You are on page 1of 10

‫تشعشات راديوفرکانس و مايکروويو و عوارض‬

‫‪google‬‬ ‫جانبي ناشي از تماس شغلي با آن‬


‫‪search:rezakhah221‬‬

‫مقدمه‬

‫تشعشعات راديوفرکانس(‪ )Radio frequency radiation , RF‬و مايکروويو(‪Micro Wave‬‬


‫‪ )radiation‬دسته از گروه اشعه هاي غيريونيزان را تشکيل مي دهند که داراي فرکانس در‬
‫محدودة ‪ 3‬کيلوهرتز تا ‪ 300‬گيگاهرتز(‪ )GHz‬مي باشند‪ .‬مواجهه با اين تشعشعات مي تواند‬
‫شغلي و يا غيرشغلي باشد‪ .‬مواجهات شغلي عبارتند از‪:‬خشک کن ها‪ ،‬دستگاه هاي چسب‪ ،‬صنعت‬
‫پلستيک ‪ ،‬استريل کننده ها ‪،‬کار در کنار سيستم هاي ارتباطي(راديو و تلويزيون‪ ،‬کنترل ترافيک‬
‫از راه دور‪ ،‬بيسيم رادار)‪ ،‬صنايع نظامي (شامل سيستم هاي جنگ الکترونيک) و نيزکار در کنار‬
‫ترانسميترهاي مايکروويو مي باشد‪ .‬مواجهات غيرشغلي‪ ،‬مشتمل بر اجاق هاي مايکروويو خانگي‪،‬‬
‫راديوتلويزيون‪ ،‬تلفن همراه و ‪ ...‬مي گردد‪.‬‬
‫عوارض ناشي از اين تشعشعات در انسان بيشتر ناشي از تغيير درجه حرارت در بافت ها و‬
‫سلولهاست‪ .‬ليکن در مطالعات جديدتر اثرات غيرحرارتي کانون توجه بوده است‪ .‬به طور کلي‬
‫بيشترين عوارض مطرح شده در تحقيقات عبارتند از تأثير بر سيستم توليد مثل‪ ،‬تغييرات‬
‫هماتولوژيک و هماتوپوئتيک جهش زايي(‪ )mutagenicity‬سوماتيک و کار سينوژني سيتي و نيز‬
‫اختللت غيراختصاصي عصبي – رفتاري‪.‬‬
‫حرَف نظامي‪ ،‬آن را به يکي از پرمواجهه ترين مشاغل تبديل‬
‫شرايط شغلي موجود در برخي از ِ‬
‫نموده است‪ .‬کار در کنار رادار‪ ،‬استفاده از بيسيم هاي ارتباطي‪ ،‬کار در کنار تسهيلت مجهز به‬
‫ارتباطات راداري‪ ،‬رديابي اطلعات سري و مقولة نوين جنگ الکترونيک جزء اصلي ترين انواع‬
‫تماس با تشعشعات ‪ RF‬و مايکروويو مي باشد که بسته به نوع بهره برداري و توان نظامي‪ ،‬ميزان‬
‫انرژي‪ ،‬فرکانس و طول موج تشعشعات متفاوت است‪ .‬در اين مقاله ضمن تبيين ماهيت تشعشعات‬
‫‪ RF‬و مايکروويو و مکانيسم هاي آسيب زايي آنها‪ ،‬به مرور عوارض جانبي حيواني و انساني‬
‫حاصل از تماس با اين تشعشعات در مطالعات مختلف در پايان به شمه اي از تمهيدات پيشگيرانه‬
‫خواهيم پرداخت‪.‬‬

‫مباني‬
‫اشعه الکترومغناطيس( ‪ :)Electromagnetic Radiation , EM‬عبارت است از دسته اي از‬
‫امواج حاوي انرژي که از منبع در فضا ساطع شده و حاوي دو ميدان الکتريکي و مغناطيسي‬
‫هستند‪ .‬امواج به علت حرکت شارژهاي الکتريکي توليد مي شوند و ممکن است داراي منبع‬
‫طبيعي(خورشيد) يا صناعي(رادار) باشند‪ .‬موج انرژي الکترومغناطيس مشخص مي شود با‪:‬‬
‫الف) قدرت ميدان هاي الکتريکي و مغناطيسي(شدت نيروي الکترومغناطيس)‬
‫ب) فرکانس نوسان‪ ،‬تعداد نوسان هاي کامل امواج در واحد زمان‬
‫ج) طول موج‪ ،‬فاصلة بين دو قلة متوالي موج‬

‫پرتوهاي غيريونيزان(‪)Ionizing and Non Ionizing‬‬


‫انرژي ‪ EM‬داراي انرژي کافي(آنهايي که فرکانس هاي بال دارند) مي توانند اتم هاي مادة جذب‬
‫کننده را يونيزه کنند که به آنها پرتوهاي يونيزان مي نامند(مانند پرتو ‪ ، X‬گاما و ‪ )...‬مابقي امواج‬
‫که اين قابليت را ندارند را پرتوهاي غيريونيزان مي گويند‪ .‬پرتوهاي اخير مي تواند صرفاً باعث‬
‫تغيير در انرژي ارتعاشي و گردشي مولکول هاي بيولوژيک گردند و از اين طريق سبب تغييرات‬
‫مولکولي يا رهاسازي انرژي (به صورت گرما) شوند‪.‬‬
‫طيف فرکانس هاي پرتوهاي غيريونيزان بين ‪ 0‬تا ‪ 1015‬هرتز است‪.‬‬
‫پرتوهاي غيريونيزان حائز اهميت به لحاظ عوارض بيولوژيک عبارتند از‪:‬‬
‫‪ -1‬پرتو فرابنفش با طول موج ‪ 100‬تا ‪ 400‬نانومتر‬
‫‪ -2‬پرتو مرئي با طول موج ‪ 400‬تا ‪ 760‬نانومتر‬
‫‪ -3‬پرتو قرمز با طول موج ‪ 760‬تا ‪1‬ميلي متر‬
‫‪ -4‬تشعشعات ‪ RF‬با طول موج بيش از ‪ 1‬ميلي متر‬
‫تشعشعات راديوفرکانس(‪)RF‬‬
‫پرتو ‪ RF‬طيفي از پرتوهاي غيريونيزان است که در محدودة فرکانسي ‪ 3‬کيلوهرتز تا ‪300‬‬
‫گيگاهرتز قرار دارد(در برخي مراجع طيف فوق الذکر به صورت صفر تا ‪ 1000‬گيگاهرتز‬
‫عنوان شده است)‬
‫قسمتي از اين طيف در محدودة ‪ 300‬مگاهرتز تا ‪ 300‬گيگاهرتز را پرتوي مايکروويو مي‬
‫نامند‪.‬‬
‫امواج ‪ RF‬در فضا سرعتي معادل سرعت نور دارند‪ .‬در ميدان الکتريکي و مغناطيسي پرتوها با‬
‫هم عمودند و هر دوي اين در ميدان نيز بر مسير جريان تشعشعات عمودند‪.‬‬
‫ساطع شدن پرتوهاي ‪ RF‬به لحاظ الگوي زماني به دو نوع مداوم (‪)Continuous‬و ضرباني(‬
‫‪ ) Pulse‬تقسيم مي شود که در مطالعات مختلف نتايج حاکي از خطرناکتر بودن مواجهات پالس‬
‫نسبت به ضرباني در برخي شرايط خاص است‪ .‬تماس با پرتوهاي پالس در سيستم هاي رادار ديده‬
‫مي شود که پالس ها در مدت زمان معادل کسري از هزار هزارم(ميکرو) ثانيه تا چند ميکرو ثانيه‬
‫ساطع مي شوند که فواصل بين پالس ها يا گروهي از پالس ها بيش از اين مقادير است‪ .‬بدين معني‬
‫که انرژي ‪ RF‬در طول مدت زمان خاص در لحظات اندکي تابيده مي شود در مقايسه سيگنالهاي‬
‫پالس در وسايل ارتباطي بيسيم طول مدت زماني معادل چند هزارم ثانيه دارند‪ .‬برخي از سيستم‬
‫هاي نظامي هم داراي پالس هاي کوتاه اما بسيار شديد هستند‪.‬‬

‫واحد شدت پرتوهاي ‪ RF‬و استاندارد مواجهه‬


‫شدت ‪ RF‬در واحد وات سنجش مي گردد‪ .‬شدت ميدان هاي الکتريکي و مغناطيسي داراي واحد به‬
‫ترتيب ولت و آمپر مي باشد‪ .‬در جهت وزن دادن به واحد وات و ميزان شدت در واحد سطح بيان‬
‫مي شود‪ .‬و به آن ‪ Power density‬اطلق مي گردد( به صورت ميلي وات بر سانتي متر مربع يا‬
‫‪.)mw/cm2‬‬
‫استانداردهاي حد مواجهه شغلي براي پرتو ‪ RF‬و مايکروويو که از طرف ادارة سلمت و ايمني‬
‫شغلي آمريکا اعلم گرديده است و توسط اکثر مراجع ذي صلح جهان به تأييد رسيده‪ ،‬قابل‬
‫کاربري در فرکانس هاي ‪ 10‬تا صدهزار مگاهرتز است‪ .‬ميزان مجاز تماس شغلي عبارت است‬
‫از ‪ mw/cm2 10‬که به طور ميانگين در مدت زمان ‪ 6‬دقيقه وجود داشته است‪ .‬نکتة ديگر در‬
‫مورد اين حد تماس اين است که اين معيار براساس اثرات حرارت زايي پرتو ‪ RF‬تدوين گرديده‬
‫است‪ .‬با شناخته شدن اثرات غيرحرارتي که در برخي اوقات در حدود مواجهه کمتر از شدت هاي‬
‫توليدکننده حرارت ايجاد مي شود‪ ،‬بحث هاي پيرامون حدود مجاز ادامه دارد‪.‬‬

‫سنجش انرژي ‪RF‬‬


‫يکي از مهمترين مسايل در سنجش انرژي ‪ RF‬فاصله محل سنجش تا منبع انرژي است که در اين‬
‫رابطه دو نوع فاصله تعريف گرديده است‪:‬‬
‫‪ -1‬ميدان دور ‪Far field‬‬
‫‪ -2‬ميدان نزديک ‪Near field‬‬
‫ميدان دور به تمامي فواصلي اطلق مي شود که حدودًا بيش از ‪ 10‬برابر موج تشعشع مي باشد‪.‬‬
‫در اين ميدان ميزان انرژي را مي توان به کمک متغير ‪ Power density‬بيان نمود(با واحد ميلي‬
‫وات بر سانتي متر مربع يا ‪ ) mw/cm2‬که براي کل اشعه يا ميدان هاي الکتريکي و مغناطيسي به‬
‫تفکيک (به ترتيب در واحد ولت بر متر و آمپر بر متر و يا توان دوم هر کدام از اين واحدها) قابل‬
‫سنجش است‪.‬‬
‫ميدان نزديک به فاصلة کمتر از ‪ 5‬برابر طول موج پرتو اطلق مي شود‪ .‬خصوصيات امواج‬
‫الکترومغناطيسي در اين فاصله داراي تفاوت هايي با ميدان دور است‪ .‬به دليل يکسان نبودن نوع‬
‫امواج در اين فاصله سنجش پرتوها در ميدان نزديک با مشکلتي مواجه است‪ .‬به علوه در اين‬
‫ميدان برخلف ميدان دور تناسب رياضي بين مقادير ‪ Power density‬و سنجش ميدان الکتريکي‬
‫يا مغناطيسي وجود ندارد‪.‬‬
‫سابقًا سنجش هاي ميدان دور به عنوان راهنماي مواجهه جمعيت عمومي و شغلي شناخته مي شد‪.‬‬
‫ليکن اين سنجش براي کارکنان حاضر در ميدان نزديک کاربرد چنداني ندارد‪ .‬در ميدان نزديک‬
‫ميزان مواجهه بسته به شرايط قرارگيري هر فرد متناوت است و دستگاه هاي سنجش خاص تري‬
‫را مي طلبد‪.‬‬
‫مواجهه با پرتو ‪ RF‬و مايکروويو در مقادير بيش از ‪ mw/cm2 10‬مي تواند باعث افزايش‬
‫حرارت بافتي گردد‪ .‬ايجاد و تغيير انرژي ارتعاشي در مولکول هاي بيولوژيک در اثر اين پرتوها‬
‫به خوبي به اثبات رسيده است‪ .‬نظير ساير آسيب هاي حرارتي ‪ Protection denaturation‬و‬
‫نکروز انعقادي‪ .‬واکنش التهابي و سرآخر تشکيل جوشگاه(‪ )Scar‬پيامد حرارت ايجاد شده است‪.‬‬
‫ساير تأثيرات ناشي از افزايش حرارت بافتي عبارتند از‪ :‬تغييرات فعاليت آنزيمي و ميتوکندريايي‪،‬‬
‫اختلل تبادل کلسيم‪ ،‬تأثير بر رشد‪ ،‬تکثير و بقاي سلولي‪ .‬ترانسفورماسيون سلولي به فرم پيش‬
‫بدخيم و تغيير سرعت تومورها‪.‬‬
‫نکتة جالب توجه آن است که در مواجهه با ‪ RF‬گيرنده هاي حساس به حرارت سطح پوست‬
‫تحريک نمي شوند و فرد از هر گونه تماس و افزايش حرارت عمقي در بدن خود ناآگاه است‪.‬‬

‫آسيب زايي غيرحرارتي‬


‫نتايج مطالعات جديدتر در زمينة آسيب زايي پرتوهاي طيف ‪ RF‬مويد برخي مکانيسم هاي‬
‫غيرحرارتي است‪ .‬موافقان اين مساله معتقدند که مواجهه با تشعشعات ‪ RF‬در حيوانات مي تواند‬
‫باعث تغييرات نوار مغزي‪ ،‬رفتارهاي رفلکسي‪ ،‬ترکيب شيميايي و سلولي خون‪ ،‬سيستم هورمون‬
‫هاي درون ريز و سيستم هاي ايمني گردد‪ .‬در فرکانس هايي که اين گونه اثرات در حيوانات‬
‫رديابي شد‪ ،‬مواجهات انساني مشابه با جذب بيشتر انرژي همراه است و به همين علت شايد اثرات‬
‫بيولوژيک در انسان شديدتر باشد‪.‬‬

‫تأثيرات غيرحرارتي‬
‫تظاهرات باليني مواجهه حاد‪ :‬مواجهه حاد با دوز اثر بال مي تواند باعث بروز علئم حاد ظرف‬
‫مدت کوتاه تا چند ساعت پس از مواجهه گردد‪ .‬در ابتدا فرد از احساس گرمي در محل آناتوميک‬
‫مواجهه(يا کل بدن) شکايت دارد و به مرور احساس داغي يا سوختگي و سوزن سوزن شدن بدن‬
‫عارض مي گردد‪ .‬در ساير علئم همراه عبارتند از‪ :‬تحريک پذيري‪ ،‬سردرد‪ ،‬احساس سبکي سر‪،‬‬
‫سرگيجه‪ ،‬درد‪ ،‬آب دار شدن چشم ها‪ ،‬احساس وجود جسم خارجي در چشم‪ ،‬ديسفاژي‪ ،‬بي‬
‫اشتهايي‪ ،‬کرامپ شکمي و تهوع‪ ،‬گاهي اوقات چند روز پس از مواجهه در موضع تابش توده اي‬
‫پدپدار گردد که ظاهراً به علت ادم انترسيس و نکروز انعقادي است‪.‬‬
‫در معاينه پوست ممکن است داراي درجاتي از سوختگي‪ ،‬قرمزي‪ ،‬سفتي و تاول باشد‪ .‬برخي‬
‫ل سطح کراتينين فسفوکيناز افزايش‬
‫اوقات فشار خون افزايش نشان مي دهد آزمايش خون معمو ً‬
‫دارد‪ .‬به طور معمول اختلل نوار قلب‪ ،‬اسکن مغزي‪ ESR ،‬و مقادير الکتروليتي ديده نمي شود‪.‬‬
‫عوارض ملزمات مواجهه حاد شامل‪ ،‬اختلل استرس بعد از تروما(‪ ،)PTSD‬اختلل خواب(حتي‬
‫تا ‪ 1‬سال) مي باشد‪.‬‬
‫تشخيص‬
‫بر پاية شرح حال‪ ،‬وجود مواجهه و الگوي مواجهه(از نظر شدت و مدت زمان) صورت‬
‫مي گيرد‪ .‬سنجش فشار خون و کراتينين فسفوکيناز در اين زمينه مي تواند سودمند باشد‪.‬‬

‫تشخيص افتراقي‬
‫‪ -1‬سوختگي ساير عوامل حرارت زا(که در آنها فشار خون و کراتينين فسفوکيناز افزايش‬
‫نمي يابد)‬
‫‪ -2‬ترس‬
‫‪ -3‬اضطراب‬

‫درمان‬
‫درمان عوارض حاد مانند ساير سوختگي هاست‪ .‬درمان علئم غيراختصاصي ذکرشده‪ ،‬هم درمان‬
‫علمتي است‪ .‬سوختگي ها معمولً بدون بروز عارضه بهبود مي يابند‪ .‬پرفشاري خون معمولً‬
‫متعاقب دورة کوتاه مدت داروهاي ضدفشار خون به حالت عادي باز گردد‪ .‬عوارض رواني هم به‬
‫درمان هاي کوتاه مدت روانپزشکي پاسخ مناسب نشان مي دهند‪.‬‬

‫عوارض دراز مدت تشعشعات ‪RF‬‬


‫اغلب مطالعات انجا شده در زمينة عوارض درازمدت طيف ‪ RF‬دربارة ‪ 4‬موضوع صورت‬
‫گرفته است‪:‬‬
‫الف) تأثير بر سيستم توليدمثل يا جنين‬
‫ب ) تأثير بر سيستم خوني و هماتوپوئتيک‬
‫ج) جهش زايي (‪ )Mutagenicity‬سوماتيک‬
‫د ) سرطان زايي( ‪)Carcinogenicity‬‬

‫تأثير بر سيستم توليد مثل‬


‫بيشتر مطالعات تجربي تأثيرات ‪ RF‬بر سيستم توليد مثل و ناهنجاري هاي جنيني متفق بر معني‬
‫دار بودن تأثيرات حرارتي است و از طرفي امکان تصميم نتايج آنها به انساني مشخص نيست‪ .‬در‬
‫گزارشاتي مبني بر همراهي مواجهه و تخريب سيستم توليدمثل در حيوان و انسان موجود است‪.‬‬
‫اين گزارشات به طور اساسي از طريق مطالعات اروپاي شرقي و اتحاد جماهير شوروي سابق مي‬
‫باشد‪ .‬اثرات ناشي از مواجهه زنان در شدت هاي بالي ‪ RF‬و انرژي مايکروويو مشتمل بر‬
‫تغييرات الگوي قاعدگي‪ ،‬افزايش بروز مرده زايي و کاهش قدرت شيردهي مادران مي باشد‪.‬‬
‫تأخير رشد جنيني و افزايش آنومالي هاي مادرزاي هم کانون توجه محققين بوده است که در اين‬
‫مطالعات حيواني بيانگر پيامدهايي همچون آنومالي هاي عصبي و چشمي‪ ،‬کام شکري و بدشکلي‬
‫ناخن ها بوده است‪.‬‬
‫گزارشاتي از تغييرات توليد مثلي در بين نيروهاي کار مذکر در تماس با پرتوهاي الکترومغناطيس‬
‫صورت گرفته است که دال بر تخريب بيضه ها تولد نوزاد مرده و تغيير در اسپرماتوژنزي باشد‪.‬‬

‫عوارض سيستم خوني و هماتوپوئتيک‬


‫تغييرات خوني و هماتوپئتيک عمده احتمالي ناشي از مواجهات مورد بحث به کاهش شمارش سلول‬
‫هاي خوني افزايش تعداد سلول هاي نابالغ خون و سرطان هاست‪.‬‬
‫در مطالعة صورت گرفته در پرسنل رادار هواپيما‪ ،‬تعداد سلول هاي نابالغ بيشتر بوده است‪ .‬در‬
‫بررسي بر روي ‪ 25‬تکنسين کنترل ترافيک هواپيما که همگي جنس مذکر بودند‪ ،‬نسبت به گروه‬
‫کنترل شامل کاهش قابل ملحظه پايين ترلکوسيت ها و گلبول هاي قرمز بود‪ .‬در محدودة فرکانسي‬
‫‪ 1250-1350‬مگاهرتز بود‪.‬‬
‫بررسي مشابه بر روي ‪ 49‬نفر از کارکنان رادار شمارش پلکتي کاهش معني دار نشان داد‪ .‬در‬
‫بررسي کارمندان سفارت آمريکا در مسکو نتايج حاکي از کاهش مونوسيت ها بود‪.‬‬

‫جهش زايي سوماتيک‬


‫نتايج برگرفته شده از مطالعات صورت گرفته در زمينة جهش زايي پرتوهاي ‪ RF‬در اداري حاکي‬
‫از بروز انبرماليتي هاي کروموزومي به ژنوکسيسيته و تغييرات کروماتيدي است‪.‬‬
‫مطالعة تکميلي روي اين بررسي از سوي ‪ Hagmar‬و همکاران ديده شد که افراد با موتاسيون‬
‫پايدار به سمت کانسرهاي لنفورتيکولر پيش مي روند اما افراد با تغييرات گذرا و کروماتيدي به‬
‫اين عارضه دچار نشدند‪.‬‬
‫در چند مطالعه در کرواسي و ايتاليا نشان دهندة آن بود که مواجهه با تشعشعات رادار در شرايط‬
‫انساني و آزمايشگاهي جهش زا بود‪.‬‬

‫سرطان زايي‬
‫هيچ يافته قانع کننده اي دال بر سرطان زايي پرتوهاي ‪ RF‬در انسان موجود نيست‪ .‬گزارشات‬
‫مطالعات حيواني و آزمايشگاهي که داراي نتايج مثبت هستند هم قابل تعميم به انسان نبود و مستلزم‬
‫تحقيقات بيشتر است‪.‬‬
‫بيشتر سرطان هاي ناشي از تشعشعات الکترومغناطيس مربوط به مواجهه با پرتوهاي ‪ELF‬‬
‫‪ )(Extremely low frequency‬که فرکانسي کمتر از ‪ 200‬هرتز دارند‪ ،‬مي باشد که مواجهه با‬
‫آن در تماس با وسايل الکتريکي و ژنراتورهاي صنعتي و پست هاي برق فشار قوي مي باشد‪ .‬گفته‬
‫مي شود که اين پرتوها(‪ )ELF‬قابليت ايجاد تومور مغزي و پستان ولوكمي را دارند‪ .‬ضمناً بچه‬
‫هايي که پدرانشان مواجهه يافته اند‪ ،‬شانس افزونتري در جهت ابتل به نوروبلستوم لوكمي دارند‪.‬‬
‫مواجهه با ‪ RF‬ممکن است باعث بروز سرطان مغزي شود‪.‬‬
‫تشعشعات مايکروويو ممکن است باعث افزايش احتمال کانسر بيضه گردد‪ .‬اين مساله در مطالعه‬
‫اي در پرسنل پليس مطرح گرديد و در چند مطالعه ديگر هم تأئيد گرديد‪.‬‬
‫در بين سرطان هاي مغزي احتمال بروز گليوبلستوم و آستروسيتوم بيشتر گزارش شده است‪.‬‬

‫ساير عوارض‬
‫عوارض عصبي رفتاري‬
‫مطالعات حيواني حاکي از اختللت رفتاري پس از مواجهات کوتاه مدت با تشعشعات مايکروويو‬
‫در حدي که باعث اثرات حرارتي و متابوليک مي شود‪ ،‬مي باشد در سطوح مواجهه پايين تر تست‬
‫هاي مربوط به رشد سيستم عصبي اختللي نشان نمي دهند‪ .‬البته شايد سطوح پايين تشعشع‬
‫ماکروويو تا حدي بر روي حافظه اثر منفي اما برگشت پذير داشته باشد‪ .‬نکتة اينجاست که اغلب‬
‫مطالعات رفتاري تجربي در مورد مواجهات کوتاه مدت انجام شده و تأثيرات مواجهات درازمدت‬
‫روشن نيست‪.‬‬
‫قبل از تدوين استاندارد حد مجاز تماس گزارشاتي از اختلل سيستم عصبي مرکزي و‬
‫اتونوم(به اصطلح ‪ Radiowave sickness‬در اروپاي شرقي ارائه گرديد که علئم آن‬
‫مشتمل بر سردرد‪ ،‬گيجي‪ ،‬فقدان حافظه و تمرکز‪ ،‬تحريک پذيري‪ ،‬اختلل خواب‪ ،‬ضعف‪،‬‬
‫کاهش قوي جنسي‪ ،‬درد قفسة سينه‪ ،‬تر مور دستان‪ ،‬هايپوکندريا‪ ،‬افسردگي و اضطراب بود‪.‬‬
‫از آنجا که اين عليم غيراختصاصي و پيامد استرسورهاي ديگر نيز مي تواند باشد‪ ،‬ارتباط‬
‫خاص آن با مايکروويو در پردة ابهام است‪.‬‬
‫به طور کلي مطالعات انساني داراي گروه کنترل مناسب عمومًا در زمينة ثبت اثرات عصبي ـ‬
‫رواني به نتيجه اي نرسيده اند‪ .‬البته مطالعات در حد معرفي گزارش مورد از اختللت مورد‬
‫بحث در دست مي باشد‪.‬‬

‫تأثيرات کاتاراکتوژن‬
‫مطالعات حيواني حاکي از تغييرات عدسي چشم در مواجهات کمتر از حد مجاز مي باشد‪.‬‬
‫ايجاد آب مرواريد به اثرات حرارتي پرتو و شايد واکنش هاي فوتوشيميايي مربوط باشد‪ .‬اولين‬
‫مورد آب مرواريد ناشي از تشعشعات مايکروويو در سال ‪ 1952‬در يک جوان ‪ 20‬ساله‬
‫متصدي رادار ثبت شده است و در کل تا اين زمان بيش از ‪ 50‬مورد مشابه ناشي از تماس با‬
‫مايکروويو گزارش گرديده است‪ .‬در چند مطالعه نوع اختصاصي که مدت عدسي به صورت‬
‫‪ Posterior Polar‬گزارش گرديده است‪.‬‬

‫تماسهاي غير شغلي واحتمال بروز عوارض‬


‫مطالعات بسياري در زمينه منابع غير شغلي تابش پرتوهاي راديو فركانس ومايكروويو‬
‫صورت پذيرفته كه بيشترين وجديد ترين آنها راجع به تلفن همراه ميباشد‪.‬نتايج حاصل از اين‬
‫بررسيها متفاوت است وگروهي از آنها به احتمال ايجاد مشكلت جسمي پي برده اند‪ .‬ليكن با‬
‫توجه به دوز وشدت كم مواجهه‪ ،‬بروز عوارض جانبي ناشي از اينگونه تماسها اثبات‬
‫نگرديده است‪.‬‬

‫پيشگيري از بروز عوارض‬


‫در مواجهه با تشعشعات ‪ RF‬مهمترين عامل مورد توجه رعايت فاصله تا منبع ساتع کننده است‬
‫به طور کلي شدت مواجهه با توان دوم فاصله از منبع رابطة عکس دارد‪ .‬ساير اجزاء مواجهه‬
‫که بايد به آنها دقت کافي مبذول گردد‪ ،‬شامل حداکثر شدت مواجهه‪ ،‬زمان مواجهه و نوع اشعه‬
‫به لحاظ مداوم يا پالس بودن خلصه از اقدامات پيش بيني شده در اين زمينه عبارتند از‪:‬‬
‫‪ -1‬رعايت فاصلة مناسب‬
‫‪ -2‬سد فلزي( ‪)Metal barriers‬‬
‫‪ -3‬ايجاد منطقه اي ممنوعه براي افراد غيرمسئول( ‪)Personnel Not Allowed‬‬
‫‪ -4‬ارزيابي هاي دوره اي طبي کارکنان‬
‫‪ -5‬سنجش متوالي و منظم ‪ RF‬در محيط‬
‫‪ -6‬روش هاي انرژي زدايي( ‪ )De-energizing‬منابع تشعشع‬

‫نکتة مهم در زمينة پيشگيري اين است که وسايل حفاظت فردي در زمينة کاستن مواجهات طيف‬
‫‪ RF‬کمک زيادي نمي کنند‪.‬‬