POJAVE NA GRANICAMA FAZA ADSORPCIJA

1. Šta je granica faze 2. Adsorpcija na granici tečne faze
Gibsova adsorpciona izoterma

3. Adsorpcija na granici čvrste faze
Langmuirova adsorpciona izoterma Freundlichova adsorpciona izoterma

1

Molekuli na površini faze uvek su u dodiru sa molekulima neke druge faze
α i β homogene faze Granica faze (AA’ i BB’) (AA’ BB’ Granični sloj s (SS’) Granič (SS’ U graničnom sloju su granič molekuli obe faze

Postoji pet različitih granica faze
Čvrsta / čvrsta Čvrsta / tečna Čvrsta / gasna Tečna / tečna Tečna / gasna

2

Interakcije molekula na granici faza prouzrokuju različite pojave
Površinski napon Adsorpcija Kvašenje Razlivanje Itd...

POVRŠINSKI NAPON

Rezultantna sila usmerena je ka unutrašnjosti tečnosti. unutraš teč Tečnost teži da zauzme najmanju moguću površinu. Teč tež moguć površ

3

Adsorpcija na granici tečne faze
Adsorpcija je povećanje ili smanjenje koncentracije rastvorka u graničnom sloju u odnosu na unutrašnjost rastvora. pozitivna adsorpcija cgr > cteč teč negativna adsorpcija cgr < cteč teč

Kada su privlačne sile izmeñu molekula rastvorka manje privlač od privlačnih sila izmeñu molekula rastvarača... privlač rastvarač rastvorak ima manji površinski napon od rastvarača... površ rastvarač rastvor ima manji površinski napon od čistog površ rastvarača... rastvarač molekuli rastvorka će se spontano ugrañivati u granični granič sloj rastvarača kako bi maksimalno smanjili energiju rastvarač površine, tj. površinski napon rastvora. površ površ cgr > cteč teč adsorpcija je pozitivna

4

Kada su privlačne sile izmeñu molekula rastvorka veće privlač već od privlačnih sila izmeñu molekula rastvarača... privlač rastvarač rastvorak ima veći površinski napon od rastvarača... već površ rastvarač rastvor ima veći površinski napon od čistog već površ rastvarača... rastvarač koncentracija rastvorka veća u unutrašnjosti rastvora već unutraš nego u graničnom sloju granič cgr < cteč teč adsorpcija je negativna

Adsorpcija na granici tečne faze
Adsorbent ili adsorbens = supstanca na kojoj se nešto adsorbuje Adsorbat = supstanca koja se adsorbuje PAM = površinski aktivne materije smanjuju površinski napon tečnosti PNM = površinski neaktivne materije povećavaju površinski napon tečnosti

5

Kada je voda rastvarač...
PNM • Neorganske kiseline, baze i soli • Organska jedinjenja sa većim brojem polarnih već grupa - Polarni molekuli - Jake sile privlačenja sa molekulima vode - Rastvorljivost u vodi velika • • • •

PAM
Alkoholi, Aldehidi, Estri, Amini, Kamfor Masne kiseline, Sapuni, Detrdženti Detrdž

- Nepolarni molekuli - Slabe sile privlačenja sa molekulima vode - Rastvorljivost u vodi mala

Zavisnost površinskog napona od koncentracije rastvora
Kriva1. rastvori jakih elektrolita i organskih jedinjenja sa OH grupama (PNM) šećeri. Kriva 2. rastvori makromolekula proteini, slabe PAM. Kriva 3. Izrazite PAM, sapuni, detrdženti detrdž

6

Gibbs-ova adsorpciona izoterma (1878)
Zavisnost površinskog napona i adsorpcije površ od koncentracije rastvorene supstance

Γ=−
Gibbs, Josiah Willard (1839-1903)

c dσ ⋅ RT dc

Γ – adsorpcija = broj molova rastvorene
supstance po jedinici površine rastvora koji površ predstavljaju manjak ili višak u odnosu na viš koncentraciju u unutrašnjosti rastvora unutraš dσ/dc – koncentracioni koeficijent površinskog napona površ Važi pri konstantnoj temperaturi Važ

Γ=−

c dσ ⋅ RT dc dσ <0 dc

σ

Γ>0 Γ<0

PAM

Γ

dσ >0 dc

PNM

Važi samo za niske koncentracije Važ

7

ADSORPCIJA NA GRANICI ČVRSTE FAZE
Adsorpciona moć čvrstog tela = privlačne sile meñu česticama na površini čvrste faze nisu zasićene. Vezujući molekule gasa ili tečnosti, ili jone iz rastvora čvrsto telo smanjuje svoju površinsku energiju.

