναζ ηπεθοί, ηδν δε δοξαζία
αωηδ σαπαηηδπίγεζ υρ «άνοζα» (ηπέθα, παπαθοβζζµψ) (ψπ. ππ., ηοµο 9 Γ’ LΥΥV, 36, ζεθ. 228).
Αναθεπψµενορ ζηο βεβονψρ, ψηζ ο Ηπϊδδρ ηαζ ηάποζοζ απψ ηον ζοςδαφηψ θαψ εευποωζαν πυρ ο
Θυάννδρ ο Βαπηζζηήρ «επέζηπετε» απψ ηοωρ νεηποωρ ζηδ βδ ζηο ππψζυπο ηοω Θδζοω, ςποβπαµµίγεζ
ψηζ δεν εηθπάγεηαζ µε ηδν ανηίθδτδ αςηή ηάποζα πίζηδ ζηδ «τεςδοδοξία», ψπυρ σαπαηηδπζζηζηά
ζδµεζϊνεζ, ηδρ µεηενζάπηυζδρ, άθθά ψηζ «αί ένεπβδζαζαζ δςνάµεζρ εν ηυ Ίυάννn µεηέζηδζαν επί
ηον Ίδζοων». ΢ηο εέµα δε ηδρ ζσέζευρ ηοω Θυάννδ ηαζ ηοω Ηθία, ποω είξαµε ηαζ ζηο ηεθάθαζο πεπί
ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ, ο Ωπζβένδρ ζδµεζϊνεζ: «ππψζσερ βάπ, οωη είπεν (ο Γααπζήθ ζηον παηέπα ηος
Θυάννδ Ζασαπία) ’έν τςσή Ηθίος’, ίν’ έσοζ ηψπον δ µεηενζυµάηυζζρ, άθθ’ ‘έν πνεωµαηζ ηαζ δςναµεζ
Ηθίος’» (Γζαηί ππψζεξε, δεν είπε, µε ηδν τςσή ηος Ηθία, βζα να ζηδπζσεεί δ µεηενζάπηυζδ, αθθά µε
ηο αβυνζζηζηψ πνεωµα ηαζ ηδ δωναµδ ηοω Ηθία). Άπα «Ηθίαρ ο Θυάννδρ οω δζά ηδν τςσήν θέθεηηαζ,
άθθά δζά ηο πνεωµα ηαζ ηδ δωναµζν» (ΒΕΠΕ΢ ηοµο 13, Εζρ ηο ηαηά Μαηεαίον, ηψµορ ζ' 12-18, ζεθ.
34' ηαζ ηψµορ ζβ' 8-30, ζεθ 167).

[6]. Ό Ωπζβένδρ οςδέποηε ηαηαδζηάζηδηε από ηδν Εηηθδζία υρ ςποζηδπζηηήρ ηδρ
µεηενζάπηυζδρ. Η Ενδδµούζα ΢ύνοδορ ηδρ Κυνζηανηζνοςπόθευρ (543) ηαηαδίηαζε ηζρ ηαηοδοξίερ
ηού Ωπζβένδ πού αναθέπονηαν ζηδν πποΰπαπξδ ηυν τςσών, ζηο Υπζζηοθοβζηό δόβµα ηαζ ζηδν
αποηαηάζηαζδ ηυν πάνηυν. Καηαδίηδ πού επζηύπυζε απβόηεπα δ Ε΄ Οζηοςµενζηή ΢ύνοδορ (553).
΢εθίδα 34 απψ 43

Καηά ηον Ωπζβένδ δ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ «είναζ ξένδ ππορ ηδ δζδαζηαθία ηδρ
Εηηθδζίαρ ηοω Υπζζηοω, οωηε αναθέπεηαζ ζηδ δζδασή ηυν Απψζηοθυν, οωηε ζδµεζϊνεηαζ ζε ηάποζο
ζδµείο ηυν Άβίυν Γπαθϊν» «Η µεηενζυµάηυζζρ άθθψηπζον ηδρ Εηηθδζίαρ ηος Θεοω εζηί δψβµα,
οωηε παπαδζδψµενον ςπψ ηυν αποζηψθυν, οωηε εµθαζνψµενον πος ηυν Γπαθϊν» - ΒΕΠΕ΢, ηοµ. 13,
Εζρ ηο ηαηά Μαηεαίον, ηψµορ ζβ΄ 1, ζεθ 162).
΋ Θοςζηίνορ (100-165 µ.Υ.) ο θζθψζοθορ ηαζ µάπηςρ αναθέπεηαζ ζηο εέµα ηδρ
µεηενζαπηϊζευρ ηαζ ηο αποππίπηεζ. Πποαάθθεζ µάθζζηα υρ ζοααπψ επζσείπδµα ηαηά ηδρ δοξαζίαρ
αςηήρ ηο βεβονψρ ψηζ «δεν µποπεί ο άνεπυπορ να ηζµυπείηαζ βζα ηζρ αµαπηυθέρ ππάξεζρ
πποδβοωµενυν γυϊν, αθοω δεν ςπάπσεζ δ µνήµδ ηυν γυϊν αςηϊν» (∆ζάθοβορ ππορ Σπωθυνα,
ΒΕΠΕ΢ ηοµ. 3, 4-5, ζεθ 213). ΢ηο ίδζο έπβο ζςνζζηά ηαζ πποηπέπεζ ψζοζ απνοωνηαζ ηδν ανάζηαζδ
ηυν νεηπϊν να µδ εευποωνηαζ. ηαν σπζζηζανοί, ψπυρ ηαζ οζ ΢αδδοςηαίοζ, οζ ψποζοζ απνοωνηαζ ηδν
ανάζηαζδ, δεν ονοµάγονηαζ Θοςδαίοζ (ΒΕΠΕ΢ ηοµ. 3, 15-20, ζεθ. 285). Αθθοω, ηάνονηαρ θψβο βζα
ηδν ανάζηαζδ ηυν ζυµάηυν πποαάθθεζ υρ επζσείπδµα ψσζ µψνο ηο βεβονψρ ψηζ ο Υπζζηψρ «ανέζηδ
εη νεηπϊν» άθθά ηαζ ψηζ «ανεθήθεδ είρ ηον οςπανψν υρ δν εν ζαπηί», δδθαδή µε ηο αναζηδµένο
ζϊµα Σος. «Άθθυζηε, πποζεέηεζ, εάν δεν εππψηεζηo να αναζηδεεί ηο ζϊµα, ηψηε βζαηί θπονηίγοςµε
ηαη' ενηoθήν ηος Κςπίος να ηο θςθάζζοςµε απψ ηον µοθςζµψ ηδρ αµαπηίαρ;» (Πεπί Αναζηάζευρ
VIII, ΘΥ, Υ, ΒΕΠΕ΢ ηοµ. 4, ζεθ 229-232).
Άθθοζ Παηέπερ ηδρ ππϊηδρ Εηηθδζίαρ:
΋ Κθήµδρ Αθεξανδπείαρ (150-220 µ.Υ.) αναθεπψµενορ ζε εξυσπζζηζανζηέρ ανηζθήτεζρ ηαζ
δζδαζηαθίερ ζδµεζϊνεζ πυρ «ηο πεπί ηδν µεηενζυµάηυζζν ηδρ τςσήρ απθϊρ δψβµα» ηο παπέθαααν
«οζ άπζζηοζ ηυν θζθοζψθυν» (εννοεί ηοωρ Έθθδνερ) απψ ηοωρ Αζβςπηίοςρ (΢ηπυµαηείρ ΢Σ', ΒΕΠΕ΢,
ηψµορ 8, ηεθ. IV, ζεθ. 190).
΋ Θεψθζθορ Αvηζoσείαρ (Β' αζϊναρ) αποππίπηεζ ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ ηαζ ηδ σαπα-
ηηδπίγεζ «δεζνψν ηαζ αεέµζηον δψβµα»: «Ο Πθάηυν, ποω ηψζα είπε βζα ηον Ένα Θεψ ηαζ ηδν τςσή
ηοω άνεπϊπος, ανηζθάζηεζ ζηδ ζςνέσεζα µε ηον εαςηψ ηος, ψηαν θέβεζ ψηζ οζ τςσέρ µεπζηϊν
ανεπϊπυν µεηενζαπηϊνονηαζ ηαζ ζε γϊα. ∆εν είναζ θοαεπή ανοδζία να πζζηεωεζ ηανείρ ψηζ αςηψ
πος ηάποηε ήηαν άνεπυπορ, εα βίνεζ πάθζ θωηορ ή ζηωθορ ή βαφδοωπζ ή ηάποζο άθθο γϊο; Σζρ ίδζερ
ψµυρ θθςαπίερ ςποζηήπζγε ηαζ ο Πςεαβψπαρ». (Ππορ Αςηψθςηον Β', ηψµο 5, 4-7, ζεθ. 53-54).
΋ Θππψθςηορ Ρϊµδρ (Β' αζϊναρ) αναθεπψµενορ ζηδ δζδαζηαθία ηδρ Γνυζηζηήρ αζπέζευρ ηος
Καπποηπάηδ ηαηαποθεµά ηδ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ- «∆ε εέθοςν να αηοωζοςν ηο ηήπςβµα
ηδρ (σπζζηζανζηήρ) αθήεεζαρ (οζ οπαδοί ηδρ αζπέζευρ). Αηοθοςεοων άθθερ δζδαζηαθίερ ηαζ
ζζσςπίγονηαζ πυρ οζ τςσέρ. µεηενζυµαηϊνονηαζ ηψζερ θοπέρ, ψζερ σπεζάγονηαζ βζα να ξεπθδπϊζοςν
ηα αµαπηήµαηα ηοςρ, ψηαν ξεσπεϊζοςν ηζρ αµαπηίερ ηοςρ εθεςεεπυµένερ ηαζ απαθθαβµένερ απψ
αςηέρ ανεααίνοςν ζηο Θεψ, ηαζ έηζζ ζϊγονηαζ ψθερ οζ τςσέρ» (Καηά παζϊν ηυν αζπέζευν έθεβσορ,
ΒΕΠΕ΢, ηψµορ 5, Ζ' 32-34, ζεθ. 333).
Με αάζδ ηζρ εέζεζρ αςηέρ ηυν Παηέπυν ηδρ ππϊηδρ Εηηθδζίαρ, βίνεηαζ θανεπψ ψηζ δ
δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ ψσζ µψνο δεν δζδαζηψηαν απψ εηείνοςρ ηαζ εποµένυρ δεν
πεπζθαµαανψηαν ζηδν δζδαζηαθία ηδρ Εηηθδζίαρ, άθθά ανηζεέηυρ ηαηαποθεµοωνηαν µέζα απψ ηα
ζςββπάµµαηα ηοςρ υρ εξυσπζζηζανζηή δζδαζηαθία.
Αρ δοωµε ψµυρ πυρ αναθέπονηαζ ζ' αωηδ ηαζ ηάποζοζ µεηαβενέζηεποζ Παηέπερ ηδρ
Εηηθδζίαρ, ηαζ µάθζζηα οζ Σπεζρ Θεπάπσερ:
΋ Γπήβοπορ ο Θεοθψβορ (329-390 µ.Υ.) ηαηαποθεµϊνηαρ ηζρ ανψδηερ δοξαζίερ ηυν απσαίυν
θζθοζψθυν θέβεζ: «αρ ποθεµήζοςµε ηζρ εευπίερ ηος Πθάηυνορ πεπί ζδεϊν ηαζ πεπί ηοω ψηζ οζ τςσέρ
µεηά εάναηο µεηενζυµαηϊνονηαζ ζε αθθά ζϊµαηα ηαζ ψηζ πεπζοδεωοςν ηαζ ψηζ ενεςµοωνηαζ ηδν
πποΰπαπξδ ηοςρ...» (Α' Θεοθοβζηψρ Λψβορ, ΒΕΠΕ΢ ηψµορ 59, Θ', ζεθ. 218).
΢εθίδα 35 απψ 43
΋ Μέβαρ Βαζίθεζορ (330-379 µ.Υ.) ζηδν «Εξαήµεπο» ηος ζδµεζϊνεζ ηα έξδρ: «απέθεςβε ηζρ
θθςαπίερ ηυν ‘µεβάθυν" θζθοζψθυν’,[7] ποω δε νηπέπονηαζ να ςποζηδπίγοςν, ψηζ οζ τςσέρ ηοςρ ηαζ
εηείνερ ηυν ζηωθυν είναζ οµοεζδείρ µεηαξω ηοςρ ηαζ να θένε αηψµδ ψηζ οζ ίδζοζ ςπήπξαν ηάποηε
βςναίηερ ηαζ εάµνοζ ηαζ τάπζα. Εβϊ δε εα µποποωζα να πυ ψηζ ηάποηε ςπήπξαν τάπζα (αςηοί ποω
ζζσςπίγονηαζ ψθα αςηά), εα µποποωζα ψµυρ να πυ µε µεβάθδ ζζβοςπζά ψηζ, ψηαν έβπαθαν αςηά, ήηαν
πζο ανψδηοζ ηζ απψ ηα τάπζα» (ΒΕΠΕ΢ ηοµο 51, Η' 2, ζεθ. 255).
΋ Θυάννδρ ο Υπςζψζηοµορ (350-407 µ.Υ.) επζηέεδηε επανεζθδµµένα ηαζ µε ποθθή
ζθοδπψηδηα ενανηίον ηδρ ανψδηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ. Εθέβσονηαρ ηοωρ πανεεφζηέρ
εζδυθοθάηπερ, οζ ψποζοζ έθεβαν ψηζ οζ τςσέρ είναζ «εη ηδρ οςζίαρ ηος Θεοω», ηονίγεζ ψηζ µε ηζρ
δζδαζηαθίερ ηοςρ µάρ αποηθείοςν «ηαρ οδοωρ ηδρ εεοβνυζίαρ» ηαζ ψηζ µε ηδ µεηενζάπηυζδ
ηαηααζαάγοςν «ηον Θεψν εζρ ανεπϊποςρ ηαζ θςηά ηαζ ξωθα». ∆ζψηζ «αν δ µεηενζάπηυζδ ηδρ τςσήρ
ηαηαθήβεζ ζε πεπψνζα ηαζ ηπεµµωδζα ηαζ µωβερ ηαζ ηάµπζερ, άπα ηαζ δ οςζία ηος Θεοω ηαηαθήβεζ ζε
πεπψνζα». Έηζζ, ζςνεσίγεζ, ο ζεπψρ Παηήπ «οδδβοωµεεα ζηδν µεηενζάπηυζδ ψσζ ηδρ τςσήρ άθθά ηος
Θεοω, ππάβµα ψνηυρ αζζσπψ» (Εζρ Ππάξεζρ ψµ. 2,5 PG 60,32 - Εζρ Ίυάν. ψµ. 66,3 PG 59, 369-370 -
Εζρ Έθεζ. 12,3 PG 62, 91-92).
Αναθεπψµενορ δε ζηζρ θθςαπίερ ηαζ ανοδζίερ ηυν απσαίυν θζθοζψθυν ςποβπαµµίγεζ: «αθθά
εα µποποωζε να ζζσςπζζεεί ηάποζορ ψηζ οζ θζθψζοθοζ δζαηωπυζαν ηάηζ οπυζδήποηε πζο ζποςδαίο
ηαζ ανϊηεπο απ’ αςηά. Ποζοζ; Αςηοί ποω εζζάβοςν ηδν εζµαπµένδ (µοίπα) ηαζ θέβοςν ψηζ ηα πάνηα
είναζ συπίρ ππψνοζα ηαζ ηανείρ δεν ππονοεί βζα ηίποηε, άθθά ζσδµαηίγονηαζ απψ άηοµα; Η µήπυρ
άθθοζ, εηείνοζ ποω απεηάθεζαν ηον Θεψ ζϊµα; Άθθά περ µος ποζοζ; Εηείνοζ ποω µεηαηπέποςν
(ζζσςπίγονηαζ) ηζρ τςσέρ ηυν ανεπϊπυν ζε τςσέρ ζηωθυν, ηαζ πποζπαεοων να πείζοςν ηοωρ
ανεπϊποςρ πυρ ηαζ ζηωθορ έβζνε ηάποζορ ηάποηε ηαζ θζονηάπζ ηαζ τάπζ; Μέσπζ πψηε δε εα παωζεηε
να θέηε (θζθψζοθοζ) ανοδζίερ, ζηοηζζµένοζ ζηδν δζάνοζά ζαρ;» (Λψβορ ΘΒ' 3, ΕΠΕ 21,21-23).
Οζ δζδαζηαθίερ αςηέρ ηυν Παηέπυν, ποω αναθέπαµε, δεν εηθπάγοςν αηοµζηέρ απψτεζρ, άθθά
ηδ δζδασή ηδρ Εηηθδζίαρ, ηδν ψποζα είσαν ηαεήηον να ηδπωξοςν υρ ποζµένερ ηδρ Εηηθδζίαρ. Οζ
Παηέπερ, ποω βνϊπζγαν ηαθά ηδ «εωπαεεν παζδεία», αθοω απηεηοί απψ αςηοωρ είσαν θοζηήζεζ ζε
µεβάθερ θζθοζοθζηέρ ζσοθέρ ηδρ εποσήρ εηείνδρ, ςποβπαµµίγοςν ηςπίυρ πυρ δ δοξαζία ηδρ
µεηενζάπηυζδρ είναζ ξένδ ηαζ αζςµαίααζηδ ππορ ηδ σπζζηζανζηή πίζηδ.

* * *
Έηζζ δ δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ δεν έβζνε αποδεηηή απψ ηο Υπζζηζανζζµψ ηαζ µάθζζηα
ζςνηάσεδηαν ζςνοδζηά ηείµενα ποω ηαηαθέπονηαζ ενανηίον ηδρ. Υαπαηηδπζζηζηψρ είναζ ο
αναεεµαηζζµψρ ποω ςπάπσεζ ζηο «΢ςνοδζηψ ηδρ Οπεοδοξίαρ» (Σπζϊδζον, ζεθ. 147), ψπος
αναεεµαηίγονηαζ (αποηδπωζζονηαζ) ψζοζ δέσονηαζ «ηδν µυπάν ηυν έξυεεν θζθοζψθυν θεβοµένδν
ζοθίαν ηαζ ηαρ µεηεµτςσϊζεζρ ηυν ανεπυπίνυν τςσϊν, ή ηαζ οµοίυρ ηοζρ αθψβοζρ γϊοζρ ηαωηαρ
απψθθςζεαζ...».
΢ςβηεθαθαζϊνονηαρ επζζδµαίνοςµε ηοωρ θψβοςρ βζα ηοωρ ψποζοςρ δεν βίνεηαζ αποδεηηή δ
δοξαζία ηδρ µεηενζαπηϊζευρ απψ ηο Υπζζηζανζζµψ:
1. Η δοξαζία αωηδ δζαθωεζ ηδν πποζυπζηψηδηα ηος άνεπϊπος. Ο άνεπυπορ δδµζοςπβήεδηε
δζθςήρ, αποηεθοωµενορ δδθαδή απψ µία τςσή ηαζ ένα ζϊµα. ΢ςβσπψνυρ ο άνεπυπορ είναζ ένα
ππψζυπο, µζα ανεπανάθδπηδ ονηψηδηα ποω δεν αθανίγεηαζ, οωηε µεηααζαάγεηαζ. Η τςσή δεν
αποηεθεί ηο µοναδζηψ ζηοζσείο ηδρ πποζυπζηψηδηαρ ηος άνεπϊπος, αθοω ζςνδέεηαζ µε
ζςβηεηπζµένο ζϊµα. Φςσή ηαζ ζϊµα αποηεθοων ηον έναν άνεπυπο.

[7]. Ό Μέβαρ Βαζίθεζορ αναθέπεηαζ µε εζπυνζηή δζάεεζδ, ζηον θζθόζοθο Εµπεδοηθή, ο όποζορ
έθεβε όηζ σάπδ ζηδν µεηενζάπηυζδ είσε βίνεζ έυρ ηόηε βςναίηα, εάµνορ ηαζ τάπζ. Ό ζεπόρ Παηήπ έσεζ
ςπότδ ηος ηα όζα ζδµεζώνεζ ο ∆ζοβένδρ ο Λαέπηζορ βζα ηον Εµπεδοηθή: «Καζ ηδν τςσήν πανηοία είδδ
γώυν ηαζ θςηών ενδύεζεαζ, θδζί βούν. Ήδδ βάπ ποη' εβώ βενόµδν ηούπόρ ηε ηόπδ ηε εάµνορ η' οζυνόρ
ηε ηαζ έξαθορ έµπςπορ ζσεύρ» (∆ζοβένοςρ. Λαεπη., Βίοζ Φζθοζόθυν, 8, 77).
΢εθίδα 36 απψ 43

2. Η µεηενζάπηυζδ ςποηζµά ηο ανεπϊπζνο ζϊµα. ΢ε πποδβοωµενδ αναθοπά µαρ
επζζδµάνεδηε ψηζ ηψζο οζ απσαίερ θζθοζοθίερ ψζο ηαζ οζ ζωβσπονερ «επδζηείερ» ποω δέσονηαζ ηδ
δοξαζία αωηδ ςποηζµοων ηο ανεπϊπζνο ζϊµα εευπϊνηαρ ηο θςθαηή ηδρ τςσήρ απ’ ηο ψποζο ππέπεζ
αωηδ να απεθεςεεπυεεί.
3. ∆ζα ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ ςποπίπηοςµε ζ' ένα ζοααπψ εεοθοβζηψ ζθάθµα. Η
εευπία ψηζ δ τςσή ηος ανεπϊπος είναζ δςναηψν να ενζαπηυεεί ζε ζϊµαηα γϊυν, ςπονοεί ψηζ (δ
τςσή) µεηαθθάζζεηαζ απψ θοβζηή ζε άθοβδ. Σψηε εα πζζηέτοςµε ψηζ ηαζ ηα γϊα έσοςν θοβζηή τςσή
ή ψηζ ο άνεπυπορ ηαζ ηα γϊα δεν έσοςν µεηαξω ηοςρ δζαθοπέρ.
4. Η µεηενζάπηυζδ πποχποεέηεζ ηδν ηάεαπζδ ηος άνεπϊπος ηαζ µεηά ηο εάναηο, ππάβµα ηο
ψποζο αναζπεί ααζζηή δζδαζηαθία ηδρ Εηηθδζίαρ ψηζ δεν ςπάπσεζ µεηάνοζα µεηά ηο εάναηο ηος
άνεπϊπος. Η ηαθθζέπβεζα ηδρ εθπίδαρ ζηδ µεηά εάναηο ηάεαπζδ ηος άνεπϊπος, ηαηαζηπέθεζ ηδ
ζυηδπία ηος, αθοω αθήνεηαζ αζωδοηα να γεζ µε ηζρ αµαπηίερ ηαζ ηα πάεδ ηος.
5. Αθαζπεί ηδν εθεςεεπία ηος άνεπϊπος ηαζ ηδν ςπεςεςνψηδηα ηυν ππάξεϊν ηος, αθοω είναζ
ενδεσψµενο ο άνεπυπορ να αποδίδεζ ηάεε θοπά ηδν αίηία ηυν ππάξεϊν ηος ζηο «Κάπµα» ποω
ηθδπονψµδζε απψ πποδβοωµενερ γυέρ.
6. Καηαπβεί οςζζαζηζηά ηαζ απνείηαζ ηδν ανάζηαζδ ηος ζϊµαηορ. Βέααζα δ µεηενζάπηυζδ,
ψπυρ αναθέπαµε, ςποηζµά ηο ζϊµα. Αν έναρ σπζζηζανψρ δέσεηαζ ηδ µεηενζάπηυζδ ηαζ παπάθθδθα
ηδν πίζηδ ηδρ Εηηθδζίαρ ζηδν ανάζηαζδ, ηψηε δδµζοςπβοωνηαζ ηεπάζηζα πποαθήµαηα. Σζ ζϊµα εα
έσεζ ο άνεπυπορ αςηψρ ζηδ µέθθοςζα γυή, αθοω δ τςσή ηος, ηαηά ηο ένα µέπορ ηδρ πίζηδρ ηος, εα
έσεζ πποζθάαεζ ποθθά ζϊµαηα;
Γζα ψθοςρ αςηοωρ ηοωρ θψβοςρ δε δεσψµαζηε ηδ µεηενζάπηυζδ. Καζ ψποζορ σπζζηζανψρ
πζζηεωεζ ζ' αςηήν, απνείηαζ ααζζηέρ εέζεζρ ηδρ σπζζηζανζηήρ πίζηδρ, ψπψηε ζηδν ππαβµαηζηψηδηα δεν
είναζ σπζζηζανψρ.
΢εθίδα 37 απψ 43
ΣΟ ΓΕΓΟΝΟ΢ ΣΟΤ ΘΑΝΑΣΟΤ ( Αν η ί ε πη ιόγ ο ς )

Κανένα άθθο βεβονψρ ζηον ηψζµο δεν πποηαθεί πεπζζζψηεπο θψαο ζηον άνεπυπο απψ ηδν
πποοπηζηή ηοω εανάηος. Κανένα άθθο εέµα δεν δδµζοςπβεί πεπζζζψηεπο επίµονερ ηαζ πεπίπθοηερ
επυηήζεζρ βωπυ απψ ηδ θωζδ ηος ψζο αςηψ. Οζ άνεπυποζ πποζπάεδζαν να ανηζµεηυπίζοςν ηο
βεβονψρ ηος εανάηος ηαζ να ηο «παπαδεσεοων» υρ θςζζηψ. ∆ζαηςπϊεδηαν µωεοζ, επδζηεςηζηέρ
δοξαζίερ ηαζ θζθοζοθζηέρ εευπίερ, ηαηααθήεδηαν πποζπάεεζερ µε ανηζηεζµενζηψ ζηοπψ ηδν
εξοζηείυζδ µε ηο εάναηο.
Η δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ αποηεθεί ηαηά αάεορ µζα ηέηοζα πποζπάεεζα εη µέποςρ ηοω
άνεπϊπος, ηαηάθαζδρ ηαζ εξοζηείυζήρ ηος µε ηο εάναηο. Θέθεζ να δείξεζ µε ηον ηπψπο ηδρ, πυρ ο
εάναηορ µποπεί να ξεπεπαζεεί. ∆εν είναζ ηο ηέπµα ηδρ γυήρ. ΋ αηαηηοποίδηορ εζυηεπζηά ηαζ
αηψπεζηορ άνεπυπορ ηποµάγεζ ζηδν ζδέα µζαρ ζωνηοµδρ γυήρ ηαζ ηος επεπσψµενος εανάηος. ΢ηδ
µεηενζάπηυζδ απίζηεζ µζα εωηοθδ θωζδ ηαζ εξοζηεζϊνεηαζ µε ηο εάναηο: «Ο εάναηορ είναζ ένα
αναπψζπαζηο µέπορ ηδρ γυήρ... είναζ µζα ζηζβµή αθθαβήρ, µεηάααζδρ ζ' ένα νέο σϊπο, ένα δζάζηδµα
βαθδνήρ οµοπθζάρ ηαζ εθεςεέπζαρ... είναζ µζα δζαδζηαζία µε ηδν οποία δ ανεπυπψηδηα αναπηωζζεηαζ
ηαζ εξεθίζζεηαζ» (Γοςίθθζζηον, ζεθ. 207, 208).
Η εξοζηείυζδ µε ηο εάναηο είναζ ένα απψ ηα ααζζηψηεπα ζηοζσεία ποω δζαθοποποζοων ηον
Υπζζηζανζζµψ απψ ψθερ ηζρ άθθερ θζθοζοθζηοεπδζηεςηζηέρ δοξαζίερ. ΢ηδ αάζδ ηάεε επδζηείαρ ηαζ
θζθοζοθίαρ, ψπυρ ζηδν πποηεζµένδ πεπίπηυζδ ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ηπωαεηαζ δ ζςµθζθίυζδ ηαζ δ
ηαηαθθαβή µε ηο εάναηο.
΋µυρ, ο Υπζζηζανζζµψρ δεν είναζ ζςµθζθίυζδ µε ηο εάναηο. Είναζ αποηάθςτδ ηος εανάηος.
Καζ είναζ αποηάθςτδ ηος εανάηος, επεζδή είναζ αποηάθςτδ ηδρ Ζυήρ, ποω είναζ ο Υπζζηψρ. Μονάσα
αν ο Υπζζηψρ είναζ δ ψνηυρ γυή, ο εάναηορ βίνεηαζ ηψηε αςηψ ποω ο Υπζζηζανζζµψρ δζαηδπωηηεζ πυρ
είναζ: ο «εσεπψρ», ποω ππέπεζ να ηον εξοςδεηεπϊζοςµε, ηαζ ψσζ ένα «µςζηήπζο» ποω σπεζάγεηαζ να
ηο εξδβήζοςµε ηαζ να ηο αποδεσεοωµε. Αν ο ζηοπψρ ηος Υπζζηζανζζµοω ήηαν να αβάθεζ απψ ηον
άνεπυπο ηο θψαο ηος εανάηος, δε εα σπεζαγψµαζηαν ηο Υπζζηζανζζµψ, αθοω ηάεε επδζηεία, µποπεί
να πεζ ηανείρ πυρ ηο έηανε ηαθωηεπα απ’ ηο Υπζζηζανζζµψ.

Η επδζηεία ηαζ δ ηάεε θοβήρ θζθοζοθία δίνοςν ζηο εάναηο µία «ηοποεέηδζδ»,
πποζπαεϊνηαρ να ηον ενηάξοςν µέζα ζηον ηωηθο ηδρ γυήρ, µζα αάζδ θοβζηή βζα να ηον ηάνοςν
«θςζζηψ». Μονάσα ο Υπζζηζανζζµψρ δζαηδπωηηεζ πυρ ο εάναηορ είναζ αθωζζηορ, είναζ ένα ζωµααµα.
΋ηζ δεν έσεζ δζηή ηος αςηψνοµδ ονηψηδηα, είναζ ζωµπηυµα ηδρ αποςζίαρ ηδρ γυήρ. ΋ Θεψρ δεν
έπθαζε ηο εάναηο, έπθαζε µψνο ηδ γυή. Έπθαζε ηον άνεπυπο βζα να γεζ αζϊνζα, ψπυρ αζϊνζα γεζ ηαζ
ο Ίδζορ. ΋ άνεπυπορ δεν εα πέεαζνε, αν γοωζε ηδ θςζζηή ηος ζςνέπεζα, ζηο µέηπο ηδρ εµπζζηοζωνδρ
ηαζ ςπαηοήρ ζηο εέθδµα ηος Θεοω, ποω ήηαν ο θψβορ ηδρ ςπάπξεϊρ ηος. ΋µυρ, παπέαδ ηζρ ενηοθέρ
ηος Θεοω, ηςπζεωηδηε απψ ηδν αµαπηία ηζ έσαζε ηδ δςνδηζηή αεαναζία. Έηηοηε ψθοζ οζ άνεπυποζ
πεεαίνοςν, «ϊζπεπ δζ' ενψρ άνεπϊπος δ αµαπηία εζρ ηον ηψζµον είζδθεεν ηαζ δζα ηδρ αµαπηίαρ ο
εάναηορ, ηαζ οωηυρ είρ πάνηαρ ανεπϊποςρ ο εάναηορ δζήθεεν, εθ' υ πάνηερ ήµαπηον», ζδµεζϊνεζ ο
απψζηοθορ Παωθορ (Ρυµ. ε' 12). ΋ εάναηορ µπψθζαζε ηδν ανεπϊπζνδ θωζδ ηαζ ηδν ηαηέζηδζε
ενδηή. Η αθψβζζηδ ζςµπεπζθοπά ηος ππϊηος άνεπϊπος επέθεπε ηδν αµαπηία, ηαζ δ αµαπηία ηο
εάναηο («ηα βάπ ψτϊνζα ηδρ αµαπηίαρ εάναηορ», Ρυµ. ζη' 23).
΋ εάναηορ, υρ ηαππψρ ηδρ αµαπηίαρ ηαζ ηδρ παπαηοήρ ηος άνεπϊπος, ήηαν µζα δίηαζδ
ηζµυπία ηαζ παζδαβυβία, βζαηί ζηδ µνήµδ ηος ο άνεπυπορ ζςνηπίαεηαζ, παζδαβυβείηαζ ηαζ οδδβείηαζ
ζε µεηάνοζα. Απ’ ηδν άθθδ, υρ ηαηάθςζδ ηδρ γυήρ, είναζ ππαβµαηζηή εςεπβεζία βζα ηον άνεπυπο. Η
ππψηαζδ αωηδ µποπεί να θαίνεηαζ παπάδοξδ, είναζ ψµυρ αθδεζνή. Με ηο εάναηο ζαήνεζ δ εξοςζία
ηδρ αµαπηίαρ. ΢ε µζα παπάδοξδ ζσέζδ αµοζααζψηδηαρ, δ αµαπηία δδµζοςπβεί ηο εάναηο ηαζ ο
εάναηορ ζαήνεζ ηδν αµαπηία. Ο εάναηορ βίνεηαζ «ηαηίαρ ηαεάπζζον» (Γπδβψπζορ Νωζζδρ). Έηζζ ηο
ηαηψ δεν παπαµένεζ αεάναηο, δε δζαζυνίγεηαζ, θαµαάνεζ ηέθορ. Μέζα ζηον ηάθο ο νεηπψρ δεν έσεζ
πθέον ηδ δςναηψηδηα να αµαπηάνεζ.
΢εθίδα 38 απψ 43
Καηά ηδ σπζζηζανζηή πίζηδ ο εάναηορ δεν είναζ ένα απθψ αζοθοβζηψ βεβονψρ ποω ζςνζζηά ηον
συπζζµψ ηδρ τςσήρ απψ ηο ζϊµα. Ωρ εάναηο εννοεί ηςπίυρ ηον συπζζµψ ηδρ ανεπϊπζνδρ τςσήρ απψ
ηο Θεψ. Αςηψρ ο εάναηορ ονοµάγεηαζ ζηδν οπεψδοξδ δοβµαηζηή πνεςµαηζηψρ εάναηορ, ζε
ανηζδζαζηοθή ππορ ηον ζυµαηζηψ, βζαηί ο άνεπυπορ αποηψπηεηαζ απψ ηδν πδβή ηος. Παωεζ πζα να
ηποθοδοηείηαζ απψ ηδ γυή ηδρ Υάπζηορ ηος Θεοω, αηποθεί, µαπαγϊνεζ, νεηπϊνεηαζ. Καζ νεηπϊνεηαζ,
πεεαίνεζ πνεςµαηζηά ο άνεπυπορ δζαππάηηονηαρ ηδν αµαπηία. Η ππϊηδ δδθαδή αίηία, ψσζ µψνο ηος
ζυµαηζηοω, άθθά ηαζ ηος πνεςµαηζηοω εανάηος είναζ δ αµαπηία, «ηο ηένηπον ηος εανάηος δ
αµαπηία» (Α΄ Κοπ. ζε΄ 56).
Αωηδ ηδ δζάζηαζδ ηος πνεςµαηζηοω εανάηος, ποω είναζ ο συπζζµψρ ηδρ τςσήρ απψ ηον Θεψ,
ηονίγοςν ζδζαίηεπα οζ Παηέπερ ηδρ Εηηθδζίαρ. Ο ζυµαηζηψρ εάναηορ έπσεηαζ υρ αηοθοςεία ηος
πνεςµαηζηοω εανάηος. «Εζρ εάναηορ δ αµαπηία. Φςσήρ βάπ ψθεεπορ», θέβεζ ο Γπδβψπζορ ο Θεοθψβορ
(ΒΕΠΕ΢, ηοµ. 59, Λψβορ ΘΗ΄ ΜΒ΄ 21). Καζ ο Μ. Βαζίθεζορ δζαηδπωηηεζ: «Τπέπ αµαπηίαρ ηθαίε.
Αωηδ αππϊζηζα τςσδρ. Αωηδ εάναηορ έζηζ ηδρ αεανάηος (ηδρ τςσήρ). Αωηδ πένεοςρ άξία ηαζ
οδςπµϊν άζζβήηυν» («Οµζθία είρ ηδν µάπηςπα Ίοςθίηηαν» 9, PG 31, 260Α).
«Εζρ εάναηορ, θοζπψν, δ αµαπηία». Αςηψρ είναζ ο αθδεζνψρ εάναηορ. Νεηποί δεν είναζ εηείνοζ,
ποω εάθηδηαν µέζα ζηδ βδ. Είναζ εηείνοζ ποω έεαταν ηδν τςσή ηοςρ µέζα ζηα πάεδ ηαζ ηδν
αµαπηία ηοςρ (Μαηε. δ' 22). Ενϊ ψζοζ έγδζαν µε απεηή ηαζ έθαµταν µε ηα έπβα ηδρ δζηαζοζωνδρ,
έζηυ ηζ αν πέεαναν αζοθοβζηά, εξαηοθοςεοων να γοςν ηονηά ζηο Θεψ. Ο εάναηορ, ο πζο ηποµεπψρ, ο
αθδεζνψρ εάναηορ, είναζ εηείνορ ποω πποέπσεηαζ απψ ηδν αµαπηία ηαζ µάρ αποηψπηεζ απψ ηδν πδβή
ηδρ γυήρ, ηο Θεψ.
Ο Θεπψρ Υπςζψζηοµορ ηονίγεζ πυρ «ςπάπσεζ νέηπυζδ ζυµαηζηή, ςπάπσεζ ηαζ τςσζηή. Η
ππϊηδ δεν είναζ έβηθδµα οωηε ηίνδςνορ, δζψηζ δεν είναζ ηδρ εεθήζεϊρ µαρ, άθθυζηε ο αζοθοβζηψρ –
ζυµαηζηψρ εάναηορ ζωνηοµα εα ηαηαπβδεεί. Η τςσζηή ψµυρ νέηπυζδ, επεζδή είναζ αποηέθεζµα ηδρ
πποαζπέζευρ µαρ, είναζ έβηθδµα ηαζ δεν έσεζ ηέθορ. Γζ' αωηο ηαζ ο απψζηοθορ Παωθορ εευπεί ποθω
πζο µεβάθο ηο να αναζηήζεζρ µζα νεηπυµένδ τςσή απ’ ηο να αναζηήζεζρ ένα νεηπυµένο ζϊµα».
Μζα ηέηοζα εεϊπδζδ ηοω εανάηος εη µέποςρ ηοω Υπζζηζανζζµοω δίνεζ πζα άθθερ δζαζηάζεζρ
ηαζ ζηο αζοθοβζηψ θαζνψµενο ηδρ γυήρ ηαζ ηοω εάναηος. Η οςζζαζηζηή δζαθοπά δεν είναζ πζα
ανάµεζα ζηδν παποωζα γυή ηαζ ζηδ µέθθοςζα, άθθά ζηο πυρ γεζ ηανείρ αωηδ ηδ γυή ζαν µζα
πποεηοζµαζία ηδρ άθθδρ.
Ο άνεπυπορ γεζ ηδ γυή ή ηο εάναηο απψ ηδν παποωζα γυή. ΋ηαν γεζ συπζζµένορ απψ ηο Θεψ,
ηψηε δ παποωζα γυή δεν είναζ βζ' αςηψν παπά µζα νεηπή γυή. Ο θςζζηψρ εάναηορ έπσεηαζ απθϊρ βζα
να οπζζηζηοποζήζεζ ηον πποχπάπσονηα πνεςµαηζηψ εάναηο.
Ανηίεεηα, εηείνορ, ποω γεζ ενυµένορ µε ηο Υπζζηψ δε βνυπίγεζ ππαβµαηζηψ εάναηο. Ο
θςζζηψρ (ζυµαηζηψρ) εάναηορ δεν είναζ βζ' αςηψν παπά ένα απθψ επεζζψδζο. Θζσωοςν βζα ηον πζζηψ ηα
θψβζα ηοω Κςπίος: «ο πζζηεωυν είρ έµε ηάν αποεάνδ γήζεηαζ» (Ίυάν. ζα΄ 26).
Εηείνο θοζπψν ποω ππέπεζ να µαρ απαζσοθεί ζηεπηψµενοζ ηο βεβονψρ ηος εανάηος, δεν είναζ
ο συπζζµψρ ηδρ τςσήρ απψ ηο ζϊµα, άθθά ο συπζζµψρ ηδρ τςσήρ απψ ηο Θεψ. Σα ζωνοπα ηδρ γυήρ
ηαζ ηοω εανάηος δεν οπζοεεηοωνηαζ ανάµεζα ζηδν παποωζα ηαζ ζηδ µέθθοςζα γυή, άθθά ανάµεζα
ζηδν εν Υπζζηϊ γυή ηαζ ηδν πνεςµαηζηή αποζηαζία, ηδν δεζηή ηαζ πνεςµαηζηή νέηπυζδ ποω
ζςνζζηά δ αµαπηία.
Απψ αςηψ βίνεηαζ θανεπψ πψζδ άξία δίνεζ ο Υπζζηζανζζµψρ ηαζ ζηδν παποωζα γυή. Η ηάεε
ζηζβµή αποηηά ζδζαίηεπδ ζδµαζία ηαζ ααπωηδηα, αθοω απψ αωηδ εα εξαπηδεεί ηο αζϊνζο µέθθον µαρ.
Έηζζ δ γυή µαρ παίπνεζ ένα νψδµα ζδζαίηεπα ζδµανηζηψ ηαζ ηαεοπζζηζηψ.
Η Εηηθδζίαρ µαρ, δ Οπεψδοξδ Εηηθδζία, υρ αίυµα ηαζ ηπψπορ γυήρ είναζ δ είζοδορ ζηδν
αναζηδµένδ γυή ηοω Υπζζηοω, είναζ δ ηοζνυνία ηδρ αζϊνζαρ γυήρ ποω µαρ πποζθέπεηαζ δζα ηδρ
Μεηαθήτευρ ηοω Άσπάνηος ΢ϊµαηορ ηαζ ηοω Σζµίος Αίµαηορ Σος. Είναζ αηψµδ δ απανηοσή ηδρ
«ανέζπεπδρ δµέπαρ» ηδρ Βαζζθείαρ Σος. Κζ αν αωηδ ηδν αναζηδµένδ γυή ηος Υπζζηοω ποω µαρ
πποζθέπεηαζ µερ ζηδν Εηηθδζία ηδν ηάνοςµε δζηή µαρ, αν αωηδ δ απανηοσή ηοω Υπζζηοω βίνεζ δζηή
µαρ µε ηδ αεααζψηδηα πυρ ο Υπζζηψρ είναζ δ Ζυή ψθος ηος ηψζµος, ηψηε ο ίδζορ ο εάναηορ µαρ εα
΢εθίδα 39 απψ 43
βίνεζ µζα ππάξδ ηοζνυνίαρ µε ηδ Ζυή. Γζαηί ηψηε µήηε γυή, µήηε εάναηορ, µήηε ηάηζ άθθο απ’ αςηψν
ηον ηψζµο εα µποπέζοςν να µαρ συπίζοςν απψ ηδν αβάπδ ηος Υπζζηοω (ππαθ. Ρυµ. δ' 39).







ΣΕΛ Ο΢
΢εθίδα 40 απψ 43
ΠΑΡΑΡΣ Η Μ Α

ΘΕΟ΢ΟΦΘΑ
ΠΝΕΤΜΑΣΘ΢ΜΟ΢
ΑΠΟΚΡΤΦΘ΢ΜΟ΢
ΣΟ ΚΘΝΗΜΑ ΣΗ΢ «ΝΕΑ΢ ΕΠΟΥΗ΢»



ΘΕΟ΢ΟΦΘ Α

Η Θεοζοθία υρ βενζηή έννοζα ζδµαίνεζ ηο ζωνοθο ηυν επδζηεςηζηϊν «αθδεεζϊν» ηαζ
βεβονψηυν ποω αθοποων ηο Θεψ, ηον άνεπυπο ηαζ ηο ζωµπαν. Ωρ ηίνδζδ πποζπαεεί να ζςµαζαάζεζ
ηδ επδζηεία ηαζ ηδ θζθοζοθία. ∆εσψµενδ ψθερ ηζρ επδζηείερ επζδζϊηεζ να σαπάξεζ ηοζνοωρ
επδζηεςηζηοωρ δπψµοςρ ϊζηε να ζςµαζαάγονηαζ µεηαξω ηοςρ ηαζ να ζηανοποζοωνηαζ οζ οπαδοί ηοςρ.
Ενϊ ψµυρ ςποζηδπίγεζ πυρ δεν ανηαβυνίγεηαζ ηαµία επδζηεία, ενηοωηοζρ αποζηοπεί να ξεηαεαπίζεζ
ηζρ µεβάθερ επδζηείερ απψ ηζρ παπαδψζεζρ ηοςρ ηαζ να δδµζοςπβήζεζ ένα ηοζνψ πζζηεωυ, µία
παβηψζµζα επδζηεία. Έηζζ δ Θεοζοθία θέπεζ ένα σαπαηηήπα ζςβηπδηζζµοω, δεσψµενδ ηςπίυρ
ζηοζσεία απψ ηζρ αναηοθζηέρ επδζηείερ (Θνδοςζζµψ, Βοςδζζµψ), ζηοζσεία θζθοζοθίαρ, άθθά ηαζ
σπζζηζανζηά δψβµαηα, ηα ψποζα ηαζ πποζπαεεί να εναπµονίζεζ. ∆ίηαζα θοζπψν, δ Θεοζοθία
σαπαηηδπίζεδηε υρ ο ππψδποµορ ηοω πανεπδζηεζαηοω ηζνήµαηορ ηδρ «Νέαρ Εποσήρ», ζηο ψποζο ηαζ
έσεζ ενηασεεί ηα ηεθεςηαία σπψνζα.
Καηά ηδ δζδαζηαθία ηδρ Θεοζοθίαρ, πποζυπζηψρ Θεψρ δεν ςπάπσεζ. Καηά ηδν Άνα
Μπεζάνη, ζδπςηζηψ µέθορ ηδρ Παβηψζµζαρ Θεοζοθζηήρ Εηαζπείαρ, «ο Θεψρ είναζ ηο πάν, ηαζ ηο πάν
ο Θεψρ». ΋ Υπζζηψρ δεν είναζ ο αναµενψµενορ Μεζζίαρ. Η Μπεζάνη ππψααθε υρ µεζζία ηαζ
δζδάζηαθο ηδρ ανεπυπψηδηαρ ηον Θνδψ Κπζζναµοωπηζ.
Τποζηδπζηηήρ ηδρ δοξαζίαρ ηδρ µεηενζάπηυζδρ δ Θεοζοθία, δζδάζηεζ ψηζ δ µαηαπίηδρ ηαζ δ
«ωπαπξδ» ηοω άνεπϊπος εα αναπηςσεοων ηαζ εα οθοηθδπυεοων ζηο Νζπαανζηψ πεδίο. Η Νζπαάνα
είναζ ηαζ βζα ηοωρ εεοζοθζζηέρ ο ςτδθψηεπορ ζηοπψρ, ηον ψποζο ο άνεπυπορ ππέπεζ να επζδζϊηεζ. Η
δε «δεζηή» ηδρ Θεοζοθίαρ είναζ ζσεδψν ανηζβπαθή ηδρ αοςδζζηζηήρ δεζηήρ.
Καηά ηδ Θεοζοθία, ο Υπζζηζανζζµψρ αποηεθεί νεϊηεπδ αποηάθςτδ, ποω ψµυρ
δζαζηπεαθϊεδηε ζηδ ζςνέσεζα. Ωρ βνήζζοςρ εηππψζυποςρ ηοω Υπζζηζανζζµοω εευπεί αςηοωρ ποω
αποηδπωσεδηαν υρ αζπεηζηοί απψ ηδ σπζζηζανζηή Εηηθδζία ηυν ππϊηυν αζϊνυν.
΋ Υπζζηψρ βζα ηοωρ εεοζοθζζηέρ είναζ έναρ «Μεβάθορ Μωζηδρ», ο ψποζορ ανεβπάθδ µςζηζηά
ζηο ηοζνψαζο ηυν Εζζαίυν. Απβψηεπα πήβε ζηδν Aίβςπηo, ψπος µςήεδηε ζηδ µεβάθδ εζυηεπζηή
ζηοά ηαζ ηαηψπζν ζηδν Θνδία, ψπος µςήεδηε ζηον Αποηπςθζζµψ. Μεηά ηο εάναηψ ηος επζηοζνυνεί µε
ηοωρ εεοζοθζζηέρ οπαδοωρ ηος έσονηαρ αζηπζηψ ζϊµα.
Οζ ζζσςπζζµοί αςηοί ηδρ Θεοζοθίαρ βζα ηο ππψζυπο ηοω Υπζζηοω είναζ ενηεθϊρ αζωζηαηοζ
ηαζ αζςµαίααζηοζ ππορ ηζρ µαπηςπίερ ποω µάρ παπέσεζ δ Άβία Γπαθή ηαζ ηςπίυρ ηα Εςαββέθζα. Η δε
«Θεοζοθζηή Εηαζπεία» εα µποποωζε να σαπαηηδπζζεεί ζαν µζα πποπαβανδζζηζηή οπβάνυζδ δ ψποζα
αποζηοπεί να ςποηαηαζηήζεζ ηζρ αβνέρ, άπθέρ ηαζ ζυηδπζϊδεζρ δζδασέρ ηοω Υπζζηζανζζµοω µε ηζρ
µςζηζηζζηζηέρ «αποηαθωτεζρ» ηυν αναηοθζηϊν επδζηεζϊν.
΢εθίδα 41 απψ 43
ΠΝΕΤΜΑΣΘ ΢ΜΟ΢

΋ Πνεςµαηζζµψρ είναζ ένα παπαεπδζηεςηζηψ θαζνψµενο ηαζ θζθοζοθζηψ ζωζηδµα, ποω
ςποζηδπίγεζ ψηζ οζ άνεπυποζ µποποων, µε µεζοθάαδζδ εζδζηϊν πποζϊπυν (µένηζοςµ), να
επζηοζνυνοων µε ηα πνεωµαηα ηυν νεηπϊν ηαζ να θωνοςν ηζρ δζάθοπερ αποπίερ ή πποαθήµαηα ηοςρ.
Έηζζ ζηδν ππαηηζηή ηος µοπθή οπβανϊνεζ πνεςµαηζζηζηέρ ζςβηενηπϊζεζρ ή αζηεί ηδν ηέσνδ ηδρ
µανηείαρ, ηαζ ζηδ εευπδηζηή ηος µοπθή πποζπαεεί να εξδβήζεζ ηα δζάθοπα µεηατςσζηά ή
παπατςσοθοβζηά θαζνψµένα.
Η ζζηοπία ηος Πνεςµαηζζµοω είναζ ποθω παθζά, βζαηί οζ πίγερ ηος απίζηονηαζ ζ' ψθερ ζσεδψν
ηζρ αναηοθζηέρ ηαζ µεζοβεζαηέρ επδζηείερ. Οζ Θνδοί θαηίπδδερ, οζ εζαεηζανοί θάµα, οζ Πςείερ ηυν
∆εθθϊν η.ά., δεν ήηαν παπά ηα µένηζοςµ ηδρ εποσήρ ηοςρ. Μεβάθδ εξάπθυζδ, ψπψηε έθααε ηαζ ηδ
ηεθεςηαία ηος µοπθή, βνϊπζζε ο Πνεςµαηζζµψρ µεηά ηο 1847.
Καζ ζήµεπα ψµυρ εξαηοθοςεεί να επδπεάγεζ απηεηοωρ ανεπϊποςρ. Σζρ ηεθεςηαίερ δωο
δεηαεηίερ ο Πνεςµαηζζµψρ ενηάσεδηε ζηο ηίνδµα ηδρ «Νέαρ Εποσήρ». ΢ηδν Εθθάδα οζ πνεςµαηζζηέρ
ζδπωζαν ηο1923 ηδν «Εηαζπεία Φςσζηϊν Επεςνϊν» ποω αζσοθείηαζ µε µεηατςσζηά πποαθήµαηα.
΋ Πνεςµαηζζµψρ δδµζοωπβδζε ζηαδζαηά µζα δζηή ηος ηοζµοεευπία ηαζ αζοεευπία, ηαζ έβζνε
έηζζ ένα είδορ παπαεπδζηείαρ, µε εζδζηοωρ θεζηοςπβοωρ (ηα µένηζοςµ), µε εςσοθψβζα, βζα ηζρ
βαµήθζερ ηεθεηέρ, ηδν ηδδεία η.ά. Βέααζα παπαδέσεηαζ οπζζµένερ σπζζηζανζηέρ αθήεεζερ, άθθά
ςποζηδπίγεζ ηαζ πάπα ποθθέρ πθάνερ. Έηζζ, ενϊ δέσεηαζ ηδν ωπαπξδ ηαζ αεαναζία ηδρ τςσήρ, ηδν
ωπαπξδ Θεοω, πνεςµάηυν η.ά. απνείηαζ ηδ εεψηδηα ηος Υπζζηοω, ηον ψποζο εευπεί απθϊρ υρ ένα
ζζσςπψ µένηζοςµ, υρ ηο µεβαθωηεπο «πνεωµα», ποω µποπεί να µεζοθααεί ζηο Θεψ ςπέπ ηυν
ανεπϊπυν. ∆ε δέσεηαζ επίζδρ, ποθθά ααζζηά δψβµαηα ηδρ σπζζηζανζηήρ πίζηδρ, ψπυρ ηδν Ανάζηαζδ
ηος Υπζζηοω, ηδ εεοπνεςζηία ηδρ Άβίαρ Γπαθήρ η.ά. ∆ζδάζηεζ ηδν ανηζσπζζηζανζηή εευπία ηδρ
µεηενζάπηυζδρ, ζηον ηωηθο ηδρ ψποζαρ ενηάζζεζ ηαζ ηον Υπζζηψ. «Ο Θδζοωρ είσε αναπίεµδηερ
µεηενζαπηϊζεζρ ππζν αναθάαεζ ηδν αποζηοθή ηος. Η πνεςµαηζηή ηος εξέθζξδ είναζ αποηέθεζµα
πποζπαεεζϊν εηαηονηάδυν µεηενζαπηϊζευν ποω ςπέζηδ», ςποζηδπίγοςν οζ πνεςµαηζζηέρ (Π. Σπεµ-
πέθα, ΋ Πνεςµαηζζµψρ ζεθ. 207).
Γζα ηον Υπζζηζανζζµψ, ηα πνεωµαηα ποω επζηαθοωνηαζ οζ πνεςµαηζζηέρ δεν είναζ τςσέρ ή
πνεωµαηα νεηπϊν ανεπϊπυν, άθθά πονδπά πνεωµαηα, ποω εξαπαηοων ηοωρ πνεςµαηζζηέρ ηαζ ηοωρ
οπαδοωρ ηοςρ. Σα δζάθοπα πνεςµαηζηά πποαθήµαηα ηυν ανεπϊπυν (ηωτεζρ ζςνεζδήζευρ, ανδζςσία
βζα ηο µέθθον, αβυνία βζα ηδ ζυηδπία µαρ, θψαορ µπποζηά ζηο εάναηο, πψνορ βζα ηο εάναηο
αβαπδµένυν πποζϊπυν η.ά.) δε θωνονηαζ µέζα απψ ηδν επζηοζνυνία µε ηα πονδπά πνεωµαηα ποω
εέθοςν να εµπαίξοςν ηαζ να ηαθαζπυπήζοςν ηον άνεπυπο, ηδν εζηψνα ηος Θεοω. Λωνονηαζ ηαζ
εεπαπεωονηαζ µέζα απψ ηδν επζηοζνυνία µε ηον αθδεζνψ Σπζαδζηψ Θεψ. Καζ δ επζηοζνυνία αωηδ
επζηςβσάνεηαζ µε ηδν πποζεςσή, ηα εξαβνζζηζηά ηαζ εεπαπεςηζηά µςζηήπζα ηδρ εηηθδζίαρ µαρ (Θ.
Μεηάθδτδ, Εςσέθαζο, Εξοµοθψβδζδ) ηαζ βενζηά µε ηδ ζςµµεηοσή ηαζ ηδ αίυζδ ηος σπζζηζανζηοω
(οπεοδψξος) ηπψπος γυήρ.
΢εθίδα 42 απψ 43
ΑΠΟΚΡ ΤΦΘ ΢ΜΟ΢

Αποηπςθζζµψρ ζδµαίνεζ ηάεε ηίνδζδ ποω αζσοθείηαζ µε ηζρ «απψηπςθερ» δςνάµεζρ.
Παπαδέσεηαζ δδθαδή πυρ ςπάπσοςν ζηον ηψζµο ςπεπθςζζηέρ, αππψζζηερ (απψηπςθερ) ζηδν
επζζηδµονζηή έπεςνα δςνάµεζρ ηαζ θαζνψµένα, ηαζ επεξεπβάγεηαζ ππαηηζηοωρ ηπψποςρ βζα να
µποποων να επζηοζνυνοων οζ άνεπυποζ µε ηζρ δςνάµεζρ αςηέρ ηαζ να ηζρ σπδζζµοποζοων βζα
οποζοςζδήποηε ζηοποωρ. ΢ηον Αποηπςθζζµψ ενηάζζονηαζ υρ ππορ ηδν ππαηηζηή ηοςρ πθεςπά δ
Θεοζοθία, ο Πνεςµαηζζµψρ, δ Μαβεία(θεςηή ηαζ µαωπδ), δ ΢αηανοθαηπεία ηαζ δ Αζηποθοβία.
«΢ηο πθαίζζα ηδρ Θεοζοθίαρ, ηζρ αποηπςθζζηζηέρ ζδέερ ηζρ πποπαβάνδζζε µε ζδζαίηεπδ
δπαζηδπζψηδηα ο Ρ. ΢ηαφνεπ ποω ζζσςπζγψηαν πυρ ο Αποηπςθζζµψρ είναζ εεηζηή πεζπαµαηζηή
επζζηήµδ. ΢ηδν ππαβµαηζηψηδηα ο Αποηπςθζζµψρ παπψθο ποω δζαηςπϊνεζ µεπζηέρ εέζεζρ ηος ζηδ
βθϊζζα ηδρ θςζζηήρ, δεν πεπζέσεζ οωηε ίσνορ επζζηδµονζηψηδηαρ» (Ρψγενηαθ, Φζθοζοθζηψ Λεξζηψ,
ζεθ. 95).
Οζ Αποηπςθζζηέρ σπδζζµοποζοων ζςνήευρ ηζρ ζαηανζηέρ ππαηηζηέρ ηαζ ηζρ παβανζζηζηέρ
θαηπείερ ηαζ δδθϊνοςν ανηίεεηοζ ηαζ εσεπζηοί ππορ ηδν Εηηθδζία ηος Υπζζηοω.
΋ Αποηπςθζζµψρ δέσεηαζ πυρ ψθερ οζ επδζηείερ αποηεθοων δπψµοςρ ποω οδδβοων ζηον ίδζο
ζηοπψ. «Σϊπα ζηδν ‘Νέα Εποσή’ ηος Τδποσψος ο Αποηπςθζζµψρ αποθάζζζε ηδν ένυζδ ψθυν ηυν
επδζηεζϊν ηάηυ απψ ηον ‘Όδποσοφηψ Υπζζηο’, ηον αααηάπ ηδρ Νέαρ Εποσήρ (Αααηάπ ζηδν ζνδζηή
µςεοθοβία θέβεηαζ δ µεηενζάπηυζδ ηάποζος εεοω ποω πποζθαµαάνεζ ςθζηή µοπθή βζα ηδ ζυηδπία
ηδρ ανεπυπψηδηαρ») (Έθδµ. «Μεζδµαπζνή», θ. 6.2.1990, ζ. 19).
Ανδζςσδηζηψ είναζ ηο βεβονψρ, ψηζ ο Αποηπςθζζµψρ ζηζρ ποζηίθερ ηος µοπθέρ πποαάθθεηαζ
αηψµδ ηαζ απψ ηα επίζδµα Μέζα Μαγζηήρ ενδµέπυζδρ ηαζ απεζθεί ηο θπψνδµα ηαζ οθψηθδπο ηον
ποθζηζζµψ µαρ. Σα ηεθεςηαία σπψνζα δ Εθθάδα έσεζ βίνεζ σϊπορ ανάπηςξδρ ηος Αποηπςθζζµοω. «H
σϊπα µαρ εξεθίζζεηαζ, δςζηςσϊρ ζε µζα ηεπάζηζα αποηπςθζζηζηή αβοπά, βζ' αςηψ ηαζ ηα πποφψνηα
ηος αποηπςθζζµοω (ηυν δζαθψπυν ζηοηεζνϊν ηεθεηϊν ηδρ) δζαηίεενηαζ ζήµεπα ψσζ µψνο ζε εζδζηά
µαβαγζά, αθθά αηψµδ ηαζ ζηα ζοωπεπ - µάπηεη. Μάθζζηα ηεθεςηαία οπβανϊνονηαζ ζηδ σϊπα µαρ
εζδζηέρ εηαζπείερ βζα ηδ ζςζηδµαηζηή ηάθςτδ ηδρ αποηπςθζζηζηήρ αβοπάρ» (Πεπ. «Παπεµαοθή», η.
10/1991).

ΣΟ ΚΘ ΝΗΜΑ ΣΗ ΢ « ΝΕΑ ΢ ΕΠΟΥΗ΢ »

Η «Νέα Εποσή» είναζ ένα επδζηεςηζηψ ηίνδµα µε ζςβηπδηζζηζηψ σαπαηηήπα. Αποηεθεί
άεποζζµα επδζηεζϊν ηαζ πποαάθθεηαζ υρ µία «πανεπδζηεία». Λέβονηαρ άεποζζµα επδζηεζϊν δεν
ζδµαίνεζ ψηζ πεπζθαµαάνεζ ηζρ ίδζερ ηζρ επδζηείερ, άθθά άεποζζµα ή ζςθθοβή οπζζµένυν ζηοζσείυν
ηοςρ. Π.σ. απψ ηο Υπζζηζανζζµψ παίπνεζ µεπζηά ζηοζσεία ηδρ µςζηζηήρ παπάδοζδρ, άθθά ψσζ ηο
΢ηαςπψ ηοω Υπζζηοω ηαζ ηδν Ανάζηαζή Σος. Μέζα ζηο ηίνδµα ηδρ Νέαρ Εποσήρ µποπεί ηανείρ να
απεζ εευπίερ ποω αθοποων ηδ βζψβηα ηο αεθονζζµψ, ηο ζοςθζζµψ (Θζθάµ), ηδν απσαία εθθδνζηή
µςεοθοβία, µαβεία, Θεοζοθία, Πνεςµαηζζµψ, Αποηπςθζζµψ, ηδ θαηπεία δζαθψπυν ζνδοςζζηζηϊν
εεοηήηυν, ηδ δζδαζηαθία ηοω Βοωδα, ηδν δοξαζία ηδρ µεηενζάπηυζδρ, ηδν αζηποθοβία, ηθπ.
Η Νέα Εποσή αποζηοπεί ζηδν «οθοποίδζδ» ηαζ «οθοηθήπυζδ» ηοω άνεπϊπος. Επεζδή ψµυρ
ηο ψθο ηαςηίγεηαζ µε ηο απψθςηο, επζδζϊηεζ ηδ «εεοποίδζδ» ηοω άνεπϊπος µέζα απψ ηδ «βνϊζδ»
ποω πποζθέπεηαζ απ’ ψθερ ηζρ επδζηείερ ηαζ ηζρ ππαηηζηέρ γυήρ ποω αναθέπαµε πποδβοςµένυρ. ΢ηδ
δζδαζηαθία ηδρ ςπάπσεζ δ αςηοθαηπεία ηαζ ο ευζθοπζηψρ εβυζζµψρ. Η πποηποπή ποω δίνεηαζ ζηοςρ
οπαδοωρ ηδρ είναζ δ αηψθοςεδ: «Γοναηίζαηε µπποζηά ζηον εαςηψ ζαρ, ηζµήζαηε ηαζ πποζηςνήζαηε
ηο είναζ ζαρ. ΋ ‘εεψρ’ ηαηοζηεί µέζα ζαρ ηαζ (ο εεψρ) είζηε εζείρ!».
Σο ηίνδµα ηδρ Νέαρ Εποσήρ έβζνε παβηψζµζα βνυζηψ ηο 1975. Η παβδαία ανάπηςξδ ηος, ποω
ξεηίνδζε απψ ηζρ Η.Π.Α, έσεζ αποηηήζεζ 500.000.000 µέθδ ζ' ψθο ηον ηψζµο, δζαθψπυν δθζηζϊν,
επαββεθµαηζηϊν ηάξευν, ψπυρ ποθζηζηοωρ, επζζηήµονερ, ανεπϊποςρ ηδρ ηέσνδρ, απσδβοωρ ηαζ µέθδ
΢εθίδα 43 απψ 43
δζαθψπυν επδζηεζϊν. ΢ωµαοθά ηδρ είναζ ηο οςπάνζο ηψξο, δ ζαάζηζηα, ο απζεµψρ 666, δ πςπαµίδα,
ο πςπζψρ ηαζ ηψζα άθθα.
Οζ άνεπυποζ ηδρ Νέαρ Εποσήρ επζδζϊηοςν να οζηοδοµήζοςν µζα παβηψζµζα επδζηεία. ΢ηδν
επζδίυξδ ηοςρ αωηδ αµείθζηηδ είναζ δ ποθεµζηή ηοςρ ενανηίον ηοω µονοεεφζµοω ηαζ πποπάνηυν
ενανηίον ηδρ Εηηθδζίαρ ηοω Υπζζηοω. ∆ζδάζηοςν πυρ δ εποσή ηοω αζηεπζζµοω ηυν Θσεωυν, ποω
ζςµαοθίγεζ ηο Υπζζηψ ηαζ ηδν Εηηθδζία Σος, πέπαζε ηαζ δ ανεπυπψηδηα έσεζ µπεζ ζε µία «Νέα
Εποσή», ζηον αζηεπζζµψ ηοω Τδποσψος, ποω ζςµαοθίγεζ ηδ σπονζηή πεπίοδο ηδρ επζηπάηδζδρ ηοω
ευζθψπος ηαζ ηοω ανηίσπζζηος (ςδποσοφζηέρ). Σζρ ανηζθήτεζρ ηδρ ηίνδζδρ αςηήρ πποζπαεοων οζ
οπαδοί ηδρ να ηζρ πεπάζοςν ζηον ποθω ηψζµο µε δζάθοπα µέζα. Τπάπσοςν, θψβος σάπδ, ποθθά νέα
ηπαβοωδζα ποω πποπαβανδίγοςν ηδν ηίνδζδ αωηδ ηαζ πποηπέποςν ηοωρ ανεπϊποςρ να ςποδεσεοων
µζα ηέηοζα ηαηάζηαζδ. Αηψµδ ηαζ ζηον ποθζηζηψ ηοµέα επζδζϊηεηαζ µία «νέα ηάξδ ππαβµάηυν»
εµπνεςζµένδ ηαζ ηαηεςεςνψµενδ απψ ηο πνεωµα ηδρ Νέαρ Εποσήρ. Οζ «νεοποσίηερ» οπαµαηίγoνηαζ
µζα «παβηψζµζα ηςαέπνδζδ» ηαζ µζα παβηψζµζα αναµψπθυζδ ηυν ποθζηζηϊν ππαβµάηυν ηαζ
ζςζηδµάηυν. ΋ έθεβσορ ηδρ οζηονοµίαρ, ένα δζεενέρ νψµζζµα, δ αποδςνάµυζδ ηυν ηαηά ηψποςρ
ηςαεπνήζευν, είναζ µέζα ζηα ζσέδζά ηοςρ.
΋θερ αςηέρ οζ µςζηζηέρ επζδζϊξεζρ ηαεζζηοων ηο πανεπδζηεζαηψ ηίνδµα ηδρ Νέαρ Εποσήρ
επζηίνδςνο, ανηίεεηο ππορ ηο ζηοπψ ηδρ ζυηδπίαρ ηος άνεπϊπος ηαζ βζ' αςηψ ανηίεεηο ζηδ µία, αβία,
ηαεοθζηή ηαζ αποζηοθζηή Εηηθδζία ηοω Υπζζηοω.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->