ADSORPCIJA ≠ APSORPCIJA !!!!

• ADSORPCIJA = raspodela gasne ili tečne faze po POVRŠINI čvrstog adsorbenta • APSORPCIJA = ravnomerna raspodela gasne ili tečne faze po CELOJ ZAPREMINI čvrstog apsorbenta

8

ADSORPCIJA NA GRANICI ČVRSTE FAZE može biti: FIZIČKA ADSORPCIJA HEMIJSKA ADSORPCIJA – HEMISORPCIJA

FIZIČKA ADSORPCIJA
čvrsto – gas čvrsto – tečnost – slabe Van der Waalsove sile – Van der Waalsove sile + vodonične veze zavisi od hemijske grañe adsorbenta i adsorbata povratan proces

9

HEMIJSKA ADSORPCIJA – HEMISORPCIJA
čvrsto – gas čvrsto – tečnost jake hemijske jonske ili kovalentne veze

zavisi od prisustva hemijskih grupa koje mogu hemijski reagovati nepovratan proces

NH3 → NH3 (ads) → NH2 (ads) + H (ads) → NH (ads) + 2 H (ads) → N (ads) + 3 H(ads)

10

ENERGETSKI DIJAGRAMI FIZISORPCIJE I HEMISORPCIJE Energy Diagrams: Physi- and Chemisorption
Molecular FIZISORPCIJA Physisorption + Molecular HEMISORPCIJA Chemisorption + Dissociative DISOCIJACIJA Chemisorption +

+

• Potential energy diagrams of an adsorbate/substrate complex for three different ground state configurations. ENERGETSKI DIJAGRAMI 3 TIPA KOMPLEKSA ADSORBAT/SUPSTRAT
Phys 661 - Baski Adsorption & Growth Page 8

ADSORPCIONA MOĆ
zavisi od
Specifične površine Specifič površ Oblika čestice adsorbenta (neravne površine) adsorbe površ Poroznosti (neporozni – samo na površini 1-100 m2/g) (neporozni površ porozni – šupljikavi 100-1000 m2/g) 100Temperature (egzoterman proces) Pritiska gasa (Langmuir monomolekulski sloj)
Vads

11

Langmuirova adsorpciona izoterma
Adsorpcija gasa na čvrstom adsorbentu pri T=const.
1. samo monosloj 2. adsorpcija i desorpcija istovremeno 3. desorpcija kao posledica toplotnog kretanja

Dalja adsorpcija je sve sporija jer je manja slobodna površina adsorbenta. Kada se brzine adsorpcije i desorpcije izjednače - dinamička ravnoteža.

Brzina adsorpcije ~ pritisku gasa (P) i slobodnoj površini (1-s)

v a = k a (1 − s) P
površina Brzina desorpcije ~ zaposed. površ. (s)

vd = k d ⋅ s
dinamička ravnoteža: va = vd

k a (1 − s) P = k d ⋅ s ka =b kd

s=

kaP kd + kaP

/ kd ,

s=

bP 1 + bP

12

bP s= 1 + bP

Zapremina adsorbovanog gasa V

V = k ⋅ s Vmax = k ⋅1 ⇒ s =

V Vmax

bPVmax V= 1 + bP
Langmuirova adsorpciona izoterma
b - konstanta karakteristična za svaki sistem, odreñuje se empirijski

bPVmax V= 1 + bP
Jaka adsor pcija

V

Slaba adsorpcija P

13

Dva granična slučaja:
1. Adsorpcija pri jako niskim pritiscima gasa bP<<1

V=
2.

bPVmax 1 + bP
bPVmax 1 + bP

1

⇒ V = bPVmax

Adsorpcija pri jako visokim pritiscima gasa bP>>1

V=

⇒ V = Vmax

Vmax – kapacitet adsorbenta zavisi od - površine adsorbenta, - vrste adsorbenta i adsorbata - temperature

Freundlichova adsorpciona izoterma
• • • Hemisorpcija Monomolekulski sloj Empirijska jednačina iz eksperimentalnih rezultata jednač

x = kP n m

1

x –masa adsorbovanog gasa m – masa adsorbenta k, n – empirijske konstante

14

x = kP n m

1

x 1 log = log k + log P m n

Poseban slučaj Langmuirove izoterme za srednje vrednosti pritiska sluč
n>1 0< 1 <1 n

Adsorpcija iz rastvora
• Samo kod rastvora niskih koncentracija • Monomolekulski sloj

x = kc n m

1

15

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful